Bloemfontein

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="af">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>afwiki</dbname>
    <base>https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Bespreking</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Gebruikerbespreking</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediabespreking</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Lêer</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lêerbespreking</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWikibespreking</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sjabloonbespreking</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulpbespreking</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoriebespreking</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portaalbespreking</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">Konsep</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">Konsepbespreking</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Bloemfontein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32</id>
    <revision>
      <id>3362139</id>
      <parentid>3320036</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79605" sha1="1pajyaphm0upv72snbx5xtt61iaayuz" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Bloemfontein
| ander_naam              = Mangaung {{st}}&lt;br /&gt;ǀʼAuxa ǃXās
| inheemse_naam           = 
| nedersetting_tipe       = Stad
| beeld_stadsilhoeët      = Bloemfontein-Sentraal Desember 2025.jpg
| beeld_alt               = 
| beeldbyskrif            = 'n Uitsig op Bloemfontein vanaf Naval Hill
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = Bloemfontein Coat of Arms.jpg
| bynaam                  = Rosestad
| slagspreuk              = &quot;Floreat&quot; (&quot;Laat dit blom&quot;)
| beeld_kaart             = 
| duimdrukkeretiketposisie= onderkant
| kaart_onderskrif        = 
| latd  = 29 |latm  =  7 |lats  = 11
| longd = 26 |longm = 13 |longs = 30
| provinsie               = Vrystaat
| distrik                 = 
| munisipaliteit          = Mangaung
| hoofplek                = 
| stigtingsdatum          = [[1846]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=22 September 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://de.scribd.com/document/291256918/Chronological-Order-of-Town-Establishment-in-South-Africa |title=Chronological Order of Town Establishment in South Africa |last=Evans |first=Owain |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422045415/https://de.scribd.com/document/291256918/Chronological-Order-of-Town-Establishment-in-South-Africa |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| regeringvoetnotas       = &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://municipalities.co.za/management/8/mangaung-metropolitan-municipality |title=Mangaung Metropolitan Municipality (MAN) |publisher=Munisipaliteite van Suid-Afrika |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;
| regeringstipe           = Uitvoerende Metroraad
| leier_party             = [[African National Congress|ANC]]
| leiertitel              = [[Burgemeester]]
| leiernaam               = Gregory Nthatisi
| leiertitel1             = Adjunkburgemeester
| leiernaam1              = Lulama Titi-Odili
| leiertitel2             = Speaker
| leiernaam2              = Bongani Mathae
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 236.17
| oppervlak_metro_km2     = 6283.99
| hoogte_m                = 1395
| hoogte_maks_m           = 
| hoogte_min_m            = 
| bevolkingvoetnotas      = &lt;ref name=&quot;Cox&quot; /&gt;
| bevolking_skat          = 528000
| bev_skat_op             = 2021
| bevolking_totaal        = 256185
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolking_metro         = 747431
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 120
| bevolking_metro_voetnotas    = 
| bevolking_demonym       = Bloemfonteiners
| bevolkingnota           = 
&lt;!-- demografie (deel 1) --&gt;
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 56,1%
| persent_kleurling       = 12,8%
| persent_asiër           = 0,8%
| persent_wit             = 29,8%
| persent_ander           = 9,5%
&lt;!-- demografie (deel 2) --&gt;
| demografie2_voetnotas   = 
| demografie2_titel1      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info1       = 42,5%
| demografie2_titel2      = [[Suid-Sotho]]
| demografie2_info2       = 33,4%
| demografie2_titel3      = [[Engels]]
| demografie2_info3       = 7,5%
| demografie2_titel4      = [[Xhosa]]
| demografie2_info4       = 7,1%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 9,5%
| poskode                 = 9300
| poskode2                = 9301
| skakelkode              = 051
| sensuskode              = &lt;!-- 499023 --&gt;
| webwerf                 = [http://www.bloemfontein.co.za/ Mangaung-munisipaliteit]
}}

'''Bloemfontein''' is die [[hoofstad]] van die [[Suid-Afrika]]anse [[Vrystaat]]provinsie en die land se [[Lys van nedersettings in Suid-Afrika|sesde grootste stad]]. Dit is sedert 1910 (as die geregtelike hoofstad) een van die drie hoofstede van die [[Suid-Afrika|Republiek van Suid-Afrika]]. Die ander twee hoofstede is [[Kaapstad]] (die wetgewende hoofstad) en [[Pretoria]] (die uitvoerende hoofstad).&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt; Suid-Afrika se hoogste hof, die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]], is egter sedert 1994 in [[Johannesburg]] gesetel.&lt;ref name=&quot;Marais Twala 2020 pp. 49–62&quot;&gt;{{en}} {{cite journal | last1=Marais | first1=Lochner | last2=Twala | first2=Chitja | title=Bloemfontein: the rise and fall of South Africa's judicial capital | journal=African Geographical Review | publisher=Informa UK Limited | volume=40 | issue=1 | date=7 Mei 2020 | issn=1937-6812 | doi=10.1080/19376812.2020.1760901 | pages=49–62| s2cid=218929562 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.za/about-sa/south-africa-glance |title=South Africa at a glance |publisher=[[Regering van Suid-Afrika]] |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cox&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |title=Demographia World Urban Areas 13th Edition |publisher=Demograhia |author=Wendell Cox |year=2017 |accessdate=24 Mei 2026 |pages=20–36}}&lt;/ref&gt; Bloemfontein staan informeel as '''Bloem''' bekend en word in [[Suid-Sotho]] '''Mangaung''' (&quot;plek van die [[jagluiperd]]e&quot;) genoem en deur die [[Griekwas (stam)|Griekwas]] '''ǀʼAuxa ǃXās'''.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.strabon.io/site/Bloemfontein |title=Bloemfontein |publisher=Strabon |accessdate=24 Mei 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125113542/https://www.strabon.io/site/Bloemfontein |archive-date=25 Januarie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die stad beslaan 'n oppervlakte van 236 [[vierkante kilometer]] en het in 2021 'n bevolking van sowat 528&amp;nbsp;000.&lt;ref name=&quot;Cox&quot; /&gt; Die [[Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit]], waarvan dit deel is, het 'n bevolking van 747&amp;nbsp;431.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.statssa.gov.za/?page_id=993&amp;id=mangaung-municipality |title=Statistics By Place: Mangaung |publisher=[[Statistiek Suid-Afrika]] |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Bloemfontein lê op 'n hoogte van 1&amp;nbsp;395&amp;nbsp;m bo seevlak. Sedert 2023 dien [[Gregory Nthatisi]] van die [[African National Congress]] (ANC) as uitvoerende [[burgemeester]] van Bloemfontein en omstreke.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ofm.co.za/article/centralsa/328639/nthatisi-elected-as-mayor-of-mangaung-metro |title=Nthatisi elected as mayor of Mangaung Metro |publisher=OFM |author=Kekeletso Mosebetsi |date=15 Oktober 2023 |accessdate=18 Augustus 2024}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Bloemfontein, Free State, South Africa (20511526246).jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor Bloemfontein, soos gesien vanaf [[Naval Hill]]]]
[[Lêer:Supreme Court of Appeal, Bloemfontein, South Africa.jpg|duimnael|links|Die [[Hoogste Hof van Appèl, Suid-Afrika|Appèlhof van Suid-Afrika]] in Bloemfontein]]
Bloemfontein lê in die hart van die Vrystaat se sentrale plato en is een van die min stede met 'n wildtuin in sy sentrum, bo-op [[Naval Hill]]. Bloemfontein staan nog steeds vir sy blommeprag en die voormalige Rosefees bekend en het die bynaam '''Rosestad'''. Die stad is geleë in die middel van die land, waarvolgens dit ook &quot;Sentraal-Suid-Afrika&quot; genoem word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bloemfontein.co.za/diduknw.php |title=Did you know? |publisher=Bloemfontein |accessdate=8 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080308062541/http://www.bloemfontein.co.za/diduknw.php |archive-date=8 Maart 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://bloemfontein.startpage.co.za/ |title=General Information |accessdate=8 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208191416/http://bloemfontein.startpage.co.za/ |archive-date=8 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/News24/10-SA-city-nicknames-and-why-theyre-called-that-20150622 |title=10 SA city nicknames, and why they’re called that |publisher=[[Nuus24]] |date=22 Junie 2015 |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Die stad het sy oorsprong in 'n Britse fort en nedersetting wat in 1846 deur majoor Henry Douglas Warden in die destydse Transoranje-streek gevestig is. Dit het vervolgens as administratiewe setel van die Britse kolonie [[Oranjerivier-soewereiniteit]] (1848–1854) en die onafhanklike [[Boererepubliek]] [[Oranje-Vrystaat]] gedien wat in 1854 gestig is. Tussen Mei en Junie 1899 is die historiese [[Bloemfontein-konferensie]] hier gehou as 'n laaste vergeefse poging om 'n militêre konflik tussen die destydse Boererepublieke en die [[Britse Ryk]] te vermy. In die 20ste eeu het Bloemfontein tot die geografiese spilpunt van Suid-Afrika se spoorwegnetwerk ontwikkel. Sowat 160&amp;nbsp;km noordoos van Bloemfontein het 'n groot ekonomiese opswaai van 1948 af met die ontginning van die [[Vrystaatse Goudveld]] begin. Later, van 1962 af, het die gebied sentraal gestaan in die verwesenliking van die [[Oranjerivierprojek]] met sy waterkragsentrales en besproeiingskemas.

Vandag is Bloemfontein 'n moderne stad met [[wolkekrabber]]s, [[winkelsentrum]]s en [[restaurant]]e; en die [[Sand du Plessis-teaterkompleks|Sand du Plessis-teater]] as een van sy kenmerkendste argitektoniese besienswaardighede. Tegelykertyd het Bloemfontein sy kulturele erfenis bewaar en die stad spog met pragtige historiese geboue soos die [[Stadhuis van Bloemfontein|Raadsaal]], een van die mooistes in Suid-Afrika. In die stad is die [[Hoogste Hof van Appèl, Suid-Afrika|Hoogste Hof van Appèl]], Franklin-wildreservaat, [[Naval Hill]], [[Maselspoort]]-ontspanningsoord en die [[Sand du Plessis-teaterkompleks]] geleë. Die stad beskik ook oor 'n aantal museums, waaronder die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]], die [[Nasionale Vrouemonument]], die [[Anglo-Boereoorlogmuseum]], die [[Nasionale Museum]] en die [[Oliewenhuis|Oliewenhuis Kunsmuseum]]. Bloemfontein spog ook met die eerste digitale [[planetarium]] in die [[Suidelike Halfrond]], die [[Lamont-Hussey-sterrewag|Lamont-Hussey-]] en die [[Boydensterrewag]].

== Etimologie en bynaam ==
[[Lêer:H Nicolls Bloemfontein 1868.jpg|duimnael|Bloemfontein soos in 1868 deur H. Nicolls geskilder]]
Daar is onsekerheid oor die oorsprong van die stad se naam. Volgens die algemeenste teorie is dit afgelei van die [[Nederlands]]e woorde ''bloem'' en ''fontein'', dus &quot;fontein van blomme&quot;.

Een van die gewilde koloniale legendes lui 'n [[os]] met die naam Bloem het behoort aan Rudolphus Martinus Brits, een van die eerste boere, wat naby 'n fontein op sy plaas deur 'n [[leeu]] gevang is.

'n Waarskynliker verhaal is dié oor Jan Bloem II (1775–1858), 'n [[Griekwas (stam)|Griekwa-leier]] wat hom daar gevestig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |url=https://books.google.de/books?id=te1461s33IwC&amp;redir_esc=y |title=Weekends with Legends |author=Bridget Hilton-Barber |publisher=New Africa Books |location=Kaapstad |year=2001 |isbn=978-0-86486-471-0 |page=98}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/article/prehistory-bloemfontein-area |title=Prehistory of the Bloemfontein area |publisher=South African History Online |accessdate=2 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802222515/https://www.sahistory.org.za/article/prehistory-bloemfontein-area |archive-date=2 Augustus 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sy vader was Jan Bloem, 'n vlugteling van die [[Kaapkolonie]], waar hy na bewering gesoek is in verband met die moord op sy eerste vrou. Bloem was bekend as 'n goeie skut en het 'n rol gespeel in die opleiding van Griekwavegters tydens die Griekwaoorloë in die 18de eeu. Sy seun het later die leier van die streek geword.

Die Suid-Sotho-naam ''Mangaung'' beteken &quot;die plek waar die [[jagluiperd]]s dwaal&quot;. Die Griekwa-naam, ''ǀʼAuxa ǃXās'', verwys na Jan Bloem II.

Daar word dikwels na die stad verwys as die &quot;Rosestad&quot; danksy die verskeidenheid [[Roos|rose]] wat goed in die klimaat aard en jaarliks van die [[lente]] tot diep in die [[herfs]] 'n blommeprag oplewer.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
Die Bloemfonteingebied is oorspronklik deur [[Boesman|San]], Griekwas en [[Basotho]] bewoon voordat die eerste [[Voortrekkers]] hulle in die 1830's daar gevestig het. Een van die eerste [[Afrikaners]], wat omstreeks 1840 'n plaas in die streek bewoon het, was [[Johannes Nicolaas Brits]] (1790–1875). Volgens oorlewering het Brits sy plaas na aanleiding van 'n fontein met blomme &quot;Bloemfontein&quot; genoem.

=== Britse dorpstigting ===
[[Lêer:Bloemfontein, from the South - c1900.JPG|duimnael|'n Foto van Kerkstraat, tans bekend as Oliver Tambo-weg, in Bloemfontein (omstreeks 1900). Agter is die [[NG gemeente Bloemfontein|Tweetoringkerk]] en [[Naval Hill]]]]
Alhoewel Bloemfontein later merendeels deur [[Afrikaners]] bewoon is, is die nedersetting in 1846 deur 'n [[Britse Leër]]-majoor, [[Henry Douglas Warden]], as 'n Britse fort en buitepos in die Transoranje-streek gestig – 'n gebied met voldoende watervoorrade wat destyds deur !Orana (sogenoemde &quot;Korana&quot; van die ǀHõaǁʼaes, ǀHũdiǁʼaes, Einiǁʼaes en ander), [[Kaapkolonie]]trekboere, Griekwas (destyds &quot;Basters&quot; genoem), Basotho en [[Rolong]] bewoon is. Warden het die plek hoofsaaklik gekies weens die nabyheid tot die hoofroete na [[Winburg]], die uitgestrekte oop terrein en die feit dat dit destyds vry van [[perdesiekte]] was. Brits het sy plaas vervolgens vir £37&amp;nbsp;10s aan majoor Warden verkoop. Hy het later die plek gekoop wat die stad [[Brits]] sou word en na hom genoem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bloemfonteinguide.co.za/about-bloemfontein/history/ |title=History of Bloemfontein, Free State, South Africa |publisher=Bloemfontein Guide |accessdate=21 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170121041821/http://www.bloemfonteinguide.co.za/about-bloemfontein/history/ |archive-date=21 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die gebied rondom Bloemfontein is op 3 Februarie 1848 amptelik deur die Britse regering geannekseer en het vervolgens as die [[Oranjerivier-soewereiniteit]] (1848–1854) bekendgestaan, met Bloemfontein as die administratiewe setel. Die dorp is in 1850 die eerste keer as 'n woongebied verklaar, vier jaar voor die stigting van die [[Oranje-Vrystaat]] (1854–1902) waarvan Bloemfontein die regeringsetel geword het. Die dorpsgebied is deur Andrew Hudson Bain opgemeet. Sy reghoekige uitleg het voorsiening gemaak vir lang strate wat parallel met die plaaslike rivier in 'n noord-suidelike rigting verloop het en korter strate. Die nedersetting het geleidelik na terreine noord van die rivier uitgebrei. In 1851 het die bevolking op sowat 300 te staan gekom en daar was sowat sestig woonhuise.

=== Vroeë kerkgemeentes en perswese ===
[[Lêer:Volkblad office.JPG|duimnael|''[[Volksblad]]'' se hoofkantoor in Bloemfontein]]
Die [[Eerste Raadsaal, Bloemfontein]] is in 1849 in St Georgesstraat gebou waar dit aanvanklik as skoolgebou en vergadersaal gedien het, maar ook vir [[Kerk (organisasie)|kerkdienste]] gebruik is. Die eerste [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduitse Gereformeerde gemeente]] is reeds in 1848 gestig en kon in Mei 1852 hulle nuwe [[Kerk (gebou)|kerkgebou]], die bekende tweetoringkerk, in Kerkstraat inwy. In dié tyd het ook die eerste [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]], [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse]] en Metodistegemeentes in Bloemfontein ontstaan wat hul kerkdienste almal in die Eerste Raadsaal gehou het. Die Metodiste-predikant, wat in 1850 in Bloemfontein aangekom het, het ook kerkdienste vir die bruin en swart bevolking gehou, al moes hulle hiervoor in 'n meer beskeie gebou, 'n eenvoudige hut, vergader. Die eerste Rooms-Katolieke kerkgebou is in 1852 naby die regeringskantore in St Georgesstraat opgerig. Die eerste [[koerant|dagblad]], ''The Friend of the Sovereignty and Bloemfontein Gazette'', het op 10 Junie 1850 verskyn. &quot;Die Volksblad&quot;, later [[Volksblad]], uit die [[Media24]]-stal was die laaste oorblywende dagblad wat in Bloemfontein vervaardig en na die hele Vrystaat en [[Noord-Kaap]] versprei is. Dit is tans slegs aanlyn beskikbaar.

=== Koloniale ekonomie en infrastruktuur ===
[[Lêer:Statue de Brand à Bloemfontein.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Jan Brand]] in Bloemfontein]]
[[Lêer:3e Raadszaal OVS VA0970.jpg|duimnael|Derde Raadszaal van die Volksraad van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein, 1893, kort voordat dit met die Vierde Raadsaal vervang is]]
Terwyl die nedersetting aanhou groei het, is ook steeds meer besighede in Bloemfontein gevestig. In Junie 1850 is die eerste munisipale amptenaar benoem. Nogtans het die dorp in dié tyd nog geen volle munisipale status gehad nie en was die [[infrastruktuur]] maar gebrekkig. 'n Beperkte posdiens tussen Bloemfontein en [[Colesberg]] is reeds in 1846 deur majoor Warden gevestig, en kort daarna het ander posroetes gevolg.

Die eerste amptelike [[poskantoor]] is in 1875 in die Ou Parlementsgebou op Markplein ingerig. Toe dit te klein geraak het, is dit met 'n groter gebou op dieselfde plek vervang. Die gebou troon steeds sedert sy opening op 22 Junie 1892 oor Hoffmanplein in die sentrale stad.

Die vervoer van goedere was 'n ander belangrike vraagstuk. Bloemfontein was in die 1850's nog 'n taamlik afgeleë nedersetting in Suid-Afrika. Aanvanklik kon boumateriale, [[klere]], huishoudelike goedere en meubels slegs in beperkte hoeveelhede met ossewaens vanuit [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Oos-Londen]] se [[Hawe|seehawens]] na Bloemfontein vervoer word. Goedere wat nie plaaslik vervaardig kon word nie, was gevolglik skaars en duur.

Die Britse bewind was in die beginjare allesbehalwe gevestig en verhoudinge tussen die verskillende bevolkingsgroepe gespanne. So is majoor Warden ontslaan en op 23 Julie 1852 met Henry Green vervang.

=== Oranje-Vrystaat ===
{{Hoofartikel|Oranje-Vrystaat}}
[[Lêer:Bloemfontein City Hall Vil001.jpg|duimnael|links|Die oostelike kantooringang tot [[Stadhuis van Bloemfontein|Bloemfontein se stadsaal]]]]
[[Lêer:Tweetoringkerk, Bloemfontein, 4 Januarie 2018, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|Die [[NG gemeente Bloemfontein|Tweetoringkerk]] in 2018]]
[[Lêer:The National Archives UK - CO 1069-215-94-Derivative01.jpg|duimnael|Bloemfontein se [[Konsentrasiekamp]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]]]
[[Lêer:Die Vierde Raadsaal, President Brand Street, Bloemfontein, Free State, South-Africa..jpg|duimnael|links|Die [[Vierde Raadsaal]]]]
[[Lêer:9 2 302 0007-Old Presidency-Bloemfontein-s.jpg|duimnael|Die [[Ou Presidensie]]]]
Nòg die Britse Koloniale Kantoor te [[Londen]] nòg die meerderheid [[Nederlands]]sprekende bewoners van die Oranjerivier-soewereiniteit was werklik tevrede met die politieke situasie in die kolonie, en so het die Britte besluit om hulle aan die gebied te onttrek. Op 30 Januarie 1854 is die Republiek van die Oranje-Vrystaat gestig en Bloemfontein tot sy hoofstad verklaar. Die [[Boererepubliek]] Oranje-Vrystaat se gebied het gestrek tussen die [[Oranjerivier|Oranje-]] en [[Vaalrivier]]e en sy grense is in 1848 bepaal deur die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]], toe die Oranjerivier-soewereiniteit gestig is met 'n Britse [[resident]] in Bloemfontein.

As die hoofstad van die Oranje-Vrystaat het die groei en vestiging van die republiek ook Bloemfontein se ontwikkeling aangewakker. Die stad het talle openbare geboue opgerig wat tot vandag toe gebruik word, vergemaklik deur die republiek se bestuur en vergoeding deur die Britte vir die verlies van die [[diamant]]ryke [[Griekwaland-Wes|Griekwaland-gebied]].&lt;ref&gt;{{en}} David Johnson, &quot;Griqua Land Claims in Southern Africa, 1874–1998&quot;, in David L. Eng and David Kazanjian, eds., &quot;Loss: The Politics of Mourning&quot; (Berkeley: Univ. of CA Press, 2003), 283–88. {{ISBN|0520232364}}&lt;/ref&gt; Die ou Oranje-Vrystaat-presidentswoning, die [[Ou Presidensie]], is vandag 'n museum en kultuurruimte in die stad.

Nuwe administratiewe strukture is in 1859 in die dorp gevestig en in 1880 het Bloemfontein munisipale status verwerf. Robert Innes is tot die eerste burgemeester verkies, terwyl die destydse bevolking op 2&amp;nbsp;567 beraam is. Bloemfonteiners kon ekonomiese voordeel trek uit die opening van die [[Kimberley]]-diamantveld in die 1860's as verblyfplek vir delwers uit ander landsdele op hul pad na die Noord-Kaap. Die verskaffing van dienste aan diamantdelwers was die eerste stap in Bloemfontein se 19de-eeuse ekonomiese groeifase.

Later het 'n aantal finansiële en handelsondernemings hulle hoofkwartiere hier gevestig. Bloemfontein het daarna tot 'n belangrike vervoerspilpunt ontwikkel, veral nadat die spoorwegverbinding tussen [[Kaapstad]] en [[Johannesburg]], wat destyds in aanbou was, in 1890 tot by Bloemfontein gevorder het. Die spoorlyn het die stad van 'n sentraal geleë spoorwegstasie voorsien en dit was vir die Britte van kritieke belang in die latere besetting van die stad.

Die skrywer [[J.R.R. Tolkien]] is op 3 Januarie 1892 in Bloemfontein gebore. Sy familie het die Oranje-Vrystaat egter verlaat nadat sy vader, [[Arthur Tolkien]], oorlede is toe Tolkien drie jaar oud was (in 1895).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Humphrey Carpenter |title=Tolkien: A Biography |url=https://archive.org/details/tolkienbiography00carp |publisher=Ballantine Books |location=New York |year=1977 |isbn=978-0-04-928037-3}}&lt;/ref&gt; Hy het aangeteken dat sy vroegste herinneringe aan &quot;'n warm land&quot; was.&lt;ref&gt;{{en}} Tolkien: &quot;though my earliest memories of are a hot country […] I was shipped home [England] in 1895&quot;. Biographical sketch to Houghton Mifflin Co. (Julie 1955), in &quot;The Letters of J.R.R. Tolkien&quot;, ed. Humphrey Carpenter (London: Allen Unwin, 1981; London: Houghton Mifflin Harcourt, 2014), 165. {{ISBN|0544363795}}&lt;/ref&gt;

In 1899 is die Bloemfontein-konferensie gehou wat gepoog het om die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] te vermy. Deel van die onderhandelinge was die ontmoeting tussen die president van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR), [[Paul Kruger]], en Sir [[Alfred Milner]]. Dié twee staatsmanne is deur die staatshoof van die Oranje-Vrystaat, president [[Marthinus Theunis Steyn|Steyn]], na Bloemfontein genooi om die dreigende militêre konflik tussen die ZAR en die [[Britse Ryk]] af te weer. Dit het egter misluk en die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het op 11 Oktober 1899 uitgebreek.

Op 13 Maart 1900, ná die [[Slag van Paardeberg]], het Britse magte die stad oorgeneem en 'n [[Suid-Afrikaanse konsentrasiekampe|konsentrasiekamp]] naby gebou om [[Boere]]vroue en -kinders aan te hou. In 1913 is die [[Nasionale Vrouemonument]] opgerig aan die buitewyke van die stad ter herdenking van al die Boereburgerlikes wat tydens die oorlog in die konsentrasiekampe gesterf het.&lt;ref&gt;{{en}} Grundlingh, Albert. &quot;The National Women's Monument. The Making and Mutation of Meaning in Afrikaner Memory of the South African War.&quot; Cuthbertson, Gregor; Grundlingh, Albert M.; and Suttie, Mary-Lynn (uitgewer). &quot;Writing a Wider War. Rethinking Gender, Race, and Identity in the South African War, 1899–1902&quot;. Athens, Ohio:Ohio University Press. 2002. bl.&amp;nbsp;18–36.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Marschall, Sabine. &quot;Serving Male Agendas. Two National Women's Monuments in South Africa&quot;. Women's Studies 33 (2004). bl.&amp;nbsp;1009–1033.&lt;/ref&gt; Die heuwel in die stad is [[Naval Hill]] genoem na die vlootkanonne wat die Britte ingebring het om die posisie teen aanvalle te versterk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.angloboerwar.com/other-information/16-other-information/1844-blockhouses |title=Anglo Boer War – Blockhouses |publisher=Angloboerwar |author=David Biggins |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Bloemfontein in die Unie van Suid-Afrika ===
{{Hoofartikel|Unie van Suid-Afrika}}
[[Lêer:Waaihoek Wesleyan Church 02.jpg|duimnael|links|Die Waaihoek Wesleyaanse Kerk, waar in 1912 die ANC gestig is]]
[[Lêer:Afskeid.jpg|duimnael|Die Afskeidmonument by die Suid-Afrikaanse Oorlogmuseum (voor 30 November 2015 bekend as Oorlogsmuseum) versinnebeeld die begin van die [[Tweede Vryheidsoorlog]]]]
[[Lêer:Bloemfontein Women's Memorial Vil004.jpg|duimnael|Die [[Nasionale Vrouemonument]] is op 16 Desember 1913 onthul ter gedagtenis aan 26&amp;nbsp;370 Afrikanervroue en -kinders wat gedurende die Tweede Vryheidsoorlog (of Anglo-Boereoorlog) gesterf het. Die monument is gebou met blokke gesny uit Kroonstad-sandsteen]]
Op 31 Mei 1910, presies agt jaar nadat die Boere die [[Verdrag van Vereeniging]] onderteken het om die [[Tweede Vryheidsoorlog]] tussen die Britse Ryk en die twee Boererepublieke (die Zuid-Afrikaansche Republiek en die Oranje-Vrystaat) te beëindig, is die Unie van Suid-Afrika gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/topic/union-south-africa-1910 |title=The Union of South Africa 1910 |publisher=South African History Online |accessdate=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419083815/https://www.sahistory.org.za/article/union-south-africa-1910 |archive-date=19 April 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Weens onenigheid oor die ligging van die unie se hoofstad is 'n kompromie bereik waarvolgens Bloemfontein die setel geword het van die [[Hoogste Hof van Appèl, Suid-Afrika|Hoogste Hof van Appèl]] en dit het dus die unie se geregtelike hoofstad geword.&lt;ref&gt;{{en}} Artikel 109 van die Suid-Afrikaanse Wet, 1909&lt;/ref&gt; Bloemfontein het ook 'n finansiële vergoeding ontvang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://archive.org/details/jstor-2212266 |title=The South Africa Act, 1909 |publisher=The American Journal of International Law |date=1 Januarie 1910 |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Bloemfontein, wat in die sentrum van die nuutgestigte staat geleë was, het destyds nie oor 'n noemenswaardige nywerheidsbasis beskik nie, maar het nogtans danksy enkele belangrike onderwysinstellings 'n nasionale rol as opvoedkundige sentrum gespeel.

Op 8 Januarie 1912 het swart afgevaardigdes van dwarsoor Suid-Afrika in Bloemfontein vergader om die voorloperorganisasie van die [[African National Congress]] (ANC), die Native National Congress (NNC), in die lewe te roep. Die Unie van Suid-Afrika het nie [[burgerregte]] aan swart Suid-Afrikaners toegestaan nie, wat aanleiding gegee het tot die organisasie se stigting. Sy hoofdoel was om te veg vir gelyke regte van swart Suid-Afrikaners.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/organisations/african-national-congress-anc |title=African National Congress (ANC) |publisher=South African History Online |date=20 Maart 2011 |accessdate=20 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171220091912/http://www.sahistory.org.za/organisations/african-national-congress-anc |archive-date=20 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die implementering van die [[paswette]] het die stad groot betogings gesien wat Suid-Afrikaanse owerhede gedwing het om vroue vir byna vier dekades van dié wette vry te stel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nancy L. Clark |title=South Africa : the rise and fall of apartheid |date=2016 |others=William H. Worger |isbn=978-1-138-12444-8 |edition=3 |publisher=Longman |location=Abingdon, Oxon |oclc=883649263 |url=https://search.worldcat.org/de/title/883649263 |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Die afkondiging van die Naturelle-grondwet – die eerste in 'n reeks vroeë [[apartheid]]swette wat grondbesit deur swart Suid-Afrikaners beperk het – in die wit Suid-Afrikaanse parlement is daardeur verhinder.

Ná [[Barry Hertzog]] se uittrede uit die [[Suid-Afrikaanse Party]] in 1913 het hy van 1 tot 9 Januarie 1914 met sy ondersteuners in Bloemfontein vergader om die [[Nasionale Party]] te stig en dié party se beginsels neer te lê.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/topic/national-party-np |title=National Party (NP) |publisher=South African History Online |date=30 Maart 2011 |accessdate=22 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221022065219/https://www.sahistory.org.za/article/national-party-np |archive-date=22 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Nasionale Party het gegroei en in 1948 die Suid-Afrikaanse regering oorgeneem en die beleid van rasseskeiding geïmplementeer, bekend as apartheid.

In 1945 het Bloemfontein stadstatus verwerf en op 18 Maart 1950 is die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] in die stad gevestig.

=== Apartheidsera ===
{{Hoofartikel|Apartheid}}
Die segregasie van woonbuurte in Bloemfontein het in die 19de eeu reeds begin met die aanvaarding van Ordinansie 1 van 1860. Gevolglik kon geen &quot;nieblanke&quot; sonder geskrewe toestemming van die eienaar (Britse regering) bly op grond in dorpe waar plaaslike munisipaliteite nog nie bestaan het nie. Op 3 Junie 1861 het die raad die volgende drie terreine in Bloemfontein aangewys: Die swart bevolking moes na die gebied regs van die buurt bekend as &quot;Kaffirfontein&quot; trek, bruin mense na die Waaihoek- swart buurt aan die oostelike buitewyke van die stad. Die inwoners van dié gebiede moes &quot;hutbelasting&quot; betaal, sowel as belasting op weiregte.&lt;ref name=&quot;bloemfontein1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/article/bloemfontein-segregated-city |title=Bloemfontein the Segregated city |publisher=SA History Online |date=30 Maart 2011 |accessdate=2 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240802222515/http://www.sahistory.org.za/article/bloemfontein-segregated-city |archive-date=2 Augustus 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit het die fondament gelê vir die toepassing van woonbuurtsegregasie soos gevisualiseer deur die argitekte van apartheid, wat in 1948 in werking getree het.

Toe die Nasionale Party die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|algemene verkiesing van 1948]] gewen het, het hulle die apartheidsbeleid begin implementeer. Dié beleid was gebaseer op afsonderlike ontwikkeling vir [[etniese groep]]e en rasseskeiding is afgedwing. Toe die regering die [[Groepsgebiedewet]] van 1950 uitgevaardig het, het die Bloemfonteinse munisipaliteit veranderings in werking gestel in die rasse-opset van die stad. Die munisipaliteit het die Cape Stands-woongebied afgebreek waar die stad se bruin bevolking gewoon het en het die inwoners na [[Heidedal]] geskuif. Omdat bruin en swart so naby aan mekaar gewoon het, het gemengde huwelike algemeen voorgekom, en dit het gelei tot 'n gedeeltelik gemengde bevolking in Heidedal en Mangaung. In 1952 het Bloemfontein nuwe woongebiede vir die swart bevolking begin bou. Nuwe woongebiede is gestig om 'n skeiding te tref tussen die rassegroepe, soos die [[Basoeto]], [[Xhosas]] en [[Tswanas]]. Die gebiede was saam bekend as Mangaung.&lt;ref name=&quot;bloemfontein1&quot; /&gt;

Phahameng, 'n Suid-Sotho-township, was in 1956 die eerste formele behuisingsprojek wat deur die munisipaliteit goedgekeur is. Fisieke buffers soos die spoorlyn en paaie tussenin is gebruik om die swart etniese groepe, die wit mense en die bruine mense van mekaar te skei. Tussen 1952 en 1968 is 11&amp;nbsp;000 huise, waarvan sowat 6&amp;nbsp;000 deur die regering geboude huurhuise, in Mangaung opgerig.&lt;ref name=&quot;bloemfotein2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.uniassignment.com/essay-samples/cultural-studies/review-of-apartheid-in-bloemfontein-verno-cultural-studies-essay.php |title=Review of Apartheid in Bloemfontein Verno Cultural Studies Essay |publisher=Uni Assignment |accessdate=1 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001150408/https://www.uniassignment.com/essay-samples/cultural-studies/review-of-apartheid-in-bloemfontein-verno-cultural-studies-essay.php |archive-date=1 Oktober 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 1968 het Mangaung 'n ernstige tekort aan huise gehad, met sowat 3&amp;nbsp;000 tot 6&amp;nbsp;000 eenhede wat benodig is. Om die probleem op te los is in 1979 'n uitbreiding, [[Botshabelo]], van 55&amp;nbsp;km na oos bygevoeg. Die Bloemfonteinse munisipaliteit het al die swart verstedeliking na [[Thaba Nchu]] en Botshabelo gekanaliseer. Dié is ontwikkel as 'n bron van goedkoop arbeid vir die stad. 'n Gesubsidieerde busdiens is ingestel en Botshabelo is tot 'n desentralisasiepunt verklaar wat beteken dit is aangewys as 'n nywerheidsontwikkelingspunt om die afstand tussen die werk- en die woonplek te verminder. In 1988 het sowat 14&amp;nbsp;500 mense elke dag tussen Botshabelo en Bloemfontein gependel. Dit het beteken dat 55% van Botshabelo se arbeidsmag buite die stad werksaam was.&lt;ref name=&quot;bloemfotein3&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://impulscentrum.be/south_africa/mod4_fringe/lesson11.asp |title=Apartheid and housing in Mangaung and Botshabelo |publisher=Impuls centrum |accessdate=6 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171206074617/https://impulscentrum.be/south_africa/mod4_fringe/lesson11.asp |archive-date=6 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Sedert 1994 ===
In 1994, ná apartheid, het Bloemfontein, Botshabelo en Thaba Nchu deel van die [[Motheo-distriksmunisipaliteit]] geword. Op 18 Mei 2011 is dié munisipaliteit ontbind en Mangaung is opgradeer tot 'n metropolitaanse munisipaliteit met Bloemfontein as die hoofsetel. Tot in 1994 was die stad Suid-Afrika se alleenlike geregtelike hoofstad. Dit bly die setel van die [[Hoogste Hof van Appèl, Suid-Afrika|Hoogste Hof van Appèl]] (voorheen die Appèlafdeling van die Hooggeregshof). Die stad is ook 'n administratiewe sentrum met baie privaat hospitale en opvoedkundige instellings.

== Regering ==
[[Lêer:Legislative chamber, Free State parliament (6461110525).jpg|duimnael|Vergadersaal van die [[Vrystaatse provinsiale wetgewer]] in die Vierde [[Raadsaal]]]]
Die Vrystaatse Provinsiale Regeringsgebou in Bloemfontein huisves ook die setel van die Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit wat in 2011 van 'n plaaslike munisipaliteit opgegradeer is. Die [[Vierde Raadsaal]] huisves die [[Vrystaatse provinsiale wetgewer]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sahistory.org.za/place/fourth-raadsaal-bloemfontein |title=The Fourth Raadsaal, Bloemfontein |publisher=South African History Online |accessdate=21 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621172445/https://www.sahistory.org.za/place/fourth-raadsaal-bloemfontein |archive-date=21 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sedert die stigting van die Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit in 2000 het die [[African National Congress]] elke verkiesing gewen en is die regeringsparty in die munisipaliteit, hoewel hul aantal stemme met elke verkiesing afgeneem het.

Die Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit verkies 'n munisipale raad vir 'n tydperk van vyf jaar deur middel van 'n gemengde-lede-proporsionele-verteenwoordiging-stelsel (MMP) waarin wyke individuele raadslede kies saam met diegene wat uit partylyste benoem word. Kiesers het twee stemme: een vir 'n verteenwoordiger om 'n wyksraadslid te word en die ander vir 'n politieke party. Laasgenoemde stem verdeel setels in die munisipale raad onder partye, terwyl eersgenoemde stem setels onder die individuele verteenwoordigers verdeel. Sedert 26 April 2023 dien [[Gregory Nthatisi]] as die uitvoerende burgemeester van die Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit en daarmee van Bloemfontein.

== Geografie en klimaat ==
[[Lêer:Bloemfontein in Bloemfontein.jpg|duimnael|Die Bloemfontein in Bloemfontein]]
[[Lêer:Bloemfontein dust storm.JPG|duimnael|'n Stofstorm omhul Bloemfontein]]
Bloemfontein is geleë by 29 grade suiderlengte en 26 grade oosterbreedte in Sentraal-Suid-Afrika aan die suidelike rand van die [[Hoëveld]] op 'n hoogte van 1&amp;nbsp;400&amp;nbsp;m bo seevlak. Dit grens aan die halfdorre streek van die [[Karoo]]. Die gebied is oor die algemeen plat met koppies hier en daar, en die algemene plantegroei is Hoëveldse grasland.

Bloemfontein het 'n koue halfdroë klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie|Köppen]] BSk), met warm [[somer]]dae en koue, droë [[winter]]s met ysige nagte. Bloemfontein ontvang gemiddeld 559&amp;nbsp;mm [[reën]] per jaar, gewoonlik in die somermaande, dikwels as sterk, maar kortstondige middag-/aanddonderstorms wat 'n tydelike verligting van die hitte is. Die stad is droog en stowwerig in die winter met ysige nagte en meestal ligte, sonnige dae. [[Ryp]] is baie algemeen, terwyl [[sneeu]] skaars is. Sneeuval is in Augustus 2006 aangemeld en weer op 26 Julie 2007 by die lughawe. So onlangs as Augustus 2020 en Julie 2021 het baie ligte sneeu oor die stad geval met ietwat swaarder sneeuval op 4 Junie 2024. Boonop sorg die stad se hooglandhoogte vir buitengewone daaglikse temperature van ongeveer 15–20&amp;nbsp;°C. Gemiddelde dagtemperature wissel van 16&amp;nbsp;°C in Junie tot 32&amp;nbsp;°C in Januarie. Die omgewing is die koudste in Julie wanneer die [[kwik]] in die loop van 'n winternag gemiddeld tot -2&amp;nbsp;°C daal.

{{Tabel weergemiddeldes
| locatie = Bloemfontein, 1&amp;nbsp;353&amp;nbsp;m (1991−2020, gemiddeldes)
| bron = NOAA (humiditeit 1961–1990),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68442.TXT |title=Bloemfontein Climate Normals 1961−1990 |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate=13 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713153147/ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/UA/68442.TXT |archive-date=13 Julie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/SouthAfrica/CSV/BloemfonteinWO_68442.csv |title=Climate Normals 1991−2020 |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate=10 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310084835/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-1-WMO-Normals-9120/SouthAfrica/CSV/BloemfonteinWO_68442.csv |archive-date=10 Maart 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Suid-Afrikaanse Weerdiens]] (neerslag)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://old.weathersa.co.za/Climat/Climstats/BloemfonteinStats.jsp |title=Climate data for Bloemfontein |publisher=[[Suid-Afrikaanse Weerdiens]] |accessdate=15 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315025056/http://old.weathersa.co.za/Climat/Climstats/BloemfonteinStats.jsp |archive-date=15 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- maandelikse temperatuur- en neerslaggemiddeld--&gt;
| jan_gem=22.9           | jan_gem_ns=91.8
| feb_gem=22.2           | feb_gem_ns=83.1
| mrt_gem=20.0           | mrt_gem_ns=77.0
| apr_gem=15.8           | apr_gem_ns=43.6
| mei_gem=11.8           | mei_gem_ns=19.0
| jun_gem=8.2            | jun_gem_ns=12.5
| jul_gem=7.9            | jul_gem_ns=5.3
| aug_gem=10.7           | aug_gem_ns=9.9
| sep_gem=14.9           | sep_gem_ns=11.6
| okt_gem=18.3           | okt_gem_ns=45.5
| nov_gem=20.1           | nov_gem_ns=64.8
| dec_gem=22.2           | dec_gem_ns=71.3
| jaar_gem=16.2          | jaar_gem_ns=535.2

| jan_gem_min=15.1       | jan_gem_max=30.8
| feb_gem_min=14.6       | feb_gem_max=29.8
| mrt_gem_min=12.1       | mrt_gem_max=27.9
| apr_gem_min=7.3        | apr_gem_max=24.2
| mei_gem_min=2.2        | mei_gem_max=21.3
| jun_gem_min=−1.7       | jun_gem_max=18.1
| jul_gem_min=−2.3       | jul_gem_max=18.2
| aug_gem_min=0.4        | aug_gem_max=20.9
| sep_gem_min=4.7        | sep_gem_max=25.2
| okt_gem_min=9.1        | okt_gem_max=27.4
| nov_gem_min=11.4       | nov_gem_max=28.8
| dec_gem_min=13.8       | dec_gem_max=30.5
| jaar_gem_min=7.2       | jaar_gem_max=25.2

| jan_a_min=5.6          | jan_a_max=39.3
| feb_a_min=4.3          | feb_a_max=38.9
| mrt_a_min=0.8          | mrt_a_max=34.7
| apr_a_min=−2.6         | apr_a_max=33.3
| mei_a_min=−8.7         | mei_a_max=29.5
| jun_a_min=−9.1         | jun_a_max=24.5
| jul_a_min=−9.6         | jul_a_max=26.5
| aug_a_min=−9.7         | aug_a_max=28.6
| sep_a_min=−6.7         | sep_a_max=33.6
| okt_a_min=−2.9         | okt_a_max=34.8
| nov_a_min=−0.1         | nov_a_max=36.6
| dec_a_min=3.3          | dec_a_max=37.7
| jaar_a_min=−9.7        | jaar_a_max=39.3

| zujan = 9.6
| zufeb = 8.8
| zumrt = 8.3
| zuapr = 8.3
| zumei = 8.6
| zujun = 8.3
| zujul = 8.8
| zuaug = 9.2
| zusep = 9.3
| zuokt = 9.4
| zunov = 9.9
| zudec = 10.3

| rdjan = 8.9
| rdfeb = 7.8
| rdmrt = 7.2
| rdapr = 5.2
| rdmei = 2.4
| rdjun = 1.4
| rdjul = 0.7
| rdaug = 1.3
| rdsep = 1.6
| rdokt = 4.6
| rdnov = 5.8
| rddec = 7.5

| lvjan = 55
| lvfeb = 62
| lvmrt = 64
| lvapr = 66
| lvmei = 62
| lvjun = 62
| lvjul = 57
| lvaug = 50
| lvsep = 46
| lvokt = 50
| lvnov = 52
| lvdec = 52
}}

== Kultuur ==
[[Lêer:NALN Old government building.jpg|duimnael|Die [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN) in Bloemfontein]]
Kultureel is die stad toonaangewend. Skeppende werk op die gebied van uitvoerende kuns, beeldende kuns, [[letterkunde]] en skilderkuns word gedoen. Die stad is sentrum vir die Vrystaat Kunswedstrydvereniging.

Teaters: [[Sand du Plessis-teater|Sand du Plessis]]; [[Sterrewagteater|Sterrewag]]; Wynand Mouton; Scaena; Odeion; André Huguenot; [[Bloemfonteinse Stadskouburg|Stadskouburg]]. Die Sand du Plessis-teater is een van die grootste en modernste in die [[Suidelike Halfrond]] met 'n kapasiteit van sowat 1&amp;nbsp;000. Die teater huisves ook die Vrystaatse Simfonieorkes (VSSO).

Museums: Nasionale Museum; Suid-Afrikaanse Oorlogsmuseum (voor 30 November 2015 bekend as Oorlogsmuseum); Freshford; [[Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum]] (NALN); [[Oliewenhuis]]; [[Nasionale Vrouemonument]].

=== Rosefees ===
[[Lêer:Loch Logan Waterfront, Bloemfontein, Free State, South Africa (19915335154).jpg|duimnael|Die Loch Logan-waterfront, waar die grootste deel van die Rosefees plaasgevind het]]
Bloemfontein, die Rosestad, het jaarliks in Oktober 'n Rosefees gehou. In hierdie koel maand blom [[Roos|rose]] in die Vrystaat op hulle beste.&lt;ref name=&quot;showme.co.za&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://showme.co.za/events-entertainment/bloemfontein-rose-festival/ |title=Bloemfontein Rose Festival |publisher=ShowMe – South Africa |accessdate=17 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200817174110/http://showme.co.za/events-entertainment/bloemfontein-rose-festival/ |archive-date=17 Augustus 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste bedrywighede het by die Loch Logan-waterfront in die stad plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bloemfontein-information.co.za/town/events/2051/mangaung-rose-festival |title=Mangaung Rose Festival – Events in Bloemfontein |publisher=Bloemfontein Information |accessdate=24 Mei 2026 |archive-date=26 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126222801/https://www.bloemfontein-information.co.za/town/events/2051/mangaung-rose-festival |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;internext.co.za&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.internext.co.za/rosefestival/ |title=Bloemfontein Rose Festival/Fees |publisher=Internext |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Die fees het roosliefhebbers van die hele Suid-Afrika en wêreldwyd met 'n groot tentoonstelling van rose en ander plaaslike gebeure gelok.&lt;ref name=&quot;sa-venues.com&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sa-venues.com/events/freestate/bloemfontein-rose-festival/ |title=Bloemfontein Rose Festival |publisher=SA Venues |accessdate=4 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231104204742/https://www.sa-venues.com/events/freestate/bloemfontein-rose-festival/ |archive-date=4 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die fees het van Bloemfontein 'n gewilde jaarlikse bymekaarkomplek vir duisende mense gemaak.&lt;ref name=&quot;sleeping-out.co.za&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sleeping-out.co.za/events/bloemfontein-rose-festival |title=Bloemfontein Rose Festival 2016 |publisher=Sleeping-OUT |accessdate=20 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220001050/https://www.sleeping-out.co.za/events/bloemfontein-rose-festival |archive-date=20 Februarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die eerste Rosefees het in 1976 plaasgevind, toe stadraadslede besluit het 'n Rosefees sal geskik wees vir die Rosestad. In 1976 het die feesgebeure oor 'n paar dae plaasgevind en bedrywighede in die Sanlam-plaza ingesluit wat met rose verband hou. Die fees het daarna aansienlik uitgebrei.&lt;ref name=&quot;internext.co.za&quot; /&gt; [[Hortologie|Tuinmakers]] is genooi om deel te neem aan kompetisies wat gefokus het op die ontwerp en verbetering van tuine in die stad. Inwoners het ook hulle tuine vir die algemene publiek oopgestel.&lt;ref name=&quot;sleeping-out.co.za&quot; /&gt;

Die meeste festiwiteite het plaasgevind by die Loch Logan-waterfront, die grootste [[winkelsentrum]] in Sentraal-Suid-Afrika. Dit strek oor sowat 80&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m² en bied inkopies, vermaak, sport en kultuur in Bloemfontein.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bloemdirectory.co.za/home/shopping-centres/loch-logan-waterfront/loch-logan-waterfront-centre |title=Loch Logan Waterfront Centre – Bloemfontein Directory |publisher=Bloemdirectory |accessdate=27 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727011156/http://www.bloemdirectory.co.za/home/shopping-centres/loch-logan-waterfront/loch-logan-waterfront-centre |archive-date=27 Julie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die waterfront het blomme vertoon van plaaslike kwekerye asook die amptelike munisipale vertoning deur die parkdepartment wat die Mangaung Munisipaliteit georganiseer.&lt;ref name=&quot;sa-venues.com&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;sleeping-out.co.za&quot; /&gt; Die Vrystaatse Roosvereniging se roossnykompetisie met sowat 700 deelnemers jaarliks is ook by die waterfront beslis, saam met die Mej. Volksblad Roosknoppie-kompetisie vir meisies tussen drie en vier jaar oud, georganiseer in samewerking met die [[Volksblad]]-koerant.&lt;ref name=&quot;showme.co.za&quot; /&gt; Verder is 'n Mej. Bloemfontein Roos-kompetisie gehou.

Die Roosoggend Hoogtee is gewoonlik aangebied by die Urth-tuinsentrum waar tee en lekkernye bedien is. Die Urth-tuinsentrum is 'n klein- en groothandel kwekery geleë by Kenneth Kaunda-straat in Bloemfontein.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.seda.org.za/Happening/LatestNews/PressReleases/Cazelles/Urth.aspx |title=Urth Garden Centre |publisher=SEDA |accessdate=29 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529165248/http://www.seda.org.za/Happening/LatestNews/PressReleases/Cazelles/Urth.aspx |archive-date=29 Mei 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kroning van die koning en koningin van die rose het in die jaar van die benoeming plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bloemfonteincourant.co.za/first-king-queen-roses/ |title=Are you the very first King or Queen of Roses? |publisher=Bloemfontein Courant |date=7 September 2016 |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Mangaung Rose Klassieke Fietstoer was 'n padwedren wat tydens die jaarlikse fees beslis is. Dié geleentheid is organiseer deur AfriCycle Tours en die datums is jaarliks aangekondig. Die wedren het weggespring by die Urth en die wedrenafstande in 22&amp;nbsp;km, 56&amp;nbsp;km en 106&amp;nbsp;km ingesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bicycling.co.za/event/bizhub-rose-classic/ |title=Home |publisher=Bicycling |accessdate=6 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171106070543/http://www.bicycling.co.za/event/bizhub-rose-classic/ |archive-date=6 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://afriadventures.co.za/event/mangaung-rose-classic/ |title=Mangaung Rose Classic |publisher=Afriadventures |accessdate=11 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214112837/http://afriadventures.co.za/event/mangaung-rose-classic/ |archive-date=14 Desember 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die Kom ons Groen Bloem-uitstalling was ook deel van die Rosefees en het &quot;groen&quot; en plaaslike organiese besighede die geleentheid gebied om hul besighede te bevorder.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wherevent.com/detail/Mangaung-RoseFestival-Lets-Green-BLOEM-Expo |title=Lets Green BLOEM Expo |publisher=Wherevent |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; Dit het die tentoonstelling van verskillende produkte en dienste ingesluit wat 'n groen omgewing ondersteun, soos [[sonkrag]], gryswaterstelsels, groentetonnels, JoJo-tenkstelsels, ens.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bloemskou.co.za/events/1401/Go-Green-Expo/ |title=Go Green Expo – Bloemskou 26 April – 05 May 2018 |publisher=Bloemskou |date=1 Maart 2018 |accessdate=8 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808165123/http://www.bloemskou.co.za/events/1401/Go-Green-Expo/ |archive-date=8 Augustus 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Demografie ==
[[Lêer:Bloemfontein-Eiffel Tower-001.JPG|duimnael|upright|'n [[Eiffeltoring]]replika in 'n nywerheidsgebied naby Batho]]
Volgens die 2011-sensus het die stad 'n bevolking van 556&amp;nbsp;000 gehad (meer as 'n verdubbeling sedert 111&amp;nbsp;697 in 2001), waarvan 56% [[swart mense]] en 30% [[wit mense]] was. Die ander was 12,8% [[bruin mense]] en 0,8% [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiate]].

[[Afrikaans]] is die belangrikste huistaal in die stad wat deur 43 persent van sy bewoners gebesig word. Die ander groot huistaal is [[Suid-Sotho]] (33 persent).

Soos orals in Suid-Afrika bevat Bloemfontein [[township]]s van die apartheidsera. Manguang is die elfde en Botshabelo die 13de grootste in Suid-Afrika en die grootstes in die Vrystaat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://businesstech.co.za/news/trending/132269/these-are-the-biggest-townships-in-south-africa/ |title=These are the biggest townships in South Africa |publisher=BusinessTech |date=14 Augustus 2016 |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Totaal !! [[Bruin mense|Bruines]] !! [[Swart mense|Swartes]] !! [[Wit Suid-Afrikaners|Wittes]] !! [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiërs]] !! Nie gespesifiseer
|-
| '''2001'''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://census2001.adrianfrith.com/place/40502 |title=Bloemfontein |publisher=Adrian Frith |work=2001-sensus |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; || 111&amp;nbsp;697 || 12&amp;nbsp;025 || 26&amp;nbsp;274 || 72&amp;nbsp;619 || 780 || —
|-
| '''2011'''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://census2011.adrianfrith.com/place/499023 |title=Bloemfontein |publisher=Adrian Frith |work=2011-sensus |accessdate=24 Mei 2026 |archive-date=23 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423203437/https://census2011.adrianfrith.com/place/499023 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; || 256&amp;nbsp;185 || 32&amp;nbsp;827 || 143&amp;nbsp;736 || 76&amp;nbsp;325 || 2&amp;nbsp;100 || 1&amp;nbsp;196
|}

=== Joodse gemeenskap ===
{{Hoofartikel|Jode in Suid-Afrika}}
[[Lêer:Wolf Ehrlich.jpg|duimnael|upright|[[Wolf Ehrlich]] was van 1906 tot ’07 Bloemfontein se eerste Joodse burgemeester en in 1912 die eerste president van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes]]
Joodse families het ’n belangrike rol in die totstandkoming en ontwikkeling van die [[Vrystaat]]se hoofstad gespeel. Isaac Baumann van Hesse-Cassel (1813–1881), een van die eerste nedersetters wat in 1848 grond in die nuwe dorpsgebied gekoop het, het die eerste winkel opgerig. Die vroegste Groot Versoendag- ([[Jom Kippoer]]) dienste is in 1871 in sy huis gehou. In 1873 is huwelike ingevolge Joodse gebruike in die Oranje-Vrystaat gewettig. ’n [[Hebreeus]]e gemeente is in 1876 gestig en ’n [[sinagoge]] in 1903 opgerig. Die eerste president (1902–’24) daarvan was Wolf Ehrlich. Namate die Oos-Europese element toegeneem het, het die gemeenskapsleierskap geleidelik na hulle toe oorgegaan. Hierin het Jacob Philips en Henry Bradlow ’n belangrike rol gespeel.

Jode het ’n aktiewe aandeel aan munisipale aangeleenthede gehad. Baumann was die tweede voorsitter van Bloemfontein se munisipale raad, die voorloper van die dorpsraad. Sy seun Gustav was die eerste landmeter-generaal van die Oranje-Vrystaat. Moritz Leviseur, wat deelgeneem het aan die Basoeto-oorlog (1865–’66), het die dorp se eerste hospitaal help stig en ook die Nasionale Museum. Sy vrou, Sophie, het Ouma Looks Back geskryf, herinnerings aan die vroeë dae, en het bekend geword as die “Grand Old Lady of Bloemfontein”.

Wolf Ehrlich, ’n vriend van die Boeregeneraal en latere eerste minister [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], het as senator in die Suid-Afrikaanse parlement gedien. Bloemfontein het drie Joodse burgemeesters gehad: Ehrlich (1906–’07 en 1911–’12), Ivan Haarburger (1912–’14) en Sol Harris (1929).

Die gemeenskap het ’n goed ontwikkelde netwerk instellings gehad, waaronder ’n doelmatige gemeenskapsentrum vir kultuur- en opvoedingsaktiwiteite. In 1965 is ’n groot nuwe sinagoge gebou. In 1956 het die Hebreeuse gemeente, Chevra Kaddisha, talmoed tora, en liefdadigheidsinstellings saamgespan om die Verenigde Hebreeuse Instellings van Bloemfontein te vorm.

Daar was ook onder meer ’n OVS- provinsiale komitee van de Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes en die OVS- en Noord-Kaapse Sionistiese Raad. Ook het die stad ’n klein Hervormde groep gehad. In 1967 het die Joodse gemeente 1&amp;nbsp;347 getel uit ’n totale bevolking van 119&amp;nbsp;000. Daarna het die gemeenskap, soos almal landwyd buiten in Johannesburg, Kaapstad en Durban, geleidelik gekwyn. In 1997 is die sinagoge verkoop en het die gemeenskap oorgetrek na die nou ontbinde Hervormde gemeente se tuiste. Teen 2004 het slegs 180 Jode in Bloemfontein oorgebly.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://jewishvirtuallibrary.org/bloemfontein |title=Bloemfontein, South Africa |publisher=Jewish Virtual Library |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Woonbuurte ===
[[Lêer:Hamilton, Bloemfontein.JPG|duimnael|'n Uitsig oor die Hamilton-nywerheidsgebied in Bloemfontein]]
Bloemfontein se woonbuurte sluit in [[Heidedal]] in die ooste en suidooste, [[Bainsvlei]], Woodland Hills, [[Brandwag, Bloemfontein|Brandwag]], [[Ehrlichpark, Bloemfontein|Ehrlichpark]], [[Fauna, Bloemfontein|Fauna]], [[Fichardtpark]], [[Fleurdal]], [[Gardeniapark]], [[Generaal De Wet, Bloemfontein|Generaal De Wet]], [[Hospitaalpark]], Kiepersol, [[Lourierpark]], Park-Wes, [[Pellissier, Bloemfontein|Pellissier]], [[Uitsig, Bloemfontein|Uitsig]], [[Universitas, Bloemfontein|Universitas]], [[Westdene, Bloemfontein|Westdene]], [[Wilgehof, Bloemfontein|Wilgehof]] en [[Willows, Bloemfontein|Willows]] in die suide. In die sentrum bevind hom [[Bloemfontein Sentraal]].

Wes van Bloemfontein is daar [[Langenhovenpark]] en noord van die stad [[Arboretum, Bloemfontein|Arboretum]], [[Baysvalley, Bloemfontein|Baysvalley]], [[Bayswater, Bloemfontein|Bayswater]], [[Dan Pienaar, Bloemfontein|Dan Pienaar]], Heliconhoogte, [[Heuwelsig]], Hillsboro, Hillside, Hilton, [[Naval Hill]], [[Navalsig]], [[Noordhoek, Bloemfontein|Noordhoek]], Pentagonpark, Panoramapark en Waverley.

In die noordooste kan Roodewal en Vallombrosa gevind word. Die hoofsaaklik swart woonbuurte is Rocklands, Phahameng, Phelindaba, Bloemanda, Bochabela, JB Mafora en die historiese Batho met die Maphikela-huis, waar die ANC gestig is. Oos van Bloemfontein is [[Botshabelo]] en [[Thaba Nchu]].

== Infrastruktuur ==
=== Vervoer ===
==== Paaie ====
[[Lêer:Hoffman square, Bloemfontein.jpg|duimnael|Hoffmanplein in die middestad]]
Bloemfontein se nasionale en streekpaaie is soos volg: Die [[N1 (Suid-Afrika)|N1]], 'n hoofpad wat tussen [[Kaapstad]] in die suidweste en [[Johannesburg]], [[Pretoria]], en [[Zimbabwe]] in die noorde loop, loop wes van die stadsentrum verby as die Bloemfontein Westelike verbypad.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.transport.gov.za/LinkClick.aspx?fileticket=5qOHvOI4KuY%3d |title=South African Numbered Route Description and Destination Analysis |publisher=Nasionale Departement van Vervoer |pages=20–21 |author=John Falkner |date=Mei 2012 |accessdate=6 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606100245/http://www.transport.gov.za/LinkClick.aspx?fileticket=5qOHvOI4KuY%3d |archive-date=6 Junie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[N8 (Suid-Afrika)|N8]] loop oos/wes en verbind Bloemfontein met [[Kimberley]] in die weste en [[Maseru]], die hoofstad van [[Lesotho]], in die ooste.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; Bloemfontein is ook die noordelike eindpunt van die [[N6 (Suid-Afrika)|N6]] wat rofweg suidwaarts loop na [[Aliwal-Noord]], [[Komani]] en by die hawestad [[Oos-Londen]] eindig.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; By 'n kruising net voor die stad word die N6 die M30. Dié pad eindig in 'n wisselaar met die N1.

Daar is ook tweesyfer-R-roetes. Die [[R64 (Suid-Afrika)|R64]] is die ou pad na Kimberley en gaan deur [[Dealesville]] en [[Boshof]]. Dit eindig by die N1.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; Die [[R30 (Suid-Afrika)|R30]] eindig by die N1 noord van die stad. Dit is die pad na [[Welkom]], [[Klerksdorp]] en loop deur [[Brandfort]] en [[Theunissen]]. Dit loop verder na [[Ventersdorp]] en [[Rustenburg]].&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

Drie driesyfer-R-roetes begin in Bloemfontein. Die [[R706 (Suid-Afrika)|R706]] begin by die N8 in die middestad en loop suidwes na [[Jagersfontein]] en [[Fauresmith]].&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; Die [[R702 (Suid-Afrika)|R702]] begin ook by die N8 in die middestad, maar loop suidoos na [[Dewetsdorp]] en [[Wepener]].&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt; Die derde R-roete, die [[R700 (Suid-Afrika)|R700]], begin suid van die middestad by die M30 en loop noord. Dit kruis die N8 en N1 op pad na [[Bultfontein]] en [[Hoopstad]].&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

Bloemfontein het daarbenewens verskeie metropolitaanse of M-roetes. Dié paaie word onafhanklik van dié in ander stede in Suid-Afrika genommer.

==== Spoorlyne ====
[[Lêer:Bloemfontein Station c.JPG|duimnael|Bloemfonteinstasie]]
Bloemfontein is ook goed verbind met [[Spoorvervoer in Suid-Afrika|spoorweë]]. 'n Treinspoor is in 1890 gebou om Bloemfontein met Kaapstad te verbind. Omdat Bloemfontein sentraal geleë is, lê dit aan die groot spoorroete tussen Kaapstad en Johannesburg, terwyl treine daagliks na en van stede soos Gqeberha, Oos-Londen en ander stede loop.

==== Lugvervoer ====
[[Lêer:Bloemfontein Airport - panoramio.jpg|duimnael|Die [[Bram Fischer Internasionale Lughawe]]]]
Bloemfontein het twee lughawens:
* Die Tempe-lughawe het geen geskeduleerde vlugte nie, maar word as 'n opleidingsgerief vir vlieëniers en skole gebruik.
* Bram Fischer het geskeduleerde vlugte na al die groot Suid-Afrikaanse stede.

==== Geïntegreerde Vervoernetwerk ====
In Oktober 2016 het die [[Mangaung Metropolitaanse Munisipaliteit|Mangaung-munisipaliteit]] en verskeie taxiverenigings 'n ooreenkoms bereik oor die Geïntegreerde Vervoernetwerk, wat tans in aanbou is. Die projek bestaan uit twee fases – in die eerste fase word buslane in die stad gebou en in die tweede fase bushaltes en -stasies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bloemfonteincourant.co.za/mangaung-makes-history-metro-taxi-associations-partner/ |title=Mangaung makes history as metro and taxi associations partner |publisher=Bloemfontein Courant |author=Pulane Choane |date=19 Oktober 2016 |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

== Onderwys ==
[[Lêer:Main Building, University of the Orange Free State, Bloemfontein, South-Africa 1.jpg|duimnael|Die hoofgebou van die [[Universiteit van die Vrystaat]]]]
[[Lêer:Main building and Hamilton Hall, Grey College - panoramio (1).jpg|duimnael|Die hoofgebou van die [[Grey-kollege]]]]
Onderwys is 'n belangrike sektor in Bloemfontein se sosiale en ekonomiese lewe. Bloemfontein beskik oor talle leerinstellings, van kleuterskole tot universiteite en kolleges. Klasse word van skool tot skool in verskillende tale aangebied, met sommige wat selfs al hul klasse in twee tale onderrig. Die onderrigtale is veral [[Afrikaans]], Engels en [[Suid-Sotho]].
{{div col|2}}
=== Primêre onderwys ===
* [[St. Andrew-skool, Bloemfontein|St. Andrew-skool]]
* [[Grey-kollege]]

=== Sekondêre onderwys ===
* [[St. Andrew-skool, Bloemfontein|St. Andrew-skool]]
* [[Grey-kollege]]
* [[Hoërskool Eunice]]
* [[Bloemfontein Hoërskool]]
* [[Hoërskool Fichardtpark]]
* [[Hoërskool Jim Fouché]]
* [[Hoërskool Sand du Plessis]]
* [[St. Michael-skool, Bloemfontein|St. Michael-skool]]
* [[Hoërskool Sentraal, Bloemfontein|Hoërskool Sentraal]]

=== Tersiêre onderwys ===
* [[Universiteit van die Vrystaat]]
* [[Sentrale Universiteit vir Tegnologie]]
* Motheo TVET-kollege
{{div col end}}

Verder is daar die Motheo FET-kollege wat drie hoofkampusse (Thaba N'chu, Hillside View en Bloemfontein) en satellietkampusse in Zastron, Philippolis en Botshabelo behels.

== Ekonomie ==
[[Lêer:Bloemfontein, Free State, South Africa (20349763248).jpg|duimnael|Bloemfontein se sakekern]]
Dit is veral die private sektor wat Bloemfontein se ekonomie aandryf. Bloemfontein se aandeel aan die nasionale [[Bruto binnelandse produk|BBP]], indiensneming en bevolking is die laagste onder die maatstafgroep van Suid-Afrikaanse en Suider-Afrikaanse stede en bevind hom net onder dié van [[Gqeberha]]. Die stad se aandeel aan die nasionale BBP beloop 1,73%, sy aandeel aan die nasionale indiensneming beloop 1,86% en sy aandeel aan die nasionale bevolking beloop 1,67%. Bloemfontein se BBP-groei met 0,57% in 2015 was in die onderste helfte van die maatstafgroep aan stede. Soos ander groot stede in Suid-Afrika het Bloemfontein se BBP-groei die afgelope paar jaar stadig maar seker afgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://storymaps.arcgis.com/stories/a8c51b7190db462185aa4b46d8944997 |title=City Competitiveness and Economic Growth Mangaung, South Africa |publisher=Storymaps |date=23 November 2020 |accessdate=20 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020183758/https://storymaps.arcgis.com/stories/a8c51b7190db462185aa4b46d8944997 |archive-date=20 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Groot maatskappye ===
Die stad huisves twee van Suid-Afrika se voorste konstruksie- en infrastruktuurmaatskappye. Raubex Group Bpk. is in 1974 gestig en sedert Maart 2007 gelys op die [[JSE]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://raubex.com/ |title=Raubex is one of South Africa's leading infrastructure development and construction materials supply groups |publisher=Raubex Group Bpk. |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; en Ruwacon Edms Bpk. wat in 1999 gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ruwacon.co.za/ |title=As a leading construction company... |publisher=Ruwacon Edms Bpk. |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Van die ander groot maatskappye sluit in die kleinhandelafdelingswinkel Kloppers, gestig in 1967&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://kloppers.co.za/ |title=expert Kloppers |publisher=Kloppers |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt; en EconoFoods Edms Bpk. wat in 1996 gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://econofoods.co.za/ |title=Everything nice at wholesale price |publisher=EconoFoods Edms Bpk. |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Hospitale en klinieke ===
* Bloemcare Psigiatriese kliniek
* Mediclinic Bloemfontein (Privaat)
* Nasionaal Distrikshospitaal
* Life Pasteur Hospitaal (Privaat)
* Life Rosepark Hospitaal (Privaat)
* Netcare Pelonomi Streekshospitaal (Semi-privaat)
* Netcare Universitas Hospitaal (Semi-privaat)
* Vrystaat Psigiatriese Kompleks – Bloemfontein (voorheen Oranje Hospitaal)

=== Vermaak ===
* [[Sand du Plessis-teaterkompleks]]

== Godsdiens ==
{{Sien ook|NG gemeente Bloemfontein|Gereformeerde kerk Bloemfontein}}
[[Lêer:Gereformeerde kerk Bloemfontein Danita Hohne.JPG|duimnael|Die [[Kerk (gebou)|kerkgebou]] van die [[Gereformeerde kerk Bloemfontein]] wat in 2015 gesloop is]]
[[Lêer:NG kerk Bloemfontein-Noord, die Klipkerk, 4 Januarie 2018, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|Die kerkgebou van die [[NG gemeente Bloemfontein-Noord]]]]
Bloemfontein het 'n groot en uiteenlopende Christelike bevolking. Die stad huisves verskeie kerke en denominasies:
* Dit is die setel van die [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikaanse bisdom van die Vrystaat]]
* [[Afrikaanse Baptistekerk]]
* [[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie|Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
* [[Heilige Hart-katedraal, Bloemfontein|Heilige Hart-katedraal]] in Bloemfontein is die setel van die [[Rooms-Katolieke Aartsbisdom van Bloemfontein]]
* [[Sewendedagadventisme]], Suider-Afrikaanse hoofkwartier.
* Christelike Herlewingskerk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://crcchurch.com/ |title=Christian Revival Church – Win the lost at any cost! |publisher=Christelike Herlewingskerk |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;
* ''New Covenant Ministries International'' het 'n kerk gehad met die naam Fountainhead gelei deur Chris Gerber. Dit was 'n Nuwe-Testamentiese Kerk bekend as Fountainhead Church International. Later het hierdie kerk saamgesmelt met ''Doxa Deo Bloemfontein'' wat nou die gekombineerde kerk se naam is.

Die stad het ook 'n groot Joodse bevolking wat hulle in die middel-19de eeu begin vestig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.jewishgen.org/safrica/communities/8/index.htm |title=A History of the Jewish Community Archives |publisher=Saul Issroff, Mike Getz, SAfrica SIG and Jewishgen Inc. |author=Dr Saul Issroff |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;

Bloemfontein beskik oor twee groot [[Begraafplaas|begraafplase]]:
* Die Ou Begraafplaas: Die drie begraafplase het meer as 1&amp;nbsp;000 name. Die oudste begraafplaas is in 1871 aangeleë en bloot 'n piepklein omheinde area met 'n publieke begraafplaas naby die middestad. Dit sluit 'n paar grafte in van verskeie Joodse pioniere wat in die stad se vroeë dae aktief betrokke was en wat aan weerskante in die Boereoorlog 1899–1902 geveg het. Elkeen van hierdie pioniersgesinne se sowat dertig grafstene is volledig getranskribeer.
* Suidpark: Hierdie begraafplaas is in 1978 ingewy en bevat nou meer as 10&amp;nbsp;000 grafte. Dit is die grootste begraafplaas in die Vrystaat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.iajgsjewishcemeteryproject.org/south-africa/bloemfontein.html |title=BLOEMFONTEIN – Free State Prov |publisher=Internasionale Joodse Begraafplaasprojek |accessdate=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331073508/http://www.iajgsjewishcemeteryproject.org/south-africa/bloemfontein.html |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 7 Oktober 2010 is verskeie grafstene op die Joodse begraafplaas in Bloemfontein geskend met [[swastika]]s en [[Antisemitisme|antisemitiese]] graffiti.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://antisemitism.org.il/article/13935/south-africa-%E2%80%93-jewish-cemetery-was-desecrated |title=South Africa – Jewish cemetery was desecrated |publisher=CFCA |date=7 Oktober 2010 |accessdate=6 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170406103548/http://antisemitism.org.il/article/13935/south-africa-–-jewish-cemetery-was-desecrated |archive-date=6 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op 10 April 2012 is Bloemfontein se geskiedkundige Memorium-begraafplaas gevandaliseer, met 35 grafstene wat omgestoot en onwelvoeglike graffiti wat op die mure van die aangrensende Ohel gesmeer is. Die graffiti het beelde van geldsakke en diamante ingesluit, sowel as van 'n kru getekende Magen David, na bewering as deel van 'n antisemitiese daad.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://antisemitism.org.il/article/71463/jewish-cemetery-vandalized |title=Jewish cemetery vandalized |publisher=CFCA |accessdate=6 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170406102851/http://antisemitism.org.il/article/71463/jewish-cemetery-vandalized |archive-date=6 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Daar is ook die ou Phahameng-begraafplaas wat uit die 1960's dateer en tydens die apartheidsera uitdruklik gereserveer was vir Afrikane en 'n [[Heldeakker]] bevat waar vryheidsvegters ter ruste gelê is. Die Heide Heights-begraafplaas in Heidedal was tydens die apartheidsera gereserveer vir bruin mense, maar ná 1994 kon al die bevolkingsgroepe hulle dooies begrawe. Dié begraafplaas is gesluit omdat dit vol was.

== Gemeenskapsorganisasies ==
* Die eerste Tafelronde is in 1927 gestig in [[Norwich]], [[Engeland]]. Die stigter Louis Marchesi was 'n jong lid van die Norwich [[Rotariërs|Rotariërklub]] wat 'n behoefte gevoel het vir 'n klub waar die jong sake-eienaars van die stad gereeld kon bymekaarkom. By hul vergaderings kon hulle idees uitruil, van die ervarings van hul kollegas leer en 'n kollektiewe rol speel in die burgerlike lewe van Norwich. Van 'n baie vroeë stadium af is ooreengekom dat Tafelronde 'n niegodsdienstige en niepolitieke klub sou wees wat tot vandag toe die geval is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.roundtable158.co.za/ |title=Round Table / Tafelronde |publisher=Round Table / Tafelronde 158 Bloemfontein |accessdate=23 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080123182124/http://www.roundtable158.co.za/ |archive-date=23 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* Kinderwelsyn Bloemfontein &amp; Kinderlyn Vrystaat is 'n niewinsgewende organisasie wat in 1914 gestig is deur 'n groep vrywilligers wat 'n behoefte aan welsynsdienste onder die gemeenskap geïdentifiseer het. In 2024 het Kinderwelsyn Bloemfontein sy 110de verjaarsdag gevier. Oor die afgelope 110 jaar is baie gemeenskapsprogramme suksesvol geïmplementeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://childlinefs.org.za/about-us/ |title=About us |publisher=Childlinefs |accessdate=24 Mei 2026}}&lt;/ref&gt;
* Die [[Vrymesselary|Vrymesselaarsentrum]] Bloemfontein is in die 1970's gestig toe al die Vrymesselaarslosies in Bloemfontein hul individuele eiendomme verkoop het. Die sentrum is opgerig om al die Vrymesselaarsaktiwiteite in Bloemfontein en omliggende gebiede te huisves. Al vier die in Suid-Afrika aktiewe afdelings kom by die sentrum bymekaar. Die losies wat die sentrum saam besit is ''Lodge Unie'' (gestig in 1864), ''Rising Star Lodge'' (gestig in 1865), ''Thistle Lodge'' (gestig in 1903), ''Emerald Lodge'' (gestig in 1905), ''Lodge Dagbreek'' (gestig in 1932) en ''Lodge Oranje'' (gestig in 1964). Verskeie sygrade word by die sentrum voorsien, insluitende ''Mark'', ''Ark'', ''Royal Arch'' en ''Rose Croix''. Bloemfontein het 'n ryk Vrymesselaarsgeskiedenis, veral tydens die Anglo-Boereoorlog (1899–1902), en lede soos [[Herbert Kitchener]], [[Rudyard Kipling]] en [[Arthur Conan Doyle]] het losies in Bloemfontein besoek.&lt;ref&gt;{{af}} {{en}} {{cite web |url=http://www.masoniclodges.co.za/index.php |title=Vrymesselaars Bloemfontein Freemasons |publisher=Bloemfontein Masonic Centre |accessdate=13 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113044451/http://www.masoniclodges.co.za/index.php |archive-date=13 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Sport ==
[[Lêer:Toyota Stadium, Bloemfontein.webp|duimnael|Binneaansig van die [[Vrystaatstadion]] in Bloemfontein]]
[[Lêer:Mangaung Oval 5.jpg|duimnael|Die [[Mangaung-ovaal]] se hoofpawiljoen]]
[[Lêer:BMSSK Range 2010.jpg|duimnael|Bloemfontein se metaalsilhoeëtskietbaan, 2010]]
Die [[Vrystaatstadion]] en die omliggende sportkompleks is van die vernaamste sportgeriewe in Bloemfontein en die Vrystaat. Dit is reeds tydens geleenthede soos die [[Rugbywêreldbeker 1995]], [[Afrikanasiesbeker 1996]], [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] gebruik. Die stad beskik ook oor ander sportplekke, insluitende sportgeriewe van die Universiteit van die Vrystaat, skole en ander sportklubs. Van die ander stadions in Bloemfontein sluit in [[Mangaung-ovaal]], [[Dr. Petrus Molemela-stadion]] en [[Clive Solomons-stadion]].

Bloemfontein was saam met die nabygeleë [[Botshabelo]] die tuiste van [[Bloemfontein Celtic]] wat in die [[Premiersokkerliga]] meegeding het. In 2021 het dié span sy franchise egter verkoop.

Bloemfontein se Vrystaatstadion huisves twee [[rugby]]spanne: die [[Cheetahs (Verenigde Rugbykampioenskap)|Cheetahs]] wat van 2017 tot 2020 in die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] meegeding het&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pro14rugby.org/club/toyota-cheetahs/ |title=Toyota Cheetahs |publisher=Guinness PRO14 |date=29 Augustus 2017 |accessdate=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912200606/http://www.pro14rugby.org/club/toyota-cheetahs |archive-date=12 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die [[Vrystaat Cheetahs]] wat in die plaaslike [[Curriebeker]] speel. Die Vrystaat Cheetahs kon in 2005 die Curriebeker inpalm, nadat hulle die [[Blou Bulle]] geklop het, in 2006 het hulle die eindstryd teen die Blou Bulle getrek en kon die Curriebeker in 2007 behou toe hulle die [[Goue Leeus]] geklop het. Vervolgens was die Vrystaat Cheetahs tot in 2008 die kampioene, wanneer hulle versuim het om die eindstryd vir die eerste keer sedert 2004 te bereik. In 2009 kon die Vrystaat Cheetahs die eindstryd bereik, maar hulle was nie in staat om die Blou Bulle op [[Loftus Versfeld]] te verslaan nie. In 2016 het die Vrystaat Cheetahs die beker ná 'n perfekte seisoen ingepalm en die Blou Bulle tuis in Bloemfontein geklop.

Die [[Knights (krieketspan)|Knights-krieketspan]] verteenwoordig die Vrystaat en die [[Noord-Kaap]] op [[Mangaung-ovaal]] wat tot die Vrystaatstadionkompleks behoort. Bloemfontein is 'n gereelde aanbieder van internasionale en plaaslike kriekettoernooie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://cricket.co.za/team/2895/VKB-Knights/1592/2019-20-4-Day-Domestic-Series/ |title=VKB Knights |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |accessdate=10 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210410232940/https://cricket.co.za/team/2895/VKB-Knights/1592/2019-20-4-Day-Domestic-Series/ |archive-date=10 April 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] is vyf wedstryde op Bloemfontein se Mangaung-ovaal beslis.

Die stad het een van die mees aktiewe [[sweefvlug]]gemeenskappe in Suid-Afrika en die wêreld en hulle gebruik die New Tempe-lughawe in die noorde van Bloemfontein.

Bloemfontein het 'n veldrenbaan (tempe) wat deur die Bloemfontein-veldrenklub bestuur word en dit het ook 'n knortjorbaan gehad (M&amp;F Raceway) wat vroeg in 2015 gesluit is.

Bloemfontein beskik oor 'n omvattende skietsentrum 20&amp;nbsp;km suid van die stad, wat die meeste vorme van skietsport bied, insluitend verskeie kleiteiken-, pistool- en geweerdissiplines. Bloemfontein se skietsportgemeenskap het talle provinsiale en nasionale verteenwoordigers opgelewer.

Bloemfontein se metaalsilhoeëtskietbaan is een van die beste metaalsilhoeëtskietbane ter wêreld. Drie internasionale IMSSU-wêreldkampioenskappe is reeds hier aangebied:
* 6de IMSSU-wêreldkampioenskappe 2004&lt;ref name=&quot;IMSSU – World Championship Results&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.imssu.org/results.aspx |title=IMSSU – World Championship Results |publisher=Internasionale Metaalsilhoeëtskietvereniging |accessdate=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405001437/http://www.imssu.org/results.aspx |archive-date=5 April 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* 7de IMSSU-wêreldkampioenskappe 2006&lt;ref name=&quot;IMSSU – World Championship Results&quot; /&gt;
* 12de IMSSU-wêreldkampioenskappe 2016&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.imssu.org/ws2016.aspx |title=IMSSU World Championships 2016 |publisher=Internasionale Metaalsilhoeëtskietvereniging |accessdate=5 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405001404/http://www.imssu.org/ws2016.aspx |archive-date=5 April 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Bloemfontein het twee rotsklimklubs met 'n muur en rotsgrot.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sancf.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=202:exciting-start-to-bloemfontein-wall&amp;catid=43:fs&amp;Itemid=18 |title=Exciting start to Bloemfontein wall |publisher=Suid-Afrikaanse Nasionale Klimfederasie |accessdate=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309103126/http://sancf.org/index.php?catid=43:fs&amp;id=202:exciting-start-to-bloemfontein-wall&amp;itemid=18&amp;option=com_content&amp;view=article |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Bekende boorlinge ==
[[Lêer:J. R. R. Tolkien, ca. 1925.jpg|duimnael|upright|J.R.R. Tolkien, ca. 1925]]
[[Lêer:Juan Smith.jpg|duimnael|upright|Juan Smith in 2008]]
[[Lêer:Allan Donald.jpg|duimnael|upright|Allan Donald in 2013]]
Baie bekende mense word met Bloemfontein geassosieer:
{{div col|2}}
=== Rugbyspelers ===
* [[Jannie de Beer]]
* [[Naka Drotské]]
* [[Chris Dry]]
* [[André Joubert]]
* [[Ruben Kruger]]
* [[Ox Nché]]
* [[Coenie Oosthuizen]]
* [[Os du Randt]]
* [[Ollie le Roux]]
* [[Juan Smith]]
* [[François Steyn]]
* [[André Venter]]
* [[Brendan Venter]]

=== Krieketspelers ===
* [[Gerald Coetzee]]
* [[Hansie Cronjé]]
* [[Allan Donald]]
* [[Charles Fichardt]]
* [[Kepler Wessels]]
* [[Morné van Wyk]]

=== Sokkerspelers ===
* [[Willem Jackson]]
* [[Thembinkosi Lorch]]
* [[Neo Maema]]
* [[Vuyo Mere]]
* [[Kgotso Moleko]]
* [[Thabo Nthethe]]

=== Musici ===
* [[Brendan Peyper]], Afrikaanse musikus en liedjieskrywer
* [[Leon Schuster]], rolprentvervaardiger, komediant en musikant
* [[Coenie de Villiers]], Afrikaanse musikus en
* [[Shaun Morgan Welgemoed]] en [[Dale Stewart]], musici en stigtingslede van die groep [[Seether]]

=== Akteurs/regisseurs ===
* [[Al Debbo]], akteur, komediant en sanger
* [[Tony Kgoroge]], akteur

=== Ander ===
* [[Gerrit Badenhorst]], kragopteller en sterkmanmededinger
* [[Zola Budd]], internasionale langafstandatleet
* [[Frans Claerhout]], kunstenaar
* [[Gert Coetzer]], rugbyligaspeler
* [[Beric John Croome]], regter
* [[Winkie Direko]], eerste swart universiteitskanselier
* [[Gert Fouche]], fietsryer
* [[Bram Fischer]], burgeregteaktivis
* [[John Vernon Harrison]], geologis
* [[Temple Hauptfleisch]], skrywer
* [[Maretha Maartens]], skrywer
* [[Frances Beatrice Marshoff]], politikus
* [[Billy Modise]], politikus
* [[Linda Mvusi]], argitek en akteur
* [[Ryk Neethling]], Olimpiese goue medaljewennerswemmer
* [[Carla Oberholzer]], fietsryer
* [[Marcos Ondruska]], tennisspeler
* [[Karla Pretorius]], [[netbal]]speler
* [[Flaxman Qoopane]], skrywer
* [[Deneys Reitz]], soldaat, politikus, kabinetsminister en skrywer
* [[Wally Rivers]], fietsryer
* [[Kate Roberts]], driekampatleet
* [[Elzabe Rockman]], politikus
* [[M.C.E. van Schoor]], historikus
* [[J.R.R. Tolkien]], skrywer
* [[Jovan van Vuuren]], verspringer
* [[Jack Wells]], gimnas
* [[Stuart White]], renjaer
* [[Ronel van Wyk]], fietsryer
* [[Fritz Wolmarans]], tennisspeler
* [[Lizzie van Zyl]], kindergevangene in die Bloemfonteinse konsentrasiekamp tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]
{{div col end}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
{{Wikt}}
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{en}} [http://www.bloemfontein.co.za/ Munisipale webwerf]
* {{en}} [http://www.bloempages.com/ Bloemfontein Online Directory]
* {{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/afrikaans-community-1820-1899 Afrikaans community 1820–1899]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bloemfontein|title=Bloemfontein|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=24 Mei 2026}}

{{Geografiese ligging
|Senter    = Bloemfontein
|Noord     = [[Kroonstad]]
|Noordwes  = [[Bultfontein]]
|Noordoos  = 
|Oos       = [[Botshabelo]] • [[Maseru]]
|Suidoos   = [[Dewetsdorp]]
|Suid      = [[Reddersburg]] • [[Trompsburg]]
|Suidwes   = 
|Wes       = [[Kimberley]]
}}
{{SA grootste stede}}
{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|MAN}}
{{Provinsiale hoofstede van Suid-Afrika}}
{{Hoofstede in Afrika}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Bloemfontein| ]]
[[Kategorie:Provinsiehoofstede van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>1pajyaphm0upv72snbx5xtt61iaayuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Botswana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41</id>
    <revision>
      <id>3362143</id>
      <parentid>3320352</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 6 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123780" sha1="9nlzx233rqltpnmks4ao7k4ttltedr0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Republiek Botswana
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Lefatshe la Botswana'' ([[Tswana]])&lt;br /&gt;''Republic of Botswana'' ([[Engels]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Botswana
|beeld_vlag              = Flag of Botswana.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Botswana.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Location Botswana AU Africa.svg
|leuse                   = ''Pula''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Tswana vir: &quot;Reën&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''Fatshe leno la rona''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Tswana vir: &quot;Geseënd is die edele land&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:United States Navy Band - Fatshe leno la rona.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Tswana]] en [[Engels]]
|hoofstad                = [[Gaborone]]
{{Koördinate|24|40|S|25|55|O}}
|latd                    = 24
|latm                    = 40
|latNS                   = S
|longd                   = 25
|longm                   = 55
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Gaborone]]
|regeringsvorm           = Unitêre parlementêre&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President van Botswana|President]]&lt;br /&gt;• [[Adjunkpresident]]
|leiername               = [[Duma Boko]]&lt;br /&gt;[[Ndaba Gaolathe]]
|oppervlak_rang          = 50&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 581&amp;nbsp;730&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/|title=Botswana|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=30 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260130062034/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/|archive-date=30 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 224&amp;nbsp;607
|persent_water           = 2,7
|bevolking_skatting      = 2&amp;nbsp;450&amp;nbsp;668&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 146&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 2&amp;nbsp;359&amp;nbsp;609&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.statsbots.org.bw/sites/default/files/publications/Population%20Distribution%20Structure%20and%20Density%20in%20Botswana.pdf |title=Population and Housing Census 2022 : Population Distribution Structure and Density in Botswana |publisher=Statistiek Botswana |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2022
|bevolkingsdigtheid      = 4,2
|bevolkingsdigtheidmi²   = 10,9
|bevolkingsdigtheidrang  = 231&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $53,642&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=616,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=Botswana |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2024 |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 124&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2024
|BBP_PPP_per_kapita      = $19&amp;nbsp;723&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 83&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $19,966&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_rang                = 122&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2024
|BBP_per_kapita          = $7&amp;nbsp;341&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 87&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • [[Betsjoeanaland]]&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van die [[Verenigde Koninkryk]]&lt;br /&gt;[[1885]]–[[1966]]&lt;br /&gt;[[30 September]] [[1966]]
|MOI                     = {{wins}} 0,708&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 114&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2022
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|hoog}}
|Gini                    = 53,3&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BW |title=Gini Index – Botswana |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2015
|Gini_kategorie          = {{kleur|#990000|baie hoog}}
|geldeenheid             = [[Botswana pula|Pula]]
|geldeenheid_kode        = BWP
|land_kode               = BW
|tydsone                 = [[Sentraal-Afrika Tyd|SAT]]
|utc_afwyking            = [[UTC+02:00|+2]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+02:00|+2]]
|internet_domein         = [[.bw]]
|skakelkode              = 267
|voetskrif               = 
}}

'''Botswana''', amptelik die '''Republiek Botswana''' ([[Tswana]]: ''Lefatshe la Botswana'', [[Engels]]: ''Republic of Botswana''), is ’n [[landingeslote land]] in [[Suider-Afrika]]. Die land was voorheen die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[protektoraat]] [[Betsjoeanaland]] binne die [[Volkebond]]. Met onafhanklikheid op 30 September 1966 verander die land se naam na Botswana.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://generalknowledgefacts.com/2013/09/bechuanaland-was-former-name-of-botswana.html |title=Bechuanaland was the former name of Botswana |website=generalknowledgefacts.com |accessdate=20 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017225723/http://www.generalknowledgefacts.com/2013/09/bechuanaland-was-former-name-of-botswana.html |archive-date=17 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Sedertdien handhaaf Botswana ’n tradisie van ’n stabiele verteenwoordigende republiek met ’n konsekwente stelsel van ononderbroke demokratiese verkiesings&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt; en die beste posisie van [[Afrika]] in die wêreldwye [[korrupsie]]-indeks sedert sowat 1998.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.transparency.org/research/cpi/overview |title=overview of CPI indices |publisher=Transparency International |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414092122/https://www.transparency.org/research/cpi/overview |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is nou Afrika se oudste deurlopende demokrasie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/431726.stm|title=BBC News {{!}} Africa {{!}} Election for Africa's oldest democracy|website=news.bbc.co.uk|accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Botswana sat.png|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Botswana]]
[[Lêer:Kaart Botswana.png|duimnael|links|Kaart van Botswana]]
Botswana is ’n droë en topografies platte land, sowat 70% van sy oppervlakte word deur die [[Kalahari]]woestyn beslaan, terwyl die noordooste deur die [[Okavangodelta]] oorheers word. Dit word deur [[Suid-Afrika]] in die suide en suidooste, [[Namibië]] in die weste en noorde, en [[Zimbabwe]] in die noordooste begrens. Die grens met [[Zambië]] in die noorde naby [[Kazungula]] is swak gedefinieer maar is hoogstens ’n paar honderd meter lank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url= http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Multinational%20(Zambia-Bostwana)%20-%20AR%20-%20Kazungula%20Bridge%20Project.pdf|title= Kazungula Bridge Project|last= Darwa|first= P. Opoku|publisher= African Development Fund|year= 2011|page= Appendix IV|accessdate= 4 Mei 2012|archive-url= https://web.archive.org/web/20121114113821/http://www.afdb.org/fileadmin/uploads/afdb/Documents/Project-and-Operations/Multinational%20(Zambia-Bostwana)%20-%20AR%20-%20Kazungula%20Bridge%20Project.pdf|archive-date= 14 November 2012}}&lt;/ref&gt; Volgens ander menings ontmoet die grense van die vier lande Botswana, Namibië, Zambië en Zimbabwe op een enkele punt en sal vervolgens die enigste internasionale vierlandepunt wêreldwyd vorm. Dié moontlike vierlandepunt is egter sonder algemene internasionale erkenning. Hiervan hang ook die aantal buurlande van Botswana af: drie of vier. In die noorde word Botswana deur die smal Namibiese [[Kaprivistrook]] van [[Angola]] geskei.

Die eerste inwoners van die hedendaagse Botswana was sedert 25&amp;nbsp;000 v.C. die [[Boesmans]] wat vir hul [[Boesmanrotskuns|rotstekeninge]] orals in Suider-Afrika bekend staan en veral [[jagter-versamelaar]]s was. Die [[Bantoevolke]] het sowat 1000 jaar gelede Suider-Afrika binne beweeg en hulle hier as [[landbou]]ers en veewagters gevestig. Die land se bevolking bestaan veral uit [[Tswanas|Batswana]] en hul taal is Setswana, ook bekend as Tswana. Tydens die [[Wedloop om Afrika]] het die hedendaagse Botswana in 1885 ’n Britse [[protektoraat]] geword, [[Betsjoeanaland]], om te verhoed dat die gebied by die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] of [[Duits-Suidwes-Afrika]] ingelyf word. Op 30 September 1966 het die land van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik geword en sy naam na Botswana (“land van die Tswanas”) verander.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Botswana profile |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13041658 |work=BBC News |date=19 Maart 2020 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322081533/https://www.bbc.com/news/world-africa-13041658 |archive-date=22 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Botswana is ’n middelgroot land van sowat 2,4 miljoen mense en is een van die [[Lys van lande volgens bevolkingsdigtheid|mins bevolkte lande]] wêreldwyd. Sowat 10% van die bevolking bly in die hoofstad en grootste stad [[Gaborone]]. Botswana was eens een van die armste lande ter wêreld — met ’n BBP per kapita van sowat VS$70 per jaar in die laat 1960’s — maar het sedertdien homself in ’n land met ’n hoër middelinkomste met een van die wêreld se snelgroeiendste ekonomieë omgeskep.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=Consolidating Democratic Governance in Southern Africa : Botswana|url=https://www.africaportal.org/publications/consolidating-democratic-governance-in-southern-africa-botswana/|last1=Maundeni|first1=Zibani|last2=Mpabanga|first2=Dorothy|website=Africa Portal|date=1 Januarie 2007|accessdate=26 Maart 2023|last3=Mfundisi|first3=Adam|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031142/https://www.africaportal.org/publications/consolidating-democratic-governance-in-southern-africa-botswana/|archive-date=26 Maart 2023|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die ekonomie, nou verbonde aan [[Ekonomie van Suid-Afrika|dié van Suid-Afrika]], word oorheers deur [[mynbou]], [[bees]]boerdery en [[toerisme]]. Botswana spog met ’n BBP ([[Koopkragpariteit]]) per kapita van omtrent $17&amp;nbsp;500 per jaar in 2023, een van die hoogstes in Afrika.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Sy hoë bruto nasionale inkomste (volgens sommige ramings die vierde grootste in Afrika) gee die land ’n relatief hoë lewenstandaard en die hoogste [[Menslike-ontwikkelingsindeks]] van die vastelandse [[Afrika suid van die Sahara]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |title=Gross national income (GNI) – Nations Online Project |publisher=Nationsonline.org |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010232525/https://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |archive-date=10 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Botswana is ’n lidland van die [[Afrika-unie]], [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]], [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]], [[Beweging van Onverbonde Lande]], [[Britse Statebond]] en die [[Verenigde Nasies]]. Die land word erg deur die [[MIV]]/[[Vigs]]-epidemie geraak. Ten spyte van die sukses om behandelings beskikbaar te stel aan diegene wat besmet is, en om die bevolking algemeen in te lig oor hoe om die verspreiding van MIV/vigs te stop, het die aantal mense met MIV/Vigs van 290&amp;nbsp;000 in 2005 tot 320&amp;nbsp;000 in 2013 gestyg.&lt;ref name=&quot;Gap&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |title=The Gap Report |publisher=UN AIDS |year=2014 |location=Geneva |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227164706/http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2014/UNAIDS_Gap_report_en.pdf |archive-date=27 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Soos in 2014 het Botswana die derde hoogste voorkomsskoers vir MIV/vigs, aangesien ongeveer 20% van die bevolking besmet is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.avert.org/professionals/hiv-around-world/sub-saharan-africa/botswana |title=HIV and Aids in Botswana |publisher=Avert International Aids Charity |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425061756/https://www.avert.org/professionals/hiv-around-world/sub-saharan-africa/botswana |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens sal in die nabye toekoms veral die [[aardverwarming]] en die tekort aan [[vars water]] die grootste uitdagings vir Botswana wees.

== Etimologie ==
Die landsnaam beteken “land van die Tswanas” en verwys na die dominerende [[etniese groep]] van Botswana.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Die Grondwet van Botswana erken ’n homogene Tswana-staat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |last1=Monaka |first1=Kemmonye Collete |last2=Chebanne |first2=Anderson Monthusi |year=2019 |title=Setswana and the Building of a Nation State |url=https://www.jstor.org/stable/26907070 |journal=Anthropological Linguistics |volume=61 |issue=1 |pages=75–93 |jstor=26907070 |issn=0003-5483 |accessdate=7 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407005355/https://www.jstor.org/stable/26907070 |archive-date=7 April 2023 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die term ''Batswana'' is oorspronklik op die Tswanas toegepas, wat nog steeds die geval is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last1=Bolaane|first1=Maitseo|last2=Mgadla|first2=Part Themba|title=Batswana|date=1997|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-0-8239-2008-2|page=1|url=https://books.google.co.uk/books?id=J6tBlca35ZwC&amp;|accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; Dit word egter ook algemeen as ’n demoniem vir alle burgers van Botswana gebruik, ongeag hul etniese agtergrond.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Botswanan or Batswana? It's complicated – Voices of Africa |url=https://voicesofafrica.co.za/botswanan-batswana-its-complicated/ |publisher=Voices of Africa |date=17 Augustus 2015 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701094543/https://voicesofafrica.co.za/botswanan-batswana-its-complicated/ |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Tswana is ''Batswana'' die [[meervoud]]; die [[enkelvoud]] ''Motswana'' kan na óf ’n enkele lid van die Tswanas óf ná ’n enkele burger van Botswana verwys.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
[[Lêer:Two Rhino.jpg|duimnael|links|Rotstekeninge by [[Tsodilo]]]]
[[Lêer:Sameul Daniell - Khoisan besig om sprinkane te braai - 1804.jpg|duimnael|''Khoisan besig om sprinkane te braai'' – akwatint in kleur deur [[Samuel Daniell]] in 1804]]
[[Lêer:BARROW(1806) p455 BOOSHUANA VILLAGE.jpg|duimnael|Britse koloniale tekening van ’n “Booshuana-dorp” in 1806]]
Volgens argeologiese opgrawings is Botswana sedert sowat twee miljoen jaar deur [[hominidae]] bevolk. Klipwerktuie en fauna-oorblyfsels getuig daarvan, dat alle dele van die land minstens sedert 400&amp;nbsp;000 jaar bevolk is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|authors=Morton, F.; Ramsay, J. en Mgadla, T.|year=2008|title=Historical Dictionary of Botswana|publisher=Scarecrow Pres|pages=34|isbn=978-0-8108-5467-3}}&lt;/ref&gt; In Oktober 2019 het navorsers bekend gemaak dat Botswana sowat 200&amp;nbsp;000 jaar gelede die Wieg van die moderne [[mens]] was.&lt;ref name=&quot;NAT-20191028&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |last1= Chan |first1= Eva KF |last2= Timmermann |first2= Axel |last3= Baldi |first3= Benedetta F. |last4= Moore |first4= Andy E. |last5= Lyons |first5= Ruth J. |last6= Lee |first6= Sun-Seon |last7= Kalsbeek |first7= Anton MF |last8= Petersen |first8= Desiree C. |last9= Rautenbach |first9= Hannes |last10= Förtsch |first10= Hagen EA |last11= Bornman |first11= MS Riana |last12= Hayes |first12= Vanessa M. |date= 28 Oktober 2019 |title= Human origins in a southern African palaeo-wetland and first migrations |url= https://www.nature.com/articles/s41586-019-1714-1 |journal= Nature|publisher= Nature Research |volume= 575 |issue= 7781 |pmid=31659339 |pages= 185–189 |doi= 10.1038/s41586-019-1714-1 |accessdate= 19 Julie 2020 | issn=0028-0836}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SA-20191028&quot;&gt;{{en}} {{cite news |last=Woodward |first=Aylin |title=New Study Pinpoints The Ancestral Homeland of All Humans Alive Today |url=https://www.sciencealert.com/new-study-finds-the-ancestral-homeland-of-all-humans-alive-today |work=ScienceAlert.com |date=28 Oktober 2019 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224173201/https://www.sciencealert.com/new-study-finds-the-ancestral-homeland-of-all-humans-alive-today |archive-date=24 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Getuienisse van moderne mense soos rotstekeninge is sowat 73&amp;nbsp;000 jaar oud.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|pmid=24953669|year=2014|last1=Staurset|first1=S.|title=Sub-surface movement of stone artefacts at White Paintings Shelter, Tsodilo Hills, Botswana: Implications for the Middle Stone Age chronology of central southern Africa|journal=Journal of Human Evolution|volume=75|pages=153–65|last2=Coulson|first2=S.|doi=10.1016/j.jhevol.2014.04.006}}&lt;/ref&gt; Die oorspronklike inwoners van Suider-Afrika is die [[Boesman]] (San) en [[Khoikhoi]]-volke, wat dikwels onder die sambreelterm [[Khoisan]] saamgevat word. Albei praat [[Khoisan-tale]], en hulle het oor lang afstande gejag, versamel en verhandel. Toe [[bees]]te ongeveer 2000 jaar gelede vir die eerste keer na Suider-Afrika gebring is, het pastoralisme ’n belangrike kenmerk van die ekonomie geword, aangesien die gebied oor groot grasvlaktes, vry van die [[tsetsevlieg]], beskik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=E. Wilmsen|year=1989|title=Land Filled With Flies: A Political Economy of the Kalahari|url=https://archive.org/details/landfilledwithfl00wilm_0|location=Chicago|publisher=Chicago University Press|pages=[https://archive.org/details/landfilledwithfl00wilm_0/page/72 71]–5|isbn=978-0-226-90015-5}}&lt;/ref&gt;

Dit is onbekend wanneer [[Bantoevolke]] hulle vanaf die noorde in die land gevestig het, alhoewel 600 n.C. algemeen aanvaar word. Destyds het die voorvaders van die hedendaagse Kalanga hulle in die noordoostelike gebiede van die land gevestig. Hierdie proto-Kalanga was nou verbonde aan state in [[Zimbabwe]], maar ook aan [[Mapungubwe]] in Suid-Afrika. Dié state, wat buite die huidige Botswana geleë was, het blykbaar groot veekuddes in die sentrale distrik aangehou — glo in getalle soortgelyk aan dié van die moderne veedigtheid.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|jstor=181334 |doi=10.1017/S0021853700029170|title=A New Look at the Later Prehistory of the Kalahari |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-african-history_1986_27_1/page/3 |journal=The Journal of African History|volume=27|issue=1|pages=3–28|last1=Denbow|first1=James|year=1986}}&lt;/ref&gt; Hierdie massiewe veeteeltkompleks het tot 1300 n.C. voorspoedig geword en blykbaar ná die agteruitgaan van Mapungubwe ineengestort. Gedurende hierdie tydperk het die eerste Tswana-sprekende groepe, die Bakgalagadi, na die suide van die [[Kalahari]] beweeg. Al hierdie verskillende volke is deur handelsroetes langs die Limpoporivier met die [[Indiese Oseaan]] verbind, en handelsgoedere uit [[Asië]] soos krale het in ruil vir [[ivoor]], [[goud]] en [[renoster]]horing waarskynlik hul weg na Botswana gevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last1=Denbow|first1=James|last2=Klehm|first2=Carla|last3=Dussubieux|first3=Laure|date=April 2015|title=The glass beads of Kaitshàa and early Indian Ocean trade into the far interior of southern Africa|url=https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/glass-beads-of-kaitshaa-and-early-indian-ocean-trade-into-the-far-interior-of-southern-africa/9BB659F4DA38A560EF64C4E8E3F49AFA|journal=Antiquity|volume=89|issue=344|pages=361–377|doi=10.15184/aqy.2014.50|issn=0003-598X}}&lt;/ref&gt;

Die koms van die Tswana-sprekers se voorouers wat die streek kom beheer het, is nog nie presies gedateer nie. Lede van die Bakwena, ’n kapteinskap onder die legendariese leier Kgabo II, het hulle teen 1500 n.C. in die suidelike Kalahari gevestig, en sy volk het die Bakgalagadi in ’n westelike rigting in die woestyn verdring. Oor die jare heen het verskeie nasate van die Bakwena na aangrensende gebiede beweeg. Die [[Bangwaketse]] het gebiede in die weste bevolk, terwyl die Bangwato hulle in die noordooste, in voormalige Kalanga-gebiede, gevestig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=D. Magang|year=2008|title=The Magic of Perseverance: The Autobiography of David Magang|location=[[Kaapstad]]|publisher=CASAS|pages=10–14|isbn=978-1-920287-70-2}}&lt;/ref&gt; Nie lank daarna nie, dalk in die 1790’s, het nasate van die Bangwato, die Batawana, na die Okavangodelta beweeg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Tlou|first=T.|date=1974|title=The Nature of Batswana States: Towards a Theory of Batswana Traditional Government – The Batawana Case|journal=Botswana Notes and Records|volume=6|pages=57–75|jstor=40959210|issn=0525-5090}}&lt;/ref&gt;

=== Uitwerking van die Mfecane ===
{{Hoofartikel|Mfecane}}
[[Lêer:Sechele Gustav Fritsch 1865.jpg|duimnael|links|upright|Sechele I (aan bewind in 1831–1892) het ’n Merafe-koalisie teen [[Boere]] aangevoer]]
[[Lêer:Chief-khama-III.jpg|duimnael|upright|''[[Kgosi]]'' Khama III (aan bewind in 1872–1873 en 1875–1923)]]
Die eerste skriftelike optekeninge rakende die hedendaagse Botswana het in 1824 verskyn. Volgens dié optekeninge het die Bangwaketse die hersende mag in die gebied geword. Onder Makaba II het die Bangwaketse hul groot troppe beeste in goed beskermde woestyngebiede aangehou en hul militêre mag benut om hul bure aan te val.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|last=Morton|first=Fred|title=The Rise of a Raiding State: Makaba II's Ngwaketse, 1780–1824|url=https://www.academia.edu/11134264}}&lt;/ref&gt; Ander destydse kapteinskappe in die gebied het oor bevolkings van sowat 10&amp;nbsp;000 beskik en was redelik welvarend.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|author=B. Morton |title=Pre-1904 Population Estimates of the Tswana|journal=Botswana Notes and Records|volume=25 |year=1993|pages=89–99|jstor=40979984 }}&lt;/ref&gt; Dié balans is gedurende die [[Mfecane]] (1823–1843) beëindig, toe ’n opeenvolging van indringende mense uit Suid-Afrika die land binnegekom het. Alhoewel die Bangwaketse in staat was om in 1826 die aanvallende Bakololo te verslaan, is oor die tyd heen al die groot kapteinskappe in Botswana aangeval, verswak en verarm. Beide die Bakololo en [[Ndebele (stam)|Amandebele]] het herhaaldelik strooptogte onderneem, en beeste, vroue en kinders in groot getalle van die Batswana gevat — waarvan die meeste in die woestyn of na heiligdomgebiede soos heuwels en grotte verdryf is. Eers na 1843, toe die Amandebele na die weste van Zimbabwe verhuis het, het hierdie bedreiging bedaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=MORTON|first=BARRY|date=2009-01-14|title=The Hunting Trade and the Reconstruction of Northern Tswana Societies after the Difaqane, 1838–1880|journal=South African Historical Journal|volume=36|pages=220–239|doi=10.1080/02582479708671276}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 1840’s en 1850’s het die handel met die [[Kaapkolonie]] toegeneem en die [[Batswana]]-kapteinskappe in staat gestel om te herbou. Die Bakwena, Bangwaketse, Bangwato en Batawana het saamgespan om die winsgewende ivoorhandel te beheer, en toe die inkomste benut om [[perd]]e en wapens in te voer, en sodoende beheer oor die hedendaagse Botswana te verkry. Dié proses is teen 1880 afgesluit, en sodoende is die Boesmanne, Kalanga, Bakgalagadi en ander hedendaagse minderhede deur die Batswana onderwerp.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|doi=10.1080/02582479708671276|title=The Hunting Trade and the Reconstruction of Northern Tswana Societies after the Difaqane, 1838–1880|journal=South African Historical Journal|volume=36|pages=220–239|year=1997|last1=Morton|first1=Barry}}&lt;/ref&gt;

Ná die [[Groot Trek]] het [[Afrikaners]] van die Kaapkolonie hulle in [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]] langs die grens van Botswana gevestig. In 1852 het ’n koalisie van Tswana-kapteinskappe onder Sechele I tydens die Slag van Dimawe Afrikaner-invalle afgeweer en in 1860, ná sowat agt jaar se onderbroke spanning en vyandigheid, in [[Potchefstroom]] uiteindelik ’n vredesooreenkoms gesluit. Met dié ooreenkoms is die hedendaagse [[grens tussen Suid-Afrika en Botswana]] vasgelê, en die Afrikaners en Batswana het vreedsaam handel gedryf en saamgewerk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=D. Magang|year=2008|title=The Magic of Perseverance: The Autobiography of David Magang|location=[[Kaapstad]]|publisher=CASAS|pages=28–38|isbn=978-1-920287-70-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|author=J. Ramsay |title=The Botswana-Boer War of 1852–53: How the Batswana Achieved Victory|journal=Botswana Notes and Records|volume= 23 |year=1991|pages=193–208|jstor=40980851 }}&lt;/ref&gt;

Weens dié nuwe vreedsame toestande het die handel tussen 1860 en 1880 gedy en [[Christendom|Christelike]] sendelinge het hieruit voordeel getrek. Teen 1856 het beide die [[Lutheranisme|Lutheraanse]] en die [[Londense Sendinggenootskap]] hulle in die land gevestig. Teen 1880 het elke dorp oor ’n inwonende sendeling beskik, en hulle invloed het stadigaan gegroei. [[Khama III]] (aan bewind in 1875–1923) was die eerste van die Tswana-kapteins wat van die Christendom ’n staatsgodsdiens gemaak het, en gevolglik ’n groot deel van die Tswana-gewoontereg verander. Die Christendom het teen die [[Eerste Wêreldoorlog]] die ''[[de facto]]'' amptelike godsdiens in al die owerhede geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=P. Landau|year=1995|title=The Realm of the Word: Language, Gender, and Christianity in the Southern African Kingdom|url=https://archive.org/details/realmofwordlangu0000land|publisher=Portsmouth, N.H.: Heinemann}}&lt;/ref&gt;

Tussen 1881 en 1884 het die Boere en Batswana ’n verdere oorlog gevoer, nadat die Batswana in die suide deur Boerse en Britse huursoldate aangeval is. Vervolgens is op die suidelike gebied van die Batswana die [[Boererepubliek]]e [[Stellaland]] en [[Goosen]] gestig; deels ná onderhandelinge met die plaaslike [[Korana]]. Die twee republieke is egter onder druk van die Britse magnaat [[Cecil John Rhodes]] deur Britse troepe beset en het in 1885 [[Brits-Betsjoeanaland]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|authors=Fred Morton, Jeff Ramsay, Part Themba Mgadla|title=Historical Dictionary of Botswana|publisher=Scarecrow Press|location=Lanham, Maryland/Oxford|year=2008|isbn=978-0-8108-6404-7|pages= 46|url=https://books.google.de/books?id=PUwlAgAAQBAJ&amp;dq=Historical+Dictionary+of+Botswana&amp;hl=de&amp;source=gbs_navlinks_s|accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; Tien jaar later is dit by die Kaapkolonie ingelyf en behoort vandag tot die Suid-Afrikaanse provinsie [[Noordwes]].

=== Kolonialisme en Betsjoeanaland ===
{{Hoofartikel|Betsjoeanaland}}
[[Lêer:Kapstaaten 1905.png|duimnael|links|’n Duitse kaart uit 1905 toon nog die onverdeelde Betsjoeanaland-gebied]]
[[Lêer:Three Dikgosi Monument, Gaborone, Botswana.jpg|duimnael|Die drie ''Dikgosi'' Khama III, Sebele I en Bathoen I het almal ’n Protektoraat onderhandel]]
[[Lêer:1960 6d Bechuanaland Protectorate stamp.jpg|duimnael|Posseël uit [[Betsjoeanaland]] in 1960]]
Tydens die [[Wedloop om Afrika]] het die gebied van Botswana die belangstelling van beide die [[Duitse Keiserryk]] en die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] gelok. Gedurende die [[Koloniale Konferensie van Berlyn]] het die Britte daarop besluit om Botswana te annekseer om sodoende die pad na die noorde te beveilig en die Kaapkolonie met sy gebiede verder noord te verbind. In Januarie 1885 het hulle Tswana-gebiede eensydig geannekseer en daarna die Warren-ekspedisie noord gestuur om hul beheer oor die gebied te konsolideer en die kapteins te oortuig om die Britse gesag te aanvaar. Ten spyte van hul bekommernisse het hulle uiteindelik tot dié bekwame prestasie ingestem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.academia.edu/15645705 |title=The Invention and Perpetuation of Botswana's National Mythology, 1885–1966 |last1=Morton |first1=Barry |last2=Ramsay |first2=Jeff |pages=4–7 |accessdate=19 Julie 2020 |via=academia.edu}}&lt;/ref&gt;

In 1890 is gebiede noord van die 22ste [[Breedtegraad]] by die nuwe Betsjoeanaland Protektoraat bygevoeg. Gedurende die 1890’s is die nuwe gebied in agt verskillende reservate onderverdeel, met redelike klein hoeveelhede grond wat as vrye besit gelaat is vir wit setlaars. Gedurende die vroeë 1890’s het die Britse regering besluit om die Betsjoeanaland-protektoraat aan die [[British South Africa Company]] te oorhandig. Dié plan was goed op dreef, ten spyte van die versoekings van Tswana-leiers wat in protes na [[Engeland]] opgeruk het, maar dit is deur die mislukking van die [[Jameson-inval]] in Januarie 1896 uiteindelik gefnuik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.academia.edu/15645705 |title=The Invention and Perpetuation of Botswana's National Mythology, 1885–1966 |last1=Morton |first1=Barry |last2=Ramsay |first2=Jeff |accessdate=19 Julie 2020 |via=academia.edu|pages=7–11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=N. Parsons|year=1998|title=King Khama, Emperor Joe, and the Great White Queen: Victorian Britain Through African Eyes|url=https://archive.org/details/kingkhamaemperor0000pars|location=Chicago|publisher=University of Chicago Press}}&lt;/ref&gt;

Toe die [[Unie van Suid-Afrika]] in 1910 gestig is uit die vernaamste Britse kolonies in die gebied – die “Hoëkommissarisgebiede” – is die Betsjoeanaland-protektoraat, [[Basoetoland]] (nou [[Lesotho]]) en Swaziland (nou [[Eswatini]]) nie ingesluit nie, maar voorsiening is gemaak vir hul latere inkorporering. ’n Vae onderneming is egter toegestaan om met hul inwoners te konsulteer en alhoewel opeenvolgende Suid-Afrikaanse regerings die gebiede wou laat oordra, het Brittanje die proses voortdurend vertraag; gevolglik het die oordrag nooit plaasgevind nie. Met die verkiesing van die [[Nasionale Party]] in Suid-Afrika en die onttrekking van Suid-Afrika uit die Britse Statebond na Republiekwording in 1961 is enige vooruitskouing van inkorporering beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Hayes|first=Frank|date=1980|title=South Africa's Departure from the Commonwealth, 1960–1961|url=https://archive.org/details/international-history-review_1980-07_2_3/page/453|journal=The International History Review|volume=2|issue=3|pages=453–484|doi=10.1080/07075332.1980.9640222|jstor=40105085|issn=0707-5332}}&lt;/ref&gt;

’n Uitbreiding van Britse sentrale owerheid en die ewolusie van stamregering het in 1920 gelei tot die oprigting van twee adviesrade waar Afrikane en Europeërs verteenwoordig is.&lt;ref name=EISA&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.eisa.org.za/WEP/botoverview4.htm |title=Botswana: Late British colonialism (1945–1966) |accessdate=5 Augustus 2019 |website=eisa.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805115131/https://www.eisa.org.za/wep/botoverview4.htm |archive-date=5 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Afrika-raad het uit die agt hoofde van die Tswana-stamme en enkele verkose lede bestaan.&lt;ref name=EISA /&gt; Proklamasies in 1934 het stamheerskappy en -magte gereguleer. ’n Europeër-Afrikaan-adviesraad is in 1951 opgerig en die grondwet van 1961 het ’n raadplegende wetgewende raad opgerig.

{{Sien ook|Posseëls en posgeskiedenis van Betsjoeanaland}}

=== Ná onafhanklikheid ===
[[Lêer:Duma Boko, 2019 elections (cropped).png|duimnael|links|upright|[[Duma Boko]] dien sedert 2024 as president van Botswana]]
[[Lêer:Botswana Map.jpg|duimnael|Kaart van Botswana. Die landsgrense is sedert sy onafhanklikheid in 1966 stabiel]]
In Junie 1964 het die Britse Regering voorstelle vir ’n demokratiese selfregering in Botswana aanvaar. Die setel van die regering is in 1965 van [[Mahikeng|Mafeking]] in Suid-Afrika geskuif na die nuutgestigte Gaborone wat naby die Suid-Afrikaanse grens geleë is. Die grondwet van 1965 het aanleiding gegee tot die eerste algemene verkiesing en ook na onafhanklikheid op 30 September 1966.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.britishempire.co.uk/article/fireworksatmidnight.htm |title=Fireworks at Midnight |website=Britishempire.co.uk |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025071459/https://www.britishempire.co.uk/article/fireworksatmidnight.htm |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Seretse Khama]], ’n leier in die onafhanklikheidsbeweging en die regmatige aanspraakmaker op die hoofmanskap van die Mangwatostam, is as eerste [[president van Botswana]] verkies en daarna vir nog twee termyne herkies. In die eerste jare ná sy onafhanklikheid was Botswana as ’t ware van wit beheersde lande omring, aangesien dit in die noordooste aan [[Rhodesië]] (die huidige Zimbabwe), in die suide aan Suid-Afrika onder [[apartheid]] en in die weste aan die Suid-Afrikaans besette [[Suidwes-Afrika]] (die huidige Namibië) gegrens het. Khama se pogings, om die nuwe nasie se betrokkenheid in konflikte met die buurlande te vermy, was suksesvol. Die ekonomiese ontwikkeling van Botswana het in die eerste jare ná sy onafhanklikheid spoedig ontwikkel, nadat in 1967 by [[Orapa]] die eerste groot diamantveld ontdek is. Tot op hede lewer die uitvoer van diamante ’n groot bydrag tot die dekking van die land se uitgawes. Die hoë inkomste het tot ’n spoedige ontwikkeling van die land gelei: Tot in 2003 is sowat 6&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km se paaie geteer en 300 sekondêre skole opgerig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://issafrica.org/AF/current/botswanasep03.pdf |title=Botswana: Future Prospects and the Need for Broad-based Development |author=Jenny Clover |publisher=Institute for Security Studies |year=2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307081552/https://issafrica.org/AF/current/botswanasep03.pdf |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Botswana het in 1974 saam met [[Angola]], [[Mosambiek]] en [[Tanzanië]] die “frontlynlande” gevorm en die bevrydingsbewegings in Namibië en die destydse Rhodesië ondersteun. In 1979 het hierdie frontlynlande saam met Lesotho, [[Malawi]], Zambië en Swasiland die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingskonferensie (SAOK) gestig, aan die begin veral as ’n teengewig teenoor Suid-Afrika. In 1977 is die Botswana Weermag gestig om die grense met Rhodesië en later met Suid- en Suidwes-Afrika te beskerm. Die [[Suid-Afrikaanse Weermag]] het Botswana herhaaldelik binnegeval, veral om aktiviste van die [[African National Congress]] en [[SWAPO]] in die hande te kry. Ná die einde van apartheid in Suid-Afrika het dié land in 1992 die SAOK betree, wat sedertdien as die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG) in Gaborone gesetel is. [[Vlag van Botswana|Botswana se vlag]] getuig tot vandag toe van dié land se alternatiewe benadering van rasverhoudinge teenoor die ou Suid-Afrikaanse apartheidstelsel, aangesien wit en swart vrede en harmonie tussen mense van Afrika- en Europese afkoms in Botswana verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite encyclopedia|first=Whitney|last=Smith|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|title=Botswana, flag of|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Botswana|accessdate=19 Julie 2020|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url=https://books.google.de/books?id=ZauSgqSl6ekC&amp;pg=PA101&amp;dq=flag+of+botswana&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=YEaiUaW6MO220QW_gYGQCQ&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=flag%20of%20botswana&amp;f=false|title=Complete Flags of the World|publisher=Dorling Kindersley Ltd.|date=3 November 2008|last=Kindersley|first=Dorling|pages=101|accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url=https://archive.org/details/botswanainpictur0000behn|url-access=registration|quote=flag of botswana.|title=Botswana in Pictures|publisher=Twenty-First Century Books|year=2009|last=Behnke|first=Alison|pages=[https://archive.org/details/botswanainpictur0000behn/page/51 51]|accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; Een van die [[Bantoestan]]s wat deur die voormalige Suid-Afrikaanse regering gestig is, was [[Bophuthatswana]], wat vir die Tswana-bevolking in Suid-Afrika gestig is en een van vier amptelik selfregerende Bantoestans was. Botswana het ingestem om “informele ooreenkomste” met Bophuthatswana aan te gaan ten einde makliker oorgrensbewegings te fasiliteer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Richard Dale|title=Botswana se soeke na outonomiteit in suider Afrika|publisher=Greenwood Pub Group|year=1995|pages=6, 15}}&lt;/ref&gt; Ook in die destydse Suidwes-Afrika het ’n Tswana-Bantoestan net oorkant die grens bestaan, [[Tswanaland]]. Laasgenoemde is nou in die Namibiese [[Omaheke]]-streek geleë.

Die presidentskap is oorgegee aan die sittende adjunkpresident, [[Quett Masire]], wat in 1984 verkies is as president en in 1989 en 1994 herkies is. Daarna, in 1999, is sy adjunkpresident, [[Festus Mogae]] tot president verkies en in 2004 herkies. In 2008 is [[Ian Khama]] (seun van sir Seretse Khama), wat op daardie stadium ook adjunkpresident was nadat hy in 1998 as Bevelvoerder van die Botswana Weermag bedank het om in die kabinet te dien, tot president verkies. Ná tien jaar in amp het Ian Khama op 1 April 2018 bedank en is deur adjunkpresident [[Mokgweetsi Masisi]] opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.latimes.com/world/africa/la-fg-botswana-president-20180330-story.html |title=This former African president stands out — and not just because he once crashed an air force plane |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=1 April 2018 |accessdate=19 Julie 2020 }}&lt;/ref&gt; In Oktober 2019 is Masisi as Botswana se president herkies, nadat die [[Botswana Democratic Party]] sy grootste bedreiging van eenheid in meer as vyf dekades beleef het, aangesien Masisi se voorganger, Ian Khama, by die opposisie aangesluit en Masisi van [[outoritarisme]] beskuldig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ft.com/content/b7362496-f71a-11e9-9ef3-eca8fc8f2d65 |title=President Mokgweetsi Masisi holds on to power in Botswana poll |website=Financial Times |date=25 Oktober 2019 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227082948/https://www.ft.com/content/b7362496-f71a-11e9-9ef3-eca8fc8f2d65 |archive-date=27 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Khama is voorheen tydens Masisi se eerste toespraak aan die nasie skerp aangeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://bulawayo24.com/index-id-news-sc-national-byo-155276.html |title=Ian Khama, Masisi feud hits alarming levels – coup possible in Botswana? |publisher=bulawayo24.com |date=3 Februarie 2019 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430195040/https://bulawayo24.com/index-id-news-sc-national-byo-155276.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

’n Langlopende geskil oor die noordelike grens met Namibië se [[Kaprivistrook]] was die onderwerp van ’n uitspraak deur die [[Internasionale Geregshof]] in Desember 1999. Die hof het beslis dat die [[Kasikili-eiland]] aan Botswana behoort.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.un.org/press/en/1999/19991213.icj594.doc.html |title=ICJ finds that Kasikili/Sedudu Island forms Part of Territory of Botswana |publisher=[[Verenigde Nasies]] |date=13 Desember 1999 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325191209/https://www.un.org/press/en/1999/19991213.icj594.doc.html |archive-date=25 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Tydens die algemene verkiesing op 1 November 2024 het die BDP vir die eerste keer sedert onafhanklikwording in 1966 nie meer ’n volstrekte meerderheid behaal nie en die sittende president [[Mokgweetsi Masisi]] het die regeringsmag aan die [[Umbrella for Democratic Change]] (UDC) oorhandig, waarna [[Duma Boko]] as sy opvolger ingesweer is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c238n5zr51yo |title=Botswana ruling party rejected after 58 years in power |publisher=[[BBC]] |authors=Wycliffe Muia, Damian Zane |date=1 November 2024 |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2yx5nk1l0o |title=Botswana's politician who did the unthinkable |publisher=[[BBC]] |author=Danai Nesta Kupemba |date=1 November 2024 |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
[[Lêer:Botswana Topography.png|duimnael|Topografiese kaart van Botswana]]
Met ’n grootte van 581&amp;nbsp;730&amp;nbsp;km² is Botswana die 47ste grootste land in die wêreld ná [[Madagaskar]] en effens groter as [[Kenia]]. Die land is geleë tussen 17° en 27° suid en 20° en 30° oos. Botswana se gebied is amper driehoekig, met beide 900&amp;nbsp;km in ’n noord-suidelike en ’n wes-oostelike rigting.

Die land is oorwegend plat en neig na ’n glooiende tafellandskap. Botswana word oorheers deur die [[Kalahari]]woestyn wat ongeveer 70% van die oppervlak uitmaak. Die [[Okavangodelta]], die grootste binnelandse delta in die wêreld, is in die noordweste. Net suid van die Okavangodelta is die [[Ngamimeer]] geleë. Die Makgadikgadipan, ’n groot soutpan, is in die noorde geleë.

Botswana is oorwegend hoogland met min bulte. Net min gebiede soos die Makgadikgadipan en die streek langs die Limpopo is minder as 1&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m bo seevlak geleë. Botswana se hoogste bergspits is Monalanongheuwel (1&amp;nbsp;494&amp;nbsp;m)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=19055 |title=Monalanong Hill, Botswana |publisher=Peakbagger.com |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218193500/http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=19055 |archive-date=18 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; suidwes van die hoofstad Gaborone, terwyl die laagste punt in die ooste van die land by die uitmonding van die Shasherivier in die Limpoporivier geleë is.

Die [[Limpopo (rivier)|Limpopostroomgebied]], die grootste terreinvorm in die hele Suider-Afrika, lê gedeeltelik in Botswana, met die stroomgebiede van sy takriviere, die Notwanerivier, Bonwapitserivier, Mahalapswerivier, Lotsanerivier, Moloutserivier en die [[Shasherivier]] wat in die oostelike deel van die land vloei. Die hoofstad kry water vanaf die Notwane deur die Gaboronedam. Die [[Kwandorivier|Choberivier]] vloei na die noorde en vorm die grens tussen Botswana en Namibië in die [[Zambezirivier]]. Die Choberivier mond by Kazungula (dit beteken klein [[worsboom]] en is ’n plek waar Sebitwane en sy Makolostam oor die Zambezi na Zambië gegaan het) in die Zambezirivier in.

In die noordooste grens Botswana aan Zambië en dié grens is slegs 200&amp;nbsp;m lank, waardeur Namibië ([[Kaprivistrook]]) en [[Zimbabwe]] van mekaar geskei word. As die vier lande aanmekaar geraak het, sou dit die enigste internasionale vierlandepunt tussen onafhanklike lande gevorm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.botswanatourism.co.bw/location |title=Location |publisher=Botswana Tourism |accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié moontlike vierlandepunt is egter sonder algemene internasionale erkenning.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=Ian Brownlie, Ian R. Burns |title=African Boundaries: A Legal and Diplomatic Encyclopaedia |chapter=Botswana-Zambia (Quadripoint issue) |publisher=C. Hurst &amp; Co. |location=Londen |year=1979 |isbn=0-903983-87-7 |pages=1098–1108}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Sackey Akweenda |title=International Law and the Protection of Namibia’s Territorial Integrity |chapter=VI: Quadripoint Theory |publisher=Martinus Nijhoff |location=Nederland |date=23 April 1997 |isbn=90-411-0412-7 |pages=201–3}}&lt;/ref&gt;

=== Klimaat ===
[[Lêer:Botswana map of Köppen climate classification.svg|duimnael|Klimaatsones in Botswana volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
Botswana se [[klimaat]] is weens die kort reënseisoen halfdor. Die relatiewe hoogte bo seevlak en sy vastelandse ligging sorg egter vir ’n subtropiese klimaat. Die land is die grootste deel van die jaar ver van die lugstroom wat deur vog belaai is. Die droëseisoen duur in die suide vanaf April tot Oktober en tot November in die noorde, waar in totaal meer reën val. Die suide van die land is gedurende [[winter]] (vroeg Mei tot einde Augustus) meer blootgestel aan koue winde, en die gemiddelde temperatuur is rondom 14°C. Die hele land het warm [[somer]]s met gemiddelde temperature van sowat 26°C. Die totale sonskyn is regdeur die jaar hoog, alhoewel die winter die sonnigste periode is. Die hele land is gedurende die droë seisoen winderig en stowwerig.&lt;ref&gt;{{en}} General Survey of Climatology, Landsberg (ed.), Elsevier, 2001&lt;/ref&gt;

Suider-Afrika is in ’n hoofsaaklik semi-ariede en ariede streek geleë, wat vinnig deur die [[aardverwarming]] geraak kan word. Dit lei tot ’n groter verwarming, langer droogtes en minder neerslae. In Botswana het die gemiddelde temperatuur om sowat 3°C gestyg, die hoogste toename in die [[Suidelike Halfrond]].&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |author=Bartholomäus Grill |url=https://www.spiegel.de/politik/ausland/klimawandel-duerre-in-sambia-afrika-a-1287013.html |title=Drohende Katastrophe in Sambia: „Die fürchterlichste Dürre, an die sich Menschen erinnern können“ |publisher=Spiegel Online |date=16 September 2019 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401001148/https://www.spiegel.de/politik/ausland/klimawandel-duerre-in-sambia-afrika-a-1287013.html |archive-date=1 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Ekologie ===
[[Lêer:Flying-female-Lechwe.jpg|duimnael|links|’n [[Rooilechwe]] in die [[Okavangodelta]]]]
[[Lêer:Botswana sunrise.jpg|duimnael|Sonsopkoms in Botswana]]
Botswana het diverse areas van wildlewehabitate. Buiten die delta- en woestyngebiede is daar [[grasveld]]e en [[savanne]]s waar [[blouwildebees]]te, [[wildsbok]]ke en ander [[soogdier]]e en [[voël]]s te vinde is. In Noord-Botswana is van die min oorblywende bedreigde [[wildehond]]troppe. In die Chobe Nasionale Park, in die Chobedistrik, is die grootste konsentrasie van [[Afrika-olifant]]e in die wêreld; in Botswana leef sowat 130&amp;nbsp;000 olifante, meer as in enige ander Afrikaland.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/elefanten-dramatisches-elefantensterben-in-afrika-a-1110409.html |title=Dramatisches Elefantensterben in Afrika |publisher=Spiegel Online |date=1 September 2016 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218050731/http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/elefanten-dramatisches-elefantensterben-in-afrika-a-1110409.html |archive-date=18 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.srf.ch/news/panorama/kontroverser-artenschutz-elefanten-toeten-damit-sie-ueberleben-koennen |title=Kontroverser Artenschutz – Elefanten töten, damit sie überleben können? |work=srf.ch |author=Cristina Karrer |date=7 Mei 2019 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602160341/https://www.srf.ch/news/panorama/kontroverser-artenschutz-elefanten-toeten-damit-sie-ueberleben-koennen |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die park bedek ongeveer 11&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km² en ondersteun ongeveer 350 voëlspesies. Daarbenewens leef in Botswana [[kameelperd]]e, verskeie [[wildsbok]]ke, [[leeu]]s, [[jagluiperd]], [[luiperd]]s, [[renoster]]s en [[kwagga]]s. Die Okavangodelta huisves sowat 400 voëlspesies, 120 soogdierspesies, 71 visspesies, 33 [[amfibieë]] en 64 [[reptiel]]spesies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Lars Ramberg |url=https://www.researchgate.net/publication/226358917_Species_diversity_of_the_Okavango_Delta_Botswana |title=Species diversity of the Okavango Delta, Botswana |publisher=researchgate.net |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422204520/https://www.researchgate.net/publication/226358917_Species_diversity_of_the_Okavango_Delta_Botswana |archive-date=22 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Jaarliks beleef Botswana groot migrasies van kwagga- en [[wildebees]]troppe tussen Chobe en Okavangodelta aan die een kant en die suidelike en suidoostelike gebiede, soos die [[Boteti]], aan die ander kant.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://africageographic.com/blog/botswanas-zebra-migration-africas-longest-mammal-migration/ |title=Botswana’s zebra migration: Africa’s longest mammal migration |publisher=africageographic.com |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422114430/https://africageographic.com/blog/botswanas-zebra-migration-africas-longest-mammal-migration/ |archive-date=22 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Chobe Nasionale Park en Moremi Wildreservaat (in die Okavangodelta), asook [[Tsodilo]] is groot toeriste-aanloklikhede. Ander reservate sluit die Sentraal Karoo Wildreservaat (in die Kalahariwoestyn in Ghanzidistrik), die Makgalagadipanne Nasionale Park en die Nxaipan Nasionale Park (in die Sentraaldistrik in die Makgalagadisoutpan) in. Mashatu Wildreservaat is in privaatbesit en is geleë waar die Shasharivier en die Limpopo in die ooste van Botswana saamvloei. Die ander reservaat in privaatbesit is Mokolodi Natuurreservaat naby Gaborone. Daar is ook gespesialiseerde toevlugsoorde soos die Khama Renostertoevlugsoord en die Makgalagaditoevlugsoord (vir [[flamink]]e). Die genoemde toevlugsoorde is albei in die Sentraaldistrik geleë.

Die dood van meer as 400 [[Savanne-olifant]] in die Okavangodelta in 2020 is vermoedelik deur ’n gevaarlike neurotoksien veroorsaak. Die olifante het in April 2020 in die vleilandgebied in die noordweste van die land begin sterf. Kalwers en volwasse olifante dwaal verward, uitgeteer en in nood. Hulle val ineen as die vermeende gifstof hul motorfunksies benadeel en hul bene verlam word. Stroping, vergiftiging en [[miltsiekte]] is as moontlike oorsake uitgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |url=https://news.yahoo.com/hundreds-elephants-die-mysteriously-botswana-160803566.html?guccounter=1 |title=Nerve agent fear as hundreds of elephants perish mysteriously in Botswana |newspaper=Yahoo |last1=Brown |first1=W. |date=1 Julie 2020 |accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt; Reeds in April 2019 is sowat 100 olifante in Botswana aan onbekende oorsake dood.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53273361 |title=Botswana: Lab tests to solve mystery of hundreds of dead elephants |publisher=[[BBC]] |date=2 Julie 2020 |accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Omgewingsprobleme ===
[[Lêer:Baobob tree.jpg|duimnael|links|’n [[Kremetart]]boom (''Adansonia digitata'')]]
[[Lêer:Moremi gorge 2.jpg|duimnael|upright|Moremikloof, in die Tswapong Heuwels oos van [[Palapye]], Botswana. Die poreuse rots absorbeer [[reën]]water, wat dan deur syfer om permanente watervalle en poele vorm. Die heuwels bied een van Botswana se twee broeiplekke vir die bedreigde [[kransaasvoël]].]]
Botswana staar tans twee groot omgewingsprobleme in die gesig: droogte en woestynvorming. Die woestynvormingsprobleme stam hoofsaaklik uit die erge droogtes in die land. Weens die droogte is 75% van die land se mens- en dierbevolking afhanklik van [[grondwater]]. Die gebruik van grondwater het die effek van droogtes verlig maar het ’n letsel op die land gelaat. Grondwater word bereik deur diep boorgate te boor wat uiteindelik gronderosie tot gevolg het. Oppervlakwater is baie skaars en minder as 5% van die [[landbou]] in die land is volhoubaar met reënval alleen. As gevolg hiervan boer 95% van die bevolking met lewende hawe vir ’n bron van inkomste. Daarom is dit nie verbasend nie dat 71% van die grond aangewend word vir gemeenskaplike weiding wat ’n beduidende oorsaak is van woestynvorming in die land.&lt;ref name=&quot;rala.is&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=Rala |place=IS |url=http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |title=Darkoh |format=pdf |accessdate=16 September 2012 |archive-date=10 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010191509/http://www.rala.is/rade/ralareport/darkoh.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Aangesien die boer met vee winsgewend vir inwoners van Botswana is, word die land voortdurend uitgebuit. Die dierbevolkings het dramaties toegeneem. Van 1966 tot 1991 het die veepopulasie toegeneem van 1,7 miljoen na 5,5 miljoen.&lt;ref name=&quot;rala.is&quot; /&gt; Die menslike populasie het ook van 574&amp;nbsp;000 in 1971 toegeneem na 1,5 miljoen in 1995, ’n toename van amper 200%. Meer as 50% van alle huishoudings in Botswana besit beeste en dit is tans die grootste bron van landelike inkomste.&lt;ref name=&quot;rala.is&quot; /&gt; Daar is al gemeld dat die Okavangodelta opdroog weens die toename in weiding van vee.&lt;ref name=&quot;afrol.com&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.afrol.com/articles/21794 |title=Botswana, VS teken 'Skuld-vir-Natuur' ooreenkoms |publisher=Afrol |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005035803/http://www.afrol.com/articles/21794 |archive-date=5 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Okavangodelta is een van die groot halfbeboste vleilande in Botswana en is die grootste binnelandse delta in die wêreld; dit is ’n baie belangrike ekostelsel vir die oorlewing van ’n aantal diere.&lt;ref name=&quot;afrol.com&quot; /&gt;

Die Departement van Bosbou en Omvangshulpbronne het reeds begin om ’n projek te implementeer wat inheemse plantegroei in gemeenskappe in Kgalagadi-suid, Kweneng-noord en Bobeti herbekendstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |publisher=UNCCD |url=http://www.unccd.int/iydd/documents/NOTCDIB.pdf |title=NOTCDIB |format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129034951/http://www.unccd.int/iydd/documents/NOTCDIB.pdf |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Herbekendstelling van inheemse plantegroei sal help om die degradasie van die grond teen te werk. Die Owerheid van die Verenigde State het ook ’n ooreenkoms met Botswana aangegaan deur VS$7 miljoen te gee om Botswana se skuld met VS$8,3 miljoen te laat krimp. Die bepalings van die skuldvermindering is dat Botswana sal fokus op ’n meer uitgebreide bewaring van die land.&lt;ref name=&quot;afrol.com&quot; /&gt;

Die [[Ontwikkelingsprogram van die Verenigde Nasies]] (UNDP) voer aan dat die vlak van armoede ’n groot probleem skep deur die uitbuiting van hulpbronne in Botswana, insluitend oorbenutting van grond. Om dit te verander, het die UNDP met ’n projek in die suidelike gemeenskap van [[Struizendam]] begin om die “inheemse kennis en tradisionele grondbestuurstelsels” te ontgin. Die leiers van dié beweging is veronderstel om deel van die gemeenskap te wees, sodat groter inkomste en gevolglike vermindering van armoede teweeg gebring kan word. Die UNDP het ook genoem dat die regering effektief beleid moet implementeer wat mense in staat stel om hul eie hulpbronne te bestuur; hulle help dan ook die Botswana-regering met toepaslike beleidvorming.&lt;ref name=&quot;afrol1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.afrol.com/articles/13090 |title=Botswana nedersettings bestry woestynvorming |publisher=Afrol |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005035810/http://www.afrol.com/articles/13090 |archive-date=5 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Politiek ==
=== Regering ===
[[Lêer:BotswanaParliament.jpg|duimnael|Botswana se parlement in Gaborone]]
Botswana is Afrika se oudste demokrasie. Die [[Grondwet van Botswana]] is die oppergesag van die reg, beskerm die burgers se regte en verteenwoordig hul regte. Die politiek van Botswana vind plaas binne ’n raamwerk van ’n verteenwoordigende demokratiese republiek met ’n veelpartystelsel waar die President van Botswana gelyktydig die staatshoof en die hoof van die regering is; hy word deur die parlement verkies en is verantwoordbaar teenoor die parlement. Uitvoerende magte word deur die regering uitgeoefen. Wetgewende magte berus by die regering en die [[Parlement van Botswana]]. Die mees onlangse verkiesing, die twaalfde sedert onafhanklikheid, is op 1 November 2024 gehou. Van die verklaring van onafhanklikheid tot in 2024 is die partystelsel deur die [[Botswana Democratic Party]] oorheers.

=== Regbank ===
Die regbank is onafhanklik van die uitvoerende gesag en die wetgewer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Botswana 1996 (rev. 2002) |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Botswana_2002?lang=en |website=Constitute |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181111215323/https://www.constituteproject.org/constitution/Botswana_2002?lang=en |archive-date=11 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Botswana is op die 30ste plek van 167 lande in die Demokrasie-indeks 2012.&lt;ref name=index2012&gt;{{en}} {{cite web |url=http://pages.eiu.com/rs/eiu2/images/Democracy-Index-2012.pdf |title=Democracy index 2012: Democracy at a standstill |publisher=Economist Intelligence Unit |date=14 Maart 2013 |accessdate=21 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140611085135/http://pages.eiu.com/rs/eiu2/images/Democracy-Index-2012.pdf |archive-date=11 Junie 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Volgens Transparency International is Botswana die mins korrupte land in Afrika en word op dieselfde vlak as [[Portugal]] en [[Suid-Korea]] geplaas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |publisher=Transparency International |url=http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008/cpi_2008_table |title=2008 Korrupsie-persepsie-index 2008 |accessdate=9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127124017/http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008/cpi_2008_table |archive-date=27 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die land word nietemin beskou as een van die lande in Afrika wat die mees geheimsinnige openbare instellings het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |first=Glenda |last=Daniels |url=https://mg.co.za/article/2011-11-11-botswana-southern-africas-most-secretive-state |title=Botswana, suider Afrika se mees geheime staat |publisher=[[Mail &amp; Guardian]] |date=11 November 2011 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321224523/https://mg.co.za/article/2011-11-11-botswana-southern-africas-most-secretive-state/ |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Dit bestaan uit ’n tipiese hofstelsel van plaaslike landdroshowe, ’n hooggeregshof en ’n appèlhof. Die hooggeregshof is ’n hoër hof met onbeperkte oorspronklike bevoegdheid om kriminele, burgerlike of grondwetlike sake kragtens enige wet te verhoor en te beslis. Die appèlhof kan appèlle aanhoor. Die hoof van die hooggeregshof is die hoofregter.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.justice.gov.bw/about%20us/background-judiciary|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929023917/http://www.justice.gov.bw/about%20us/background-judiciary|url-status=dead|archive-date=29 September 2015|title=Administration of Justice|publisher=Republiek Botswana Regspleging|accessdate=4 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;

Die appèlhof is die hoogste en finale hof in die land en behandel appèlle van die hooggeregshof en die nywerheidshof. Die regterpresident is die hoof van die appèlhof. Regters word deur die president van Botswana op aanbeveling van die Regterlike Dienskommissie aangestel.

Alhoewel die Prokureursorde van Botswana al sedert 1997 bestaan,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.lssa.org.za/upload/SADCLA-2017.pdf |title=18th Annual SADC Lawyers' Association Conference and General Meeting |date=Augustus 2017 |accessdate=10 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110005020/http://www.lssa.org.za/upload/SADCLA-2017.pdf |archive-date=10 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; is daar in hul register van prokureurs nog steeds geen duidelike aanduiding van hoe sekere demografie, soos vroue, op die regsveld gevaar het nie.

=== Buitelandse betrekkinge ===
{{Hoofartikel|Buitelandse betrekkinge van Botswana|Suid-Afrika-Botswana-betrekkinge}}
[[Lêer:Diplomatic missions of Botswana.PNG|duimnael|links|Plekke oor die wêreld heen waar Botswana ambassadeurs of hoëkommissarisse het]]
[[Lêer:Embassy of Botswana, Washington, D.C..jpg|duimnael|Botswana se ambassade in [[Washington, D.C.]]]]
Botswana het ’n klein aantal diplomatieke missies in die buiteland. In sy buitelandse betrekkinge plaas Botswana ’n klem op die ekonomiese en politieke integrasie in Suider-Afrika. Botswana poog om van die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG) ’n werkende instrument vir ekonomiese ontwikkeling te maak, en dit het pogings aangewakker om die streek selfpolisiëerend te maak ten opsigte van voorkomende diplomasie, konflikoplossing en goeie bestuur. Die SAOG-hoofkantoor is in Gaborone gesetel.

Die land het [[Suid-Afrika]] na-[[apartheid]] verwelkom as ’n vennoot in hierdie pogings. Botswana sluit aan by die Afrika-konsensus oor die meeste belangrike internasionale aangeleenthede en is ’n lid van internasionale organisasies soos [[Verenigde Nasies]], [[Afrika-unie]], [[Beweging van Onverbonde Lande]] en [[Britse Statebond]]. Botswana is ook ’n lid van die [[Internasionale Strafhof]] met ’n bilaterale immuniteitsooreenkoms vir beskerming van die [[Amerikaanse Weermag]] (soos onder artikel 98 gedek).

=== Buitelandse militêre en veiligheidsbetrekkinge ===
[[Lêer:BDF honor guard for William Ward 2007-12-03.jpg|duimnael|links|Presidensiële wag van die Botswana Weermag]]
Ten tye van sy onafhanklikheid het Botswana oor geen gewapende magte beskik nie. Eers nadat beide die [[Rhodesië|Rhodesiese]] en die [[Suid-Afrikaanse Leër|Suid-Afrikaanse]] leërs teen onderskeidelik die Zimbabwe People’s Revolutionary Army en [[Umkhonto we Sizwe]] toegeslaan het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news | url=https://articles.latimes.com/1986-05-20/news/mn-6620_1_african-national-congress | work=Los Angeles Times | first=Michael | last=Parks | title=S. Africa Raids 3 Nearby Nations : Attacks Rebel Bases in Capitals of Zimbabwe, Zambia and Botswana | date=20 Mei 1986 | accessdate=19 Julie 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120111150242/http://articles.latimes.com/1986-05-20/news/mn-6620_1_african-national-congress | archive-date=11 Januarie 2012 | url-status=live | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; is in 1977 die Botswana Weermag van stapel gestuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Ministries/State-President/Botswana-Defence-Force-BDF/About-the-BDF1/History-of-the-BDF/ |title=Republic of Botswana – Government portal |publisher=Regering van Botswana |accessdate=27 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915160801/http://www.gov.bw/en/Ministries--Authorities/Ministries/State-President/Botswana-Defence-Force-BDF/About-the-BDF1/History-of-the-BDF/ |archive-date=15 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die president is die hoofbevelvoerder van die gewapende magte en benoem ’n verdedigingsraad en die Botswana Weermag bestaan tans uit sowat 60&amp;nbsp;000 weermaglede. In 2019 het Botswana die VN-verdrag oor die verbod van [[kernwapen]]s onderteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&amp;mtdsg_no=XXVI-9&amp;chapter=26&amp;clang=_en |title=Chapter XXVI: Disarmament&amp;nbsp;– No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons |publisher=United Nations Treaty Collection |date=7 Julie 2017 |accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;

Ná politieke veranderinge in Suid-Afrika en die streek fokus die Botswana Weermag se missies toenemend op die voorkoming van stropery, voorbereiding op rampe en buitelandse vredesbewaring. Die Verenigde State was die grootste enkele buitelandse bydraer tot die ontwikkeling van die Botswana Weermag, en ’n groot deel van sy offisierskorps het Amerikaanse opleiding ontvang. Die Botswana-regering het die Verenigde State toestemming gegee om die moontlikheid te ondersoek om ’n Afrika-kommandobasis (AFRICOM) in die land te vestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africom.mil/media-room/article/27819/botswana-defence-force-u-s-army-leaders-meet-in-europe |title=Botswana Defence Force, U.S. Army Leaders Meet in Europe |publisher=[[Amerikaanse Gewapende Magte]] in Afrika |author=Lance Pounds |date=14 Desember 2015 |accessdate=12 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212205706/https://www.africom.mil/media-room/article/27819/botswana-defence-force-u-s-army-leaders-meet-in-europe |archive-date=12 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Administratiewe distrikte ===
Botswana is in 15 administratiewe distrikte onderverdeel: nege landelike en ses stedelike distrikte:

{{col-begin}}
{{col-2}}
Die landelike distrikte en hulle hoofstede is:
{| class=&quot;wikitable sortable zebra&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|- class=hintergrundfarbe6
! Distrik
! Hoofstad
|-
| [[Sentraaldistrik, Botswana|Sentraal]] || [[Serowe]]
|-
| [[Ghanzidistrik|Ghanzi]] || [[Ghanzi]]
|-
| [[Kgalagadidistrik|Kgalagadi]] || [[Tshabong]]
|-
| [[Kgatlengdistrik|Kgatleng]] || [[Mochudi]]
|-
| [[Kwenengdistrik|Kweneng]] || [[Molepolole]]
|-
| [[Noordoosdistrik, Botswana|Noordoos]] || [[Masunga]]
|-
| [[Noordwesdistrik, Botswana|Noordwes]] || [[Maun]]
|-
| [[Suidoosdistrik, Botswana|Suidoos]] || [[Ramotswa]]
|-
| [[Suiddistrik, Botswana|Suid]] || [[Kanye]]
|}

Die stedelike distrikte is:
# Stad [[Gaborone]]
# Stad [[Francistown]]
# Dorp [[Lobatse]]
# Dorp [[Selebi-Phikwe]]
# Dorp [[Jwaneng]]
# Nedersetting [[Sowa, Botswana|Sowa]]
{{col-2}}
{{Klikbare kaart van Botswana}}
{{col-end}}

=== Menseregte ===
[[Lêer:Wandering hunters (Masarwa bushmen), North Kalahari Desert.jpg|duimnael|Wandelende jagters (Basarwa Boesmans), Noord-Kalahari-woestyn, ca. 1892]]
Baie van die inheemse San is met geweld van hul grond na reservate verskuif. Om hulle te verskuif is hul toegang tot water en hul land geweier en as hulle gejag het, wat die belangrikste voedselbron was, is hulle gearresteer.&lt;ref name=bbc1&gt;{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-24821867 |title=Botswana bushmen: Modern life is destroying us |publisher=[[BBC]] |date=7 Januarie 2014 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200312073532/https://www.bbc.com/news/world-africa-24821867 |archive-date=12 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hul land is in die wêreld se rykste [[diamant]]veld geleë. Amptelik ontken die regering dat daar ’n samehang met mynbou bestaan, en beweer die hervestiging teen einde van die bewaring van die natuurlewe en die ekosisteem, al het die San-bevolking sedert millennia volhoubaar op die land gewoon.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot; /&gt; In die reservate sukkel hulle om werk te kry en alkoholisme is welig.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot; /&gt; Op 24 Augustus 2018 het die VN se spesiale rapporteur vir minderhede, Fernand de Varennes, ’n verklaring uitgereik waarin hy Botswana versoek om “pogings om die regte van minderhede met betrekking tot openbare dienste, grond- en hulpbrongebruik en die gebruik van minderheidstale in onderwys en ander kritieke gebiede te erken en te beskerm.”

Tot in Junie 2019 was [[homoseksualiteit]] in Botswana onwettig. ’n Beslissing van die hooggeregshof in Botswana op 11 Junie daardie jaar het egter bepalings in die strafwet geskrap wat die “vleeslike kennis van enige persoon teen die orde van die natuur” en “dade van growwe onwelvoeglikheid” gestraf het, waarmee Botswana een van slegs 22 Afrikalande geword het wat homoseksualiteit óf gedekriminaliseer óf gewettig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cnn.com/2019/06/11/africa/botswana-lgbtq-ruling-intl/index.html |title=Botswana scraps gay sex laws in big victory for LGBTQ rights in Africa |last=Fox |first=Kara |website=[[CNN]] |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226221232/https://www.cnn.com/2019/06/11/africa/botswana-lgbtq-ruling-intl/index.html |archive-date=26 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Botswana volstrek die [[doodstraf]] deur ophanging.

Die Botswana Sentrum vir Menseregte, Ditshwanelo, is in 1993 gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ditshwanelo.org.bw/ |title=Ditshwanelo Website |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728141118/http://www.ditshwanelo.org.bw/ |archive-date=28 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate=12 Maart 2020 }}&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
[[Lêer:Gaberone aerial.jpg|duimnael|links|[[Gaborone]] is die hoofstad en grootste stad van Botswana]]
[[Lêer:Gaborone skyline.JPG|duimnael|Departement van Belasting en Prokureur-Generaal se kantoorgebou (links) en die gebou van die Ministerie van Gesondheid (regs) in Gaborone, Botswana]]
Sedert sy onafhanklikheid het Botswana een van die snelgroeiendste [[Bruto binnelandse produk|BBP’s]] ter wêreld gehad.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |publisher=US Department of State website |url=https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1830.htm#econ |title=Background Note: Botswana |date=Mei 2009 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511124237/https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1830.htm |archive-date=11 Mei 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Voorheen was [[landbou]] die land se belangrikste ekonomie, maar intussen is mynbou, beesboerdery en [[toerisme]] die vernaamste ekonomiese sektore. Tussen 1966 en 1999 het Botswana se ekonomie met sowat 9% per jaar gegroei; die meeste van die land se inkomste kom uit [[diamant]]ontginning. In 2007 is [[uraan]] in Botswana ontdek en die ontginning daarvan het in 2010 begin.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.miningweekly.com/article/botswana-may-produce-first-uranium-in-2010-become-second-nambia-acap-ceo-2008-08-01/rep_id:3650 |title=Uraan in Botswana ontdek |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321220018/http://www.miningweekly.com/article/botswana-may-produce-first-uranium-in-2010-become-second-nambia-acap-ceo-2008-08-01/rep_id:3650 |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Botswana het homself van een van die armste lande in die wêreld omgeskep na ’n land met ’n boonste middelinkomste. Hoewel Botswana oorvloedige hulpbronne gehad het, het ’n goeie institusionele raamwerk die land in staat gestel om hulpbroninkomste her te belê om stabiele toekomstige inkomste te genereer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Jörg Baten |title=A History of the Global Economy. From 1500 to the Present.|url=https://archive.org/details/isbn_9781107507180 |date=2016|publisher=Cambridge University Press|page=159|isbn=978-1-107-50718-0}}&lt;/ref&gt; Volgens ’n skatting het die land die vierde hoogste bruto nasionale inkomste volgens [[koopkragpariteit]] in Afrika (net na [[Mauritius]], [[Gaboen]] en [[Ekwatoriaal-Guinee]]), wat ’n lewenstandaard vergelykbaar met dié van [[Meksiko]] moontlik maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Klaus Kästle |url=http://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |title=GNI PPP table |publisher=Nationsonline.org |date=24 Julie 2009 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010232525/https://www.nationsonline.org/oneworld/GNI_PPP_of_countries.htm |archive-date=10 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is selfs meer as dié van Namibië en Suid-Afrika.

Die Ministerie van Handel en Nywerheid van Botswana is verantwoordelik vir die bevordering van sake-ontwikkeling in die hele land. Volgens die [[Internasionale Monetêre Fonds]] het Botswana se ekonomie vanaf 1966 tot 1999 jaarliks met sowat 9% gegroei. Botswana geniet in vergelyking met ander Afrikalande ’n hoë vlak van ekonomiese vryheid,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=4&amp;aid=99&amp;dir=2007/September/Thursday6/|title=Botswana ranked Africa's leader in economic freedom|publisher=mmegi.bw|date=19 Mei 2017|accessdate=19 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822145230/http://www.mmegi.bw/index.php?sid=4&amp;aid=99&amp;dir=2007%2FSeptember%2FThursday6%2F|archive-date=22 Augustus 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en was in 2019 Afrika se derde beste land volgens ekonomiese vryheid net na Mauritius en [[Rwanda]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.heritage.org/index/ranking |title=Country Rankings: World &amp; Global Economy Rankings on Economic Freedom |website=www.heritage.org |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430170123/https://www.heritage.org/index/ranking |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die regering het ’n gesonde fiskale beleid gehandhaaf, ondanks opeenvolgende begrotingstekorte in 2002 en 2003 en ’n geringe mate aan buitelandse skuld. Dit het die hoogste soewereine kredietgradering in Afrika behaal en beskik oor buitelandse valutareserwes van meer as $7 miljard in 2005/2006, wat ongeveer twee en ’n half jaar se huidige invoer beloop.

’n Verskeidenheid aan finansiële instellings oorheers die finansiële stelsel van die land, en beide pensioenfondse en kommersiële banke is volgens bategrootte die twee belangrikste segmente. Banke bly winsgewend, goed gekapitaliseer en likiede as gevolg van die groeiende nasionale hulpbronne en hoë rentekoerse.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.mfw4a.org/botswana/botswana-financial-sector-profile.html |title=MFW4A Botswana Financial Sector Profile |publisher=Mfw4a.org |accessdate=21 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190307144918/http://www.mfw4a.org/botswana/botswana-financial-sector-profile.html |archive-date= 7 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die Bank van Botswana fungeer as ’n sentrale bank. Die land se geldeenheid is die [[Botswana pula]] (Tswana vir reën) en onderverdeel in 100 ''thebe'' (“skild” in Tswana). Vanaf 1961 tot 1966 was die [[Suid-Afrikaanse rand]] die amptelike geldeenheid in die Betsjoeanaland-protektoraat en tussen 1966 en 1976 in die onafhanklike Botswana.

=== Mynbou ===
[[Lêer:Jwaneng Open Mine.jpg|duimnael|Jwaneng-diamantmyn]]
Botswana se Orapamyn is die grootste diamantmyn ter wêreld in terme van waarde en hoeveelheid karats wat jaarliks ontgin word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://asterweb.jpl.nasa.gov/gallery-detail.asp?name=orapa |title=Orapa Diamond Mine, Botswana – ASTER Image Gallery |website=asterweb.jpl.nasa.gov |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202080103/http://asterweb.jpl.nasa.gov/gallery-detail.asp?name=orapa |archive-date=2 Desember 2016 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2013 is ’n geraamde 11 miljoen karats ontgin, met ’n gemiddelde prys van $145/karaat, vervolgens het die Orapamyn in 2013 diamante ter waarde van meer as $1,6 miljard gelewer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.kitco.com/ind/Zimnisky/2013-08-20-Ranking-Of-The-World-s-Diamond-Mines-By-Estimated-2013-Production.html |title=&quot;Ranking Of The World's Diamond Mines By Estimated 2013 Production&quot; |publisher=Kitco |date=20 Augustus 2013 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205093644/https://www.kitco.com/ind/Zimnisky/2013-08-20-Ranking-Of-The-World-s-Diamond-Mines-By-Estimated-2013-Production.html |archive-date=5 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Wetenskap en Tegnologie ===
[[Lêer:KhamaInterior.jpg|duimnael|links|[[Sir Seretse Khama Internasionale Lughawe]]]]
[[Lêer:University of Botswana Earth Science.JPG|duimnael|Die Universiteit van Botswana se gebou vir [[Aardwetenskappe]]]]
Botswana is tans besig om wetenskap en tegnologie in te span om sy ekonomie te laat diversifiseer en vervolgens minder afhanklik van diamante te word. Met die oog hierop het die regering sedert 2008 ses spilpunte in die sektor vir landbou, diamante, innovasie, vervoer, gesondheid en onderwys opgerig.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Botswana het, binne ’n Unesco-projek wat deur die [[Spanje|Spaanse]] agentskap vir Internasionale Samewerking en Ontwikkeling geborg word,in 2011 sy hersiene “Nasionale beleid oor navorsing, wetenskap en tegnologie” uitgereik. Dié beleid het ten doel om die uitdagings van vinnige tegnologiese evolusie en globalisering die hoof te bied en die bereiking van die nasionale ontwikkelingsdoelwitte, soos geformuleer in hoëvlak strategiese dokumente insluitende Botswana se “Tiende Nasionale Ontwikkelingsplan” vir 2016 en “Visie 2016”.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die “Nasionale beleid oor navorsing, wetenskap en tegnologie” (2011) bepaal die mikpunt om die bruto binnelandse besteding aan navorsing en ontwikkeling van 0,26% van die BBP in 2012 tot meer as 2% teen 2016 te verhoog. Dié teiken kan slegs binne die gespesifiseerde tydsbestek bereik word deur die verhoging van die openbare besteding aan navorsing en ontwikkeling.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} {{cite book|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|title=UNESCO Science Report: towards 2030|publisher=UNESCO|year=2015|isbn=978-92-3-100129-1|location=Parys|pages=546–547|accessdate=19 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170322210919/http://unesdoc.unesco.org/images/0023/002354/235406e.pdf|archive-date=22 Maart 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Ondanks die beskeie vlak van finansiële belegging in navorsing beskik Botswana oor een van die hoogste navorsingsdigthede in Afrika suid van die Sahara: 344 per miljoen inwoners (in hooftellings), in vergelyking met ’n gemiddelde van 91 per miljoen inwoners vir die hele subkontinent in 2013.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

In 2009 het Deaftronics, ’n maatskappy wat in Botswana gebaseer is, sy sonkrag-gehoorapparaat bekendgestel, ses jaar nadat die prototipe ontwikkel is. Deaftronics het sedert die bekendstelling van die maatskappy in 2009 meer as 10&amp;nbsp;000 sonkragaangedrewe gehoorapparate verkoop. Met ’n prys van $200 beskik elke eenheid oor vier herlaaibare batterye, wat tot drie jaar se krag kan lewer, en ’n sonkraglaaier vir die herlaaibare batterye. Dié produk is goedkoper as die meeste gewilde gehoorapparate wat vanaf sowat $600 kan kos.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://qz.com/africa/443630/botswanas-hearing-aid-pioneers-are-betting-on-solar-power-to-go-global/ |title=Botswana’s hearing aid pioneers are betting on solar power to go global |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326190011/https://qz.com/africa/443630/botswanas-hearing-aid-pioneers-are-betting-on-solar-power-to-go-global/ |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.deutschland.de/en/solar-powered-hearing-aids-botswana |title=Solar Powered Hearing Aids, Botswana |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326190015/https://www.deutschland.de/en/solar-powered-hearing-aids-botswana |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2011 het Botswana se Department van Landbounavorsing die Musi-ras bekend gestel, gekweek om uiteindelik die algehele doeltreffendheid vir beesvleisproduksie onder Botswana-toestande te optimaliseer. Die proses van selektiewe teling wat dié geharde dier 29 jaar gelede ondergaan het sal die saamgestelde ras volgens verwagtinge tot verhoogde beesvleisproduksie lei. Die doel van dié projek was om ’n genetiese materiaal te vind wat kan presteer soos kruisrasse wat alreeds in Botswana beskikbaar is en ver bo die inheemse Tswana-ras, terwyl die gehardheid en aanpasbaarheid van die inheemse vee in een pakket behou word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=166&amp;dir=2011%2FSeptember%2FThursday8%2F |title=Mmegi Online News |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118211206/http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1 |archive-date=18 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

In 2016 het Botswana se Instituut vir Tegnologiese Navorsing en Innovasie (BITNI) in samewerking met die Instituut vir Tegnologiese Navorsing en Innovasie, Botswana se entstofinstituut en die [[Kanada|Kanadese]] agentskap vir voedselinspeksie die vinnige toetsstel vir [[bek-en-klouseer]] ontwikkel. Die bestaande diagnostiese metodes vereis hoogs opgeleide laboratoriumpersoneel, spesiale toerusting wat vertragings in die implementering van beheermaatreëls veroorsaak, terwyl die stel wat in Botswana ontwikkel is, voorsiening maak vir diagnosering op die terrein in geval van ’n vermoedelike uitbraak van die siekte in die bespoediging van die diagnostiese proses.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.rapidmicromethods.com/2016/12/bitri-develops-rapid-foot-and-mouth.html?m=1 |title=BITRI Develops Rapid Foot and Mouth Disease Test Kit |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414113316/http://news.rapidmicromethods.com/2016/12/bitri-develops-rapid-foot-and-mouth.html?m=1 |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die IKT-sektor het in 2016 ’n Botswana-onderneming, Almaz, die eerste rekenaarmonteeronderneming in Botswana geopen. Die onderneming gaan nie net oor rekenaarmontering nie, maar ook oor die uitbreiding van elektroniese vervaardiging en ’n katalisator vir inhoudsontwikkeling in navorsing en ontwikkeling.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.itwebafrica.com/more-countries/botswana/237043-botswana-opens-first-tech-assembly-plant |title=Botswana opens first tech assembly plant |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915021700/http://www.itwebafrica.com/more-countries/botswana/237043-botswana-opens-first-tech-assembly-plant |archive-date=15 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.thepatriot.co.bw/business/item/3389-almaz-enters-botswana-ict-sector.html |title=Almaz enters Botswana ICT sector |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021163609/http://www.thepatriot.co.bw/business/item/3389-almaz-enters-botswana-ict-sector.html |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Ditec, ’n Botswana-onderneming, ontwerp, vervaardig en pas selfone aan. Ditec is een van die voorste kenners op die gebied van ontwerp, ontwikkeling en aanpassing van [[Microsoft]]-aangedrewe toestelle.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.botswanayouth.com/youth-company-shines-with-their-locally-made-ditec-pioneer-phone/ |title=Youth Company Shines With Their Locally Made Ditec Pioneer Phone |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425031102/https://www.botswanayouth.com/youth-company-shines-with-their-locally-made-ditec-pioneer-phone/ |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Vervoer, energie en infrastruktuur ===
[[Lêer:Botswana rail network map.svg|duimnael|Botswana se spoornetwerk]]
Botswana beskik oor 971&amp;nbsp;km se spoorlyne, 18&amp;nbsp;482&amp;nbsp;km se paaie en 92 lughawens, waarvan 12 oor geplaveide aanloopbane beskik. Die ontwerpte geplaveide padnetwerk is feitlik geheel en al sedert onafhanklikheid in 1966 gebou. Botswana word in ’n oos-westelike rigting deur die [[Trans-Kalahari-Grootpad]], wat [[Johannesburg]] in Suid-Afrika met [[Walvisbaai]] in Namibië verbind, en in ’n noord-suidelike rigting deur die [[Kaapstad-Kaïro-Grootpad]] deurkruis; albei grootpaaie ontmoet suid van Gaborone. Die nasionale lugredery is [[Air Botswana]], wat binnelands en na ander Afrikalande vlieg, met sy hoofspilpunt op die [[Sir Seretse Khama Internasionale Lughawe]] van die hoofstad Gaborone. Botswana word ook deur [[Air Namibia]] en die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] bedien. [[Botswana Railways]] is die nasionale spoorwegonderneming en ’n belangrike skakel in die Suider-Afrikaanse spoorwegstelsel. Botswana Railways bied logistieke oplossings op spoorwegbewegings om ’n reeks kommoditeite vir die mynbousektor en primêre nywerhede, passasierstreindienste en droë hawens te vervoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.bw/en/ministries--authorities/ministries/ministry-of-transport-and-communications/departments/department-of-roads/divisions/ |title=Ministry of Transport and Communications (MTC) |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223165725/http://www.gov.bw/en/ministries--authorities/ministries/ministry-of-transport-and-communications/departments/department-of-roads/divisions/ |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.botswanarailways.co.bw/profile |title=Profile |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191004054408/http://www.botswanarailways.co.bw/profile |archive-date= 4 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Botswana se spoornetwerk bestaan uit een verbinding tussen Suid-Afrika in die suidooste, deur Gaborone, en Zimbabwe in die noordooste, en ’n stuk of drie sytakke.

Botswana produseer steenkool vir elektrisiteit en voer [[ruolie]] uit Suid-Afrika in. Die land se voorsiening van goedere geskied op die landroete met die [[Durban-hawe]] in Suid-Afrika as die belangrikste invoerhawe. In onlangse jare het die land groot belang gestel in hernubare energiebronne en ’n omvattende strategie wat beleggers in die wind-, sonkrag- en biomassa-hernubare energie-industrie sal lok, bekend gestel. Van Botswana se kragstasies sluit in Morupule B-kragstasie (600&amp;nbsp;MW), Morupule A-kragstasie (132&amp;nbsp;MW), Orapa-kragstasie (90&amp;nbsp;MW), Phakalane-kragstasie (1,3&amp;nbsp;MW) en Mmamabula-kragstasie (300&amp;nbsp;MW); laasgenoemde sal in die nabye toekoms by die kragnetwerk inskakel.

’n 200&amp;nbsp;MW sonkragaanleg word tans deur die Department van Minerale Bronne, Groen Tegnologie en Energiesekuriteit beplan en ontwerp.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.sundaystandard.info/unusual-tourism-ministry-solar-power-plant-tender-raises-eyebrows|title=Unusual Tourism ministry solar power plant tender raises eyebrows {{!}} Sunday Standard|website=www.sundaystandard.info|accessdate=8 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmegi.bw&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1&amp;aid=1253&amp;dir=2012/June/Friday22/ |title=Botswana – energy sector overview |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118211206/http://www.mmegi.bw/index.php?sid=1 |archive-date=18 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=26 Maart 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mmegi.bw&quot; /&gt;

Van 2014 af is op die kort grensstuk tussen Botswana en Zambië die [[Kazungulabrug]] opgerig, wat die [[Zambezirivier]] vir 923&amp;nbsp;m oorsteek. Dié brug is op 10 Mei 2021 vir verkeer oopgestel, waarna dit die ou Kazungulaveerboot vervang en ’n nuwe roete tussen die [[Demokratiese Republiek die Kongo]] en die Suid-Afrikaanse hawestad [[Durban]] geskep het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/5/11/botswana-zambia-iconic-bridge-inaugurated-in-boon-for-the-region |title=In boon for region, bridge linking Botswana, Zambia inaugurated |publisher=Al Jazeera |date=11 Mei 2021 |accessdate=3 November 2024}}&lt;/ref&gt; Die brugprojek sluit ’n nuwe spoorweg tussen Botswana en Zambië in.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lusakatimes.com/2014/09/13/zambia-botswana-officially-launche-construction-works-kazungula-bridge-across-zambezi-river/|title=Zambia : Zambia and Botswana officially launche the construction works for Kazungula Bridge across the Zambezi River|publisher=Lusaka Times|date=13 September 2014|accessdate=6 Augustus 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://constructionreviewonline.com/2019/07/botswana-zambia-to-construct-railway-across-zambezi/|title=Zambia, Botswana to construct railway across Zambezi|publisher=Construction Review Online|date=30 Julie 2019|accessdate=19 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Toerisme ===
[[Lêer:Chobe National Park Tourists.jpg|duimnael|links|Toeriste by Chobe Nasionale Park]]
[[Lêer:Elephant swimming, Botswana.jpg|duimnael|BW Toerbote]]
[[Lêer:Visa policy of Botswana.png|duimnael|links|Burgers van blou lande mag Botswana sonder visum besoek]]
[[Lêer:Boat on Cuando River, Botswana.jpg|duimnael|’n Boot op die Choberivier, Botswana]]
Die Botswana Toerisme-organisasie&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.botswanatourism.co.bw/ |title=Botswana Tourism Organisation |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503122813/http://www.botswanatourism.co.bw/ |archive-date=3 Mei 2009 |publisher=Botswanatourism.co.bw |accessdate=19 Mei 2017}}&lt;/ref&gt; is die land se amptelike toerismegroep. Toeriste besoek veral die hoofstad Gaborone, aangesien dié stad baie aktiwiteite vir besoekers bied. Die Leeuparkoord&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.lionpark.co.bw/ |title=Lion Park Resort |publisher=Lionpark.co.bw |date=7 Februarie 2013 |accessdate=19 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181030144300/http://www.lionpark.co.bw/ |archive-date=30 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; is Botswana se eerste permanente pretpark en bied geleenthede soos verjaardagpartytjies vir families. Ander bestemmings in Botswana sluit in die Gaborone Seiljagklub en die Kalahari Hengelklub en natuurlike aantreklikhede soos die Gaboronedam en Mokolodi Natuurreservaat. Daar is ook [[gholf]]bane wat deur die Botswana Gholfunie (BGU) bestuur word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.botswanagolfunion.org.bw/ |title=Botswana Gholfunie |publisher=Botswana Gholfunie |accessdate=19 Mei 2017 |archive-date=19 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819043616/http://www.botswanagolfunion.org.bw/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Phakalane Gholflandgoed is ’n multimiljoen-dollar klubhuis wat beide hotelverblyf en toegang tot gholfbane bied.

Botswana se gewildste toeriste-aantreklikhede sluit in die [[Kgalagadi-vredespark]] op die grens met Suid-Afrika in die suidweste, [[Sentraal Kalahari Wildreservaat]] in die sentrum van die land, asook die [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e Okavangodelta en [[Tsodilo]] in die noordweste van Botswana.

Van die museums in Botswana sluit in:

* Botswana Nasionale Museum in Gaborone
* Kgosi Bathoen II (Segopotso)-museum in Kanye
* Kgosi Sechele I-museum in Molepolole
* Khama III Gedenkmuseum in Serowe
* Nhabe-museum in Maun
* Phuthadikobo-museum in Mochudi
* Supa Ngwano Museumsentrum in Francistown

== Demografie ==
{{Sien ook|Lys van stede en dorpe in Botswana|Pleknaamsveranderinge in Botswana}}
Botswana het met ’n bevolking van 2&amp;nbsp;450&amp;nbsp;668 die 146ste grootste bevolking in die wêreld, net ná [[Gambië]] en nog voor [[Gaboen]]. Botswana se bevolking is effens kleiner as dié van Namibië, maar aangesien laasgenoemde groter is, het Botswana ’n groter [[bevolkingsdigtheid]] (8,3/km² teenoor 4,2/km²).

=== Grootste stede ===
{{Grootste stede in Botswana}}

=== Etniese groepe ===
[[Lêer:Botswana-demography.svg|duimnael|Botswana se bevolkingsgroei (1960–2017)]]
Die [[Tswana]] is die grootste etniese groep in Botswana en vorm sowat 79% van die bevolking; die meeste Tswanas, sowat vier miljoen mense, bly egter in Suid-Afrika se Noordwesprovinsie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.statssa.gov.za/census01/html/CInBrief/CIB2001.pdf |title=Census in Brief |publisher=Statssa.gov.za |accessdate=1 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140722063856/http://www.statssa.gov.za/census01/HTML/CInBrief/CIB2001.pdf |archive-date=22 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die grootste minderhede sluit in die BaKalanga en San of AbaThwa, ook bekend as Basarwa. Ander stamme is Bayei, Bambukushu, Basubia, Baherero en Bakgalagadi. Daarbenewens bly ’n aantal blankes en [[Indië]]rs in Botswana; albei groepe is ongeveer ewe klein. Die Indiërs in Botswana behels verskeie generasies, en sommige het uit [[Mosambiek]], [[Kenia]], [[Tanzanië]], [[Mauritius]], [[Suid-Afrika]] en ander lande na Botswana migreer, maar ook Indiërs wat hulle onlangs uit Indië kom vestig het.

As gevolg van die verslegtende ekonomiese toestande in Zimbabwe sedert 2000 het die aantal Zimbabwiërs in Botswana die derduisende ingeskiet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|title=National and international responses to the Zimbabwean exodus: implications for the refugee protection regime|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|journal=Research Papers|volume=175|last=Betts|first=Alexander|last2=Kaytaz|first2=Ezra|year=2009|url=http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/retrieveattachments?openagent&amp;shortid=MINE-7UL4R6&amp;file=Full_Report.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20261026105724/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/retrieveattachments?openagent&amp;shortid=MINE-7UL4R6&amp;file=Full_Report.pdf|archive-date=26 Oktober 2026|access-date=18 September 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Minder as 10&amp;nbsp;000 San handhaaf nog hul tradisionele jagter-versamelaar-leefwyse. Sedert die middel-1990’s poog die regering van Botswana om hulle uit hul tradisionele lande te verskuif.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Stefan Lovgren |date=14 September 2004 |accessdate=8 Augustus 2016 |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0914_040914_labushmen_2.html |title=African Bushmen Tour U.S. to Fund Fight for Land |publisher=[[National Geographic Society|National Geographic News]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808232807/http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0914_040914_labushmen_2.html |archive-date=8 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; James Anaya, spesiale rapporteur oor die situasie van menseregte en fundamentele vryhede van inheemse bevolking vir die Verenigde Nasies in 2010, het die verlies van grond as ’n groot bydraer tot baie van die probleme wat die inheemse bevolking van Botswana in die gesig staar aangehaal en na die uitsetting van die San uit die Sentraal Kalahari Wildreservaat (CKGR) as ’n eksplisiete voorbeeld verwys.&lt;ref name=&quot;Anaya&quot; /&gt; Onder Anaya se aanbevelings in ’n verslag aan die Verenigde Nasies se Raad vir Menseregte was die bevordering van ontwikkelingsprogramme in oorweging met inheemse gemeenskappe soos die San- en Bakgalagadi-bevolking se tradisionele jag- en versamelaktiwiteite.&lt;ref name=Anaya&gt;{{en}} {{cite web |author=James Anaya |date=2 Junie 2010 |title=Addendum – The situation of indigenous peoples in Botswana |publisher=United Nations Human Rights Council. A/HRC/15/37/Add.2 |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2010_report_botswana_en.pdf |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006041536/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2010_report_botswana_en.pdf |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Tale ===
{{Hoofartikel|Tswana}}
[[Lêer:PT-Tsala ea Becoana-First Issue-1910.jpg|duimnael|Die eerste uitgawe van ''Tsala ea Becauna'' (“Vriend van die Becuana”), die tweede koerant in Tswana, uitgegee in [[Kimberley]], [[Unie van Suid-Afrika]], in 1910]]
Die [[Amptelike taal|amptelike tale]] van Botswana is Engels en Tswana, waarvan laasgenoemde dwarsdeur die land gebesig word. Daarmee is Botswana een van twee lande, waar Tswana ampstaalstatus geniet; die ander is Suid-Afrika, terwyl die grondwet van Namibië Tswana as ’n nasionale taal erken. In Setswana is [[voorvoegsel]]s belangriker as in baie ander tale, aangesien Setswana ’n [[Bantoetale|Bantoetaal]] is en naamwoordklasse met dié voorvoegsels aangedui word. Hulle sluit in ''Bo'', wat na die land verwys, ''Ba'', verwysende na die volk, ''Mo'', na een persoon en ''Se'' na die taal. Byvoorbeeld is die grootste etniese groep van Botswana die Tswana, vandaar die naam Botswana vir hul land. Die volk in sy geheel is die Batswana, een persoon is ’n Motswana en die taal wat hulle praat is Setswana.

Ander tale wat in Botswana gebesig word sluit in Kalanga (sekalanga), Sarwa (sesarwa), [[Noord-Ndebele]], Kgalagadi, [[Noord-Sotho (taal)|Tswapong]], !Xóõ, Yeyi en [[Afrikaans]]. Sowat 20&amp;nbsp;000 mense in Botswana praat Afrikaans (byna 1% van die totale bevolking) en veral langs die suidelike grens met Suid-Afrika is talle dorpe met Afrikaanse name te vinde.

=== Godsdienste ===
[[Lêer:MolepololeChurch.jpg|duimnael|links|'n Kerk in [[Molepolole]]]]
’n Geskatte 77% van die land se bevolking beskou hulself as [[Christene]]. [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika|Anglikane]], Metodiste en die Verenigde Kongregasionale Kerk van Suider-Afrika vorm die meerderheid Christene. Daar is ook gemeentes Lutherane, Baptiste, [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]], [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] ([[Mormone]]), [[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie]], [[Mennonisme|Mennonite]], [[Sewendedagadventisme|Sewendedagadventiste]] en [[Jehovah se Getuies]] in die land. Volgens die 2001-sensus bly sowat 5&amp;nbsp;000 [[Moslem]]s, veral uit [[Suid-Asië]], 3&amp;nbsp;000 [[Hindoeïsme|Hindoes]] en 700 [[Baha’i]]s in die land. Sowat 20% van die bevolking is ongebonde.

=== Gesondheid ===
==== Oorsig ====
Die Ministerie van Gesondheid in Botswana is verantwoordelik vir die toesig oor die gehalte en voorsiening van gesondheidsorg regoor die land. Volgens die [[Wêreldbank]] was die lewensverwagting by geboorte 55 in 2009, wat voorheen gedaal het van ’n hoogtepunt van 64,1 in 1990 tot ’n laagtepunt van 49 in 2002.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://data.worldbank.org/country/botswana |title=World Bank Botswana Data |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425123423/https://data.worldbank.org/country/botswana |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens Botswana se 2011-sensus word die huidige lewensverwagting op 54,06 jaar beraam.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

Die Kankervereniging van Botswana is ’n vrywillige nieregeringsorganisasie. Die vereniging is ’n lid van die Unie vir Internasionale Kankerbeheer. Die Vereniging vul bestaande dienste aan deur die voorsiening van kankervoorkomings- en gesondheidsbewustheidsprogramme, deur toegang tot gesondheidsdienste vir kankerpasiënte te vergemaklik en ondersteuning en berading aan diegene wat geraak word, te bied.&lt;ref name=&quot;UICC Cancer Association of Botswana&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.uicc.org/membership/cancer-association-botswana |title=Cancer Association of Botswana |publisher=Unie vir Internasionale kankerbeheer |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326190043/https://www.uicc.org/membership/cancer-association-botswana |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==== MIV/vigs-epidemie ====
[[Lêer:Life expectancy in select Southern African countries 1960-2012.svg|duimnael|links|Die lewensverwagting in verskillende Afrikalande van 1960 tot 2012. Botswana het die hoogste lewensverwagting gehad voordat MIV/vigs dit in die laat 1980’s begin verminder het]]
[[Lêer:Scottish Livingstone Hospital 228.jpg|duimnael|Die nuwe Skotse Livingstone-hospitaal in Molepolole]]
[[Lêer:Botswana - active pop vs aids.png|duimnael|Projeksie van Botswana se bevolking met en sonder MIV/vigs]]
Soos elders in Afrika suid van die Sahara is die [[invloed van vigs op die ekonomie]] aansienlik. Ekonomiese ontwikkelingsbesteding is in 2002–3 met 10% verminder as gevolg van herhalende begrotingstekorte en toenemende uitgawes aan gesondheidsorgdienste. Botswana word baie swaar deur die MIV/vigs-pandemie getref; in 2006 word beraam dat die lewensverwagting by geboorte van 65 tot 35 jaar gedaal het.&lt;ref name=&quot;Kallings&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |journal= J Intern Med |year= 2008 |volume=263 |issue=3 |pages= 218–43 |title=The first postmodern pandemic: 25 years of HIV/AIDS |url= https://archive.org/details/sim_journal-of-internal-medicine_2008-03_263_3/page/n7 |last=Kallings |first= LO |doi= 10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x |pmid=18205765 }}&lt;/ref&gt; Volgens Botswana se 2011-sensus word die huidige lewensverwagting egter op 54,06 jaar beraam.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

Die voorkoms van MIV/vigs in Botswana word op 25,4% vir volwassenes tussen 15 en 49 jaar in 2009 en 21,9% in 2013 geskat,&lt;ref name=&quot;Gap&quot; /&gt; en net deur [[Eswatini]] en [[Lesotho]] in Afrikalande suid van die Sahara oortref. Dit plaas Botswana in 2013 op die derde hoogste voorkoms in die wêreld, terwyl hulle “in die voorkomings- en behandelingsprogramme voorloop&quot;.&lt;ref name=Avert&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.avert.org/aidsbotswana.htm |title=HIV and Aids in Botswana |publisher=Avert Internasionale vigs-liefdadigheid |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228211140/http://www.avert.org/aidsbotswana.htm |archive-date=28 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; In 2003 het die regering ’n omvattende program van stapel gestuur met gratis of goedkoop generiese antiretrovirale medisyne, sowel as ’n inligtingsveldtog om die verspreiding van die virus te voorkom; in 2013 het meer as 40% van volwassenes in Botswana toegang tot antiretrovirale terapie geniet.&lt;ref name=&quot;Gap&quot; /&gt; In die ouderdomsgroep van 15–19 jaar is die voorkoms op ongeveer 6% vir vroue en 3,5% vir mans in 2013 geskat,&lt;ref name=&quot;Gap&quot; /&gt; en in die ouderdomsgroep van 20–24 jaar op 15% vir vroue en 5% vir mans.&lt;ref name=Gap /&gt; Botswana is een van die 21 prioriteitslande wat in 2011 deur die VN-VIGS-groep in die Wêreldplan geïdentifiseer is om nuwe MIV-infeksies onder kinders uit te skakel en om hul moeders aan die lewe te hou.&lt;ref name=&quot;Gap&quot; /&gt; Van 2009 tot 2013 het die nuwe MIV-infeksies by kinders met meer as 50% gedaal.&lt;ref name=Gap /&gt; ’n Verdere maatstaf vir die sukses of rede vir hoop in die behandeling van MIV in Botswana is dat minder as 10% van swanger MIV-geïnfekteerde vroue nie in 2013 antiretrovirale medikasie ontvang het nie, met ’n ooreenstemmende afname (meer as 50%) in 2013 in die aantal nuwe MIV-infeksies by kinders jonger as 5.&lt;ref name=&quot;Gap&quot; /&gt; Mense wat met MIV in Botswana leef geniet die grootste persentasie antiretrovirale behandeling onder die VN-lande: ongeveer 75% vir volwassenes (15+) en ongeveer 98% vir kinders.&lt;ref name=&quot;Gap&quot; /&gt;

Met ’n landswye program vir die voorkoming van moeder-tot-kind-oordrag het Botswana MIV-oordrag van besmette moeders na hul kinders van ongeveer 40% tot net 4% verminder. Onder leiding van Festus Mogae het die regering van Botswana vir die bestryding van MIV/vigs hulp gevra en vroeë steun van die Bill en Melinda Gates-stigting, en die Merck-stigting ontvang, en saam het hulle die Afrika-omvattende MIV/vigs-vennootskap (ACHAP) gevorm. Ander vroeë vennote sluit in die Botswana-Harvard MIV/vigs-instituut van die Harvard-skool vir openbare gesondheid en die Botswana-UPenn-vennootskap van die Universiteit van Pennsilvanië. Volgens die UNAIDS-verslag van 2011 is die doel van universele toegang tot behandeling – gedefinieer as 80%-dekking of groter – in Botswana bereik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf |title=World AIDS Day Report |year=2011 |publisher=UNAIDS |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140824062831/http://www.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2011/JC2216_WorldAIDSday_report_2011_en.pdf |archive-date=24 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Potensiële redes vir die hoë voorkoms van MIV in Botswana is onder meer seksuele vennootskappe, transaksionele [[seks]], geslag oor die hele generasie en ’n beduidende aantal mense wat buite hul plaaslike gemeenskappe reis om werk te soek. Die [[Poliamorie|veelkleurige]] aard van baie seksuele verhoudings beïnvloed die gesondheidsituasie verder, tot so ’n mate dat dit aanleiding gegee het tot ’n liefdeswoordeskat&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://drshem.com/2011/06/16/exposing-botswana-love-vocabulary/ |title=Exposing Botswana's Love Vocabulary |publisher=Dr. Shem |date=16 Junie 2011 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326190018/http://drshem.com/2011/06/16/exposing-botswana-love-vocabulary/ |archive-date=26 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; wat uniek is aan die streek.

== Kultuur ==
[[Lêer:Khutse Kalahari Lodge.jpg|duimnael|’n [[Rondawel]] by Khutse Kalahari Lodge, Botswana]]
Setswana is, behalwe vir die taal van die dominante bevolkingsgroep in Botswana, die byvoeglike naamwoord wat gebruik word om na die ryk kulturele tradisies van die Batswana te verwys – hetsy vir lede van die Tswana of alle burgers van Botswana. In Botswana het die meeste van die stamme verskeie maniere om mekaar te groet, maar vir ’n maklike kommunikasie en kontak gebruik Batswana ’n drierigtingshanddruk of groet mekaar net deur “Dumelang” te sê; ’n manier om “hallo” te sê sonder fisiese kontak. Tydens gemeenskapsvieringe soos Dikgafela of tydens huwelikseremonies toon Batswana-vroue deur die gebruik van ululasies as deel van hul kultuur opwinding en geluk.

=== Media ===
[[Lêer:Radio Personality.jpg|duimnael|Radiopersoneel in Botswana se Staatsradio]]
Botswana het vyf televisiestasies, waarvan een (''Botswana television'') aan die regering behoort: ''Now TV'', ''Khuduga HD'', ''Maru TV'', ''EBotswana'', vyf radiostasies (''RB1'', ''RB2'', ''Duma FM'', ''Gabz FM'', ''Yarona FM'') en 13 koerante (''Mmegi'', ''Sunday Standard'', ''The Telegraph'', ''Business Weekely'', ''Botswana Gazette'', ''The Voice'', ''The Guardian'', ''Echo'', ''Botswana Peoples daily'', ''DailyNews'', ''Tswana Times'', ''Weekend Post'', ''The Monitor'') wat weekliks publiseer. Botswana geniet in vergelyking met ander Afrikalande ’n relatief hoë vlak van persvryheid en word in die jaarlikse verslae net deur sy buurlande Namibië en Suid-Afrika oortref.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rsf.org/en/ranking |title=2019 World Press Freedom Index |work=Verslaggewers sonder grense |year=2019 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428075902/https://rsf.org/en/ranking |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://ourworldindata.org/grapher/world-map-of-the-freedom-of-the-press-status |title=World Map of the Freedom of the Press Status |website=Our World in Data |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417190155/https://ourworldindata.org/grapher/world-map-of-the-freedom-of-the-press-status |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Filmbedryf ===
{{Hoofartikel|Botswana se filmbedryf}}
Botswana het ’n klein plaaslike rolprentbedryf bekend as “Botswood”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.balancingact-africa.com/news/broadcast_en/15186/botswood-sees-film-production-start-to-blossom-in-botswana |title=‘Botswood’ sees film production start to blossom in Botswana |publisher=Balancing Act |accessdate=28 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028174404/https://www.balancingact-africa.com/news/broadcast_en/15186/botswood-sees-film-production-start-to-blossom-in-botswana |archive-date=28 Oktober 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die 1981-komedie “[[The Gods Must Be Crazy]]” speel af in Botswana en het ’n groot internasionale treffer geword; dit strek oor een amptelike en drie nieamptelike vervolgverhale: 1988 se “The Gods Must Be Crazy II” was ook ’n treffer wat beide die rolprente en die Namibiese akteur [[N!xau|Nǃxau ǂToma]] ’n bekende rolprentster gemaak het.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=http://www.rapport.co.za/Weekliks/Nuus/Jamie-se-treffer-Met-Uys-ja-die-wereld-in-20140712 |title=Jamie se treffer: Met Uys, ja – die wêreld in |publisher=[[Rapport]] |author=Boris Gorelik |date=12 Julie 2014 |accessdate=14 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714231833/http://www.rapport.co.za/Weekliks/Nuus/Jamie-se-treffer-Met-Uys-ja-die-wereld-in-20140712 |archive-date=14 Julie 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Musiek ===
Botswana se musiek is meestal vokaal en opgevoer, soms – afhangende van die geleentheid – sonder tromme; dikwels word ook [[snaarinstrument]]e ingespan. Botswana se volksmusiek span instrumente soos ''setinkane'' (’n soort miniatuurklavier), ''segankure/segaba'' (’n Botswana-weergawe van die Chinese instrument ''erhu''), ''moropa'' (''meropa'' – meervoud, ’n verskeidenheid dromme), ''phala'' (’n fluitjie wat meestal tydens vieringe gebruik word en in verskillende vorme bestaan). Botswana se kulturele musiekinstrumente bestaan nie net uit snare of tromme nie. Die hande word ook as musiekinstrumente gebruik, deur hulle óf aanmekaar te klap óf teen ''phathisi'' (die bokvel is na buite gedraai, toegedraai om die kalfgebied, en word slegs deur mans gebruik) om musiek en ritme te skep. Die kitaar word die afgelope paar dekades gevier as ’n veelsydige musiekinstrument vir Tswanamusiek, aangesien dit ’n verskeidenheid snare bied wat die ''segaba''-instrument nie het nie. Die nasionale volkslied is ''[[Fatshe leno la rona]]'' (Tswana vir: “Geseënd is die edele land”). Dit is geskryf en komponeer deur Kgalemang Tumediso Motsete, en met onafhanklikheid in 1966 aangeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Makgala|first=Christian John|date=2014-07-03|title=Neil Parsons, National Coat of Arms, and Introduction of the Pula Currency in Botswana, 1975–1976|journal=South African Historical Journal|volume=66|issue=3|pages=504–520|doi=10.1080/02582473.2014.898081|issn=0258-2473}}&lt;/ref&gt;

=== Visuele kunste ===
[[Lêer:Red and White Rock Art Tsodilo.jpg|duimnael|links|[[Boesmanrotskuns]] in [[Tsodilo]]]]
In die noordelike dele van Botswana is die vroue van die dorpe Etsha en Gumare bekend vir hul vaardighede om mandjies uit Mokola-palmbome en plaaslike kleurstowwe te maak. Die mandjies word gewoonlik op drie soorte geweef: groot, toegemaakte mandjies wat gebruik word as bergplekke; groot, oop mandjies om voorwerpe op die kop te dra of om gedorste graan te wen; en kleiner mandjies vir die wen van geskilde graan. Die kuns van dié mandjies word deur kleurgebruik en verbeterde ontwerpe geleidelik verbeter namate dit toenemend vir internasionale markte geproduseer word.{{sfn|Cunningham|Milton|1987}}

Die oudste skilderye in beide Botswana en Suid-Afrika beeld jag-, dier- en menslike figure uit en is meer as twintigduisend jaar gelede in die Kalahari-woestyn deur die Khoisan (!Kung San/Boesmans) gemaak.

=== Kookkuns ===
[[Lêer:Boerewors raw.jpg|duimnael|’n Rol rou boerewors]]
Botswana se kookkuns is uniek en bevat meestal ''seswaa'', geskilde vleis gemaak van bokvleis of beesvleis. Botswana se kookkuns deel ’n paar kenmerke met ander kookkunste in Suider-Afrika, veral dié van Namibië en Suid-Afrika. Voorbeelde van Botswana-voedsel sluit in [[Mieliepap|Bogobe]], pap (mieliepap), [[boerewors]], [[Stampmielies|samp]], Magwinya (gebraaide brooddeeg), [[vetkoek]] en [[Mopaniemot|Mopaniewurms]].

=== Onderwys ===
[[Lêer:Lady Physicist.jpg|duimnael|Fisici in ’n laboratorium by die Botswana Internasionale Universiteit van Wetenskap en Tegnologie]]
[[Lêer:University of Botswana Administration Building.jpg|duimnael|Die Universiteit van Botswana se administratiewe gebou]]
Botswana het sedert sy onafhanklikheid groot vordering in sy opvoedkundige ontwikkeling gemaak. Destyds was daar min afgestudeerdes in die land en net ’n klein persentasie van die bevolking het ’n hoërskool besoek. Botswana het sy geletterdheid onder volwassenes van 69% in 1991 tot 83% in 2008 verbeter.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.uis.unesco.org |title=UNESCO Institute for Statistics |publisher=Stats.uis.unesco.org |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725065836/http://stats.uis.unesco.org/ |archive-date=25 Julie 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die ontdekking van diamante en die gepaardgaande toename in die regering se inkomste het tot ’n groot onderwysvoorsiening in die land gelei. Vir alle studente is tien jaar se basiese onderwys gewaarborg, en hulle het daarna ’n juniorsertifikaat ontvang. Sowat die helfte van die studente het ’n verdere twee jaar se sekondêre skoolopleiding bygewoon en Botswana se algemene sertifikaat van sekondêre skoolopleiding (BASSS) ontvang. Sekondêre skoolopleiding in Botswana is nóg vry nóg verpligtend.

Nadat hulle die skool verlaat het, mag studente aan een van die sewe tegniese kolleges in die land inskryf, of beroepsopleidingskursusse in onderrig of verpleging bywoon. Studente besoek die Universiteit van Botswana, Botswana Kollege van Landbou, Botswana Internasionale Universiteit van Wetenskap en Tegnologie of die Botswana Rekenkundigekollege in Gaborone. Baie ander studente voltooi hul skoolloopbaan in een van verskeie privaat tersiêre onderwyskolleges in die land. Noemenswaardig is die Botho-universiteit, die land se eerste privaatuniversiteit wat voorgraadse programme in rekenkunde, sakeonderneming en rekenaarkunde aanbied. ’n Ander internasionale universiteit is die Limkokwing-universiteit van kreatiewe tegnologie wat verskeie bykomende grade in kreatiewe kunste aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.limkokwing.net/botswana/ |title=Limkokwing University of Creative Technology |publisher=Limkokwing.net |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190531124428/https://www.limkokwing.net/botswana/ |archive-date=31 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die ander tersiêre institute sluit in Ba Isago, ABM Universiteitskollege (die grootste skool vir onderwys en bestuur, New Era, Gaborone Instituut van professionele studies en Gaborone Universiteitskollege van Reg en Professionele Studies. Groot vordering in die bevordering van kwaliteitsopleiding is deur die aanbieders van privaatonderwys gemaak, waardeur nou ’n groot persentasie van die land se beste studente hul opleiding in hierdie instellings ontvang het. Die oorgrote meerderheid van hierdie studente word deur die regering geborg. Die land se tweede internasionale universiteit, die Botswana Internationale Universiteit van Wetenskap en Tegnologie is in 2011 in [[Palapye]] gebou.

Die kwantiteit het nie altyd met die kwaliteit gepaard gegaan nie. Veral primêre skole ly onder ’n gebreek aan hulpmiddels, en die onderwysers ontvang ’n kleiner salaris as hul kollegas by sekondêre skole. Die Departement van Onderwys&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.moe.gov.bw/index.php?id=10 |title=Ministry of Education and Skills Development: Home |publisher=Department van Onderwys |date=27 Julie 2011 |accessdate=21 Augustus 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.today/20120804205657/http://www.moe.gov.bw/index.php?id=10 |archivedate=4 Augustus 2012 }}&lt;/ref&gt; is tans besig, in vennootskap met die Afrika-biblioteeksprojek, om biblioteke by primêre skole in te rig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africanlibraryproject.org/about-us/our-partners/139-library-partner-botswana-ministry-of-education |title=Library Partner – Botswana Ministry of Education |publisher=Africanlibraryproject.org |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926052611/http://www.africanlibraryproject.org/about-us/our-partners/139-library-partner-botswana-ministry-of-education |archive-date=26 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die regering van Botswana hoop dat deur die belê van ’n groot deel van die nasionale inkomste in die onderwysstelsel die land minder afhanklik van diamante vir sy ekonomiese oorlewing en minder afhanklik van buitelandse opgeleide werknemers sal wees.&lt;ref name=&quot;UNEVOC&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase1.php?ct=BWA |title=UNESCO-UNEVOC's Botswana profile |publisher=Unevoc.unesco.org |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416191627/http://www.unevoc.unesco.org/worldtvetdatabase1.php?ct=BWA |archive-date=16 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dié doelstellings word deels nagestreef deur beleid ten gunste van beroepsonderwys, versamel binne die NBBOO (Nasionale Beleid van Beroepsonderwys en -opleiding), ten einde van “die verskillende soorte beroepsonderwys en -opleiding in een omvattende stelsel te integreer”.&lt;ref name=&quot;UNEVOC&quot; /&gt; Botswana belê 21% van sy nasionale inkomste in die onderwysstelsel.&lt;ref name=&quot;ref&quot; /&gt;

In Januarie 2006 het Botswana, na twee dekades se gratisonderrig, die herinvoering van skoolgeld aangekondig,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4601360.stm |title=Botswana brings back school fees |publisher=[[BBC]] |date=11 Januarie 2006 |accessdate=19 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420150640/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4601360.stm |archive-date=20 April 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; alhoewel die regering nog steeds volle studiebeurse met lewenskoste aan enige Botswana-burger op universiteit aanbied, hetsy aan die Universiteit van Botswana of – indien die student enige vak wil studeer wat nie plaaslik aangebied word nie – in die buiteland.

=== Sport ===
[[Lêer:Montsho Felix Daegu 2011.jpg|duimnael|links|Amantle Montsho het in 2011 Allyson Felix naelskraaps verslaan en Botswana se eerste Wêreld- of Olimpiese baan- en veldkampioen geword]]
[[Lêer:800 m men final London 2017.jpg|duimnael|Botswana se Olimpiese medaljewenner [[Nijel Amos]] (middel)]]
[[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Botswana en hul kwalifisering vir die [[Afrikanasiesbeker]] 2013 is die nasionale span se beste prestasie tot dusver. Ander gewilde sportsoorte sluit in [[sagtebal]], [[krieket]], [[tennis]], [[rugby]], [[pluimbal]], [[handbal]], [[gholf]] en [[atletiek]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20060126 |title=Sparks to fly at Diamond |publisher=Botswana Press Agency (BOPA) |date=26 Januarie 2006 |accessdate=18 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114095524/http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20060126 |archive-date=14 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20040813 |title=Opinion the Academic World |publisher=Botswana Press Agency (BOPA) |accessdate=18 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114062620/http://www.gov.bw/cgi-bin/news.cgi?d=20040813 |archive-date=14 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Botswana is ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] en ’n volle lid van beide [[FIFA]] en [[Wêreldrugby]]. Botswana het in 1991 ’n lid van die Internasionale Pluimbalfederasie en die Afrika Pluimbalfederasie geword. Die Botswana Gholfunie bied ’n amateur gholfliga waaraan gholfspelers aan toernooie en kampioenskappe deelneem.

Botswana het sy eerste Olimpiese medalje in 2012 gewen, toe die hardloper [[Nijel Amos]] tydens die [[Olimpiese Somerspele 2012]] se 800&amp;nbsp;m-item die silwermedalje ingepalm het. In 2011 het [[Amantle Montsho]] wêreldkampioen in die 400&amp;nbsp;m-item geword en Botswana se eerste atletiekmedalje op wêreldvlak gewen. Die hoogspringer [[Kabelo Kgosiemang]] is ’n driemalige Afrikakampioen.

Die [[kaartspeletjie]] [[Brug (kaartspeletjie)|brug]] het ’n groot aanhangerskap; dit word sedert meer as 30 jaar in Botswana gespeel en het gedurende die 1980’s groot gewildheid verwerf. Baie uitgewekene Britse onderwysers het die spel informeel in die hoërskole van Botswana aangebied. Die Botswana Brugfederasie (BBF) is in 1988 gestig en organiseer sedertdien toernooie. Brug het gewild gebly en die BBF het meer as 800 lede.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bnsc.co.bw/affiliates/bridge_federation.htm |title=Botswana Brugfederasie |publisher=Botswana Nasionale Sportraad |accessdate=16 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108123239/http://www.bnsc.co.bw/affiliates/bridge_federation.htm |archive-date= 8 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; In 2007 het die BBF die Engelse Brugunie genooi om in Mei 2008 aan ’n weeklange onderrigprogram deel te neem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ebu.co.uk/general/news/2008/BotswanaTrip.htm |title=Engelse Brugunie |publisher=Engelse Brugunie |accessdate=1 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010122137/http://www.ebu.co.uk/general/news/2008/BotswanaTrip.htm |archive-date=10 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Botswana|title=Botswana|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=3 November 2024}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/|title=Botswana|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=3 November 2024}}

; Ekonomie
----
* {{en}} {{cite web|url=https://economics.mit.edu/files/284 |title=An African Success Story: Botswana |last1=Acemoglu |first1=Daron |last2=Johnson |first2=Simon |last3=Robinson |first3=James A. |format=pdf |date=11 Julie 2001 |via=mit.edu}}
* {{en}} Colclough, Christopher en Stephen McCarthy. ''The Political Economy of Botswana: A Study of Growth and Income Distribution'' (Oxford University Press, 1980)
* {{en}} {{cite book|first1=A.B.|last1=Cunningham|first2=S.J.|last2=Milton|title=Effects of basket-weaving industry on mokola palm and dye plants in northwestern Botswana|date=1987|publisher=Economic Botany}}

; Geskiedenis
----
* {{en}} Campbell, Alex: Let's try to put the record straight: A Botswana peephole into southern African history. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 35, nr. 1, Januarie 1986
* {{en}} Cohen, Dennis L. &quot;The Botswana Political Elite: Evidence from the 1974 General Election,&quot; ''Journal of Southern African Affairs,'' (1979) 4, 347–370.
* {{en}} Tlou, Thomas, en Alec C. Campbell. ''History of Botswana'' (Macmillan Botswana, 1984)

; Samelewing
----
* {{en}} {{cite book|last=Denbow |first=James |last2=Thebe |first2=Phenyo C. |title=Culture and Customs of Botswana |url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000denb |location=Westport, CT |publisher=Greenwood Press |year=2006 |isbn=978-0-313-33178-7}}
* {{en}} Edge, Wayne A. en Mogopodi H. Lekorwe eds. ''Botswana: Politics and Society'' (Pretoria: J.L. van Schaik, 1998)
* {{en}} Good, Kenneth. &quot;Interpreting the Exceptionality of Botswana,&quot; ''Journal of Modern African Studies'' (1992) 30, 69–95.
* {{en}} {{cite journal |last=Good |first=Kenneth |title=Corruption and Mismanagement in Botswana: A Best-Case Example? |journal=Journal of Modern African Studies |date=September 1994 |volume=32 |number=3 |pages=499–521 |url=https://projects.iq.harvard.edu/files/gov2126/files/good.pdf |via=harvard.edu |accessdate=13 Julie 2018 |issn=0022-278X |eissn=1469-7777 |doi=10.1017/S0022278X00015202 |archive-date= 3 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403150659/http://projects.iq.harvard.edu/files/gov2126/files/good.pdf |url-status=dead }}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
{{Wikt}}

; Regering
----
* {{en}} [http://www.gov.bw/ Amptelike webwerf van Botswana se regering]
* {{en}} [http://www.government.co.bw/ Regeringsgids vir Botswana]

; Toerisme
----
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{en}} [https://www.botswanatourism.co.bw/ Toerisme in Botswana]

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Botswana}}
| Noord = {{vlagland|Namibië}}
| Noordoos = {{vlagland|Zambië}}
| Oos = {{vlagland|Zimbabwe}} • {{vlagland|Suid-Afrika}}
| Suidoos = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| Suid = {{vlagland|Suid-Afrika}}
| Suidwes = {{vlagland|Namibië}} • {{vlagland|Suid-Afrika}}
| Wes = {{vlagland|Namibië}}
| Noordwes = {{vlagland|Namibië}}
}}

{{en-vertaal|Botswana}}
{{Lande van Afrika}}
{{Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Botswana| ]]
[[Kategorie:Britse Statebond]]
[[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]]</text>
      <sha1>9nlzx233rqltpnmks4ao7k4ttltedr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45</id>
    <revision>
      <id>3362156</id>
      <parentid>3325465</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109789" sha1="qko9k7ohtwjry4zkdnbfty3qes25kuk" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Republiek Chili
|volle_naam              = &lt;small&gt;''República de Chile'' ([[Spaans]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Chili
|beeld_vlag              = Flag of Chile.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Chile.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Chile (orthographic projection).svg
|leuse                   = ''Por la Razón o la Fuerza''&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.chileangovernment.cl/the-coat-of-arms/ |title=The Coat of Arms |publisher=Chileense regering |date=23 Oktober 2011 |accessdate=7 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407032831/https://www.chileangovernment.cl/the-coat-of-arms/ |archive-date=7 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Spaans]] vir: &quot;Deur reg of mag&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[Himno nacional de Chile]]''&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:United States Navy Band - National Anthem of Chile.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Spaans]] (''[[de facto]]'')
|hoofstad                = [[Santiago de Chile]]{{smallsup|a}}
{{Koördinate|33|26|S|70|39|W}}
|latd                    = 33
|latm                    = 26
|latNS                   = S
|longd                   = 70
|longm                   = 39
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[Santiago de Chile]]
|regeringsvorm           = Unitêre presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President]]
|leiername               = [[José Antonio Kast]]
|oppervlak_rang          = 38&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 756&amp;nbsp;102{{smallsup|b}}&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |title=Chile |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=22 Junie 2014 |accessdate=26 Januarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260126020712/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-date=26 Januarie 2026 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 291&amp;nbsp;932,6
|persent_water           = 2,1 (2015)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting      = 18&amp;nbsp;664&amp;nbsp;652&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 67&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 17&amp;nbsp;574&amp;nbsp;003&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.censo2017.cl/wp-content/uploads/2017/12/Presentacion_Resultados_Definitivos_Censo2017.pdf |title=RESULTADOS CENSO 2017 |work=RESULTADOS DEFINITIVOS CENSO 2017 |publisher=Chileense nasionale statistiekinstituut |date=1 Januarie 2018 |accessdate=11 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208083840/https://www.censo2017.cl/wp-content/uploads/2017/12/Presentacion_Resultados_Definitivos_Censo2017.pdf |archive-date=8 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2017
|bevolkingsdigtheid      = 25
|bevolkingsdigtheidmi²   = 64
|bevolkingsdigtheidrang  = 198&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $741,547&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=228&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;sy=2025&amp;ey=2030&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;scc=1&amp;ssc=1&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=0 |title=Chile |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 45&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2025
|BBP_PPP_per_kapita      = $36&amp;nbsp;488&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 61&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $357,690&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 45&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2025
|BBP_per_kapita          = $17&amp;nbsp;600&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 66&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Eerste Regering&lt;br /&gt;• Verklaar&lt;br /&gt;• Erken&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van [[Spanje]]&lt;br /&gt;[[18 September]] [[1810]]&lt;br /&gt;[[12 Februarie]] [[1818]]&lt;br /&gt;[[24 April]] [[1844]]&lt;br /&gt;[[11 September]] [[1980]]{{smallsup|c}}
|MOI                     = {{wins}} 0,878&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 45&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2023
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 43,0&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CL |title=Gini Index – Chile |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2022
|Gini_kategorie          = {{kleur|#e0584e|hoog}}
|geldeenheid             = [[Chileense peso|Peso]]
|geldeenheid_kode        = CLP
|land_kode               = 152 / CHL / CL
|tydsone                 = CLT/EAST
|utc_afwyking            = [[UTC-03:00|-3]] en [[UTC-05:00|-5]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC-03:00|-3]] en [[UTC-05:00|-5]]
|internet_domein         = [[.cl]]
|skakelkode              = 56
|voetskrif               = a. Die wetgewende gesag is in [[Valparaíso]] gesetel.&lt;br /&gt;b. Insluitende [[Paaseiland]] en Salas y Goméz-eiland; uitsluitende die 1&amp;nbsp;265&amp;nbsp;853,7&amp;nbsp;km² (488&amp;nbsp;748,8&amp;nbsp;myl²) van die geëiste gebied ''[[Antártica Chilena]]''.&lt;br /&gt;c. Die grondwet is in 1989 en 2005 gewysig.}}

'''Chili''' ([[Spaans]]: ''Chile'', [ˈtʃile], {{Audio|Es-Chile.ogg|luister}}), amptelik die '''Republiek Chili''' (''República de Chile'', [reˈpuβlika ðe ˈtʃile], {{audio|help=no|Es-República de Chile.oga|luister}}), is ’n unitêre presidensiële grondwetlike [[republiek]] geleë aan die suidwestelike kus van [[Suid-Amerika]]. Chili is lank en smal en strek in ’n noord-suidrigting oor ’n afstand van sowat 4&amp;nbsp;300 kilometer, terwyl dit op sy breedste in ’n oos-wesrigting maksimaal 400 kilometer van die weskus tot by die grens met [[Argentinië]] strek. Dié land behels verskillende [[klimaat]]sones wat van tropiese [[woestyn]]e in die noorde tot by die koel gematigde en subpolêre [[woud]]sones van Suid-Chili strek. Dit het lae berge langs die kus, ’n vrugbare vallei, en die [[Andes]]gebergte in die ooste.&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Santiago en invierno.jpg|duimnael|links|[[Santiago de Chile]] is die [[hoofstad]] en grootste stedelike sentrum van Chili]]
Chili word in die weste deur die [[Stille Oseaan]], in die noorde deur [[Peru]], in die noordooste deur [[Bolivië]], in die ooste deur Argentinië en in die suide deur die [[Suidelike Oseaan]] begrens. Die [[Straat van Magellaan]], wat volledig onder Chili se beheer val, bied dié land ook toegang tot die [[Atlantiese Oseaan]] in die ooste. Naas sy vastelandgebiede maak ook die [[Paaseiland]] (of Rapa Nui) in die Stille Oseaan, die eiland Salas y Goméz, die Juan-Fernández-eilandgroep met Robinson-Crusoe-eiland, die Desventuradas-eilande en die eilandgroepe van Ildefonso en Diego-Ramirez in die suide deel uit van Chileense grondgebied. Dié land maak daarnaas ook aanspraak op ’n gebied in [[Antarktika]] (''[[Antártica Chilena]]'') met ’n oppervlakte van sowat 1,266 miljoen vierkante kilometer rondom die [[Antarktiese Skiereiland]].

Danksy die [[ekonomie]]se beleid en vryemarkhervormings van [[Augusto Pinochet]] se demokratiese opvolgers het Chili tot een van die welvarendste lande in [[Latyns-Amerika]] en mees stabiele nasies in Suid-Amerika ontwikkel.&lt;ref name=&quot;BBC-Chile&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1222764.stm |title=Country profile: Chile |publisher=[[BBC]] |date=16 Desember 2009 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Volgens die [[Verenigde Nasies]] se [[Menslike ontwikkelingsindeks]] (MOI) is Chili tans dié land met die hoogste lewensgehalte in Latyns-Amerika. Chili is een van die belangrikste [[koper]]produsente ter wêreld, ’n beduidende uitvoerder van [[wyn]] en ook een van [[Suid-Afrika]] se grootste mededingers op die internasionale vrugtemark.

== Etimologie ==
[[Lêer:Expedición de Almagro Pedro Subercaseaux.jpg|duimnael|links|Almagro se ekspedisie suid van Peru na Chili in 1535 en 1536]]
[[Lêer:Chili. Provincia Aplissima.jpg|duimnael|Kaart van Chili deur Cornelius van Wytfliet in 1597]]
Die herkoms van die woord ''Chili'' is nog steeds onduidelik. Volgens die 17de eeuse Spaanse kroniekskrywer Diego de Rosales,&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.chile.com/tpl/articulo/detalle/ver.tpl?cod_articulo=7225 |title=Chile.com.La Incógnita Sobre el Origen de la Palabra Chile |publisher=Chile.com |date=15 Junie 2000 |accessdate=15 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415204553/http://www.chile.com/tpl/articulo/detalle/ver.tpl?cod_articulo=7225 |archive-date=15 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; het die [[Inka]]s die vallei van [[Aconcagua]] “Chili” deur die afleiding van ’n Picunche-stamhoof (“cacique”) se naam ''Tili'' genoem, wie die gebied tydens die verowering deur die Inkas beheers het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Picunche |title=Picunche (people) |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;encina&quot;&gt;{{es}} {{cite book |author1=Francisco A. Encina |author2=Leopoldo Castedo |title=Resumen de la Historia de Chile |edition=4 |location=Santiago de Chile |page=44 |volume=I |publisher=Zig-Zag |year=1961 |url=http://img242.imageshack.us/img242/6293/chilenameuo6.jpg |accessdate=5 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205171400/http://img242.imageshack.us/img242/6293/chilenameuo6.jpg |archive-date=5 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Ander teorie verwys na die ooreenkoms van Aconcagua se vallei met dié van die Casmarivier in Peru, waar ’n dorp en ’n vallei met die naam ''chili'' geleë was.&lt;ref name=&quot;encina&quot; /&gt;

Ander teorieë beweer dat Chili se naam afgelei is van ’n inheemse Amerikaanse woord wat óf “einde van die aarde” óf “seemeeue” kon beteken;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite encyclopedia |url=http://ea.grolier.com |title=Chile |encyclopedia=Encyclopedia Americana |publisher=Grolier Online |year=2005 |accessdate=4 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020721154758/http://ea.grolier.com/ |archive-date=21 Julie 2002 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020721154758/http://ea.grolier.com/ |date=21 Julie 2002 }}&lt;/ref&gt; van die [[Mapuche]]-woord ''chilli'' wat kon beteken “waar die land eindig”&lt;ref name=&quot;hudson&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cltoc.html |title=Chile: A Country Study |publisher=GPO for the Library of Congress |author=Rex A. Hudson |year=1995 |accessdate=4 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150625213643/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cltoc.html |archive-date=25 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; of van die [[Quechua]]-woord ''chiri'', “koud”&lt;ref name=&quot;1911britannica&quot;&gt;{{en}} &quot;CHILE&quot;. Encyclopædia Britannica. 11de uitgawe. 1911.&lt;/ref&gt; of ''tchili'', wat óf “sneeu”&lt;ref name=&quot;1911britannica&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite encyclopedia |url=//web.archive.org/web/20080510215421/http://es.encarta.msn.com/encyclopedia_761572974_4/Chile.html |title=Chile (república) |encyclopedia=Enciclopedia Microsoft Encarta Online |year=2005 |accessdate=4 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; óf “die diepste punt van die aarde” beteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite encyclopedia |author=Neale J. Pearson |url=http://gme.grolier.com |title=Chile |encyclopedia=Grolier Multimedia Encyclopedia |publisher=Scholastic Library Publishing |year=2004 |accessdate=4 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990210101840/http://www.gme.grolier.com/ |archive-date=10 Februarie 1999 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990210101840/http://www.gme.grolier.com/ |date=10 Februarie 1999 }}&lt;/ref&gt; Nog ’n oorsprong word toegeskryf aan ''chilli'', die onomatopoeise ''cheele-cheele'' — die Mapuche se nabootsing van die gekweel van ’n voël wat plaaslik bekend staan as trile.&lt;ref name=&quot;hudson&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite book |author=Miguel de Olivares y González SJ |title=Historia de la Compañía de Jesús en Chile |editor=Colección de historiadores de Chile y documentos relativos a la historia nacional |year=1864 |origyear=1736 |publisher=Imprenta del Ferrocarril |location=Santiago de Chile |volume=4}}&lt;/ref&gt;

Die Spaanse [[conquistador]]es het die naam van die Inkas gehoor en die min oorlewendes van Diego de Almagro se eerste Spaanse ekspedisie suid van Peru in 1535 en 1536 het hulself die “manne van Chili” genoem.&lt;ref name=&quot;hudson&quot; /&gt; Uiteindelik is Almagro gekrediteer met die universalisasie van die naam ''Chili'', na die sodanige benaming van die Mapocho-vallei.&lt;ref name=&quot;encina&quot; /&gt; Die ouer spelling “Chili” is in [[Engels]] gebruik tot ten minste 1900 voordat dit deur “Chile” vervang is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Appletons' annual cyclopaedia and register of important events of the year: 1900 |publisher=Appletons |location=New York |page=87 |url=http://archive.org/stream/s3appletonsann05newyuoft#page/87/mode/1up}}&lt;/ref&gt; In [[Afrikaans]] en [[Nederlands]] het die naam Chili gebruiklik gebly.

== Geskiedenis ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Geskiedenis van Chili}} --&gt;
=== Vroeë geskiedenis ===
[[Lêer:Tulor Settlement Chile.jpg|duimnael|links|Tulor-nedersetting (800 v.C. tot 1100 n.C.) van die Atacameños in die noorde van Chili]]
[[Lêer:Cerro Grande de la Compañia 193.jpg|duimnael|Cerro Grande de La Compañía het een van die mees suidelike vestings van die Inka-ryk gehuisves]]
Die oudste spore van menslike vestigings is meer as 18&amp;nbsp;500 jaar oud en is in Monte Verde gevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sciencenews.org/article/people-roamed-tip-south-america-18500-years-ago |title=People roamed tip of South America 18,500 years ago |publisher=Science News |author=Bruce Bower |pages=10 |date=26 Desember 2015 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is in die suidelike Sentraal-Chili suidwes van [[Puerto Montt]] geleë en hoort tot die oudste menslike nedersettings op die Amerikaanse vasteland wat ooit gevind is.

In oases binne die [[Atacamawoestyn]] van Suid-Peru en Noord-Chili het tussen 8000 en 2000 v.C. die Chinchorro-kultuur bestaan, ’n jagter-versamelaar-volk wat veral vir hul [[mummie]]s bekend staan. Omtrent 2000 v.C. het in die noorde landbou en [[mak maak]] van [[vee]] opgekom. Omtrent 600 n.C. is die Paaseiland deur [[Polinesië|Polinesiese]] volke bevolk wat ná sowat 400 jaar hul bloeitydperk beleef en die bekende [[moai]] opgerig het.

Van 1493 tot 1527 het die noorde van die huidige Chili aan die Inka-ryk behoort. Die Mapuche het baie pogings wat die Inkas onderneem het om die gebied te verower, ten spyte van hul gebrek aan staatsorganisasie, suksesvol weerstaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Insight Guides: Chile |url=https://books.google.com/books?id=Nf8SnJ_ZJbkC&amp;pg=PA27 |accessdate=14 Julie 2013 |year=2002 |publisher=Langenscheidt Publishing Group |isbn=978-981-234-890-6 |page=27}}&lt;/ref&gt; Hulle het teen Sapa Inka Tupac Yupanqui en sy weermag geveg. Die gevolg van die bloedige drie-dae-konfrontasie wat as die “Slag van die Maule” bekend staan, was dat die Inka se verowering van Chileense gebiede aan die Maule-rivier geëindig het.&lt;ref name=&quot;countrystudies&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://countrystudies.us/chile/85.htm |title=Development and Breakdown of Democracy, 1830–1973 |work=Country Studies |publisher=Library of Congress |date=31 Maart 1994 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Die Spaanse koloniale bewind ===
[[Lêer:Pedro de Valdivia.jpg|duimnael|links|upright|Pedro de Valdivia, die eerste koninklike goewerneur van Chili (1540–1547)]]
[[Lêer:Fundacion de Santiago.jpg|duimnael|''Pedro de Valdivia stig Santiago de Chile'' – skildery deur Pedro Lira in 1889]]
[[Lêer:Mauricio rugendas - el malon.jpg|duimnael|Die Arauco-oorlog. Die skildery toon ’n vrou wat tydens ’n malón deur Mapuche ontvoer word]]
[[Lêer:Lautaro (de Pedro Subercaseaux).jpg|duimnael|links|upright|Lautaro, leier van die Mapuche (1553–1557)]]
[[Lêer:Escena Patriótica-Rugendas.jpg|duimnael|Chileense patriotte – skildery deur Johann Moritz Rugendas]]
Nadat [[Christophorus Columbus]] die [[Amerikas]] in 1492 vir [[Spanje]] ontdek het, het die [[Europa|Europese]] verkenning en verowering van die twee kontinente begin. In 1520 het die [[Portugal|Portugese]] ontdekkingsreisiger [[Ferdinand Magellaan]] in diens van Spanje die Straat van Magellaan tydens sy omseiling van die wêreld ontdek. Die naaste Europeërs, wat die gebied van Chili bereik het, was Diego de Almagro el Mozo, ’n Spaanse conquistador en mededinger van [[Francisco Pizarro]], en sy gevolgskap. Hulle het in 1535 vanaf Peru vertrek op soek na [[goud]] in die suide, maar is deur die inheemse bevolking teruggedryf. Die eerste blywende Europese nedersetting, Santiago de Chile, is op 12 Februarie 1541 deur Pedro de Valdivia gestig. Sedert 1542 het Chili deel uitgemaak van die Vise-Koninkryk Peru.&lt;ref name=&quot;countrystudies&quot; /&gt;

Hoewel die [[Spanjaarde]] nie die omvattende goud- en [[silwer]]-rykdom waarna hulle gesoek het gevind het nie, het hulle die landbou-potensiaal van Chili se sentrale vallei ontdek. Dus het Chili ’n belangrike verskaffingsvennoot van landbougoedere vir ander [[Spaanse Ryk|Spaanse kolonies]] geword.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://archive.org/stream/storiadellaguer00caivgoog/storiadellaguer00caivgoog_djvu.txt |title=Bárbaros, page 66. David J. Weber |publisher=Archive.org |accessdate=11 Mei 2018}}&lt;/ref&gt;

Die Spanjaarde kon danksy die weerstand van die Mapuche-bevolking nie die suidelike gebiede verower nie. Die konflik, wat as die Arauco-oorlog bekend staan, was ’n lang stryd, waarin vreedsame fases met skermutselinge gewissel het. Dit het ’n aanlopende Spaanse kolonisasie van die suide verhoed, aangesien nedersettings en vestings kort ná hul stigting weer deur die inheemse bevolking verwoes is. Een van die bekendste Mapuche-leiers tydens die Arauco-oorlog was [[Galvarino]]. Van 1602 af het die Bío Bío-rivier ''[[de facto]]'' die suidelike grens van die Spaanse kolonie gevorm. Die suksesvolle weerstand deur die Mapuche het die Spanjaarde in 1641 gedwing om hulle onafhanklikheid in die verdrag van Quillín te erken. Daarmee het die Bio Bío-rivier die noordelike grens van die Mapuche-staat geword en die Mapuche die enigste inheemse bevolking van Latyns-Amerika wat in hul eie landgebied geregeer het. Hoewel daar dan ook herhaaldelik onsuksesvolle pogings onderneem is om die gebied te verower, het die grensverloop tot die einde van die koloniale heerskappy bestaan. Eers onder president José Joaquín Pérez, wat in 1861 die “vreedsame sluiting van Araukanië” begin het, het die onafhanklike Republiek Chili die suidelike gebied in 1883 verower.

Benewens die stryd teen die inheemse bevolking het ernstige [[aardbewing]]s, [[tsoenami]]s en [[Vulkaan|vulkaniese]] uitbarstings ook die ontwikkeling van dié land belemmer. Baie stede is heeltemal vernietig, soos [[Concepción]] in 1570 en [[Valdivia]] in 1575. Die Chileense kusstede is tydens die 16de en 17de eeue blootgestel aan gereelde aanvalle deur [[Engelse]] seerowers; onder andere het [[Francis Drake]] in 1578 [[Valparaíso]] verower en ’n skip vol Chileense wyn gekaap.

In 1609 is die Kapiteinsgeneraliteit Chili gestig wat in afhanklikheid van die Vise-Koninkryk Peru gestaan het. In 1778 het Chili ’n soewereine Kapiteinsgeneraliteit met handelsvryheid binne die Spaanse Koninkryk geword.

=== Die 19de eeu ===
[[Lêer:Los Fundadores de Chile.jpg|duimnael|links|Die vier stigters van die Chileense Republiek (v.l.n.r.): José Miguel Carrera, Bernardo O’Higgins, José de San Martín en Diego Portales]]
[[Lêer:Battle of Chacabuco.jpg|duimnael|Argentynse en Chileense troepe onder José de San Martín tydens die slag van Chacabuco op 12 Februarie 1817]]
[[Lêer:JuraIndependencia.jpg|duimnael|links|''Proklamasie en sweer van die onafhanklikheid van Chili'' – skildery deur Pedro Subercaseaux Errázuriz in 1945]]
[[Lêer:Una chingana - Chile.jpg|duimnael|Fiestas Patrias van Chile, 1854]]
[[Lêer:Sinking of the Esmeralda during the battle of Iquique.jpg|duimnael|Die ''Esmeralda'' sink tydens die seeslag voor Iquique gedurende die [[Salpeteroorlog]] op 21 Mei 1879]]
[[Lêer:Pacifico1879.svg|duimnael|links|upright|Die grensverloop tussen Peru, Bolivië en Chili voor en na die Salpeteroorlog van 1879. Die geskakeerde streke behoort nou aan Chili en Argentinië]]
[[Lêer:La révolution au Chili L attaque de Valparaiso 1891.jpg|duimnael|Die Chileense vloot se aanval op Valparaíso tydens die Chileense burgeroorlog van 1891]]
Nadat die Spaanse vaderland tydens die [[Napoleontiese Oorloë]] deur [[Frankryk]] beset is en [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] sy broer Josef Bonaparte in 1808 as koning van Spanje aangestel het, het Chili na onafhanklikheid begin streef. Op 18 September 1810 is ’n junta gevorm, wat sy lojaliteit met Ferdinand VII, die afgesette monarg van Spanje, verklaar en ’n outonome republiek binne die Spaanse Ryk geproklameer het. Hierdie datum word as die begin van onafhanklikheidswording in Chili gevier.

As gevolg van hierdie ontwikkeling het die beweging vir volle onafhanklikheid onder leierskap van José Miguel Carrera (een van die mees bekende patriotte) en sy twee broers Juan José en Luis Carrera wyer steun ervaar. Spaanse pogings om sy beheer oor sy koloniale ryk in die Amerikas tydens die Reconquista weer in te stel het tot ’n uitgerekte stryd gelei, insluitend binnegevegte onder Bernardo O’Higgins, wat Carrera se leierskap bevraagteken het.

Die afwisselende oorlogvoering het voortgeduur tot 1817. Terwyl Carrera in Argentynse ballingskap was, het O’Higgins en die anti-Carrera kohort José de San Martín, held van die Argentynse Onafhanklikheidsoorlog, ’n weermag gelei wat die Andes oorsteek en die rojaliste in Chili verslaan het. Op 12 Februarie 1818 is Chili as ’n onafhanklike republiek geproklameer.

Met die patriotte se neerlaag in die slag van Rancagua op 1/2 Oktober 1814 het Spanje weer die mag in Chili oorgeneem, maar in die slag van Chacabuco tussen 12 en 14 Februarie 1817 het ’n Argentyns-Chileense weermag onder generaal José de San Martín die Spanjaarde verslaan. Met die slag van Maipú op 5 April 1818 is die Spaanse heerskappy eindelik beëindig. San Martín het ten gunste van Bernardo O'Higgins afstand van sy presidentskap gedoen. Spanje het die onafhanklikheid van Chili eers op 24 April 1844 amptelik erken.

Die politieke opstand het min sosiale veranderinge gebring en die 19de eeuse Chileense gemeenskap het die essensie van die gestratifiseerde koloniale sosiale struktuur bewaar wat grootliks beïnvloed is deur die regerende klas en die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. Die bedanking en selfballingskap van generaal O’Higgins in 1823 het nie ’n einde aan die politieke binnegevegte gebring nie. Die burgerlike konflik met fokus hoofsaaklik op die kwessies van [[antiklerikalisme]] en regionalisme het voortbestaan. Hierdie gebeure het tot die Chileense burgeroorlog van 1829–1830 tussen [[Konserwatisme|konserwatiewe]] Pelucones en die [[Liberalisme|liberaalgesinde]] Pipiolos gelei. Dié konflik is beëindig met die nederlaag van die liberale kragte en die goedkeuring van ’n nuwe grondwet in 1833 wat van krag sou bly tot in 1925.

Van 1836 tot 1839 het die Peru-Boliviaanse Konfederasieoorlog teen Bolivië en Peru plaasgevind wat deur die Argentyns-Chileense alliansie gewen is. Ná die oorlog is die Peru-Boliviaanse Konfederasie ontbind en Peru moes sy skuldlas vir die Chileense ondersteuning tydens die onafhanklikheidsoorlog teen Spanje betaal.

Ná die opkoms van liberale burgerregtebewegings en geïnspireer deur die [[Revolusiejaar 1848|Europese Rewolusies van 1848]] het die Chileense Rewolusie in April 1851 uitgebreek, toe die liberale gepoog het om die konserwatiewe regering onder president Manuel Montt omver te werp en die Chileense Grondwet van 1833 af te skaf. Ná verskeie gevegte en beleërings teen die einde van Desember 1851 het regeringsmagte die opstand eindelik onderdruk.

Op 17 September 1865 het Chili oorlog teen Spanje verklaar, nadat Spanje gepoog het om met militêre ingryping groter invloed in Peru te verkry. Tydens die Spaans-Suid-Amerikaanse oorlog het die seeslae van Papudo en van Abtao by die [[Chiloé-eiland]] plaasgevind. Op 5 Desember 1865 het Peru ’n alliansie met Chili gesluit om teen die gemeenskaplike vyand te veg. Die Spanjaarde het op 31 Maart 1866 die hawestad Valparaíso massief gebombardeer, maar die konflik met Spanje kon eers tydens die verdrae van 1871 en 1883 finaal opgelos word.

Tydens die 19de eeu is daar ’n toenemende emigrasie van nie-Spaanse Europeërs ná Chili, waaronder [[Duitsers]], wie se spore veral in die suidelike en sentrale deel van dié land nog gesien kan word (Valdivia, Osorno, Puerto Montt, Puerto Varas, Frutillar, Puerto Natales).

Tydens die [[Salpeteroorlog]] van 1879 tot 1884 het Chili die Atacamawoestyn, destyds deel van Bolivië en Peru, [[Lima]] en Peru se kuslyn beset. In die vredesverdrag van 1904 het Bolivië sy vrye toegang tot die Stille Oseaan aan Chili oorhandig. In die verowerde gebiede is later groot koperneerslae gevind: Chuquicamata, die grootste kopermyn ter wêreld, is in dié gebied geleë. Peru het in die verdrag van Ancón die huidige gebiede van Arica, Parinacota en Tarapacá as ’n vergoeding aan Chili oorhandig.

Politieke verskille tussen die destydse president van Chili, José Manuel Balmaceda, en die Chileense kongres in Januarie het tot die uitbreek van die Chileense burgeroorlog van 1891 gelei. Dié oorlog het twee kampe gehad: aan die een kant die Chileense weermag, wat die president ondersteun het, en aan die ander kant die Chileense vloot, wat die kongres ondersteun het. Nadat die Chileense vloot die weermag verslaan het, het president Balmaceda selfmoord gepleeg.

Ondanks die grensverdrag van 1881 met Argentinië het die grensgeskil in 1893 vererger, omdat die kontrak die Andes as grens vermeld het: Die grenslyn verloop “oor die hoogste berge wat die waterskeiding vorm”. Op sommige gebiede het hierdie definisie tot omstrede resultate gelei. In die noorde het Bolivië met Argentinië ’n deel van die Puna teen [[Tarija]] geruil, nadat Chili die Puna-streek in die Salpeteroorlog beset het. ’n [[Wapenwedloop]] het tussen Chili en Argentinië begin. Slegs deur ’n arbitrasieproses kon die grenskonflik in 1902 beëindig word. [[Patagonië]] en [[Vuurland]] is opnuut verdeel, waarby Chili 54&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km² en Argentinië 40&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km² ontvang het. Die grensgeskil met Bolivië is in 1904 in ’n vredesverdrag finaal beëindig. Hierdie ooreenkoms is volgens [[internasionale reg]] bindend, maar word gedeeltelik deur Bolivië, wat toegang tot die Stille Oseaan eis, bevraagteken.&lt;ref name=&quot;Infobae_2012&quot;&gt;{{es}} {{cite web |work=Infobaeinternacional.com |url=http://america.infobae.com/notas/58902-Piera-vuelve-a-negar-una-salida-al-mar-de-Bolivia |title=Piñera vuelve a negar una salida al mar de Bolivia – El mandatario chileno rechazó enérgicamente la demanda del presidente boliviano Evo Morales. Quiere revisar el tratado de límites de 1904 que dejó a su país sin acceso al Pacífico |publisher=america.infobae.com Edición Argentina |date=29 September 2012 |accessdate=4 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121124050101/http://america.infobae.com/notas/58902-Piera-vuelve-a-negar-una-salida-al-mar-de-Bolivia |archive-date=24 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KAS_2004&quot;&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.kas.de/c/document_library/get_file?uuid=dd064e07-2cdf-d595-a739-3197b08a75e7&amp;groupId=252038 |title=Chile, Bolivien, Peru und der Pazifik – ein ewiger Streit |publisher=Konrad Adenauer Stiftung |author=Sonja Ernst, Eva Melis |format=PDF |date=2 April 2004 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Die 20ste eeu ===
[[Lêer:Augusto Pinochet foto oficial.jpg|duimnael|upright|links|[[Augusto Pinochet]], diktator tussen 1973 en 1990]]
[[Lêer:FamigliaCastagnaColoniCapitanPastene1910.jpg|duimnael|Italiaanse immigrante in Capitan Pastene in Suid-Chili in 1910]]
[[Lêer:Beagle Channel - La Isla de Los Lobos.jpg|duimnael|Die Beagle-kanaal tussen Argentinië en Chili]]
[[Lêer:Salvador Allende Gossens-.jpg|duimnael|upright|links|[[Salvador Allende]], president van 1970 tot 1973]]
[[Lêer:Canalbeagle.png|duimnael|Kaart van die Beagle-kanaal met die huidige grensverloop]]
Chili het tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] neutraal gebly, maar die binnelandse situasie was nog steeds onstabiel. Net twee seeslagte het tydens die Groot Oorlog voor die Chileense kus plaasgevind, waaraan Chili nie deelgeneem het nie: Die [[Slag van Coronel]] op 1 November 1914 en die [[Slag van Más a Tierra]] op 14 Maart 1915; albei tussen die vlotte van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] en die [[Duitse Keiserryk]]. President Arturo Alessandri is in 1924 deur ’n militêre staatsgreep afgesit. Toe in 1925 ’n nuwe grondwet bekend gestel is, het hy in Maart 1926 egter die mag weer oorgeneem. Tot 1932 kon Carlos Ibáñez del Campo dié land met diktatoriese middels die langste tydperk beheers. In 1932 is die grondwetlike orde herstel en die Radikale Party het in die volgende 20 jaar die sterkste politiese krag geword.

Chili is deur die [[Groot Depressie]] van 1929/30 swaar geskud. Die pryse vir die belangrikste uitvoerprodukte koper en salpeter het dramaties getuimel. Van die 1930’s af het ’n stadige herstel in dié land plaasgevind wat in 1938 deur ’n staatsgreeppoging deur die Nasionaal-Sosialistiese Beweging van Chili en die daaropvolgende slagting onderbreek is.

Die langste tyd van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Chili uit oorweging vir die talle Duits-Chilene neutraal gebly, maar in 1944 het president Juan Antonio Ríos Morales besluit om aan die kant van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] die oorlog toe te tree. Die invloed op die oorlog was nie juis veel nie.

Op 24 Oktober 1945 het Chili ’n stigterslid van die Verenigde Nasies geword,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.un.org/en/about-us/member-states |title=Member States |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; op 31 Desember 1945 ’n lidland van die [[Internasionale Monetêre Fonds]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/np/sec/memdir/memdate.htm |title=List of Members |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=13 Junie 2012 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en die [[Wêreldbank]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/about/leadership/members |title=Member Countries |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en op 30 April 1948 ’n stigterslid van die [[Organisasie van Amerikaanse Lande]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.oas.org/DIL/treaties_signatories_ratifications_member_states_chile.htm |title=Multilateral Treaties – Chile |publisher=[[Organisasie van Amerikaanse Lande]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 22 Mei 1960 is Chili deur die sterkste aardbewing, wat nog ooit waargeneem is, geskud. Dit het tot ’n reusetsoenami gelei wat groot dele van die kus verwoes het en die lewens van meer as 1&amp;nbsp;655 mense geëis het. Van 30 Mei tot 17 Junie 1962 het Chili as gasheer van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|7de FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] opgetree wat deur [[Brasilië]] gewen is. In 1969 het Chili ’n stigtingslid van die [[Andesgemeenskap]] geword, maar het dit in 1976 weer verlaat en is tans ’n geassosieerde lid.

Danksy die tydelike ondersteuning van die Christelik-Demokratiese Party het Chili in 1970 die eerste land in Latyns-Amerika geword, waar ’n marxistiese politikus, [[Salvador Allende]], demokraties as staatshoof verkies is. Ná [[Kuba]] was Chili wel die tweede land in die Amerikas onder ’n sosialistiese regering. Dit het gelyk asof die sogenaamde domino-effek, wat in 1954 deur die Amerikaanse president [[Dwight D. Eisenhower]] opgestel is, bevestig word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nps.gov/features/eise/jrranger/quotes2.htm |title=The Quotable Quotes of Dwight D. Eisenhower |publisher=National Park Service |date=5 Desember 2013 |accessdate=11 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108064522/https://www.nps.gov/features/eise/jrranger/quotes2.htm |archive-date= 8 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Allende het voortgegaan met die politieke, ekonomiese en sosiale hervormings van sy Christelik-Demokratiese voorganger Eduardo Frei, wat die kopermynbou genasionaliseer en landhervormings begin het, maar uiteindelik het sy pogings om sosialistiese hervormings op ’n vreedsame manier deur te voer tot ekonomiese en politieke chaos gelei. Ná drie jaar is Allende se bewind op 11 September 1973 in ’n bloedige staatsgreep omvergewerp en hy het aansluitend selfmoord gepleeg. Hierdie staatsgreep is tydens [[Richard Nixon]] se presidentskap deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] se buitelandse intelligensiediens [[Central Intelligence Agency]] in ’n groot mate ondersteun.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lubna Z. Qureshi |title=Nixon, Kissinger, and Allende: U.S. Involvement in the 1973 Coup in Chile |url=https://books.google.de/books?id=alISgQdNY4kC&amp;pg=PA86&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=11 Maart 2026 |year=2009 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-7391-2655-4 |pages=86–97}}&lt;/ref&gt;

Tydens Pinochet se bewind het duisende [[menseregte]]skendings soos [[marteling]], [[sluipmoord]]e en ’n onbekende aantal mense wat verdwyn het (''Desaparecidos''), plaasgevind. Veral opposisiepolitici en aanhangers van Allende is in [[konsentrasiekamp]]e aangehou en in die Estadio Nacional de Chile in Santiago de Chile vermoor. In teenstelling hiermee is die liberale ekonomiese strukturele hervormings onder Pinochet hoofsaaklik deur ekonomiese kenners van die Verenigde State ondersteun.

In Desember 1978 het die Beagle-konflik tot groot spanning met Argentinië gelei. Op 22 Desember het Argentinië tydens Operasie Soberanía met ’n inval op die vastelandse Chili en die drie onbewoonde eilande Lennox, Picton en Nueva begin. Nadat die Argentynse junta tot ’n bemiddeling deur [[pous Johannes Paulus II]] ingestem het, is die inval ná ’n paar ure gestop.

Op 11 September 1980 is ’n nuwe grondwet in ’n omstrede volkstemming aangeneem en generaal Pinochet het vir ’n termyn van agt jaar die president van die republiek geword. Nadat Pinochet die oppergesag oor dié land verkry het, het ’n paar honderd Chileense rewolusionêre by die Sandinistiese weermag in [[Nicaragua]], guerrilla-magte in Argentinië of oefenkampe in Kuba, [[Oos-Europa]] en [[Noord-Afrika]] aangesluit.

Tydens die [[Falklandoorlog]] van 1982 het Chili die [[Verenigde Koninkryk]] teen Argentinië ondersteun&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lawrence Freedman |title=The Official History of the Falklands Campaign |publisher=Routledge |location=New York |year=2005 |isbn=978-0-415-36431-7 |url=http://books.google.co.uk/books?id=PSsxmXWChqIC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA397 |pages=397}}&lt;/ref&gt; en ná die Argentynse neerlaag is die vriendskap- en vredesverdrag in 1984 tussen Chili en Argentinië onderteken. In 1988 het 55% van die Chilene in ’n referendum teen ’n verdere ampstermyn van Pinochet gestem. Chili was tot in 1990, toe die eerste vrye verkiesings gehou is, onder die militêre bewind van generaal Augusto Pinochet.

In November 1994 het dié land by die [[APEC]] aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |title=Member Economies |publisher=[[APEC]] |accessdate=11 Maart 2026 |archive-date=28 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928160451/http://apec.org/About-Us/About-APEC/Member-Economies |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Op 1 Januarie 1995 het Chili ’n stigterslid van die [[Wêreldhandelsorganisasie]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm |title=Members and Observers |publisher=[[Wêreldhandelsorganisasie]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Die 21ste eeu ===
[[Lêer:Mina San José - Los 33 in the Blue Room at Presidential Palace with President and First Lady - Gobierno de Chile.jpg|duimnael|links|''Los 33'' poseer saam met die destydse Chileense president Sebastián Piñera en die eerste dame Cecilia Morel in die presidensiële paleis op 24 Oktober 2010]]
[[Lêer:Five Chilean presidents between 1990 and 2022.jpg|duimnael|Die destyds vyf demokraties verkose Chileense presidente sedert 1990 (v.l.n.r.): Ricardo Lagos (2000–2006), [[Michelle Bachelet]] (2006–2010 en 2014–2018), Sebastián Piñera (2010–2014 en 2018–2022), Patricio Aylwin (1990–1994) en Eduardo Frei Ruiz-Tagle (1994–2000) tydens die 200-jaar-viering van Chili se onafhanklikheid in 2010]]
Op 23 Mei 2008 was Chili ’n stigterslid van die [[Unie van Suid-Amerikaanse Nasies]] en op 23 Februarie 2010 van die [[Gemeenskap van Latyns-Amerikaanse en Karibiese Lande]]. Op 27 Februarie 2010 het ’n sterk aardbewing groot dele van die infrastruktuur in die suide van dié land vernietig en tot ’n tsoenami gelei wat die lewe van meer as 500 mense geëis het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/8540289.stm |title=Massive earthquake strikes Chile |publisher=[[BBC]] |date=28 Februarie 2010 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 7 Mei 2010 het Chili by die [[OESO]] aangesluit en sodoende ná [[Meksiko]] die tweede Latyns-Amerikaanse lidland van dié organisasie geword.&lt;ref name=&quot;Chili_OESO&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.oecd.org/chile/chilesaccessiontotheoecd.htm |title=Chile's accession to the OECD |publisher=[[OESO]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Chili het wêreldwye simpatie ontvang vir die suksesvolle redding van 33 vasgekeerde mynwerkers (''Los 33'', letterlik “Die 33”) in 2010. Op 5 Augustus 2010 het die toegangstonnel van die San Jose koper- en goudmyn in die Atacamawoestyn, naby Copiapó in die noorde van Chili, ingestort en 33 mans 700 meter onder die grond vasgekeer. ’n Reddingspoging is deur die Chileense regering van stapel gestuur; die mynwerkers is 17 dae later opgespoor. Al 33 mans is op 13 Oktober 2010 binne 24 uur na die oppervlak gebring, ’n moeisame taak wat op televisie oor die hele wêreld uitgesaai is.&lt;ref name=&quot;usstatedep&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1981.htm |title=Background Note: Chile |publisher=Bureau of Western Hemisphere Affairs, United States Department of State |date=16 Desember 2011 |accessdate=11 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503134938/https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/1981.htm |archive-date=3 Mei 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 16 September 2015 het ’n sterk aardbewing by Illapel wat 8,3 op die [[moment-magnitude-skaal]] gemeet het ’n tsoenami veroorsaak en die lewe van 12 mense geëis. Daar was binne ’n kort tydjie ’n tweede aardbewing wat meer as 8,0 op die moment-magnitude-skaal gemeet het ná die een op 1 April 2014 met 8,2 naby Iquique.

In 2019/20 is landswye protes in reaksie op die Santiago-moltrein se verhoogde vervoerkoste, die toenemende lewenskoste, privatisering en die toenemende ongelykheid in dié land aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/economy/2019/10/26/chile-protests-more-than-one-million-bring-santiago-to-a-halt/ |title=Chile protests: More than one million bring Santiago to a halt |publisher=[[Al Jazeera]] |author=Naomi Larsson |date=26 Oktober 2019 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 15 November het die meeste politieke partye in die nasionale vergadering ’n ooreenkoms onderteken vir ’n nasionale referendum in April 2020 vir die opstel van ’n nuwe grondwet, wat later weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] na Oktober uitgestel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/11/19/one-month-on-protests-in-chile-persist-despite-govt-concessions/ |title=One month on: Protests in Chile persist despite gov't concessions |publisher=[[Al Jazeera]] |author=Sandra Cuffe |date=19 November 2019 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 25 Oktober 2020 het 78,28% van die Chilene ten gunste van ’n nuwe grondwet gestem, terwyl 21,7% dié voorstel verwerp het. Die kiesersopkoms was 51%. Tussen 15 en 16 Mei 2021 is ’n verkiesing vir die Grondwetlike Konvensie gehou.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2021/04/06/presidente-pinera-promulga-reforma-que-posterga-elecciones-al-15-y-16-de-mayo/ |title=Presidente Piñera promulga reforma que posterga elecciones al 15 y 16 de mayo |publisher=El Mostrador |date=6 April 2021 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 19 Desember 2021 is die kandidaat van die linkse koalisie, die 35-jaarige [[Gabriel Boric]], tot Chili se nuwe president verkies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-latin-america-59715941 |title=Leftist Gabriel Boric to become Chile's youngest ever president |publisher=[[BBC]] |date=20 Desember 2021 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hy is op 11 Maart 2022 as opvolger van [[Sebastián Piñera]] ingesweer en het sodoende dié land se jongste president geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/11/gabriel-boric-chile-president-new-era |title=Gabriel Boric, 36, sworn in as president to herald new era for Chile |publisher=[[The Guardian]] |date=11 Maart 2022 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Van Gabriel Boric se 24-kabinetslede was 14 vroue.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jan/21/chile-gabriel-boric-cabinet-majority-women |title=Chile’s president-elect names progressive, majority-women cabinet |publisher=[[The Guardian]] |date=21 Januarie 2022 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die presidentsverkiesing op 14 Desember 2025 is die konserwatiewe [[José Antonio Kast]] tot president verkies en het die hoogste absolute aantal stemme in die geskiedenis van Chili op hom verenig, wat as ’n aansienlike skuif na regs beskou word.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.dw.com/es/kast-gana-en-chile-sigue-el-giro-a-la-derecha-en-américa-latina/a-75181161 |title=Kast gana en Chile: el giro a la derecha de América Latina |publisher=Deutsche Welle |author=Oliver Pieper |date=16 Desember 2025 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 11 Maart 2026 het hy by Boric as president oorgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/americas/chiles-kast-take-office-biggest-right-wing-shift-decades-2026-03-11/ |title=Chile's Kast sworn in as president in biggest right-wing shift in decades |publisher=[[Reuters]] |authors=Alexander Villegas, Fabian Cambero |date=11 Maart 2026 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Geografie van Chili}} --&gt;
[[Lêer:The three areas of Chile.svg|duimnael|links|Kaart van die drie gebiede waarin die Chileense grondgebied verdeel word:
{{sleutel|blue|Vastelandse Chili}}
{{sleutel|red|Eilandse Chili}}
{{sleutel|green|Antarktiese Chili}}]]
[[Lêer:ValleLuna-002.jpg|duimnael|Die [[Atacamawoestyn]] in die noorde van Chili word as die droogste woestyn op aarde beskou]]
[[Lêer:Ojos del Salado summit.jpg|duimnael|Die Chileense bergpiek van [[Ojos del Salado]] soos vanaf die Argentynse s’n gesien. Ojos del Salado is die hoogste vulkaan ter wêreld asook die hoogste berg in Chili]]
Chili strek op die Suid-Amerikaanse kontinent oor ’n lengte van 4&amp;nbsp;275&amp;nbsp;km in ’n noord-na-suidrigting langs die Andes en die kus van die Stille Oseaan (saam met die Antarktiese deel meer as 8&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km), terwyl dié land gemiddeld net 180&amp;nbsp;km wyd is. Die nouste stuk op die vasteland is 90&amp;nbsp;km en die wydste stuk 440&amp;nbsp;km breed. Die kus word in die suide deur fjorde, inlate, kanale, draai skiereilande en eilande, waarvan Chiloé-eiland die grootste is, oorheers, en strek tot die Straat van Magellaan wat Vuurland (''Tierra del Fuego'') van die Patagoniese vasteland skei. Die ylbevolkte noorde van dié land word gekenmerk deur die Atacamawoestyn, met die toerisme-aantreklikheid [[Valle de la Luna (Chili)|Valle de la Luna]]. Dié ylbevolkte woestyn se droë klimaat is geskik vir [[Sterrekunde|sterrekundige]] instellings soos die [[Paranal-sterrewag]], wat aan die [[Europese Suidelike Sterrewag]] behoort.

As gevolg van sy lengte is Chili een van die langste lande ter wêreld wat in ’n noord-suidrigting strek en die mees suidelike land op ’n vasteland geleë.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Robert Collin |title=Trash Talk: An Encyclopedia of Garbage and Recycling around the World |url=https://archive.org/details/trashtalkencyclo0000unse |date=2015 |page=[https://archive.org/details/trashtalkencyclo0000unse/page/121 121]}}&lt;/ref&gt; Aan die Straat van Magellaan teenoor Vuurland is [[Punta Arenas]] geleë wat soms as die suidelikste stad ter wêreld beskou word en net suid van Vuurland is [[Kaap Hoorn]] geleë, die suidelikste punt van Suid-Amerika, waar die Atlantiese Oseaan en die Stille Oseaan ontmoet.

Die totale lengte van die grenslyn is 6&amp;nbsp;329&amp;nbsp;km, waarvan 3&amp;nbsp;141&amp;nbsp;km die gemeenskaplike grens met Argentinië in die ooste vorm. Die Argentyns-Chileense grens is die langste een in Suid-Amerika en die derde langste ter wêreld ná dié tussen Kanada en die Verenigde State asook dié tussen [[Kasakstan]] en [[Rusland]]. In die noorde word Chili deur Peru (160&amp;nbsp;km) en in die noordooste deur Bolivië (861&amp;nbsp;km) begrens.

Die eilande wat onder die beheer van Chili val sluit in die afgeleë Paaseiland in die Stille Oseaan, sowat 3&amp;nbsp;526&amp;nbsp;km wes van die Chileense vasteland, asook die Sala y Gómez-, Robinson Crusoe- en die [[Juan Fernández-eilande]]. Die Paaseiland het saam met die Sala y Gómez-eiland in 1888 onder Chileense beheer gekom.

Die grootste metropolitaanse gebied vorm deel van die hoofstad Santiago de Chile, waar 40% van Chili se bevolking saamgetrek is. Ander groot stede sluit in [[Valparaíso]], [[Concepción]], [[La Serena]], [[Antofagasta]] en [[Temuco]].

=== Streke ===
Chili bestaan uit 15 streke, 54 provinsies en 346 distrikte. Chili maak daarnaas ook aanspraak op ’n gedeelte van Antarktika (''Antártica Chilena''), alhoewel hierdie vasteland algemeen as supranasionaal en besit van die wêreldgemeenskap beskou word.

&lt;center&gt;
{|class=&quot;wikitable sortable col1izq col2izq col3izq col4der col5der&quot;
!colspan=6|Streke van Chili
|-
!Nommer !!Streek !!Hoofstad !!Oppervlakte (km²) !!Bevolking !!Administratiewe kaart
|-
|XV ||[[Lêer:Flag of Arica y Parinacota, Chile.svg|22x20px|border|Arica y Parinacota, Chili]] [[Gewes van Arica en Parinacota|Arica en Parinacota]] ||[[Arica]] ||16&amp;nbsp;873,3 ||213&amp;nbsp;816 ||rowspan=16|[[Lêer:Mapa administrativo de Chile.png|senter|260px|Administratiewe kaart van Chili]]
|-
|I ||[[Lêer:Flag of Tarapaca, Chile.svg|22x20px|border|Tarapacá, Chili]] [[Gewes van Tarapacá|Tarapacá]] ||[[Iquique]] ||42&amp;nbsp;225,8 ||300&amp;nbsp;021
|-
|II ||[[Lêer:Flag of Antofagasta Region, Chile.svg|22x20px|border|Antofagasta, Chili]] [[Gewes van Antofagasta|Antofagasta]] ||[[Antofagasta]] ||126&amp;nbsp;049,1 ||547&amp;nbsp;463
|-
|III ||[[Lêer:Flag of Atacama, Chile.svg|22x20px|border|Atacama, Chili]] [[Gewes van Atacama|Atacama]] ||[[Copiapó]] ||75&amp;nbsp;176,2 ||292&amp;nbsp;054
|-
|IV ||[[Lêer:Flag of Coquimbo Region, Chile.svg|22x20px|border|Coquimbo, Chili]] [[Gewes van Coquimbo|Coquimbo]] ||[[La Serena]] ||40&amp;nbsp;579,9 ||707&amp;nbsp;654
|-
|V ||[[Lêer:Flag of Valparaiso Region, Chile.svg|22x20px|border|Valparaíso, Chili]] [[Gewes van Valparaíso|Valparaíso]] ||[[Valparaíso]] ||16&amp;nbsp;396,1 ||1&amp;nbsp;734&amp;nbsp;917
|-
|RM ||[[Lêer:Flag of the Metropolitan Region, Chile.svg|22x20px|border|Metropolitana de Santiago, Chili]] [[Gewes Metropolitana de Santiago|Metropolitana de Santiago]] ||[[Santiago de Chile|Santiago]] ||15&amp;nbsp;403,2 ||6&amp;nbsp;685&amp;nbsp;685
|-
|VI ||[[Lêer:Flag of O'Higgins Region, Chile.svg|22x20px|border|Libertador General Bernardo O'Higgins, Chili]] [[Gewes del Libertador General Bernardo O'Higgins|Libertador General Bernardo O'Higgins]] ||[[Rancagua]] ||16&amp;nbsp;387,0 ||877&amp;nbsp;784
|-
|VII ||[[Lêer:Flag of Maule, Chile.svg|22x20px|border|Maule, Chili]] [[Gewes van Maule|Maule]] ||[[Talca]] ||30&amp;nbsp;296,1 ||968&amp;nbsp;336
|-
|VIII ||[[Lêer:Flag of Biobío Region, Chile.svg|22x20px|border|Bíobío, Chili]] [[Gewes van Biobío|Biobío]] ||[[Concepción]] ||37&amp;nbsp;068,7 ||1&amp;nbsp;971&amp;nbsp;998
|-
|IX ||[[Lêer:Flag of La Araucania, Chile.svg|22x20px|border|La Araucanía, Chili]] [[Gewes de la Araucanía|La Araucanía]] ||[[Temuco]] ||31&amp;nbsp;842,3 ||913&amp;nbsp;065
|-
|XIV ||[[Lêer:Flag of Los Ríos, Chile.svg|22x20px|border|Los Ríos, Chili]] [[Gewes de Los Ríos|Los Ríos]] ||[[Valdivia]] ||18&amp;nbsp;429,5 ||364&amp;nbsp;592
|-
|X ||[[Lêer:Flag of Los Lagos Region, Chile.svg|22x20px|border|Los Lagos, Chili]] [[Gewes de Los Lagos|Los Lagos]] ||[[Puerto Montt]] ||48&amp;nbsp;583,6 ||798&amp;nbsp;141
|-
|XI ||[[Lêer:Flag of Aysen, Chile.svg|22x20px|border|Aisén del General Carlos Ibáñez del Campo, Chili]] [[Gewes de Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo|Aysén del General Carlos Ibáñez del Campo]] ||[[Coyhaique]] ||108&amp;nbsp;494,4 ||99&amp;nbsp;609
|-
|XII ||[[Lêer:Flag of Magallanes y la Antártica Chilena, Chile.svg|22x20px|border|Magallanes y la Antártica Chilena, Chili]] [[Gewes de Magallanes y de la Antártica Chilena|Magallanes y Antártica Chilena]]&lt;sup&gt;''(1)''&lt;/sup&gt; ||[[Punta Arenas]] ||132&amp;nbsp;297,2 ||159&amp;nbsp;468
|-
!colspan=2|Chili !!Santiago !!756&amp;nbsp;102,4 !!16&amp;nbsp;634&amp;nbsp;603
|}
: ''&lt;sup&gt;(1)&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;font-size:95%;&quot;&gt; insluitend Antártica Chilena, met ’n totale oppervlakte van 1&amp;nbsp;382&amp;nbsp;554,8&amp;nbsp;km²&lt;/span&gt;''
&lt;/center&gt;

=== Metropolitaanse gebiede ===
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;  cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;width:55%;&quot;
!style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;11&quot;|Die grootste Metropolitaanse gebiede van Chili (Sensus van 2012)
|-
!rowspan=11 width:150|&lt;br /&gt;
[[Lêer:Vista Panorámica de Santiago (Sanhattan).jpg|135px|Gran Santiago]]&lt;br /&gt;[[Santiago de Chile|Gran Santiago]]
[[Lêer:Porto de Valparaiso - Chile - by Sérgio Schmiegelow.jpg|border|135px|Gran Valparaíso]]&lt;br /&gt;[[Valparaíso|Gran Valparaíso]]
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Nommer
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Naam
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Streek
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Bevolking
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Nommer
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Naam
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Streek
!  style=&quot;text-align:center; background:#f5f5f5;&quot;|Bevolking
!rowspan=11 width:150|&lt;br /&gt;
[[Lêer:Vuelo sobre Concepción.jpg|135px|Concepción]]&lt;br /&gt;[[Concepción|Gran Concepción]]
[[Lêer:La Serena constraste.jpg|135px|La Serena]]&lt;br /&gt;[[La Serena|Gran La Serena]]
|-
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|1||align=left|[[Santiago de Chile|Gran Santiago]] || RM ||align=center|6&amp;nbsp;683&amp;nbsp;852
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|6||align=left|[[Temuco|Gran Temuco]] || IX ||align=center|339&amp;nbsp;664
|-
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|2||align=left|[[Valparaíso|Gran Valparaíso]] || V ||align=center|930&amp;nbsp;220
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|7||align=left|[[Iquique|Gran Iquique]] || I ||align=center|278&amp;nbsp;251
|-
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|3||align=left|[[Concepción|Gran Concepción]] || VIII ||align=center|922&amp;nbsp;491
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|8||align=left|[[Rancagua|Gran Rancagua]] || VI ||align=center|276&amp;nbsp;527
|-
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|4||align=left|[[La Serena|Gran La Serena]] || IV ||align=center|412&amp;nbsp;586
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|9||align=left|[[Puerto Montt]] || X ||align=center|266&amp;nbsp;060
|-
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|5||align=left|[[Antofagasta]] || II ||align=center|346&amp;nbsp;126
|  style=&quot;text-align:center; background:#f0f0f0;&quot;|10||align=left|[[Chillán]] || XV ||align=center|204&amp;nbsp;180
|}
&lt;/center&gt;

=== Klimaat ===
Chili se klimaatsones strek vanaf die wêreld se droogste woestyn in die noorde oor Mediterreense klimaat in die sentrum, vogtige subtropiese klimaat op Paaseiland tot Oseaniese klimaat, insluitende bergtoendra en [[gletser]]s in die ooste en suide.&lt;ref name=&quot;BBC-Chile&quot; /&gt; Volgens die Köppen-stelsel huisves Chili binne sy grense minstens sewe groot klimatiese subtipes. In die meeste van dié land kom vier seisoene voor: [[somer]] (Desember tot Februarie), [[herfs]] (Maart tot Mei), [[winter]] (Junie tot Augustus) en [[lente]] (September tot November).

=== Flora en fauna ===
[[Lêer:Vultur gryphus (8389980431).jpg|duimnael|links|upright|’n [[Andiese kondor]] in die Chileense Andes]]
[[Lêer:Lapageria rosea.jpg|duimnael|upright|Die Chileense wasklok is die nasionale bloom van Chili]]
[[Lêer:Magellanic Penguin.jpg|duimnael|links|upright|[[Magellaanpikkewyn]]ne naby [[Punta Arenas]]]]
[[Lêer:Jubaea chilensis Hyères gross.jpg|duimnael|upright|’n Chileense heuningpalm]]
Weens sy enorme uitbreiding van meer as 4000&amp;nbsp;km beskik Chili oor ’n groot aantal [[Bioom|biome]]. In die noorde is die Atacamawoestyn geleë: die droogste gebied op aarde. Hier groei veral plante soos kaktusse (''[[Cactaceae]]'') en [[sukkulent]]e. Ander plante kan net in die Andes of langs die kus groei. Elke paar jaar word die Atacamawoestyn ná sterk [[reën]]val vir ’n paar dae deur miljoene blomme oortrek en staan dan as Bloeiende Atacamawoestyn (''Desierto Florido'') bekend. Langs die koue kuslyn van Noord-Chili hou [[Humboldt-pikkewyn]]e (''Spheniscus humboldti''), [[Pelikaan|pelikane]] (''Pelecanus'') en Patagoniese seeleeue (''Otaria flavescens'').

Verder suid sluit die [[steppe]] met droë grasland aan wat veral plante soos Yareta (''Azorella compacta'') en Boldo-struike (''Peumus boldus''), asook diere soos guanacos (''Lama guanicoe'') huisves. Binne die kusgebergtes en die Andes groei miswoude, waar boomvarings (''Cyatheales'') voorkom. Hier leef veral vicuñas (''Vicugna vicugna'') en Andiese herte (''Hippocamelus''). Die Andiese hert word saam met die [[Andiese kondor]] (''Vultur gryphus'') op die Chileense wapen vertoon. Daarbenewens kom hier ook chinchillas en [[poema]]s (''Puma concolor'') voor. In die woude leef veral [[Hertagtiges]] (''Cervidae''), Chileense woudkatte (''Leopardus guigna''), vosse en kolibries (''Trochilidae'').

Die Andiese kondor is een van die grootste [[voëls]] ter wêreld en Chili se nasionale voël. Hy is byna oor die hele gebied van Chili versprei. In Sentraal-Chili groei bome soos die heuningpalm (''Jubaea chilensis'') en Araucariaceae. [[Flamink]]e (''Phoenicopteridae'') kom veral aan die sentrale soutmere voor.

In Suid-Chili kom gematigde [[reënwoud]]e voor, waar bome soos sipresse (''Cupressus''), dennebome (''Pinus''), lorke (''Larix''), populierbome (''Populus'') en Antarktiese skynbeuke (''Nothofagus antarctica'') groei. Hier leef veral diere soos die Patagoniese seeleeue en Magellaanpikkewynne (''Spheniscus magellanicus'').

Patagonië bestaan uit uitgestrekte steppes en halfwoestyne, aan die suidwestelike kus kom die sogenaamde Magellaanse Tundra voor. Groot dele van die streke Aisén en Magallanes is met ys bedek, sodat daar geen plantegroei meer gevind kan word nie.

Vuurland word deur groot moerasse gekenmerk. Hier groei net ’n paar bome soos die Lenga-Suidbeuke (''Nothofagus pumilio''), Magellan-Suidbeuke (''Nothofagus betuloides'') en Coihue-Suidbeuke (''Nothofagus dombeyi''). In die droë suide van Vuurland leef [[uile]]s (''Strigiformes''), Magellaanvosse (''Lycalopex culpaeus'') en Darwin se nandoes (''Rhea darwinii'').

== Politiek ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Politiek van Chili}} --&gt;
=== Uitvoerende gesag ===
[[Lêer:José Antonio Kast en 2025 (cropped2).jpg|duimnael|links|upright|José Antonio Kast, die huidige president van Chili]]
[[Lêer:Constitución Política de la República de Chile 1980.jpg|duimnael|upright|Vlag en grondwet van Chili]]
Volgens die grondwet van 1980 is Chili ’n unitêre presidensiële grondwetlike republiek met die [[president]] as regeringshoof en hoogste verteenwoordiger van dié staat. Dié huidige grondwet is in 1980 onder Augusto Pinochet se [[diktatorskap]] uitgewerk en in ’n omstrede referendum op 11 September 1980, wat nie demokratiese vereistes voldoen het nie, goedgekeur. Sedertdien is dié grondwet verskeie kere verander, die laaste keer in 2005, waar Pinochet se laaste ondemokratiese verskynsels verwyder is. Onder andere is die posisies van aangestelde senatore en senatore vir die lewe asook die president se reg om die hoofbevelvoerders van die gewapende magte te onttrek verwyder en die president se ampstermyn van ses tot vier jaar verkort.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4157908.stm |title=Chile scraps Pinochet-era system |publisher=[[BBC]] |date=16 Augustus 2005 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Palacio de La Moneda huisves die setel van die Chileense president.

Die Chileense president word vir ’n ampstermyn van vier jaar verkies, waarby ’n tweede ampstermyn moontlik is, maar nie onmiddellik daaropvolgend nie. Dié president is verantwoordelik vir beide die regering en die staatsadministrasie. Dié president, volgens die Amerikaanse model gelyktydig [[eerste minister]], benoem sy regering wat uit ministers, ondersekretarisse, streeksintendante (een vir elke streek) en provinsiale goewerneurs (een vir elke provinsie) bestaan. Dié president kan dekrete uitvaardig wat deur die wet bekragtig word. Daarbenewens kan hy die opperbevelhebber van die gewapende magte benoem.

{{Sienook|Chileense Lugmag}}

=== Wetgewende gesag ===
[[Lêer:Congresschile.jpg|duimnael|links|Die nasionale kongres se setel in Valparaíso]]
[[Lêer:BCNChile CuentaPublica 20120521 F056-O.jpg|duimnael|President Sebastián Piñera (2010–2014 en 2018–2022) spreek die Chileense parlement toe]]
Die nasionale kongres (''Congreso Nacional'') bestaan uit twee kamers: die huis van afgevaardigdes (''Cámara de Diputados'') met 120 lede en die senaat (''Senado'') met 38 senatore. Senatore dien vir agt jaar met gesteierde terme, terwyl afgevaardigdes elke vier jaar verkies word. Beide die afgevaardigdes en die senatore word direk deur die bevolking verkies.

Vir die afgevaardigdes se verkiesings bestaan Chili uit 60 kiesafdelings, waar elke vier jaar twee afgevaardigdes gekies word. Die eerste geplaaste partyalliansie stuur beide afgevaardigdes, wanneer dit twee keer soveel stemme as die opposisie se koalisie bereik. Hierdie binomiale kiesstelsel verhoed dat kleiner partye tot die parlement verkies word.

Die verkose senatore is van 19 kiesafdelings afkomstig. Elk van die twaalf streke en die hoofstad vorm ten minste een kiesafdeling. Die streke V, VII, VIII, IX, X en die hoofstad word verdeel in twee kiesafdelings. Elke vier jaar word die helfte van die senatore vir ’n termyn van agt jaar verkies.

=== Regsprekende gesag ===
[[Lêer:Tribunal Constitucional de Chile, 2012.jpg|duimnael|links|Die Grondwetlike Hof van Chili]]
[[Lêer:Tribjusticiacl.jpg|duimnael|Die Hooggeregshof se setel in Santiago de Chile]]
Die Hooggeregshof van Chili is die ''Corte Suprema de Chile'', ’n kollegiale hof bestaande uit 21 regters. Die regters word deur die regters van die Hooggeregshof genomineer en deur die president vir die lewe aangestel. Onder die Hooggeregshof is die Appèlhof gevestig. Daarbenewens beskik Chili oor 17 plaaslike appèlhowe.

As gevolg van juridiese hervormings volgens die Amerikaanse model in Junie 2005 is die take van die aanklaer (staatsaanklaer) en die regter geskei. As deel van hierdie hervorming word verhore nou in die openbaar en mondeling uitgevoer, in plaas van die vorige skriftelike uitvoering. Verweerders met ’n lae inkomste kan ’n openbare verdediger in diens neem. Vir hierdie nuwe juridiese hervormings is 300 nuwe hofgeboue in talle Chileense stede landwyd opgerig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.chileangovernment.cl/index.php?id=448&amp;option=com_content&amp;task=view |publisher=Chileense regering |title=President Lagos: We can make a greater effort to make yesterday's and today's trials equally just |accessdate=23 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423171251/http://www.chileangovernment.cl/index.php?id=448&amp;option=com_content&amp;task=view |archive-date=23 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Grondwetlike Hof (''Tribunal Constitucional'') is verantwoordelik vir die monitering van die parlement se wette op grondwetlikheid.

=== Buitelandse beleid ===
[[Lêer:Foreign relations of Chile.svg|duimnael|links|Buitelandse betrekkinge van Chili:
{{sleutel|#006680|Chili}}
{{sleutel|#008000|Lande met diplomatieke betrekkinge en Chileense ambassade in die land}}
{{sleutel|#00AA88|Lande met diplomatieke betrekkinge en ’n ambassade in Chili, maar geen Chileense ambassade}}
{{sleutel|#8DD35F|Lande met diplomatieke betrekkinge maar sonder ambassadeurs}}
{{sleutel|#cccccc|Lande wat tans geen diplomatieke betrekkinge onderhou nie}}]]
[[Lêer:Llegada a Residencia Oficial de Los Pinos (20558749092).jpg|duimnael|Die destydse Chileense president Michelle Bachelet tydens ’n staatsbesoek saam met die Meksikaanse president Enrique Peña Nieto in 2015]]
[[Lêer:Dilma Bachelet 2011.jpg|duimnael|Michelle Bachelet en [[Dilma Rousseff]] op 15 Desember 2011]]
Chili se buitelandse beleid word deur die president se politiek gekenmerk en deur die ministerie van buitelandse sake bestuur. Sedert die vroeë dekades ná sy onafhanklikheid het Chili altyd ’n aktiewe betrokkenheid by buitelandse sake gespeel. Die buitelandse beleid word veral deur die lidmaatskap in internasionale organisasies gekenmerk. Chili is ’n stigtingslid van die Verenigde Nasies, Gemeenskap van Latyns-Amerikaanse en Karibiese Lande, Organisasie van Amerikaanse Lande, Organisasie van Ibero-Amerikaanse Lande, Unie van Suid-Amerikaanse Nasies, OPANAL en die Rio-groep. Daarbenewens het Chili in 1973 by die [[Beweging van Onverbonde Lande]] en in 2010 by die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling (OESO)&lt;ref name=&quot;Chili_OESO&quot; /&gt; aangesluit en is ’n geassosieerde lid van beide die [[Andesgemeenskap]] en [[Mercosur]].

Danksy Chili se geassosieerde lidmaatskap by Mercosur kan dié land eie handelsooreenkomste met ander lande sluit. Sulke ooreenkomste is onder andere met die [[Europese Unie]], [[Japan]], [[Kanada]], Meksiko, [[Nieu-Seeland]], [[Suid-Korea]], die Verenigde State en die [[Volksrepubliek China]] onderteken.

Sedert Chili se demokratisering sedert 1990 het dié land ’n aantal konflikte met Argentinië en Peru opgelos wat die grenslyne by die Beagle-kanaal en die Fitz Roy-massief betref. In teenstelling daarmee is die konflik met Bolivië oor verlore grondgebied uit die Salpeteroorlog nog steeds onopgelos. As gevolg daarvan is Bolivië die enigste land van die Amerikas waarmee Chili geen diplomatiese betrekkinge onderhou nie. Eers ná die redding van 33 mynwerkers in 2010, waaronder daar een Boliviër was, het die presidente van albei lande vir die eerste keer in dekades ontmoet.&lt;ref name=&quot;countrystudies&quot; /&gt;

== Ekonomie ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Ekonomie van Chili}} --&gt;
=== Algemene oorsig ===
[[Lêer:Chile and Latin America GDP Average.png|duimnael|links|Chileense (blou) en die gemiddelde Latyns-Amerikaanse (oranje) [[Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita|BBP per kapita]] (1950–2017)]]
[[Lêer:Vista Parcial de Santiago de Chile 2013.jpg|duimnael|Stadshorison van Santiago de Chile, die ekonomiese sentrum van Chili]]
Chili is een van Suid-Amerika se mees stabiele en welvarende nasies&lt;ref name=&quot;BBC-Chile&quot; /&gt; en voorste Latyns-Amerikaanse land in menslike ontwikkeling, mededingendheid, inkomste per kapita, globalisering, ekonomiese vryheid, en ’n lae persepsie van korrupsie.&lt;ref name=&quot;hdrstats.undp.org&quot; /&gt; Hoewel Chili volgens die [[Gini-koëffisiënt]] ’n hoë ekonomiese ongelykheid het,&lt;ref name=&quot;casen&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.mideplan.cl/final/bajar.php?path=casen2006regional&amp;id=Imp_Distrib.pdf |title=Encuesta Casen |publisher=Mideplan |year=2007 |accessdate=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113312/http://www.mideplan.cl/final/bajar.php?path=casen2006regional&amp;id=Imp_Distrib.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; is dit naby aan die plaaslike gemiddelde.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.lyd.com/wp-content/files_mf/pi110690.pdf |title=Inequality: Chile’s Real Position |access-date= 9 Januarie 2016 |archive-date= 3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203000547/http://www.lyd.com/wp-content/files_mf/pi110690.pdf |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sedert Julie 2013 word Chili deur die [[Wêreldbank]] as ’n “hoë-inkomste ekonomie” beskou.&lt;ref name=&quot;wb&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://data.worldbank.org/about/country-classifications |title=How We Classify Countries |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530040237/http://data.worldbank.org/about/country-classifications |archive-date=30 Mei 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:75&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519 |title=Country and Lending Groups – High-income economies ($12,616 or more) |publisher=[[Wêreldbank]] |date=1 Julie 2013 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:76&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=GNI per capita, Atlas method (current US$) |url=http://api.worldbank.org/datafiles/NY.GNP.PCAP.CD_Indicator_MetaData_en_EXCEL.xls |publisher=[[Wêreldbank]] |location=Washington, D.C. |date=1 Augustus 2013 |accessdate=8 Mei 2020 |format=xls |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508214517/http://api.worldbank.org/datafiles/NY.GNP.PCAP.CD_Indicator_MetaData_en_EXCEL.xls |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2006 het Chili dié land met die hoogste [[Lys van lande volgens BBP (nominaal) per capita|nominale BBP per kapita]] in Latyns-Amerika geword.&lt;ref name=&quot;weforum.org&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.weforum.org/pdf/GCR09/GCR20092010fullrankings.pdf |title=Table 4: The Global Competitiveness Index 2009–2010 rankings and 2008–2009 comparisons |work=The Global Competitiveness Index 2009–2010 |publisher=[[Wêreldekonomiese Forum]]}}&lt;/ref&gt; Chili het die hoogste graad ekonomiese vryheid in Suid-Amerika (posisie sewe wêreldwyd), vanweë sy onafhanklike en doeltreffende regstelsel en omsigtige openbare finansiële bestuur.&lt;ref name=iefhf&gt;{{en}} {{cite web |title=Chile |url=https://www.heritage.org/index/country/chile |work=Index of Economic Freedom |publisher=Heritage Foundation |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Mei 2010 het Chili die eerste Suid-Amerikaanse land geword wat by die OESO aangesluit het.&lt;ref name=&quot;Chili_OESO&quot; /&gt; Belastinginkomste, gesamentlik 20,2% van die BBP in 2013, was die tweede laagste onder die 34 OESO-lande en die laagste in 2010.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.compareyourcountry.org/tax-revenues?cr=oecd&amp;cr1=oecd&amp;lg=en&amp;page=0# |title=Compare your country by tax rate |publisher=[[OESO]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Chili het ’n ongelykheid-aangepasde [[menslike ontwikkelingsindeks]] van 0,661, in vergelyking met 0,662, 0,680 en 0,542 onderskeidelik vir die naburige lande Uruguay, Argentinië en Brasilië. In 2008 het net 2,7% van die bevolking van minder as $ 2 per dag geleef.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/en/media/HDI_2008_EN_Tables.pdf%7ctitle=HDI%7cpublisher=UNDP |title=Human Development Reports |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die wêreldwye mededingendheidsverslag vir 2009–2010 beskou Chili as die 30ste mees mededingende land in die wêreld en die eerste in Latyns-Amerika, heelwat hoër as Brasilië (56ste), Meksiko (60ste) en Argentinië (85ste); dit het sedertdien gedaal uit die top 30.&lt;ref name=&quot;weforum.org&quot; /&gt; Die Wêreldbank se “gemak om sake te doen”-indeks lys Chili as 34ste in die wêreld soos op 2014.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.worldbank.org/en/programs/business-enabling-environment |title=Doing Business in Chile 2013 |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die geprivatiseerde nasionale pensioen-stelsel (AFP) het binnelandse beleggings aangemoedig en het bygedra tot ’n geskatte totale binnelandse spaarkoers van ongeveer 21% van die BBP.

=== Hulpbronne en produserende bedryf ===
[[Lêer:Viñedo Puente Alto.jpg|duimnael|links|Chileense wingerde teen die voetheuwels van die Andes]]
[[Lêer:Chuqui001.jpg|duimnael|Chuquicamata, die grootste oopgroef kopermyn in die wêreld]]
Die mynbousektor is een van die hoekstene van Chili se ekonomie. As gevolg van langdurige modernisering en beleggings het dié land die grootste kopervervaardiger ter wêreld geword. Chili produseer tans sowat een derde van die wêreldwye koperontginning, wat veral rondom die Atacamawoestyn in Noord-Chili ontgin word. Verdere belangrike mynbouprodukte sluit in goud, silwer, [[molibdeen]], [[yster]] en [[steenkool]].

Die wynboubedryf in Chili het ’n lang tradisie en die eerste wingerde in Chili is reeds teen die middel van die 16de eeu deur die Spaanse veroweraars aangelê. Volgens die Voedsel- en Landbouorganisasie is Chili in 2013 met 1&amp;nbsp;832&amp;nbsp;000&amp;nbsp;ton die vyfde grootste wynvervaardiger ná lande soos Frankryk, [[Italië]], die Verenigde State en Spanje. Daarbenewens word in Chili ’n verskeidenheid van [[landbou]]produkte soos [[druiwe]], [[appel]]s, [[Peer|pere]], [[ui]]e, [[koring]], [[mielie]]s, [[hawer]], [[perske]], [[knoffel]], [[aspersie]]s, [[boontjie]]s, [[beesvleis]], [[pluimvee]], [[wol]], [[vis]] en [[hout]] verbou.

{{Sienook|Wynbou in Chili}}

=== Toerismebedryf ===
[[Lêer:Puerto Varas, Chile (10986508514).jpg|duimnael|links|Osorno-vulkaan en die Llanquihue-meer naby Puerto Varas]]
[[Lêer:Moai Rano raraku.jpg|duimnael|upright|[[Moai]] in die Rapa Nui Nasionale Park op Paaseiland]]
Volgens die Wêreldtoerismeorganisasie (WTO) is Chili een van die mees besoekte lande ter wêreld en die agtste mees besoekte land in die Amerikas ná die Verenigde State, Meksiko, Kanada, Argentinië, Brasilië, die [[Dominikaanse Republiek]] en [[Puerto Rico]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |url=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr_1.pdf |title=UNWTO Tourism Highlights 2011 Edition |chapter=Regional Results: Americas |publisher=[[Wêreldtoerismeorganisasie]] |format=PDF |year=2010 |accessdate=25 Mei 2012 |pages=8 |archive-url=https://www.webcitation.org/67ukiubXk?url=http://mkt.unwto.org/sites/all/files/docpdf/unwtohighlights11enlr_1.pdf |archive-date=25 Mei 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens die Nasionale Diens van Toerisme (Sernatur) besoek twee miljoen mense jaarliks dié land. Die meeste van hierdie besoekers kom van ander lande op die Amerikaanse vasteland, veral Argentinië; gevolg deur ’n groeiende aantal van die Verenigde State, Europa, Brasilië asook Asiate uit Suid-Korea en die Volksrepubliek China.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rides.cl/pdf/trade_tourism_chile.pdf |title=International Trade and Sustainable Tourism in Chile |publisher=International Institute for Sustainable Development |author=Hernán Blanco |date=Augustus 2007 |accessdate=8 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408235147/http://www.rides.cl/pdf/trade_tourism_chile.pdf |archive-date=8 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Chili beskik oor ’n groot verskeidenheid natuurlike landskappe soos die [[Mars]]-agtige landskappe van die hiperariede Atacamawoestyn, die gletsergevoede fjorde van Patagonië, die wynlande by die Andes van die sentrale vallei en die oerwoude van die Mere-distrik. Vuurland, Paaseiland en die Juan-Fernández-eilandgroep, insluitende Robinson-Crusoe-eiland, behoort ook tot die groot toeristetrekpleisters.

Dié land beskik oor sewe [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e: die kerke van Chiloé (2000), die Rapa Nui Nasionale Park (1995), Qhapaq Ñan – die Inka se padstelsel (2014), die Historiese kwart van die hawestad Valparaíso (2003), Humberstone en Santa Laura se salpeterwerke (2005), Sewell se myndorp (2006) en Nedersetting en Kunsmatige Mummifikasie van die Chinchorro-kultuur in die Arica- en Parinacota-streke (2021).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/cl |title=Chile |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Handelsvennote ===
[[Lêer:Territorial waters - Chile.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Chili]]
Chili se hoofuitvoervennote is die [[Volksrepubliek China]] 39%, die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] 16%, [[Japan]] 7%, [[Suid-Korea]] 6% en [[Brasilië]] 4% (in 2023). Chili se hoofuitvoere is [[koper]]erts, vervaardigde koper, [[vis]], [[Karbonaat|karbonate]] en ontpitte [[vrug]]te. Die land se hoofinvoervennote is die Volksrepubliek China 23%, die Verenigde State 20%, Brasilië 10%, Argentinië 7% en [[Duitsland]] 5% (ook in 2023). Chili se hoofinvoere is geraffineerde petroleum, [[ruolie]], [[motor]]s, [[klere]] en [[vragmotor]]s.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

== Demografie ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Demografie van Chili}} --&gt;
=== Oorsig ===
[[Lêer:Chile-demography.png|duimnael|Chili se bevolkingsgroei (1820–2050)]]
Volgens Chili se sensus van 2017 het dié land ’n bevolking van sowat 17&amp;nbsp;574&amp;nbsp;003 gehad. Die bevolkingsgroei neem as gevolg van ’n dalende geboortesyfer sedert 1990 af.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/estadisticas_vitales/pdf/anuarios/vitales2003.zip |title=Anuario Estadísticas Vitales 2003 |publisher=Chileense nasionale statistiekinstituut |accessdate=4 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501215449/https://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/estadisticas_vitales/pdf/anuarios/vitales2003.zip |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daar word verwag dat Chili se bevolking tot 2050 tot sowat 20,2 miljoen sal styg.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |title=Chile: Proyecciones y Estimaciones de Población. Total País 1950–2050 |publisher=Chileense nasionale statistiekinstituut |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508053904/https://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Volgens die amptelike skatting van 2024 het Chili ’n bevolking van sowat 18&amp;nbsp;664&amp;nbsp;652 gehad.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Omstreeks 85% is in stedelike gebiede saamgetrek, waarvan 40% in die metropolitaanse gebied van Santiago de Chile. Die grootste bevolkingspunte volgens die 2012-sensus is Gran Santiago met ’n bevolking van 6&amp;nbsp;683&amp;nbsp;852, Gran Valparaíso met 930&amp;nbsp;220 en Gran Concepción met 922&amp;nbsp;491.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.observatoriourbano.cl/indurb/pre_ciudades.asp?id_user=0&amp;idComCiu=0 |title=List of Chilean cities |publisher=Observatorio Urbano, Ministerio de Vivienda y Urbanismo de Chile |accessdate=4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031912/http://www.observatoriourbano.cl/indurb/pre_ciudades.asp?id_user=0&amp;idComCiu=0 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Chili se bevolkingsgroei word veral deur die lewensverwagting se skerp styging geraak. In 2013 het die Chilene die hoogste lewensverwagting van alle Suid-Amerikaners gehad.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/life-expectancy-at-birth/country-comparison |title=Life expectancy at birth |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=2012 |accessdate=11 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611180110/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/life-expectancy-at-birth/country-comparison/ |archive-date=11 Junie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hdrstats.undp.org&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://hdrstats.undp.org/indicators/25.html |title=Human and income poverty: developing countries |work=UNDP |accessdate=29 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140129123417/http://hdrstats.undp.org/indicators/25.html |archive-date=29 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2009 was die gemiddelde lewensverwagting 78,4 jaar: 75,74 vir mans en 81,19 vir vroue.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.ine.cl/canales/elemento_persistente/preguntas_frecuentes/preguntas_frecuentes.php |title=Preguntas frecuentes – Demografía – 80.-¿Cuál es la esperanza de vida al nacer? |accessdate=31 Oktober 2011 |publisher=Chileense nasionale statistiekinstituut |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626234652/https://www.ine.cl/canales/elemento_persistente/preguntas_frecuentes/preguntas_frecuentes.php |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Bevolking ===
[[Lêer:Urville-Araucanians.jpg|duimnael|Die Mapuche vorm die oorspronklike bevolking van die sentrum en suide van Chili]]
[[Lêer:1930s Clearning stumps.jpg|duimnael|links|Duitse setlaars ontbos in die streek Aysen (ongeveer 1930)]]
Chili se bevolking is ’n mengsel van verskillende etniese groepe, hoofsaaklik die afstammelinge van Europese setlaars&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.umng.edu.co/www/resources/idsocial.doc |title=SOCIAL IDENTITY Marta Fierro Social Psychologist |accessdate=25 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090225203250/http://www.umng.edu.co/www/resources/idsocial.doc |archive-date=25 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.iidh.ed.cr/comunidades/diversidades/docs/div_docpublicaciones/Derecho%20Indigena/Cap.%202.%20Pensar%20a%20los%20indios,%20tarea%20de%20criollos.pdf |title=massive immigration of European Argentina Uruguay Chile Brazil |format=PDF |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172534/http://www.iidh.ed.cr/comunidades/diversidades/docs/div_docpublicaciones/Derecho%20Indigena/Cap.%202.%20Pensar%20a%20los%20indios,%20tarea%20de%20criollos.pdf |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://revistas.ucm.es/fll/02104547/articulos/ALHI8383110228A.PDF |title=Latinoamerica |format=PDF |accessdate=12 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181212151517/http://revistas.ucm.es/fll/02104547/articulos/ALHI8383110228A.PDF |archive-date=12 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; wat ongeveer 52,7% van die bevolking uitmaak.&lt;ref name=&quot;Lizcano&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://books.google.cl/books?id=LcabJ98-t1wC&amp;pg=PA93&amp;lpg=PA93&amp;dq=chile+60%25+blancos+Esteva-Fabregat&amp;source=bl&amp;ots=AMUjY09aVi&amp;sig=3PCwfKDokrZYem3dcZ2gkToFIoE&amp;hl=es&amp;ei=k8WjSYT3HJaitgfGncnOBA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result#PPA110,M1 |title=Composición Étnica de las Tres Áreas Culturales del Continente Americano al Comienzo del Siglo XXI |format=PDF |accessdate=4 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Garcia&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=http://revistas.ucm.es/ghi/02119803/articulos/AGUC0202110079A.PDF |title=Argentina, como Chile y Uruguay, su población está formada casi exclusivamente por una población blanca e blanca mestiza procedente del sur de Europa, más del 90% E. García Zarza, 1992, 19. |format=PDF |accessdate=1 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180801034840/http://revistas.ucm.es/ghi/02119803/articulos/AGUC0202110079A.PDF |archive-date=1 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Golwe van Europese immigrante het in die laat 19de eeu en vroeë 20ste eeu in Chili aangekom. Onder andere: Britte, Duitsers, [[Franse]], [[Iere]], [[Italianers]], [[Kroate]], [[Nederlanders]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Russe]], [[Serwiërs]] en Spanjaarde, asook ’n kleiner aantal immigrante uit die [[Midde-Ooste]], waarvan veral [[Palestyne]]. Danksy Chili se ekonomiese opswaai sedert 1990 het tale immigrante vanuit die buurlande Argentinië (57&amp;nbsp;019), Bolivië (25&amp;nbsp;151), [[Colombia]] (27&amp;nbsp;411), [[Ecuador]] (16&amp;nbsp;357) en Peru (103&amp;nbsp;624) na Chili gestroom.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.censo.cl/ |title=Resultados finales – Censo de 2012 |publisher=Chileense nasionale statistiekinstituut |date=April 2013 |accessdate=4 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;

Die oorspronklike bevolking van [[Indiane]] maak ongeveer 3,2% van die totale bevolking uit, hoofsaaklik Mapuche.&lt;ref name=&quot;Lizcano&quot; /&gt;

[[Lêer:Pueblos indigenas de Chile hacia 1535.svg|duimnael|senter|800px|Verspreiding van inheemse groepe in Chili]]

=== Tale ===
[[Lêer:Puerto Octay.jpg|duimnael|Duitse argitektuur in Puerto Octay]]
Die [[amptelike taal|amptelike]] en mees gebruikte taal in Chili is Spaans, wat ''castellano'' genoem word. Met die Spaanse verowering van Chili het Spaans die ''[[lingua franca]]'' van Chili geword, terwyl die inheemse tale minderheidstale geword het, met ’n paar wat nou uitgesterf het of ernstig bedreig word. Sowat 15 miljoen Chilene gebruik Spaans as hul moedertaal, gevolg deur omtrent 1,55 miljoen met Spaans as tweede taal. Die Chileense Spaans verskil van die buurlandse Spaans in Suid-Amerika, want finale lettergrepe en “s”-klanke word dikwels verlaag en sommige konsonante het ’n sagte uitspraak.

Die belangrikste inheemse tale is [[Aymara]] (20&amp;nbsp;000), [[Mapudungun]] (250&amp;nbsp;000), Quechua (8&amp;nbsp;200) en [[Rapa Nui (taal)|Rapa Nui]] (2&amp;nbsp;600), waarvan Aymara en Quechua oorwegend in die noorde en Mapuche in die suide van Chili gepraat word, terwyl Rapa Nui op Paaseiland gepraat word. [[Duits]] word veral in die suide van Chili deur sowat 20&amp;nbsp;000 afstammelinge van Duitse immigrante gepraat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/country/CL/languages |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Chile |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Godsdiens ===
[[Lêer:Iglesia de Castro.jpg|duimnael|links|Die [[Rooms-Katolieke Kerk]] het landmerke soos die kerke van Chiloé agtergelaat]]
[[Lêer:Virgen del Carmen.JPG|duimnael|upright|Onse Maagd van Karmelberg, die beskermheilige van Chili]]
Sedert die grondwet van 1925 is Chili ’n sekulêre staat wat godsdiensvryheid waarborg. In 2015 vorm die [[Christendom]] (75%) die belangrikste godsdiens met Rooms-Katolieke (57%) en [[Protestantisme|Protestante]] (16%), gevolg deur 26% [[Agnostisisme|Agnostici]] en [[Ateïsme|Ateïste]], asook 1% wat ander godsdienste aanhang.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

Minderheidsgodsdiensgroepe sluit in die [[Oosters-Ortodokse Kerk]], [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]], [[Jehovah se Getuies]], [[Anglikaanse Gemeenskap|die Anglikaanse kerk]], [[Baptisme]] en [[Sewendedag-Adventiste]]. Die inheemse bevolkingsgroepe is veral aanhangers van [[Sjamanisme]].

Die openbare godsdienstige vakansiedae in Chili sluit in [[Kersfees]], [[Goeie Vrydag]], die fees van die Maagd van Karmelberg, die Fees van die Heiliges [[Simon Petrus|Petrus]] en [[Paulus van Tarsus|Paulus]], [[Hemelvaartsdag]], [[Allerheilige]]dag en die [[Onbevlekte Ontvangenis van Maria|Fees van die Onbevlekte Ontvangenis]]. Die regering het onlangs 31 Oktober, [[Hervormingsdag]], tot ’n openbare vakansiedag verklaar, ter ere van die Protestantse kerke in dié land.

Die beskermheiliges van Chili is Jakobus die Meerdere en Onse Maagd van Karmelberg (''Santiago''). In 2005 is Alberto Hurtado deur [[Pous Benediktus XVI]] heilig verklaar en het sodoende Chili se tweede heilige ná Teresa van die Andes geword.

{{Sienook|Katedraal van Concepción}}

== Kultuur ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Kultuur van Chili}} --&gt;
Van die tydperk tussen die vroeë landbou-nedersettings tot die einde van die Voor-Spaanse tydperk was die noorde van Chili ’n landstreek wat gekenmerk is deur die Andes-kultuur wat beïnvloed is deur die Altiplano se tradisies wat versprei het na die valleie aan die kus van die noorde, terwyl die suidelike streke gebiede van die Mapuche se kulturele aktiwiteite was. Dwarsdeur die koloniale tydperk ná die verowering en gedurende die vroeë Republikeinse tydperk is dié land se kultuur oorheers deur alles wat Spaans is. Ander Europese invloede, veral Engels, Frans en Duits, het in die 19de eeu begin en duur tot vandag voort. Die Duitse immigrante het die Beierse styl in landelike [[argitektuur]] en [[kookkuns]] in Chili se suide in stede soos Valdivia, Frutillar, Puerto Varas, Osorno, Temuco, Puerto Octay, Llanquihue, Faja Maisan, Pitrufquén, Victoria, Pucón en Puerto Montt ingevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.allsouthernchile.com/southamerica/valdivia-southern-chile-city-guide/index.html |title=Valdivia Chile |publisher=Allsouthernchile.com |accessdate=19 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090919231219/http://www.allsouthernchile.com/southamerica/valdivia-southern-chile-city-guide/index.html |archive-date=19 September 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.globaladrenaline.com/latinamerica/chile/ |title=Latin America :: Chile |publisher=Global Adrenaline |accessdate=16 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212425/http://www.globaladrenaline.com/latinamerica/chile/ |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.learnapec.org/index.cfm?action=exploration&amp;cou_id=4 |title=Learning About Each Other |publisher=Learnapec.org |accessdate=1 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120416212601/http://www.learnapec.org/index.cfm?action=exploration |archive-date=16 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://country-studies.com/chile/foreign-relations.html |title=Chile Foreign Relations |publisher=Country-studies.com |accessdate=11 Maart 2026 |archive-date=10 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260210020934/https://country-studies.com/chile/foreign-relations.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.foodbycountry.com/Algeria-to-France/Chile.html |title=Food in Chile – Chilean Food, Chilean Cuisine – traditional, popular, dishes, recipe, diet, history, common, meals, rice, main, people, favorite, customs, fruits, country, bread, vegetables, bread, drink, typical |publisher=Foodbycountry.com |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{{Sienook|Universiteit van Concepcion|Universiteit van die Bio-Bio}}

=== Literatuur ===
[[Lêer:Gabriela Mistral-01.jpg|duimnael|links|upright|Die Chileense digter [[Gabriela Mistral]], [[Nobelprys vir Letterkunde]]-wenner in 1945]]
[[Lêer:Pablo Neruda.jpg|duimnael|upright|Die Chileense digter [[Pablo Neruda]], Nobelprys vir Letterkunde-wenner in 1971]]
Chilene noem hul land ''país de poetas'' — “land van digters”.&lt;ref&gt;{{es}} [http://www.protocolo.com.mx/articulos.php?id_sec=2&amp;id_art=600] {{Dooie skakel|date=Desember 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.uchile.cl/cultura/poetasjovenes/bianchi26.htm |title=Un mapa por completar: la joven poesia chilena – ¿Por qué tanta y tan variada poesía? |publisher=Uchile.cl |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; [[Gabriela Mistral]] is die eerste Latyns-Amerikaanse [[Nobelprys vir Letterkunde|Nobelpryswenner vir die Letterkunde]] (1945). Chili se mees bekende digter is [[Pablo Neruda]], wat die Nobelprys vir Letterkunde (1971) ontvang het en wêreldbekend is vir sy uitgebreide versameling werke oor romanse, natuur en politiek. Sy drie hoogs gepersonaliseerde huise in Isla Negra, Santiago en Valparaíso is gewilde toeristebestemmings.

Onder die lys van ander Chileense digters is Carlos Pezoa Véliz, Vicente Huidobro, Gonzalo Rojas, Pablo de Rokha, Nicanor Parra en Raúl Zurita. [[Isabel Allende]] is die bes verkopende Chileense skrywer, met 51 miljoen romaneksemplare wat wêreldwyd verkoop is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=346023&amp;CategoryId=13003 |title=Latin American Herald Tribune – Isabel Allende Named to Council of Cervantes Institute |publisher=Laht.com |accessdate=30 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430032920/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=346023&amp;CategoryId=13003 |archive-date=30 April 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die romanskrywer José Donoso se roman ''The Obscene Bird of Night'' word deur die kritikus Harold Bloom as een van die kanonieke werke van die 20ste-eeuse [[Geskiedenis van Westerse literatuur|Westerse literatuur]] beskou. Nog een internasionaal erkende Chileense skrywer en digter is Roberto Bolaño wie se vertalings in Engels uitstekende ontvangs deur kritici geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1857951,00.html |title=Bolaño's 2666: The Best Book of 2008 |publisher=Time |author=Lev Grossman |date=10 November 2008 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022180710/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1857951,00.html |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nybooks.com/articles/2008/12/18/the-triumph-of-roberto-bolano/ |title=The Triumph of Roberto Bolaño |publisher=The New York Review of Books |author=Sarah Kerr |date=18 Desember 2008 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/04/15/books/review/Wood.t.html |title=The Visceral Realist |publisher=[[The New York Times]] |author=James Wood |date=15 April 2007 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Daarbenewens het tot vandag drie Chileense skrywers die Miguel de Cervantes-prys gewen (een van die belangrikste Spaanse literatuurpryse wat sedert 1976 deur die Spaanse ministerie van kultuur toegeken word): Jorge Edwards (1998), Gonzalo Rojas (2003) en Nicanor Parra (2011).

=== Rolprente ===
Die geskiedenis van [[rolprent]]e in Chili het aan die begin van die 20ste eeu met die eerste Chileense film se vertoning in 1902 en die eerste Chileense speelfilm wat in 1910 verskyn het, begin. Die oudste oorlewende speelfilm is ''El Húsar de la Muerte'' (1925) en die laaste stille film was ''Patrullas de Avanzada'' (1931). Die Chileense rolprentbedryf het in die laat 1940’s en in die 1950’s gesukkel, ten spyte van sommige suksesse soos ''El Diamante de Maharajá''. Die 1960’s het die ontwikkeling van die “Nuwe Chileense Film” met rolprente soos ''Three Sad Tigers'' (1968), ''Jackal of Nahueltoro'' (1969) en ''Valparaíso, Mi Amor'' (1970) beleef. Ná die militêre staatsgreep van 1973 is die rolprentbedryf ’n knou toegedien, omdat baie rolprentvervaardigers in ballingskap gewerk het. Dit het wel sy kop opgelig na die einde van die diktatuur in 1989 se kant toe, met groot kritiese sukses soos ''Johnny Cien Pesos'' (1993), ''Historias de Fútbol'' (1997) en ''Gringuito'' (1998).

Suksesvolle rolprente het in die laat 1990’s en vroeë 2000’s verskyn soos ''El Chacotero Sentimental: la película'' (1999), ''Sexo con Amor'' (2003), ''Subterra'' (2003) en ''Machuca'' (2004), wat later wyd oortref is deur ''Stefan v/s Kramer'' (2012).

In die onlangse jare het Chileense rolprente gereelde verskynings op internasionale filmfeeste en toekennings gemaak, soos ''No'' (2012) wat die eerste Chileense rolprent geword het wat vir die [[Oscar]] as beste buitelandse rolprent benoem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-20959604 |title=Oscars: Hollywood announces 85th Academy Award nominations |publisher=[[BBC]] |date=10 Januarie 2013 |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Musiek ===
[[Lêer:Zamacueca-Chile.jpg|duimnael|links|''La Zamacueca'' – skildery deur Manuel Antonio Caro]]
[[Lêer:Músico chileno tocando cueca.jpg|duimnael|’n Chileense huaso speel trekklavier]]
[[Musiek]] in Chili wissel van folklore oor gewilde tot [[klassieke musiek]]. Sy groot geografie laat verskillende musiekstyle in die noorde, sentrum en suide van dié land ontstaan, insluitende Paaseiland- en Mapuchemusiek.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.memoriachilena.gob.cl/602/w3-article-600.html |title=Memoria Chilena |publisher=Memoriachilena.cl |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die nasionale dans is die ''cueca''. ’n Ander vorm van ’n tradisionele Chileense lied, maar nie ’n dans nie, is die ''tonada''. Dit spruit uit die Spaanse koloniste se ingevoerde musiek voort, en dit onderskei hom van die ''cueca'' deur ’n intermediêre melodiese artikel en ’n meer prominente melodie.

Die jare tussen 1950 en 1970 het ’n wedergeboorte van die volksmusiek beleef wat gelei is deur groepe soos Los de Ramón, Los Cuatro Huasos en Los Huasos Quincheros, onder andere met komponiste soos Raúl de Ramón en Violeta Parra.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://musicapopular.cl/2.0/index2.php?op=Artista&amp;id=444 |title=Conjuntos Folkloricos de Chile |publisher=Musicapopular.cl |accessdate=13 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013104352/http://musicapopular.cl/2.0/index2.php?op=Artista&amp;id=444 |archive-date=13 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die middel-1960’s is inheemse musikale vorme vernuwe deur die Parra-gesin met die ''Nueva canción Chilena'', wat verband hou met politieke aktiviste en hervormers soos Victor Jara, Inti-Illimani en Quilapayún. ’n Ander belangrike folk-sanger en navorser oor folklore en Chileense etnografie is Margot Loyola. Daarbenewens het verskeie rockgroepe soos Los Jaivas, Los Prisioneros, La Ley en Los Tres internasionale sukses behaal. In Februarie word die jaarlikse musiekfeeste in Viña del Mar aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://traveltips.usatoday.com/top-cultural-celebrations-festivals-chile-61003.html |title=Top Cultural Celebrations and Festivals in Chile |publisher=USA Today |author=Jessica Martinez |accessdate=15 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220315190046/https://traveltips.usatoday.com/top-cultural-celebrations-festivals-chile-61003.html |archive-date=15 Maart 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Kookkuns ===
{{Hoofartikel|Chileense kookkuns}}
[[Lêer:Mote con huesillo.jpg|duimnael|links|''Mote con huesillo'', ’n tradisionele Chileense nie-alkoholiese somer-drankie gemaak uit koring en perskes]]
[[Lêer:Chilean Cazuela.JPG|duimnael|Chileense ''Cazuela'': vars geslagte [[hoender]], gekook met [[aartappel]]s, [[mielie]]s, [[pampoen]] en ander [[groente]]; met [[beet]], [[blaarslaai]], jong [[boontjie]]s, [[pietersielie]], [[koljander]] en pebre asook tuisgebakte [[brood]] en Chileense [[rooiwyn]]]]
Die Chileense kookkuns spruit hoofsaaklik uit die kombinasie van tradisionele Spaanse kookkuns, Chile se inheemse kultuur en plaaslike bestanddele met latere belangrike invloede deur ander Europese kookkunste soos dié uit Duitsland, Italië en Frankryk. Die voedseltradisie en resepte in Chili is bekend aan sy verskeidenheid geure en bestanddele met dié land se diverse geografie en klimaat wat ’n wye verskeidenheid landbouprodukte, vrugte en groente lewer. Die lang kuslyn en die mense se verhouding met die Stille Oseaan voeg ’n groot verskeidenheid seekosprodukte tot die Chileense kookkuns by met dié land se waters as tuiste van unieke spesies vis, weekdiere, skaaldiere en alge, danksy die suurstofryke water van die Humboldtstroom. Chili is ook een van die wêreld se grootste wynprodusente en baie Chileense resepte is dan ook versterk en vergesel deur plaaslike wyne.

Die Chileense kookkuns vorm ’n weerspieëling van dié land se topografiese verskeidenheid met ’n verskeidenheid seekos, beesvleis, groente en vrugte. Tradisionele resepte sluit in asado, cazuela, empanadas, humitas, pastel de choclo, pastel de papas, curanto en sopaipillas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Maria Baez Kijac |title=The South American Table: The Flavor and Soul of Authentic... |url=https://books.google.de/books?id=LlePAePLlqkC&amp;redir_esc=y |accessdate=11 Maart 2026 |year=2003 |publisher=Harvard Common Press |isbn=978-1-55832-249-3}}&lt;/ref&gt;

Crudos is ’n voorbeeld van die mengsel kulinêre bydraes deur die verskillende etniese invloede in Chili. Die rou gemaalde llama, mildelike gebruik van skulpvis en rysbrood is weer afkomstig uit die inheemse Quechua se Andes-kookkuns (alhoewel beesvleis deur Europeërs na Chili gebring is en ook nou gebruik word in plaas van llama-vleis), [[suurlemoen]] en uie is ingebring deur die Spaanse koloniste en die gebruik van [[mayonnaise]] en [[jogurt]] is deur Duitse immigrante saam met [[bier]] ingebring.

{{Sienook|Wynbou in Chili}}

== Sport ==
&lt;!-- {{Hoofartikel|Sport van Chili}} --&gt;
[[Lêer:Bachelet sub 20(2).jpg|duimnael|links|Die destydse president Michelle Bachelet ontvang die Chileense o/20-sokkerspan nadat hul by die FIFA o/20-Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2007 derde geëindig het]]
[[Lêer:Estadio Nacional de Chile 2.jpg|duimnael|Estadio Nacional de Chile in Santiago de Chile, tuisveld van die nasionale sokkerspan]]
[[Lêer:Rodeo Chiloe.jpg|duimnael|Rodeo, Chili se nasionale sport, het sy oorsprong in die landelike gebiede van dié land tydens die Spaanse koloniale tydperk]]
[[Lêer:Bachelet y campeones de polo.jpg|duimnael|links|Die destydse president Michelle Bachelet ontvang die Chileense [[Polo]]span ná hul oorwinning by die Polo-wêreldkampioenskap in 2008]]
[[Sokker]] is Chili se gewildste [[sport]]soort. Die [[Chileense nasionale sokkerspan]] het aan nege van die moontlike 22 [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie deelgeneem, waaronder [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|dié in 1962]], wat in Chili aangebied is, waartydens die nasionale span derde geëindig het. Verdere goeie resultate wat deur die nasionale sokkerspan behaal is, sluit in sewe eindstryde en twee titels by die [[Copa América]] (in 2015 en 2016), een silwer- en twee bronsmedaljes tydens die Pan-Amerikaanse Spele, een bronsmedalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 2000]] in [[Sydney]] en twee derdeplekke tydens die FIFA o/17 en o/20-toernooie. Chili is saam met Argentinië, Brasilië, Colombia en Uruguay een van die beste nasionale spanne in Suid-Amerika. Die hoogste liga binne Chili se sokkerligastelsel is die Campeonato Nacional wat deur die IFFHS as die negende sterkste nasionale sokkerliga in die wêreld beskou word. Die belangrikste sokkerklubs is Colo-Colo, Universidad de Chile en Universidad Católica. Colo-Colo is dié land se suksesvolste sokkerklub, met beide die meeste nasionale en internasionale kampioenskappe, insluitende die gesogte Copa Libertadores Suid-Amerikaanse klubtoernooi. Universidad de Chile het die Copa Sudamericana 2011 ingepalm. Internasionaalbekende sokkerspelers sluit in [[Iván Zamorano]], [[Marcelo Salas]], [[Elías Figueroa]] en [[Matías Fernández]].

[[Tennis]] is Chili se suksesvolste sportsoort. Die nasionale span het die wêreldtoernooi twee keer (in 2003 en 2004) gewen en in 1976 in die Davisbeker-eindstryd teen Italië gespeel. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2004]] het dié land goue en bronsmedaljes in die mansenkelspel en goud in die mansdubbelspel gewen. Marcelo Ríos het in 1998 die eerste Latyns-Amerikaanse man geword wat die nommer-een-plek in die ATP-ranglys bereik het. Anita Lizana het die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 1937 gewen en daarmee die eerste vrou van Latyns-Amerikaanse herkoms geword om ’n [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooi te wen. Luis Ayala was twee keer naaswenner by die [[Franse Ope]] en beide Ríos en Fernando Gonzalez het die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] se mans-enkelspel-eindstryd gehaal. González het ook ’n silwermedalje in die enkelspel tydens die [[Olimpiese Somerspele 2008]] in [[Beijing]] gewen.

Op die [[Olimpiese Somerspele]] spog Chili met ’n totaal van drie goue medaljes (tennis en [[skyfskiet]]), agt silwermedaljes ([[atletiek]], [[ruitersport]], [[boks]], [[skyfskiet]], [[stoei]] en tennis) en vier bronsmedaljes (tennis, boks en sokker). In 2012 het Chili het sy eerste [[Paralimpiese Spele]]-medalje gewen (goud in atletiek).

Rodeo is Chili se nasionale sportsoort&lt;ref&gt;{{es}} {{cite journal |url=http://revistaurbanismo.uchile.cl/CDA/urb_completa/0,1313,ISID%253D728%2526IDG%253D1%2526ACT%253D1%2526PRT%253D20871,00.html |title=La Medialuna: un edificio para Chile |author=Alberto Moreira Recchione |accessdate=13 Februarie 2009 |quote=A reconocerse, en 1962, el rodeo como deporte nacional y oficial [10 de enero de 1962, oficio N°269 del Consejo Nacional de Deportes y Comité Olímpico de Chile] |journal=Revista de urbanismo |issue=17 |date=Desember 2007 |issn=0717-5051 |publisher=Universiteit van Chili |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090213034956/http://revistaurbanismo.uchile.cl/CDA/urb_completa/0,1313,ISID%253D728%2526IDG%253D1%2526ACT%253D1%2526PRT%253D20871,00.html |archivedate=13 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en word in die landelike gebiede van dié land beoefen. ’n Sport soortgelyk aan [[hokkie]], ''chueca'' genoem, is deur die Mapuche tydens die Spaanse verowering gespeel. Ski en [[sneeuplankry]] word in ski-sentrums geleë in die Sentrale Andes en in suidelike ski-sentrums naby stede soos Osorno, Puerto Varas, Temuco en Punta Arenas beoefen. [[Branderplankry]] is veral gewild by sommige kusdorpe. Polo word in Chili professioneel beoefen en dié land het beide die Polo-wêreldkampioenskap van 2008 en 2015 gewen.

[[Basketbal]] is ’n gewilde sportsoort, waarin Chili ’n bronsmedalje in die eerste FIBA-wêreldkampioenskap vir mans 1950 gewen het en ’n tweede bronsmedalje toe Chili as gasheer van die FIBA-wêreldkampioenskap 1959 opgetree het. Chili het in 1953 as gasheer van die eerste FIBA-wêreldkampioenskap vir vroue opgetree en by dié toernooi met die silwermedalje weggestap. San Pedro de Atacama is gasheer vir die jaarlikse “Atacama Crossing”, ’n ses-fase, 250&amp;nbsp;km (160&amp;nbsp;myl) lang wedloop wat jaarliks sowat 150 deelnemers uit 35 lande lok. Die [[Dakar-tydren]] is van 2009 tot 2019 in beide Chili en Argentinië en later ook Peru aangebied.

[[Rugby]] word sedert die 1880’s in Chili gespeel en is deur die Britte ná dié land gebring. In onlangse jare is rugby een van die snelgroeiende sportsoorte in Chili en word veral aan universiteite beoefen. Die [[Chileense nasionale rugbyspan]], bekend as ''Los Cóndores'' – “die [[Andiese kondor|kondors]]”, word as Suid-Amerika se derde beste span ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] beskou&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=11 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en hulle ding gereeld met ander opkomende rugbyspanne in beide die Amerikaanse Rugbykampioenskap en die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap mee. Chili het in [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] vir hul eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer, maar hulle is in die groepfase uit die toernooi geskakel.

== Bekende Chilene ==
{{columns-list|2|
* [[Isabel Allende]] (* 1942), skrywer
* [[Salvador Allende]] (1908–1973), president
* [[Sergio Badilla Castillo]] (* 1947), digter en essayis
* [[Alberto Blest Gana]] (1830–1920), digter en diplomaat
* [[Roberto Bolaño]] (1953–2003), skrywer
* [[José Miguel Carrera]] (1785–1821), generaal en vryheidsvegter
* [[Fernando González]] (* 1980), tennisspeler
* [[Hugo Gunckel Lüer]] (1901–1997), apteker en tuinkundige
* [[Víctor Jara]] (1932–1973), digter en sanger
* [[Nicolás Massú]] (* 1979), tennisspeler
* [[Roberto Matta]] (1911–2002), beeldhouer en skilder
* [[Gabriela Mistral]] (1889–1957), skrywer, joernalis en [[Nobelprys vir Letterkunde|nobelpryswenner]]
* [[Pablo Neruda]] (1904–1973), digter, diplomaat en [[Nobelprys vir Letterkunde|nobelpryswenner]]
* [[Bernardo O'Higgins]] (1778–1842), vryheidsvegter
* [[Sergio Ortega]] (1938–2003), komponis en pianis
* [[Augusto Pinochet]] (1915–2006), diktator en generaal
* [[Diego Portales]] (1793–1837), staatsman en entrepreneur
* [[Arturo Prat]] (1848–1879), prokureur en vlootoffisier
* [[Marcelo Ríos]] (* 1975), tennisspeler
* [[Arturo Vidal]] (* 1987), sokkerspeler
}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Bekende Chileense akteurs&quot;&gt;
Lêer:Cote de Pablo retouch.jpg|[[Cote de Pablo]]
Lêer:Cristian for Wiki.jpg|[[Cristián de la Fuente]]
Lêer:Marko Zaror 2013 (cropped).jpg|[[Marko Zaror]]
Lêer:Leonor Varela(2).jpg|[[Leonor Varela]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Bekende Chileense musikante&quot;&gt;
Lêer:Américo.jpg|[[Américo]]
Lêer:Claudio Arrau 1 Allan Warren.jpg|[[Claudio Arrau]]
Lêer:Nicole cantante 2.jpg|[[Nicole (Chileense sangeres)|Nicole]]
Lêer:Parra01f.PNG|[[Violeta Parra]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Bekende Chileense regisseurs&quot;&gt;
Lêer:Utopiales 2011 Alejandro Jodorowsky 16.jpg|[[Alejandro Jodorowsky]]
Lêer:Pablo Larraín.jpg|[[Pablo Larraín]]
Lêer:Pedro Sienna.JPG|[[Pedro Sienna]]
Lêer:Andrés Wood.jpg|[[Andrés Wood]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van nedersettings in Chili]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronne ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Chile|title=Chile|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Maart 2026}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/|title=Chile|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=11 Maart 2026}}

; Geskiedenis
----
* {{en}} {{cite book |author=Robert N. Burr |title=By Reason or Force. Chile and the Balancing of Power in South America 1830–1905 |url=https://archive.org/details/byreasonorforcec0000burr |publisher=University of California Press |location=Berkeley |year=1974 |isbn=0-520-02629-2}}
* {{en}} {{cite book |author1=Simon Collier |author2=William F. Sater |title=A History of Chile, 1808–2002 |url=https://archive.org/details/historyofchile180000coll_f7y4 |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=0-521-82749-3}}
* {{en}} {{cite book |author=Paul W. Drake |title=Chile: A Country Study |publisher=Library of Congress |year=1994 |isbn=0-8444-0828-X}}
* {{en}} {{cite book |author=Luis Galdames |title=A History of Chile |url=https://archive.org/details/historyofchile0000luis_f8w2 |publisher=University of North Carolina Press |year=1941 |isbn=0-8078-6845-0}}
* {{en}} {{cite book |author=Brian Lovemen |title=Chile: The Legacy of Hispanic Capitalism |publisher=Oxford University Press |year=2001 |edition=3 |isbn=978-0-19-512020-2}}
* {{en}} {{cite book |author=John L. Recor |title=The History of Chile |url=https://archive.org/details/historyofchile0000rect_c9z0 |publisher=Greenwood Press |year=2003 |isbn=1-4039-6257-X}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Chile|Chili}}

; Algemene inligting
----
* {{en}} {{Wikivoyage|Chile|Chili}}
* {{es}} [http://www.chile.com/ Chile.com]
* {{en}} [http://www.chile-explorer.com/ Chile Explorer]
* {{es}} [http://www.chilephoto.cl/cgi-bin/chilephoto/chilephoto.cgi Beelde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050728115325/http://www.chilephoto.cl/cgi-bin/chilephoto/chilephoto.cgi |date=28 Julie 2005 }}
* {{en}} [http://www1.lanic.utexas.edu/la/chile/ Verskeie skakels deur LANIC versamel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050711232218/http://www1.lanic.utexas.edu/la/chile/ |date=11 Julie 2005 }}

; Regeringsbronne
----
* {{en}} {{es}} {{pt}} {{zh}} [http://www.thisischile.cl/ Amptelike webwerf van Chili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725011020/http://www.thisischile.cl/Articles.aspx?id=1213&amp;sec=416&amp;itz=interface-acerca-gente-historia&amp;eje=acerca&amp;idioma=2&amp;t=pre-hispanic-chile |date=25 Julie 2011 }}
* {{es}} [http://www.gobiernodechile.cl/ Regering van Chili]
* {{es}} [http://www.presidencia.cl/ Presidentskap van Chili]
* {{es}} [http://www.interior.cl/ Ministerie van Binnelandse Sake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19980112180112/http://interior.cl/ |date=12 Januarie 1998 }}
* {{es}} [http://www.minrel.cl/ Ministerie van Buitelandse Sake]
* {{es}} [http://www.congreso.cl/ Kongres van Chili]
* {{es}} [http://www.senado.cl/ Senaat van Chili]
* {{es}} [http://www.camara.cl/ Huis van Verteenwoordigers]
* {{es}} [http://www.bcn.cl/ Nasionale Biblioteek van die Kongres]
* {{es}} [http://www.poderjudicial.cl/ Regsprekende Gesag van Chili]

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Chili}}
| Noord = {{vlagland|Peru}} • {{vlagland|Bolivië}}
| Noordoos = {{vlagland|Bolivië}}
| Oos = {{vlagland|Argentinië}}
| Suidoos = {{vlagland|Argentinië}} • [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Falklandeilande}}
| Suid = [[Suidelike Oseaan]] • [[Antarktika]]
| Suidwes = [[Stille Oseaan]]
| Wes = {{vlagland|Paaseiland}} • [[Stille Oseaan]]
| Noordwes = {{vlagland|Peru}}
}}

{{Lande van Suid-Amerika}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Chili| ]]
[[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]]</text>
      <sha1>qko9k7ohtwjry4zkdnbfty3qes25kuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vertaling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>353</id>
    <revision>
      <id>3361948</id>
      <parentid>3360991</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125577" sha1="iwvvlmzyng6lhn6xzqdgnc1l6w128ao" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Die oordrag van die betekenis van 'n teks in een taal na 'n ander}}
:''Vir inligting oor vertalers in [[rekenaarwetenskap]], sien [[vertalerkonstruksie]].''
[[Lêer:Rosetta Stone BW.jpeg|duimnael|Die [[Rosettasteen]], 'n simbool van die vertaalkuns&lt;ref&gt;&quot;Rosetta Stone&quot;, ''The Columbia Encyclopedia'', 5de uitgawe, 1994, p. 2361.&lt;/ref&gt;]]

'''Vertaling''' is die oordrag van die betekenis van 'n teks in 'n [[Brontaal (vertaling)|brontaal]] na 'n gelykwaardige teks in 'n [[Teikentaal (vertaling)|teikentaal]].&lt;ref&gt;''The Oxford Companion to the English Language'', Namit Bhatia (red.), 1992, pp. 1051-1054.&lt;/ref&gt; Engels maak 'n terminologiese onderskeid, wat nie in alle tale bestaan nie, tussen die vertaling van geskrewe tekste en die tolking van mondelinge of in [[gebaretaal]] gevoerde kommunikasie tussen tale. Die akademiese studie van vertaling staan as '''vertaalkunde''' bekend.

Die sentrale begrip van vertaling is [[ekwivalensie]], die doel wat vertalers tussen die twee tekste nastreef; die vraag of 'n vertaling eerder getrou aan die bronteks of eerder idiomaties in die teikentaal moet wees, loop deur die hele geskiedenis van die vak.&lt;ref name=&quot;kasparek84&quot;&gt;Kasparek, &quot;The Translator's Endless Toil&quot;, p. 84.&lt;/ref&gt; Afsonderlike tradisies het in die Nabye Ooste, in Asië en in die Islamitiese wêreld ontstaan, en benewens literêre en godsdienstige tekste word vandag ook tegniese dokumente, opnamevraelyste en regstekste vertaal.

'n Vertaler loop altyd gevaar om woorde, [[grammatika]] of sintaksis uit die brontaal onwillekeurig in die teikentaalweergawe in te dra. Sulke oorloop het egter soms nuttige [[leenvertaling]]s en [[leenwoord]]e uit die brontaal ingevoer wat die teikentale verryk het.

Sedert die 1940's is daar met wisselende welslae pogings aangewend om vertaling te [[masjienvertaling|outomatiseer]] of om die menslike vertaler meganies by te staan.&lt;ref&gt;W.J. Hutchins, ''[https://books.google.com/books?id=3dU5AAAAQBAJ Early Years in Machine Translation: Memoirs and Biographies of Pioneers]'', Amsterdam, John Benjamins, 2000. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251117202321/https://books.google.com/books?id=3dU5AAAAQBAJ |date=2025-11-17}}&lt;/ref&gt; Die opkoms van die [[internet]] het later 'n wêreldwye mark vir vertaaldienste geskep en lokalisering vergemaklik.&lt;ref&gt;M. Snell-Hornby, ''[http://www.intralinea.org/reviews/item/The_Turns_of_Translation_Studies_New_Paradigms_or_Shifting_Viewpoints The Turns of Translation Studies: New Paradigms or Shifting Viewpoints?]'', Philadelphia, John Benjamins, 2006, p. 133. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261010231948/http://www.intralinea.org/reviews/item/The_Turns_of_Translation_Studies_New_Paradigms_or_Shifting_Viewpoints |date=2026-10-10}}&lt;/ref&gt;

== Vertaalkunde ==
Vertaalkunde is die studie van die vertaling van [[natuurlike taal|natuurlike tale]]. Die veld sluit onder meer literêre vertaling, lokalisering, skermvertaling en tegniese vertaling in, en hou verband met velde soos die [[Pragmatiek (taalkunde)|pragmatiek]], [[semiotiek]], die [[taalwetenskappe]] en landeskunde.

== Teorie ==
=== Westerse teorie ===
[[Lêer:Charles V ordonnant la traduction d'Aristote copy.jpg|duimnael|upright=1.1|regs|Koning Karel V die Wyse gee opdrag vir 'n vertaling van [[Aristoteles]]. Die eerste blokkie toon hoe hy die vertaling beveel; die tweede hoe die vertaling gemaak word. Die derde en vierde blokkies toon hoe die voltooide vertaling na die koning gebring en aan hom oorhandig word.]]
Besprekings van die teorie en praktyk van vertaling strek tot in die oudheid terug en toon merkwaardige kontinuïteite. Die antieke Grieke het tussen ''metafrase'' (letterlike vertaling) en ''parafrase'' onderskei, terme wat uit die Griekse {{Transliterasie|grc|metaphrasis}} (&quot;'n spreek oorkant&quot;) en {{Transliterasie|grc|paraphrasis}} kom.&lt;ref name=&quot;kasparek83&quot;&gt;Christopher Kasparek, &quot;The Translator's Endless Toil&quot;, p. 83.&lt;/ref&gt;

Die begrip van metafrase, dus van woord-vir-woord-vertaling, is onvolmaak, omdat 'n gegewe woord in 'n gegewe taal dikwels meer as een betekenis dra en omdat 'n soortgelyke gegewe betekenis in 'n gegewe taal dikwels deur meer as een woord verteenwoordig kan word. Tog kan metafrase en parafrase as ideale begrippe nuttig wees wat die uiterstes in die spektrum van moontlike benaderings tot vertaling aandui.

Die onderskeid is deur die Engelse digter en vertaler John Dryden (1631-1700) oorgeneem, wat vertaling as die oordeelkundige vermenging van hierdie twee wyses van segging beskryf het wanneer 'n vertaler in die teikentaal ekwivalente vir die uitdrukkings van die brontaal kies:

{{Aanhaling|Wanneer [woorde] ... letterlik grasieus voorkom, sou dit 'n onreg teenoor die Outeur wees as hulle verander word. Maar aangesien ... wat in die een [taal] Mooi is, in 'n ander dikwels Barbaars en soms selfs Onsin is, sou dit onredelik wees om 'n Vertaler tot die eng bestek van sy Outeur se woorde te beperk: dit is genoeg as hy 'n Uitdrukking kies wat die Sin nie verdraai nie.&lt;ref name=&quot;kasparek83&quot; /&gt;}}

Dryden het egter teen die vryheid van &quot;nabootsing&quot;, dus van aangepaste vertaling, gewaarsku: &quot;Wanneer 'n skilder uit die lewe kopieer ... het hy geen reg om gelaatstrekke en lyne te verander nie.&quot;&lt;ref name=&quot;kasparek84&quot; /&gt;

Hierdie algemene formulering van ekwivalensie, die sentrale begrip van vertaling, is net so toereikend as enige ander wat sedert [[Cicero]] en [[Horatius]] voorgestel is. Hulle het in die [[Antieke Rome|Rome]] van die eerste eeu v.C. bekend en letterlik teen vertaling woord vir woord (''verbum pro verbo'') gewaarsku.&lt;ref name=&quot;kasparek84&quot; /&gt;

Ten spyte van sporadiese teoretiese verskeidenheid het die werklike ''praktyk'' van vertaling sedert die oudheid skaars verander. Buiten enkele uiterste metafraseerders in die vroeë Christelike tydperk en die [[Middeleeue]], en aanpassers in verskillende tydperke, het vertalers oor die algemeen behoedsame buigsaamheid in hul soeke na ekwivalente aan die dag gelê: letterlik waar moontlik, parafraserend waar nodig, vir die oorspronklike betekenis en vir ander wesenlike waardes soos styl, versvorm, ooreenstemming met musikale begeleiding of, in rolprente, met die artikulasiebewegings van die spraak, soos uit die konteks bepaal.&lt;ref name=&quot;kasparek84&quot; /&gt;

In die algemeen het vertalers probeer om die konteks self te bewaar deur die oorspronklike orde van betekeniselemente, en dus die [[woordorde]], weer te gee,&lt;ref&gt;Lydia Davis, &quot;Eleven Pleasures of Translating&quot;, ''The New York Review of Books'', vol. LXIII, no. 19 (8 Desember 2016), pp. 22-24.&lt;/ref&gt; en om waar nodig die werklike grammatikale struktuur te herinterpreteer, byvoorbeeld deur van die bedrywende na die lydende vorm oor te skakel, of omgekeerd. Die grammatikale verskille tussen tale met 'n vaste woordorde, soos Engels, [[Frans]] en [[Duits]], en dié met 'n vrye woordorde, soos Grieks, [[Latyn]], [[Pools]] en [[Russies]], was in hierdie opsig geen struikelblok nie.&lt;ref name=&quot;kasparek84&quot; /&gt; Die besondere sintaktiese kenmerke van die teks in 'n brontaal word by die sintaktiese vereistes van die teikentaal aangepas.

Wanneer 'n teikentaal terme ontbreek wat in 'n brontaal voorkom, het vertalers daardie terme geleen en so die teikentaal verryk. Grotendeels danksy die uitruil van leenvertalings en leenwoorde tussen tale, en danksy hul invoer uit ander tale, is daar min begrippe wat tussen die moderne Europese tale &quot;onvertaalbaar&quot; is.&lt;ref name=&quot;kasparek84&quot; /&gt; 'n Groter probleem is egter dat die kulture van die sprekers van die twee tale verskil: terme wat met kulturele begrippe verband hou waarvoor daar geen ekwivalent in die teikentaal bestaan nie, is veel moeiliker om te vertaal.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.noproblem.no/translate.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425143447/http://www.noproblem.no/translate.html |archive-date=25 April 2009 |url-status=live |title=Translating the 17th of May into English and other horror stories |access-date=15 April 2010}}&lt;/ref&gt; Vir volledige begrip verg sulke gevalle 'n verklarende aantekening.

Hoe meer kontak en uitruiling daar tussen twee tale bestaan het, of tussen daardie tale en 'n derde, hoe groter is die verhouding van metafrase tot parafrase wat in vertaling tussen hulle gebruik kan word. Weens verskuiwings in die ekologiese nisse van woorde is 'n gemeenskaplike etimologie egter soms misleidend as gids tot die huidige betekenis in die een of die ander taal. Die Engelse ''actual'' moet byvoorbeeld nie met die verwante Franse ''actuel'' (&quot;huidig&quot;) verwar word nie, of met die Poolse ''aktualny'' (&quot;huidig&quot;, &quot;tersaaklik&quot;, &quot;haalbaar&quot;),&lt;ref name=&quot;kasparek85&quot;&gt;Kasparek, &quot;The Translator's Endless Toil&quot;, p. 85.&lt;/ref&gt; die Sweedse ''aktuell'' (&quot;tersaaklik&quot;), die Russiese актуальный (&quot;dringend&quot;, &quot;tersaaklik&quot;) of die [[Nederlands]]e ''actueel'' (&quot;huidig&quot;) nie.

Die vertaler se rol as brug vir die &quot;oordra&quot; van waardes tussen kulture is al sedert Terentius, die Romeinse verwerker van Griekse komedies in die tweede eeu v.C., bespreek. Die rol van die vertaler is egter in geen opsig passief of meganies nie, en is daarom ook met dié van 'n kunstenaar vergelyk. Die hoofgrond blyk die begrip van parallelle skepping te wees wat by kritici soos Cicero voorkom. Dryden het opgemerk dat &quot;vertaling 'n soort tekening na die lewe is&quot;. Die vergelyking van die vertaler met 'n musikant of akteur dateer ten minste uit [[Samuel Johnson]] se opmerking dat Alexander Pope [[Homeros]] op 'n fluitjie speel, terwyl Homeros self 'n fagot gebruik het.&lt;ref name=&quot;kasparek85&quot; /&gt;

Die vertaler van die [[Bybel]] in Duits, [[Martin Luther]] (1483-1546), word daarmee vereer dat hy die eerste Europeaan was wat gestel het dat 'n mens slegs na jou eie taal bevredigend vertaal. L. G. Kelly sê dat dit sedert Johann Gottfried Herder in die 18de eeu &quot;aksiomaties&quot; is dat 'n mens net na jou eie taal vertaal.&lt;ref&gt;L. G. Kelly, aangehaal in Kasparek, &quot;The Translator's Endless Toil&quot;, p. 86.&lt;/ref&gt;

Wat die eise aan die vertaler verder verswaar, is die feit dat geen [[woordeboek]] of tesourus ooit 'n volkome toereikende gids tot vertaling kan wees nie. Die Skotse historikus Alexander Tytler het in sy ''Essay on the Principles of Translation'' (1790) beklemtoon dat volgehoue lees 'n meer omvattende gids tot 'n taal is as woordeboeke. Dieselfde punt, maar met die insluiting van die luister na die gesproke taal, is reeds in 1783 deur die Poolse digter en grammatikus Onufry Kopczyński gemaak.&lt;ref&gt;Kasparek, &quot;The Translator's Endless Toil&quot;, p. 86.&lt;/ref&gt;

=== Ander tradisies ===
Weens Westerse kolonialisme en kulturele oorheersing het Westerse vertaaltradisies ander tradisies grotendeels verdring. Die Westerse tradisies steun op sowel antieke as middeleeuse tradisies en op meer resente Europese vernuwings.

Hoewel vroeër benaderings tot vertaling vandag minder algemeen gebruik word, behou hulle hul belang wanneer 'n mens met hul produkte werk, soos wanneer historici antieke of middeleeuse optekeninge bekyk om gebeure in nie-Westerse of voor-Westerse omgewings te rekonstrueer. Hoewel die Chinese en verwante vertaaltradisies sterk deur Westerse tradisies beïnvloed is en deur vertalers beoefen word wat in Westerse onderwysstelsels opgelei is, behou hulle ook teorieë en filosofieë wat eie aan die Chinese tradisie is.

==== Die Nabye Ooste ====
Tradisies van vertaling tussen die tale van die [[Antieke Egipte|antieke Egipte]], [[Mesopotamië]], [[Assirië]] (Siries), [[Anatolië]] en [[Israel]] ([[Hebreeus]]) strek etlike millennia terug. Daar bestaan gedeeltelike vertalings van die Soemeriese ''Epos van Gilgamesj'' (sowat 2000 v.C.) in Suidwes-Asiatiese tale van die tweede millennium v.C.&lt;ref name=&quot;cohen12&quot;&gt;J.M. Cohen, &quot;Translation&quot;, ''Encyclopedia Americana'', 1986, vol. 27, p. 12.&lt;/ref&gt;

'n Vroeë voorbeeld van 'n tweetalige dokument is die Verdrag van Kades van 1274 v.C. tussen die antieke Egiptiese en Hettitiese ryke.

Die Babiloniërs was die eerste om vertaling as 'n beroep te vestig.&lt;ref&gt;Bakir, K. H. 1984. ''Arabization of Higher Education in Iraq''. PhD-tesis, Universiteit van Bath.&lt;/ref&gt; Die eerste vertalings van Griekse en Koptiese tekste in [[Arabies]], moontlik indirek uit Siriese vertalings,&lt;ref&gt;Wakim, K. G. 1944. &quot;Arabic Medicine in Literature&quot;. ''Bulletin of the Medical Library Association'' 32 (1), Januarie: 96-104.&lt;/ref&gt; is skynbaar al in die laat sewende eeu n.C. onderneem.&lt;ref&gt;Hitti, P. K. 1970. ''History of the Arabs from the Earliest Times to the Present''. 10de uitgawe. Basingstoke, VK: Palgrave Macmillan.&lt;/ref&gt;

Die tweede Abbasiede kalief het in die agtste eeu 'n vertaalburo in [[Bagdad]] befonds.&lt;ref&gt;Monastra, Y., en W. J. Kopycki. 2009. &quot;Libraries&quot;. In: ''The Oxford Encyclopedia of the Modern Islamic World'', red. J. L. Esposito, 2de uitgawe, vol. 3, 424-427. New York: Oxford University Press.&lt;/ref&gt; Bajt al-Hikma, die beroemde biblioteek in Bagdad, is ruim begiftig en die versameling het boeke in baie tale ingesluit; met sy eie vertaalafdeling het dit 'n toonaangewende sentrum vir die vertaling van werke uit die oudheid in Arabies geword.&lt;ref&gt;Hussain, S. V. 1960. &quot;Organization and Administration of Muslim Libraries: From 786 A.D. to 1492 A.D.&quot; ''Quarterly Journal of the Pakistan Library Association'' 1 (1), Julie: 8-11.&lt;/ref&gt;

Vertalings in Europese tale uit Arabiese weergawes van verlore Griekse en Romeinse tekste het in die middel van die elfde eeu begin, toe Europese geleerdes die voordele van die Arabiere se kennis van die klassieke tekste erken het, veral ná die stigting van die Toledo-skool van vertalers in [[Spanje]].

[[William Caxton]] se ''Dictes or Sayengis of the Philosophres'' (1477) was 'n Engelse vertaling van 'n elfde-eeuse Egiptiese teks wat Engels oor Latyn en daarna Frans bereik het. Die vertaling van buitelandse werke vir publikasie in Arabies is deur die stigting van die Madrasat al-Alsun (Skool van Tale) in [[Egipte]] in 1813 laat herleef.&lt;ref&gt;S. A. El Gabri, ''The Arab Experiment in Translation'', New Delhi, Indië, Bookman's Club, 1984.&lt;/ref&gt;

==== Asië ====
[[Lêer:Jingangjing.jpg|duimnael|upright=1.0|Die Boeddhistiese ''Diamantsoetra'', in Chinees vertaal deur Kumārajīva, is die wêreld se oudste bekende gedateerde gedrukte boek (868 n.C.).]]
Daar is 'n afsonderlike vertaaltradisie in Suid-, Suidoos- en Oos-[[Asië]], hoofsaaklik van tekste uit die Indiese en Chinese beskawings, wat veral met die weergawe van godsdienstige, in besonder [[Boeddhisme|Boeddhistiese]], tekste en met die bestuur van die Chinese ryk verband hou. Klassieke Indiese vertaling word deur losse aanpassing gekenmerk eerder as deur die nouer vertaling wat in Europa algemener is, en die Chinese vertaalteorie identifiseer verskeie maatstawwe en beperkings in vertaling.

In die Oos-Asiatiese sfeer van Chinese kulturele invloed was die gebruik en lees van Chinese tekste belangriker as vertaling self. Dit het ook 'n aansienlike invloed op [[Japannees]], [[Koreaans]] en [[Viëtnamees]] gehad, met omvangryke ontlenings van Chinese woordeskat en skrifstelsel. Opvallend is die Japannese ''kanbun'', 'n stelsel om Chinese tekste vir Japannese sprekers te glosseer.

Hoewel die geïndianiseerde state in Suidoos-Asië dikwels [[Sanskrit]]-materiaal in die plaaslike tale vertaal het, het die geletterde elite en skrywers Sanskrit meestal as hul primêre taal van kultuur en regering gebruik.

[[Lêer:VOA Perry Link.jpg|duimnael|upright=1.1|Perry Link]]
Perry Link se bespreking van die vertaling van die werk van die Tang-digter Wang Wei (699-759 n.C.) illustreer sommige besondere aspekte van vertaling uit [[Chinees]].&lt;ref&gt;Perry Link, &quot;A Magician of Chinese Poetry&quot; (resensie van Eliot Weinberger, met 'n nawoord deur Octavio Paz, ''19 Ways of Looking at Wang Wei (with More Ways)'', New Directions; en Eliot Weinberger, ''The Ghosts of Birds'', New Directions), ''The New York Review of Books'', vol. LXIII, no. 18 (24 November 2016), pp. 49-50.&lt;/ref&gt; Volgens Link moet 'n deel van die kuns van die klassieke Chinese poësie eenvoudig as onvertaalbaar beskou word: die innerlike struktuur van die Chinese karakters het 'n skoonheid van sy eie, en die [[kalligrafie]] waarin klassieke gedigte geskryf is, is nog 'n belangrike maar onvertaalbare dimensie. Omdat Chinese karakters nie in lengte verskil nie en 'n gedig presies vyf karakters per reël kan hê, lewer die geskrewe resultaat, teen 'n muur gehang, 'n reghoek op; vertalers in tale met wisselende woordlengtes kan so 'n effek net met die gevaar van noodlottige onbeholpenheid naboots.&lt;ref name=&quot;link49&quot;&gt;Perry Link, &quot;A Magician of Chinese Poetry&quot;, ''The New York Review of Books'', vol. LXIII, no. 18 (24 November 2016), p. 49.&lt;/ref&gt;

Nog 'n onweegbaarheid is hoe om die 1-2, 1-2-3-[[ritme]] na te volg waarin reëls van vyf sillabes in klassieke Chinese gedigte normaalweg gelees word. Chinese karakters word elk in een sillabe uitgespreek, sodat sulke ritmes in Chinees maklik en onopvallend is, maar enige naklank daarvan in 'n Westerse taal is byna onvermydelik styf en steurend. Nog minder vertaalbaar is die patrone van toonskikking in die klassieke Chinese poësie, waar elke karakter aan een van twee kategorieë behoort wat deur die toonhoogteverloop bepaal word en waar die afwisseling van die twee parallelisme en spieëling vertoon.&lt;ref name=&quot;link49&quot; /&gt;

Volgens Link ontstaan die meeste moeilikhede by die vraag hoe die letter teenoor die gees hanteer moet word, &quot;waar die onmoontlikheid van volmaakte antwoorde eindelose debat voortbring&quot;. Aan die letterlike uiterste word pogings aangewend om elke denkbare besonderheid van die taal van die oorspronklike Chinese gedig te ontleed. &quot;Die ontleding,&quot; skryf Link, &quot;doen egter gewoonlik aan die kuns van 'n gedig ongeveer wat die skalpel van 'n anatomiedosent aan die lewe van 'n padda doen.&quot;&lt;ref name=&quot;link49&quot; /&gt;

Deurdat Chinese karakters grammatikale bepaaldheid vermy, bied hulle aan digters voordele, en terselfdertyd uitdagings aan vertalers van poësie, wat hoofsaaklik met die afwesigheid van subjek, getal en tyd verband hou.&lt;ref name=&quot;link50&quot;&gt;Perry Link, &quot;A Magician of Chinese Poetry&quot;, ''The New York Review of Books'', vol. LXIII, no. 18 (24 November 2016), p. 50.&lt;/ref&gt;

Dit is die norm in die klassieke Chinese poësie, en selfs in moderne Chinese prosa algemeen, om subjekte weg te laat; die leser of hoorder lei die subjek af. Die grammatika van sommige Westerse tale vereis egter dat 'n subjek gestel word, hoewel dit dikwels met 'n lydende of onpersoonlike konstruksie vermy word. Eliot Weinberger wys daarop dat wanneer 'n &quot;ek&quot; as subjek ingevoeg word, 'n &quot;beherende individuele gees van die digter&quot; die reël binnekom en die effek van die Chinese reël vernietig. Sonder 'n subjek, skryf hy, &quot;word die ervaring vir die leser sowel universeel as onmiddellik&quot;. 'n Ander benadering tot die subjekloosheid is om die lydende vorm van die teikentaal te gebruik, maar dit maak die ervaring weer te besonder.&lt;ref name=&quot;link50&quot; /&gt;

Selfstandige naamwoorde het geen getal in Chinees nie. &quot;As jy,&quot; skryf Link, &quot;in Chinees oor een roos wil praat, kan jy, maar dan gebruik jy 'n 'maatwoord' om 'een bloeisel-van roosheid' te sê.&quot;&lt;ref name=&quot;link50&quot; /&gt;

Chinese werkwoorde het geen tyd nie: daar is verskeie maniere om te spesifiseer wanneer iets gebeur het of sal gebeur, maar werkwoordtyd is nie een daarvan nie. Vir digters skep dit die groot voordeel van dubbelsinnigheid. Volgens Link geld Weinberger se insig oor subjekloosheid, dat dit 'n effek voortbring wat &quot;sowel universeel as onmiddellik&quot; is, ook vir tydloosheid.&lt;ref name=&quot;link50&quot; /&gt;

Link stel 'n soort onsekerheidsbeginsel voor wat nie net op vertaling uit Chinees nie, maar op alle vertaling van toepassing mag wees: dilemmas oor vertaling het geen beslissende regte antwoorde nie, hoewel daar ondubbelsinnig verkeerde antwoorde kan wees waar die oorspronklike verkeerd gelees is. Enige vertaling, behalwe masjienvertaling, moet deur die gees van 'n vertaler gaan, en daardie gees bevat onvermydelik sy eie voorraad persepsies, herinneringe en waardes. Weinberger voer die insig verder wanneer hy skryf dat &quot;elke lesing van elke gedig, ongeag taal, 'n daad van vertaling is: vertaling na die intellektuele en emosionele lewe van die leser&quot;; en omdat 'n leser se geestelike lewe oor tyd verskuif, is daar 'n sin waarin &quot;dieselfde gedig nie twee keer gelees kan word nie&quot;.&lt;ref name=&quot;link50&quot; /&gt;

==== Die Islamitiese wêreld ====
[[Lêer:Tawqi' script - Qur'anic verses.jpg|duimnael|upright=.7|Die [[Koran]] in ''tawqi''-skrif, met 'n [[Persies]]e vertaling in kleiner woorde in ''naskh''-skrif (14de eeu)]]
Die vertaling van materiaal in Arabies het ná die ontstaan van die Arabiese skrif in die 5de eeu uitgebrei en met die opkoms van [[Islam]] en die Islamitiese ryke groot belang gekry. Arabiese vertaling het aanvanklik hoofsaaklik op die politiek gekonsentreer en Persiese, Griekse en selfs Chinese en Indiese diplomatieke materiaal in Arabies weergegee. Later het dit op die vertaling van klassieke Griekse en Persiese werke, asook sommige Chinese en Indiese tekste, in Arabies vir studie aan groot Islamitiese leersentrums soos Al-Karaouine in [[Fes]], [[Marokko]], Al-Azhar in [[Kaïro]] en die Nizamiyya van Bagdad gekonsentreer. Wat teorie betref, het die Arabiese vertaling swaar op vroeër Nabye-Oosterse tradisies sowel as op meer eietydse Griekse en Persiese tradisies gesteun.

Arabiese vertaalpogings en -tegnieke is weens eeue van noue kontak en uitruiling vir die Westerse vertaaltradisies van belang. Veral ná die [[Renaissance]] het Europeërs die Arabiese en Persiese vertalings van klassieke werke, sowel as wetenskaplike en filosofiese werke van Arabiese en oosterse oorsprong, intensiewer begin studeer. Arabies, en in 'n mindere mate Persies, het belangrike bronne van materiaal en moontlik van tegnieke vir die herlewende Westerse tradisies geword, wat die Islamitiese en oosterse tradisies met tyd sou verbysteek.

In die 19de eeu, nadat die Islamitiese geestelikes en kopiiste van die [[Midde-Ooste]] in hul eeue-oue stryd om die verderflike uitwerking van die [[drukpers]] te stuit verslaan is, het 'n ontploffing in uitgewery gevolg. Saam met uitbreidende sekulêre onderwys het die drukkuns 'n oorwegend ongeletterde samelewing in 'n deels geletterde een omskep. Waar die sjeiks en die regering voorheen 'n monopolie oor kennis uitgeoefen het, het 'n groeiende elite nou by 'n stroom inligting oor feitlik enigiets wat hulle geïnteresseer het, gebaat: tussen 1880 en 1908 is meer as seshonderd koerante en tydskrifte in Egipte alleen gestig. Die vernaamste daarvan was ''al-Muqtataf'', die populêre uitdrukking van 'n vertaalbeweging wat vroeër in die eeu met militêre en mediese handleidings en met hoogtepunte uit die kanon van die [[Verligting]] begin het.&lt;ref name=&quot;debellaigue77&quot;&gt;Christopher de Bellaigue, &quot;Dreams of Islamic Liberalism&quot; (resensie van Marwa Elshakry, ''Reading Darwin in Arabic, 1860-1950'', University of Chicago Press), ''The New York Review of Books'', vol. LXII, no. 10 (4 Junie 2015), p. 77.&lt;/ref&gt;

'n Vertaler wat kragtig tot die vooruitgang van die Islamitiese Verligting bygedra het, was die Egiptiese geestelike Rifaa al-Tahtawi (1801-1873), wat in die laat 1820's vyf jaar in [[Parys]] deurgebring het om godsdiens aan Moslemstudente te onderrig. Nadat hy met die aanmoediging van Mohammed Ali (1769-1849), die Ottomaanse onderkoning van Egipte, na Kaïro terug is, het al-Tahtawi hoof van die nuwe skool vir tale geword en 'n intellektuele omwenteling ingelui deur 'n program te begin om sowat tweeduisend Europese en Turkse boekdele te vertaal, van antieke tekste oor geografie en meetkunde tot [[Voltaire]] se biografie van Peter die Grote, saam met die ''[[Marseillaise]]'' en die hele ''Code Napoléon''. Dit was die grootste en betekenisvolste invoer van buitelandse denke in Arabies sedert die Abbasiede tyd (750-1258).&lt;ref&gt;Malise Ruthven, &quot;The Islamic Road to the Modern World&quot; (resensie van Christopher de Bellaigue, ''The Islamic Enlightenment: The Struggle between Faith and Reason, 1798 to Modern Times'', Liveright; en Wael Abu-'Uksa, ''Freedom in the Arab World: Concepts and Ideologies in Arabic Thought in the Nineteenth Century'', Cambridge University Press), ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 11 (22 Junie 2017), p. 22.&lt;/ref&gt;

In Frankryk het die manier waarop die Franse taal hom voortdurend vernuwe het om by moderne lewenswyses te pas, al-Tahtawi getref. Tog het Arabies sy eie bronne van hervinding: die stamstelsel wat Arabies met ander [[Semitiese tale]] soos Hebreeus deel, kan die betekenisse van woorde deur gestruktureerde konsonantwisselings uitbrei. Die woord vir vliegtuig het byvoorbeeld dieselfde stam as die woord vir voël.&lt;ref&gt;Malise Ruthven, &quot;The Islamic Road to the Modern World&quot;, ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 11 (22 Junie 2017), p. 24.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Muhammad Abduh (trimmed).JPG|duimnael|upright=.6|Muhammad Abduh]]
Die beweging om Engelse en Europese tekste te vertaal het die Arabiese en Ottomaans-Turkse tale omvorm, en nuwe woorde, vereenvoudigde sintaksis en reguitheid is bo die vroeëre omhaal waardeer. Volgens Christopher de Bellaigue het geleerde Arabiere en Turke in die nuwe professies en die gemoderniseerde staatsdiens hul skeptisisme uitgespreek, en wel &quot;met 'n vryheid wat vandag selde gesien word ... Wettige kennis is nie meer deur tekste in die godsdiensskole bepaal nie, wat meestal met verdowende letterlikheid uitgelê is. Dit het feitlik enige intellektuele voortbringsel enige plek in die wêreld begin insluit.&quot; Een van die neologismes wat in 'n sekere sin die instroming van nuwe idees deur vertaling gekenmerk het, was ''darwiniya'', oftewel &quot;[[Darwinisme]]&quot;.&lt;ref name=&quot;debellaigue77&quot; /&gt;

Een van die invloedrykste liberale Islamitiese denkers van die tyd was Muhammad Abduh (1849-1905), Egipte se senior regsgesag, sy hoofmoefti, aan die begin van die 20ste eeu en 'n bewonderaar van [[Charles Darwin]], wat in 1903 Darwin se eksponent [[Herbert Spencer]] by sy huis in [[Brighton]] besoek het. Spencer se siening van die samelewing as 'n organisme met sy eie wette van evolusie het met Abduh se idees ooreengestem.&lt;ref&gt;Christopher de Bellaigue, &quot;Dreams of Islamic Liberalism&quot; (resensie van Marwa Elshakry, ''Reading Darwin in Arabic, 1860-1950''), ''The New York Review of Books'', vol. LXII, no. 10 (4 Junie 2015), pp. 77-78.&lt;/ref&gt;

Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]], toe Brittanje en Frankryk die lande van die Midde-Ooste, buiten [[Turkye]], ingevolge die Sykes-Picot-ooreenkoms onder mekaar verdeel het, in stryd met plegtige oorlogstydse beloftes van naoorlogse Arabiese selfbeskikking, was die reaksie onmiddellik: die Moslembroederskap het in Egipte ontstaan, die Huis van Saud het die Hidjaz oorgeneem, en regimes onder leiding van weermagoffisiere het in [[Iran]] en Turkye aan bewind gekom. &quot;Beide onliberale strominge van die moderne Midde-Ooste,&quot; skryf de Bellaigue, &quot;die Islamisme en die militarisme, het 'n groot stukrag van Westerse ryksbouers ontvang.&quot; Soos dikwels gebeur in lande wat 'n sosiale krisis deurgaan, moes die aspirasies van die Moslemwêreld se vertalers en moderniseerders, soos Muhammad Abduh, grotendeels voor terugwaartse strominge wyk.&lt;ref&gt;Christopher de Bellaigue, &quot;Dreams of Islamic Liberalism&quot; (resensie van Marwa Elshakry, ''Reading Darwin in Arabic, 1860-1950''), ''The New York Review of Books'', vol. LXII, no. 10 (4 Junie 2015), p. 78.&lt;/ref&gt;

== Getrouheid en deursigtigheid ==
[[Lêer:John Dryden by John Michael Wright, 1668 (detail), National Portrait Gallery, London.JPG|duimnael|regs|upright=.8|John Dryden]]
Getrouheid en gelukkigheid, oftewel deursigtigheid, is dikwels, hoewel nie altyd nie, met mekaar in stryd.&lt;ref name=&quot;warner22&quot;&gt;Marina Warner, &quot;The Politics of Translation&quot; (resensie van Kate Briggs, ''This Little Art'', 2017; Mireille Gansel, vertaal deur Ros Schwartz, 2017; Mark Polizzotti, ''Sympathy for the Traitor: A Translation Manifesto'', 2018; Boyd Tonkin (red.), ''The 100 Best Novels in Translation'', 2018; Clive Scott, ''The Work of Literary Translation'', 2018), ''London Review of Books'', vol. 40, no. 19 (11 Oktober 2018), p. 22.&lt;/ref&gt; 'n Franse kritikus van die 17de eeu het die frase ''les belles infidèles'' geskep om te suggereer dat vertalings óf getrou óf mooi kan wees, maar nie albei nie.{{Voetnota|Die Franse filosoof en skrywer Gilles Ménage (1613-1692) het oor die vertalings van die humanis Perrot Nicolas d'Ablancourt (1606-1664) gesê: &quot;Hulle herinner my aan 'n vrou vir wie ek in Tours baie lief was, wat mooi maar ontrou was.&quot;&lt;ref&gt;Aangehaal in Amparo Hurtado Albir, ''La notion de fidélité en traduction'', Parys, Didier Érudition, 1990, p. 231.&lt;/ref&gt;}} Getrouheid is die mate waarin 'n vertaling die betekenis van die bronteks sonder verwringing weergee. Deursigtigheid is die mate waarin 'n vertaling vir 'n moedertaalspreker van die teikentaal voorkom asof dit oorspronklik in daardie taal geskryf is, en aan sy grammatika, sintaksis en idiomatiek voldoen. John Dryden het in sy voorwoord tot die vertaalbundel ''Sylvae'' geskryf:

{{Aanhaling|Waar ek sommige van [die oorspronklike outeurs se] Uitdrukkings weggeneem en hulle korter gemaak het, is dit moontlik uit hierdie oorweging dat wat in die Grieks of Latyn mooi was, nie so skitterend in die Engels sou voorkom nie; en waar ek hulle uitgebrei het, versoek ek die valse Kritici om nie altyd te dink dat daardie gedagtes heeltemal my eie is nie, maar dat hulle óf heimlik in die Digter aanwesig is, óf billik uit hom afgelei kan word; of ten minste, as albei daardie oorwegings moet misluk, dat my eie van dieselfde aard as syne is, en dat hulle, as hy nog geleef en 'n Engelsman was, sulkes is as wat hy waarskynlik sou geskryf het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Dryden |first1=John |title=Preface to Sylvae |url=http://www.bartleby.com/204/180.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507195451/http://www.bartleby.com/204/180.html |archive-date=7 Mei 2015 |url-status=live |website=Bartelby.com |access-date=27 April 2015}}&lt;/ref&gt;}}

'n Vertaling wat aan die maatstaf van getrouheid voldoen, word &quot;getrou&quot; genoem; een wat aan die maatstaf van deursigtigheid voldoen, &quot;[[idioom|idiomaties]]&quot;. Na gelang van die vertaling hoef die twee hoedanighede nie onderling uitsluitend te wees nie. Die maatstawwe waarmee die getrouheid van 'n vertaling beoordeel word, wissel na gelang van die onderwerp, die tipe en die gebruik van die teks, sy literêre hoedanighede en sy sosiale of historiese konteks. Die maatstawwe vir deursigtigheid lyk meer reguit: 'n onidiomatiese vertaling &quot;klink verkeerd&quot; en lewer in uiterste gevalle van woord-vir-woord-vertaling dikwels blatante onsin op.

[[Lêer:Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher.jpg|duimnael|regs|upright=.7|Friedrich Schleiermacher]]
Tog mag 'n vertaler in sekere kontekste doelbewus 'n [[letterlike vertaling]] nastreef. Vertalers van literêre, godsdienstige of historiese tekste hou dikwels so na as moontlik by die bronteks en strek die grense van die teikentaal om 'n onidiomatiese teks te lewer. 'n Vertaler mag ook uitdrukkings uit die brontaal oorneem om &quot;plaaslike kleur&quot; te verskaf.

[[Lêer:Lawrence Venuti.jpeg|duimnael|upright=0.5|Lawrence Venuti]]
Hoewel die huidige Westerse vertaalpraktyk deur die dubbele begrippe van getrouheid en deursigtigheid oorheers word, was dit nie altyd die geval nie. Daar was tydperke, veral in die voor-klassieke Rome en in die 18de eeu, toe baie vertalers die grense van vertaling self oorgesteek het en in die gebied van verwerking beland het. Aangepaste vertaling behou in sommige nie-Westerse tradisies sy geldigheid. Die Indiese epos die ''Ramayana'' kom in baie weergawes in die verskillende Indiese tale voor, en die verhale verskil in elkeen. Soortgelyke voorbeelde is in die middeleeuse Christelike letterkunde te vind, wat die teks by plaaslike gewoontes en sedes aangepas het.

Baie teorieë van nie-deursigtige vertaling steun op begrippe uit die Duitse Romantiek, met die Duitse teoloog en filosoof [[Friedrich Schleiermacher]] as die duidelikste invloed. In sy rigtinggewende lesing &quot;Oor die verskillende metodes van vertaling&quot; (1813) het hy onderskei tussen vertaalmetodes wat &quot;die skrywer na [die leser]&quot; beweeg, dus deursigtigheid, en dié wat die &quot;leser na [die outeur]&quot; beweeg, dus 'n uiterste getrouheid aan die vreemdheid van die bronteks. Schleiermacher het die laaste benadering verkies. Hierdie twee strategieë staan as [[domestikering en vervreemding]] bekend.

Prominente voorstanders van sulke nie-deursigtige vertaling sluit die Franse geleerde Antoine Berman in, wat twaalf verwringende neigings in die meeste prosavertalings geïdentifiseer het,&lt;ref&gt;Antoine Berman, ''L'épreuve de l'étranger'', 1984.&lt;/ref&gt; en die Amerikaanse teoretikus [[Lawrence Venuti]], wat vertalers opgeroep het om vervreemdende eerder as domestiserende vertaalstrategieë toe te pas.&lt;ref&gt;[[Lawrence Venuti]], &quot;Call to Action&quot;, in ''The Translator's Invisibility'', 1994.&lt;/ref&gt;

=== Dinamiese en formele ekwivalensie ===
Die vraag van getrouheid teenoor deursigtigheid is ook in terme van onderskeidelik &quot;''formele'' ekwivalensie&quot; en &quot;''dinamiese''&quot;, oftewel &quot;''funksionele''&quot;, ekwivalensie geformuleer, uitdrukkings wat met die vertaler [[Eugene Nida]] verbind word en oorspronklik geskep is om maniere van Bybelvertaling te beskryf; die twee benaderings geld egter vir enige vertaling.

Formele ekwivalensie stem met metafrase ooreen en dinamiese ekwivalensie met parafrase. Formele ekwivalensie, wat deur letterlike vertaling nagestreef word, poog om die teks letterlik of woord vir woord weer te gee, indien nodig ten koste van eienskappe wat vir die teikentaal natuurlik is. Dinamiese of funksionele ekwivalensie dra daarteenoor die wesenlike gedagtes van 'n bronteks oor, indien nodig ten koste van letterlikheid, van die oorspronklike betekeniselement en woordorde, en van die bedrywende teenoor lydende vorm van die bronteks.

Daar is egter geen skerp grens tussen formele en funksionele ekwivalensie nie. Hulle verteenwoordig eerder 'n spektrum van vertaalbenaderings. Elkeen word op verskillende tye en in verskillende kontekste deur dieselfde vertaler gebruik, en op verskillende punte binne dieselfde teks, soms gelyktydig. Bekwame vertaling verg die oordeelkundige vermenging van formele en funksionele ekwivalente.&lt;ref&gt;Christopher Kasparek, &quot;The Translator's Endless Toil&quot;, pp. 83-87.&lt;/ref&gt;

Algemene slaggate in vertaling, veral wanneer dit deur onervare vertalers beoefen word, behels valse ekwivalente soos [[valse vriende]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://blog-english.jrlanguage.com/overcome-5-challenges-of-english-to-spanish-translation/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930175504/https://blog-english.jrlanguage.com/overcome-5-challenges-of-english-to-spanish-translation/ |archive-date=30 September 2017 |url-status=live |title=How to Overcome These 5 Challenges of English to Spanish Translation |date=23 Junie 2017 |publisher=Jr Language |access-date=30 September 2017}}&lt;/ref&gt; en valse verwante woorde.

== Brontaal en teikentaal ==
In die praktyk van vertaling is die '''brontaal''' die taal waaruit vertaal word, terwyl die '''teikentaal''', ook die reseptortaal genoem,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Mudau |first1=Thama |last2=Kabinde-Machate |first2=Martha L. |last3=Mandende |first3=Itani P. |date=15 Maart 2024 |title=Analysis of the translation strategies used for non-equivalent Grade 4 geography concepts |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.2989/16073614.2023.2257744 |journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies |volume=42 |issue=3 |pages=345-356 |doi=10.2989/16073614.2023.2257744 |issn=1607-3614}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Willis Barnstone, ''The Poetics of Translation'', New Haven, Yale University Press, 1993, p. 228.&lt;/ref&gt; die taal is waarin vertaal word.&lt;ref&gt;Basil Hatim en Jeremy Munday, [https://books.google.com/books?id=3gZc6rCduLYC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA171 ''Translation: An Advanced Resource Book''], Inleiding, p. 171. Milton Park, Routledge, 2004. {{ISBN|9780415283052}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260114075741/https://books.google.com/books?id=3gZc6rCduLYC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA171 |date=2026-01-14}}&lt;/ref&gt; Moeilikhede in vertaling kan uit leksikale en sintaktiese verskille tussen die brontaal en die teikentaal ontstaan, en dié verskille is gewoonlik groter tussen twee tale wat aan verskillende [[taalfamilie]]s behoort.&lt;ref&gt;Bai Liping, &quot;Similarity and difference in Translation&quot;. Geneem uit [https://books.google.com/books?id=Okf1VDZLFpAC&amp;dq=source+language+translation&amp;pg=PA399 ''Similarity and Difference in Translation: Proceedings of the International Conference on Similarity and Translation''], p. 339. Red. Stefano Arduini en Robert Hodgson. 2de uitgawe. Rome, Edizioni di storia e letteratura, 2007. {{ISBN|9788884983749}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250712085150/https://books.google.com/books?id=Okf1VDZLFpAC&amp;dq=source+language+translation&amp;pg=PA399 |date=2025-07-12}}&lt;/ref&gt;

Die brontaal is dikwels die vertaler se [[tweede taal]] en die teikentaal sy [[moedertaal]].&lt;ref&gt;Carline FéRailleur-Dumoulin, [https://books.google.com/books?id=q2BK1Uv0wgAC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA36 ''A Career in Language Translation: Insightful Information to Guide You in Your Journey as a Professional Translator''], pp. 1-2. Bloomington, AuthorHouse, 2009. {{ISBN|9781467052047}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251119112500/https://books.google.com/books?id=q2BK1Uv0wgAC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA36 |date=2025-11-19}}&lt;/ref&gt; In sommige geografiese omgewings is die brontaal egter die vertaler se moedertaal omdat nie genoeg mense die brontaal as tweede taal praat nie.&lt;ref name=&quot;pokorn2007&quot;&gt;{{Cite journal|last=Pokorn|first=Nike K.|date=2007|title=In defense of fuzziness|journal=Target|volume=19|issue=2|pages=190-191|doi=10.1075/target.19.2.10pok}}&lt;/ref&gt; 'n Opname van 2005 het byvoorbeeld bevind dat 89% van professionele Sloweense vertalers in hul tweede taal, gewoonlik Engels, vertaal.&lt;ref name=&quot;pokorn2007&quot; /&gt; Waar die brontaal die vertaler se moedertaal is, is die vertaalproses met verskeie terme beskryf, waaronder &quot;vertaling in 'n nie-moedertaal&quot;, &quot;vertaling in 'n tweede taal&quot;, &quot;omgekeerde vertaling&quot;, &quot;diensvertaling&quot; en &quot;vertaling van A na B&quot;.&lt;ref name=&quot;pokorn2007&quot; /&gt; Die proses begin tipies met 'n volledige en diepgaande ontleding van die oorspronklike teks in die brontaal om volle begrip te verseker voordat die eintlike daad van vertaling aangepak word.&lt;ref&gt;Christiane Nord, [https://books.google.com/books?id=HaHTZ2IxIX4C&amp;dq=source+language+translation&amp;pg=PA1 ''Text Analysis in Translation: Theory, Methodology, and Didactic Application of a Model for Translation-oriented Text Analysis''], p. 1. 2de uitgawe. Amsterdam, Rodopi, 2005. {{ISBN|9789042018082}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251118163552/https://books.google.com/books?id=HaHTZ2IxIX4C&amp;dq=source+language+translation&amp;pg=PA1 |date=2025-11-18}}&lt;/ref&gt;

Vertaling vir gespesialiseerde of professionele velde verg ook 'n werkende kennis van die tersaaklike terminologie in die veld. Die vertaling van 'n regsteks verg byvoorbeeld nie net vlotheid in die betrokke tale nie, maar ook vertroudheid met die terminologie wat in elke taal eie aan die regsgebied is.&lt;ref&gt;Gerard-Rene de Groot, &quot;Translating legal information&quot;. Geneem uit [https://books.google.com/books?id=e1Fjal9DNpoC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA132 ''Translation in Law''], vol. 5 van die ''Journal of Legal Hermeneutics'', p. 132. Red. Giuseppe Zaccaria. Hamburg, LIT Verlag Munster, 2000. {{ISBN|9783825848620}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251118065831/https://books.google.com/books?id=e1Fjal9DNpoC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA132 |date=2025-11-18}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die vorm en styl van die brontaal dikwels nie in die teikentaal weergegee kan word nie, kan die betekenis en inhoud wel. Die taalkundige Roman Jakobson het so ver gegaan as om te beweer dat alle kognitiewe ervaring in enige lewende taal geklassifiseer en uitgedruk kan word.&lt;ref&gt;Basil Hatim en Jeremy Munday, [https://books.google.com/books?id=3gZc6rCduLYC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA10 ''Translation: An Advanced Resource Book''], Inleiding, p. 10. Milton Park, Routledge, 2004. {{ISBN|9780415283052}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251116195554/https://books.google.com/books?id=3gZc6rCduLYC&amp;dq=target+language+translation&amp;pg=PA10 |date=2025-11-16}}&lt;/ref&gt; Die taalkundige Ghil'ad Zuckermann voer aan dat die grense nie dié van vertaling as sodanig is nie, maar van ''elegante'' vertaling.&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Zuckermann, Ghil'ad|title=Revivalistics: From the Genesis of Israeli to Language Reclamation in Australia and Beyond|publisher=Oxford University Press|location=New York|year=2020|isbn=9780199812790|page=219}}&lt;/ref&gt;

=== Bronteks en teikenteks ===
In vertaling is 'n '''bronteks''' 'n teks wat in 'n gegewe brontaal geskryf is en wat in 'n ander taal vertaal moet word of vertaal is, terwyl 'n '''teikenteks''' 'n vertaalde teks is wat in die bedoelde teikentaal geskryf is en die resultaat van 'n vertaling uit 'n gegewe bronteks is. Volgens Jeremy Munday se definisie van vertaling behels &quot;die proses van vertaling tussen twee verskillende geskrewe tale die verandering van 'n oorspronklike geskrewe teks (die bronteks) in die oorspronklike verbale taal (die brontaal) na 'n geskrewe teks (die teikenteks) in 'n ander verbale taal (die teikentaal)&quot;.&lt;ref name=&quot;munday&quot;&gt;{{Cite book|title=Introducing Translation Studies: theories and applications|edition=4de|last=Munday|first=Jeremy|publisher=Routledge|year=2016|isbn=978-1138912557|location=Londen en New York|pages=[https://archive.org/details/introducingtrans0004mund/page/8 8], [https://archive.org/details/introducingtrans0004mund/page/67 67-74]|url=https://archive.org/details/introducingtrans0004mund}}&lt;/ref&gt; Die terme &quot;bronteks&quot; en &quot;teikenteks&quot; word bo &quot;oorspronklike&quot; en &quot;vertaling&quot; verkies omdat hulle nie dieselfde positiewe teenoor negatiewe waardebeoordeling dra nie.

Vertaalkundiges soos Eugene Nida en [[Peter Newmark]] het die verskillende benaderings tot vertaling breedweg as bronteksgerig of teikenteksgerig voorgestel.&lt;ref name=&quot;munday&quot; /&gt;

=== Terugvertaling ===
'n Terugvertaling is 'n vertaling van 'n vertaalde teks terug na die taal van die oorspronklike teks, sonder verwysing na die oorspronklike teks. Die vergelyking van 'n terugvertaling met die oorspronklike teks word soms as kontrole op die juistheid van die oorspronklike vertaling gebruik, net soos die juistheid van 'n rekenkundige bewerking soms deur die bewerking om te keer nagegaan word.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=1xAdjkR14ocC&amp;dq=source+language+translation&amp;pg=PA454 ''Measurement in Nursing and Health Research''], p. 454. Red. Carolyn Waltz, Ora L. Strickland en Elizabeth Lenz. 4de uitgawe. New York, Springer Publishing, 2010. {{ISBN|9780826105080}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20251119212915/https://books.google.com/books?id=1xAdjkR14ocC&amp;dq=source+language+translation&amp;pg=PA454 |date=2025-11-19}}&lt;/ref&gt; Die resultate van sulke omgekeerde vertalings is egter, hoewel nuttig as benaderde kontroles, nie altyd presies betroubaar nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal |url=http://www.atc.org.uk/winter2004.pdf |title=Back Translation: Same questions, different continent |journal=Communicate |issue=Winter 2004 |page=5 |last=Crystal |first=Scott |access-date=20 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071202081327/http://www.atc.org.uk/winter2004.pdf |archive-date=2 Desember 2007}}&lt;/ref&gt; Terugvertaling moet in die algemeen minder juis wees as terugberekening, omdat taalkundige simbole (woorde) dikwels dubbelsinnig is terwyl wiskundige simbole doelbewus ondubbelsinnig is.

In die konteks van masjienvertaling word 'n terugvertaling ook 'n &quot;rondreisvertaling&quot; genoem. Wanneer vertalings van materiaal gemaak word wat in mediese kliniese proewe gebruik word, soos vorms vir ingeligte toestemming, word 'n terugvertaling dikwels deur die etiekkomitee of institusionele hersieningsraad vereis.&lt;ref&gt;{{Cite journal |url=http://www.gts-translation.com/medicaltranslationpaper.pdf |title=Back Translation for Quality Control of Informed Consent Forms |journal=Journal of Clinical Research Best Practices |access-date=1 Februarie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505141653/http://www.gts-translation.com/medicaltranslationpaper.pdf |archive-date=5 Mei 2006}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Mark Twain, Brady-Handy photo portrait, Feb 7, 1871, cropped.jpg|duimnael|links|upright=0.45|[[Mark Twain]] het in 1903 sy eie kortverhaal &quot;The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County&quot; terugvertaal.]]
Mark Twain het humoristies sprekende bewys van die gereelde onbetroubaarheid van terugvertaling gelewer toe hy sy eie terugvertaling van 'n Franse vertaling van sy [[kortverhaal]] &quot;The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County&quot; uitgegee het. Hy het sy terugvertaling in 1903 saam met sy Engelse oorspronklike, die Franse vertaling en 'n &quot;Private History of the 'Jumping Frog' Story&quot; gepubliseer. Laasgenoemde bundel het 'n opgesomde verwerking van sy verhaal ingesluit wat volgens Twain, sonder toeskrywing aan hom, in professor Sidgwick se ''Greek Prose Composition'' (p. 116) onder die titel &quot;The Athenian and the Frog&quot; verskyn het; die verwerking is 'n tyd lank vir 'n onafhanklike antieke Griekse voorganger van Twain se verhaal aangesien.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Twain |first1=Mark |url=https://archive.org/details/jumpingfrogineng00twai_0/ |title=The jumping frog: in English, then in French, then clawed back into a civilized language once more by patient, unremunerated toil |last2=Strothmann |first2=F. (Frederick) |date=1903 |publisher=New York, Harper &amp; Bros.}}&lt;/ref&gt;

Wanneer 'n dokument net in vertaling oorleef en die oorspronklike verlore is, onderneem navorsers soms terugvertaling in 'n poging om die oorspronklike teks te rekonstrueer. 'n Voorbeeld is die roman ''Die Saragossa-manuskrip'' deur die Poolse aristokraat Jan Potocki (1761-1815), wat die roman in Frans geskryf en fragmente anoniem in 1804 en 1813-1814 gepubliseer het. Dele van die oorspronklike Franstalige manuskrip is later verlore, maar die ontbrekende fragmente het in 'n Poolse vertaling oorleef wat Edmund Chojecki in 1847 uit 'n volledige Franse kopie gemaak het wat sedertdien verlore geraak het. Franstalige weergawes van die volledige ''Saragossa-manuskrip'' is sedertdien geproduseer, gebaseer op die oorblywende Franstalige fragmente en op Franstalige weergawes wat uit Chojecki se Poolse weergawe terugvertaal is.&lt;ref&gt;Czesław Miłosz, ''The History of Polish Literature'', pp. 193-194.&lt;/ref&gt;

Baie werke van die invloedryke klassieke geneesheer [[Galenus]] oorleef net in middeleeuse Arabiese vertaling. Sommige oorleef net in Renaissance-Latynse vertalings uit die Arabies, dus op 'n tweede afstand van die oorspronklike. Om Galenus beter te verstaan, het geleerdes terugvertaling van sulke werke aangepak om die oorspronklike Grieks te rekonstrueer.&lt;ref&gt;Kotrc RF, Walters KR. &quot;A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic&quot;. ''Trans Stud Coll Physicians Phila.'' Desember 1979;1(4):256-304.&lt;/ref&gt;

Wanneer historici vermoed dat 'n dokument eintlik 'n vertaling uit 'n ander taal is, kan terugvertaling in daardie hipotetiese oorspronklike taal ondersteunende bewyse lewer deur te toon dat kenmerke soos idiome, [[woordspeling]]s en eienaardige grammatikale strukture inderdaad van die oorspronklike taal afkomstig is. Die bekende teks van die ''Till Eulenspiegel''-volksverhale is byvoorbeeld in Hoogduits, maar bevat woordspelings wat net werk wanneer hulle na [[Nederduits]] terugvertaal word. Dit lyk na duidelike bewys dat hierdie verhale, of ten minste groot dele daarvan, oorspronklik in Nederduits geskryf en deur 'n oormatig metafrastiese vertaler in Hoogduits vertaal is.

Ondersteuners van die Aramese voorrang, die siening dat die Christelike [[Nuwe Testament]] of sy bronne oorspronklik in [[Aramees]] geskryf is, probeer hul saak bewys deur te toon dat moeilike gedeeltes in die bestaande Griekse teks van die Nuwe Testament veel meer sin maak wanneer hulle na Aramees terugvertaal word: dat sommige onverstaanbare verwysings byvoorbeeld in werklikheid Aramese woordspelings is wat nie in Grieks werk nie. Weens soortgelyke aanduidings word geglo dat die 2de-eeuse Gnostiese [[Evangelie volgens Judas]], wat net in [[Kopties]] oorleef, oorspronklik in Grieks geskryf is.

John Dryden, die oorheersende Engelse literêre figuur van sy tyd, illustreer met sy gebruik van terugvertaling die invloed van vertalers op die ontwikkeling van tale en literêre style. Daar word geglo dat Dryden die eerste persoon was wat gestel het dat Engelse sinne nie op [[voorsetsel]]s moet eindig nie, omdat Latynse sinne nie op voorsetsels kan eindig nie.&lt;ref&gt;[http://ling.kgw.tu-berlin.de/lexicography/data/B_HIST_EU.html Gilman, E. Ward (red.). 1989. &quot;A Brief History of English Usage&quot;, ''Webster's Dictionary of English Usage''. Springfield (Mass.), Merriam-Webster, pp. 7a-11a], {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201152753/http://ling.kgw.tu-berlin.de/lexicography/data/B_HIST_EU.html |date=1 Desember 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Greene |first=Robert Lane |title=Three Books for the Grammar Lover in Your Life |newspaper=NPR.org |url=https://www.npr.org/2011/05/17/133652882/three-books-for-the-grammar-lover-in-your-life |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520015306/https://www.npr.org/2011/05/17/133652882/three-books-for-the-grammar-lover-in-your-life |archive-date=20 Mei 2011 |url-status=live |publisher=NPR |access-date=18 Mei 2011}}&lt;/ref&gt; Dryden het die verbod op gestrande voorsetsels in 1672 geskep toe hy teen Ben Jonson se frase van 1611, &quot;the bodies that those souls were frighted from&quot;, beswaar gemaak het, al het hy nie die rede vir sy voorkeur verskaf nie.&lt;ref&gt;Rodney Huddleston en Geoffrey K. Pullum, ''The Cambridge Grammar of the English Language'', Cambridge, Cambridge University Press, 2002, p. 627 e.v.&lt;/ref&gt; Dryden het sy eie skryfwerk dikwels in Latyn vertaal om na te gaan of dit bondig en elegant was, aangesien Latyn as 'n elegante en langlewende vergelykingstaal beskou is; daarna het hy sy skryfwerk volgens die Latynse grammatika in Engels terugvertaal. Omdat Latyn nie sinne het wat op voorsetsels eindig nie, het Dryden moontlik die Latynse grammatika op Engels toegepas en so die omstrede reël geskep dat sinne nie op voorsetsels mag eindig nie, wat later deur ander skrywers oorgeneem is.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=3komDgAAQBAJ&amp;q=word+by+word+kory+stamper |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918055942/https://books.google.com/books?id=3komDgAAQBAJ&amp;q=word+by+word+kory+stamper |archive-date=18 September 2021 |url-status=live |title=Word by Word: The Secret Life of Dictionaries |last=Stamper |first=Kory |date=1 Januarie 2017 |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |isbn=9781101870945 |page=47}}&lt;/ref&gt;

== Vertalers ==
'n Taal is nie bloot 'n versameling woorde en reëls van grammatika en sintaksis om sinne te genereer nie, maar ook 'n uitgestrekte onderling verbinde stelsel van konnotasies en kulturele verwysings waarvan die beheersing volgens die taalkundige Mario Pei &quot;byna op 'n lewenslange taak neerkom&quot;.&lt;ref&gt;Mario Pei, ''The Story of Language'', p. 424.&lt;/ref&gt;

Michael Wood, 'n emeritusprofessor aan die [[Princeton-universiteit]], skryf: &quot;Vertaling, soos taal self, behels kontekste, konvensies, klas, ironie, houding en baie ander gebiede waar taaldade hulle ophou. Daarom help dit om vertalings [van 'n gegewe werk] te vergelyk.&quot;&lt;ref&gt;Michael Wood, &quot;Break your bleedin' heart&quot; (resensie van Marcel Proust, ''Swann's Way'', vertaal deur James Grieve, NYRB, Junie 2023, 450 pp.; en Marcel Proust, ''The Swann Way'', vertaal deur Brian Nelson, Oxford, September 2023, 430 pp.), ''London Review of Books'', vol. 46, no. 1 (4 Januarie 2024), pp. 37-38 (p. 38).&lt;/ref&gt;

Emily Wilson, 'n professor in klassieke studies aan die Universiteit van Pennsilvanië en self 'n vertaler, skryf:

{{Aanhaling|Dit is [moeilik] om 'n goeie literêre vertaling te lewer. Dit geld sekerlik vir vertalings van antieke Griekse en Romeinse tekste, maar dit geld ook vir literêre vertaling in die algemeen: dit is baie moeilik. Die meeste lesers van vreemde tale is nie vertalers nie; die meeste skrywers is nie vertalers nie. Vertalers moet gelyktydig lees en skryf, asof hulle altyd verskeie instrumente in 'n eenmanorkes bespeel. En die meeste eenmanorkeste klink nie baie goed nie.&lt;ref&gt;Emily Wilson, &quot;Ah, how miserable!&quot; (resensie van drie afsonderlike vertalings van ''The Oresteia'' deur Aeschylus: deur Oliver Taplin, Liveright, November 2018; deur Jeffrey Scott Bernstein, Carcanet, April 2020; en deur David Mulroy, Wisconsin, April 2018), ''London Review of Books'', vol. 42, no. 19 (8 Oktober 2020), pp. 9-12, 14 (aanhaling: p. 14).&lt;/ref&gt;}}

Toe die Engelstalige romanskrywer [[Joseph Conrad]], wat lank min kontak met alledaagse gesproke Pools gehad het, in 1921, drie jaar voor sy dood, probeer het om Bruno Winawer se kort Poolse toneelstuk ''The Book of Job'' in Engels te vertaal, het hy soos verwag baie noodsaaklike nuanses van die eietydse Poolse taal gemis.&lt;ref&gt;Zdzisław Najder, ''Joseph Conrad: A Life'', Camden House, 2007, pp. 538-539.&lt;/ref&gt;

Die rol van die vertaler ten opsigte van die oorspronklike teks is met die rolle van ander vertolkende kunstenaars vergelyk, byvoorbeeld 'n musikant of akteur wat 'n musikale of dramatiese kunswerk vertolk. Vertaling, veral van 'n teks van enige ingewikkeldheid, behels soos ander menslike werksaamhede&lt;ref&gt;Stephen Greenblatt, &quot;Can We Ever Master King Lear?&quot;, ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 3 (23 Februarie 2017), p. 36.&lt;/ref&gt; vertolking: keuses moet gemaak word, en dit impliseer vertolking.&lt;ref name=&quot;kasparek85&quot; /&gt;{{Voetnota|Rebecca Armstrong skryf: &quot;'n Vertaler moet keuses maak; enige woord wat hulle kies, sal sy eie nuanse dra, 'n besondere stel vertolkings, implikasies en assosiasies. [Dikwels moet die vertaler] dieselfde woord in verskillende kontekste anders weergee.&quot;&lt;ref&gt;Rebecca Armstrong, &quot;All Kinds of Unlucky&quot; (resensie van ''The Aeneid'', vertaal deur Shadi Bartsch, Profile, November 2020, 400 pp.), ''London Review of Books'', vol. 43, no. 5 (4 Maart 2021), pp. 35-36 (aanhaling: p. 35).&lt;/ref&gt;}} Mark Polizzotti skryf: &quot;'n Goeie vertaling bied nie 'n weergawe van die werk nie, maar 'n vertolking, 'n herverteenwoordiging, net soos die opvoering van 'n toneelstuk of 'n sonate 'n verteenwoordiging van die draaiboek of die partituur is, een van baie moontlike verteenwoordigings.&quot;&lt;ref&gt;Mark Polizzotti, aangehaal in Marina Warner, &quot;The Politics of Translation&quot;, ''London Review of Books'', vol. 40, no. 19 (11 Oktober 2018), p. 21.&lt;/ref&gt; 'n Vertaling van 'n teks van enige ingewikkeldheid is, as kunswerk op sigself, enig en onherhaalbaar.

[[Lêer:Joseph Conrad-remastered to black and white.png|duimnael|links|upright=.5|Joseph Conrad]]
Joseph Conrad, wie se skryfwerk deur Zdzisław Najder as grensend aan &quot;outovertaling&quot; uit Conrad se Poolse en Franse taalpersonas beskryf is,&lt;ref&gt;Zdzisław Najder, ''Joseph Conrad: A Life'', 2007, p. IX.&lt;/ref&gt; het sy niggie en Poolse vertaler Aniela Zagórska aangeraai:

{{Aanhaling|Moet jou nie moeg maak om te noukeurig te wees nie ... Ek kan jou (in Frans) sê dat dit volgens my ''il vaut mieux interpréter que traduire'' [beter is om te vertolk as om te vertaal] ... ''Il s'agit donc de trouver les équivalents. Et là, ma chère, je vous prie laissez vous guider plutôt par votre tempérament que par une conscience sévère'' [Dit gaan dus daaroor om die ekwivalente uitdrukkings te vind. En daar, my liewe, vra ek jou om jou eerder deur jou temperament as deur 'n streng gewete te laat lei].&lt;ref&gt;Zdzisław Najder, ''Joseph Conrad: A Life'', 2007, p. 524.&lt;/ref&gt;}}

Conrad het 'n ander vertaler meegedeel dat die eerste vereiste vir 'n goeie vertaling is dat dit &quot;idiomaties&quot; moet wees: &quot;Want in die [[idioom]] lê die ''helderheid'' van 'n taal en die taal se krag en sy skilderagtigheid, waarmee ek laastens die beeldskeppende vermoë van geordende woorde bedoel.&quot;&lt;ref&gt;Zdzisław Najder, ''Joseph Conrad: A Life'', 2007, p. 332.&lt;/ref&gt; Conrad het C.K. Scott Moncrieff se Engelse vertaling van [[Marcel Proust]] se ''À la recherche du temps perdu'' bo die Franse oorspronklike verkies.&lt;ref&gt;Walter Kaiser, &quot;A Hero of Translation&quot; (resensie van Jean Findlay, ''Chasing Lost Time: The Life of C.K. Scott Moncrieff: Soldier, Spy, and Translator''), ''The New York Review of Books'', vol. LXII, no. 10 (4 Junie 2015), p. 55.&lt;/ref&gt;

Emily Wilson skryf dat &quot;vertaling altyd vertolking behels, en [vereis] dat elke vertaler ... so diep as menslik moontlik oor elke verbale, poëtiese en vertolkende keuse nadink&quot;.&lt;ref&gt;Emily Wilson, &quot;A Doggish Translation&quot; (resensie van ''The Poems of Hesiod: Theogony, Works and Days, and The Shield of Herakles'', uit die Grieks vertaal deur Barry B. Powell, University of California Press, 2017, 184 pp.), ''The New York Review of Books'', vol. LXV, no. 1 (18 Januarie 2018), p. 36.&lt;/ref&gt;

Daniel Mendelsohn, 'n klassikus aan Bard College, het in 'n onderhoud op dieselfde trant gesê:

{{Aanhaling|Baie mense dink, wanneer hulle aan vertaling dink, jy sit met 'n woordeboek en kyk na die teks en begin, maar jy moet werklik 'n vertolking hê ... Jy moet 'n besluit neem. Ek dink nie daar is enige vertaling wat nie ook 'n vertolking is nie. Daar bestaan nie so iets soos 'n volkome deursigtige vertaling nie.&lt;ref&gt;Lauren Kane, &quot;Translating from Troy to Ithaca&quot;, 'n onderhoud in die ''New York Review of Books''-e-posnuusbrief van 10 Mei 2025 met Daniel Mendelsohn oor sy Engelse weergawe van Homeros se ''Odusseia'' wat in April 2025 verskyn het.&lt;/ref&gt;}}

Die vertaling van meer as die eenvoudigste kort tekste verg 'n sorgvuldige noukeurige lees van die bronteks en die konsepvertaling, om die dubbelsinnighede wat in taal inherent is op te los en so asimptoties die akkuraatste weergawe van die bronteks te nader.&lt;ref&gt;Christopher Kasparek, voorwoord van die vertaler by Bolesław Prus, ''Pharaoh'', uit die Pools vertaal, met voorwoord en aantekeninge, deur Christopher Kasparek, Amazon Kindle-e-boek, 2020.&lt;/ref&gt;

Deel van die dubbelsinnigheid vir 'n vertaler het met die struktuur van die menslike taal te doen. Die sielkundige en neurowetenskaplike Gary Marcus merk op dat &quot;feitlik elke sin [wat mense voortbring] dubbelsinnig is, dikwels op verskeie maniere. Ons brein is so goed daarmee om taal te verstaan dat ons dit gewoonlik nie agterkom nie.&quot;&lt;ref&gt;Gary Marcus, &quot;Am I Human?: Researchers need new ways to distinguish artificial intelligence from the natural kind&quot;, ''Scientific American'', vol. 316, no. 3 (Maart 2017), p. 63.&lt;/ref&gt; 'n Voorbeeld van taalkundige dubbelsinnigheid is die probleem van voornaamwoordelike disambiguasie: 'n masjien het geen manier om te bepaal na wie of wat 'n [[voornaamwoord]] soos &quot;hy&quot;, &quot;sy&quot; of &quot;dit&quot; in 'n sin verwys nie.&lt;ref&gt;Gary Marcus, &quot;Am I Human?: Researchers need new ways to distinguish artificial intelligence from the natural kind&quot;, ''Scientific American'', vol. 316, no. 3 (Maart 2017), p. 61.&lt;/ref&gt; Sulke disambiguasie is ook vir 'n mens nie onfeilbaar nie.

Dubbelsinnigheid raak sowel vertalers as, soos die geskrifte van die digter en literêre kritikus William Empson getoon het, literêre kritici. Dubbelsinnigheid mag in [[poësie]] en [[diplomasie]] wenslik, selfs noodsaaklik, wees; in gewone [[prosa]] kan dit meer problematies wees.&lt;ref&gt;David Bromwich, &quot;In Praise of Ambiguity&quot; (resensie van Michael Wood, ''On Empson'', Princeton University Press, 2017), ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 16 (26 Oktober 2017), pp. 50-52.&lt;/ref&gt;

Individuele uitdrukkings, woorde, frases en sinne is met konnotasies belaai. Soos Empson toon, lyk enige stuk taal vatbaar vir &quot;alternatiewe reaksies&quot;, of soos Joseph Conrad een keer geskryf het, &quot;geen Engelse woord het skoon rande nie&quot;. Alle uitdrukkings, het Conrad gemeen, dra so baie konnotasies dat hulle min meer as &quot;instrumente om verdoeselde emosies op te wek&quot; is.&lt;ref&gt;Michael Gorra, &quot;Corrections of Taste&quot; (resensie van Terry Eagleton, ''Critical Revolutionaries: Five Critics Who Changed the Way We Read'', Yale University Press, 323 pp.), ''The New York Review of Books'', vol. LXIX, no. 15 (6 Oktober 2022), p. 17.&lt;/ref&gt;

Vertalers mag net dele van die oorspronklike teks weergee, mits hulle lesers daarvan verwittig. 'n Vertaler behoort egter nie die rol van [[sensuur|sensor]] aan te neem en gedeeltes stilswyend te skrap of te verbloem bloot om 'n politieke of morele belang te behaag nie.&lt;ref&gt;Billiani, Francesca (2001).&lt;/ref&gt;

Vertaling het vir baie skrywers as 'n skool vir skryfwerk gedien, net soos die kopiëring van meesterwerke van die skilderkuns baie beginnerskilders geskool het.&lt;ref&gt;Anka Muhlstein, &quot;Painters and Writers: When Something New Happens&quot;, ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 1 (19 Januarie 2017), p. 35.&lt;/ref&gt; 'n Vertaler wat 'n outeur se gedagtes bekwaam in sy eie taal kan weergee, behoort sekerlik ook enige van sy eie gedagtes toereikend in sy eie taal te kan weergee. Vertaling, soos die analitiese filosofie, dwing 'n presiese ontleding van taalelemente en van hul gebruik af. In 1946 het die digter [[Ezra Pound]], toe in die St. Elizabeth's-hospitaal in [[Washington, D.C.]], 'n besoeker, die 18-jarige beginnerdigter W.S. Merwin, aangeraai: &quot;Die werk van vertaling is die beste onderwyser wat jy ooit sal hê.&quot;&lt;ref&gt;''W.S. Merwin: To Plant a Tree'': 'n dokumentêr van 'n uur wat op PBS uitgesaai is.&lt;/ref&gt; Merwin, wat Pound se raad ter harte geneem het, skryf van vertaling as 'n &quot;onmoontlike, onvoltooibare&quot; kuns.&lt;ref&gt;Merwin se inleiding tot sy ''Selected Translations'' van 2013, aangehaal deur Ange Mlinko, &quot;Whole Earth Troubador&quot; (resensie van ''The Essential W.S. Merwin'', red. Michael Wiegers, Copper Canyon, 338 pp., 2017), ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 19 (7 Desember 2017), p. 45.&lt;/ref&gt;

'n Vertaler tree as brug tussen twee tale en kulture op. Wanneer hy die eerste konsep van 'n vertaling voltooi het, staan hy op die middelpunt van die brug. Slegs nadat hy die woordeskat, idiome, grammatika en sintaksis van die bronteks volledig na dié van die teikentaal omgeskakel het, kom hy by die ander ent van die brug aan.

Vertalers, waaronder monnike wat Boeddhistiese tekste in Oos-Asië versprei het en die vroegmoderne Europese vertalers van die Bybel, het in die loop van hul werk die tale waarin hulle vertaal het, self gevorm. Hulle het as brûe gedien om kennis tussen kulture oor te dra, en saam met idees het hulle leenwoorde en leenvertalings van grammatikale strukture, idiome en woordeskat uit die brontale in hul eie tale ingevoer.

=== Tolking ===
[[Lêer:Cortez &amp; La Malinche.jpg|duimnael|links|upright=.8|Hernán Cortés en La Malinche (''regs'') ontmoet Moctezuma II in Tenochtitlan op 8 November 1519.]]
[[Lêer:Lewis and Clark 1954 Issue-3c.jpg|duimnael|upright=.9|Lewis en Clark met hul Indiaanse tolk, Sacagawea]]
Tolking is die fasilitering van mondelinge of gebaretaalkommunikasie, gelyktydig of opeenvolgend, tussen twee of onder drie of meer sprekers wat nie dieselfde taal praat of teken nie. Anders as Engels gebruik baie tale nie twee afsonderlike woorde vir die werksaamhede van geskrewe en lewende vertalers nie, en selfs Engels maak nie altyd die onderskeid nie.

Tolke het soms beslissende rolle in die menslike geskiedenis gespeel. 'n Vername voorbeeld is La Malinche, ook bekend as Malintzin, Malinalli en Doña Marina, 'n Nahua-vrou van die vroeë 16de eeu van die Mexikaanse Golfkus. As kind is sy aan Maja-slawehandelaars van Xicalango verkoop of gegee en het sy so tweetalig geword. Daarna is sy saam met ander vroue aan die indringende Spanjaarde gegee, en sy het as tolk, raadgewer, tussenganger en minnares van [[Hernán Cortés]] instrumenteel in die Spaanse verowering van [[Meksiko]] geword.&lt;ref&gt;Hugh Thomas, ''Conquest: Montezuma, Cortes and the Fall of Old Mexico'', New York, Simon and Schuster, 1993, pp. 171-172.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Lin Shu.jpg|duimnael|upright=0.4|Lin Shu]]
Byna drie eeue later het Sacagawea 'n vergelykbare rol as tolk vir die Lewis en Clark-ekspedisie van 1804-1806 in die [[Verenigde State]] gespeel. As kind is die Lemhi Shoshone-vrou deur Hidatsa-Indiane ontvoer en het sy so tweetalig geword. Sacagawea het die ekspedisie se deurkruising van die Noord-Amerikaanse vasteland na die [[Stille Oseaan]] vergemaklik.&lt;ref&gt;&quot;Sacagawea&quot;, ''The Encyclopedia Americana'', 1986, vol. 24, p. 72.&lt;/ref&gt;

Die beroemde Chinese letterkundige Lin Shu (1852-1924), wat geen vreemde tale geken het nie, het Westerse literêre klassieke met die hulp van sy vriend Wang Shouchang, wat in Frankryk gestudeer het, in Chinees weergegee. Wang het die tekste vir Lin getolk, en Lin het hulle in Chinees weergegee. Lin se eerste sodanige vertaling, 巴黎茶花女遺事 (''Verlede verhale van die Kamelia-vrou van Parys'', Alexandre Dumas fils se ''La Dame aux Camélias''), is in 1899 gepubliseer, was 'n onmiddellike sukses en is deur baie meer vertalings uit Frans en Engels gevolg.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chen |first1=Weihong |last2=Cheng |first2=Xiaojuan |date=1 Junie 2014 |title=An Analysis of Lin Shu's Translation Activity from the Cultural Perspective |url=http://www.academypublication.com/issues/past/tpls/vol04/06/14.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813040416/http://www.academypublication.com/issues/past/tpls/vol04/06/14.pdf |archive-date=13 Augustus 2017 |url-status=live |journal=Theory and Practice in Language Studies |volume=4 |issue=6 |pages=1201-1206 |doi=10.4304/tpls.4.6.1201-1206 |issn=1799-2591}}&lt;/ref&gt;

=== Beëdigde vertaling ===
Beëdigde vertaling, ook gesertifiseerde vertaling genoem, streef na regsekwivalensie tussen twee dokumente wat in verskillende tale geskryf is. Dit word deur iemand uitgevoer wat deur plaaslike regulasies daartoe gemagtig is, en dié regulasies verskil wyd van land tot land. Sommige lande erken selfverklaarde bevoegdheid. Ander vereis dat die vertaler 'n amptelike staatsaanstelling moet wees. In sommige lande, soos die [[Verenigde Koninkryk]], vereis sekere staatsinstellings dat vertalers deur bepaalde vertaalinstitute of -verenigings geakkrediteer moet word om gesertifiseerde vertalings te kan uitvoer.

=== Internet ===
Webgebaseerde menslike vertaling word in die algemeen deur maatskappye en individue verkies wat meer akkurate vertalings wil verseker. Gegewe die gereelde onakkuraatheid van masjienvertalings bly menslike vertaling die betroubaarste en akkuraatste vorm van vertaling wat beskikbaar is.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.economist.com/technology-quarterly/2010/03/06/the-many-voices-of-the-web |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602151659/https://www.economist.com/technology-quarterly/2010/03/06/the-many-voices-of-the-web |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=live |newspaper=The Economist |title=The many voices of the web |date=4 Maart 2010}}&lt;/ref&gt; Met die opkoms van vertaling deur massadeelname,&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Graham|first=Paul|url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2011-07/04/mechanical-turkish-ackuna|title=How Ackuna wants to fix language translation by crowdsourcing it|publisher=Wired|access-date=1 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517232045/http://www.wired.co.uk/news/archive/2011-07/04/mechanical-turkish-ackuna|archive-date=17 Mei 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; van vertaalgeheuetegnieke en van internettoepassings kon vertaalagentskappe menslike vertaaldienste op aanvraag aan ondernemings, individue en instellings lewer.

Hoewel webgebaseerde menslike vertaling nie soos sy masjienewekniee, [[Google Translate]] en die nou ontbinde Babel Fish, oombliklik is nie, het dit vanaf 2010 in gewildheid gegroei deur relatief vinnige en akkurate vertaling van sakekommunikasie, regsdokumente, mediese rekords en sagtewarelokalisering te lewer.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://venturebeat.com/2010/03/26/speaklike-offers-human-powered-translation-for-blogs/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100330055719/https://venturebeat.com/2010/03/26/speaklike-offers-human-powered-translation-for-blogs/ |archive-date=30 Maart 2010 |url-status=dead |title=Speaklike offers human-powered translation for blogs |website=VentureBeat |last=Boutin |first=Paul |date=26 Maart 2010}}&lt;/ref&gt; Webgebaseerde menslike vertaling trek ook private webwerfgebruikers en bloggers aan.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/01/11/AR2010011100701.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110232431/https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/01/11/AR2010011100701.html |archive-date=10 November 2012 |url-status=live |newspaper=The Washington Post |title=MyGengo Is Mechanical Turk For Translations |first=Serkan |last=Toto |date=11 Januarie 2010}}&lt;/ref&gt; Die inhoud van webwerwe is vertaalbaar, maar die URL's van webwerwe nie. Taalhulpmiddels op die internet help met die begrip van teks.

=== Rekenaargesteunde vertaling ===
Rekenaargesteunde vertaling, ook rekenaarondersteunde vertaling, masjiengesteunde menslike vertaling en interaktiewe vertaling genoem, is 'n vorm van vertaling waarin 'n menslike vertaler 'n teikenteks met die hulp van 'n rekenaarprogram skep. Die masjien steun die menslike vertaler.

Rekenaargesteunde vertaling kan standaard woordeboek- en grammatikaprogramme insluit. Die term verwys egter normaalweg na 'n reeks gespesialiseerde programme wat vir die vertaler beskikbaar is, waaronder vertaalgeheue, terminologiebestuur, konkordansie en belyningsprogramme.

Hierdie hulpmiddels versnel en vergemaklik menslike vertaling, maar hulle lewer nie vertaling nie. Dit is die funksie van hulpmiddels wat breedweg as masjienvertaling bekend staan. Die hulpmiddels versnel die vertaalproses deur die menslike vertaler by te staan en vertalings in 'n databasis, die vertaalgeheue, te onthou, sodat die inhoud hergebruik kan word as dieselfde sin weer in dieselfde of in 'n toekomstige projek voorkom. Hierdie hergebruik lei tot kostebesparings, beter konsekwentheid en korter projektydlyne.

== Masjienvertaling ==
Masjienvertaling is 'n proses waardeur 'n rekenaarprogram 'n bronteks ontleed en in beginsel 'n teikenteks sonder menslike ingryping voortbring. In werklikheid behels masjienvertaling tipies wel menslike ingryping, in die vorm van voorafredigering en naredigering.&lt;ref name=&quot;nist&quot;&gt;Sien die [https://www.nist.gov/speech/tests/mt/ NIST-toetse wat jaarliks sedert 2001 uitgevoer word] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090322202656/http://nist.gov/speech/tests/mt/ |date=22 Maart 2009}} en die Bilingual Evaluation Understudy.&lt;/ref&gt; Met behoorlike terminologiewerk, met die voorbereiding van die bronteks vir masjienvertaling en met die herbewerking van die masjienvertaling deur 'n menslike vertaler, kan kommersiële masjienvertaalhulpmiddels nuttige resultate lewer, veral as die masjienvertaalstelsel met 'n vertaalgeheue of 'n vertaalbestuurstelsel geïntegreer is.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vashee|first=Kirti|title=Statistical machine translation and translation memory: An integration made in heaven!|journal=ClientSide News Magazine|volume=7|issue=6|pages=18-20|year=2007|url=http://www.clientsidenews.com/downloads/CSNV7I6.zip|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928140236/http://www.clientsidenews.com/downloads/CSNV7I6.zip|archive-date=28 September 2007}}&lt;/ref&gt;

Ongeredigeerde masjienvertaling is openbaar beskikbaar deur hulpmiddels op die internet soos Google Translate, Almaany,&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Altarabin |first1=Mahmoud |title=The Routledge Course on Media, Legal and Technical Translation: English-Arabic-English |year=2020 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-19763-1 |page=15 |url=https://books.google.com/books?id=9A4HEAAAQBAJ&amp;pg=PA15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118094240/https://books.google.com/books?id=9A4HEAAAQBAJ&amp;pg=PA15 |archive-date=18 November 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Babylon, DeepL Translator en StarDict. Hierdie lewer growwe vertalings wat onder gunstige omstandighede die betekenis van die bronteks benader. Met die internet kan vertaalprogramme individue wat nie moedertaalsprekers is nie, help om webblaaie wat in ander tale gepubliseer is, te verstaan. Hulpmiddels wat hele bladsye vertaal, is egter van beperkte nut, aangesien hulle net 'n beperkte moontlike begrip van die oorspronklike outeur se bedoeling en konteks bied; vertaalde bladsye is geneig om eerder foutief humoristies en verwarrend as verhelderend te wees.

Interaktiewe vertalings met opspringvensters word al hoe gewilder. Hierdie hulpmiddels wys een of meer moontlike ekwivalente vir elke woord of frase, en menslike operateurs hoef net die waarskynlikste ekwivalent te kies soos die muis oor die vreemdetaalteks gly. Moontlike ekwivalente kan volgens uitspraak gegroepeer word. Maatskappye soos Ectaco lewer ook sakformaattoestelle wat masjienvertalings verskaf.

[[Lêer:Claude Piron.jpg|duimnael|upright=.45|Claude Piron]]
Om uitsluitlik op ongeredigeerde masjienvertaling te vertrou, ignoreer egter die feit dat kommunikasie in menslike taal in konteks ingebed is en dat dit 'n mens verg om die konteks van die oorspronklike teks met 'n redelike mate van waarskynlikheid te begryp. Dit is seker waar dat selfs suiwer menslike vertalings tot foute geneig is; om te verseker dat 'n masjiengegenereerde vertaling vir 'n mens nuttig is en dat 'n vertaling van publiseerbare gehalte bereik word, moet sulke vertalings dus deur 'n mens nagegaan en geredigeer word.{{Voetnota|J.M. Cohen merk op: &quot;Wetenskaplike vertaling is die doel van 'n tydperk wat alle werksaamhede tot tegnieke sou reduseer. Dit is egter onmoontlik om 'n masjien vir literêre vertaling voor te stel wat minder ingewikkeld is as die menslike brein self, met al sy kennis, leeswerk en onderskeidingsvermoë.&quot;&lt;ref name=&quot;cohen14&quot;&gt;J.M. Cohen, &quot;Translation&quot;, ''Encyclopedia Americana'', 1986, vol. 27, p. 14.&lt;/ref&gt;}} Claude Piron skryf dat masjienvertaling op sy beste die makliker deel van 'n vertaler se werk outomatiseer; die moeiliker en meer tydrowende deel behels gewoonlik omvattende navorsing om dubbelsinnighede in die bronteks op te los wat die grammatikale en leksikale vereistes van die teikentaal opgelos wil hê.&lt;ref&gt;Claude Piron, ''Le défi des langues'', Parys, L'Harmattan, 1994.&lt;/ref&gt; Sulke navorsing is 'n noodsaaklike voorspel tot die voorafredigering wat nodig is om insette vir masjienvertaalprogramme te verskaf sodat die uitset nie betekenisloos is nie.&lt;ref name=&quot;nist&quot; /&gt;

Die swakhede van suiwer masjienvertaling, sonder menslike kundigheid, is dié van die [[kunsmatige intelligensie]] self. Gary Marcus merk op dat 'n tot dusver onoorkomelike struikelblok vir kunsmatige intelligensie 'n onvermoë tot betroubare disambiguasie is.&lt;ref&gt;Gary Marcus, &quot;Am I Human?: Researchers need new ways to distinguish artificial intelligence from the natural kind&quot;, ''Scientific American'', vol. 316, no. 3 (Maart 2017), pp. 58-63.&lt;/ref&gt; In 2018 het die professionele vertaler Mark Polizzotti gemeen dat masjienvertaling, deur Google Translate en dergelike, waarskynlik nie binnekort menslike vertalers sou bedreig nie, omdat masjiene nooit nuanse en konnotasie sou begryp nie.&lt;ref&gt;Emily Wilson, &quot;The Pleasures of Translation&quot; (resensie van Mark Polizzotti, ''Sympathy for the Traitor: A Translation Manifesto'', MIT Press, 2018, 182 pp.), ''The New York Review of Books'', vol. LXV, no. 9 (24 Mei 2018), p. 47.&lt;/ref&gt; Paul Taylor skryf: &quot;Daar is miskien 'n grens aan wat 'n rekenaar kan doen sonder om te weet dat dit onvolmaakte voorstellings van 'n eksterne werklikheid manipuleer.&quot;&lt;ref&gt;Paul Taylor, &quot;Insanely Complicated, Hopelessly Inadequate&quot; (resensie van Brian Cantwell Smith, ''The Promise of Artificial Intelligence: Reckoning and Judgment'', MIT, Oktober 2019, 157 pp.; Gary Marcus en Ernest Davis, ''Rebooting AI: Building Artificial Intelligence We Can Trust'', Ballantine, September 2019, 304 pp.; Judea Pearl en Dana Mackenzie, ''The Book of Why: The New Science of Cause and Effect'', Penguin, Mei 2019, 418 pp.), ''London Review of Books'', vol. 43, no. 2 (21 Januarie 2021), pp. 37-39 (aanhaling: p. 39).&lt;/ref&gt;

== Literêre vertaling ==
Die vertaling van literêre werke, soos [[Roman (letterkunde)|romans]], kortverhale, toneelstukke en gedigte, word as 'n literêre strewe op sigself beskou; die [[Kanada|Kanadese]] Goewerneur-generaal se Pryse ken byvoorbeeld jaarliks pryse vir die beste literêre vertalings tussen Engels en Frans toe.

Onder die baie skrywers wat hulle as literêre vertalers 'n naam gemaak het, is Vasili Zjoekovski, Tadeusz Boy-Żeleński, [[Vladimir Nabokov]], [[Jorge Luis Borges]], Robert Stiller, Lydia Davis, [[Haruki Murakami]], Achy Obejas en Jhumpa Lahiri.

In die 2010's is 'n aansienlike geslagswanbalans in literêre vertaling in Engels opgemerk,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.wordswithoutborders.org/dispatches/article/where-are-the-women-in-translation |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728191146/https://www.wordswithoutborders.org/dispatches/article/where-are-the-women-in-translation |archive-date=28 Julie 2018 |url-status=live |title=Where Are the Women in Translation? |last=Anderson |first=Alison |date=14 Mei 2013 |website=Words Without Borders |access-date=28 Julie 2018}}&lt;/ref&gt; met baie meer manlike as vroulike skrywers wat vertaal is. Meytal Radzinski het in 2014 die veldtog ''Women in Translation'' begin om dit aan te spreek.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://literarytranslators.wordpress.com/2016/07/25/women-in-translation-an-interview-witth-meytal-radzinski/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161023235137/https://literarytranslators.wordpress.com/2016/07/25/women-in-translation-an-interview-witth-meytal-radzinski/ |archive-date=23 Oktober 2016 |url-status=live |title=Women in Translation: An Interview with Meytal Radzinski |date=25 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thebookseller.com/tags-bookseller/meytal-radzinski |archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025617/https://www.thebookseller.com/tags-bookseller/meytal-radzinski |archive-date=26 September 2021 |url-status=live |title=Meytal Radzinski |website=www.thebookseller.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://biblibio.blogspot.com/2018/07/exclusion-is-choice-bias-in-best-of.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180712083147/http://biblibio.blogspot.com/2018/07/exclusion-is-choice-bias-in-best-of.html |archive-date=12 Julie 2018 |url-status=live |title=Biblibio: Exclusion is a choice, Bias in &quot;Best of&quot; lists |first=Meytal |last=Radzinski |date=3 Julie 2018}}&lt;/ref&gt;

=== Geskiedenis ===
Die eerste belangrike vertaling in die Weste was dié van die [[Septuagint]], wat hieronder onder [[#Godsdienstige tekste|godsdienstige tekste]] behandel word: die verstrooide Jode het hul voorvaderlike taal vergeet en het Griekse weergawes van hul Geskrifte nodig gehad.&lt;ref name=&quot;cohen12&quot; /&gt;

Deur die Middeleeue was Latyn die ''lingua franca'' van die westerse geleerde wêreld. [[Alfred die Grote]], koning van Wessex in [[Engeland]] in die 9de eeu, was ver voor sy tyd deurdat hy volkstaalvertalings in Angel-Saksies van Bede se ''Ecclesiastical History'' en Boethius se ''Consolation of Philosophy'' laat maak het. Intussen het die Christelike Kerk selfs gedeeltelike verwerkings van die [[Vulgaat]] van Hieronymus, van sowat 384 n.C., die standaard-Latynse Bybel, afgekeur.&lt;ref&gt;J.M. Cohen, &quot;Translation&quot;, ''Encyclopedia Americana'', 1986, vol. 27, pp. 12-13.&lt;/ref&gt;

In Asië het die verspreiding van Boeddhisme tot grootskaalse voortgesette vertaalpogings gelei wat ruim meer as 'n duisend jaar beslaan het.

Die [[Arabiere]] het grootskaalse vertaalpogings onderneem. Nadat hulle die Griekse wêreld verower het, het hulle Arabiese weergawes van sy filosofiese en wetenskaplike werke gemaak. Gedurende die Middeleeue is vertalings van sommige van hierdie Arabiese weergawes in Latyn gemaak, hoofsaaklik in [[Córdoba]] in Spanje.&lt;ref name=&quot;cohen13&quot;&gt;J.M. Cohen, &quot;Translation&quot;, ''Encyclopedia Americana'', 1986, vol. 27, p. 13.&lt;/ref&gt; Koning [[Alfonso X]] die Wyse van [[Kastilië]] het hierdie poging in die 13de eeu bevorder deur 'n ''Schola Traductorum'' (Skool van Vertaling) in [[Toledo]] te stig. Daar is Arabiese, Hebreeuse en Latynse tekste deur Moslem-, Joodse en Christelike geleerdes in die ander tale vertaal, en dié geleerdes het ook die verdienste van hul onderskeie godsdienste bespreek. Latynse vertalings van Griekse en oorspronklike Arabiese werke van geleerdheid en wetenskap het die Europese skolastiek, en daarmee die Europese wetenskap en kultuur, bevorder.

Die breë historiese neigings in die Westerse vertaalpraktyk kan aan die hand van die vertaling in Engels geïllustreer word.

[[Lêer:Chaucer Hoccleve.png|duimnael|upright=.7|Geoffrey Chaucer]]
Die eerste fyn vertalings in Engels is in die 14de eeu deur [[Geoffrey Chaucer]] gemaak, wat uit die Italiaans van [[Giovanni Boccaccio]] in sy eie ''Knight's Tale'' en ''Troilus and Criseyde'' verwerk het, 'n vertaling van die Franse ''Roman de la Rose'' begin het en 'n vertaling van Boethius uit die Latyn voltooi het. Chaucer het 'n Engelse digterlike tradisie op verwerkings en vertalings uit daardie vroeër gevestigde literêre tale gegrond.&lt;ref name=&quot;cohen13&quot; /&gt;

Die eerste groot Engelse vertaling was die Wycliffe-Bybel van sowat 1382, wat die swakhede van 'n onderontwikkelde Engelse prosa getoon het. Slegs aan die einde van die 15de eeu het die groot tyd van Engelse prosavertaling met Thomas Malory se ''Le Morte d'Arthur'' begin, 'n verwerking van die Arthur-romanse wat so vry is dat dit eintlik skaars 'n ware vertaling genoem kan word. Die eerste groot Tudor-vertalings is gevolglik die Tyndale-Nuwe Testament (1525), wat die Authorized Version (1611) beïnvloed het, en Lord Berners se weergawe van Jean Froissart se ''Chronicles'' (1523-1525).&lt;ref name=&quot;cohen13&quot; /&gt;

[[Lêer:Portrait of Marsilio Ficino at the Duomo Firence 2.jpg|duimnael|upright=.6|Marsilio Ficino]]
Intussen het 'n nuwe tydperk in die geskiedenis van vertaling in die Renaissance-Italië in [[Florence]] geopen met die aankoms van die Bisantynse geleerde Georgius Gemistus Pletho aan die hof van [[Cosimo de' Medici]], kort voor die val van [[Konstantinopel]] aan die Turke (1453). 'n Latynse vertaling van [[Plato]] se werke is deur Marsilio Ficino onderneem. Dit en [[Erasmus]] se Latynse uitgawe van die Nuwe Testament het tot 'n nuwe houding teenoor vertaling gelei. Vir die eerste keer het lesers noukeurigheid van weergawe geëis, aangesien filosofiese en godsdienstige oortuigings van die presiese woorde van Plato, [[Aristoteles]] en [[Jesus]] afgehang het.&lt;ref name=&quot;cohen13&quot; /&gt;

Nie-vakkundige letterkunde het egter steeds op ''verwerking'' gesteun. Frankryk se ''Pléiade'', Engeland se Tudor-digters en die Elizabethaanse vertalers het temas van Horatius, [[Ovidius]], [[Petrarca]] en moderne Latynse skrywers verwerk en 'n nuwe digterlike styl op daardie modelle gevorm. Die Engelse digters en vertalers wou 'n nuwe publiek, wat deur die opkoms van 'n middelklas en die ontwikkeling van die drukkuns geskep is, van werke voorsien soos die oorspronklike outeurs dit ''sou geskryf het'' as hulle in daardie tyd in Engeland geskryf het.&lt;ref name=&quot;cohen13&quot; /&gt;

Die Elizabethaanse tydperk van vertaling het aansienlike vordering verder as blote parafrase na 'n ideaal van stilistiese ekwivalensie gesien, maar selfs tot die einde van hierdie tydperk, wat eintlik tot in die middel van die 17de eeu gestrek het, was daar geen besorgdheid oor woordelikse akkuraatheid nie.&lt;ref name=&quot;cohen14&quot; /&gt;

In die tweede helfte van die 17de eeu wou die digter John Dryden [[Vergilius]] laat praat &quot;in woorde soos hy waarskynlik sou geskryf het as hy nog geleef en 'n Engelsman was&quot;. Hoe groot Dryden se gedig ook al is, lees 'n mens tog Dryden en ervaar nie die Romeinse digter se bondigheid nie. Net so ly Homeros stellig onder Alexander Pope se poging om die Griekse digter se &quot;wilde paradys&quot; tot orde te bring. Albei werke leef eerder as waardige ''Engelse'' epope voort as wat hulle toegang tot die Latyn of Grieks bied.&lt;ref name=&quot;cohen14&quot; /&gt;

[[Lêer:Edward FitzGerald.jpg|duimnael|links|upright=.5|Edward FitzGerald]]
Deur die 18de eeu was die wagwoord van vertalers leesgemak. Wat hulle ook al nie in 'n teks verstaan het nie, of gedink het lesers sou verveel, het hulle weggelaat. Hulle het vrolik aangeneem dat hul eie styl van uitdrukking die beste was en dat tekste in vertaling daarby moes aanpas. Vir vakkundigheid het hulle nie meer as hul voorgangers omgegee nie, en hulle het nie teruggedeins om vertalings uit vertalings in derde tale te maak nie, of uit tale wat hulle skaars geken het, of, soos in die geval van James Macpherson se &quot;vertalings&quot; van Ossian, uit tekste wat eintlik die &quot;vertaler&quot; se eie werk was.&lt;ref name=&quot;cohen14&quot; /&gt;

Die 19de eeu het nuwe standaarde van akkuraatheid en styl gebring. Wat akkuraatheid betref, merk J.M. Cohen op, het die beleid &quot;die teks, die hele teks en niks anders as die teks&quot; geword, buiten enige ontugtige gedeeltes en die toevoeging van oorvloedige verklarende voetnote.{{Voetnota|Henry Benedict Mackey se vertaling van Franciskus van Sales se &quot;[http://www.ccel.org/ccel/desales/love.html Treatise on the Love of God]&quot; laat byvoorbeeld deurgaans die heilige se vergelykings van God met 'n soogmoeder weg, asook verwysings na Bybelverhale soos die verkragting van Tamar.}} Wat styl betref, was die Victoriane se doel, deur verreikende metafrase of ''pseudo''-metafrase bereik, om lesers voortdurend daaraan te herinner dat hulle 'n ''buitelandse'' klassieke werk lees. 'n Uitsondering was die uitstaande vertaling van hierdie tydperk, Edward FitzGerald se ''Rubaiyat'' van [[Omar Chajjam]] (1859), wat sy Oosterse geur grotendeels deur die gebruik van Persiese name en diskrete Bybelse weerklanke verkry het en eintlik min van sy materiaal uit die Persiese oorspronklike gehaal het.&lt;ref name=&quot;cohen14&quot; /&gt;

Voor die 20ste eeu is 'n nuwe patroon in 1871 deur Benjamin Jowett gestel, wat Plato in eenvoudige, reguit taal vertaal het. Jowett se voorbeeld is egter nie gevolg nie tot diep in die nuwe eeu, toe akkuraatheid eerder as styl die hoofmaatstaf geword het.&lt;ref name=&quot;cohen14&quot; /&gt;

=== Moderne vertaling ===
Soos 'n taal ontwikkel, kan tekste in 'n vroeër weergawe van die taal, oorspronklike tekste of ou vertalings, vir moderne lesers moeilik word om te verstaan. So 'n teks kan dus in 'n moderner taal vertaal word, wat 'n &quot;moderne vertaling&quot; lewer.

Sulke moderne weergawes word óf op letterkunde uit klassieke tale soos Latyn of Grieks toegepas, veral op die Bybel, óf op letterkunde uit 'n vroeër stadium van dieselfde taal, soos met die werke van [[William Shakespeare]] (wat grotendeels, hoewel met moeite, vir 'n moderne gehoor verstaanbaar is) of met Geoffrey Chaucer se [[Middelengels]]e ''[[The Canterbury Tales]]'' (wat vir die meeste moderne lesers net met swaar steun op voetnote verstaanbaar is). Die Oregon Shakespeare Festival het in 2015 'n professionele vertaling van die hele Shakespeare-kanon, insluitend betwiste werke soos ''Edward III'', in eietydse omgangsengels laat maak;&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Schuessler |first1=Jennifer |title=Translating Shakespeare? 36 Playwrights Taketh the Big Risk |url=https://www.nytimes.com/2016/10/02/theater/oregon-shakespeare-festival-play-on.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812044756/https://www.nytimes.com/2016/10/02/theater/oregon-shakespeare-festival-play-on.html |archive-date=12 Augustus 2019 |url-status=live |access-date=11 Augustus 2019 |work=The New York Times |date=30 September 2016}}&lt;/ref&gt; in 2019 is die kanon in 'n maandlange reeks verhoogvoorlesings off-off-Broadway in première gevoer.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Schuessler |first1=Jennifer |title=A Shakespeare Festival Presents Modern Translations. Cue the Debate (Again). |url=https://www.nytimes.com/2019/04/03/theater/shakespeare-modern-english-play-on-festival.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811221710/https://www.nytimes.com/2019/04/03/theater/shakespeare-modern-english-play-on-festival.html |archive-date=11 Augustus 2019 |url-status=live |access-date=11 Augustus 2019 |work=The New York Times |date=3 April 2019}}&lt;/ref&gt;

Anna North skryf: &quot;Dit is geen maklike taak om die lank dooie taal wat Homeros gebruik het, 'n variant van antieke Grieks genaamd Homeriese Grieks, in eietydse Engels te vertaal nie, en vertalers bring hul eie vaardighede, menings en stilistiese aanvoeling na die teks. Die gevolg is dat elke vertaling verskil, byna 'n nuwe gedig op sigself.&quot; 'n Voorbeeld is Emily Wilson se vertaling van Homeros se ''[[Odusseia]]'' van 2017, waar Wilson deur bewuste keuse &quot;die sedes van sy tyd en plek blootlê, en ons uitnooi om te oorweeg hoe anders hulle van ons eie is, en hoe eenders&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=North |first=Anna |date=20 November 2017 |title=Historically, men translated the Odyssey. Here's what happened when a woman took the job. |url=https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927085538/https://www.vox.com/identities/2017/11/20/16651634/odyssey-emily-wilson-translation-first-woman-english |archive-date=27 September 2020 |url-status=live |access-date=9 September 2020 |website=Vox}}&lt;/ref&gt;

=== Poësie ===
[[Lêer:Hofstadter2002B.jpg|duimnael|upright=.5|Douglas Hofstadter]]
[[Lêer:Roman Jakobson.jpg|duimnael|upright=.4|Roman Jakobson]]
[[Lêer:Vladimir Nabokov 1973.jpg|duimnael|upright=0.3|Vladimir Nabokov]]
Sienings oor die moontlikheid om poësie bevredigend te vertaal, toon 'n breë spektrum, wat deels van die mate van vryheid afhang wat die vertaler ten opsigte van 'n gedig se formele kenmerke (ritme, [[rym]], versvorm en dergelike) verlang, maar ook verband hou met hoeveel van die suggestiwiteit en beeldspraak in die gasheergedig in die teikentaal herwin of benader kan word. Douglas Hofstadter het in sy boek ''Le Ton beau de Marot'' van 1997 aangevoer dat 'n goeie vertaling van 'n gedig so veel as moontlik nie net van sy letterlike betekenis nie, maar ook van sy vorm en struktuur (metrum, rym- of alliterasieskema en dergelike) moet oordra.&lt;ref&gt;'n Bespreking van Hofstadter se andersins ruim sienings oor vertaling is te vinde in Tony Dokoupil, &quot;[http://www.newsweek.com/id/195684 Translation: Pardon My French: You Suck at This]&quot;, ''Newsweek'', 18 Mei 2009, p. 10. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20090724034815/http://www.newsweek.com/id/195684 |date=2009-07-24}}&lt;/ref&gt;

Die in Rusland gebore taalkundige en semiotikus Roman Jakobson het egter in sy referaat &quot;On Linguistic Aspects of Translation&quot; van 1959 verklaar dat &quot;poësie per definisie [is] onvertaalbaar&quot;. [[Vladimir Nabokov]], 'n ander in Rusland gebore skrywer, het 'n soortgelyke siening gehuldig. Hy het berymde, metriese, versgebonde poësie in beginsel as onvertaalbaar beskou en het daarom sy Engelse vertaling van Alexander Poesjkin se ''Jewgeni Onegin'' van 1964 in prosa weergegee.

Hofstadter het Nabokov se houding teenoor versvertaling in ''Le Ton beau de Marot'' gekritiseer. In 1999 het Hofstadter sy eie vertaling van ''Jewgeni Onegin'' in versvorm gepubliseer.

'n Aantal meer eietydse literêre vertalers van poësie leun egter na [[Alexander von Humboldt]] se begrip van taal as 'n &quot;derde heelal&quot; wat &quot;halfpad tussen die fenomenale werklikheid van die 'empiriese wêreld' en die geïnternaliseerde strukture van die bewussyn&quot; bestaan.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Steiner|first=George|title=After Babel: Aspects of Language and Translation|date=2013|publisher=Open Road Media|isbn=978-1-4804-1185-2|page=85|oclc=892798474}}&lt;/ref&gt; Dit is miskien wat die digter Sholeh Wolpé, vertaler van die 12de-eeuse Iranse epiese gedig ''The Conference of the Birds'', bedoel wanneer sy skryf:

{{Aanhaling|Twaalfde-eeuse Persies en eietydse Engels is so verskillend as lug en see. Die beste wat ek as digter kan doen, is om die een in die ander te weerspieël. Die see kan die lug met sy bewegende sterre, verskuiwende wolke, draggies van die maan en trekkende voëls weerspieël, maar uiteindelik is die see nie die lug nie. Van aard is dit vloeibaar. Dit rimpel. Daar is golwe. As jy 'n vis is wat in die see leef, kan jy die lug net verstaan as sy weerkaatsing deel van die water word. Hierdie vertaling van ''The Conference of the Birds'', hoewel getrou aan die oorspronklike teks, mik dus na die herskepping daarvan tot 'n nog lewende en asemende werk van letterkunde.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=ʻAṭṭār|first=Farīd al-Dīn|title=The Conference of the Birds|others=vertaal deur Sholeh Wolpé|year=2017|isbn=978-0-393-29218-3|edition=Eerste|location=New York|publisher=W. W. Norton|page=24|oclc=951070853}}&lt;/ref&gt;}}

Die digter Sherod Santos skryf: &quot;Die taak is nie om die inhoud weer te gee nie, maar om met die vuursteen en die staal van 'n mens se eie taal te slaan wat Robert Lowell 'die vuur en afwerking van die oorspronklike' genoem het.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Santos|first=Sherod|title=A Poetry of Two Minds|url=https://archive.org/details/poetryoftwominds0000sant|date=2000|publisher=University of Georgia Press|location=Athens|isbn=0-8203-2204-0|page=[https://archive.org/details/poetryoftwominds0000sant/page/107 107]|oclc=43114993}}&lt;/ref&gt;

Volgens [[Walter Benjamin]]:

{{Aanhaling|Terwyl 'n digter se woorde in sy eie taal voortduur, is selfs die grootste vertaling bestem om deel van die groei van sy eie taal te word en uiteindelik met die vernuwing daarvan te vergaan. Vertaling is so ver daarvan om die steriele gelykstelling van twee dooie tale te wees dat dit van al die literêre vorms die een is wat met die besondere sending belas is om oor die verouderingsproses van die oorspronklike taal en die geboortepyne van sy eie te waak.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Benjamin|first=Walter|title=Selected Writings|url=https://archive.org/details/selectedwritings0004benj|date=1996|publisher=Belknap Press|editor-last1=Bullock|editor-first1=Marcus Paul|editor-last2=Jennings|editor-first2=Michael William|isbn=978-0-674-00896-0|location=Cambridge, Massachusetts|page=[https://archive.org/details/selectedwritings0004benj/page/256 256]|oclc=34705134}}&lt;/ref&gt;}}

Gregory Hays verwys met goedkeuring, in die loop van 'n bespreking van Romeinse verwerkte vertalings van antieke Griekse letterkunde, na sienings oor die vertaling van poësie wat deur David Bellos, 'n bekwame Frans-Engelse vertaler, uitgespreek is. Hays skryf dat Bellos die ou gesegde deurboor dat &quot;poësie is wat in vertaling verlore gaan&quot;. Die gesegde word dikwels aan [[Robert Frost]] toegeskryf, maar soos Bellos opmerk, is die toeskrywing so twyfelagtig as die idee self. 'n Vertaling is 'n samestelling van woorde en kan as sodanig so veel of so min poësie bevat as enige ander sodanige samestelling. Die [[Japan]]nese het selfs 'n woord, ''chōyaku'' (ongeveer &quot;hipervertaling&quot;), vir 'n weergawe wat die oorspronklike doelbewus verbeter.&lt;ref&gt;Gregory Hays, &quot;Found in Translation&quot; (resensie van Denis Feeney, ''Beyond Greek: The Beginnings of Latin Literature'', Harvard University Press), ''The New York Review of Books'', vol. LXIV, no. 11 (22 Junie 2017), p. 58.&lt;/ref&gt;

Die vertaler se taak, wanneer berymde vers vertaal word, is meer beperkend as dié van die skrywer van die vers: die skrywer het volle vryheid om sy gedagte met sy woorde te koördineer, terwyl die vertaler verplig is om sy woorde by die outeur se gedagte aan te pas.

=== Boektitels ===
Vertalings van boektitels kan óf beskrywend óf simbolies wees. Beskrywende boektitels, byvoorbeeld [[Antoine de Saint-Exupéry]] se ''Le Petit Prince'' (Die Klein Prinsie), is bedoel om inligting te gee en kan die protagonis noem en die tema van die boek aandui. 'n Voorbeeld van 'n simboliese boektitel is [[Stieg Larsson]] se ''The Girl with the Dragon Tattoo'', waarvan die oorspronklike Sweedse titel ''Män som hatar kvinnor'' (Mans wat vroue haat) is. Sulke simboliese boektitels dui gewoonlik die tema, kwessies of atmosfeer van die werk aan.

Wanneer vertalers met lang boektitels werk, is die vertaalde titels dikwels korter en dui hulle die tema van die boek aan.&lt;ref&gt;Jiří Levý, ''The Art of Translation'', Philadelphia, John Benjamins Publishing Company, 2011, p. 122.&lt;/ref&gt;

=== Dramas ===
Die vertaling van toneelstukke stel baie probleme, soos die bykomende element van akteurs, die duur van die spraak, die letterlikheid van die vertaling en die verhouding tussen die kunste van die drama en die toneelspel. Suksesvolle vertalers van toneelstukke kan taal skep wat die akteur en die dramaturg in staat stel om effektief saam te werk.&lt;ref name=&quot;carlson1964&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Carlson|first1=Harry G.|year=1964|title=Problems in Play Translation|journal=Educational Theatre Journal|volume=16|issue=1|pages=55-58|doi=10.2307/3204378|jstor=3204378}}&lt;/ref&gt; Vertalers van toneelstukke moet ook verskeie ander aspekte in ag neem: die uiteindelike opvoering, wisselende teater- en toneelspeltradisies, karakters se spreekstyle, moderne teaterdiskoers en selfs die akoestiek van die ouditorium, dus of sekere woorde dieselfde effek op die nuwe gehoor sal hê as wat hulle op die oorspronklike gehoor gehad het.&lt;ref&gt;Jiří Levý, ''The Art of Translation'', Philadelphia, John Benjamins Publishing Company, 2011, pp. 129-139.&lt;/ref&gt;

Gehore in Shakespeare se tyd was meer as moderne teatergangers daaraan gewoond dat akteurs langer verhoogtyd kry.&lt;ref name=&quot;carlson1964&quot; /&gt; Moderne vertalers is geneig om die sinstrukture van vroeër dramas, wat saamgestelde sinne met ingewikkelde hiërargieë van bysinne ingesluit het, te vereenvoudig.&lt;ref&gt;Jiří Levý, ''The Art of Translation'', Philadelphia, John Benjamins Publishing Company, 2011, p. 129.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Kruger|first1=Loren|year=2007|title=Keywords and Contexts: Translating Theatre Theory|url=https://archive.org/details/sim_theatre-journal_2007-10_59_3/page/355|journal=Theatre Journal|volume=59|issue=3|pages=355-358|jstor=25070054|doi=10.1353/tj.2007.0146}}&lt;/ref&gt;

=== Chinese letterkunde ===
In die vertaling van Chinese letterkunde sukkel vertalers om ware getrouheid in die weergawe in die teikentaal te vind. In ''The Poem Behind the Poem'' voer Barnstone aan dat poësie &quot;nie deur 'n wiskunde wat nie die kreatiwiteit van die vertaler inreken nie, laat sing kan word nie&quot;.&lt;ref&gt;Frank Stewart, ''The Poem Behind the Poem'', Washington, Copper Canyon Press, 2004.&lt;/ref&gt;

'n Opvallende werk wat in Engels vertaal is, is die ''Wen Xuan'', 'n bloemlesing wat representatief van die hoofwerke van die Chinese letterkunde is. Die vertaling van hierdie werk verg 'n hoë kennis van die genres wat in die boek voorkom, soos digvorme en verskeie prosatipes, waaronder gedenkskrifte, briewe, proklamasies, lofgedigte, edikte, historiese, filosofiese en politieke verhandelinge, klaagsange en treurliedere vir die dooies, en eksamenopstelle. Die literêre vertaler moet dus met die geskrifte, lewens en denke van 'n groot aantal van die 130 outeurs daarvan vertroud wees, wat die ''Wen Xuan'' een van die moeilikste literêre werke maak om te vertaal.&lt;ref&gt;Eugene Eoyang en Lin Yao-fu, ''Translating Chinese Literature'', Indiana University Press, 1995, pp. 42-43.&lt;/ref&gt;

=== Godsdienstige tekste ===
{{Further|Bybelvertaling}}
[[Lêer:Domenico Ghirlandaio - St Jerome in his study.jpg|duimnael|links|upright=.5|Hieronymus, die beskermheilige van vertalers]]
Die vertaling van godsdienstige tekste het 'n belangrike rol in die geskiedenis gespeel. Sulke vertalings kan deur spanning tussen die teks en die godsdienstige waardes wat die vertalers wil oordra, beïnvloed word.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Tobler |first1=Stefan |last2=Sabău |first2=Antoaneta |date=1 April 2018 |title=Translating Confession, Editorial RES 1/2018 |url=https://content.sciendo.com/view/journals/ress/10/1/article-p5.xml |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026132945/https://content.sciendo.com/view/journals/ress/10/1/article-p5.xml |archive-date=26 Oktober 2026 |url-status=live |journal=Review of Ecumenical Studies Sibiu |volume=10 |issue=1 |pages=5-9 |doi=10.2478/ress-2018-0001 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Boeddhistiese monnike wat die Indiese [[soetra]]s in Chinees vertaal het, het byvoorbeeld hul vertalings soms aangepas om die eiesoortige kultuur van [[China]] beter te weerspieël en het begrippe soos kinderlike piëteit beklemtoon.

Een van die eerste opgetekende gevalle van vertaling in die Weste was die weergawe in die 3de eeu v.C. van sommige boeke van die Bybelse [[Ou Testament]] uit Hebreeus in Koine-Grieks. Die vertaling staan as die Septuagint bekend, 'n naam wat na die veronderstelde sewentig vertalers (twee-en-sewentig in sommige weergawes) verwys wat opdrag gekry het om die Bybel in Alexandrië, Egipte, te vertaal. Volgens oorlewering het elke vertaler in afsondering in sy eie sel gewerk, en al sewentig weergawes was identies. Die Septuagint het die bronteks vir later vertalings in baie tale geword, waaronder Latyn, Kopties, [[Armeens]] en [[Georgies]].

Hieronymus (347-420 n.C.), die beskermheilige van vertalers, word steeds as een van die grootste vertalers in die geskiedenis beskou omdat hy die Bybel in Latyn weergegee het. Die [[Rooms-Katolieke Kerk]] het sy vertaling, wat as die Vulgaat bekend staan, eeue lank gebruik, hoewel selfs hierdie vertaling omstredenheid gewek het. In teenstelling met sy tydgenoot [[Augustinus van Hippo]] (354-430 n.C.), wat presiese vertaling ondersteun het, het Hieronymus in aanpassing, en soms uitvinding, geglo om die betekenis effektiewer oor te dra.

Hieronymus se kleurryke Vulgaatvertaling van die Bybel bevat enkele belangrike gevalle van &quot;oorbepaling&quot;. [[Jesaja]] se profesie wat aankondig dat die Verlosser uit 'n maagd gebore sal word, gebruik byvoorbeeld die woord ''almah'', wat ook gebruik word om die dansmeisies aan [[Salomo]] se hof te beskryf en eenvoudig jonk en huwbaar beteken. Hieronymus, skryf Marina Warner, vertaal dit as ''virgo'' en voeg so &quot;goddelike gesag by die venynige kultus van seksuele afsku wat die Christelike morele teologie gevorm het (die [[Koran]], vry van hierdie taalkundige strik, verbind nie Mariam of [[Maria]] se wonderbaarlike aard met morele afgryse van seks nie)&quot;. Die appel wat [[Eva]] aan [[Adam]] gebied het, kon volgens Mark Polizzotti net so goed 'n appelkoos, lemoen of piesang gewees het, maar Hieronymus het die woordspeling ''malus/malum'' (appel/kwaad) gehou.&lt;ref name=&quot;warner22&quot; /&gt;

[[Pous Franciskus]] het voorgestel dat die frase &quot;lei ons nie in versoeking nie&quot;, in die [[Onse Vader]] wat in die [[Evangelie volgens Matteus|Evangelies volgens Matteus]] (die eerste Evangelie, geskryf sowat 80 tot 90 n.C.) en [[Evangelie volgens Lukas|Lukas]] (die derde Evangelie, geskryf sowat 80 tot 110 n.C.) voorkom, eerder as &quot;laat ons nie in versoeking val nie&quot; vertaal moet word, met die opmerking dat God mense nie in versoeking lei nie, maar [[Satan]] wel.{{Voetnota|MJC Warren, dosent in Bybelse en Godsdienstige Studies aan die Universiteit van Sheffield, wys daarop dat Lukas 'n korter weergawe van Jesus se Onse Vader gee en die versoek weglaat dat God &quot;ons van die bose verlos&quot;; dat akkurate vertaling nie hier die vraag is nie; en dat die Bybel 'n aantal voorvalle opteken waar God bose dade beveel, soos dat [[Abraham]] sy enigste seun, [[Isak]], moet doodmaak, 'n uitvoering wat op die laaste oomblik gekanselleer word.&lt;ref&gt;MJC Warren, &quot;'Lead us not into temptation': why Pope Francis is wrong about the Lord's Prayer&quot;, ''[https://theconversation.com/lead-us-not-into-temptation-why-pope-francis-is-wrong-about-the-lords-prayer-88886 The Conversation]'', 8 Desember 2017. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261011070618/https://theconversation.com/lead-us-not-into-temptation-why-pope-francis-is-wrong-about-the-lords-prayer-88886 |date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;}}

Sommige belangrike vroeë Christelike skrywers het die Griekse teks van die Bybel en Hieronymus se Latynse Vulgaat soortgelyk aan Pous Franciskus uitgelê. A.J.B. Higgins&lt;ref&gt;A.J.B. Higgins, &quot;'Lead Us Not into Temptation': Some Latin Variants&quot;, ''Journal of Theological Studies'', 1943.&lt;/ref&gt; het in 1943 getoon dat die begrip en selfs die teks van hierdie gebedsvers onder die vroegste Christelike skrywers aansienlike veranderinge ondergaan het. Hierdie antieke skrywers suggereer dat selfs as die Griekse en Latynse tekste ongewysig bly, iets soos &quot;laat ons nie val nie&quot; 'n aanvaarbare weergawe kan wees. Higgins haal [[Tertullianus]], die vroegste van die Latynse kerkvaders (sowat 155-240 n.C., &quot;laat ons nie gelei word nie&quot;), en Cyprianus (sowat 200-258 n.C., &quot;laat ons nie in versoeking gelei word nie&quot;) aan. 'n Later skrywer, Ambrosius (sowat 340-397 n.C.), het Cyprianus se uitleg gevolg. Augustinus van Hippo, wat met Hieronymus se Latynse Vulgaatweergawe vertroud was, het opgemerk dat &quot;baie mense ... dit so sê: 'en laat ons nie in versoeking gelei word nie'&quot;.&lt;ref&gt;Charles McNamara, &quot;Lead Us Not into Temptation? Francis Is Not the First to Question a Key Phrase of the Lord's Prayer&quot;, ''[https://www.commonwealmagazine.org/lead-us-not-temptation Commonweal]'', 1 Januarie 2018. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261011014206/https://www.commonwealmagazine.org/lead-us-not-temptation |date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

In 863 n.C. het die broers Cyrillus en Methodius, die [[Bisantynse Ryk]] se &quot;Apostels vir die Slawe&quot;, met die [[Glagolitiese alfabet]] wat hulle op grond van die [[Griekse alfabet]] ontwerp het, dele van die Bybel in [[Ou Kerkslawies]] begin vertaal.

Die tydperke voor en tydens die [[Hervorming]] het vertalings van die Bybel in die volkstale van Europa gesien, 'n ontwikkeling wat weens verskille tussen Katolieke en Protestantse weergawes van beslissende woorde en gedeeltes, en weens 'n Protestants-ervare behoefte om die Rooms-Katolieke Kerk te hervorm, tot die verdeling van die Westerse Christendom in Rooms-Katolisisme en [[Protestantisme]] bygedra het. Blywende uitwerking op die godsdienste, kulture en tale van hul onderskeie lande is deur Bybelvertalings soos dié van Martin Luther in Duits (die Nuwe Testament, 1522), Jakub Wujek in Pools (1599, soos deur die Jesuïete hersien), William Tyndale se weergawe (Nuwe Testament, 1526 en hersienings) en die King James-vertaling in Engels (1611) uitgeoefen.

[[Lêer:Moses (Michaelangelo - San Pietro in Vincoli - Rome).jpg|duimnael|links|upright=.65|Wanvertaling: Michelangelo se gehoringde Moses]]
Pogings om die Bybel in Engels te vertaal, het hul martiere gehad. William Tyndale (sowat 1494-1536) is in [[Antwerpen]] van kettery skuldig bevind, is gewurg terwyl hy aan die brandstaak vasgebind was, en sy dooie liggaam is daarna verbrand.&lt;ref&gt;Farris, Michael, ''From Tyndale to Madison'', 2007, p. 37.&lt;/ref&gt; [[John Wycliffe]] (sowat die middel 1320's tot 1384) het vroeër daarin geslaag om 'n natuurlike dood te sterf, maar 30 jaar later het die Konsilie van Konstanz hom in 1415 'n ketter verklaar en bepaal dat sy werke en aardse oorskot verbrand moet word; die bevel, wat deur [[Pous Martinus V]] bekragtig is, is in 1428 uitgevoer, Wycliffe se lyk is opgegrawe en verbrand, en die as is in die Swift-rivier gegooi. Debat en godsdienstige skeuring oor verskillende vertalings van godsdienstige tekste duur voort, soos die King James Only-beweging byvoorbeeld toon.

'n Beroemde ''wanvertaling'' van 'n Bybelse teks is die weergawe van die Hebreeuse woord קֶרֶן (''keren''), wat verskeie betekenisse het, as &quot;horing&quot; in 'n konteks waar dit waarskynliker &quot;straal van lig&quot; beteken: gevolglik het kunstenaars, waaronder die beeldhouer [[Michelangelo]], [[Moses]] die Wetgewer eeue lank met horings uit sy voorkop uitgebeeld.

[[Lêer:Chinese quran.jpg|duimnael|upright=0.5|'n Chinese vertaling van verse 33 en 34 van die Koran se ''soera'' (kapittel) 36]]
Sulke feilbaarheid van die vertaalproses het tot die Islamitiese wêreld se ambivalensie oor die vertaling van die Koran uit die oorspronklike Arabies bygedra, soos die profeet [[Mohammed]] dit tussen 609 en 632 n.C., die jaar van Mohammed se dood, stuk vir stuk van [[Allah]] deur die engel Gabriël ontvang het. Tydens gebede word die Koran, as die wonderbaarlike en onnavolgbare woord van Allah, slegs in Arabies opgesê. Teen 1936 was dit egter in minstens 102 tale vertaal.&lt;ref name=&quot;fatani&quot;&gt;{{Cite encyclopaedia|first=Afnan|last=Fatani|title=Translation and the Qur'an|editor-first=Oliver|editor-last=Leaman|encyclopedia=The Qur'an: An Encyclopaedia|publisher=Routledge|date=2006|pages=657-669|isbn=978-0415775298}}&lt;/ref&gt;

'n Fundamentele moeilikheid om die Koran akkuraat te vertaal, kom daaruit dat 'n Arabiese woord, soos 'n Hebreeuse of Aramese woord, 'n reeks betekenisse na gelang van die konteks kan hê. Dit word as 'n taalkundige kenmerk van veral alle Semitiese tale beskou wat by die gewone soortgelyke moeilikhede van vertaling tussen enige twee tale bykom.&lt;ref name=&quot;fatani&quot; /&gt; Daar is altyd 'n element van menslike oordeel, van vertolking, by die begryp en vertaling van 'n teks betrokke. Moslems beskou enige vertaling van die Koran as slegs een moontlike vertolking van die Koraniese, dus klassieke, Arabiese teks en nie as 'n volle ekwivalent van daardie goddelik oorgedraagde oorspronklike nie. So 'n vertaling word daarom dikwels eerder 'n &quot;vertolking&quot; as 'n vertaling genoem.&lt;ref&gt;Malise Ruthven, ''Islam in the World'', Granta, 2006, p. 90. {{ISBN|978-1-86207-906-9}}&lt;/ref&gt;

Wat die saak verder bemoeilik, is dat die betekenisse en gebruike van sommige uitdrukkings, soos in ander tale, tussen die klassieke Arabies van die Koran en moderne Arabies ''met tyd'' verander het. 'n Moderne Arabiessprekende kan dus die betekenis van 'n woord of gedeelte in die Koran verkeerd verstaan. Die uitleg van 'n Koraniese gedeelte sal verder ook van die historiese konteks van Mohammed se lewe en van sy vroeë gemeenskap afhang. Om daardie konteks behoorlik na te vors, verg gedetailleerde kennis van die [[hadith]] en die ''sirah'', wat self uitgestrekte en ingewikkelde tekste is. Soortgelyk aan die vertaling van Chinese letterkunde verg 'n poging tot 'n akkurate vertaling van die Koran dus kennis nie net van die Arabiese taal en van die teikentaal, insluitend hul onderskeie ontwikkelings, nie, maar ook 'n diep begrip van die twee kulture.

=== Eksperimentele letterkunde ===
Eksperimentele letterkunde, soos Kathy Acker se roman ''Don Quixote'' (1986) en Giannina Braschi se roman ''Yo-Yo Boing!'' (1998), bevat 'n vertalende skryfwyse wat die ongemak van die tussentalige en translinguale ontmoeting en literêre vertaling as 'n kreatiewe praktyk beklemtoon.&lt;ref name=&quot;fisher&quot;&gt;{{Cite journal |last=Fisher |first=Abigail |title=These lips that are not (d)one: Writing with the 'pash' of translation |url=http://www.textjournal.com.au/oct20/fisher.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205051813/http://www.textjournal.com.au/oct20/fisher.pdf |archive-date=5 Februarie 2024 |url-status=dead |journal=TEXT: Journal of Writing and Writing Courses |volume=24 |issue=2 |date=Oktober 2020 |pages=1-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Moreno Fernandez|first=Francisco|title=Yo-Yo Boing! Or Literature as a Translingual Practice (Poets, Philosophers, Lovers: on the writings of Giannina Braschi)|publisher=U Pittsburgh|others=Aldama, Frederick Luis; Stavans, Ilan; O'Dwyer, Tess|year=2020|isbn=978-0-8229-4618-2|location=Pittsburgh, Pa.|oclc=1143649021}}&lt;/ref&gt; Hierdie outeurs weef hul eie vertalings in hul tekste in.

Acker se postmoderne fiksie fragmenteer sowel as bewaar die materialiteit van [[Catullus]] se Latynse teks op maniere wat sy semantiek en sintaksis uitlok sonder om hulle volledig toe te eien, 'n metode wat die idee van enige vaste en afgehandelde vertaling ontstel.&lt;ref name=&quot;fisher&quot; /&gt;

Braschi se trilogie van eksperimentele werke (''Empire of Dreams'', 1988; ''Yo-Yo Boing!'', 1998, en ''United States of Banana'', 2011) handel juis oor die onderwerp van vertaling.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Stanchich|first=Maritza|title=Bilingual Big Bang: Giannina Braschi's Trilogy Levels the Spanish-English Playing Field (Poets, Philosophers, Lovers)|publisher=U Pittsburgh|location=Pittsburgh|pages=63-75}}&lt;/ref&gt; Haar trilogie bied die ontwikkeling van die Spaanse taal aan deur losse vertalings van dramatiese, poëtiese en filosofiese geskrifte uit die Middeleeue, die Goue Eeu en die Modernistiese tydperke in eietydse Karibiese, Latyns-Amerikaanse en Nuyorikaanse Spaanse uitdrukkings. Braschi se vertalings van klassieke tekste in Iberiese Spaans, in ander streeks- en historiese taalkundige en poëtiese raamwerke, bevraagteken die begrip van nasionale tale.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Carrión|first=María M.|date=1 Januarie 1996|title=Geography, (M)Other Tongues and the Role of Translation in Giannina Braschi's El imperio de los sueños|journal=Studies in 20th &amp; 21st Century Literature|volume=20|issue=1|doi=10.4148/2334-4415.1385|issn=2334-4415|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Wetenskapfiksie ===
[[Wetenskapfiksie]] is 'n genre met 'n herkenbare stel konvensies en literêre geslagsregisters waarin die taal dikwels [[neologisme]]s, neoseme, uitgedinkte tale, tegnowetenskaplike en pseudowetenskaplike woordeskat&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=ZVYxl5ued-oC |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217172135/https://books.google.com/books?id=ZVYxl5ued-oC |archive-date=17 Februarie 2026 |url-status=live |title=The Seven Beauties of Science Fiction |last=Csicsery-Ronay |first=Istvan Jr. |date=2008 |publisher=Wesleyan University Press |isbn=9780819568892 |pages=13-46}}&lt;/ref&gt; en 'n fiktiewe voorstelling van die vertaalproses insluit,&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Transfiction: Research into the Realities of Translation Fiction|date=2014|publisher=John Benjamins Publishing Company|last1=Kaindl|first1=Klaus|last2=Spitzel|first2=Karlheinz|isbn=9789027270733|location=Amsterdam|pages=345-362|oclc=868285393}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mossop|first=Brian|date=1 April 1996|title=The Image of Translation in Science Fiction &amp; Astronomy|journal=The Translator|volume=2|issue=1|pages=1-26|doi=10.1080/13556509.1996.10798961|issn=1355-6509}}&lt;/ref&gt; en die vertaling van wetenskapfiksietekste bring daarom besondere oorwegings mee.&lt;ref name=&quot;iannuzzi2018&quot;&gt;{{Cite journal |last=Iannuzzi |first=Giulia |date=2 November 2018 |title=Science fiction, cultural industrialization and the translation of techno-science in post-World War II Italy |journal=Perspectives |volume=26 |issue=6 |pages=885-900 |doi=10.1080/0907676X.2018.1496461 |issn=0907-676X |hdl=11368/2930475 |url=https://zenodo.org/record/2652301 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200618103202/https://zenodo.org/record/2652301 |archive-date=18 Junie 2020 |url-status=live |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Die vertaler van wetenskapfiksie is geneig om besondere bevoegdhede te verwerf en 'n eiesoortige uitgewers- en kulturele agentskap aan te neem.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Iannuzzi |first=Giulia |date=2017 |title=Traduttore, consulente editoriale, intellettuale: Riccardo Valla e la fantascienza angloamericana in Italia |journal=Rivista Internazionale di Tecnica della Traduzione |doi=10.13137/2421-6763/17363 |url=https://www.openstarts.units.it/handle/10077/17363 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414024540/https://www.openstarts.units.it/handle/10077/17363 |archive-date=14 April 2026 |url-status=live |language=it |issn=1722-5906}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Un laboratorio di fantastici libri. Riccardo Valla intellettuale, editore, traduttore|last=Iannuzzi|first=Giulia|year=2019|isbn=9788833051031}}&lt;/ref&gt; Soos in die geval van ander genres van massafiksie word hierdie professionele spesialisasie en rol dikwels nie deur uitgewers en akademici erken nie.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Milton|first=John|chapter=The Translation of Mass Fiction|chapter-url=https://benjamins.com/catalog/btl.32.21mil|year=2000|volume=32|pages=171-179|editor-last=Beeby|editor-first=Allison|publisher=John Benjamins Publishing Company|doi=10.1075/btl.32.21mil|isbn=9789027216373|title=Investigating Translation}} {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261012060949/https://benjamins.com/catalog/btl.32.21mil |date=2026-10-12}}&lt;/ref&gt;

Die vertaling van wetenskapfiksie verreken die transnasionale aard van die genre se repertorium van gedeelde konvensies en trope. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is baie Europese lande deur 'n golf vertalings uit Engels oorval.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gouanvic|first=Jean-Marc|date=1 November 1997|title=Translation and the Shape of Things to Come|journal=The Translator|volume=3|issue=2|pages=125-152|doi=10.1080/13556509.1997.10798995|issn=1355-6509}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=OFB9kQEACAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118103153/https://books.google.com/books?id=OFB9kQEACAAJ |archive-date=18 November 2025 |url-status=live |title=The Cultural Transfer of Science Fiction and Fantasy in Hungary 1989-1995 |last=Sohár |first=Anikó |date=1999 |publisher=Peter Lang |isbn=9780820443485}}&lt;/ref&gt; Weens die prominensie van Engels as brontaal het pseudonieme en pseudovertalings in lande soos [[Italië]]&lt;ref name=&quot;iannuzzi2018&quot; /&gt; en [[Hongarye]] algemeen geword,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Sohár |first=Anikó |date=Augustus 2000 |title=The speech bewrayeth thee: thou shalt not steal the prestige of foreign literatures. Pseudotranslations in Hungary after 1989 |journal=Hungarian Studies |volume=14 |issue=1 |pages=56-82 |doi=10.1556/HStud.14.2000.1.3 |issn=0236-6568 |url=http://real.mtak.hu/56813/1/hstud.14.2000.1.3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260825214451/http://real.mtak.hu/56813/1/hstud.14.2000.1.3.pdf |archive-date=25 Augustus 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; en Engels is dikwels as voertaal gebruik om uit tale soos Chinees en Japannees te vertaal.&lt;ref name=&quot;iannuzzi2015&quot;&gt;{{Cite journal|last=Iannuzzi|first=Giulia|title=The Translation of East Asian Science Fiction in Italy: An Essay on Chinese and Japanese Science Fiction, Anthological Practices and Publishing Strategies beyond the Anglo-American Canon|journal=Quaderni di Cultura|doi=10.5281/zenodo.3604992|year=2015|volume=12|pages=85-108}}&lt;/ref&gt; Teen 2015 het die internasionale mark in vertalings van wetenskapfiksie 'n toenemende teenwoordigheid van brontale buiten Engels gesien.&lt;ref name=&quot;iannuzzi2015&quot; /&gt;

== Tegniese vertaling ==
Tegniese vertaling gee dokumente weer waarvan die nuttige lewensduur dikwels beperk is, soos handleidings, instruksieblaaie, interne memoranda, notules en finansiële verslae, vir 'n beperkte gehoor wat direk deur die dokument geraak word. 'n Gebruikersgids vir 'n besondere model yskas is dus net vir die eienaar van die yskas nuttig en bly net nuttig so lank as wat daardie model yskas in gebruik is. Net so het sagtewaredokumentasie in die algemeen op 'n besondere program betrekking waarvan die toepassings net deur 'n sekere klas gebruikers gebruik word.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Byrne|first=Jody|year=2006|title=Technical Translation: Usability Strategies for Translating Technical Documentation|url=https://archive.org/details/technicaltransla0000byrn|publisher=Springer|location=Dordrecht}}&lt;/ref&gt;

Sommige vertalers moet briewe, debatte en soortgelyke tekste in ander tale en gespesialiseerde velde aan ander vertalers toevertrou om die volledigheid van hul werk te verhoog. In die boek ''Tarikh-e Alam-ara-ye Abbasi'' het die vertaler byvoorbeeld met 'n Ottomaans-Turkse vertaler en 'n spesialis in Islamitiese wetenskappe saamgewerk om die werk in Engels te vertaal.&lt;ref name=&quot;munshi&quot;&gt;{{Cite book|last=Munshi|first=Eskandar Beg|date=1629|title=History of Shah 'Abbas the Great (Tārīkh-e 'Ālamārā-ye 'Abbāsī), vertaal deur Roger M. Savory|url=https://archive.org/details/monshi-shah-abbas-english/Monshi_Shah-Abbas_English/mode/1up|access-date=6 Mei 2025|page=xv}}&lt;/ref&gt; Sommige vertalers moet ook na verskillende lande reis vir akkurate vertaling en identifisering van geografiese name. Hulle vra soms hulp van spesialiste om sekere moeilike en onleesbare historiese tekste te lees en te vertaal.&lt;ref name=&quot;munshi&quot; /&gt;

== Opnamevertaling ==
'n Opnamevraelys bestaan uit 'n lys vrae en antwoordkategorieë wat daarop gemik is om data van 'n besondere groep mense oor hul houding, gedrag of kennis te onttrek. In transnasionale en interkulturele opnamenavorsing is vertaling beslissend om vergelykbare data in te samel.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Augustus 2018 |title=Special Issue on Questionnaire Translation |url=https://wapor.org/special-issue-on-questionnaire-translation/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029165320/https://wapor.org/special-issue-on-questionnaire-translation/ |archive-date=29 Oktober 2023 |url-status=live |access-date=21 Oktober 2023 |website=World Association for Public Opinion Research}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Behr |first1=Dorothée |last2=Sha |first2=Mandy |date=25 Julie 2018 |title=Introduction: Translation of questionnaires in cross-national and cross-cultural research |url=https://www.trans-int.org/index.php/transint/article/view/937 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909165614/https://www.trans-int.org/index.php/transint/article/view/937 |archive-date=9 September 2018 |url-status=live |journal=Translation &amp; Interpreting |volume=10 |issue=2 |pages=1-4 |doi=10.12807/ti.110202.2018.a01 |issn=1836-9324 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Die TRAPD-model (''Translation, Review, Adjudication, Pretest, and Documentation''), wat oorspronklik vir die Europese Sosiale Opnames ontwikkel is, word nou &quot;wyd in die wêreldwye opnamenavorsingsgemeenskap gebruik, hoewel nie altyd so benoem of in sy volledige vorm geïmplementeer nie&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Quality in Comparative Surveys |url=https://aapor.org/wp-content/uploads/2022/11/AAPOR-WAPOR-Task-Force-Report-on-Quality-in-Comparative-Surveys_Full-Report.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812142605/https://aapor.org/wp-content/uploads/2022/11/AAPOR-WAPOR-Task-Force-Report-on-Quality-in-Comparative-Surveys_Full-Report.pdf |archive-date=12 Augustus 2023 |url-status=live |access-date=2 Oktober 2023 |website=Taakspanverslag, American Association of Public Opinion Research en World Association of Public Opinion Research}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Harkness|first=Janet|title=Cross-cultural survey methods|url=https://archive.org/details/isbn_9780471385264|publisher=Wiley|year=2003|isbn=0-471-38526-3}}&lt;/ref&gt;

'n Spanbenadering word in die proses van opnamevertaling aanbeveel, om vertalers, vakkundiges en persone wat die proses kan bevorder, in te sluit.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Behr |first1=Dorothe |url=https://methods.sagepub.com/book/the-sage-handbook-of-survey-methodology |archive-url=https://web.archive.org/web/20231201032316/https://methods.sagepub.com/book/the-sage-handbook-of-survey-methodology |archive-date=1 Desember 2023 |url-status=live |title=The Translation of Measurement Instruments for Cross-Cultural Surveys (hoofstuk 19) in The SAGE Handbook of Survey Methodology |last2=Shishido |first2=Kuniaki |date=2016 |publisher=SAGE Publications |isbn=978-1-4739-5789-3}}&lt;/ref&gt; Selfs waar projekbestuurders en navorsers nie die taal van die vertaling praat nie, ken hulle byvoorbeeld die doelwitte van die studie en die bedoeling agter die vrae goed, en speel hulle daarom 'n sleutelrol om die vertaling te verbeter.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sha |first1=Mandy |last2=Immerwahr |first2=Stephen |date=19 Februarie 2018 |title=Survey Translation: Why and How Should Researchers and Managers be Engaged? |url=https://www.surveypractice.org/article/3248-survey-translation-why-and-how-should-researchers-and-managers-be-engaged |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026133313/https://www.surveypractice.org/article/3248-survey-translation-why-and-how-should-researchers-and-managers-be-engaged |archive-date=26 Oktober 2026 |url-status=live |journal=Survey Practice |volume=11 |issue=2 |pages=1-10 |doi=10.29115/SP-2018-0016 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 'n Raamwerk vir opnamevertaling wat op die [[sosiolinguistiek]] gebaseer is, stel verder dat 'n taalkundig gepaste vertaling nie heeltemal voldoende kan wees om die kommunikatiewe effek van die brontaalopname te bereik nie; die vertaling moet ook die sosiale praktyke en kulturele norme van die teikentaal inkorporeer.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Pan |first1=Yuling |url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780429294914/sociolinguistics-survey-translation-yuling-pan-mandy-sha-hyunjoo-park |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621094658/https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780429294914/sociolinguistics-survey-translation-yuling-pan-mandy-sha-hyunjoo-park |archive-date=21 Junie 2023 |url-status=live |title=The Sociolinguistics of Survey Translation |last2=Sha |first2=Mandy |date=9 Julie 2019 |publisher=Routledge |isbn=978-0-429-29491-4 |location=Londen |doi=10.4324/9780429294914}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Commonskat|Translation}}
{{Wikt|vertaling}}
* [[Internasionale Vertalingsdag]]
*[[Brontaal (vertaling)|Brontaal]]
*[[Teikentaal (vertaling)|Teikentaal]]

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Taalkunde]]
[[Kategorie:Vertaling]]
[[Kategorie:Kommunikasie]]
[[Kategorie:Semantiek]]</text>
      <sha1>iwvvlmzyng6lhn6xzqdgnc1l6w128ao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1906</title>
    <ns>0</ns>
    <id>542</id>
    <revision>
      <id>3362208</id>
      <parentid>2976967</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>duideliker KI-prent, byskrif details</comment>
      <origin>3362208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6108" sha1="mtkba671n0bfxm33l3q4t0zwu1amk2p" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg
|teks=Senator Wetmore van [[Rhode Island]] ry in 'n elektriese landaulet van die Franse firma Kriéger, omstreeks 1906&lt;sup&gt;{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}&lt;/sup&gt;}}

Die '''jaar 1906''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 6de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

== Gebeure ==
* [[15 Maart]] – Charles Rolls en Henry Royce stig die motorvervaardigermaatskappy [[Rolls-Royce]].
* [[18 April]] – Die [[Kalifornië|Kaliforniese]] [[metropool]] [[San Francisco]] word deur 'n [[aardbewing]] verwoes.
* [[22 April]]-[[2 Mei]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1906|Olimpiese &quot;tussenspele&quot;]] word in [[Athene]], [[Griekeland]], aangebied.
* [[3 November]] – Die [[Afrikaanse Taalvereniging]] word deur [[D.F. Malherbe]] en ander in [[Kaapstad]] gestig.
* [[24 Desember]] – [[Reginald Fessenden]] doen die eerste [[radio]]-uitsending ooit.

== Geboortes ==
* [[6 Januarie]] – [[Walter Battiss]], Suid-Afrikaanse kunstenaar († [[1982]]).
* [[12 Januarie]] – [[Emmanuel Levinas]], [[Franse]] [[filosoof]] († [[1995]]).
* [[4 Februarie]] – [[Clyde Tombaugh]], Amerikaanse sterrekundige wat [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] ontdek het († [[1997]]).
* [[4 Maart]] – [[Avery Fisher]], Amerikaanse uitvinder, ondernemer, musiekgeesdriftige en filantroop († [[1994]]).
* [[19 Maart]] – [[Adolf Eichmann]], [[Duitsland|Nazi-Duitse]] [[SS]]-offisier en oorlogsmisdadiger († [[1962]]).
* [[28 Maart]] – [[Robert Allen]], Amerikaanse akteur († [[1998]]).
* [[4 April]] – [[Bea Benaderet]], Amerikaanse aktrise († [[1968]]).
* [[9 April]] – [[Antal Doráti]], Hongaarse dirigent († [[1988]]).
* [[13 April]] – [[Stella Blakemore]], Suid-Afrikaanse skrywer van Afrikaanse jeugboeke († [[1991]]).
* 13 April – [[Samuel Beckett]], Ierse skrywer († [[1989]]).
* [[14 April]] – Koning [[Faisal van Saoedi-Arabië|Faisel]] van [[Saudi-Arabië]] († [[1975]]).
* [[28 April]] – [[Kurt Gödel]], Oostenrykse wiskundige († [[1978]]).
* [[21 Mei]] – [[Arnold Meiring]], NG predikant en Transvaalse moderator († [[1984]]).
* [[27 Mei]] – Dr. [[Abel Coetzee]], Afrikaanse lektor, [[skrywer]], [[digter]] en eindredakteur († [[1975]]).
* [[2 Junie]] − [[Carlo Scarpa]], Italiaanse argitek († [[1978]]).
* [[11 Junie]] – [[NP van Wyk Louw]], Suid-Afrikaanse digter, akademikus en dramaturg († [[1970]]).
* [[19 Junie]] – [[Earl W. Bascom]], Amerikaanse akteur, rodeoruiter en skilder († [[1995]]).
* 19 Junie – [[Ernst Boris Chain]], Duits-Britse biochemikus († [[1979]]).
* [[28 Junie]] – [[Maria Goeppert-Mayer]], [[Duits]]-gebore Amerikaanse teoretiese [[fisikus]] en [[Nobelprys vir fisika|Nobelpryswenner in Fisika]] († [[1972]]).
* [[2 Julie]] – [[Hans Bethe]], Duits-Amerikaanse kernfisikus, ontvanger van die [[Nobelprys vir Fisika]] († [[2005]]).
* [[8 Julie]] – [[Philip Johnson]], Amerikaanse argitek († [[2005]]).
* [[16 Julie]] – [[Vincent Sherman]], Amerikaanse filmregisseur († [[2006]]).
* [[18 Augustus]] – [[André van Gyseghem]], Engelse akteur en teaterdirekteur († [[1979]]).
* [[19 Augustus]] – [[Philo Farnsworth]], Amerikaanse uitvinder en televisiepionier († [[1971]]).
* [[28 Augustus]] – [[John Betjeman|Sir John Betjeman]], Engelse digter, skrywer en televisie-aanbieder († [[1984]]).
* [[22 September]] – [[Ilse Koch]], die vrou van [[Karl-Otto Koch]] en bekend as die ''Heks van [[Buchenwald-konsentrasiekamp|Buchenwald]]'' († [[1967]]).
* [[25 September]] – [[Dmitri Sjostakovitsj]], [[Rusland|Russiese]] komponis († [[1975]]).
* [[7 Oktober]] – [[Nic Potgieter]], [[Afrikaanse skrywer]] († [[1985]]).
* [[8 Oktober]] – [[Gerry Brand]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[1996]]).
* [[14 Oktober]] – [[Hannah Arendt]], [[Jood]]s-[[Amerikaanse]] [[politiek]]e teoretikus van [[Duitsland|Duitse]] afkoms († [[1975]]).
* [[22 Oktober]] – [[André Huguenet]], verhoognaam van die akteur ''Gert Borstlap'', ’n baanbreker van Afrikaanse toneelspel († [[1961]]). 
* [[30 Oktober]] – [[Hermann Fegelein]], Duitse SS generaal († [[1945]]).
* [[9 Desember]] - [[Grace Hopper]], Amerikaanse wiskundige en rekenaarpionier, († [[1992]]).
* [[13 Desember]] – [[Laurens van der Post]], [[Afrikaanse skrywer]] († [[1996]]).
* [[24 Desember]] – [[Anna Neethling-Pohl]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[1992]]).
* 24 Desember – [[James Hadley Chase]], Engelse skrywer († [[1985]]).
* [[25 Desember]] – [[Ernst Ruska]], Duitse elektriese [[ingenieur]] wat die [[Elektronmikroskopie|elektronmikroskoop]] uitgevind het († [[1988]]).

== Sterftes ==
* [[18 Januarie]] – [[William Forbes Gatacre]], Britse generaal tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (* [[1843]]).
* [[29 Januarie]] – [[Christiaan IX van Denemarke|Christiaan IX]], koning van [[Denemarke]] (* [[1818]]).
* [[9 Februarie]] – [[Paul Laurence Dunbar]], Amerikaanse skrywer (* [[1872]]).
* [[27 Februarie]] – [[Samuel Langley]], [[Amerikaanse]] [[Sterrekunde|sterrekundige]], [[fisikus]], uitvinder van die bolometer en lugvaartpionier (* [[1834]]).
* [[13 Maart]] – [[Susan B. Anthony]], was 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[vroueregte]]-aktivis (* [[1820]]).
* [[19 April]] – [[Pierre Curie]], dokter en ontvanger van die [[Nobelprys]] [[1903]] (* [[1859]]).
* [[23 Mei]] – [[Henrik Ibsen]], 'n [[Noorweë|Noorse]] skrywer (* [[1828]]).
* [[16 Julie]] – [[Alfred Beit]], Brits-Suid-Afrikaanse diamante- en goudmagnaat en filantroop (* [[1853]]).
* [[2 Augustus]] – [[Marie Koopmans-de Wet]], kampvegter vir Afrikanerregte, kultuurleidster (* [[1834]]).
* [[5 September]] – [[Ludwig Boltzmann]], Oostenrykse wis- en natuurkundige (* [[1844]]).
* [[22 Oktober]] – [[Paul Cézanne]], [[Frankryk|Franse]] kunstenaar en [[postimpressionisme|postimpressionistiese]] skilder (* [[1839]]).

[[Kategorie:1906| ]]</text>
      <sha1>mtkba671n0bfxm33l3q4t0zwu1amk2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362233</id>
      <parentid>3362208</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>skakels, details</comment>
      <origin>3362233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6150" sha1="jgsgo46tau9ieipaq8krskn7i67ggkf" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg
|teks=Senator Wetmore van [[Rhode Island]] ry omstreeks 1906&lt;br&gt;in 'n elektriese landaulet van die Franse firma Kriéger&lt;sup&gt;{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}&lt;/sup&gt;}}

Die '''jaar 1906''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 6de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

== Gebeure ==
* [[15 Maart]] – Charles Rolls en Henry Royce stig die motorvervaardigermaatskappy [[Rolls-Royce]].
* [[18 April]] – Die [[Kalifornië|Kaliforniese]] [[metropool]] [[San Francisco]] word deur 'n [[aardbewing]] verwoes.
* [[22 April]]-[[2 Mei]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1906|Olimpiese &quot;tussenspele&quot;]] word in [[Athene]], [[Griekeland]], aangebied.
* [[3 November]] – Die [[Afrikaanse Taalvereniging]] word deur [[D.F. Malherbe]] en ander in [[Kaapstad]] gestig.
* [[24 Desember]] – [[Reginald Fessenden]] doen die eerste [[radio]]-uitsending ooit.

== Geboortes ==
* [[6 Januarie]] – [[Walter Battiss]], Suid-Afrikaanse kunstenaar († [[1982]]).
* [[12 Januarie]] – [[Emmanuel Levinas]], [[Franse]] [[filosoof]] († [[1995]]).
* [[4 Februarie]] – [[Clyde Tombaugh]], Amerikaanse [[sterrekunde|sterrekundige]] wat [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] ontdek het († [[1997]]).
* [[4 Maart]] – [[Avery Fisher]], Amerikaanse uitvinder, ondernemer, musiekgeesdriftige en filantroop († [[1994]]).
* [[19 Maart]] – [[Adolf Eichmann]], [[Duitsland|Nazi-Duitse]] [[SS]]-offisier en oorlogsmisdadiger († [[1962]]).
* [[28 Maart]] – [[Robert Allen]], Amerikaanse akteur († [[1998]]).
* [[4 April]] – [[Bea Benaderet]], Amerikaanse aktrise († [[1968]]).
* [[9 April]] – [[Antal Doráti]], Hongaarse dirigent († [[1988]]).
* [[13 April]] – [[Stella Blakemore]], Suid-Afrikaanse skrywer van Afrikaanse jeugboeke († [[1991]]).
* 13 April – [[Samuel Beckett]], Ierse skrywer († [[1989]]).
* [[14 April]] – Koning [[Faisal van Saoedi-Arabië|Faisel]] van [[Saudi-Arabië]] († [[1975]]).
* [[28 April]] – [[Kurt Gödel]], Oostenrykse wiskundige († [[1978]]).
* [[21 Mei]] – [[Arnold Meiring]], NG predikant en Transvaalse moderator († [[1984]]).
* [[27 Mei]] – Dr. [[Abel Coetzee]], Afrikaanse lektor, [[skrywer]], [[digter]] en eindredakteur († [[1975]]).
* [[2 Junie]] − [[Carlo Scarpa]], Italiaanse argitek († [[1978]]).
* [[11 Junie]] – [[NP van Wyk Louw]], Suid-Afrikaanse digter, akademikus en dramaturg († [[1970]]).
* [[19 Junie]] – [[Earl W. Bascom]], Amerikaanse akteur, rodeoruiter en skilder († [[1995]]).
* 19 Junie – [[Ernst Boris Chain]], Duits-Britse biochemikus († [[1979]]).
* [[28 Junie]] – [[Maria Goeppert-Mayer]], [[Duits]]-gebore Amerikaanse teoretiese [[fisikus]] en [[Nobelprys vir fisika|Nobelpryswenner in Fisika]] († [[1972]]).
* [[2 Julie]] – [[Hans Bethe]], Duits-Amerikaanse kernfisikus, ontvanger van die [[Nobelprys vir Fisika]] († [[2005]]).
* [[8 Julie]] – [[Philip Johnson]], Amerikaanse argitek († [[2005]]).
* [[16 Julie]] – [[Vincent Sherman]], Amerikaanse filmregisseur († [[2006]]).
* [[18 Augustus]] – [[André van Gyseghem]], Engelse akteur en teaterdirekteur († [[1979]]).
* [[19 Augustus]] – [[Philo Farnsworth]], Amerikaanse uitvinder en televisiepionier († [[1971]]).
* [[28 Augustus]] – [[John Betjeman|Sir John Betjeman]], Engelse digter, skrywer en televisie-aanbieder († [[1984]]).
* [[22 September]] – [[Ilse Koch]], die vrou van [[Karl-Otto Koch]] en bekend as die ''Heks van [[Buchenwald-konsentrasiekamp|Buchenwald]]'' († [[1967]]).
* [[25 September]] – [[Dmitri Sjostakovitsj]], [[Rusland|Russiese]] komponis († [[1975]]).
* [[7 Oktober]] – [[Nic Potgieter]], [[Afrikaanse skrywer]] († [[1985]]).
* [[8 Oktober]] – [[Gerry Brand]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[1996]]).
* [[14 Oktober]] – [[Hannah Arendt]], [[Jood]]s-[[Amerikaanse]] [[politiek]]e teoretikus van [[Duitsland|Duitse]] afkoms († [[1975]]).
* [[22 Oktober]] – [[André Huguenet]], verhoognaam van die akteur ''Gert Borstlap'', ’n baanbreker van Afrikaanse toneelspel († [[1961]]). 
* [[30 Oktober]] – [[Hermann Fegelein]], Duitse SS generaal († [[1945]]).
* [[9 Desember]] - [[Grace Hopper]], Amerikaanse wiskundige en rekenaarpionier, († [[1992]]).
* [[13 Desember]] – [[Laurens van der Post]], [[Afrikaanse skrywer]] († [[1996]]).
* [[24 Desember]] – [[Anna Neethling-Pohl]], Suid-Afrikaanse aktrise († [[1992]]).
* 24 Desember – [[James Hadley Chase]], Engelse skrywer († [[1985]]).
* [[25 Desember]] – [[Ernst Ruska]], Duitse elektriese [[ingenieur]] wat die [[Elektronmikroskopie|elektronmikroskoop]] uitgevind het († [[1988]]).

== Sterftes ==
* [[18 Januarie]] – [[William Forbes Gatacre]], Britse generaal tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (* [[1843]]).
* [[29 Januarie]] – [[Christiaan IX van Denemarke|Christiaan IX]], koning van [[Denemarke]] (* [[1818]]).
* [[9 Februarie]] – [[Paul Laurence Dunbar]], Amerikaanse skrywer (* [[1872]]).
* [[27 Februarie]] – [[Samuel Langley]], [[Amerikaanse]] [[Sterrekunde|sterrekundige]], [[fisikus]], uitvinder van die [[bolometer]] en [[lugvaart]]&lt;nowiki&gt;pionier&lt;/nowiki&gt; (* [[1834]]).
* [[13 Maart]] – [[Susan B. Anthony]], was 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[vroueregte]]-aktivis (* [[1820]]).
* [[19 April]] – [[Pierre Curie]], dokter en ontvanger van die [[Nobelprys]] [[1903]] (* [[1859]]).
* [[23 Mei]] – [[Henrik Ibsen]], 'n [[Noorweë|Noorse]] skrywer (* [[1828]]).
* [[16 Julie]] – [[Alfred Beit]], Brits-Suid-Afrikaanse diamant- en goudmagnaat en filantroop (* [[1853]]).
* [[2 Augustus]] – [[Marie Koopmans-de Wet]], kampvegter vir Afrikanerregte, kultuurleidster (* [[1834]]).
* [[5 September]] – [[Ludwig Boltzmann]], Oostenrykse wis- en natuurkundige (* [[1844]]).
* [[22 Oktober]] – [[Paul Cézanne]], [[Frankryk|Franse]] kunstenaar en [[postimpressionisme|postimpressionistiese]] skilder (* [[1839]]).

[[Kategorie:1906| ]]</text>
      <sha1>jgsgo46tau9ieipaq8krskn7i67ggkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1905</title>
    <ns>0</ns>
    <id>544</id>
    <revision>
      <id>3362215</id>
      <parentid>3285507</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Sterftes */</comment>
      <origin>3362215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7549" sha1="gkxx0b2582lell8a6zin834mgfoxm7e" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Ostrich farming in South Africa. Being an account of its origin and rise; how to set about it; the profits to be derived; how to manage the birds; the capital required; the diseases and difficulties (14565037178).jpg|teks=Volstruibedryf}}

Die '''jaar 1905''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 5de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

== Gebeure ==
* [[1 Januarie]] –  Die [[Transsiberiese Spoorlyn]] word amptelik geopen na die voltooiing daarvan op 21 Julie 1904.
* [[2 Januarie]] – [[Russies-Japannese Oorlog]]: Die Russiese weermag gee oor by Port Arthur in [[China]].
* [[26 Januarie]] – Die [[Cullinan-diamant]] word in die [[Premiermyn]] naby [[Pretoria]] ontdek.
* [[1 Maart]] – Die Australiese Konserwatiewe Party se leier, [[Richard Butler]], word die premier van [[Suid-Australië]].
* [[27 Mei]] – Die [[Slag van Tsushima]] begin in die [[See van Japan]].
* [[27 Junie]] – Muitery op die slagskip [[Potemkin]].
* [[30 Junie]] – [[Albert Einstein]] publiseer die artikel ''Oor die elektrodinamika van bewegende liggame'' en stel daarmee die [[spesiale relatiwiteitsteorie]] bekend.
* [[1 September]] – [[Alberta]] en [[Saskatchewan]] word [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsies]] binne die [[Kanada|Kanadese Konfederasie]].
* [[5 September]] − Met die ondertekening van die [[Verdrag van Portsmouth]] word die Russies-Japannese Oorlog van 1904−1905 formeel beëindig.
* [[27 September]] – [[Albert Einstein]] publiseer 'n artikel oor die verhouding tussen [[massa]] en [[energie]], wat aangedui word deur die vergelyking [[Massa-energieverband|E=mc&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;]].
* [[18 November]] – Prins Karel van [[Denemarke]] word [[Haakon VII van Noorweë|Haakon VII]], die eerste koning van [[Noorweë]], nadat die persoonlike unie van Swede-Noorweë ontbind is.
* [[13 Desember]] – Die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] onder leiding van [[Gustav Preller]] word in [[Pretoria]] gestig.

=== [[Geneeskunde]] ===
* [[Robert Koch]] ontvang die [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde|Nobelprys vir geneeskunde]] vir sy indentifisering van die [[tuberkulose]]-basil (kiem).
* [[Aspirien]] word die eerste keer in [[Brittanje]] bemark.

===[[Natuurkunde]]===
* [[Albert Einstein]] publiseer in sy wonderjaar verskillende referate wat belangrike vraagstukke oplos. Die foto-elektriese effek, [[Brownse beweging]], [[spesiale relatiwiteit]] en [[massa-energieverband]] word gepostuleer of toegelig. 

=== [[Suid-Afrika]] ===
* Sir [[Godfrey Lagden]] publiseer sy verslag oor &quot;naturellebeleid&quot;. Dit veronderstel dat [[Wit mense|blankes]] intelligenter as [[Swart mense|swartes]] is en stel rasseskeiding en inboorlingreservate voor. Dit dien as regverdiging vir verskeie latere [[apartheid]]swette.
* Die ''United Tobacco Companies'' open 'n [[tabak|sigaret]]fabriek in [[Kaapstad]].
* Die [[volstruis]]veerbedryf bereik 'n hoogtepunt in die [[Oudtshoorn]]-distrik.

== Geboortes ==
* [[7 Januarie]] – [[Coert Steynberg]], internasionaal-bekroonde Suid-Afrikaanse beeldhouer en ontwerper († [[1982]]).
* [[19 Januarie]] – [[Ben Schoeman]], Suid-Afrikaanse minister († [[1986]]).
* [[2 Februarie]] – [[Ayn Rand]], Amerikaanse skryfster en [[filosoof]] († [[1982]]).
* [[3 Februarie]] – [[Herman Charles Bosman]], Suid-Afrikaanse skrywer, bekend vir sy stories van oom Schalk Lourens van die [[Groot Marico]] († [[1951]]).
* [[6 Februarie]] – [[Władysław Gomułka]], Poolse politikus († [[1982]]).
* [[26 Februarie]] – [[Rex Distin Martienssen]], Suid-Afrikaanse argitek († [[1942]]).
* [[19 Maart]] – [[Albert Speer]], [[Hitler]] se argitek en minister van bewapening († [[1981]]).
* [[26 Maart]]  – [[Viktor Frankl]], Oostenrykse neuroloog († [[1997]]).
* [[8 April]] – [[Helen Joseph]], Suid-Afrikaanse vroueregte-aktivis († [[1992]]).
* [[12 April]] – [[Emmanuel Mounier]], Franse filosoof († [[1950]]).
* [[22 April]] – [[Abraham Jonker]], Suid-Afrikaanse politikus, skrywer en joernalis († [[1966]]).
* [[25 April]] – [[Maria Malan]], Suid-Afrikaanse premiersvrou († [[1973]]).
* [[11 Mei]] – [[Ida Gerhardt]], klassikus en Nederlandse digteres van die na-simboliese tradisie († [[1997]]).
* [[16 Mei]] – [[Henry Fonda]], Amerikaanse akteur († [[1982]]).
* [[20 Mei]] - [[Gerrit Achterberg]], Nederlandse digter († [[1962]]).
* [[31 Mei]] – [[Florence Desmond]], Amerikaanse aktrise  († [[1993]]).
* [[21 Junie]] – [[Jean-Paul Sartre]], Franse filosoof, essayis, roman- en toneelskrywer († [[1980]]).
* [[10 Julie]] – [[Eric Rosenthal]], [[Suid-Afrika]]anse historikus en outeur († [[1983]]).
* [[20 Julie]] – [[Stephanus du Toit]], predikant en hoogleraar van die Gereformeerde Kerk († [[1982]]).
* [[29 Julie]] – [[Dag Hammarskjöld]], Sweedse sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies († [[1961]]).
* [[15 Augustus]] – [[G.D. Scholtz]], Suid-Afrikaanse geskiedkundige, skrywer en koerantredakteur. († [[1983]]).
* [[5 September]] – [[Arthur Koestler]], Hongaars-Britse skrywer († [[1983]]).
* [[18 September]] – [[Greta Garbo]], Sweedse aktrise († [[1990]]).
* [[14 Oktober]] – [[Eugene Fodor (skrywer)|Eugene Fodor]], Amerikaanse skrywer van reisliteratuur († [[1991]]).
* [[18 Oktober]] – [[Félix Houphouët-Boigny]], eerste President van die [[Ivoorkus]] († [[1993]]).
* [[22 Oktober]] – [[Marthinus Philippus Prinsloo]], jukskei-legende en senator († [[1991]]).
* [[23 Oktober]] – [[Anna Böeseken]], [[skryfster]] en kenner van die geskiedenis van die Nederlandse bewind aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] († [[1997]]).
* [[7 Desember]] – [[Thomas Ochse Honiball]], Suid-Afrikaanse spot- en strokiesprentkunstenaar († [[1990]]).
* [[5 Desember]] – [[Otto Preminger]], Oostenryk gebore, Amerikaanse regisseur († [[1986]]).
* [[13 Desember]] – [[Hendrik Bernardus Thom]], 'n bekroonde Afrikaanse skrywer en historikus († [[1983]]).
* [[16 Desember]] – [[Piet Hein (wetenskaplike)|Piet Hein]], Deense wetenskaplike, wiskundige, uitvinder, skrywer en digter († [[1996]]).
* [[17 Desember]] – [[Simo Häyhä]], Finse soldaat en waarskynlik die suksesvolste sluipskutter van alle tye († [[2002]]).
* [[24 Desember]] – [[Howard Hughes]], vlugpionier en filmregisseur († [[1976]]).
* [[31 Desember]] – [[Wena Naudé]], Afrikaanse aktrise en toneelbaanbreker († [[1978]]).

== Sterftes ==
* [[18 Februarie]] – [[Julius de Geyter|Julius De Geyter]], [[Vlaandere|Vlaamse]] journalis en skrywer (* [[1830]]).
* [[24 Maart]] – [[Jules Verne]], Franse skrywer van [[wetenskapsfiksie]] (* [[1828]]).
* [[28 Maart]] – Sir [[Charles Adderley]], Britse staatsman na wie Adderleystraat in [[Kaapstad]] vernoem is (* [[1814]]).
* [[29 Maart]] – Sir [[David Tennant]], 'n Kaapse politkus, staatsman en die tweede [[Speaker]] van die [[Kaapkolonie]] (* [[1829]]).
* [[9 April]] – [[Frederick Augustus Thesiger, 2de Baron van Chelmsford|Lord Chelmsford]], die 2de Baron van Chelmsford en 'n Britse soldaat (* [[1827]]).
* [[23 Junie]] – [[Samuel Merrill Woodbridge]], Amerikaanse geestelike, teoloog, skrywer (* [[1819]]).
* [[20 Augustus]] – [[Heinrich Bulthaupt]], Duitse digter en toneelskrywer (* [[1849]]).
* [[29 Oktober]] – [[Hendrik Witbooi]], kaptein (leier) van die Witbooi-Nama in [[Namibië]] (* [[1830]]).
* [[12 Desember]] – [[Reimond Stijns]] Vlaamse skrywer (* [[1850]]).

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:1905| ]]</text>
      <sha1>gkxx0b2582lell8a6zin834mgfoxm7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1904</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545</id>
    <revision>
      <id>3362216</id>
      <parentid>2969347</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6548" sha1="gsvglex4vsctiz1r6f2qo28ernailb1" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Lothar_von_Trotha.jpg|teks=Lothar von Trotha, die Duitse bevelhebber in Suidwes-Afrika}}

Die '''jaar 1904''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 4de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad.
[[Lêer:Paul Kruger.jpg|duimnael|240px|Paul Kruger sterf in Nederland.]]

== Gebeure ==
* [[7 Januarie]] – Die noodsein CQD word aanvaar maar twee jaar later vervang met die SOS noodsein.
* [[12 Januarie]] – Die [[Namibiese volksmoord 1904-1908|Herero-oorlog (1904-1908)]] breek in [[Duits-Suidwes-Afrika]] uit. Die [[Herero's]] kom in opstand teen Duitse koloniale oorheersing. Driekwart van die Hererobevolking word uitgewis en 'n groot aantal Duitsers verloor hul lewens.
* [[12 Januarie]] – [[Henry Ford]] stel 'n nuwe spoedrekord vir motors op teen 91&amp;nbsp;mpu of 146 km/h.
* [[17 Januarie]] - Die laerliggende dele van [[Bloemfontein]] word na 'n hewige donderbui deur die Bloemspruit oorstroom. Sestig mense sterf en honderde is dakloos gelaat.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=|date=Desember 1991|title='n Geskiedenis van besondere Weergebebeurtenisse in Suid-Afrika: 1500-1990|url=|journal=CAELUM|pages=18}}&lt;/ref&gt;
* [[28 Januarie]] – Die ''[[Het Volk]]'' politieke party word in die [[Transvaalkolonie]] gestig. 
* [[8 Februarie]] – Die [[Russies-Japannese Oorlog]] begin na die verrassingsinval van die Japannese Magte op Port Arthur (Lushun).
* [[4 Mei]] – Amerikaanse Weermag-ingenieurs begin werk aan die konstruksie van die [[Panama-kanaal]].
* [[29 Junie]] – Twee naakte veenlyke, die [[Paar van Weerdinge]], word ontdek. 
* [[1 Julie]] – Die derde moderne [[Olimpiese Somerspele 1904|Olimpiese Somerspele]] open in [[St. Louis]], [[Verenigde State]].
* [[11 Augustus]] – Die [[Slag by Waterberg]] lei tot die [[volksmoord|volksslagting]] van die [[Namibiese volksmoord 1904-1908|Herero's]] in die [[Namibiese volksmoord 1904-1908|Opstand van die Herero's en Namas]].
* [[11 November]] – Die nuwe spoorlyn van [[Aliwal-Noord]] af na [[Lady Grey]] word oopgestel.
* Frédéric Mistral, Frans-[[Oksitaans]]e digter, ontvang die [[Nobelprys vir Letterkunde]].
* Thompson stel die eerste model van die [[atoom]] voor, bekend as die pruimpoeding-model.
* [[Henry James]] publiseer sy komplekse en intensiewe studie van die huwelik en owerspel, ''The Golden Bowl''.

== Geboortes ==
* [[8 Januarie]] – [[Karl Brandt]], SS-generaal en oorlogsmisdadiger († [[1948]]).
* [[18 Januarie]] – [[Cary Grant]], Britse [[akteur]] († [[1986]]).
* [[22 Januarie]] – [[George Balanchine]], Russiese danser († [[1983]]).
* [[24 Januarie]] – [[Breytie Breytenbach]], eerste hoofdirekteur van [[Truk]] († [[1984]]).
* [[28 Februarie]] – [[Alfred Bohrmann]], 'n [[Duits]]e [[sterrekundige]] († [[2000]]).
* [[4 Maart]] – [[Joseph Schmidt]], Joodse tenoor en akteur († [[1942]]).
* [[6 Maart]] – [[Heiwee]] (skuilnaam van prof H.M. van der Westhuysen), [[Afrikaanse digter]] († [[1987]]).
* [[3 April]] – [[Sally Rand]], Amerikaanse burleskdanser († [[1979]]).
* [[6 April]] – [[Kurt Georg Kiesinger]], Duitse regsgeleerde, politikus en bondskanselier († [[1988]]).
* [[14 April]] – [[John Gielgud]], Britse akteur († [[2000]]).
* [[16 April]] – [[Fifi D'Orsay]], Amerikaanse aktrise († [[1983]]).
* [[18 April]] – [[Pigmeat Markham]], Amerikaanse akteur en regisseur († [[1981]]).
* [[22 April]] – [[Robert Oppenheimer]], Amerikaanse teoretiese fisikus († [[1967]]).
* [[11 Mei]] – [[Salvador Dalí]], Spaanse [[surrealisme|surrealistiese]] skilder: ''[[The Persistence of Memory]]'' († [[1989]]).
* [[13 Mei]] – [[W.A. Willemse]], hoogleraar in Sielkunde aan die Universiteit van Pretoria en vader van [[Marike de Klerk]], gewese vrou van president [[F.W. de Klerk]] († [[1945]]).
* [[21 Mei]] – [[Robert Montgomery (akteur)|Robert Montgomery]], Amerikaanse akteur († [[1981]]).
* [[2 Junie]] – [[Johnny Weismuller]], Amerikaanse swemmer en akteur – bekend vir sy rol as [[Tarzan]] († [[1984]]).
* [[4 Junie]] – [[Thomas P Stratten]], Suid-Afrikaanse ingenieur († onbekend).
* [[26 Junie]] – [[Peter Lorre]], Oostenryks-Amerikaanse akteur († [[1964]]).
* [[5 Julie]] – [[Ernst Mayr]], Duitse bioloog († [[2005]]).
* [[11 Julie]] – [[Anna Rothmann]], [[Afrikaanse skrywer]] en die dogter van [[M.E.R.]] († [[2000]]).
* [[4 Augustus]] – [[Helen Kane]], Amerikaanse sangeres en aktrise († [[1966]]).
* [[11 Augustus]] – [[P. de V. Pienaar]], Afrikaanse [[taalkundige]] en skrywer († [[1978]]).
* [[13 Augustus]] – [[Charles &quot;Buddy&quot; Rogers]], Amerikaanse akteur, musikant († [[1999]]).
* [[21 Augustus]] – [[Count Basie]], Amerikaanse musikant en komponis († [[1984]]).
* [[29 September]] – [[Greer Garson]], Engelse aktrise († [[1996]]).
* [[5 Oktober]] – [[Joan Morice]], die eerste vrou om as 'n veearts in Suid-Afrika te kwalifiseer († [[1944]]).
* [[11 November]] – [[P.K. le Roux]], Suid-Afrikaanse politikus († [[1985]]).
* [[31 Desember]] – [[Stefan Meiring Naudé]], bekroonde Suid-Afrikaanse fisikus († [[1985]]).

== Sterftes ==
* [[9 Januarie]] – [[Alf Richards]], [[Suid-Afrika]] se derde [[Springbokkaptein]] (* [[1867]]).
* [[8 Februarie]] – [[Stephanus Postma]], Suid-Afrikaanse teoloog en predikant (* [[1865]]).
* [[1 Mei]] – [[Antonín Dvořák]], Tsjeggiese komponis (* [[1841]]).
* [[10 Mei]] – [[Henry Morton Stanley]], Wallies-Amerikaanse ontdekkingsreisiger en joernalis (* [[1841]]).
* [[3 Julie]] – [[Theodor Herzl]], Joods-Oostenrykse joernalis, uitgewer en stigter van die Sionisme (* [[1860]]).
* [[14 Julie]] – [[Paul Kruger]], Transvaalse staatsman, President van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (* [[1825]]).
* [[28 Augustus]] – [[Anne van Rooy]], stammoeder van die Van Rooy-familie in Suid-Afrika (* [[1834]]).
* [[29 Augustus]] – [[Murat V]], sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] (* [[1840]]).
* [[13 September]] – [[J.W. van der Rijst]], skrywer van die eerste handleiding vir [[Afrikaans]]e spraakkuns (* [[1828]]).
* [[31 Oktober]] – [[Charles Murray]], NG Kerk predikant en vierde seun van ds. [[Andrew Murray sr.]] (* [[1833]]).
* [[1 November]] – [[Willem Bok|Willem Eduard Bok]], Transvaalse staatsekretaris, na wie [[Boksburg]] vernoem is (* [[1846]]).
* [[19 November]] – [[August Snieders]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] (* [[1825]]). 

== Verwysings ==
{{verwysings}}

[[Kategorie:1904| ]]</text>
      <sha1>gsvglex4vsctiz1r6f2qo28ernailb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1902</title>
    <ns>0</ns>
    <id>547</id>
    <revision>
      <id>3362218</id>
      <parentid>2909624</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeure */</comment>
      <origin>3362218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5179" sha1="t7awm9e157ggo8lkh9zto2pp84w2tkr" xml:space="preserve">{{jare|beeld=AM._Lynen.jpg|teks='Die Vlaamse primitiewes' in Brugge}}

Die '''jaar 1902''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 2de jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

== Gebeure ==
* [[Henry James]] publiseer sy roman ''The Wings of the Dove''.
* [[19 April]] – 'n Reuse [[aardbewing]] tref [[Guatemala]], 7.5 op die [[Richterskaal]], 2000 mense sterf.
* [[20 Mei]] – [[Kuba]] kry sy onafhanklikheid van die [[VSA]].
* [[31 Mei]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Die oorlog kom tot 'n einde met die tekening van die [[Vrede van Vereeniging]].
* [[9 Augustus]] – [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]], word gekroon as die koning van [[Groot-Brittanje]].
* [[1 November]] – By [[Glentana]] word 'n [[droogdok]] bo-op 'n skerp rots neergesit, die [[Doks van Glentana]].
* [[10 Desember]] – Die eerste [[Aswandam]] in die [[Nylrivier]] voltooi.

== Geboortes ==
* [[14 Januarie]] – [[Olaf Andresen]], Duitsgebore Afrikaanse liedjieskrywer († [[1985]]).
* [[25 Januarie]] – [[André Beaufre]], Franse leëroffisier en militêre strateeg († [[1975]]).
* [[26 Januarie]] – [[Menno ter Braak]], Nederlandse modernistiese skrywer († [[1940]]).
* [[4 Februarie]] – [[Charles Lindbergh]], 'n Amerikaanse vlieënier († [[1974]]).
* [[20 Februarie]] – [[Ansel Adams]], Amerikaanse fotograaf († [[1984]]).
* [[27 Februarie]] – [[John Steinbeck]], Amerikaanse skrywer († [[1968]]).
* [[27 Februarie]] – [[C.M. van den Heever]], Afrikaanse skrywer en digter († [[1957]]).
* [[28 Maart]] – Dame [[Flora Robson]], Engelse aktrise († [[1984]]).
* [[29 Maart]] – Sir [[William Walton]], Engelse komponis († [[1983]]).
* [[27 April]] – Dr. [[Hendrik Johannes van Eck]], Suid-Afrikaanse ingenieur en nyweraar († [[1970]]).
* [[3 Mei]] – [[Jack La Rue]], Amerikaanse akteur († [[1984]]).
* [[15 Junie]] – [[Erik Erikson]], [[Duitsers|Duits]]-[[VSA|Amerikaanse]] [[Ontwikkelingsielkunde|ontwikkelingsielkundige]] († 1994).
* [[17 Junie]] – [[Phil Nel]], Suid-Afrika se agttiende [[Springbokkaptein]] († 1984).
* [[28 Julie]] – [[Karl Popper]], [[Oostenryk]]se-[[Britse]] [[filosoof]] († [[1994]]).
* [[13 Augustus]] – Dr [[Felix Wankel]], [[Duitsers|Duitse]] uitvinder van die [[Wankelenjin]] († 1984).
* [[15 Augustus]] – [[Jan Campert]], [[Nederland]]se joernalis, [[digter]] en skrywer. († [[1943]]).
* [[24 Augustus]] – [[Carlo Gambino]], berugte Amerikaanse bendeleier en baas van die Gambino-mafia-familie († [[1976]]).
* [[12 September]] – [[Juscelino Kubitschek]], Brasiliaanse geneeskundige en politikus († 1976).
* [[24 September]] – [[Ruhollah Khomeini]], [[Iran]]nese godsdienstige leier en politikus, eerste Opperleier van die Islamitiese Republiek van Iran (1979-1989, † [[1989]]).
* [[11 Oktober]] – [[Norman Eaton]], [[Suid-Afrikaanse]] [[argitek]] († [[1966]]).
* [[17 Oktober]] – [[Irene Ryan]], Amerikaanse aktrise († [[1973]]).
* [[1 November]] – [[Nordahl Grieg]], [[Noorweë|Noorse]] skrywer en joernalis († 1943).
* [[17 November]] – [[Eugene Wigner]], [[Hongare|Hongaars]]-Amerikaanse [[Teoretiese fisika|teoretiese fisikus]] en [[Nobelprys vir Fisika|Nobelprys-wenner]] († [[1995]]).
* [[3 Desember]] – [[Mitsuo Fuchida]], Japannese kaptein in die [[Japannese Keiserlike Vloot|Japannese Keiserlike Vlootlugmag]] († [[1976]]).
* [[9 Desember]] – [[Margaret Hamilton (aktrise)|Margaret Hamilton]], Amerikaanse aktrise († [[1985]]).
* [[15 Desember]] – [[Fritz Machlup]], Oostenryks-Amerikaanse ekonoom († [[1983]]).
* [[28 Desember]] – [[Mortimer Adler]], Amerikaanse filosoof († [[2001]]).

== Sterftes ==
* Genl. [[Lucas Johannes Meyer]], medestigter van die [[Nieuwe Republiek]] (* [[1846]]).
* [[18 Januarie]] – [[Gideon Scheepers]], Boerekommandant en heliografis tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (* [[1878]]).
* [[13 Februarie]] – Catharina Smuts (neé de Vries), moeder van genl. [[Jan Smuts]] (* [[1845]]).
* [[19 Februarie]] – [[Richard Maurice Bucke]], Kanadese psigiater (* [[1837]]).
* [[27 Februarie]] – [[Breaker Morant|Harry &quot;Breaker&quot; Morant]], Australiese luitenant, tereggestel in Pretoria weens verskeie moorde (* [[1864]]).
* [[19 Maart]] – [[Johannes Kotzé]], omstrede predikant van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in Kaapstad (* [[1832]]).
* [[26 Maart]] – [[Cecil John Rhodes]], Britse staatsman en stigter van die kolonie Rhodesië (* [[1853]]).
* [[2 April]] – [[Joachim Petrus Prinsloo]], Boerekommandant (* [[1864]]).
* [[27 Mei]] – [[Jan Ferguut]], Vlaamse digter en skrywer (* [[1835]]).
* [[7 Junie]] – [[Maarten Pelser]], predikant in vier gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] (* [[1851]]).
* [[4 Julie]] – [[Vivekananda]], [[Hindoe]] geestelike leier en hervormer (* [[1863]]).
* [[29 September]] – [[Émile Zola]], 'n bekende Franse skrywer (* [[1840]]).
* [[29 Oktober]] – Genl. [[Christiaan Botha]], jonger broer van genl. [[Louis Botha]] (* [[1864]]).

[[Kategorie:1902| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]</text>
      <sha1>t7awm9e157ggo8lkh9zto2pp84w2tkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1901</title>
    <ns>0</ns>
    <id>548</id>
    <revision>
      <id>3362220</id>
      <parentid>2746570</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeure */</comment>
      <origin>3362220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7814" sha1="1n0fxm1ih7j6fu49lf2fwxd6p5s8cb3" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Queen Victoria (1819-1901), Carl Rudolph Sohn, 1883.jpg|teks=Koningin Victoria, oorlede 22 Januarie}}&lt;!--Jammer, maar ek het Lizzie van Zyl se grillerige foto verwyder...Aliwal2012--&gt;

Die '''jaar 1901''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Dinsdag]] begin het. Dit was die 1ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

== Gebeure ==
* [[1 Januarie]] – Die [[Britse Ryk|Britse kolonies]] [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Queensland]], [[Suid-Australië]], [[Tasmanië]], [[Victoria (Australië)|Victoria]] en [[Wes-Australië]] stig die [[Australië|Australiese Gemenebes]] met [[Canberra]] as hoofstad.
* 1 Januarie – Die [[Franse nasionale rugbyspan|Franse rugbyspan]] speel die eerste keer ’n rugbytoets teen [[Nieu-Seelandse nasionale rugbyspan|Nieu- Seeland]].
* 1 Januarie – [[Nigerië]] word ’n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] protektoraat.
* [[22 Januarie]] – Koning [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] word Koning van Groot-Brittanje, en Keiser van [[Indië]] met die dood van sy moeder [[Koningin Victoria]].
* [[10 Februarie]] – [[Tweede Vryheidsoorlog]]: Genl. [[Christiaan de Wet]] val die [[Kaapkolonie]] by Zanddrif naby [[Philippolis]] binne.
* [[14 Februarie]] – Koning Edward VII open die Britse Parlement vir die eerste keer.
* [[31 Maart]] – Brittanje hou ’n [[sensus]].
* [[25 April]] – [[New York]] word die eerste staat wat vereis dat motors nommerplate moet kry.
* [[9 Mei]] – Die Australiese Parlement word vir die eerste keer in [[Melbourne]] geopen.
* [[12 Mei]] – Die Britse stoomskip [[Hermes (skip)|Hermes]] strand op [[Bloubergstrand]] by Kaapstad.
* [[29 Mei]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Slag van Vlakfontein]] vind plaas.
* [[2 Junie]] – Katsura Taro word die Eerste Minister van [[Japan]].
* [[24 Junie]] – Eerste uitstalling van [[Pablo Picasso]] geopen.
* [[21 Augustus]] – Die Cadillac Motormaatskappy word gestig in [[Detroit]], [[Michigan]], [[VSA]].
* [[14 September]] – [[Theodore Roosevelt]] word die [[President van die Verenigde State|president van die Verenigde State van Amerika]] na die dood van [[William McKinley]].
* [[17 September]] – Tweede Vryheidsoorlog: [[Elandsrivier (Noordwes)|Elandsrivier]] op die plaas Modderfontein - [[Jan Christian Smuts|Genl. Smuts]] val 'n buitepos, beman deur die ''17th Lancer'', aan.
* 17 September – Tweede Vryheidsoorlog: [[Slag van Bloedrivierpoort]], Natal. Genl. [[Generaal Louis Botha|Louis Botha]] oorrompel die ''Mounted Infantry'' onder beheer van Lt-kol. H de la P Gough.
* [[25 September]] – Die [[Asjantiryk|Koninkryk van Ashanti]] word deur [[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] geannekseer as deel van die [[Goudkus (streek)|Goudkuskolonie]].
* [[2 Oktober]] – Die [[Britse Vloot]] laat hul eerste [[duikboot]] te water.
* [[9 November]] – Prins George, die hertog van Cornwall, word Prins van [[Wallis]] en die Graaf van Chester.
* [[12 Desember]] – [[Guglielmo Marconi]] ontvang die eerste trans-[[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] [[radio]]sein, vanaf Poldhu Radiostasie in [[Cornwall]], [[Engeland]] na [[St. John's, Newfoundland en Labrador|St. John's]], [[Newfoundland]].
* [[20 Desember]] – In [[Stockholm]] word die eerste [[Nobelprys]] toegeken.

== Geboortes ==
* ''Onbekend'' – [[Harry Lawrence]], [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] († [[1973]]).
* [[14 Januarie]] – [[Alfred Tarski]], Poolse wiskundige en logikus († [[1983]]).
* [[16 Januarie]] – [[Fulgencio Batista]], [[Kuba]]anse [[president]] en [[diktator]] († [[1973]]).
* [[1 Februarie]] – [[Clark Gable]], Amerikaanse akteur († [[1960]]).
* [[7 Februarie]] – [[Vivian Frederick Maynard FitzSimons]], [[Suid-Afrika]]anse [[herpetoloog]] († [[1975]]).
* [[25 Februarie]] – [[Zeppo Marx]], Amerikaanse komediant en akteur  († [[1979]]).
* [[28 Februarie]] – [[Linus Pauling]], Amerikaanse [[chemikus]], [[biochemikus]], [[chemiese ingenieur]] en [[Nobelprys vir Chemie|Nobelpryswenner]] († [[1994]]).
* [[14 Maart]] – [[Sid Atkinson]], [[Suid-Afrikaanse]] [[atleet]] († [[1977]]).
* [[27 Maart]] – [[Eisaku Satō]], Japannese Premier († [[1975]]).
* [[13 April]] – [[Jacques Lacan]], Franse [[psigoanalise|psigoanalis]] († [[1981]]).
* [[29 April]] – [[Hirohito]], Japannese [[keiser]] († [[1989]]).
* [[7 Mei]] – [[Gary Cooper]], Amerikaanse akteur († [[1961]]).
* [[8 Mei]] – [[Vladimir Sofronitsky]], Russiese klassieke pianis († [[1961]]).
* [[20 Mei]] – [[Max Euwe]], Nederlandse [[skaak]]speler († [[1961]]).
* [[29 Mei]] – [[Wolfgang Schmieder]], Duitse bibliotekaris en musiekkundige († [[1990]]).
* [[6 Junie]] – [[Sukarno]], president van [[Indonesië]] († [[1970]]).
* [[9 Junie]] – [[M.D.C. de Wet Nel]], [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] († [[1984]]).
* [[16 Junie]] [&lt;small&gt;[[Ou Styl en Nuwe Styl datums|O.S.]] 5 Junie&lt;/small&gt;] – [[Anastasia Nikolajewna van Rusland]] († [[1918]]).
* [[22 Junie]] – [[Eitemal]], Afrikaanse skrywer, digter, redenaar en vertaler († [[1984]]).
* [[24 Junie]] – Harry Partch, Amerikaanse komponis († [[1974]]).
* [[29 Junie]] – [[Nelson Eddy]], Amerikaanse sanger en akteur († [[1967]]).
* [[9 Julie]] – [[Barbara Cartland]], Britse skryfster († [[2000]]).
* [[31 Julie]] – [[Jean Dubuffet]], Franse skilder en beeldhouer († [[1985]]).
* [[4 Augustus]] – [[Louis Armstrong]], Amerikaanse [[jazz]]trompetspeler en sanger († [[1971]]).
* [[8 September]] – [[Hendrik Verwoerd]], Nederlandsgebore akademikus, politikus en staatsman, [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] († [[1966]]).
* [[26 September]] – [[George Raft]], Amerikaanse akteur († [[1980]]).
* [[6 Oktober]] – [[Wolfgang Langhoff]], [[Duitsers|Duitse]] akteur en regisseur († [[1966]]).
* [[7 Oktober]] – [[Wollie Bronkhorst]], argitek van kerkgeboue, sendinghospitale, weeshuise en ouetehuise. († [[1970]]).
* [[22 Oktober]] – [[Lulu Latsky]], eerste vrou in Suid-Afrika wat 'n doktorsgraad in [[Wetenskap]] verwerf († [[1980]]).
* [[26 Oktober]] – [[Herman Auerbach]], [[Pole|Poolse]] wiskundige († [[1942]]).
* [[3 November]] – [[Leopold III van België]], koning van [[België]] († [[1983]]).
* [[22 November]] – [[Joaquín Rodrigo]], Spaanse komponis († [[1999]]).
* [[23 November]] – [[Bennie Osler]], Suid-Afrika se sewentiende [[Springbokkaptein]] († [[1962]]).
* [[5 Desember]] – [[Walt Disney]], animeerder, sketskunstenaar († [[1966]]).
* [[8 Desember]] – [[F.W. Boonzaier]], Afrikaanse [[drama]]turg († [[1963]]).
* [[27 Desember]] – [[Marlene Dietrich]], Duits-Amerikaanse aktrise († [[1992]]).

== Sterftes ==
* [[21 Januarie]] – [[Elisha Gray]], Amerikaanse elektriese ingenieur (* [[1835]]).
* [[22 Januarie]] – [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] (* [[1819]]).
* [[27 Januarie]] – [[Giuseppe Verdi]], Italiaanse komponis (* [[1813]]).
* [[7 Februarie]] – [[Japie Hauptfleisch]], Boere kryger (* [[1875]]).
* [[13 Maart]] – [[Benjamin Harrison]], die drie-en-twintigste [[President van die Verenigde State]] (* [[1833]]).
* [[9 Mei]] – [[Lizzie van Zyl]], slagoffer van die [[Verskroeideaardebeleid]] (* [[1894]]).
* [[19 Mei]] – [[M.W. Pretorius]], Transvaalse en Vrystaatse staatsman, President van die [[Oranje-Vrystaat]] en [[ZAR]] (* [[1819]]).
* [[20 Julie]] – [[Gezina Kruger]], tweede vrou van pres. [[Paul Kruger]] (* [[1831]]).
* [[9 September]] – [[Henri de Toulouse-Lautrec]], Franse skilder (* [[1864]]).
* [[14 September]] – [[William McKinley]], Amerikaanse staatsman en 25ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1843]]).
* [[13 Oktober]] – [[Jan Lambrecht Domien Sleeckx]], [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]] (* [[1818]]).

[[Kategorie:1901| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]</text>
      <sha1>1n0fxm1ih7j6fu49lf2fwxd6p5s8cb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1899</title>
    <ns>0</ns>
    <id>550</id>
    <revision>
      <id>3362222</id>
      <parentid>2907872</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gebeure */</comment>
      <origin>3362222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5584" sha1="pw15ynlbhk2c1gva2o17sn0kryh266i" xml:space="preserve">{{jare|beeld=Kruger_old_age.jpg|teks=Paul Kruger}}

Die '''jaar 1899''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 99ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

== Gebeure ==
* [[Nairobi]], die [[hoofstad]] van [[Kenia]], word gestig.
* Die [[Bloemfontein Konferensie]] word gehou, wat poog om die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] te vermy. Die poging is egter onsuksesvol en lei tot die (1899-1902) Tweede Vryheidsoorlog.
* Die Franse dokter Louis Bagot stig die eerste [[thalassoterapie]]sentrum in die Bretonse stad [[Roscoff]].
* [[6 Maart]] – [[Bayer]] registreer [[aspirien]] as 'n [[handelsmerk]].
* [[2 April]] – [[Eugenio Pacelli]] (later [[Pous Pius XII]]) word priester gewy.
* [[9 Oktober]] – Om 17:00 oorhandig die staatssekretaris, [[F.W. Reitz]], die Zuid-Afrikaanse Republiek ([[ZAR]]) se ultimatum aan die Britse agent in [[Pretoria]], sir William Conyngham Greene; daarin word onder meer geëis dat Britse troepe binne 48 uur aan die ZAR se grense onttrek word. Indien geen antwoord teen 17:00 op 11 Oktober ontvang word nie, sal dit as 'n formele oorlogsverklaring beskou word. Die Britse regering en pers is verheug oor die stap, want die ZAR het regtens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] begin.
* [[12 Oktober]] – Tweede Vryheidsoorlog: Begin by [[Kraaipan]] toe die Boere die gepantserde trein, ''Mosquito'', aanval.
* [[14 Oktober]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Beleg van Kimberley]] begin.
* [[20 Oktober]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Slag van Talana]] vind plaas.
* [[30 Oktober]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Slag van Nicholsonsnek]] vind plaas.
* [[15 November]] – [[Winston Churchill]] word tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] by Chieveley in [[Natal (kolonie)|Natal]] deur boeremagte gevange geneem.
* [[10 Desember]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Slag van Stormberg]] vind plaas.
* [[11 Desember]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Slag van Magersfontein]] vind plaas.
* [[15 Desember]] – Tweede Vryheidsoorlog: Die [[Slag van Colenso]] vind plaas.

== Geboortes ==
* [[3 Januarie]] – [[M.I. Murray]], Afrikaanse lektrise, [[skrywer]] en [[dramaturg]] († [[1983]]).
* [[17 Januarie]] – [[Al Capone]], Amerikaanse bendeleier († [[1947]]).
* [[30 Januarie]] – [[Max Theiler]], Suid-Afrikaanse viroloog, ontvanger van die [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde]] ([[1951]]) († [[1972]]).
* [[17 Februarie]] – [[Priscilla Bonner]], Amerikaanse aktrise († [[1996]]).
* [[11 Maart]] – [[Frederik IX van Denemarke|Frederik IX]], koning van [[Denemarke]] († [[1972]]).
* [[27 Maart]] – [[Gloria Swanson]], Amerikaanse aktrise, († [[1983]]).
* [[22 April]] – [[Vladimir Nabokov]], Russiese skrywer († [[1977]]).
* [[29 April]] – [[Duke Ellington]], Amerikaanse komponis en pianis van [[jazz]]musiek († [[1974]]).
* [[10 Mei]] – [[Fred Astaire]], Amerikaanse danser en akteur († [[1987]]).
* [[4 Julie]] – [[Albert Hertzog]], [[Suid-Afrika]]anse politikus († [[1982]]).
* [[17 Julie]] – [[James Cagney]], Amerikaanse akteur († [[1986]]).
* [[21 Julie]] – [[Ernest Hemingway]], Amerikaanse skrywer († [[1961]]).
* [[22 Julie]] – [[Sobhuza II]], ''Paramount Chief'' (Opperhoofman) van Swaziland, later koning van [[Swaziland]] († [[1982]]).
* [[13 Augustus]] – [[Alfred Hitchcock]], Britse regisseur († [[1980]]).
* [[19 Augustus]] – [[Colleen Moore]], Amerikaanse aktrise († [[1988]]).
* [[24 Augustus]] – [[Jorge Luis Borges]], [[Argentinië|Argentynse]] kortverhaalskrywer, essayis, digter, vertaler en bibliotekaris († [[1986]]).
* [[28 Augustus]] – [[Chang Myon]], [[Suid-Korea]]anse politikus († [[1966]]).
* [[16 September]] – [[Hans Swarowsky]], Oostenrykse dirigent († [[1975]]).
* [[17 September]] – [[Harold Bennett]], Britse akteur († [[1981]]).
* 17 September – [[Winnie Lightner]], Amerikaanse aktrise († [[1971]]).
* [[2 November]] – [[E. du Perron]], Nederlandse digter en skrywer († [[1940]]).
* [[2 Desember]] – [[John Barbirolli]], Britse [[dirigent]] en [[tjello|tjellis]] († [[1970]]).
* [[9 Desember]] – [[Matilda Hanekom]], Afrikaanse aktrise († [[1977]]).
* [[18 Desember]] – [[Peter Zapffe]], Noorse metafisikus, skrywer, kunstenaar, prokureur en bergklimmer († [[1990]]).
* [[25 Desember]] – [[Humphrey Bogart]], Amerikaanse akteur († [[1957]]).
* Onbekend – [[Stanley Skewes]], Suid-Afrikaanse [[wiskundige]] († [[1988]]).

== Sterftes ==
* [[21 Januarie]] – [[Katsu Kaishū]], Japannese staatsman, vlootingenieur en militêre bevelvoerder (* [[1823]]).
* [[21 Februarie]] – Ds. [[Pieter Adam Strasheim]], vader van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in [[Zimbabwe]] (* [[1851]]).
* [[22 Maart]] – [[Alexander Daneel]], eerste predikant van die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap|NG gemeente Heidelberg, Kaap]] (* [[1836]]).
* [[10 Junie]] – [[Ernest Chausson]], Franse [[Romantiek|Romantiese]] [[komponis]] (* [[1855]]).
* [[27 Augustus]] – [[Emmanuel Hiel]], [[Vlaminge|Vlaams]]-[[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]] en [[skrywer|prosaskrywer]] (*[[1834]]).
* [[23 November]] – [[Thomas Henry Ismay]], Britse skeepsmagnaat, stigter van die ''[[White Star Line]]'' (* [[1837]]).
* [[27 November]] – [[Frans Lion Cachet]], stigter van [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] (* [[1835]]).
* [[4 Desember]] – [[Johannes Jacobus Kotzé|Dr. J.J. Kotzé]], leraar van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] (* [[1835]]).

[[Kategorie:19de eeu]]
[[Kategorie:1899]]</text>
      <sha1>pw15ynlbhk2c1gva2o17sn0kryh266i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zambië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1429</id>
    <revision>
      <id>3362003</id>
      <parentid>3346143</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56669" sha1="7emqh2m9vb0mcffxsvnhvxu5zjh88ut" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Republiek Zambië
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Republic of Zambia'' ([[Engels]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Zambië
|beeld_vlag              = Flag of Zambia.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Zambia.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Location Zambia AU Africa.svg
|leuse                   = ''One Zambia, One Nation''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Engels]] vir: &quot;Een Zambië, een nasie&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''Stand and Sing of Zambia, Proud and Free''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Engels]] vir: &quot;Staan en sing van Zambië, trots en vry&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Zambian national anthem.oga]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Engels]]
|hoofstad                = [[Lusaka]]
{{Koördinate|15|25|S|28|17|O}}
|latd                    = 15
|latm                    = 25
|latNS                   = S
|longd                   = 28
|longm                   = 17
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Lusaka]]
|regeringsvorm           = Unitêre presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President van Zambië|President]]&lt;br /&gt;• [[Adjunkpresident]]
|leiername               = [[Hakainde Hichilema]]&lt;br /&gt;[[Mutale Nalumango]]
|oppervlak_rang          = 38&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 752&amp;nbsp;618&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |title=Population by sex, rate of population increase, surface area and density |format=PDF |author=United Nations Statistics Division |accessdate=25 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219162026/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf |archive-date=19 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 290&amp;nbsp;587
|persent_water           = 1
|bevolking_skatting      = 17&amp;nbsp;351&amp;nbsp;708&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://population.un.org/wpp/ |title=World Population prospects – Population division |work=Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake, Bevolkingsafdeling |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=8 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419130110/https://population.un.org/wpp/ |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_Population/WPP2019_POP_F01_1_TOTAL_POPULATION_BOTH_SEXES.xlsx |title=Overall total population – World Population Prospects: The 2019 Revision |type=custom data acquired via website |work=Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake, Bevolkingsafdeling |publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=8 Maart 2020 |format=xslx |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218054922/https://population.un.org/wpp/Download/Files/1_Indicators%20(Standard)/EXCEL_FILES/1_Population/WPP2019_POP_F01_1_TOTAL_POPULATION_BOTH_SEXES.xlsx |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2018
|bevolking_rang          = 65&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 13&amp;nbsp;092&amp;nbsp;666&lt;ref name=&quot;censubibpibjnii&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.zamstats.gov.zm/census.php |title=2010 Census Population Summaries |author=Central Statistical Office, Government of Zambia |accessdate=25 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113144938/http://www.zamstats.gov.zm/census.php |archive-date=13 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2010
|bevolkingsdigtheid      = 17,2
|bevolkingsdigtheidmi²   = 44,5
|bevolkingsdigtheidrang  = 191&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $64,638&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=754,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2019&amp;ey=2026&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=Zambia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2021 |accessdate=6 September 2021}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 
|BBP_PPP_jaar            = 2021
|BBP_PPP_per_kapita      = $3&amp;nbsp;322&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 
|BBP                     = $18,955&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_rang                = 
|BBP_jaar                = 2021
|BBP_per_kapita          = $974&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 
|onafhanklikheidstipe    = • [[Noord-Rhodesië]]&lt;br /&gt;• [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]]&lt;br /&gt;• van die [[Verenigde Koninkryk]]&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;[[1 April]] [[1924]]&lt;br /&gt;[[1 Augustus]] [[1953]]&lt;br /&gt;[[24 Oktober]] [[1964]]&lt;br /&gt;[[24 Augustus]] [[1991]]
|MOI                     = {{wins}} 0,584&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=United Nations Development Programme |date=2020 |accessdate=6 September 2021}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 146&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2019
|MOI_kategorie           = {{kleur|#fc0|medium}}
|Gini                    = 57,1&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=ZM |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=6 September 2021}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2015
|Gini_kategorie          = {{kleur|#990000|hoog}}
|geldeenheid             = [[Zambiese kwacha|Kwacha]]
|geldeenheid_kode        = ZMW
|land_kode               = ZM
|tydsone                 = [[Sentraal-Afrika Tyd|SAT]]
|utc_afwyking            = [[UTC+02:00|+2]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+02:00|+2]]
|internet_domein         = [[.zm]]
|skakelkode              = 260
|voetskrif               = 
}}

'''Zambië''' ([[Engels]]: ''Zambia''), amptelik die '''Republiek Zambië''' ([[Engels]]: ''Republic of Zambia''), is 'n [[republiek]] in die noorde van [[Suider-Afrika]] wat geheel en al deur ander lande omring word ([[landingeslote land]]). Volgens sy oppervlakte die 38ste grootste land ter wêreld, maar sy geskatte bevolking van 17,3 miljoen, is slegs die 65ste grootste ter wêreld. Dit word deur die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Tanzanië]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Zimbabwe]], [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Angola]] begrens. Die hoofstad en grootste stad is [[Lusaka]] met 1,7 miljoen inwoners, drie keer meer as [[Ndola]] en [[Kitwe]], onderskeidelik die tweede en derde grootste stede, albei in die [[Koperstreek]]. Die meeste inwoners woon in 'n strook weerskante van die hoofpad en -spoorlyn, wat strek van [[Livingstone]] in die suide, oor [[Lusaka]] tot in die [[Koperstreek]].

[[Lêer:Zambia sat.png|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Zambië]]
Zambië word reeds duisende jare lank bewoon deur jagter-versamelaars en nomadiese stamme. Ná sporadiese besoeke deur Europese verkenners van die begin van die 18de eeu af het die Britte Zambië geleidelik opgeëis en laat in die 19de eeu beset as die protektoraat [[Noord-Rhodesië]], wat aanvanklik geadministreer is deur [[British South Africa Company]].

Die protektoraat het op 24 Oktober 1964 onafhanklik geword as Zambië, wat afgelei is van die [[Zambezirivier]], wat die land se suidelike grens uitmaak.

President [[Kenneth Kaunda]] het die republiek 27 jaar lank as eenpartystaat met 'n sterk sosialistiese inslag geregeer. Hy het uiteindelik toegegee aan die opposisie se eise vir 'n veelpartyverkiesing en in 1991 sy mag prysgegee. Sedertdien is Zambië 'n veelpartydemokrasie. Die land staar reuse-uitdagings in die gesig weens armoede en [[MIV|MIV/vigs]]. 'n BBP per persoon van VS$1&amp;nbsp;700 (2012-skatting) plaas Zambië 200ste op die wêreldranglys, oftewel die 29ste armste.&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html ''Zambia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200424094929/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/za.html |date=24 April 2020 }} in die CIA se ''World Fact Book''.&lt;/ref&gt;

== Etimologie ==
Die huidige Zambië was vanaf 1911 as [[Noord-Rhodesië]] bekend. Ná onafhanklikheid in 1964 is die land hernoem na Zambië, afgelei van die Zambezirivier (Zambezi beteken dalk &quot;groot rivier&quot;).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last1=Everett-Heath|first1=John|title=The Concise Dictionary of World Place Names|url=https://books.google.com/?id=qgJCDwAAQBAJ&amp;pg=PT1589&amp;lpg=PT1589&amp;dq=zambezi+name+meaning#v=onepage&amp;q=zambezi%20name%20meaning&amp;f=false|publisher=Oxford University Press|date=7 Desember 2017|isbn=978-0-19-255646-2}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:CecilRhodes.jpg|duimnael|links|upright|[[Cecil John Rhodes|Cecil Rhodes]]]]
Die gebied is vanaf 1891 geadministreer deur die [[British South Africa Company]] totdat die [[Verenigde Koninkryk]] dit in 1923 oorgeneem en dit die protektoraat [[Noord-Rhodesië]] geword het. Tydens die jare twintig en dertig van die twintigste eeu het die ontginning van die kolonie se ryk koperbronne ontwikkeling en immigrasie aangewakker. Die protektoraat was 'n dekade lank (Oktober 1953 tot Desember 1963) deel van die [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]], wat ook uit [[Malawi|Njassaland]] en [[Suid-Rhodesië]] bestaan het. Met onafhanklikwording op 24 Oktober 1964 is die land se naam na Zambië verander. Tydens die jare tagtig en negentig het 'n lang droogte en 'n insinking in die koperprys die land se ekonomie geknou. Die eenpartybewind van [[Kenneth Kaunda]], wat sedert onafhanklikwording 27 jaar lank president was, is tydens die veelpartyverkiesing van 1991 beëindig, maar tydens die daaropvolgende verkiesing in 1996 is opposisiepartye verhoed om vrylik steun te werf.

Vyf jaar later, kort ná die 2001-verkiesing, het drie opposisiepartye hulle tot die hof gewend om die verkiesing van [[Levy Mwanawasa]] as president ongeldig te verklaar weens beweerde probleme met die administrasie van die verkiesing. Hulle aansoek het misluk.

Mwanawasa het in 2002 'n ondersoek na korrupsie op hoë vlak tydens die vorige bewind van stapel laat loop. Eers in 2006 en 2007 het die taakspan vier sake suksesvol vervolg, onder meer 'n baanbreker-geding in die Verenigde Koninkryk waarin president [[Frederick Chiluba]] en talle ander voormalige regeringslui aanspreeklik bevind is vir die verkwisting van VS$41 miljoen se staatsfondse. Mwanawasa is herverkies tot president in 2006 tydens 'n verkiesing wat allerweë as vry en regverdig bestempel is. Ná sy skielike dood in Augustus 2008 het sy adjunk, [[Rupiah Banda]], hom opgevolg en twee maande later 'n spesiale presidensiële verkiesing gewen. Hy is in 2011 opgevolg deur [[Michael Sata]], wat op 28 Oktober 2014 in [[Londen]] oorlede is ná 'n operasie vir 'n onbekende siekte.

== Regering ==
[[Lêer:Hakainde Hichilema August 2021.jpg|duimnael|links|upright|Hakainde Hichilema, die huidige president van Zambië]]
Die president is die staats- sowel as regeringshoof. Hy wys die kabinet aan uit lede van die Nasionale Vergadering en besluit ook wie as adjunk moet dien. Lede van die Nasionale Vergadering word vir 'n termyn van vyf jaar verkies, soos ook die geval met die president is, maar hy of sy mag net vir twee termyne dien. Die laaste verkiesing was die presidensiële verkiesing op 12 Augustus 2021, en die volgende presidensiële en algemene verkiesing moet in 2026 gehou word.

[[Michael Sata]] was vanaf 23 September 2011 tot sy dood einde Oktober 2014 die president van Zambië. Hy het [[Rupiah Banda]] opgevolg. Banda het dié amp waargeneem tydens die siekte en uiteindelike dood van sy voorganger, Levy Mwanawasa, op 18 Augustus 2008. Tydens 'n spesiale presidensiële verkiesing op 30 Oktober daardie jaar is Banda naelskraaps as president verkies om die res van Mwanawasa se ampstermyn (tot 2011) te voltooi. Banda het adjunkpresident George Kunda op 14 November 2008 in dié amp aangestel. Voor die presidensiële verkiesing van 2021 kon Zambië nie sy skuldafbetalings nakom nie, en inflasie het skerp gestyg. Tydens die verkiesing van 2021 het Hakainde Hichilema 59,02% van die stemme op hom verenig en Edgar Lungu 38,71%. Hichilema het hom vir die vyfde keer as president verkiesbaar gestel, nadat hy as opposisieleier 15 keer aangehou is. Alhoewel uit 'n arm agtergrond, kon hy homself vestig as ryk sakeman en politieke buitestander. Na sy verkiesing het inflasie tot enkelsyfers gedaal, en die kwacha-geldeenheid is gestabiliseer. Hichilema se ooreenkoms met die [[Internasionale Monetêre Fonds]] behels 'n afskaling in brandstof- en landbousubsidies, wat verdere druk op die arm bevolking plaas.&lt;ref name=&quot;mac1&quot;&gt;{{cite news |last1=Maclean |first1=Ruth |title=Zambia and Its New President Are Still on Their Honeymoon |url=https://www.nytimes.com/2022/09/28/world/africa/zambia-hakainde-hichilema.html |access-date=4 November 2022 |agency=The New York Times |date=28 September 2022}}&lt;/ref&gt;

=== Parlement ===
[[Lêer:Zambia National Assembly Building.jpg|duimnael|Zambië se Nasionale Vergadering in Lusaka]]
Die Nasionale Vergadering bestaan uit 'n enkele huis met 166 setels, waarvan 156 tydens 'n algemene verkiesing elke vyf jaar gekies word en die president nege aanstel. Lede dien vyf jaar. Die mees onlangse algemene verkiesing is op 11 Augustus 2016 gehou en die volgende word in 2021 beplan. Tydens die laaste verkiesing kon die regerende Patriotic Front 80 van die 156 setels verower, maar danksy die nege LP's wat die president aanstel, het die party 'n skraal meerderheid van ses setels. Die grootste opposisieparty, met 44 setels, is die United Party for National Development van Hakainde Hichilema, wat ook naaswenner tydens die presidensiële verkiesing was.

== Provinsies en stede ==
[[Lêer:Zambiekaart.png|duimnael|'n Kaart van Zambië]]
[[Lêer:Zambia provinces named.png|duimnael|Provinsies van Zambië]]
[[Lêer:Downtown Lusaka.JPG|duimnael|Lusaka is die hoofstad en grootste stad van Zambië]]
Die stedelike bevolking was in 2009 sowat 35% van die totaal, met verstedeliking wat tussen 2005 en 2010 jaarliks teen 'n verwagte 2,3% per jaar plaasvind. Net soos in sy aangrensende lande [[Angola]], [[Namibië]], [[Mosambiek]] en die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], is die hoofstad, Lusaka, verreweg die grootste en belangrikste stad. Sy bevolking is sowat drie keer meer as die naasgrootste stede. Die agt grootste stede het almal ontwikkel aan die spoorlyn en hoofpad wat Livingstone met die Koperstreek verbind. Zambië se tien grootste stede, in dalende volgorde, met hulle bevolking volgens die 2010-sensus:
* [[Lusaka]] – 1&amp;nbsp;747&amp;nbsp;152
* [[Kitwe]] – 501&amp;nbsp;360
* [[Ndola]] – 451&amp;nbsp;246
* [[Kabwe]] – 202&amp;nbsp;360 (voorheen Broken Hill)
* [[Chingola]] – 185&amp;nbsp;246
* [[Mufulira]] – 151&amp;nbsp;309
* [[Livingstone]] – 134&amp;nbsp;349
* [[Luanshya]] – 130&amp;nbsp;076
* [[Kasama]] – 101&amp;nbsp;845
* [[Chipata]] – 116&amp;nbsp;627 (voorheen Fort Jameson)
Van die top-tien stede is vyf (almal buiten [[Lusaka]], [[Kabwe]], [[Livingstone]], [[Kasama]] en [[Chipata]]) in die Koperstreek geleë. Laasgenoemde provinsie se stede en [[Kabwe]] het almal danksy die mynbou ontwikkel.

Van die groot dorpe en stede met Britse of Europese name, is almal ná onafhanklikheid inheems gemaak, buiten Livingstone, omdat die voorgestelde [[Maramba]] nie inslag gevind het nie. Die veranderings is onder meer:
* Abercorn → [[Mbala]] (1964)
* Bancroft → [[Chililabombwe]]
* Broken Hill → [[Kabwe]] (1966)
* Feira → [[Luangwa]] (1964)
* Fort Jameson → [[Chipata]]
* Fort Rosebery → [[Mansa]]

Sedert 2011 bestaan Zambië uit tien provinsies, hieronder gelys, met geskatte bevolking in 2009 en hoofstad:
* [[Sentrale Provinsie (Zambië)|Sentraal]] ([[Kabwe]]) – 1&amp;nbsp;221&amp;nbsp;188
* [[Koperstreek]] ([[Ndola]]) – 1&amp;nbsp;782&amp;nbsp;098
* [[Oostelike Provinsie (Zambië)|Oostelike]] ([[Chipata]]) – 1&amp;nbsp;604&amp;nbsp;257
* [[Luapula]] ([[Mansa]]) – 929&amp;nbsp;310
* [[Lusaka (Provinsie)|Lusaka]] ([[Lusaka]]) – 1&amp;nbsp;639&amp;nbsp;574
* [[Muchinga (Provinsie)|Muchinga]] ([[Chinsali]]) – N/A
* [[Noordelike Provinsie (Zambië)|Noordelike]] ([[Kasama]]) – 1&amp;nbsp;482&amp;nbsp;916
* [[Noordwestelike Provinsie (Zambië)|Noordwestelike]] ([[Solwezi]]) – 704&amp;nbsp;993
* [[Suidelike Provinsie (Zambië)|Suidelike]] ([[Livingstone]]) – 1&amp;nbsp;449&amp;nbsp;674
* [[Westelike Provinsie (Zambië)|Westelike]] ([[Mongu]]) – 881&amp;nbsp;974

== Ekonomie ==
[[Lêer:ZK100.jpg|duimnael|'n K100-noot van 2006. Dit was op 8 Maart 2020 10 Suid-Afrikaanse sent werd&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=100&amp;From=ZMK&amp;To=ZAR&amp;image.x=38&amp;image.y=5&amp;image=Submit www.xe.com]: Valuta-omrekening&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Marketplace in mansa zambia 1.jpg|duimnael|Markstalletjies in Mansa, hoofstad van die Luapula-provinsie]]
[[Lêer:ZM-Nkana-headgear-Kitwe.jpg|duimnael|Die groot Nkana-oopgroefmyn, [[Kitwe]]. Kopermyne maak staat op spoor- en padverbindings deur buurlande om by uitvoerhawens uit te kom.]]
Voor die wêreldwye ekonomiese afswaai van 2009 het Zambië se ekonomie 'n sterk oplewing belewe met 'n jaarlikse groeikoers tussen 2005 en 2008 van gemiddeld 6% per jaar. Die privatisering van die land se kopermyne in die jare negentig het die staat van die las verlig om die reuse-verlies van dié bedryf te moes dra en grootliks daartoe bygedra dat dié sektor weer lewensvatbaar kon word en sodoende ekonomiese groei kon aanblaas. Koperproduksie het sedert 2004 bestendig toegeneem weens hoër pryse en buitelandse belegging. In 2005 het Zambië in aanmerking gekom vir skuldverligting ingevolge die inisiatief vir die verligting van arm lande wat diep in die skuld is. Dié hulp het sowat VS$6 miljard beloop. In 2007 het Zambië 'n rekord-oes beleef, wat die BBP 'n hupstoot gegee en inflasie help bedwing het. Hoewel armoede 'n groot probleem bly, het die ekonomie die afgelope dekade versterk en het die land 'n inflasiekoers van om en by 10%, 'n redelik stabiele wisselkoers, dalende rentekoerse en toenemende handel. Die afname in kommoditeitspryse en -aanvraag wêreldwyd sou die BBP na verwagting in 2009 knou en die verkiesing en gepaardgaande beloftes sou waarskynlik die land se fiskale toestand benadeel.

Zambië het volgens sy bruto binnelandse produk (BBP) teen koopkragpariteit (die waarde van alle produkte en dienste wat in 'n gegewe jaar in 'n land gelewer word teen heersende pryse in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]]) die 129ste grootste ekonomie ter wêreld. Die geskatte BBP in 2020 was VS$78 miljard, VS$5 miljard meer as twee jaar vantevore. Die 6%-toename vergeleke met 2007 se skatting is die 60ste hoogste ter wêreld. Nietemin is die BBP per persoon (2020-skatting) slegs VS$1&amp;nbsp;236 per jaar, wat aan die land die 154ste plek op die wêreldranglys besorg. Dit was weliswaar 32 plekke hoër as die armste land, [[Suid-Soedan]], met VS$275 per persoon.

Die beraamde arbeidsmag in 2017 was 6,898 miljoen, wat die werkloosheidsyfer op 15% te staan gebring het. Volgens die jongste beskikbare syfer lewe 54,4% van die bevolking onder die broodlyn (2015-skatting). Sowat 54,8% van die werkers is by die landbou betrokke, 9,9% by die nywerheid en 35,3% by dienste. Daar is steeds 'n reuse-inkomstegaping, met die armste 10% van die bevolking wat met slegs 1,2% van die gesamentlike huishoudelike inkomste tevrede moet wees en die rykste 10% wat amper 40% daarvan verdien. Zambië beklee dus die 20ste plek op die wêreldranglys wat inkomste-ongelykhede meet. Dit vergelyk nietemin gunstig met ander Suider-Afrikaanse state: [[Namibië]] is in die eerste plek (die 10% rykstes verdien 64,5% van die inkomste), [[Suid-Afrika]] in die tweede plek (44% vir die 10% rykste inwoners), [[Lesotho]] in die derde plek en [[Botswana]] in die vierde plek.

Die landbou bied werk aan 850 uit elke 1000 werknemers. Die vernaamste gewasse is [[koring]], sorghum, [[rys]], [[grondboontjie]]s, [[sonneblom]]sade, [[groente]], blomme, [[tabak]], [[katoen]], [[suiker]]riet, kassawe en [[koffie]]. Veeboere hou veral [[bees]]te, bokke, [[vark]]e en [[pluimvee]] aan. Zambië wek genoeg krag op (9,752 miljard kWh in 2007), veral danksy die hidroëlektriese skema by [[Kafue]], om in die land se eie behoeftes te voorsien.

Ondanks sy mineralerykdom het Zambië in 2008 'n handelstekort van byna VS$1 miljard gehad, vergeleke met net VS$200 miljoen in 2007. Sy vernaamste uitvoerprodukte is koper en kobalt (64%), elektrisiteit, tabak, blomme en katoen. Die meeste van die land se invoer kom uit Suid-Afrika (28,2% in 2017), die Demokratiese Republiek die Kongo (20,8%), die [[Volksrepubliek China]] (12,9%), [[Koeweit]] (5,4%) en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] (4,6%). Sy grootste uitvoermarkte is [[Switserland]] (44,8% in 2017), die Volksrepubliek China (16,1%), die DRK (6,2%), [[Singapoer]] (6,0%) en Suid-Afrika (5,9%).

Die ''Bank of Zambia'' is die sentrale of reserwebank en reik die land se geldeenheid, die kwacha, uit. Dit is die ook die naam van [[Malawi]] se geldeenheid, hoewel die geldeenhede onverwant is. Die meeste finansiële instellings is in die hoofstad, Lusaka, gesetel. Die stad se aandelebeurs (die LuSE) is in 1994 tot stand gebring en die eerste aandele-uitgawe was in Mei 1995, toe Chilanga Cement genoteer het.

Die Zambiese kwacha se wisselkoers teen die Amerikaanse dollar is betreklik stabiel, hoewel dit algaande verstewig. 'n Dollar het in 2008 gemiddeld K3&amp;nbsp;512,90 gekos, in 2007, K3&amp;nbsp;990,20, in 2006 K3&amp;nbsp;601,50, in 2005 K4&amp;nbsp;463,50 en in 2004 K4&amp;nbsp;778,90.

In Desember 2009 het een Suid-Afrikaanse rand K626,38 gekoop. In die voorafgaande jaar, was die kwacha teen 469,45 op sy sterkste teen die rand, teen 683,59 op sy swakste, terwyl die gemiddeld vir die jaar 604,82 kwacha vir 'n rand was. Tien jaar vantevore, van 6 Desember 1991 tot 6 Desember 2000, was die gemiddeld K422,91 vir 'n rand.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.oanda.com/currency/historical-rates ''Historical Exchange Rates''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202154335/http://www.oanda.com/currency/historical-rates |date= 2 Februarie 2011 }} by www.oanda.com.&lt;/ref&gt;

In 2010 het die [[Wêreldbank]] Zambië as een van die wêreld se vinnigste ekonomies gereformeerde lande beskryf.&lt;ref&gt;{{en}} Ngoma, Jumbe (18 Desember 2010). [http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2010/12/18/world-bank-president-praises-reforms-zambia-underscores-need-continued-improvements-policy-governance &quot;World Bank President Praises Reforms In Zambia, Underscores Need For Continued Improvements In Policy And Governance&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014161009/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2010/12/18/world-bank-president-praises-reforms-zambia-underscores-need-continued-improvements-policy-governance |date=14 Oktober 2022 }}. [[Wêreldbank]].&lt;/ref&gt; Die Gemeenskapsmark vir Oos- en Suider-Afrika (COMESA) is in Lusaka gesetel.

== Vervoer ==
[[Lêer:Dugouts.jpg|duimnael|Plattelandse inwoners maak soms gebruik van sulke handgemaakte makoro's om tydens die reënseisoene deur moeraslande te reis.]]
[[Lêer:Lusaka - Manda Hill Shopping Centre.JPG|duimnael|Die Great East Road (hier in Lusaka) verbind die oostelike provinsie met die res van die land en ook met Malawi en die noorde van Mosambiek.]]
Zambië maak, net soos sy voormalige [[Sentraal-Afrikaanse Federasie|federasievennote]], [[Malawi]] en [[Zimbabwe]], op buurstate staat vir toegang tot die see. Oorloë en onrus in sommige van dié state het telkens sedert onafhanklikwording tot die sluiting van belangrike roetes na uitvoerhawens gelei.

* Zambië se spoorweë (alles smalspoorlyn) was in 2009 2&amp;nbsp;157&amp;nbsp;km lank. In 1964 is die meeste in- en uitvoer deur 'n spoorlyn deur die destydse [[Rhodesië]] na Mosambiek en Suid-Afrika se hawens vervoer. Die spoorlyn het die [[Zambezirivier]] in 1905 naasaan die [[Victoria-waterval]] oorgesteek en die [[Koperstreek]] in 1909 bereik. Verder noord het die spoorlyn in 1931 by die Benguela Railway aangesluit, wat toegang gebied het tot die hawe in [[Lobito]], [[Angola]]. Ná [[Rhodesië]] hom in November 1965 eensydig onafhanklik verklaar het, het Zambië stappe gedoen om, ooreenkomstig die [[Verenigde Nasies|VN]] se sanksiebeleid, sy afhanklikheid van die spoorverbinding deur die suide te verminder. Heelwat spoorverkeer is met die Benguela Railway herlei, maar die burgeroorlog in Angola het uiteindelik tot die sluiting van die roete gelei. 'n Projek wat Zambië verbind met die hawe in [[Dar-es-Salaam]], [[Tanzanië]], het toe opnuut aandag gekry. Die lande kon nie Westerse befondsing kry nie en wend hulle daarom na die Volksrepubliek China om te help met die bou van die 1&amp;nbsp;860&amp;nbsp;km lange spoorlyn [[Tazara-spoorlyn]] te help.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.seat61.com/Zambia.htm#Dar%20es%20Salaam ''Train travel in Zambia &amp; Zambia for beginners''] by www.seat61.com.&lt;/ref&gt; Die spoorlyn sluit aan by 'n ouer spoorlyn by [[Kapiri Mposhi]], maar weens opeenhopings by die hawe en probleme met die spoorlyn se instandhouding en toerusting, het dit nog nie sy potensiaal verwesenlik nie. Intussen het die beëindiging van die minderheidsregering in Suid-Afrika, Namibië en Zimbabwe dit moontlik gemaak om heelwat meer koper deur alternatiewe hawens in die suide uit te voer.
* Die regering het sedert 1964 groot moeite gedoen om die paaie in stand te hou en op te knap. Die [[Great North Road]] is tot aan die grens met [[Tanzanië]] geteer en die Great East Road tot op [[Chipata]] aan die grens met [[Malawi]]. In 1984 is die 300&amp;nbsp;km lange BotZam-snelweg, wat die land se padnetwerk met dié van [[Botswana]] verbind, in gebruik geneem. Weens die yl bevolking en groot afstande bly instandhouding van die paaie 'n groot uitdaging vir die staat. Die land se paaie was in 2001 altesaam 91&amp;nbsp;440&amp;nbsp;km lank, waarvan 20&amp;nbsp;117&amp;nbsp;km geteer en 71&amp;nbsp;323&amp;nbsp;km ongeteer was.
* Groot riviere word betreklik min vir [[watervervoer]] gebruik weens stroomversnellings en watervalle, asook seisoenale verskille in die watervlakke. Die mere word egter heelwat vir plaaslike vervoer gebruik. [[Mpulungu]] is 'n klein hawe aan die suidekant van die [[Tanganjika-meer]] wat geringe verkeer met [[Tanzanië]], [[Rwanda]] en [[Burundi]] behartig. Dit bied ook 'n aansluiting met die spoorweë van Oos-Afrika.
* Zambian Airways het tot in Januarie 2009 lugvervoer aan die uitgestrekte land gebied. Die lugredery is in 1948 gestig, in Lusaka gebaseer en het ses bestemmings gehad, almal in Afrika. Binnelands was daar gereelde vlugte na [[Ndola]], Livingstone (albei internasionale lughawens) en [[Chipata]]. Die lugredery se buitelandse bestemmings was Dar-es-Salaam ([[Tanzanië]]), [[Lubumbashi]] (Demokratiese Republiek die Kongo) en [[Johannesburg]]. Die land het altesaam 97 lughawens en vliegvelde, waarvan nege se aanloopbane geteer is.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.wego.com/airlines/zambian-airways-q3/economy/from/lusaka-lun ''Zambian Airways (Q3)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227031626/http://www.wego.com/airlines/zambian-airways-q3/economy/from/lusaka-lun |date=27 Februarie 2010 }} by www.wego.com.&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
[[Lêer:Zambia Topography.png|duimnael|Topografiese kaart van Zambië]]
[[Lêer:Zambia map of Köppen climate classification.svg|duimnael|Klimaatsones in Zambië volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]]
[[Lêer:ZambiaLandscape1.JPG|duimnael|'n Zambiese landskap]]
[[Lêer:Bangweulu Swamps.jpg|duimnael|Moeraslande tydens die droë seisoen]]
Met 'n oppervlakte van 752&amp;nbsp;618&amp;nbsp;km² is Zambië die 39ste grootste land ter wêreld, ietwat kleiner as [[Turkye]] en ietwat groter as [[Afganistan]]. Die land word geheel en al deur ander lande omring. Van die totale grens van 5&amp;nbsp;664&amp;nbsp;km², deel Zambië 'n grens van 1&amp;nbsp;110&amp;nbsp;km met [[Angola]], 1&amp;nbsp;930&amp;nbsp;km met die Demokratiese Republiek die Kongo, 837&amp;nbsp;km met Malawi, 419&amp;nbsp;km met Mosambiek, 233&amp;nbsp;km met Namibië, 338&amp;nbsp;km met [[Tanzanië]] en 797&amp;nbsp;km met Zimbabwe. Mere en damme beslaan 9&amp;nbsp;220&amp;nbsp;km², oftewel sowat 1,2% van die totale oppervlak.

Hoewel Zambië 'n tropiese klimaat het, word dit deur die hoogte bo seespieël getemper en gaan die land soms onder droogte gebuk. Oor die algemeen is die gebied geskik vir menslike vestiging en gerief. Die [[somer]] is ook koeler as wat die land se ligging 'n mens sou laat dink danksy die reënseisoen wat sy hoogtepunt in Januarie bereik.

Die reënval kom meestal tydens net vyf maande voor en sak gewoonlik in stormbuie uit met harde druppels wat aanleiding gee tot 'n harde grondoppervlak en gronderosie. Die droogste deel kry minder as 800&amp;nbsp;mm per jaar en die natste meer as 1000&amp;nbsp;mm. In die noordooste val af en toe meer as 1&amp;nbsp;400&amp;nbsp;mm per jaar.

Die temperature word sterk deur die hoogte bo seespieël beïnvloed sodat die warmste gemiddelde temperature in die laagliggende Luangwa-vallei in die suidweste voorkom. Die koelste gebied is die Nyika-plato in die noordooste aan die grens met Malawi. Tydens die koel maande (Junie en Julie) is die gebied wes van die spoorlyn (wat die land in die twee verdeel) die koelste met 'n gemiddelde minimum daaglikse temperatuur van net 7&amp;nbsp;°C.

Die gemiddelde getal sonskynure wissel van meer as 3&amp;nbsp;000 per jaar in die suidweste tot minder as 2&amp;nbsp;600 aan die oostelike grens. Die wind waai oorheersend oossuidoos, hoewel dit tydens die reënseisoen noordwes en noord waai. Die wind bereik selde snelhede wat hoog genoeg is om skade aan te rig.

Hoewel die reënseisoen en die droë seisoen se verskil die opmerklikste is, kan drie seisoene onderskei word. Die warm, nat seisoen duur van November tot April, wanneer die land die meeste van sy jaarlikse reën kry. Die aantog van koel, vogtige lug vanuit die [[Demokratiese Republiek die Kongo|DRK]] kondig gewoonlik die begin van die reënseisoen aan, in die noorde aan die begin van November en in Lusaka later dieselfde maand. Desember en Januarie is die natste. Die droë seisoen gaan meesal stadig oor in die reënseisoen. Bewolkte toestande hou die temperature bedags in bedwang, maar keer ook dat hitte snags noemenswaardig ontsnap. Daarom is die verskil tussen die minimum en maksimum temperature redelik gering. Ondanks die reën dié tyd van die jaar, skyn die son verbasend baie, met Lusaka wat gemiddeld ses sonskynure per dag in Januarie geniet. Die reënval neem teen April drasties af.

Zambië se topografie bestaan grotendeels uit 'n gelyke hoogland van tussen 1&amp;nbsp;000 en 1&amp;nbsp;500, maar plek-plek kom heuwels en berge voor, waarvan die hoogste Mafinga Hills op 2&amp;nbsp;301&amp;nbsp;m bo seespieël is. Die laagste punt is die [[Zambezirivier]], die land se natuurlike grens met Zimbabwe, wat op sy laagste net 329&amp;nbsp;m bo spieël is. [[Erosie]] het oor duisende jare die kristalagtige rotse onder die oppervlak blootgelê wat die meeste van Zambië se groot mineraalrykdom bevat. In die bergryke noordoostelike uithoek styg die land hier en daar tot meer as 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m bo seespieël waar dit uitkyk oor die [[Groot Skeurvallei]]. Dié hoogliggende gebiede word egter afgesonder deur die laagliggende, warm en ongesonde Luangwa-vallei. Aan die westekant van die Muchinga-berge aan die rand van die Luangwa-rif lê 'n hoogland waarop die vlak Bangweulu-meer en sy uitgestrekte [[vleiland]] voorkom.

Die [[plante]]groei is meesal byna oraloor [[savanne]]: boomryk in die weste en grasvlaktes in die ooste. Die land beskik oor 'n groot verskeidenheid inheemse bome. In die droër suide is die plantegroei minder welig en kom meesal doringbosveld en taai grassoorte voor, behalwe in die rivierlope en valleie waar daar genoeg water vir lowerryke plantegroei is. In die noorde en ooste, waar meer reën val, gaan die savannevlaktes oor in subtropiese woude, wat 'n skakel vorm tussen die savanne en tropiese woude.

Zambië is 'n mineraalryk met onder meer [[koper]], [[kobalt]], [[sink]], [[lood]], [[steenkool]], smaragde, [[goud]], [[silwer]] en [[uraan]] wat ontgin word. Slegs 7% van die land se oppervlak word vir die landbou benut, terwyl net 1&amp;nbsp;560&amp;nbsp;km² besproei word.

Onder die omgewingsprobleme waarmee Zambië te kampe het, tel lugbesoedeling en suurreën weens die mynbou in veral die [[Koperstreek]]. Hier word waterbronne ook besoedel deur chemikalieë wat van die myne afloop. Stropery hou 'n ernstige bedreiging vir renosters, olifante, bokke en wildekatte in. Ontbossing, gronderosie en woestynindringing plaas verdere druk op die omgewing. Zambië se waterbehandelingsgeriewe is ontoereikend, wat 'n gesondheidsgevaar vir inwoners inhou.

Zambië neem deel aan, en het talle internasionale ooreenkomste rakende die omgewing onderteken, waaronder dié oor bio-diversiteit, [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]], die Kyoto-verdrag, woestynindringing, giftige afval, die beskerming van die osoonlaag en vleilande.

== Demografie ==
[[Lêer:ZambianKids1.JPG|duimnael|Kinders op die Zambiese platteland.]]
[[Lêer:Zambia-demography.png|duimnael|Bevolkingsgroei in Zambië tussen 1961–2003]]
Zambië se geskatte bevolking was in 2018 17&amp;nbsp;351&amp;nbsp;708, oftewel die land met die 68ste grootste bevolking ter wêreld. Hoewel sy geboortesyfer van sowat 40 geboortes per 1000 inwoners die 17de hoogste ter wêreld is en elke vrou gemiddeld aan meer as vyf kinders geboorte skenk, neem die bevolking jaarliks met net sowat 1,6% toe, weens die sterftesyfer van byna 22 per 1000 inwoners per jaar, oftewel die vyfde hoogste ter wêreld.

Ondanks die meer as sewentig stamme of volke in die land, bestaan daar bykans geen onderlinge spanning nie,&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.zambiatourism.com/travel/hisgeopeop/tribes.htm ''Zambia: The Major Tribes''], deur die Zambiese Toerismeraad, www.zambiatourism.com.&lt;/ref&gt; maar wel 'n ryk kulturele verskeidenheid. Die vernaamste stamme is die Lozi, Bemba (18% van die totale bevolking), Ngoni (wat die [[Zambezirivier]] in 1835 oorgesteek het terwyl hulle vir Shaka [Zoeloe] gevlug het), Tonga (woon reeds sowat 900 jaar in die [[Suidelike Provinsie (Zambië)|Suidelike Provinsie]]), Luvale (wie se kultuur vandag nog getuig van kontak met Portugese handelaars 500 jaar gelede) en die Kaonde (wat reeds in die ystertydperk koper in die huidige Koperstreek ontgin het).

=== Gesondheid ===
Met meer as 'n geskatte 15% (sowat 1,1 miljoen) van die bevolking wat die [[MIV|MI-virus]] onder lede het (persentasiegewys die sewende meeste ter wêreld), 'n geskatte 56&amp;nbsp;000 sterftes aan vigsverwante siektes per jaar en 'n kindersterftesyfer van meer as 10% van alle geboortes per jaar, het Zambië die derde laagste lewensverwagting van net oor die 38 jaar; net [[Angola]] en [[Eswatini]] se lewensverwagting is laer. Die stadige toename in die land se bevolking kan in 'n mindere mate ook toegeskryf word aan 'n migrasieverlies van 2,59 per duisend per jaar.

=== Bevolkingsamestelling ===
Zambië se bevolking bestaan byna geheel en al uit swart Afrikane. Skaars 50&amp;nbsp;000 inwoners is van Europese of Asiatiese afkoms.&lt;ref&gt;{{en}} [http://books.google.com/books?id=GyrDSGK_pIMC&amp;pg=PA9&amp;lpg=PA9&amp;dq=whites+in+zambia+number&amp;source=bl&amp;ots=7jt-_i9P9x&amp;sig=l8mwdSszkAOlMvl4yc08qdhznV8&amp;hl=en&amp;ei=JjUcS4r8PML24AbM9KjdAg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=6&amp;ved=0CBsQ6AEwBTgK#v=onepage&amp;q=whites%20in%20zambia%20number&amp;f=false ''Culture and customs of Zambia''], deur Scott D. Taylor (2006). Greenwoord Publishing Group.&lt;/ref&gt; Ten tyde van die land se onafhanklikwording het die wit bevolking meer as 70&amp;nbsp;000 getel, waarvan die oorgrote meerderheid van Britse afkoms was. Heelwat [[Afrikaans]]sprekendes het hulle ook in veral Lusaka en die groot dorpe en stede van die [[Koperstreek]] kom vestig. Die wit bevolking het ná onafhanklikwording afgeneem, veral weens die regering se beleid om die staatsdiens &quot;inheems&quot; te maak. Van die Engelssprekende setlaars het na die naburige, indertydse Rhodesië verhuis, terwyl die meeste Afrikaanssprekendes bloot na Suid-Afrika teruggekeer het. Met die probleme sedert omstreeks 2000 in Zimbabwe, het talle kommersiële boere van daardie land, wat nie kans gesien het om 'n heenkome in Suid-Afrika of oorsee te vind nie, na Zambië gekom om hulle boerderybedrywighede hier voort te sit. Die myne van die Koperstreek lok ook steeds kundiges uit die buiteland. Die land het vandag na raming 'n groter wit bevolking as [[Zimbabwe]], waar daar met onafhanklikwording in 1980 sowat vier keer meer wittes was as tydens dieselfde oorgang 16 jaar vantevore in Zambië.

=== Tale ===
{{Hoofartikel|Tale in Zambië}}
[[Lêer:Dominant Regional Language in Zambia.svg|duimnael|links|Meerderheidstale in Zambië&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.zamstats.gov.zm/nada/index.php/catalog/63 Census of Population and Housing National Analytical Report 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160130073849/http://www.zamstats.gov.zm/nada/index.php/catalog/63 |date=30 Januarie 2016 }}. Central Statistical office, Zambia&lt;/ref&gt;
{{columns-list|2|
{{sleutel|#d73027|Bemba}}
{{sleutel|#fc8d59|[[Chichewa]]}}
{{sleutel|#fee090|[[Lozi]]}}
{{sleutel|#e0f3f8|Lunda}}
{{sleutel|#91bfdb|Nyanja}}
{{sleutel|#4575b4|Tonga}}}}]]
Agt tale geniet ampstatus, hoewel Engels (wat minder as 1% van die land se inwoners as hulle huistaal aangedui het tydens die sensus van 2000) die nasionale taal, algemene sake- en regeringstaal en ook die vernaamste onderwystaal is. Die ander groter tale is Bemba 25% (amptelik op streeksvlak), Nyanja (of Chichewa) 10,7% (amptelik op streeksvlak), Tonga 10,6% (amptelik op streeksvlak), Lozi 5,7% (amptelik op streeksvlak), Chewa 4,9%, Nsenga 3,4%, Tumbuka 2,5%, Lunda 2,2% (amptelik op streeksvlak), Kaonde 2% (amptelik op streeksvlak), Lala 2% en Luvale 1,7% (amptelik op streeksvlak). Daar word na raming 72 verskillende tale gepraat, maar indien die 13 [[dialek]]te bygereken word, is die totaal 85. Verstedeliking het 'n ingrypende uitwerking op sommige van die tale gehad, waaronder die assimilering van Engelse woorde en woorde uit ander inheemse tale.

== Godsdiens ==
[[Lêer:Linvingstone church.jpg|duimnael|'n Christelike kerk in [[Livingstone]].]]
[[Lêer:Catholic church in mansa.jpg|duimnael|'n Katolieke kerk in [[Mansa]].]]
Byna vier uit vyf Zambiërs behoort aan een of ander Christelike kerk, met net sowat 5% wat [[Moslem]]s en 1% wat [[Hindoeïsme|Hindoes]] is. Van die [[Christene]] is sowat 3,6 miljoen lidmate van 'n [[Protestantisme|Protestantse kerk]] (waarby nog 235&amp;nbsp;000 [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikane]] gereken kan word), 3,2 miljoen [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en 1,7 miljoen wat aan onafhanklike kerke behoort. Meer as 20 kerke (waarby die Rooms-Katolieke Kerk uitgesluit is) behoort aan die Council of Churches in Zambia. Dit is in 1945 gestig as die Christian Council of Northern Rhodesia, wat in 1964 die Christian Council of Zambia geword het, en in 2003 die Council of Churches in Zambia. Die General Missionary Conference of Northern Rhodesia, gestig in 1914, was die voorloper van die land se kerkeraad.

* Die grootste kerkverband is die Rooms-Katolieke Kerk, wat bestaan uit die aartsbisdomme van [[Kasama]] en [[Lusaka]], asook die bisdomme van [[Chipata]], [[Livingstone]], [[Mansa]], [[Mongu]], [[Monze]], [[Mpika]], [[Ndola]] en [[Solwezi]]. Daar was in 2009 265 gemeentes wat deur 637 priesters bedien is. Meer as 28% van die land se bevolking is Katoliek (vergeleke met Suid-Afrika se 6,4%) en die 3&amp;nbsp;425&amp;nbsp;000 lidmate (die agste meeste in [[Afrika]]), is meer as dié in Suid-Afrika, 'n land waarvan die bevolking vier keer meer as Zambië s'n is. Op die wêreldranglys van Katolieke lidmate beklee die land die 55ste plek.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.catholic-hierarchy.org/country/sc1.html ''Statistics by Country''], by www.catholic-hierarchy.org.&lt;/ref&gt;
* Naas die Rooms-Katolieke Kerk is die grootste kerkgroep die [[United Church in Zambia]]. Die kerk maak aanspraak op sowat 3 miljoen lidmate en het meer as 1050 gemeentes. Dit het ontstaan uit die sendingwerk van verskeie Britse genootskappe, waaronder die [[Londense Sendinggenootskap]].
* Die Reformed Church in Zambia met sy 250&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/zambia/reformed-church-in-zambia.html ''World Council of Churches: Reformed Church in Zambia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111163215/http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/zambia/reformed-church-in-zambia.html |date=11 Januarie 2012 }}, by www.oikumene.org.&lt;/ref&gt; lidmate in meer as 150 gemeentes het ontstaan uit die sendingwerk van die [[Vrystaat]]se Sinode van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]. Mettertyd is tien groot sendingstasies opgerig asook talle kleiner sentrums vir evangelisering. Die kerk het in 1943 'n sinode geword en in 1966 onafhanklik.
* Die Nederduitse Gereformeerde Kerk se eerste gemeente was in Lusaka toe die hele [[Noord-Rhodesië]] in 1919 as 'n gemeente van [[Bulawayo]] afgestig het. Die NG Kerk bereik sy kruin omstreeks 1959 toe daar 11 gemeentes en sowat 3&amp;nbsp;300 lidmate was, hoewel 'n amptelike regeringspublikasie die getal lidmate volgens die 1951-sensus as 3&amp;nbsp;956 aangee,&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.nrzam.org.uk/NRhandbook/NRhandbook.html ''Northern Rhodesia Handbook''] (1953), deur die Noord-Rhodesiese Inligtingsdepartement.&lt;/ref&gt; oftewel amper 20% van die blanke bevolking. Rondom onafhanklikwording het die meeste Afrikaanssprekendes weer die land verlaat, sodat daar uiteindelik weer net 'n gemeente in Lusaka was, wat uiteindelik in 1998 in 'n noordelike en suidelike gedeelte verdeel het.
* Daar het net sowat 35 [[Jode in Zambië]] oorgebly ná die gemeenskap sy hoogtepunt met sowat 1&amp;nbsp;200 lede in die dekade ná 1950 bereik het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/zambia.html ''The Virtual Jewish History Tour – Zambia''], by www.jewishvirtuallibrary.org.&lt;/ref&gt; Die enigste oorblywende [[sinagoge]] is in Lusaka, na dié in Ndola enkele jare gelede weens 'n tekort aan lidmate moes sluit. Die land het nie meer 'n eie [[rabbyn]] nie.
* Die regering van Noord-Rhodesië het in 1929 amptelik erkenning aan die Nuwe Apostoliese Kerk gegee ná apostel George Henwood Mkandawire (destyds nog 'n evangelis) die jaar vantevore op die ouderdom van 27 uit [[Kaapstad]] na Livingstone, toe nog die hoofstad, verhuis het en die eerste gemeente in die protektoraat by Maramba gestig het. Eers in 1932 word die eerste diens onder leiding van 'n apostel in Livingstone gehou en 'n gemeente in Lusaka gestig. Tydens die diens is 244 nuwe lidmate ontvang. Die eerste gemeente is in 1934 in die Koperstreek gestig (Ndola). In 1944 brei die kerk uit na Barotseland, die huidige [[Westelike Provinsie (Zambië)|Westelike Provinsie]], met die stigting van die eerste gemeente daar. Die kerk wen vinnig veld en reeds in 1952 verdeel distriksapostel Schlaphoff die land in drie distrikte: Livingstone, Lusaka en Ndola. Dieselfde jaar word die eerste blanke gemeente in Ndola gestig en later volg 'n soortgelyke gemeente in Lusaka. In 1965 besoek die kerk se leier, hoof-apostel Walter Schmidt, die land en lei 'n diens in die hoofstad. Teen die einde van 1991 het die kerk reeds 624&amp;nbsp;000 lidmate in Zambië ná Malawi se kerk twee jaar vantevore afsonderlike begin optree het. Teen die einde van 2000 was die getal lidmate reeds meer as miljoen.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.naczam.org.zm/history.htm ''New Apostolic Church Zambia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304020648/http://www.naczam.org.zm/history.htm |date= 4 Maart 2010 }}, by www.naczam.org.zm.&lt;/ref&gt;

== Opvoeding ==
[[Lêer:Chizongwe Secondary School.jpg|duimnael|Chizongwe Sekondêre Skool in Chipata.]]
[[Lêer:Pupils at St Monicas Girls Secondary School.jpg|duimnael|Leerlinge aan die St Monica's Girls Secondary School in Chipata, Oostelike Provinsie.]]
Net meer as 80% van die inwoners bo die ouderdom van 15 kan [[Engels]] lees en skryf. Daar bestaan egter 'n groot verskil tussen mans en vroue se geletterheid: 87% van mans is geletterd en net 75% van vroue. Die land spandeer net 2% van sy begroting aan die onderwys, wat aan hom die 167ste plek in die wêreld besorg.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

Die staat beheer drie universiteite: die [[Universiteit van Zambië]] (University of Zambia, Lusaka), die [[Koperstreek-universiteit]] (Copperbelt University, [[Kitwe]]) en die [[Mulungushi-universiteit]] ([[Kabwe]]).&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.zambian.com/html/education-in-zambia.html ''Education in Zambia''], by www.zambian.com.&lt;/ref&gt; Die privaat universiteite is Copperstone University College ([[Kitwe]]), Northrise University ([[Ndola]]), Cavendish University Zambia ([[Lusaka]]), Zambia Open University en Azzalia University.

== Media en kommunikasie ==
Zambië se pers was vroeër bekend om sy onafhanklikheid, maar dit het in die gedrang gekom weens beheer deur die regering en die regerende party, wat in 1983 beheer oor die ''[[Times of Zambia]]'' verkry het, terwyl dit die ''[[Zambia Daily Mail]]'' reeds sedert 1965 besit het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.pressreference.com/Uz-Z/Zambia.html ''Press reference: Zambia''], by www.pressreference.com.&lt;/ref&gt; Die weekblad ''National Mirror'', wat in kerklike besit is, kon meer onafhanklik optree, soos ook die dagblad ''[[Zambia Post]]'', wat in 1991 opgerig is toe 'n beweging begin het om die land weer demokraties te maak. Die land se drie dagblaaie se sirkulasie is klein vergeleke met die land se bevolking en geletterdheid, met net 37,1% van die bevolking wat koerant lees teenoor die helfte wat radio luister.&lt;ref&gt;{{en}} [http://downloads.bbc.co.uk/worldservice/trust/pdf/AMDI/zambia/amdi_zambia7_newspapers.pdf ''Zambia Country Reports – Newspapers''], deur die [[BBC]] (PDF).&lt;/ref&gt;

Die Zambia Educational Publishing House (voorheen bekend as die Kenneth Kaunda Foundation) is 'n uitgewery wat met regeringshulp die werk van Zambiese skrywers en skoolboeke publiseer. Daar is ook ander uitgewerye, waarvan party kerklike steun geniet.

Zambiese kenners dra kundigheid op verskeie vakkundige gebiede by, dikwels deur hulle werk in plaaslike akademiese tydskrifte te publiseer. Ongunstige ekonomiese omstandighede beperk egter geleenthede vir navorsing.

Die staatsbeheerde Zambia National Broadcasting Corporation beheer drie landswye radiostasies: die veeltalige Radio 1 en Engelse Radio 2 en Radio 4 en 'n enkele staatsbeheerde TV-kanaal.&lt;ref&gt;{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1069294.stm ''Zambia country profile''], deur die BBC.&lt;/ref&gt; Die onafhanklike radiostasies is onder meer:
* QFM – 'n musiekstasie in Lusaka
* Radio Phoenix – 'n privaatstasie
* Radio Icengelo – onder kerkbeheer
* Breeze FM – privaatstasie in Chipata
* Yatsani Radio – onder Rooms-Katolieke beheer
* Radio Choice – privaatstasie in Lusaka

Zambië se telefoonstelsel is aan die verouder, maar is steeds een van die beste in Afrika suid van die Sahara.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; In 2008 was daar slegs 90&amp;nbsp;800 landlyntelefoonverbindings, vergeleke met 4,425 miljoen in Suid-Afrika, oftewel een per 125 inwoners in Zambië en 1 per 11 inwoners in Suid-Afrika. Talle selfoondiensverskaffers brei egter gedurig hulle dekking uit en in 2008 was hier reeds amper 3,6 miljoen selfone in gebruik, vergeleke met 45 miljoen in Suid-Afrika.

Zambië het in 2009 'n geskatte 700&amp;nbsp;000 internetgebruikers gehad.

== Sport, kultuur en ontspanning ==
[[Lêer:Zambiafan.jpg|duimnael|'n Zambiese sokkeraanhanger ondersteun sy span.]]
Europese nedersetters het vroeg in die 20ste eeu Westerse sportsoorte na die land toe gebring, maar deelname deur die inheemse bevolking streng beperk. Swartes het die grootste toegang tot dié sportsporte in die Koperstreek se mynbuurte geniet, waar die mynbase beter sportgeriewe aan hulle werkers as die regering in die res van die gebied voorsien het. Daarom het die meeste van die land se sportlui oorspronklik uit dié gebied gekom.

Hoewel [[boks]], [[netbal]], [[muurbal]], [[rugby]], [[krieket]], [[gholf]] en [[atletiek]] nog altyd gewild was, word [[sokker]] as die nasionale sport beskou. Dié sportsoort het eerste vat gekry op [[Livingstone]], maar het so gewild geraak dat die strate dikwels verlate is en sake tot 'n stilstand kom wanneer 'n groot internasionale wedstryd gespeel word. Die land is in 1993 in rou gedompel toe op drie na al die spelers van die nasionale sokkerspan en talle afrigters en beamptes gesterf het in 'n vliegtuigongeluk op pad na 'n kwalifiserende wedstryd vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]]. Van die land se grootste sokkerspelers is wyle [[Godfrey Chitalu]], wat in die 1993-ongeluk omgekom het, en [[Kalusha Bwalya]], een van die land se mees beminde sportsterre. Bwalya, of &quot;Great Kalu&quot; soos hy algemeen bekend staan, het die sokkerspan aangevoer wat die wêreldkampioen [[Italië]] tydens die [[Olimpiese Somerspele 1988]] in [[Seoel]] geklop het. Zambië se nasionale sokkerspan het tydens die [[Afrikanasiesbeker]] 2012 sy tweede internasionale titel ingepalm, aangesien hulle ook die CECAFA-beker 1995 gewen het.

Zambië se Olimpiese komitee is in 1964 op die been gebring en dieselfde jaar nog deur die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] erken. Die land het die eerste keer daardie jaar aan die [[Olimpiese Somerspele 1964|Olimpiese Somerspele]] deelgeneem. Dit was die eerste keer dat 'n land aan 'n Spele begin deelneem het met een naam (Noord-Rhodesië), maar tydens die Spele van naam verander het (Zambië), omdat die land tydens die Spele onafhanklik geword het. Sedertdien het Zambië aan elke Spele deelgeneem, behalwe [[Olimpiese Somerspele 1976|1976]] in [[Montreal]] toe hy dit tesame met talle ander Afrikalande geboikot het.

Zambiese spelers het voorheen saam met spelers uit Kenia, Tanzanië en Uganda verskyn vir die [[Oos-Afrikaanse krieketspan]] wat aan die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] in Engeland deelgeneem het. Daarna het Zambië saam met Malawi, Tanzanië en Uganda spelers vir die [[Oos- en Sentraal-Afrikaanse krieketspan]] beskikbaar gestel. Sedert 2003 word die land deur sy eie nasionale span verteenwoordig, maar kon nog nie vir 'n internasionale kriekettoernooi kwalifiseer nie.

&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Lêer:Zambia girls traditional dancing.jpg|Zambiese meisies voer 'n tradisionele dans uit.
Lêer:Silimba-Zambia.jpg|'n Tradisionele Zambiese musikant
Lêer:Nsima Relishes.JPG|Zambiese pap, Nshima, met drie bykosse
Lêer:Kachasu.jpg|Die maak van ''kachasu'', 'n tradisionele gegiste drank
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Toerisme ==
[[Lêer:Vicwaterval.JPG|duimnael|Die [[Victoria-waterval]], Zambië se grootse besienswaardigheid, soos uit die lug van die Zambiese kant gesien. Dit is naby [[Livingstone]] geleë.]]
Zambië bevat enorme ongerepte gebiede danksy die feit dat die grootste deel van die bevolking in 'n redelike smal strook woon weerskante van die vernaamste spoorlyn en hoofpad, wat albei van noord na suid deur die middel van die land. Boonop is net 6,99% van die land se grond bewerkbaar.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Ondanks sy ongerepte natuurskoon en wildlewe, lê net sowat 400&amp;nbsp;000 buitelanders tans jaarliks hier besoek af,&lt;ref name=&quot;amba&quot;&gt;{{en}} [http://ambafrance-zm.org/france_zambie/spip.php?article872 ''Hints and Tips for Tourists'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, deur die Franse ambassade aan Zambië en Malawi.&lt;/ref&gt; hoewel die getal langsamerhand toeneem namate Zambië sy [[toerisme]]potensiaal begin ontgin. Dié getal buitelandse besoekers is slegs sowat 3,3% van die geskatte bevolking, vergeleke met Suid-Afrika se 9,07 miljoen buitelandse besoekers in 2007, oftewel byna 20% van die bevolking.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm ''South Africa's tourism industry''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321004012/http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm |date=21 Maart 2015 }}, by www.southafrica.info.&lt;/ref&gt;

Zambië se amptelike toerismeraad verwys na die land as &quot;Die skoenlapper in die hart van Afrika&quot;,&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.zambiatourism.com/welcome.htm ''Welcome to Zambia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223052213/http://www.zambiatourism.com/welcome.htm |date=23 Desember 2009 }}, deur die Zambiese Toerismeraad, www.zambiatourism.com.&lt;/ref&gt; tuiste van die legendariese Afrika-stapsafari's (byvoorbeeld in die nasionale park South Luangwa&lt;ref&gt;{{en}} Gray William, ''Globetrotter Travel Guide Zambia and Victoria Falls'', New Holland Publishers (UK) Ltd, London, 2007&lt;/ref&gt;), die [[Victoria-waterval]] asook 17 ander groot watervalle, vyf groot mere, talle vleigebiede en magtige riviere met uitstekende [[hengel]]geleenthede, 'n ryk verskeidenheid [[voël]]soorte, volop wild en onopgesmukte wildernisgebiede. Die raad beweer voorts dis een van die veiligste lande ter wêreld vir besoekers omdat die inwoners in vrede en harmonie saamlewe.

Die land bied besoekers 19 nasionale wildtuine en 34 wildbestuursgebiede wat saam 23 miljoen hektaar, oftewel sowat 8% van die land se oppervlak beslaan.&lt;ref name=&quot;amba&quot; /&gt; Uit 'n toeriste-oogpunt is [[Livingstone]] met die aangrensende Victoria-waterval die bekendste bakens in Zambië. Die waterval is 'n natuurwonder en Livingstone het hom gevestig as 'n &quot;avontuurmekka&quot; met volop aktiwiteite op en om die [[Zambezirivier]]. Die meeste van die wildtuine is in die suidweste geleë.

Elders is daar die Busanga-vloedvlakte in die nasionale park Kafue, die merkwaardige koloniale herehuis Shiwa N'gandu en die Nyika-hoogland, nommerpas vir voetslaan en perdry.

== Sien ook ==
* [[NG Kerk in Zambië]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Zambia|title=Zambia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=6 September 2021}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/zambia/|title=Zambia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=6 September 2021}}

; Ander
* [http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/zambia/reformed-church-in-zambia.html Die Reformed Church in Zambia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111163215/http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/zambia/reformed-church-in-zambia.html |date=11 Januarie 2012 }}
* [http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/zambia.html Godsdiens in Zambië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811153349/http://www.oikoumene.org/gr/member-churches/regions/africa/zambia.html |date=11 Augustus 2011 }}
* [http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/zambia.html Zambië se Joodse gemeenskap]
* [http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;geo=-246 Bevolkingsyfers verkry van World Gazetteer]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/655568/Zambia/214514/History#ref=ref480914 Encyclopaedia Britannica Online]
* ''Africa South of the Sahara'', Europa Publications Limited, London, 1975.
* ''Africa South of the Sahara'', Europa Publications Limited, London, 1991.
* ''The American Peoples Encyclopedia'', Grolier Incorporated, New York, 1970.
* Akers, Mary (red.), ''Encyclopedia Rhodesia'', The College Press Pvt. Ltd., Salisbury, 1973.
* Cronjé, J.M.: Ligbakens in Afrika III - die N.G. Sendingwerk in Zambië. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 17, nr. 2, Desember 1967
* Gordon-Brown, A., ''The Year Book and Guide to Southern Africa'', Howard Timmins, Cape Town, 1965.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Zambia|Zambië}}
{{Wikt|Zambië}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Zambia|Zambië}}
* [http://www.thezambian.com/ Die Zambian]
* [http://www.znbc.co.zm/ Die nasionale uitsaaier (ZNBC) se webtuiste]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/country_profiles/1069294.stm Die BBC se landprofiel oor Zambië]
* [http://www.pressreference.com/Uz-Z/Zambia.html Oorsig oor Zambië se media]
* [http://www.lusakatimes.com/?p=17465 Lusakatimes.com, elektroniese nuusportaal vir Zambië]
* [http://www.localhistories.org/zambia.html Zambië se geskiedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125104121/http://www.localhistories.org/zambia.html |date=25 November 2009 }}

{{Lande van Afrika}}
{{Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap}}
{{Provinsies van Zambië}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Zambie}}
[[Kategorie:Zambië| ]]
[[Kategorie:Britse Statebond]]
[[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]]</text>
      <sha1>7emqh2m9vb0mcffxsvnhvxu5zjh88ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde State van Amerika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4216</id>
    <revision>
      <id>3361941</id>
      <parentid>3319826</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167613" sha1="8g0p0l5ceesavl7yeruccgq8fa3k8va" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die land in Noord-Amerika. Vir ander gelyknamige state, sien [[Verenigde State (dubbelsinnig)]].''
{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Verenigde State van Amerika
|volle_naam              = &lt;small&gt;''United States of America'' ([[Engels]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = die Verenigde State
|beeld_vlag              = Flag of the United States.svg
|beeld_wapen             = Greater coat of arms of the United States.svg
|simbool_tipe            = Groot Seël
|beeld_kaart             = United States (orthographic projection).svg
|leuse                   = ''In God We Trust''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(sedert 1956 amptelik)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;''Ander tradisionele leuses:''&lt;br /&gt;''E Pluribus Unum''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Latyn]] vir: &quot;Uit baie, een&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;''Annuit cœptis''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Latyn vir: &quot;[[God|Hy]] het ons ondernemings bevoordeel&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;''Novus ordo seclorum''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Latyn vir: &quot;Nuwe orde van die eeue&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[The Star-Spangled Banner]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Engels vir: &quot;Die sterbesaaide vaandel&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Star Spangled Banner instrumental.ogg]]&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;''Mars: [[The Stars and Stripes Forever]]''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=112&amp;page=1263 |title=uscode.house.gov |date=12 Augustus 1999 |work=Public Law 105–225, 12 Augustus 1998 |publisher=uscode.house.gov |pages=112 Stat. 1263 |quote=Section 304. &quot;The composition by John Philip Sousa entitled &quot;The Stars and Stripes Forever&quot; is the national march.&quot; |accessdate=11 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811194342/http://uscode.house.gov/statviewer.htm?volume=112&amp;page=1263 |archive-date=11 Augustus 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Engels vir: &quot;Die sterre en bane vir altyd&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:March, &quot;The Stars and Stripes Forever&quot; · Colonel John R. Bourgeois, Director · John Philip Sousa · United States Marine Band.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = Geen op federale vlak nie{{smallsup|1}}&lt;br /&gt;[[Engels]] (''[[de facto]]''){{smallsup|2}}
|hoofstad                = [[Washington, D.C.]]
{{Koördinate|38|53|N|77|01|W}}
|latd                    = 38
|latm                    = 53
|latNS                   = N
|longd                   = 77
|longm                   = 01
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[New York]]
{{Koördinate|40|43|N|74|00|W}}
|regeringsvorm           = Federale presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President van die Verenigde State van Amerika|President]]&lt;br /&gt;• Adjunkpresident&lt;br /&gt;• [[Huis van Verteenwoordigers|Huis]]-spreker&lt;br /&gt;• Hoofregter
|leiername               = [[Donald Trump]] ([[Republikeinse Party (Verenigde State)|R]])&lt;br /&gt;[[James David Vance]] (R)&lt;br /&gt;[[Mike Johnson]] (R)&lt;br /&gt;[[John Roberts (Hoofregter)|John Roberts]]
|oppervlak_rang          = 4&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 9&amp;nbsp;833&amp;nbsp;517&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|title=United States|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 Januarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260120133910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|archive-date=20 Januarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 3&amp;nbsp;796&amp;nbsp;742
|persent_water           = 4,66 (2015)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=20 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting      = 341&amp;nbsp;963&amp;nbsp;408&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 331&amp;nbsp;449&amp;nbsp;281&lt;ref name=&quot;Sensus2020&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade.2020.html |title=Decennial Census by Decade |publisher=Amerikaanse Sensuskantoor |date=1 April 2020 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2020
|bevolkingsdigtheid      = 34,8
|bevolkingsdigtheidmi²   = 90,1
|bevolkingsdigtheidrang  = 185&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $31&amp;nbsp;718&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=111&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;sy=2025&amp;ey=2027&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;scc=1&amp;ssc=1&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=0 |title=United States |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 2&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2026
|BBP_PPP_per_kapita      = $92&amp;nbsp;097&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 10&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $31&amp;nbsp;718&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_rang                = 1&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2026
|BBP_per_kapita          = $92&amp;nbsp;097&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 8&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Verklaar&lt;br /&gt;• Konfederasie&lt;br /&gt;• [[Vrede van Parys (1783)|Vrede van Parys]]&lt;br /&gt;• Huidige grondwet&lt;br /&gt;• Laaste kerkreg toegelaat
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]]&lt;br /&gt;[[4 Julie]] [[1776]]&lt;br /&gt;[[1 Maart]] [[1781]]&lt;br /&gt;[[3 September]] [[1783]]&lt;br /&gt;[[21 Junie]] [[1788]]&lt;br /&gt;[[24 Maart]] [[1976]]
|MOI                     = {{wins}} 0,938&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 17&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2023
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 41,8&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=US |title=Gini index – United States |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2024
|Gini_kategorie          = {{kleur|#990000|hoog}}
|geldeenheid             = [[Amerikaanse dollar|Dollar]] ($)
|geldeenheid_kode        = USD
|land_kode               = USA
|tydsone                 = 
|utc_afwyking            = [[UTC-05:00|-05]] tot [[UTC-10:00|-10]]
|tydsone_somer           = 
|utc_afwyking_DST        = [[UTC-04:00|-04]] tot [[UTC-10:00|-10]]
|internet_domein         = [[.us]] [[.gov]] [[.mil]] [[.edu]]
|skakelkode              = 1
|voetskrif               = 1. Engels is die amptelike taal van 28 deelstate. Engels en Hawaiis is beide amptelike tale in die deelstaat Hawaii. Verder het Nieu-Meksiko en Louisiana wette wat die gebruik van onderskeidelik Spaans en Frans toelaat.&lt;br /&gt;2. Engels is die ''de facto'' taal van die Amerikaanse regering en die enigste taal wat deur 82% Amerikaners ouer as vyf tuis gepraat word. Spaans is die tweede mees gesproke taal.
}}

Die '''Verenigde State van Amerika''' (dikwels afgekort tot '''Verenigde State''', '''VS''' of '''VSA'''; [[Engels]]: ''United States of America'' of ''USA''), in die omgangstaal ook net '''Amerika'''&lt;ref group=&quot;n&quot;&gt;Die gebruik van die woord 'Amerika' om te verwys na die VSA en 'Amerikaner' om te verwys na 'n VSA-burger word deur baie mense in die res van die [[Amerikas]] gesien as onakkuraat, maar is algemeen en word elders aanvaar.&lt;/ref&gt; genoem,&lt;ref&gt;{{en}} Wilson, Kenneth G. (1993). ''The Columbia Guide to Standard American English''. New York: Columbia University Press, bl. 27–28. {{ISBN|0-231-06989-8}}.&lt;/ref&gt; is 'n [[federale republiek]] in die [[Westelike Halfrond]] wat uit [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|vyftig deelstate]], 'n federale distrik, vyf groter selfregerende gebiede en enkele kleiner [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|eilandbesittings]] in die [[Stille Oseaan]] en die [[Karibiese See]] bestaan. 48 van sy deelstate en die federale distrik lê in [[Noord-Amerika|Sentraal-Noord-Amerika]] tussen die Stille Oseaan in die weste en die [[Atlantiese Oseaan]] in die ooste en word in die noorde deur [[Kanada]] en in die suide deur [[Meksiko]] begrens. Die deelstaat [[Alaska]] lê in die noordweste van die Noord-Amerikaanse vasteland en grens in die ooste aan Kanada, terwyl dit in die weste deur die [[Beringstraat]] van die [[Russiese Federasie]] geskei word. Die deelstaat [[Hawaii]] is 'n eilandgroep in die middel van die Stille Oseaan.

[[Lêer:Angled closeup of the US flag.jpg|duimnael|links|Die [[Vlag van die Verenigde State|vlag van die VSA]]. Die rooi en wit bane versinnebeeld die dertien oorspronklike kolonies en deelstate, die sterre die huidige vyftig deelstate]]
Die Verenigde State beslaan altesaam veertig persent van die Noord-Amerikaanse vasteland. Met meer as 9,8 miljoen vierkante kilometer (byna 3,8 miljoen vierkante myl) is die VSA die vierde grootste land ter wêreld en met 'n bevolking van amper 342 miljoen die derde grootste land.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Sy grondgebied strek oor nege amptelike tydsones. Met 'n [[bruto binnelandse produk]] van meer as $30&amp;nbsp;337 miljard in 2025 is die VSA naas die [[Volksrepubliek China]] die tweede grootste ekonomie ter wêreld.&lt;ref name=imf2 /&gt;

Die Verenigde State van Amerika is 'n federale presidensiële grondwetlike [[republiek]] met 'n tweekamerparlement, die Kongres, wat uit die Senaat en die Huis van Verteenwoordigers bestaan. Die hoofstad van die VSA is [[Washington, D.C.]], wat nie deel uitmaak van een van die vyftig deelstate nie, maar in die federale Distrik Columbia geleë is.

Die grondgebied van die Verenigde State is oorspronklik deur 'n verskeidenheid stamme van die Eerste Nasies bewoon. Met die Europese kolonisasie deur Britte, Franse en Spanjaarde en grootskaalse immigrasie van dwarsoor die wêreld het die VSA tot een van die etnies, sosiaal en [[godsdiens]]tig mees diverse lande ter wêreld ontwikkel.&lt;ref name=&quot;DD&quot;&gt;{{en}} Adams, J.Q., and Pearlie Strother-Adams (2001). ''Dealing with Diversity''. Chicago: Kendall/Hunt. {{ISBN|0-7872-8145-X}}.&lt;/ref&gt;

Die Verenigde State is deur dertien kolonies gestig, wat na aanleiding van die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] hulle onafhanklikheid van [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] op 4 Julie 1776 verklaar en hulle grondwet, die Artikels van die Konfederasie, op 1 Maart 1781 bekragtig het. Die huidige grondwet is op 17 September 1787 aangeneem.&lt;ref&gt;{{en}} Dull, Jonathan R. (2003). &quot;Diplomacy of the Revolution, to 1783,&quot; bl. 352, chap. in ''A Companion to the American Revolution'', ed. Jack P. Greene and J. R. Pole. Maiden, Mass.: Blackwell, bl. 352–361. {{ISBN|1-4051-1674-9}}.&lt;/ref&gt; Die oppervlakte van die VSA is gedurende die 19de eeu deur gebiede, wat van [[Frankryk]] en Meksiko gekoop is, aansienlik uitgebrei. Met die ekonomiese agteruitgang van die [[Sowjetunie]] in 1991 het die VSA die enigste oorblywende [[supermoondheid]] geword wat 'n oorheersende ekonomiese, politieke, kulturele en militêre invloed dwarsoor die wêreld uitoefen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html |title=History and the Hyperpower |publisher=Foreign Affairs |author=Eliot A. Cohen |date=2004 |accessdate=23 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090723000051/http://www.foreignaffairs.com/articles/59919/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower |archive-date=23 Julie 2009 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1217752.stm |title=United States of America country profile |publisher=BBC News |date=22 April 2008 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Etimologie ==
Die eerste dokumentêre verskyning van die [[frase]] ''United States of America'' was in 'n brief op 2 Januarie 1776, geskryf deur Stephen Moylan, 'n Kontinentale Leër-assistent van generaal [[George Washington]], aan Joseph Reed, Washington se [[Adjudant (amp)|adjudant]]. Moylan het sy begeerte uitgespreek om te gaan &quot;met volle en ruim magte van die Verenigde State van Amerika tot Spanje&quot; om bystand in die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] te verkry.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.csmonitor.com/USA/Politics/2013/0704/Who-coined-United-States-of-America-Mystery-might-have-intriguing-answer |title=Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer. |publisher=Christian Science Monitor |author=Byron DeLear |location=Boston, MA |date=4 Julie 2013 |accessdate=4 Julie 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://blog.nyhistory.org/coined-phrase-united-states-america-may-never-guess/ |title=Who Coined the Phrase 'United States of America'? You May Never Guess |publisher=New-York Historical Society Museum &amp; Library |author=Mariam Touba |date=5 November 2014 |accessdate=5 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.irishcentral.com/roots/history/The-forgotten-Irishman-who-named-the-United-States-of-America.html |title=The forgotten Irishman who named the 'United States of America'|publisher=Irish Central |author=John Fay |date=15 Julie 2016 |accessdate=15 Julie 2016}}&lt;/ref&gt; Die eerste publikasie van die frase ''United States of America'' was in 'n anonieme [[essay]] in ''The Virginia Gazette'' in Williamsburg op 6 April 1776.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16 |title=''&quot;To the inhabitants of Virginia&quot;, by A PLANTER''. Dixon and Hunter's. April 6, 1776, Williamsburg, Virginia. Letter is also included in Peter Force's ''American Archives'' |publisher=The Virginia Gazette |issue=1287 |volume=5 |accessdate=19 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219053616/https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16 |archive-date=19 Desember 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Teen Junie 1776 het die naam ''United States of America'' verskyn in ontwerpe van die Artikels van Konfederasie en Ewige Unie, vervat deur John Dickinson, 'n stigtingsvader uit [[Pennsilvanië]],&lt;ref name=&quot;Safire199&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=William Safire |title=No Uncertain Terms: More Writing from the Popular &quot;On Language&quot; Column in The New York Times Magazine |url=https://archive.org/details/nouncertainterms00safi |page=[https://archive.org/details/nouncertainterms00safi/page/199 199] |year=2003 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-7432-4955-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Mary Mostert |title=The Threat of Anarchy Leads to the Constitution of the United States |url=https://books.google.com/books?id=jntSQ-yn66AC&amp;pg=PA18 |year=2005 |publisher=CTR Publishing, Inc. |isbn=978-0-9753851-4-2 |page=18}}&lt;/ref&gt; en in die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring, hoofsaaklik geskryf deur [[Thomas Jefferson]] en goedgekeur deur die Tweede Kontinentale Kongres in [[Philadelphia]] op 4 Julie 1776.&lt;ref name=&quot;Safire199&quot; /&gt;

== Geografie ==
{{Hoofartikel|Geografie van die Verenigde State}}
As die wêreld se derde grootste nasie (totale area), het die Verenigde State 'n baie wisselende landskap: gematigde woudland aan die ooskus, [[Wortelboommoeras|mangrovewoude]] in [[Florida]], die [[Great Plains]] in die middel van die land, die [[Mississippirivier|Mississippi]]-[[Missouririvier|Missouri]] rivierstelsel, die [[Rotsgebergte]] (Rocky Mountains) wes van die vlaktes, woestyne en gematigde kusgebiede wes van die Rotsgebergte en [[reënwoud]]e in die noord-weste. Die [[vulkaan|vulkaniese]] eilande van Hawaii en die pool-gebiede van Alaska maak die geografiese diversiteit net nog groter. Die naaste lande buite die Noord-Amerikaanse vasteland is die [[Britse oorsese gebiede|Britse oorsese gebied]] [[Bermuda]] in die ooste asook die onafhanklike [[Eilandstaat|eilandstate]] [[Bahamas]] en [[Kuba]] in die suidooste.

=== E Pluribus Unum – Uit Veelheid, Eenheid ===
Die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring van 1776 het op sentrale waardes soos lewe, vryheid en strewe na geluk gefokus; om nuut verworwe gebiede tot die ondergeskikte status van kolonies te beperk was gevolglik buite die kwessie. Met die ''Northwest Ordinance'' van 1787 is die prosedures vasgelê waarvolgens nuwe deelstate op gelyke voet met die dertien stigterstate tot die Unie kon toetree. Die bou van 'n nasie uit 'n verskeidenheid deelstate was 'n nuwe benadering wat in die Federale Grondwet bekragtig is. Die stapsgewyse proses, waarvolgens nuut verworwe gebiede as deelstate selfregering en verteenwoordiging op federale vlak behaal het, word onder die Stigtingsvaders se belangrikste nalatenskappe gereken.

Die Amerikaanse metode van staatsbou het twee belange, wat van vroeg af strydig was, met mekaar versoen – dié van vryheid (''liberty'') en dié van ryksgesag (''empire'') – en 'n politieke bestel verwesenlik wat deur Thomas Jefferson treffend beskryf is as 'n ''empire for liberty'' – 'n federale staat wat vryheid as sy hoofdoelwit nastreef. Die politieke bestel het oor 'n tydperk van meer as twee eeue onveranderd gebly, ongeag die ingrypende veranderinge wat die Unie sedert sy stigting ondergaan het. Die Verenigde State se geografiese uitgestrektheid en die groot verskeidenheid etniese, kulturele en godsdienstige agtergronde van sy bewoners was in die tyd van die Stigtingsvaders nog so onvoorspelbaar soos die land se ongekende ekonomiese en tegnologiese vordering van 'n agrariese staat tot 'n hoogs geïndustrialiseerde en verstedelikte supermoondheid.&lt;ref&gt;{{en}} Harry S. Ashmore: ''Arkansas. A History''. New York NY: W. W. Norton &amp; Company | Nashville TN: American Association for State and Local History 1978, Invitation to the Reader&lt;/ref&gt;

=== Politieke geografie ===
Die vastelandse Verenigde State (sonder Alaska en Hawaii) word in geografiese opsig in 'n aantal streke verdeel:
* Die '''[[Nieu-Engeland]]-State''' met [[Maine]], [[New Hampshire]], [[Vermont]], [[Massachusetts]], [[Rhode Island]] en [[Connecticut]],
* Die '''Middel-Atlantiese State''' met [[New York (deelstaat)|New York]], [[New Jersey]], [[Delaware]], [[Maryland]], [[Virginië]], [[Wes-Virginië]] en [[Pennsilvanië]],
* Die '''Suidoostelike State''' met [[Noord-Carolina]], [[Suid-Carolina]], [[Georgia]], [[Arkansas]], [[Tennessee]], [[Kentucky]], [[Florida]], [[Alabama]], [[Mississippi]] en [[Louisiana]],
* Die '''Midwes-State''' met [[Ohio]], [[Indiana]], [[Illinois]], [[Michigan]], [[Wisconsin]], [[Minnesota]], [[Iowa]] en [[Missouri]],
* Die '''[[Groot Vlaktes|Groot-Vlaktes]]-State''' met [[Noord-Dakota]], [[Suid-Dakota]], [[Kansas]] en [[Nebraska]],
* Die '''Bergstate''' met [[Idaho]], [[Montana]], [[Colorado]], [[Wyoming]] en [[Utah]],
* Die '''Suidwestelike State''' met [[Oklahoma]], [[Texas]], [[Nieu-Meksiko]] en [[Arizona]], en
* Die '''Verre-Weste-State''' met [[Washington (deelstaat)|Washington]], [[Oregon]], [[Kalifornië]] en [[Nevada]].

Die '''grootste''' deelstate is ten opsigte van
* '''Oppervlak''': [[Alaska]] met 1&amp;nbsp;723&amp;nbsp;337 vierkante kilometer (665&amp;nbsp;384 vierkante myl)&lt;ref name=&quot;Oppervlak&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-area.html |title=State Area Measurements and Internal Point Coordinates |publisher=Amerikaanse Sensuskantoor |date=Augustus 2010 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; en
* '''Bevolking''': [[Kalifornië]] met 'n bevolking van 39&amp;nbsp;538&amp;nbsp;223 in 2020.&lt;ref name=&quot;Sensus2020&quot; /&gt;

Die '''kleinste''' deelstate is ten opsigte van
* '''Oppervlak''': [[Rhode Island]] met 4&amp;nbsp;001 vierkante kilometer (1&amp;nbsp;545 vierkante myl)&lt;ref name=&quot;Oppervlak&quot; /&gt; en
* '''Bevolking''': [[Wyoming]] met 'n bevolking van 576&amp;nbsp;851 in 2020.&lt;ref name=&quot;Sensus2020&quot; /&gt;

Die deelstate Nevada, Arizona, Florida, Colorado, Utah, Georgia en Texas het in die laaste dekades die grootste relatiewe bevolkingsgroei getoon, terwyl die deelstate Kalifornië, Texas, Florida, Georgia, Arizona en Noord-Carolina die grootste absolute bevolkingsgroei ervaar het. Die bevolking van Wes-Virginië, Noord-Dakota en die Distrik Columbia het afgeneem. Die grootste stede in die VSA is [[New York]], [[Los Angeles]], [[Chicago]], [[Houston]] en [[Philadelphia]].

Die volgende kaart toon die ses amptelike sensusgebiede (Pasifiese Streek [''Pacific'' – blou], Bergstreek [''Mountain'' – rooi], Midweste [''Midwest'' – oranje], Suide [''South'' – geel], Noord-Oos [''Northeast'' – violet] en Afhanklike Gebiede [''Territories'' – groen]), vyftig deelstate en afhanklike gebiede van die Verenigde State:

[[Lêer:United States Administrative Divisions.png|550px|senter]]

{| width=&quot;100%&quot;
|width=&quot;16.66%&quot;|
'''Deelstate'''
&lt;ol start=1&gt;
&lt;li&gt;[[Alabama]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Alaska]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Arizona]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Arkansas]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Kalifornië]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Colorado]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Connecticut]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Delaware]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Florida]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Georgia]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|width=&quot;16.66%&quot; valign=&quot;top&quot;|
&amp;nbsp;
&lt;ol start=11&gt;
&lt;li&gt;[[Hawaii]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Idaho]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Illinois]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Indiana]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Iowa]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Kansas]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Kentucky]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Louisiana]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Maine]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Maryland]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|width=&quot;16.66%&quot; valign=&quot;top&quot;|
&amp;nbsp;
&lt;ol start=21&gt;
&lt;li&gt;[[Massachusetts]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Michigan]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Minnesota]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Mississippi]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Missouri]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Montana]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Nebraska]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Nevada]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[New Hampshire]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[New Jersey]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|width=&quot;16.66%&quot; valign=&quot;top&quot;|
&amp;nbsp;
&lt;ol start=31&gt;
&lt;li&gt;[[Nieu-Meksiko]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[New York (deelstaat)|New York]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Noord-Carolina]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Noord-Dakota]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Ohio]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Oklahoma]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Oregon]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Pennsilvanië]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Rhode Island]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Suid-Carolina]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|width=&quot;16.66%&quot; valign=&quot;top&quot;|
&amp;nbsp;
&lt;ol start=41&gt;
&lt;li&gt;[[Suid-Dakota]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Tennessee]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Texas]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Utah]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Vermont]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Virginië]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Washington (deelstaat)|Washington]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Wes-Virginië]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Wisconsin]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Wyoming]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

|width=&quot;16.66%&quot; valign=&quot;top&quot;|
'''[[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|Afhanklike gebiede]]'''
&lt;ol start=51&gt;
&lt;li&gt;[[Amerikaans-Samoa]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Guam]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Noordelike Mariana-eilande]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Puerto Rico]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Amerikaanse Maagde-eilande]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

'''Nie getoon nie'''
* [[Distrik Columbia]]
|}

=== Fisiese geografie ===
[[Lêer:USA-satellite.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die vastelandse Verenigde State]]
Die Noord-Amerikaanse vasteland word volgens fisiese besonderhede in vier groot streke verdeel: Die [[Kanadese Skild]] met die Laurentiese Plato, die [[Appalache]]streek, die Binnelandse Vlaktes en die bergagtige Weste. Vir die gebied van die Verenigde State word hierdie streke verder verdeel in sewe fisiografiese streke: Die Vlaktes van die Atlantiese Kus en die [[Golf van Meksiko]], die Appalachiese Hooglande, die Binnelandse Vlaktes, die Binnelandse Hooglande, die Rotsgebergte, Die Intermontane Streek met die Groot Bekken en die Pasifiese Bergreekse. 'n Verdere streek, die Laurentiese Plato, beslaan slegs 'n klein gedeelte van die VSA se oppervlak in die gebied van die [[Groot Mere]].

Die huidige terrein van die noordelike Verenigde State is deur [[gletser]]s gevorm, wat die noorde van die vasteland in die laaste [[Ystydperk]] bedek het. Die vroeëre suidelike kant van die yslaag word nog steeds deur 'n reeks eindmorenes gekenmerk, wat vanaf die eiland Long Island aan die Atlantiese ooskus in westelike rigting tot by die Rotsgebergte loop. Die gebiede noord van hierdie lyn is bedek met ou gletserafsettings. In die berggebiede van die noordweste en in Alaska het die berggletsers duidelike spore van erosie gelaat. Uitgestrekte gletsermere het groot gebiede in die weste bedek, waarvan die Groot Soutmeer in Utah net 'n oorblyfsel is.

=== Die oostelike en die Golfkusgebiede ===
[[Lêer:Chesapeakelandsat.jpeg|duimnael|'n ''Landsat''-foto van Chesapeakebaai]]
Die kusvlaktes van die Atlantiese ooste en die Golf van Meksiko strek van Long Island tot by die [[Rio Grande]] aan die Texaans-Meksikaanse grens. Die kuslyn word deur talle eilande, riviermondings, baaie, sandtonge en strandmere oorheers. Eilande soos Long Island, Nantucket en Martha's Vineyard maak deel uit van die kusvlakte en is eers ná die Ystydperk as gevolg van die stygende seevlak tot eilande omskep. Die natuurlike hawens van die noordooste, soos New York- en Chesapeakebaai, het reeds in die koloniale tydperk die landing van setlaars en later seevervoer en handel met Europa vergemaklik. Suid van die groot kape van Noord-Carolina soos Kaap Fear, Kaap Hatteras en Kaap Lookout is groot natuurlike baaie en hawens skaars. Die kuslyn van die Golfgebied met sy strandmere word deur die uitgestrekte Mississippidelta oorheers.

Wes van die Atlantiese kusvlakte verrys die heuwelagtige [[Piedmont (VSA)|Piedmontstreek]] met sy talle watervalle as 'n soort oorgangsgebied tussen die kusstreek en die Appalache-gebergte. Hierdie bergreeks was miljoene jare gelede nog 'n magtige gebergte, wat intussen deur erosie geslyp is. Die Appalagge loop vanuit die suidooste van Kanada in westelike rigting tot by die Golfkusvlaktes van Alabama. Slegs langs Nieu-Engeland se rotsige kuslyn strek die bergreeks plek-plek tot by die Atlantiese Oseaan. Die gebied van die Appalache en die [[Adirondack-gebergte]] van New York maak in geologiese opsig deel uit van die Kanadese Skild en behels die grootste hooglande van die oostelike Verenigde State. Die hoogste bergspits in die ooste is Mount Mitchell in die Swart Berge (''Black Mountains'') van Noord-Carolina met 'n hoogte van 2&amp;nbsp;037 meter (6&amp;nbsp;684 voet) bo seevlak.

=== Die Binnelandse Vlaktes en Hooglande ===
[[Lêer:Mississippi delta from space.jpg|duimnael|'n Ruimtefoto van die Mississippidelta]]
Die Binnelandse Vlaktes strek oor 'n lengte van sowat 1&amp;nbsp;600 kilometer (1&amp;nbsp;000 myl) van die Appalache tot by die Rotsgebergte in die weste en van Kanada in die noorde tot by die kusvlaktes van die Golf van Meksiko. Hulle geologiese onderlaag van sedimentêre gesteentes verwys na die feit dat die vlaktes vroeër 'n groot binnelandse see was; die gesteentes se ryk olie- en gasvoorkomste het van die deelstate Texas en Oklahoma (en die Kanadese prairie-provinsies) die belangrikste olieprodusente in Noord-Amerika gemaak. Die gebied word deur die Mississippi-Missouri-rivierstelsel gedreineer – een van die grootstes ter wêreld.

In geografiese opsig word die vlaktes in drie hoofstreke verdeel – die vrugbare sentrale vlaktes – wat tot die belangrikste landbougebied van die VSA ontwikkel het – met die Mississippivallei, die gebied van die Groot Mere en die [[Groot Vlaktes]], 'n boomlose plato van uitgestrekte grasvelde, wat geleidelik van die laer vlaktes tot by die voorgebergtes van die Rotsgebergte verrys. In die randgebied van die Rotsgebergte bereik hierdie gebied reeds 'n hoogte van sowat 1&amp;nbsp;600 meter, en sy ekonomiese sentrum en hoofstad van die deelstaat [[Colorado]], [[Denver]], word weens sy ligging soms ook die ''Milehigh City'' genoem. Die Swart Berge of [[Black Hills]] in Suid-Dakota is die enigste hoër geleë gebied, wat midde-in die vlaktes verrys.

Die Binnelandse Hooglande lê wes van die Mississippi tussen die Binnelandse Vlaktes en die kusvlaktes van die Golf van Meksiko en bestaan uit die Ozark-plato in die noorde en die Ouachita-berge in die ooste.

Die Mississippi se dreineringsgebied strek oor sowat 3,3 miljoen vierkante kilometer, en met 'n lengte van meer as 4&amp;nbsp;000 kilometer behoort die rivier, wat deur die [[Indiane]] ''Missi Sepe'' of &quot;Vader van die Waters&quot; genoem is, tot die langstes ter wêreld. Die [[Missouririvier]], wat in die Mississippi uitmond, bereik dieselfde lengte. Die Mississippi mond in 'n geweldige delta, wat jaarliks met meer as tagtig meter groei, en met talle syriviere, sogenaamde ''passes'', in die Golf van Meksiko uit.

=== Die Westelike Bergreekse, die Intermontane Streek en die Groot Bekken ===
[[Lêer:The Battleship - Flickr - brewbooks (1).jpg|duimnael|Die Grand Canyon. Die bergpiek op die voorgrond staan bekend as ''The Battleship'']]
[[Lêer:Mount Whitney 2003-03-25.jpg|duimnael|Die oostelike kant van Mount Whitney, soos gesien vanuit die Whitney Portal]]
Die Rotsgebergte is 'n magtige bergreeks wes van die Groot Vlaktes, wat vanaf Kanada tot by die noordwestelike Verenigde State en verder tot by Nieu-Meksiko in die suide strek en met talle hoë bergspitse pronk, waarvan Mount Elbert op 4&amp;nbsp;399 meter (14&amp;nbsp;433 voet) die hoogste is. Die gebergte maak deel uit van die Sirkumpasifiese Berggordel, wat vanaf [[Asië]] oor die [[Aleoetiese Eilande]] dwarsdeur die weste van die Noord- en [[Suid-Amerika]]anse vastelande tot by [[Antarktika]] loop. Die Noord-Amerikaanse waterskeiding loop langs die kruin van die Rotsgebergte; riviere oos van die bergreeks maak deel uit van die Mississippi-Missouri- en ander Atlantiese rivierstelsels, terwyl riviere wes van die Rotsgebergte in die Stille Oseaan uitmond.

Die Rotsgebergte word onderverdeel in die Noordelike Rotsgebergte (''Northern Rockies''), die Sentrale Rotsgebergte (''Middle Rockies''), die Wyoming-Bekken en die Suidelike Rotsgebergte (''Southern Rockies'').

Die Intermontane Streek, 'n droë gebied met platos, bekkens en kleiner bergreekse, lê tussen die Rotsgebergte en die westelike bergreekse. Die Columbia-plato in die noorde is deur vulkaniese lava gevorm, en die Columbiarivier, wat die gebied saam met sy takriviere dreineer, het diep ''canyons'' in die plato gesny. Die uitgestrekte Colorado-plato, wat deur die [[Coloradorivier]] en sy takriviere gedreineer word, pronk met die beroemde [[Grand Canyon]], wat deur die rivierwater in die sedimentêre gesteente gesny is en as een van die grootste natuurwonders ter wêreld beskou word.

Die gebied wes van die platos is feitlik 'n halfwoestyn en word deur bekkens en kleiner bergreekse gekenmerk. Hier lê ook die laagste punt van Noord-Amerika, die ''[[Death Valley]]'' (&quot;Doodsvallei&quot;), sowat 86 meter (282 voet) benede seevlak. Die Groot Bekken is die grootste van sy soort in die gebied, met die Humboldt as sy belangrikste rivier en 'n groot aantal soutmere, waaronder ook die [[Groot Soutmeer]] van die deelstaat Utah. Die riviere in hierdie bekken mond nie in die oseane uit nie, maar binnelands. Die Groot Soutmeer is net 'n oorblyfsel van 'n magtige soetwatermeer uit die Ystydperk.

Die Pasifiese Bergstelsel lê tussen die Intermontane Streek en die Stille Oseaan, met bergreekse, wat parallel met die kuslyn in noord-suidelike rigting loop en deur [[geologiese breuke]] en vulkanisme gevorm is. Die Kusgebergte met sy talle vulkaniese bergspitse strek van Suidwes-Kanada in suidelike rigting tot in Noord-Kalifornië, van waar die [[Sierra Nevada (Verenigde State)|Sierra Nevada-bergreeks]] verder suidwaarts loop. [[Mount Whitney]] is die hoogste bergpiek in dié reeks met 4&amp;nbsp;418 meter (14&amp;nbsp;495 voet).

=== Die Pasifiese Kusgebiede ===
Wes van die Kusgebergte en die Sierra Nevada lê 'n laer bergreeks, wat langs die Pasifiese kuslyn loop, en 'n aantal valleie sos die Sentrale Vallei van Kalifornië, Oregon se Willamettevallei en die vlaktes van die Puget Sound in die deelstaat Washington. Die Pasifiese kusvlaktes beslaan net 'n smal strook, en in baie plekke strek die bergreekse regstreeks tot by die see. Daar is min eilande of baaie en ander natuurlike hawens soos San Franciscobaai, Puget Sound of San Diegobaai langs die kuslyn.

=== Alaska en Hawaii ===
[[Lêer:Denali Mt McKinley.jpg|duimnael|[[Denali]] (Alaska)]]
Alaska word gewoonlik in vier fisiografiese streke verdeel: die Arktiese Vlaktes in die noorde, die kusvlaktes van die Arktiese Oseaan, die Rotsgebergte met die Brooks Range-bergreeks as sy mees noordelike gedeelte, die gebied van die Sentrale Bekkens en Hooglande met die [[Yukonrivier]]bekken en die Pasifiese Gebergte, wat langs die suidelike kuslyn loop en die hoogste bergspits van Noord-Amerika behels, [[Denali]], wat 6&amp;nbsp;194 meter (20&amp;nbsp;320 voet) bo seevlak verrys.

Die eilande langs die suidooskus van Alaska en die Aleoete-argipel maak deel uit van die Pasifiese Gebergte, wat hier gedeeltelik in die Stille Oseaan versink het. Vulkaniese werking en aardbewings is tipiese kenmerke van hierdie eilandgroepe. Die eilande self is net soos die Hawaii-eilandketting die bergspitse van vulkane, wat vanaf die Pasifiese seebodem verrys. Die Hawaii-argipel se enigste aktiewe vulkane is [[Mauna Kea]] en [[Mauna Loa]] op die hoofeiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]].

== Klimaat ==
[[Lêer:Chaparral Supercell 2.JPG|duimnael|links|'n Supersel-donderstormwolk beweeg oor Chaparral (Nieu-Meksiko)]]
[[Lêer:Climatemapusa2.PNG|duimnael|Klimaatkaart van die Verenigde State]]
[[Lêer:Winter Storm Grayson 2018 01 04 (38794877154).jpg|duimnael|Blizzards, hewige winterstorms in die sentrale en oostelike dele van die land, word deur swaar sneeuvalle gekenmerk. Die satellietfoto wys winterstorm ''Grayson'' op 4 Januarie 2018]]
Net soos byvoorbeeld [[Sentraal-Europa]] word groot dele van die Noord-Amerikaanse vasteland oorheers deur westelike winde en 'n opeenvolging van laagdrukgebiede (siklone), wat in die gebied van die Aleüte-eilandgroep ontstaan en afwissel met hoëdrukgebiede. Net soos ander gebiede in die gemiddelde breedtegrade, word ook die Verenigde State deur onbestendige weer en 'n opeenvolging van koue en warmfronte gekenmerk. Die siklone of koue fronte, wat gewoonlik in westelike rigting oor die vasteland beweeg, verskil van sy Europese eweknieë soms deur hulle tregtervormige werwels of [[tornado]]s – atmosferiese versteurings, wat dikwels groot skade berokken.

'n Tweede belangrike verskil is die ligging van die grootste gebergtes. Terwyl die Europese [[Alpe]] in wes-oostelike rigting loop en die suide van Europa teen koue fronte uit die noorde beskerm, loop Noord-Amerika se grootste bergreekse, die Kusgebergte en die [[Rotsgebergte]], in noord-suidelike rigting en verhinder dus dat vogtige en gematigde lugmassas vanuit die Stille Oseaan na die binneland kan beweeg. Die hooglande tussen die Sierra Nevada en die Rotsgebergte lê gevolglik net soos die [[Groot Vlaktes]] in die reënskadu van hierdie bergreekse. Hierdie besonderse reliëf verklaar ook die feit dat groot woestyngebiede soos die Mojave- en Gilawoestyn net enkele honderd kilometer van die kus af lê.

Die weskus van die VSA is 'n tipiese winterreënstreek, waarvan 'n klein gedelte in Kalifornië deur 'n Mediterreense klimaat gekenmerk word. Die koeler klimaatstreke van die noordelike deelstate Oregon en Washington is die natste in die land met 'n jaarlikse reën- en sneeuvalle van soms meer as 2&amp;nbsp;500 millimeter.
Die Verenigde State bestaan dus rofweg uit 'n droë gedeelte in die weste en 'n humiede gedeelte in die ooste. Die oostelike landsdele het hulle vogtige klimaat aan die invloed van die Golf van Meksiko en die Atlantiese Oseaan te danke. Die suidelike deelstate is baie vogtig en het hulle swaar reënvalle op tussen sewentig en tagtig dae per jaar aan donderstorms en 'n aantal orkane in die najaar te danke. Die weer in die suide is dikwels baie warm en bedompig. Die hitte en verstikkende bedompigheid van die somermaande was 'n belangrike rede vir die gebruik van slawearbeid op die plantasies van die suide.

Die mees digbevolkte gebiede van die sogenaamde ''manufacturing belt'', die groot historiese nywerheidsgebiede, lê in die vogtige en gematigde klimaatstreke tussen die [[Mississippirivier]] in die ooste en die Atlantiese Oseaan in die weste. Die oostelike gedeelte was oorspronklik 'n gebied van uitgestrekte bosse, terwyl die Groot Vlaktes, die hartland van Amerika, deur grasvelde gekenmerk word. Hierdie vlaktes maak reeds deel uit van die droër westelike gebiede, maar is feitlik 'n soort oorgangsgebied met periodes van hoër en laer reënvalle. Die eerste verkennings van die gebied teen die middel van die 19de eeu het gedurende 'n vogtige periode plaasgevind en die oortuiging laat posvat dat die vlaktes 'n uiters geskikte gebied vir akkerbou en veeteelt sou wees. Die eerste setlaars het later egter besef dat reënvalle in die vlaktes wisselvallig is en die gebied deur periodieke droogtes geteister word.

Die bergreekse van die weste kry baie reën en spog met uitgestrekte bosgebiede. Danksy besproeiing is daar 'n florerende landbousektor in 'n aantal valleie.

Die gebrek aan 'n soort kontinentale versperring in die vorm van 'n bergreeks, wat dwarsoor die vasteland in oos-westelike rigting loop, lei daartoe dat koue fronte uit die poolgebiede en warm fronte met tropiese lugmassas uit die suide ongehinderd oor die Groot Vlaktes kan beweeg. Vogtige, warm lugmassas bereik soms selfs die suide van Kanada en bevorder die groot aantal donderstorms en bedompige weer in die Amerikaanse Midweste. Weerstoestande verander skielik, en met die sogenaamde ''Northers'' beweeg uitgestrekte koue fronte soms na die uiterste suide, waar hulle byvoorbeeld sitrusplantasies in [[Florida]] bedreig. Florida en ander deelstate in die suide lê daarnaas in 'n gebied, wat dikwels deur orkane getref word.

== Geskiedenis ==
{{Hoofartikel|Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika}}
=== Die Prekolumbiaanse tydperk ===
{{Hoofartikel|Indiane}}
[[Lêer:Taospueblo002.jpg|duimnael|links|Taos Pueblo in Nieu-Meksiko, omstreeks 1920]]
[[Lêer:Inuit Woman 1907 Crisco edit.jpg|duimnael|Inoeïet-vrou in Alaska (1907)]]
Die geskiedenis van die Indiaanse kolonisasie van die Amerikaanse vasteland bly nog steeds die onderwerp van navorsing. Aangesien daar geen oorblyfsels van hoogs ontwikkelde mensape gevind is nie en die Eerste Nasies (Indiane) tipiese mongoloïede kenmerke het, woord daar vermoed dat die eerste menslike bewoners vanuit Asië gekom en vir hulle immigrasie 'n landbrug gebruik het, wat in die Ystydperke met hulle laer seespieël tussen die Asiatiese en Amerikaanse vastelande bestaan het.

Die etnoloë verdeel die verskillende volke van die Eerste Nasies in twee hoofgroepe: Die vroegste immigrante wys kenmerkende lang skedels op en is later opgevolg deur 'n tweede groep met ronde skedels. Die langskedelgroep is na die westelike en oostelike randgebiede van die vasteland teruggedring, terwyl die rondskedelgroep, die sogenaamde Pueblo-Andiede groep, die sentrale gebiede bewoon het. Die Inoeïet of Eskimo's het as die derde en laaste groep na Amerika gekom.

Die stamme van die oostelike beskawings was hoofsaaklik jagters en versamelaars, maar was gedeeltelik ook akkerboere, wat bone, mielies, pampoene en meloene verbou het. Hulle het in klein gemeenskappe van tussen vyfrig en tweehonderd mense saamgewoon en word vanweë die sakrale aardhope, wat hulle gebou het, in Engels ook ''mound builders'' genoem.

Die noordwestelike beskawings was eweneens akkerboere en word vanweë hulle kookgereedskap, wat uit versierde korfskottels bestaan het, ook korfmakers (Engels: ''basket makers'') genoem. Daarnaas het hulle vir kookdoeleindes ook stene verhit en in water geplaas, sodat hulle die tweede bynaam steenkokers (''stone boilers''). Die noordelike stamme se [[stapelvoedsel]] was [[salm]], terwyl die suidelike Indiane veral eikels geëet het.

Die belangrikste groep Indiane was die suidwestelike beskawings, wat in 'n aantal groepe verdeel word en onder meer Hopi, Sjosjone, Yuma, Navajo en Apaches behels. Die sogenaamde Pueblo-akkerboere was die mees ontwikkelde Indiaanse beskawing met 'n georganiseerde landboustelsel as hulle ekonomiese basis. Die Rancheria-beskawing het ook op landbou gesteun en eenvoudige damme in die oorstromingsvlaktes van die groot riviere soos Colorado opgerig, maar daarnaas ook plante in die riviervalleie en op die [[mesa]]-plato's versamel. Die Navajo en sommige Apache-stamme was net gedeeltelik akkerboere, terwyl die oostelike Apaches en Ute heeltemaal versamelaars was.

Die behuisings van die jagters verskil volgens die diere, wat hulle oorwegend geëet het. Die visserstamme het eenvoudige hutte van bas gebou, die buffeljagters het huide en velle gebruik wat saamgenaai is. Hulle gereedskappe en voorwerpe was oorwegend van hout, huide, steen en erdewerk gemaak. Net 'n klein aantal stamme het metale soos [[koper]] gebruik. Die Cherokee in die huidige deelstate Georgia en Noord-Carolina het al boomstamme as boumateriaal vir hulle hutte gebruik.

Die Pueblo-Indiane het selfs 'n soort stedelike kultuur met kubusvormige huise ontwikkel. Die huise het oor meer as twee verdiepings beskik en was slegs deur middel van [[leer (toestel)|lere]] en vanuit die dakke toeganklik. Hierdie stamme het onder sterk kulturele invloede vanuit Meksiko gekom, van waar hulle ook die katoenvervaardiging aangeleer het. Kalkoene en honde was hulle enigste huisdiere, mielies, maniok, pampoene, tamaties, kakao, coca, sisal en tabak hulle belangrikste landbouprodukte. Die Pueblo-Indiane was bekwame pottebakkers en staan ook bekend vir hulle rituele, waarin gemaskeerde dansers, wat hulle gode versinnebeeld, 'n groot rol speel.

Die noorde en noordooste van die huidige VSA is deur die Algonkin-groep van stamme (waaronder onder meer die Delaware, Mohikaners, Illinois, Ottawa en ander), die Irokese (waaronder onder meer die Seneca en Mohawk) en die Dakota of Sioux (met onder meer die Winnebago, Iowa, Omaha en Kansas) bewoon. Die belangrikste stamme in die suidooste was die Cherokee en die Seminoles van Florida.

=== Europese nedersettings ===
==== Spanje ====
{{Hoofartikel|Nieu-Spanje}}
[[Lêer:MissionCarmelSEGL.jpg|duimnael|Die Spaanse sendingstasie in die huidige [[Carmel-by-the-Sea]] (Kalifornië) met sy kenmerkende [[campanile]] (kloktoring)]]
[[Spanje]] was die eerste Europese groot moondheid wat die Noord-Amerikaanse vasteland vanuit die suide begin verken het. Die groot dryfkragte agter die Spaanse ekspedisies was van ekonomiese en godsdienstige aard: Hulle was enersyds op soek na goud en silwer, en andersyds het hulle weens hulle sendingbewussyn daarin belang gestel om die inheemse bevolking te kersten.

Die goewerneur van die eiland [[Puerto Rico]], Juan Ponce de León, het op Paassondag van die jaar 1513 naby die huidige stad St. Augustine voet aan wal gesit en die gebied ''Pascua florida'' genoem, waarvan later ook die naam van die deelstaat Florida afgelei is. By sy terugkeer agt jaar later is Ponce de León deur Indiane aangeval en dodelik gewond.

Die eerste Spaanse nedersetting, Fort St. Augustine, is eers in 1565 opgerig en het later die beginpunt van 'n Spaanse sendingpad geword, wat na [[Pensacola]] aan die Golfkus en verder weswaarts tot by [[San Diego]] aan die weskus geloop het. Ander ekspedisies is in die 1530's en 1540's vanuit Meksiko uitgestuur en het moontlik gebiede tot by die huidige Kansas in die noorde verken, maar alle kragte is tevergeefs ingespan – in teenstelling met hulle Suid-Amerikaanse kolonies het die [[Spanjaarde]] in die noorde geen [[edelmetaal|edelmetale]] ontdek nie. Die grotendeels woestynagtige terrein en Indiaanse aanvalle het verdere ekspedisies verhoed, en die Spanjaarde het liewer by die meer gevorderde Pueblo-Indiaanse beskawings in die suidweste met hulle sendingwerk begin.

'n Aantal huidige Amerikaanse stede is as Spaanse sendingstasies, handelsposte en administratiewe setels gestig: Villa Real de la Santa Fé de San Francisco (later verkort tot [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fé]]) in Nieu-Meksiko (1609), Fort San Carlos (die voorloper van die stad Pensacola in Florida, 1698) en die ''presidios'' (versterkte sendingstasies) in die omgewing van [[El Paso]] en [[San Antonio]] in Texas.

In die uitgestrekte gebied het die Spanjaarde met hulle klein aantal nedersettings voorlopig net 'n swak posisie ingeneem. Eers toe die Britte en [[Franse]] hulle Noord-Amerikaanse besittings in die 18de eeu begin uitbrei het, het ook Spanje se aktiwiteite veral in Kalifornië versterk. Die Spanjaarde het op hierdie gebied aanspraak gemaak as deel van Columbus se ontdekkings, en hulle was verontrus toe die Deense seevaarder Vitus Bering die Noord-Pasifiese kusgebiede in 1741 in Russiese opdrag begin verken het.

In 1763 is die Spaanse nedersetting San Diego aan die Pasifiese kus gestig. Die sterk noordoostelike passaatwinde in die gebied het egter die seevervoer van goedere uit Acapulco (Meksiko) na San Diego erg belemmer, en dit het skepe dikwels vyftig dae geneem om die relatief klein seereis te onderneem. Gevolglik is goedere vanuit Laredo op die skiereiland Baja California (Neder-Kalifornië) op paaie vervoer. Die Spanjaarde het strategies geleë plekke gekies om 'n aantal verdere Kaliforniese sendingstasies te stig, en in die tydperk tussen 1769 en 1823 het 25 stasies langs die sogenaamde ''Camino Real'' (Engels: ''Mission Trail'') tussen San Diego en San Francisco ontstaan.

In teenstelling met die Pueblo-Indiane van Nieu-Meksiko was die Kaliforniese Eerste Nasies jagters, vissers en versamelaars en was dus nie in staat om die Spaanse stasies met landbouprodukte te voorsien nie. Die stasies was genoodsaak om selfversorgend te wees en het tot klein landbousentrums ontwikkel, wat naas veeteelt op die verbouing van inheemse wynsoorte, olywe, graan, groente en vrugte toegespits het. Droogtes en watertekorte het besproeiing van groente- en vrugtetuine steeds moeilik gemaak, en 'n aantal stasies is selfs na meer geskikte plekke verskuif. Die nomadiese Indiane van die gebied het hulle nouliks in die stasies gevestig, en daar was ook geen noemenswaardige immigrasie van Spaanse setlaars nie. Die stasies was deur half-feodale strukture gekenmerk, en min Indiane het op 'n vrywillige basis vir die Spanjaarde gewerk. Siektes en mishandelings het duisende menselewens geëis, en slegs die helfte van die oorspronklike 600&amp;nbsp;000 inheemse bewoners het die Spaanse heerskappy oorleef.

Nadat Meksiko ná die [[Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog|Onafhanklikheidsoorlog]] van Spanje onafhanklik geword het, het die stasies minder belangrik geword, en hulle is in 1836 volkome gesekulariseer. As gevolg van die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] het Meksiko sy gebiede noord van die skiereiland [[Baja California]] en die Rio Grande in Texas in 1848 aan die Verenigde State afgestaan. In hierdie periode het met die goudstormloop van Kalifornië die Amerikaanse kolonisasie van die gebied begin.

==== Frankryk ====
{{Hoofartikel|Nieu-Frankryk}}
[[Lêer:New Orleans - French Quarter - balcon.JPG|duimnael|'n Balkon in die Franse buurt van [[New Orleans]]]]
Frankryk se koloniale aktiwiteite is steeds deur sy politieke betrokkenhede op die Europese vasteland belemmer, en die godsdienstige verdeeldheid in die 16de eeuse Frankryk is weerspieël deur die stigting van afsonderlike Protestantse en Rooms-Katolieke nedersettings in Noord-Amerika.

Die [[Italië|Italiaanse]] seevaarder Giovanni da Verrazano het in 1524 in Franse opdrag onder meer die skiereiland Manhattan verken, terwyl [[Jacques Cartier]] in 1534 die huidige Quebec bereik het. Die erste Franse nedersettings het egter eers in die tydperk tussen 1562 en 1564 ontstaan, toe [[Hugenote]] 'n kolonie noord van die skiereiland Florida gestig het. Hierdie nedersetting is deur die Spanjaarde as 'n bedreiging vir hulle eie gebiede beskou en gevolglik vernietig.

Die eerste permanente nedersettings is dus in die noorde gestig: Port Royal aan die suidoewer van die Fundybaai in die jaar 1605, en drie jaar later [[Quebecstad]]. Vanuit [[Nieu-Brunswick]], [[Nova Scotia]], [[Prins-Edward-eiland]] en die [[Sint-Laurensrivier]]gebied het die Franse 'n baie groot gebied in Noord-Amerika verken. Pelshandelaars het tot by die Groot Mere getrek en die sogenaamde ''portages'' ontdek – smal strepe land tussen twee rivierlope, waar bote maklik na die ander rivier gedra kon word. Die Franse het vinnig die boloop van die Mississippirivier bereik, en in 1682 het Sieur de la Salle danksy hierdie groot waterweg tot by die Mississippi-rivierdelta gevaar en die gebied ter ere van koning Lodewyk [[Louisiana]] genoem. Louisiana het die belangrikste Franse kolonie op die gebied van die huidige Verenigde State geword, en met [[New Orleans]] het die Franse hier ook 'n belangrike seehawe gestig. Die res van die kolonie was egter byna onbevolk, en in die volgende dekades het slegs klein ekspedisies vanaf New Orleans vertrek om nedersettings langs die Mississippi tot by die huidige deelstate Illinois en Wisconsin te stig. In die laasgenoemde gebiede is [[lood]] ontgin.

Toe Frankryk sy kolonie Louisiana aan die Verenigde State verkoop het, was daar talle parogieë waar Frans as omgangs- en kerktaal gebesig is. In die laaste tweehonderd jaar het die gebruik van Frans egter sterk afgeneem. Maar stede soos Mobile en New Orleans pronk nog steeds met 'n ryk argitektoniese erfenis uit die Franse tydperk, veral in die ''Vieux carré'' of Franse kwartier.

==== Engeland ====
{{Hoofartikel|Nieu-Engeland}}
[[Lêer:Philadelphia City Hall-zoom.JPG|duimnael|'n Bronsstandbeeld van William Penn op die Raadsaal van Philadelphia (Pennsilvanië)]]
Engeland het tot die mees suksesvolle koloniale [[groot moondheid]] ontwikkel, aangesien sy beleid van ''splendid isolation'', sy posisie as leidende seemag sedert die tydperk van koningin Elizabeth I en die politieke en godsdienstige woelinge, wat die Noord-Amerikaanse kolonies van 'n bestendige stroom Britse immigrante verseker het.

Seevaarders op soek na die Noordwestelike Deurvaart soos Martin Frobisher en Henry Hudson was die eerstes, wat die Noord-Amerikaanse vasteland teen die laat 16de en vroeë 17de eeu begin verken het. Sir Walter Raleigh se pogings om  Engelse nedersettings in die huidige deelstate Virginië en Noord-Carolina te stig, het in die 1580's misluk. Die Londense Kompanjie, wat 'n [[oktrooi]] vir die gebiede tussen die 34ste en 38ste noordelike breedtegraad ontvang het, was in 1607 meer suksesvol en het onder die leiding van kaptein John Smith 'n fort in die Chesapeakebaai van Virginië laat oprig. Die klein aantal oorspronklike koloniste is deur hongersnood, malaria en aanvalle van Indiane geteister, en alhoewel nuwe setlaars hulle in 1607 en 1608 in die kolonie gevestig het, het van die geskatte bevolking van sewehonderd mense minder as tien persent oorleef. Die oorblywende koloniste was in 1610 reeds van plan om die kolonisasie van die gebied vir goed te staak.

Dit het die vasberadenheid, moed en uithouvermoë van 'n leier soos Lord Delaware geverg, wat teen hierdie tydperk met 'n nuwe groep immigrante voet aan wal gesit het, om met die kolonisering voort te gaan. Aanvanklik is Jamestown as nuwe hoofstad van die kolonie gestig en in 1699 deur Williamsburg vervang.

Die bekendste landing van setlaars was egter dié van die Puriteinse Pelgrimvaders, wat in 1620 op hulle skip ''[[Mayflower]]'' Bostonbaai in die huidige Massachusetts bereik het – 'n gebied, wat aan die destydse Plymouth-Kompanjie behoort het. Die eerste nedersetting, [[Plymouth, Massachusetts|New Plymouth]], was suid van die huidige [[Boston]] geleë en die beginpunt van 'n grootskaalse volksplanting in die gebied. In die volgende twintig jaar het die kolonies sowat 25&amp;nbsp;000 [[Engelse]] immigrante gelok, en weens die godsdienstige en politieke verdeeldheid van die setlaars het voortdurend nuwe kolonies ontstaan. In die tyd van die Amerikaanse Rewolusie was daar reeds dertien kolonies. Die meeste van hulle was kroonkolonies, wat deur 'n koninklike goewerneur bestuur is. 'n Aantal kolonies het op die basis van 'n oktrooi ontstaan, en hierdie groep het naas Massachusetts ook Rhode Island en Connecticut ingesluit. 'n Derde groep was privaatbesittings, met Maryland, wat aan [[Lord Baltimore]] geskenk is, as 'n Rooms-Katolieke nedersetting, en Pennsilvanië, wat aan die Quaker-leier William Penn geskenk is. Naas die Quakers het ook ander godsdienstige groepe soos die Morawiërs en Mennoniete (of Pennsilvanië-Duitsers) kolonies in Pennsilvanië gestig. Laasgenoemde het in 1683 Germantown, 'n voorstad van Philadelphia, gestig. Weens die groot aantal Duitse setlaars het Duits selfs 'n mededinger van Engels as omgangstaal in die streek geword.

==== Nederland ====
{{Hoofartikel|Nieu-Nederland}}
[[Lêer:Nieuw Nederland.png|duimnael|Deur die [[Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie]] opgeëiste kuslyn en die belangrikste plekke van [[Nieu-Nederland]]]]
Nederland was aanvanklik 'n groot mededinger vir Engeland, wat reeds in 1609 in Noord-Amerika geland het, en sy handelsmaatskappye – waaronder die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]], die [[Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie]] en die Nieuw Nederland Compagnie het belang gestel in die pelshandel en die Noordwestelike Deurvaart. Die Wes-Indiese Kompanjie onder die leiding van die Duitse boorling Peter Minnewitt het in 1626 die skiereiland Manhattan van die plaaslike Indiane gekoop en 'n fort gestig, waaruit later die stad Nieu-Amsterdam en uiteindelik New York voortgespruit het.

Danksy Nederland se finansiële steun het ook [[Swede]] in die gebied van die Delaware- en Schuylkillriviere 'n nedersetting gestig, maar weens sy Europese politieke betrokkenhede is hierdie kolonie in 1655 aan die Nederlanders afgestaan. Nadat ook die Nederlandse kolonie min aftrek van Hollandse burgers gekry het, is dit eweneens in 1664 aan die Britte oorhandig, en ter ere van die hertog van York is Nieu-Amsterdam se naam onmiddellik gewysig na New York.

==== Rusland ====
[[Lêer:1860-russian-america.jpg|duimnael|links|'n Kaart van Russies-Amerika (omtrent 1860)]]
Rusland het veral belang gestel in die jag op sabeldiere, en jagters het dwarsdeur [[Siberië]] tot by die grense van Asië getrek. Die Deense seevaarder Vitus Bering het in Russiese opdrag die seegebied tussen Siberië en Alaska verken en sodoende die bewys opgelewer dat daar geen landverbinding tussen die Asiatiese en Amerikaanse vastelande bestaan nie. In 1741 het Bering vir die eerste keer in Amerika voet aan wal gesit.

Jagters het weens die groot getalle otters en seekoeie na die gebied gekom om die huide op die Chinese mark winsgewend te verkoop, en seekoeie was as gevolg van die genadelose jag al in 1768 uitgeroei. Die pelshandel is deur die Russies-Amerikaanse Pelshandelkompanjie beheer, wat in 1799 met sy hoofkwartier in [[Sitka]] gestig is. Dit was veral offisiere wat die kompanjie bestuur het en die kompanjie het ook as politieke administrasie van Russies-Amerika gedien. Die Russe het hulle gebied tot by Kalifornië uitgebrei en in 1811 Fort Rossija (later Fort Ross) sowat 120 kilometer noord van die huidige San Francisco opgerig.

Die Russiese tsaar het in 1823 gepoog om die Russiese aanspraak op die Stille Oseaan-gebied langs die Amerikaanse weskus met 'n ukas te bevestig, wat oorspronklik in 1821 uitgereik is. Sy beleid het egter skerp Amerikaanse reaksies uitgelok, en een jaar later is die sogenaamde Monroe-doktrine gepropageer, wat nie-Amerikaanse inmenging op die Amerikaanse vasteland afgekeur het. Rusland het sy gebiedsaansprake in 1824 beperk tot Alaska.

Ná die [[Krimoorlog]] was Rusland in politieke en militêre opsig verswak. Dit was duidelik dat Alaska, wat om klimatiese en ander redes nooit tot 'n setlaarskolonie ontwikkel is nie, vir Rusland van ondergeskikte ekonomiese belang sou wees. So is die besluit geneem om die gebied in 1867 aan die VSA verkoop.

=== Die Britse koloniale tydperk ===
{{Hoofartikel|Dertien kolonies}}
[[Lêer:George-Henry-Boughton-Pilgrims-Going-To-Church.jpg|duimnael|Pelgrimvaders op pad kerk toe. Skildery deur George Henry Boughton (1867)]]
Die ekonomiese basis van die Britse kolonies in Noord-Amerika was landbou. Alhoewel baie graangewasse in Nieu-Engeland verbou is, het [[mielie]]s geleidelik tot die streek se stapelvoedsel ontwikkel. Die meeste plase was relatief klein. Die sentrale en suidelike kolonies was oorwegend deur 'n soort [[feodalisme]] gekenmerk, met kleiner plase en net 'n beperkte aantal groter landgoede, wat onder meer [[koring]] as hulle belangrikste graangewas verbou het. Die sentrale gebiede was daarnaas gekenmerk deur die vinnige ontwikkeling van groot dorpe soos [[Philadelphia]] en [[New York]].

Teen die laat 17de eeu is klein plase in die suidelike kusgebiede toenemend verdring deur groot plantasies, wat danksy die invoer van negerslawe vinnig gegroei en hulle oorwegend op die verbouing van tabak, rys en later ook die kleurstof indigo toegespits het. Aanvanklik het ook pelshandel en houtproduksie 'n belangrike rol gespeel. Die suide was in die koloniale tydperk die mees landelike streek in Amerika, en net 'n klein aantal groter dorpe het hier ontwikkel.

Die kolonies het ook in godsdienstige opsig sterk van mekaar verskil. Terwyl [[Massachusetts]] nog deur 'n soort [[teokrasie]] gekenmerk was, wat deur die plaaslike Puriteinse oligargie beheer is, het die oorwegend Baptistiese [[Rhode Island]] net soos [[New Jersey]] en [[Suid-Carolina]] vir godsdiensvryheid voorsien. Ook [[Maryland]], wat oorspronklik as 'n Rooms-Katolieke kolonie gestig is, en [[Pennsilvanië]], waar groot getalle Quakers hulle gevestig het, was gekenmerk deur godsdienstige verdraagsaamheid en het binne enkele dekades talle Anglikaanse immigrante gelok. Anglikaners en Skots-Ierse Presbiterianers het hulle ook in die suidelike kolonies gevestig.

In politieke opsig het die kolonies hul eie verteenwoordigende instelings ontwikkel, waaronder die koloniale vergaderings. Nogtans was deelname van die politieke lewe min of meer gekoppel aan 'n burger se rykdom. Veral in die kolonies, wat as persoonlike besittings gestig is, het setlaars in opstand teen die uitvoerende gesag gekom. Die belangrikste griewe was die ongelyke verdeling van land – die meeste landgoedere was die eiendom van 'n klein aantal welvarendes, wat oor die algemeen in Engeland woonagtig was-, en militêre en religieuse vraagstukke. Dikwels was die verskillende Christelike denominasies in 'n magstryd teen mekaar gewikkel, waarin kwessies soos oorheersing en konformiteit 'n groot rol gespeel het.

Hierdie vraagstukke het naas Engeland se strewe om Frankryk se koloniale ambisies deur militêre paraatheid te bejeën en die Amerikaanse kolonies se ekonomieë te beheer daartoe gelei dat van korporatiewe en persoonlike kolonies nou eerder koninklike besittings gemaak is. Koninklike beheer is vereenselwig met 'n ordentlike bestuurstelsel en religieuse verdraagsaamheid, maar tegelykertyd is die setlaars se griewe nou op die Engelse moederland gefokuseer, en daar is nou dikwels kwaai teenstand teen die Engelse goewerneurs se beleid gebied. Belasting, wat die finansiële basis vir die koninklike bestuur gevorm het, was die grootste twispunt, en die koloniale vergaderings het finansiële en belastingvraagstukke gebruik om hul eie gesag en invloed te vergroot.

Die Britse handelsregulasies, wat veral op die bevordering van die koloniale landbousektor gemik was, het die groei van die kolonies se handel en nywerhede in die 18de eeu beperk. Nogtans was daar ekonomiese en maatskaplike vooruitgang, wat geleidelik 'n soort nasionale bewussyn laat ontstaan het. Daarnaas het die Verligting en die vroeë tersiêre instellings – waaronder universiteite soos Harvard en King's College (tans die Columbia-universiteit) 'n groot invloed op die intellektuele lewe van die kolonies uitgeoefen.

=== Uniewording ===
{{Hoofartikel|Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog}}
[[Lêer:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|duimnael|Die ontwerpskomitee lê die teks van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring aan die  Tweede Kontinentale Kongres in Philadelphia voor. Skildery deur John Trumbull, 1817/19]]
[[Lêer:US states by date of statehood3.gif|duimnael|Die deelstate se toelating tot die Unie en bekragtiging van die Amerikaanse Grondwet]]
[[Lêer:United States Declaration of Independence.jpg|duimnael|Die Onafhanklikheidsverklaring van die Verenigde State van Amerika]]
Ná die oorwinning van Groot-Brittanje in die Franse en Indiaanse Oorlog (1754 tot 1760), waarin Britse en koloniale troepe saam geveg het om die Franse uit Kanada en die gebied van die Groot Mere te verdryf, het die meeste setlaars die aanwesigheid van Britse troepe as oorbodig begin beskou. Maar dit was duidelik dat die kolonies vir hulle militêre beskerming moes betaal, en die Britse beleid wat nou in Amerika toegepas is was daarop gemik om die oorlogskoste tenminste gedeeltelik deur heffing van belastinggelde te herwin.

Die nuwe belastings is deur die setlaars as ongewilde en selfs onwettige maatreëls ervaar, veral met die oog op die feit dat hulle oor geen verkose verteenwoordiging in die Britse parlement beskik het nie. Betogings in Boston is met militêre geweld uitmekaar gejaag, en die Amerikaanse setlaars het begin om hulle burgermag te mobiliseer. In die jaar 1775 het die eerste Brits-Amerikaanse gevegte uitgebreek. Alhoewel sowat 'n sesde of vyfde van die koloniale bevolking nog steeds lojaal teenoor die Britse koningshuis was, het die Amerikaanse Patriotte gedurende die Rewolusionêre Oorlog steeds sowat 90 persent van die Amerikaanse gebied beheer, terwyl die Britse magsgebied tot 'n klein aantal nedersettings langs die Atlantiese kus beperk was.

In 1776 het verteenwoordigers van die dertien kolonies ten gunste van die Onafhanklikheidsverklaring gestem en sodoende die Verenigde State van Amerika gestig. Danksy 'n politieke en militêre verbond met Frankryk, wat in 1778 gesluit is, het die VSA uiteindelik hulle militêre slaankrag aansienlik verhoog. Groot Amerikaanse oorwinnings soos in die Slagte van [[Slag van Saratoga|Saratoga]] (1777) en Yorktown (1781), waarin twee groot Britse leërs gevange geneem is, het Groot-Brittanje gedwing om in 1783 die Vrede van Parys te onderteken, waardeur hulle die VSA amptelik as 'n onafhanklike staat erken het. Dit was Groot-Brittanje se eerste nederlaag sedert die [[Honderdjarige Oorlog]] met Frankryk wat tegelykertyd ook die ondergang van Groot-Brittanje se Atlantiese ryk bestempel het.

Die Amerikaanse kolonies se samesluiting is deur inflasionêre tendense, ekonomiese moeilikhede en grensoorloë met Indiane-stamme bevorder, maar nogtans was daar aanvanklik groot verskille ten opsigte van die nuwe politieke bedeling. Alle deelstate het hul oorspronklike koloniale statute met grondwette vervang, tog was daar geen konsensus oor die nasionale regeringstelsel. Politici soos [[Alexander Hamilton]], [[John Adams]] en [[George Washington]] (die sogenaamde ''Federalists'') was ten gunste van federale eenheidsstaat, terwyl die federalistiese [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeine]] (en latere [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]]) onder leiding van [[Thomas Jefferson]] vir 'n losse konfederasie gepleit het.

Danksy die bemiddeling van [[Benjamin Franklin]] en [[James Madison]] het die dertien deelstate se 55 verteenwoordigers tydens hulle vergadering in Philadelphia in 1787 die kompromis van 'n presidiale bondsrepubliek bereik. Die nuwe grondwet is slegs geleidelik deur alle deelstate goedgekeur, maar in 1789 uiteindelik bekragtig.

Met die Amerikaanse Grondwet van 17 September 1787 is die eerste demokratiese staat van die moderne tydperk geskep wat voorsiening gemaak het vir volksoewereiniteit op die basis van demokratiese menseregte in Thomas Jefferson se ''Virginia Bill of Rights'' (1776), die skeiding van staat en kerk (''Virginia Statute of Religious Liberty'' uit die jaar 1785), die verdeling van mag tussen die wetgewende, uitvoerende en regsprekende gesag, 'n balans van mag en gesag tussen die federale regering en die deelstate (met dubbele burgerskap vir alle inwoners) en tussen die federale politieke instellings.

Tydens die ampstermyn van president George Washington (1789–1797) het Alexander Hamilton (1757–1804) se program vir die ontwikkeling van nywerhede, handel en finansies 'n groot invloed op die Amerikaanse ekonomiese beleid uitgeoefen. Dit het nie net die stabiliteit van die jong staat verseker nie, maar was ook die basis van die Amerikaanse kapitalisme.

Onder president John Adams (1797–1801) het [[Washington, DC|Washington]] in 1800 die setel van die Amerikaanse president en Kongres geword. Die federale regering se ''Alien and Sedition Acts'' – wetgewing aangaande die inburgering van vreemdelinge – het die aanleiding tot die eerste konflik met die suidelike state, veral Kentucky, gegee. Adams se opvolger Thomas Jefferson (1801–1809) se beleid was gevolglik daarop gemik om die invloed van die staat en regering op die burgers se lewe so ver moontlik te beperk.

=== Uitbreiding na die weste ===
[[Lêer:U.S. Territorial Acquisitions.png|duimnael|Die VSA se territoriale oornames – gedeeltes van elke gebied het sedert die 18de eeu deelstate geword]]
[[Lêer:Warof1812.jpg|duimnael|Britse troepe verower Washington. Gravure uit die jaar 1814]]
Die Verenigde State se binnelandse beleid het vervolgens op die weswaartse uitbreiding van die stadsgebied gekonsentreer wat deur binnelandse migrasie en immigrasie uit Wes-, Sentraal- en Noord-Europa bewerkstellig is. Die bevolking het in die twee dekades tussen 1790 en 1810 van 3,9 tot 7,2 miljoen gestyg, en die eerste setlaars het die Appalagge-bergreeks oorgesteek om die binneland te bereik. Grond is uiteindelik teen die amptelike minimumprys van 1,25 VSA-dollar per akker aan individuele setlaars en maatskappye verkoop. Die Eerste Nasies, wat tenminste teoreties dieselfde aanspraak op hierdie grond kon maak, is teruggedring en het dikwels met geweld teen setlaars in hul stamgebiede opgetre.

In die Noordwes- en Mississippi-gebiede, waar setlaars hulle vanaf 1787 begin vestig het, is nuwe deelstate gestig: [[Kentucky]] (1792), [[Tennessee]] (1796), [[Ohio]] (1803), [[Louisiana]] (1812), [[Indiana]] (1816), [[Illinois]] (1818) en [[Alabama]] (1819). Die Franse keiser [[Napoleon]] se verkoop van Louisiana aan die Verenigde State word dikwels as die belangrikste handelstransaksie in die Amerikaanse geskiedenis beskryf. Die uitbreiding na die weste is nou ook bevorder deur die toegang tot die Mississippirivier.

Die binnelandse uitbreiding het gepaard gegaan met die beleid van isolasionisme – die neiging van Amerikaanse regerings om hulle in politieke opsig eerder tot die Amerikaanse vasteland te beperk. Nieteenstaande die militêre en politieke ooreenkomste met hul bondgenoot Frankryk (1778) het die Verenigde State hulself reeds in 1793 tot 'n neutrale staat verklaar. President George Washington het in sy laaste amptelike toespraak in 1796, die sogenaamde ''Farewell Address'', gewaarsku teen permanente ooreenkomste met Europese moondhede.

Die politieke spanninge tussen die Verenigde State en Groot-Brittanje, wat oorspronklik rondom gebiedseise ontstaan het, het tot die [[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812|Tweede Onafhanklikheidsoorlog]] (1812–1814) gelei. President [[James Madison]] (1809–1817) se poging om Brits-Noord-Amerika (Kanada) te verower, was egter tevergeefs en is deur die Britte met aanvalle op Amerikaanse kusgebiede en die hoofstad Washington vergeld. Vanweë sy betrokkenheid in Europa het Groot-Brittanje en die VSA in 1814 uiteindelik in die &quot;Ewige Vrede&quot; van [[Gent]] ooreengekom om die vorige status quo te herstel en die gebied van die Groot Mere tot 'n neutrale sone te verklaar.

In 1819 het die VSA [[Florida]] van Spanje gekoop, en in 1823 het president [[James Monroe]] met sy sogenaamde Monroe-doktrine Europese inmenging in die binnelandse aangeleenthede van Noord- en Suid-Amerika summier verbied. Met die toelating van [[Texas]] tot die Unie in 1845 en die inlywing van die Meksikaanse gebiede noord van die Rio Grande volgens die [[Verdrag van Guadalupe Hidalgo]] in 1848 ontwikkel die Verenigde State tot 'n Pasifiese moondheid.

Die Amerikaanse bevolking het in die tydperk tussen 1820 en 1860 van 9,6 tot 31,3 miljoen mense gegroei, en naas Britte het ook steeds meer [[Iere]] en [[Duitsers]] 'n nuwe heenkome in Amerika gevind. Die weswaartse migrasie word deur die goudstormloop in [[Kalifornië]] (1848–1849) versterk; die tekort aan mannekrag het die ontwikkeling van landboumasjiene bevorder, en met die bou van paaie en spoorweglyne word die groot afstande tussen die wes- en ooskusgebiede oorbrug. Die eerste Pasifiese spoorweglyn het tussen 1862 en 1869 ontstaan.

Die weswaartse verskuiwing van die bewoonde gebiede se grense, die ''frontiers'', die Amerikaanse mite van 'n &quot;land van onbeperkte moontlikhede&quot; vir almal en 'n smeltkroes (''melting pot'') vir alle immigrante oefen 'n sterk invloed op die lewensbeskouing, kultuur en selfbeeld van die Amerikaanse bevolking uit.

=== Die Amerikaanse Burgeroorlog (1861–1865) ===
{{Hoofartikel|Amerikaanse Burgeroorlog|Gekonfedereerde State van Amerika}}
[[Lêer:US Secession map 1865.svg|duimnael|Amerikaanse grense in 1864/65:
{{sleutel|#204A87|Deelstate van die noordelike Unie}}
{{sleutel|#729FCF|Gebiede van die Unie}}
{{sleutel|#D3D7CF|[[Kansas]] wat by die Unie aangesluit het}}
{{sleutel|#EDD400|Noordelike grensstate wat slawerny toegestaan het}}
{{sleutel|#CE5C00|Die Gekonfedereerde State}}
{{sleutel|#E9B96E|Gebiede waarop die Gekonfedereerde State aanspraak gemaak het}}]]
[[Lêer:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|duimnael|Die Slag van Gettysburg, Pennsilvanië, tydens die Amerikaanse Burgeroorlog]]
In die 19de eeu het die politieke, ekonomiese en sosiale spanninge tussen die demokraties gesinde noordelike deelstate, waarvan die bewoners in die omgangstaal ''Yankees'' genoem is, en die suidelike deelstate met hulle aristokraties gesinde landeienaars steeds toegeneem. Die laasgenoemde was ten gunste van vryehandel en slawerny, terwyl die Yankees vir invoertariewe en die afskaffing van die slawerny op die plantasies van die suide gepleit het.

In die konflik tussen [[Kansas]] en [[Nebraska]] het die teenstanders van die [[slawerny]] in 1854 die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] gestig. Die Republikeinse oorwinning in die volgende verkiesing het tot die afstigting van Suid-Carolina en tien ander suidelike deelstate in 1861 gelei. Hulle het die [[Gekonfedereerde State van Amerika]] onder president [[Jefferson Davis]] (1808–1889) gevorm en [[Richmond, Virginië|Richmond]] as hulle hoofstad gekies. Die nuwe staat is deur [[Engeland]] en Frankryk erken, terwyl [[Rusland]] die noordelike deelstate gesteun het.

Davis se teenstander in die noorde was [[Abraham Lincoln]], 'n voormalige houtkapper, wat later advokaat, verteenwoordiger van [[Illinois]] en uiteindelik in 1861 die 16de [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] geword het. Hy was vasbeslote om die eenheid van die land te herstel.

In die volgende burgeroorlog is aanvanklik vrywilligers en moderne wapentuig ingespan, terwyl Lincoln die Gekonfedereerde State se oorsese handel en veral die invoer van wapens deur 'n seeblokkade afgesny het. Ten spyte van hulle swak industriële en finansiële basis het die Gekonfedereerde State vasbeslote voortgegaan met hulle militêre weerstand. Danksy die stretegiese vernuf van generaal [[Robert E. Lee]] het die Konfederasie aanvanklik selfs oorwinnings in die [[Slag van Bull Run|slae van Bull Run]] (1861–1862), Fredericksburg (1862) en Chancellorsville (1863) behaal. Uiteindelik het hulle egter tevergeefs teen die oormag van die noordelike Unie geveg, en met die gekonfedereerde nederlaag in die Slag van Gettysburg (1863) het die burgeroorlog 'n beslissende wending geneem.

In 1863 het president Lincoln die vrylating van alle slawe geproklameer, terwyl 'n noordelike leër onder generaal Sherman die deelstate Carolina en Georgia verwoes en anargie en hongersnode veroorsaak het. In 1865 het generaal Lee by Appomatox Court House [[gekapituleer]], en 'n kort tyd later het 'n fanatieke gekonfedereerde president Lincoln in Washington se Ford-teater vermoor.

Die eenheid van die Unie was bewaar, maar die verlies aan menselewens (meer as 600&amp;nbsp;000 soldate het as gevolg van epidemieë gesterf of op die slagvelde gesneuwel) en koste van die oorlog (meer as agt miljard VSA-$) was ontsaglik. Die suidelike deelstate was bankrot nadat sy politieke en ekonomiese invloed veral as gevolg van katoeninvoere uit Egipte afgeneem het, maar onder die leiding van die noorde het die VSA tot 'n beduidende nywerheidsland begin ontwikkel. Die slawerny was oorkom, alhoewel dit nou deur 'n raskwessie vervang is.

=== Heropbou (&quot;''Reconstruction''&quot;) ná 1865 ===
[[Lêer:Carl-Schurz.jpg|duimnael|upright|Carl Schurz (1829–1906)]]
President [[Andrew Johnson]] (1865–1869) het die kontinuïteit van Lincoln se gematigde beleid verseker, maar nadat radikale Republikeine hom tot 'n magstryd gedwing het, is hy selfs van hoogverraad aangekla. [[Afro-Amerikaners]] het in 1868 burger- en in 1870 stemreg gekry.

Tydens die presidentskap van [[Ulysses S. Grant]] (1869–1877) is oorlogsveterane dikwels onregmatig bevoordeel, en korrupsie het in hierdie tydperk ongekende vlakke bereik. Onder die beskerming van 'n militêre bewind in die suide (wat tot by 1877 bestaan het) het sogenaamde ''carpetbaggers'' – politici en ander immigrante uit die noordelike deelstate – voordeel uit die moeilike situasie in die Suidstate probeer trek. Inheemse Swartes is teen plaaslike blankes opgehits en belastinggelde verkwis. Die planters, wat onder hoë belastingtariewe en skuldlaste gebuk gegaan het, het die reg in eie hand geneem en geheime organisasies soos die Ku-Klux-Klan gestig om die anargie teen te werk.

Die wette, wat op die gelykberegtiging van Swartmense gemik was, is deur klousules omseil – die stemreg was byvoorbeeld aan intelligensietoetse gekoppel, en in die openbare lewe is 'n verpligte rasseskeiding ingevoer wat van Swartes weer 'n onderdrukte minderheid gemaak het.

Die Liberale Republikeinse Party, wat van die moederparty afgestig is en onder meer deur die Duitsgebore politikus Carl Schurz (1829–1906) bekendheid verwerf het, het hom teen die vermenging van sake en politiek uitgespreek, maar die sogenaamde &quot;prooistelsel&quot; in die Amerikaanse suide is ook onder die presidente [[Rutherford B. Hayes|Hayes]], [[James Garfield|Garfield]], [[Chester A. Arthur|Arthur]] en [[Grover Cleveland|Cleveland]] (1877–1889) slegs geleidelik bestry. As gevolg van die ''Civil Service Act'' van 1883 is vir die eerste keer bekwaamheidstoetse vir amptenare in die staatsdiens ingevoer.

=== Ontwikkeling tot 'n ekonomiese groot moondheid ===
[[Lêer:J.P. Morgan striking photographer with cane LCCN99400614.jpg|duimnael|[[J.P. Morgan]] (1837–1913) is deur baie mense as die verpersoonliking van 'n ''robber baron'' (&quot;roofbaron&quot;) beskou]]
Die federale regering se beleid om die ekonomiese ontwikkeling nie regstreeks deur staatsintervensies te beïnvloed nie, het sedert die tweede helfte van die 19de eeu die vrye ondernemingsgees tot 'n steunpilaar van die Amerikaanse maatskappy gemaak, alhoewel dit aanvanklik ook met negatiewe gevolge soos die uitbreiding van georganiseerde misdaad en blatante winsbejag gepaard gegaan het. Ten spyte van die ekonomiese krisisse in die jare 1873 en 1907 het die land binne enkele dekades tot 'n ekonomiese grootmoondheid ontwikkel.

In die periode tussen 1860 en 1914 het die bevolking danksy die natuurlike groei en die 21 miljoen immigrante van 31,3 tot 91,9 miljoen mense gestyg. Die aantal werkers het met 700 persent, die nywerheidsproduksie met 2000 en die totale beleggingskapitaal met 4000 persent gestyg.&lt;ref name=kinder117&gt;{{de}} Kinder, Hermann en Werner Hilgemann: ''dtv-Atlas zur Weltgeschichte. Karten und chronologischer Abriss. Boekdeel 2: Von der Französischen Revolution bis zur Gegenwart''. München: Deutscher Taschenbuch Verlag 1980, bl. 117&lt;/ref&gt; Die Verenigde State het die belangrikste produsent van yster, steenkool, ruolie, koper en silwer geword. Stoomkrag is vinnig deur elektrisiteit vervang, terwyl proteksionistiese wetgewing die ontstaan van groot monopolies bevorder het. Klein ondernemings het sodoende onder die leiding van nywerheidsmagnate soos Astor (pelshandel), [[John D. Rockefeller]] (ruolie, ''Standard Oil''), [[Andrew Carnegie]] (yster en staal, ''Steel Corporation''), [[J.P. Morgan]], Cornelius Vanderbilt (spoorvervoer) en ander tot reusemaatskappye en -kartelle gegroei. In 1913 het twee persent van die Amerikaanse bevolking sestig persent van die nasionale inkomste verdien, terwyl Morgan en Rockefeller met hul 341 groot maatskappye en bates van VS$ 22 miljard oor twintig persent van die nasionale kapitaal beskik het.&lt;ref name=&quot;kinder117&quot; /&gt;

Ondanks die groot sosiale vraagstukke soos rassediskriminasie in die suidelike deelstate en die konsentrasie van nywerhede en kapitaal in die noorde is die demokratisering van die land deur die ekonomiese groei bevorder. [[Massaproduksie]] het verbruikersgoedere vir die grootste deel van die Amerikaanse bevolking bekostigbaar gemaak en die algemene lewenstandaard verhoog, terwyl die nywerheidsmagnate groot skenkings vir die stigting van universiteite, wetenskaplike instellings, musea, welsyns- en ander openbare instellings gemaak het. Werkers het by nasionale vakbonde soos die ''American Federation of Labor'' (A.F.L., 1886) en die ''Industrial Workers of the World'' (I.W.W., 1905) begin aansluit. Die vakbande het die misbruik van ekonomiese mag en uitbuiting met jaarliks sowat 1&amp;nbsp;000 stakings teengewerk, terwyl die federale regering ook begin het om uitbuiting en monopolie met wetgewing te beperk.

President [[Theodore Roosevelt]] (1901–1909) het met die hervorming van die administrasie en spoorwegtariewe begin; president [[William Howard Taft]] (1909–1913) het wette teen ekonomiese monopolieë ingestel; en president Woodrow Wilson het met sy politieke agenda van &quot;Nuwe Vryheid&quot; beskermende maatreëls opgehef, progressiewe belastingtariewe ingevoer en die invloed van kartelle verder beperk.

=== Toetrede tot die wêreldpolitiek ===
[[Lêer:1888 canal panama.JPG|duimnael|Die bou van die [[Panamakanaal]]]]
Die Amerikaanse [[buitelandse beleid]] is sedert die middel van die 19de eeu dikwels sterk deur ekonomiese en finansiële krisisse beïnvloed. Die internasionale optrede as 'n nuwe grootmoondheid is vanweë die negatiewe gesindheid van die openbare mening as 'n morele verpligting teenoor ander nasies omskryf en was dikwels op ekonomiese invloed en druk gebaseer. Dit het gevolglik ook as &quot;dollar-imperialisme&quot; bekend gestaan.&lt;ref name=&quot;kinder117&quot; /&gt;

Gedurende die Kubaanse opstand teen die Spaanse koloniale bewind, wat deur talle Amerikaanse vrywilligers ondersteun is, het die Amerikaanse Pulitzer- en Hearst-pers die openbare mening suksesvol begin beïnvloed. Die sogenaamde &quot;Maine-insident&quot; – die ontploffing van 'n Amerikaanse oorlogskip in die hawe van die Kubaanse hoofstad Habana – is as 'n voorwendsel gebruik om Amerika se toetrede tot die konflik aan te wakker. Die Verenigde State het in 1898 [[Spaans-Amerikaanse Oorlog|oorlog teen Spanje]] verklaar en [[Kuba]] beset. In die vredesooreenkoms van Parys het Spanje Puerto Rico en Guam aan die Verenigde State afgestaan.

Die geskil tussen Amerikaanse imperialiste en hul teenstanders – onder wie die Duits-gebore Carl Schurz – het verskerp toe die Amerikaanse buitelandse beleid op die [[Filippyne]] en Hawaii begin fokus het. President [[William McKinley|McKinley]] het aanvanklik geskroom om hierdie gebiede te annekseer, maar uiteindelik ingestem nadat [[Japan]], Rusland en die [[Duitse Keiserryk]] daarvan beskuldig is dat hulle soortgelyke planne sou hê.&lt;ref name=&quot;kinder117&quot; /&gt; In teenstelling met McKinsey was sy opvolgers Theodore Roosevelt, Taft en [[Woodrow Wilson]] voorstanders van 'n imperiale buitelandse beleid.

Die Amerikaanse beleid teenoor Sentraal- en Suid-Amerika was vervolgens daarop gemik om Amerikaanse beleggings te beskerm. Sakebelange in hierdie gebiede is geleidelik tot finansiële protektorate uitgebou om veral Europese mededingers uit te skakel (&quot;Big-stick-beleid&quot;). Die VSA het steeds met ingryping gedreig wanneer hul invloed bevraagteken of bedreig is, en die Panamerikaanse Konferensies, wat sedert 1889 gehou is, was eweneens daarop gemik om die VSA se oorheersende invloed in [[Latyns-Amerika]] te verseker. In 1910 is die Panamerikaanse Unie gestig.

As gevolg van die geskil oor die Pasifiese eilandgroep Samoa in 1889 het die oorspronklik goeie betrekkinge, wat met die Duitse Ryk bestaan het, begin verswak. Samoa is in 1899 in 'n Duitse en 'n Amerikaanse kolonie verdeel. Duitsers en Amerikaners was daarnaas ook strawwe mededingers op die wêreldmark. Die betrekkinge met Rusland het verswak nadat die Verenigde State hul invloed in [[Oos-Asië]] begin verstewig het.

Die Amerikaanse betrekkinge met Groot-Brittanje het daarenteen verbeter. Die Britte het in 1901 ingestem om die omstrede bou van die [[Panamakanaal]] aan die Amerikaners oor te dra en in 1903 'n oplossing vir die Alaskaanse grensgeskil tussen die VSA en Kanada onderteken.

In 1910 het die VSA 'n rewolusie in [[Panama]] aangewakker om die land se onafhanklikheid van [[Colombia]] te bevorder. Vier jaar later is die Panamakanaal ingewy.

=== Die Eerste Wêreldoorlog ===
{{Hoofartikel|Eerste Wêreldoorlog}}
[[Lêer:President Woodrow Wilson portrait December 2 1912.jpg|duimnael|Woodrow Wilson, Amerikaanse president in die periode tussen 1913 en 1921]]
Die bewaring van die wêreldvrede het 'n sentrale rol in die Amerikaanse buitelandse beleid gespeel, soos byvoorbeeld uit die land se deelname aan die Haagse Konferensies geblyk het. Toe die Eerste Wêreldoorlog in Europa uitgebreek het, het president [[Woodrow Wilson]] (1913–1921) aanvanklik sy neutrale houding volgehou en sy herverkiesing in 1916 met 'n politieke program verseker waarin sy vredesbeleid bevestig is.

In die praktyk was die Amerikaners nogtans simpatiek teenoor die geallieerde magte, veral die Verenigde Koninkryk en Frankryk, en alhoewel die Britte net soos die Duitse Ryk die Amerikaanse neutraliteit op see nie eerbiedig het nie, is aanvalle deur Duitse [[duikboot|duikbote]] as 'n ernstiger bedreiging beskou. In reaksie op die Duitse aankondiging van 'n &quot;totale duikbootoorlog&quot; het die VSA in Februarie 1917 hul diplomatieke bande met Berlyn verbreek. Die politieke spanning tussen die twee lande het verder toegeneem nadat die Britse regering 'n Duitse telegram van 19 Januarie 1917 gepubliseer het waarin Berlyn probeer het om Meksiko tot 'n toetreding tot die oorlog te oorreed. Op 6 April 1917 het die VSA openlik die geallieerdes se kant gekies en tot die oorlog toegetree. Hierdie besluit het danksy die VSA se groot mannekrag en sy vermoë om vir enorme hoeveelhede oorlogsmateriaal te sorg 'n beslissende wending in die oorlog veroorsaak.

Met sy beroemde Veertien Punte, 'n visie van vreedsame naasbestaan en demokrasie in Europa (daar was selfs sprake van 'n &quot;demokratiese wêreldrewolusie&quot; as Amerika se hoofoorlogsdoelwit), het president Wilson 'n belangrike bydrae gelewer om 'n wapenstilstand met die Duitse Ryk te bereik. Maar uiteindelik is die verwagtings, wat hy in Europa gewek het, nie vervul nie, en gedurende die Paryse Vredeskonferensie, wat ná die oorlog gehou is, het die Europese geallieerdes Frankryk en Engeland alle pogings om Wilson se voorstelle ten volle te implementeer gedwarsboom: Die Europese ''Entente'' se oorlogsdoelwitte was al vooraf in geheime ooreenkomste vasgelê.&lt;ref&gt;{{de}} Kinder/Hilgemann (1980), bl. 133&lt;/ref&gt;

In die VSA het isolasionistiese neigings toegeneem. Die Amerikaanse deelname aan die Volkebond, 'n integrale deel van die [[Verdrag van Versailles]], is deur senatore soos William E. Borah en ander &quot;onversoenbares&quot; ernstig bevraagteken. Die meerderheid van Republikeinse senatore onder leiding van Henry Cabot Lodge het op wysigings aangedring wat die soewereiniteit van die VSA sou bekragtig, en uiteindelik is Wilson se voorstelle verwerp. Die VSA se besluit om nie 'n lidstaat van die Volkebond te word nie, het die organisasie van die begin af verswak.

Die Verenigde State het wél 'n beduidende rol by die konferensies oor ontwapening op see en die totstandkoming van die Kellogg-Briand-ooreenkoms gespeel wat oorlogvoering verdoem het, maar oor die algemeen het isolasionistiese gevoelens die buitelandse beleid oorheers. Die land het min belang gestel in internasionale belange, 'n neiging wat in sy nasionalistiese ekonomiese beleid – soos die geforseerde terugbetaling van oorlogskuldlaste deur Europese lande en wetgewing ten gunste van diskriminerende invoertariewe soos dié van Hawley-Smoot – weerspieël is.

=== Die periode tussen 1919 en 1929: ''Red Scare'' en ''Big Business'' ===
[[Lêer:5 Prohibition Disposal(9).jpg|duimnael|links|Prohibisie-agente, besig om vate met alkohol te vernietig (Chicago 1921)]]
[[Lêer:Come unto me, ye opprest.jpg|duimnael|''Red Scare: Come unto me, ye opprest...'' 'n Europese anargis is besig om die Vryheidstandbeeld in New York in die lug te blaas. Spotprent uit die jaar 1919]]
Die beleid van die Republikeinse presidente [[Warren G. Harding]] (1921–1923) en [[Calvin Coolidge]] (1923–1929) was veral 'n reaksie op die Demokratiese bewind van Wilson en sy moralistiese hervormingsbeweging (&quot;''Progressive Movement''&quot;) wat deur die Republikeinse Party verwerp is en daarnaas ook gekenmerk deur isolasionisme ten opsigte van die buitelandse beleid (die VSA-regering was teleurgesteld oor die uitkoms van die Vredesverdrag van Versailles) en 'n maatskaplike konflik tussen die plattelandse, merendeels Angelsaksies-Protestantse bevolking en die moderne industrieel-stedelike bevolking met intellektueles, tegnici en wetenskaplikes as sy vernaamste verteenwoordigers.&lt;ref&gt;{{de}} Kinder/Hilgemann (1980), bl. 145&lt;/ref&gt;

Grootskaalse stakings, bomaanvalle en politieke geweldpleging het daarnaas net soos die rewolusionêre gebeure in Europese lande soos Rusland 'n algemene vrees vir 'n radikale omwenteling in die VSA (&quot;''Red scare''&quot;) aangewakker en tot deursoekings, aanhoudings en deportasies van verdagte elemente gelei. Op ekonomiese gebied was die Republikeinse presidente geneig om so min moontlik by sake in te gryp, alhoewel korrupsieskandale nou 'n brandende kwessie geword het.

Die ekonomiese en politieke ontwikkeling is sodoende oorheers deur die sogenaamde ''Big Business'', met die miljoenêr Andrew W. Mellon, wat tussen 1921 en 1932 die amp van Minister van Finansies beklee het, as sy hoofverteenwoordiger. Mellon het die regering se ekonomiese aktiwiteite beperk en met sy belastingbeleid veral welvarendes bevoordeel. Die stroom immigrante is in 1921 en 1924 drasties beperk met wetgewing, wat onder die invloed van &quot;Nordiese&quot; rasteorieë geformuleer is.

In 1920 is 'n algemene verbod op alkohol geplaas wat eers op 5 Desember 1933 opgehef is. Die Amerikaanse bevolking was oor hierdie wetgewing verdeeld in twee kampe, die &quot;droës&quot; en die &quot;nattes&quot;, terwyl die verbod smokkelary, die ontstaan van kriminele bendes en wetteloosheid bevorder het. Die geheimbond Ku-Klux-Klan, wat in 1915 gestig is, het in 1924 met 'n nasionale ledetal van sowat vyf miljoen mense tot 'n invloedryke beweging ontwikkel wat veral tussen 1924 en 1926 onder die vaandel van &quot;morele waardes&quot; openlik opgetree het teen Swart burgers, Rooms-Katolieke, [[Jode]], intellektueles en teenstanders van die prohibisie-wetgewing, die sogenaamde &quot;nattes&quot;.

Die tradisionele Republikeinse proteksionisme het sy uitdrukking in die doeanewette van die jare 1921, 1922 en 1930 gevind. Terwyl die Amerikaanse boere min politieke aandag gekry het, en as gevolg van landbou-oorproduksie en grootskaalse erosie op die [[Groot Vlaktes]] (&quot;''Dust bowl''&quot;) onder 'n skuldlas gebuk gegaan het, het die industriële sektor 'n groot opswaai beleef. Die produksie is danksy nuwe werkprosesse en tegnologieë soos die lopende monteerband aansienlik vergroot tot massavervaardiging. Die Amerikaanse nywerheidsektor het sy produksie van onder meer verbruiksgoedere, boumateriale en motors sodoende tussen 1921 en 1929 verdubbel – die aantal motors in 'n jaar vervaardig het tussen 1913 en 1929 van 15 tot 29 miljoen gestyg. Die ekonomiese opbloei het met 'n groot konsentrasie gepaardgaan, en veral sektore soos motors, banke, verbruiksgoedere en kleinhandel is deur 'n klein aantal maatskappye oorheers.

Die ekonomiese ontwikkeling het ook die tradisionele rol van vroue in die maatskappy ingrypend verander. Danksy die nuwe beginsel van gelyke regte vir mans en vroue is vrouestemreg reeds in 1920 ingevoer. Vroue het daarnaas 'n steeds belangriker rol op die arbeidsmark begin speel waar die aantal aktiewe vroue tussen 1914 en 1930 van twee tot tien miljoen aangegroei het.

=== Die Groot Depressie tussen 1929 en 1932 ===
[[Lêer:American union bank.gif|duimnael|Die vroeë stadium van die Groot Depressie was onder meer deur 'n krisis in die banksektor gekenmerk: Klante staan tou voor New York se ''American Union Bank''-gebou]]
In die periode tussen 1929 en 1933 het die Republikein [[Herbert Hoover|Herbert C. Hoover]] (1874–1964) die presidentsamp beklee, maar nog in sy eerste ampsjaar het 'n wanbalans op die Amerikaanse kredietmark tot die grootste finansiële krisis van die 20ste eeu gelei.

Die ineenstorting van die New Yorkse effektebeurs tussen 23 en 29 Oktober 1929 (25 Oktober het later as die &quot;Swart Vrydag&quot; bekend gestaan) het aan die begin van die Groot Depressie gestaan. Nywerheidseffekte het tussen 1929 en 1932 van 452 tot slegs 58 punte gedaal, terwyl die nywerheidsproduksie in dieselfde periode met 54 persent gekrimp het.

Die sakewêreld het min belang in Hoover se politieke en ekonomiese maatreëls gestel. Die landbousektor was deur groeiende voorrade katoen en graan gekenmerk, terwyl die landbouoppervlakte gekrimp het. Die regering het invoertariewe verhoog en die ''Reconstruction Finance Corporation (RFC)'' as teengewig teen die bankesektor se deflasionistiese beleid gestig. Uiteindelik is die RFC nogtans net misbruik om groot bankmaatskappye te konsolideer. Die ekonomiese krisis is sodoende nie doeltreffend hanteer nie en was ook nie meer tot die VSA beperk nie: ook in Europa het die internasionale betalingsverkeer ineengestort. In die VSA het die aantal werkloses tot vyftien miljoen toegeneem – in 'n tydperk toe daar nog geen noemenswaardige werkloosheidsuitkerings beskikbaar was nie.

Belangrike prestasies van Hoover se buitelandse beleid was die Vlootkonferensie, wat tussen Januarie en Februarie 1930 met die VSA, die Verenigde Koninkryk, Japan, Frankryk en Italië as deelnemers in Londen gehou is en die aantal nuwe duikbote beperk en die bou van nuwe oorlogskepe tot in die jaar 1936 uitgestel het. Op 20 Junie 1931 het die Amerikaanse regering die sogenaamde Hoover-moratorium op Europese regerings se oorlogskuldlaste in die VSA afgekondig.

=== Die Roosevelt-era (1933–1945) ===
[[Lêer:WPA Adult Education - DPLA - 22235050c3dec4dc0eaf4d753c6f43c3.gif|duimnael|links|upright|Sommige van die ''WPA'' se programme het ook die opleiding van volwassenes behels]]
[[Lêer:Roosevelt signing TVA Act (1933).jpg|duimnael|President Roosevelt onderteken die wet oor die ''Tennessee Valley Authority (TVA)'' (1933)]]
[[Lêer:USS Arizona sinking 2a.jpg|duimnael|Die Amerikaanse oorlogskip ''USS Arizona'' sink ná die Japannese lugaanval op die vlootbasis [[Pearl Harbor]] (deelstaat Hawaii) in Desember 1941]]
President [[Franklin D. Roosevelt]] (1882–1945) het as gevolg van die ekonomiese krisis 'n nasionale noodtoestand verklaar en met omvangryke hervormings begin. Die maatreëls van sy ''New Deal'' (letterlik &quot;herverdeling van speelkaarte&quot;) is deur 'n span wetenskaplike medewerkers (die sogenaamde ''brain trust'') beplan, tog is die beginsels van 'n vryemarkekonomie nie aangetas nie.

Die eerste &quot;Honderd Dae&quot; van die ''New Deal'' tussen 9 Maart en 16 Junie 1933 was daarop gemik om die ergste nood te verlig en ekonomiese herstel te bevorder. Handelsbanke is gesluit, en slegs finansiële instellings wat by die ''Federal Reserve System'' aangesluit het (75 persent van alle banke) en as ekonomies gesond geag is, is toestemming verleen om te heropen. Die regering het die uitvoer van en bevoorrading met buitelandse valuta en goud summier verbied, terwyl die Amerikaanse dollar met tot 50 persent gedevalueer is. Nuwe wette is afgekondig om die enorme skuldlas van boere en huiseienaars te verlig.

Die kernpunte van die ''New Deal''-beleid was:
* die hervorming van die landboubedryf volgens die'' Agricultural Adjustment Act (AAA)'' – boere kon premies verdien sodra hulle die produksie van hooflandbougoedere soos katoen en tabak verminder het;
* die ''Tennessee Valley Authority (TVA)'' onder leiding van David E. Lilienthal met sy ambisieuse streekplan wat die bou van waterkragsentrales en nywerheidskomplekse, die wysiging van rivierlope en bou van besproeiingskanale en die bestryding van erosie deur middel van bosaanplanting behels het; en
* die heropbou van die nywerheidsektor volgens die ''National Industrial Recovery Act (NIRA)'' waarby die regering die belange van sowel werkgewers (soos byvoorbeeld beperkings op produksie) asook werknemers (bepaling van maksimum-werkure en minimumlone) behartig het (hierdie maatreëls is in 1935 as onversoenbaar met die Amerikaanse grondwet verklaar en nie meer verleng nie). Daarnaas is 'n vrywillige arbeidsdiens (''Civilian Conservation Corps, CCC'') daargestel.

Die tweede fase van die ''New Deal'' het in 1935 begin en was veral daarop gemik om die posisie van werkers en boere te versterk, maar ook om teenstanders van die beleid uit te skakel (waarvan sommige vir meer radikale maatreëls gepleit het). Grootskaalse openbare bouprojekte van die ''Works Progress Administration (WPA)'' onder leiding van H.L. Hopkins (1890–1946) het die werkloosheidsyfer aansienlik verminder. Die betrekkinge tussen werkgewers en werknemers is deur die ''National Labor Relations Act'' gereël. Volgens die nuwe wetgewing is 'n administrasie in die lewe geroep wat oor dié betrekkinge toesig gehou en geskille besleg het. Werkers het die reg gehad om hul eie organisasies te stig, onderhandelinge met werkgewers te voer en om te staak.

Met die ''Social Security Act'' is staatsfondse vir werkloses, invalides, afgetrede persone en weduwees en weeskinders in die lewe geroep, terwyl ander wette die bou van wonings bevorder asook veilige en gesonde werksomstandighede vir werknemers verseker het.

Met sy eerste herverkiesing as president in November 1936 het Roosevelt die hervorming van die Hoogste Federale Geregshof in die ''Judiciary Reorganization Bill'' probeer aanpak en ook pogings onderneem om opponente in sy eie Demokratiese Party uit te skakel. As gevolg van hierdie beleid en die ekonomiese resessie wat die VSA vanaf Augustus 1937 geleef het, het die Republikeinse Party in die tussenverkiesings van November 1938 80 addisionele setels in die Huis van Verteenwoordigers en sewe in die Senaat gewen.

Alhoewel president Roosevelt baie teenkanting van isolasioniste ontvang het (wat wél die VSA se toetrede tot die Internasionale Arbeidsorganisasie in 1934 gesteun, maar in die volgende jaar die Amerikaanse lidmaatskap in die Internasionale Geregshof teengestaan het), was sy buitelandse beleid op internasionale samewerking gebaseer. In reaksie op Japan se ekspansionistiese beleid in Oos-Asië is diplomatieke betrekkinge met die Sowjetunie in 1934 herstel. In plaas van regstreekse ingryping in Latyns-Amerika is Sentraal- en Suid-Amerikaanse state nou as goeie bure beskou. Die VSA het nie meer aanspraak op hulle voorregte in Kuba en hulle protektoraat oor [[Haïti]] gemaak nie. Tydens die VIIIste Panamerikaanse Konferensie in Lima in 1938 is die Amerikaanse solidariteit bevestig. Aan die Filippyne is nasionale onafhanklikheid binne 'n tydperk van tien jaar toegestaan.

Die ''Neutrality Act'' van 1935 het die VSA se neutraliteit verder beklemtoon en die verkoop en lewering van wapens aan oorlogvoerende lande verbied, tog het nuwe wetgewing in 1937 die verkoop van wapentuig teen kontant ook aan state moontlik gemaak wat by militêre konflikte betrokke was. Roosevelt het daarop gewys dat die demokratiese wêreld in 'n bestaanstryd met diktatoriese state gewikkel sou wees. Diktature sou die wêreld volgens hom met 'n &quot;bewind van terreur en regteloosheid&quot; bedreig. In sy sogenaamde &quot;Kwarantyn-toespraak&quot; in Chicago op 5 Oktober 1937 het Roosevelt beklemtoon dat neutraliteit teen die &quot;epidemie van regteloosheid&quot; nie meer moontlik sou wees nie.

Sedert die München-ooreenkoms van 1938 tussen [[Nazi-Duitsland]] en Westerse moondhede het die VSA hul bewapening versnel en sy neutraliteitswetgewing ten gunste van nouer samewerking met die Verenigde Koninkryk en sy geallieerdes aangepas. Roosevelt het ná sy tweede herverkiesing in 1940 die Nasionale Verdedigingsraad gevorm en in Januarie 1941 die sogenaamde &quot;Vier Vryhede&quot; verkondig – vryheid van spraak en mening, geloofsvryheid en vryheid van nood en vrees. Met die ''Land en Lease Act'' van Maart 1941 is wapenverkope ook aan geallieerde magte sonder betaling gemagtig.

Ná die Japannese aanval op [[Pearl Harbor]] op 7 Desember 1941 was 'n meerderheid van die Amerikaanse bevolking ten gunste van 'n Amerikaanse toetrede tot die Tweede Wêreldoorlog. Die Amerikaanse oorlogsverklaring teen Japan op 8 Desember is deur Nazi-Duitsland en Italië op 12 Desember met 'n oorlogsverklaring teen die VSA beantwoord. [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermaggetalle]] is van net twee tot twaalf miljoen in 1946 aangevul, en die land het tussen 1940 en 1946 altesaam VS$ 370 miljard aan sy oorlogvoering bestee.&lt;ref&gt;{{de}} Kinder/Hilgemann (1980), bl. 187&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse oorwinning was te danke aan deeglike beplanning, bestuur en koördinasie van produksie, verbruik en navorsing asook die uitbreiding van landbouaktiwiteite. President Roosevelt is in November 1944 vir nog 'n vierde ampstermyn verkies, maar hy is op 12 April 1945 oorlede.

=== Die Tweede Wêreldoorlog ===
{{Hoofartikel|Tweede Wêreldoorlog}}
[[Lêer:Approaching Omaha.jpg|duimnael|Die Geallieerde landings in Normandië, Junie 1944]]
[[Lêer:L to R, British Prime Minister Winston Churchill, President Harry S. Truman, and Soviet leader Josef Stalin in the... - NARA - 198958.jpg|duimnael|Die &quot;Groot Drie&quot; tydens die konferensie in die Cecilienhof-kasteel te [[Potsdam]], [[Duitsland]], in Julie 1945: v.l.n.r. die Britse eerste minister [[Winston Churchill]], president [[Harry S. Truman]] en generaal [[Josef Stalin]]]]
Die moeilike internasionale politiek het grootliks bygedra tot Roosevelt se herverkiesing as president. In die laat 1930's was dit duidelik dat die sogenaamde Spilmoondhede (Duitsland en Italië in Europa, Japan in Oos-Asië) 'n steeds groter bedreiging vir die wêreldvrede sou vorm. Toe die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog|oorloë in China]] en [[Ethiopië]] en die [[Spaanse Burgeroorlog|burgeroorlog in Spanje]] uitgebreek het, was die Amerikaanse beleid nog daarop gemik om die land se neutraliteit volgens die ''Neutrality Act''-wetgewing te handhaaf. Selfs toe die aggressiewe beleid van die Spilmoondhede teenoor sy buurlande in September 1939 tot oorlog in Europa gelei het, het die Verenigde State – ondanks hul simpatie vir die geallieerde saak – alles in hul vermoë gedoen om nie hierby betrokke te raak nie.

Eers met die val van Frankryk in Junie 1940 het die prentjie begin verander, en die Amerikaanse regering het toe begin om openlik bystand aan die beleërde Verenigde Koninkryk te verleen. Vanaf Maart 1941 is dringend benodigde militêre goedere op leen- en huurbasis aan die Britte en vanaf November van daardie jaar ook aan die Russiese regering verskaf. Vanweë die militêre bedreiging het Amerika destyds reeds tot selektiewe diensplig oorgegaan om sy gewapende magte te versterk. Met die ''Atlantic Charter'' is nouer bande met die Verenigde Koninkryk gesmee.

In Asië het die Roosevelt-regering sterk teen Japan se aggressiewe beleid van verowering en die skepping van 'n sogenaamde &quot;Groot Oos-Asiatiese Welstandsfeer&quot; te velde getrek. Ná die Japannese verowering van Frans-Indo-China in Julie 1941, wat 'n militêre bedreiging vir die Filippyne ingehou het, het die VSA-regering alle Japannese bates in die land bevries. Ondanks die gespanne betrekkinge tussen Tokio en Washington was diplomatieke onderhandelinge nog aan die gang toe Japan op 7 Desember 1941 'n blitsaanval op die [[Amerikaanse Vloot]]basis [[Pearl Harbor]] op Hawaii geloods het. Die Amerikaanse regering het onmiddellik oorlog teen Japan verklaar. Vier dae later het Duitsland en Italië oorlog teen die VSA verklaar.

Die Verenigde State het sy groot hulpbronne met sukses begin mobiliseer en 'n groot aantal nywerhede in fabrieke vir wapentuig omskep, terwyl sy menslike hulpbronne – miljoene jong mans en vroue – die vorming van 'n groot weermag moontlik gemaak het. Die stigting van talle regeringsagentskappe, wat die vervaardiging en vervoer van militêre goedere en die beheer oor die land se gewapende magte gekoördineer het, het 'n ongekende vlak van regeringsinmenging in Amerika se alledaagse lewe saamgebring. Om inflasie en ander versteurings in die nasionale ekonomie te keer, is rantsoenering, prysbeheer en ander maatreëls toegepas.

Die oorlog het die belangrikheid van Amerika se hulpbronne en sy status as 'n grootmoondheid op wêreldvlak bevestig. Saam met die leiers van die Verenigde Koninkryk en die Sowjetunie, [[Winston Churchill]] en [[Josef Stalin]], het Roosevelt in 'n reeks spitsberade in [[Moskou]], [[Casablanca]], [[Kaïro]], [[Teheran]] en Jalta die geallieerde oorlogsbeleid en programme vir die tyd ná die oorwining oor die Spilmoondhede vasgelê. Die Amerikaanse president was daarnaas een van die sleutelfigure by die beplanning van die Verenigde Nasies as die nuwe wêreldorganisasie.

Ná Roosevelt se skielike afsterwe in April 1945 het [[Harry S. Truman]] hom opgevolg. Net een maand later het die oorlog in Europa met Duitsland se kapitulasie op 7 Mei 1945 tot 'n einde gekom. Truman het na [[Potsdam]] in Duitsland gereis waar tydens 'n konferensie in Julie en Augustus voorlopige reëlings vir die administrasie van Europa getref is. Voor die kapitulasie van Japan het die VSA met die lugaanvalle op Nagasaki en Hiroshima die vernietigende krag van kernwapens gedemonstreer. Japan het op 14 Augustus 1945 oorgegee. Met die amptelike ondertekening van sy kapitulasie op 2 September het die oorlog finaal tot 'n einde gekom.

=== Tydvak ná die oorlog: 1945–1960 ===
{{Hoofartikel|Koue Oorlog|Korea-oorlog}}
[[Lêer:Is this tomorrow.jpg|duimnael|links|Hierdie strokiesverhaalalbum, wat in 1947 deur die ''Catechetical Guild Educational Society'' gepubliseer is, waarsku teen die gevare van 'n kommunistiese magsoorname in Amerika]]
[[Lêer:Marshall Plan poster.JPG|duimnael|'n Advertensieplakkaat van 'n VSA-agentskap bevorder bewustheid van die Marshall-plan]]
[[Lêer:Little Rock integration protest.jpg|duimnael|Wit mense betoog in 1959 teen die integrasie van [[Afro-Amerikaners]] by die ''Little Rock Central High School'' en bestempel rasvermenging as &quot;[[Kommunisme]]&quot;]]
Ná die einde van die oorlog was die Verenigde State 'n ekonomiese supermoondheid wat 50 persent tot die wêreld se brutoproduk bygedra het.&lt;ref&gt;{{de}} bpb: ''Informationen zur politischen Bildung 268. USA – Geschichte, Wirtschaft, Gesellschaft''. Hersiene uitgawe 2013. Bonn: Bundeszentrale fr politische Bildung 2013, bl. 29&lt;/ref&gt;  Miljoene van oorlogsveterane het voordeel getrek uit 'n nuwe wet wat hulle toegang tot 'n tersiêre kollege-opleiding verleen het. Belastingverlagings, hoë korporatiewe winste en omvangryke beleggings het die basis gevorm vir die ontstaan van 'n welvarende samelewing. Vir die meeste waarnemers – en die breë publiek – het hierdie ''affluent society'' regstreeks voortgespruit uit die Amerikaanse model van 'n kapitalistiese ekonomie waarin vrye burgers hul lot selfs kan bepaal. Amerika se ekonomiese suksesverhaal is in die openbare debatvoering daarnaas ook as bewys vir die superioriteit van 'n vrye markekonomie bo die Sowjetunie se sentraal beplande stelsel aangehaal.

Die aanvanklike monopolie op kernwapens het van die Verenigde State ook 'n eersterangse militêre supermoondheid gemaak. Die Amerikaanse buitelandse beleid was nou daarop gemik om 'n nuwe wêreldorde met die Verenigde Nasies (VN) se Atlantiese Verdrag as grondbeginsel in te lui. Tegelykertyd het die vreedsame samewerking met die Sowjetunie tot 'n einde gekom – vanweë die toenemende geskille met Moskou het die VSA-regering hom daarop toegespits om die kommunistiese invloed in die wêreld te beperk. Met die Truman-doktrine van 1947 het die VSA aan alle lande, wat op militêre of ekonomiese gebied deur ander moondhede bedreig sou word, Amerikaanse steun toegesê – 'n bewuste wegkeer van die voor-oorlogse Amerikaanse isolasionisme en die 19de eeuse Monroe-doktrine.

So het die besluit om Amerikaanse hulp aan lande soos Griekeland en Turkye te verleen net soos die Marshall-plan vir die heropbou van Europa, die [[Berlynse Lugbrug]], die stigting van 'n Nasionale Veiligheidsraad en die Noord-Amerikaanse Verdragsorganisasie (NAVO) uit hierdie nuwe buitelandse beleid voortgespruit. Om die kommunistiese invloed in Asië te beperk, is in 1946 onafhanklikheid aan die Filippyne verleen en in 1949 'n ekonomiese program vir die stabilisering van Japan in werking gestel.

Ná sy verkiesing het president Truman met sy sogenaamde Punt-vier-program die VSA se wêreldwye verantwoordelikheid aanvaar. So het die VSA 'n leidende rol gespeel by die VN se militêre optrede teen Noord-Korea tydens die Korea-krisis (1950–1953), alhoewel Washington sy politieke en militêre doelwitte in Korea in die &quot;Agt-punt-program&quot; van 1950 doelbewus beperk het. In 'n radiotoespraak het generaal Eisenhower daarop gewys dat die VSA besig was om 'n &quot;kruistog vir vryheid&quot; te voer.

Op militêre gebied het Washington 'n &quot;nasionale noodtoestand&quot; afgekondig, siende dat die Amerikaanse ontwapening ná die oorlog in teenspraak met die nuwe beleid was. Die VSA-strydmagte is heropgebou en uitgebrei om te verseker dat hulle 'n doelmatige militêre opsie sou kon uitoefen, indien nodig. Die militêre ANZUS-verdrag met [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] en die vredesooreenkoms met Japan in 1951 het die VSA se leidende rol in Asië bevestig.

Die terugdrywing van kommunisme was steeds een van die hoofbeginsels van die Amerikaanse buitelandse beleid in die regeringstyd van president [[Dwight D. Eisenhower]] (1953–1961). Die ministers van buitelandse sake, [[John Foster Dulles]] (1888–1859) en Chris Herter (1895–1966), het hierdie doelwit met militêre ooreenkomste en finansiële hulp probeer bereik. Dulles het die Sowjetunie se voorgestelde beleid van vreedsame naasbestaan tussen Moskou en die VSA aanvaar, maar bilaterale verhoudinge met Kuba het nietemin versleg.

Die binnelandse beleid is deur politieke optrede teen vakbonde en linkse intellektueles oorheers. Met die Taft-Hartley-wet van 1947, wat deur die president geveto is, is 'n verbod op verpligte lidmaatskap in vakbonde geplaas (ondernemings, waarin alle personeel by 'n bepaalde vakbond moes aansluit, het as ''closed shops'' bekend gestaan). Vakbonde is daarnaas die reg ontneem om politieke partye te ondersteun, terwyl die president die reg gekry het om 'n moratorium (of sogenaamde &quot;afkoelperiode&quot;) op enige staking te plaas.

Ondanks die felle kritiek van konserwatiewe Republikeine en Demokrate uit die suidelike deelstate het president Truman in 1949 met die sogenaamde ''Fair Deal'' 'n suksesvolle poging onderneem om die ekonomiese vordering binne die ''New Deal''-program te kon voortsit en die belang van die sosiale komponent van die Amerikaanse ekonomiese stelsel te benadruk.

Met die val van Nasionale China en die Sowjetunie se vordering tot kernwapenmoondheid het die besorgdheid oor die uitbreiding van kommunisme in die VSA histeriese afmetings aangeneem. Hofsake teen die leierskap van die Amerikaanse Kommunistiese Party en bekende linkse intellektueles, spioenasie-onthullings en senator Joseph McCarthy se veldtog teen beweerde anti-Amerikaanse aktiwiteite het 'n klimaat van vrees geskep.

Die kwessie van gelyke regte vir die swart bevolking van veral die suidelike deelstate was in die vroeë 1950's steeds onopgelos. Dit was duidelik dat die beleid van rasseskeiding wat in die onderwys- en openbare vervoerstelsel van die suide toegepas is, onaanvaarbaar was – veral met die oog op die goeie ervaringe van Amerikaanse strydmagte met gemengde eenhede in die [[Korea-oorlog]]. Die eenparige besluit van die Hoogste Federale Geregshof dat segregasie onwetlik was, is aanvanklik deur owerhede in die suidelike deelstate geïgnoreer. Weens die uitbreek van rasonluste in suidelike stede – onder meer in 1957 in Little Rock in Arkansas – het die regering federale troepe ontplooi. In 1957 het Amerikaanse Senaat met 72 teen 18 stemme die &quot;Wet vir die beskerming van die kiesreg van Swartes&quot; (''Civil Bill of Rights'') aanvaar.

=== Die stryd om burgerregte en internasionale krisisse: 1961–1965 ===
{{Hoofartikel|Rassisme in die Verenigde State}}
[[Lêer:President Kennedy addresses nation on Civil Rights, 11 June 1963.jpg|duimnael|links|In sy toespraak op 11 Junie 1963 het president John F. Kennedy burgerregte vir alle Amerikaners bepleit]]
[[Lêer:Martin Luther King - March on Washington.jpg|duimnael|[[Martin Luther King jr.]] tydens 'n Burgerregte-optog in Washington, D.C., in 1963]]
Met die oorwinning van die Demokratiese presidentskapskandidaat John F. Kennedy, wat in 1960 met 50,1 persent van die uitgebragte stemme tot president verkies is, is in die volgende jaar 'n nuwe politieke styl in die [[Withuis]] ingebring – die ''Executive Office'' is tot 'n soort beplanningskantoor omgeskep waar presidensiële raadgewers onder president Kennedy se voorsitterskap belangrike politieke besluite geneem het. Opvallend was die benoeming van ervare deskundiges soos wetenskaplikes as raadgewers.

In die Kennedy-administrasie se begroting is heelwat groter bedrae aan ontwikkelingshulp, ruimtevaartprogramme en verdediging bestee, terwyl industriële groei ter finansiering van hierdie programme deur politieke maatreëls bevorder is. So het die president self voorstelle gemaak oor hoe die Amerikaanse ekonomie se mededingendheid op internasionale vlak verbeter sou kon word. Daarnaas is invoertariewe vir goedere uit die destydse Europese Ekonomiese Gemeenskap verlaag, stakings en staalprysverhogings voorkom en die ekonomiese situasie van Amerikaanse boere verbeter.

Tydens die presidentskap van [[John F. Kennedy]] het die [[Koue Oorlog]] sy warmste oomblikke tydens die Kubaanse krisis beleef waarin 'n [[atoomoorlog]] rakelings vermy is toe die Sowjetunie onder swaar druk offensiewe kernmissiele uit Kuba teruggetrek het.

=== Viëtnamoorlog en studenteproteste ===
{{Hoofartikel|Viëtnamoorlog}}
[[Lêer:My Lai massacre.jpg|duimnael|Oorlog en ontmensliking: Slagogffers van die opspraakwekkende [[My Lai-menseslagting]] in 1968. My Lai sou volgens berigte van burgerlikes ontruim en deur vyandelike troepe beset wees. Die teendeel was waar. Die bemanning van 'n helikopter het ingegryp. Dertig jaar later is hulle as helde vereer&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.npr.org/2018/03/16/594364462/my-lai-massacre-of-1968-continues-to-resonate-in-america ''NPR, 16 Maart 2018: 50 Years On, My Lai Massacre Remains A Gaping Wound. Besoek op 15 Julie 2020'']&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:A Man on the Moon, AS11-40-5903 (cropped).jpg|duimnael|[[Buzz Aldrin]] poseer op die maan op 21 Julie 1969]]
President Johnson was net soos sy voorgangers daarvan oortuig dat die uitbreiding van die kommunistiese ideologie slegs deur militêre druk ingedam kon word. Toe in Augustus 1967 twee Amerikaanse oorlogskepe deur Noord-Viëtnamese torpedobote aangeval is (die presiese omstandighede van dié voorval is tot vandag toe onbekend), het Johnson die bevel gegee om Noord-Viëtnamese vlootbasisse te bombardeer. Met die sogenaamde Golf van Tonkin-resolusie het die Amerikaanse Kongres kort daarna 'n blanko-tjek vir enige militêre optrede teen Noord-Viëtnam aan Johnson oorhandig.

Dié besluit, wat as hoogtepunt van die sogenaamde imperiale presidentskap met onbeperkte bevoegdhede vir die staatshoof beskou word, het fatale gevolge vir die Amerikaanse beleid teenoor Viëtnam ingehou. Johnson het nou self oor die Verenigde State se militêre optrede besluit en min belang daarin gestel om die publiek oor die skaal van oorlogvoering in te lig. Die aantal Amerikaanse soldate in Viëtnam is van slegs 23&amp;nbsp;000 in 1964 verhoog tot 475&amp;nbsp;000 in laat 1967.

Maar nòg grootskaalse offensiewe operasies nòg die mees gevorderde wapentegnologie kon die Noord-Viëtnamese weerstand verbreek, ongeag alle optimistiese verslaggewing van Amerikaanse militêre bevelhebbers.

Parallel met die burgerregtebeweging het Amerikaanse studente vanaf die vroeë 1960's protes aangeteken teen die heersende politieke klimaat wat deur die Koue Oorlog met die Sowjetunie, die oorlogvoering in Viëtnam en modernisties-tegnokratiese strominge oorheers is. Hierdie protesbeweging het sy voorbeeld in die strategie van burgerlike ongehoorsaamheid gevind wat deur [[Mahatma Gandhi]] en [[Martin Luther King jr.]] gevolg is. Nadat in 1967 besluit is om studente nie langer van nasionale diensplig vry te stel nie, het die veldtog in Oktober van dié jaar 'n eerste groot hoogtepunt bereik toe meer as 100&amp;nbsp;000 mense voor die Pentagon betoog het.&lt;ref&gt;{{de}} Peter Lösche en Anja Ostermann (reds.): ''Länderbericht USA. Geschichte • Politik • Wirtschaft • Gesellschaft • Kultur''. Bonn: Bundeszentrale für politische Bildung 2008, bl. 81&lt;/ref&gt;

Die grootste studente-organisasie binne die breë protesbeweging was die ''Students for a Democratic Society (SDS)'' met 'n ledetal van meer as 100&amp;nbsp;000 in die laat sestigerjare. Hul politieke aksies, soos die openbare verbranding van oproepe tot diensplig en die organisasie van betogings ten gunste van Noord-Viëtnam en Derde Wêreldlande se politieke doelwitte, is deur televisie-kanale gebeeldsaai en het die aandag van miljoene Amerikaners getrek, net soos daaglikse verslae oor die stygende aantal gesneuweldes wie se liggame terug na die VSA vervoer is. Tot en met 1969 het omstreeks 23&amp;nbsp;000 Amerikaanse soldate in Viëtnam gesneuwel.

Terwyl president Johnson die publiek verseker het dat 'n militêre oorwinning oor die korttermyn behaal sou kon word, het die werklike gebeure sy geloofwaardigheid ondermyn. Gedurende hul sogenaamde Tet-offensief het kommunistiese magte op 30 Januarie 1968 die Suid-Viëtnamese hoofstad Saigon binnegedring en net voor die Amerikaanse ambassade te staan gekom.

Die Amerikaanse regering het vervolgens ingestem om in Parys regstreeks met Noord-Viëtnam te onderhandel. In Maart 1968 het president Johnson aangekondig dat Amerikaanse lugaanvalle op Noord-Viëtnamese teikens gestaak sou word en dat hy nie vir 'n verdere ampstermyn kandidaat sou staan nie.

=== Maatskaplike en ekonomiese krisis in die 1970's ===
[[Lêer:Mao Zedong, Zhang Yufeng et Richard Nixon.jpg|duimnael|[[Richard Nixon]] ontmoet [[Mao Zedong]] in 1972]]
In die sewentigerjare het die VSA gebuk gegaan onder moeilike ekonomiese omstandighede wat deur 'n ongewone kombinasie van ekonomiese stilstand en versnelde inflasie, 'n verskynsel waarna as &quot;stagflasie&quot; verwys is. Openbare vertroue in politiek is in 1974 deur die [[Watergate-skandaal]] en die bedanking van president [[Richard Nixon]] geknou – die eerste – en tot nou toe enigste – ampsneerlegging van 'n president in die geskiedenis van die Verenigde State, terwyl die internasionale politieke toneel deur die opkoms van internasionale terrorisme oorheers is.

Nixon se opvolger [[Gerald Ford]] kon geen naam vir homself maak nie en in 1976 word Jimmy Carter tot president verkies. Die VSA het 'n toenemede gebrek aan selfvertroue ervaar tydens die Ford en Carter jare en die ''Misery-indeks'', 'n aanduier van die ekonomiese toestand, het dié indruk beklemtoon. Kritici van die VSA het hierdie tydperk gesien as 'n teken dat die VSA tanend was, met haar belange en ideale verlore. In 1980 word daar 'n oud-[[Hollywood]]akteur en Goewerneur van [[Kalifornië]], [[Ronald Reagan]] tot president verkies.

=== Rol as supermoondheid, 1980–1988 ===
[[Lêer:President Reagan and Prime Minister Margaret Thatcher at Camp David 1986.jpg|duimnael|[[Margaret Thatcher]] en [[Ronald Reagan]] in 1986]]
President Reagan het aan die Amerikaanse volk sy selfvertroue terugbesorg. Die president, deur sy teenstanders as 'n ''Cowboy'' voorgehou, het oor 'n ongetemperde [[optimisme]] en vertroue in die VSA beskik, wat hy as 'n helderskynende stad op 'n heuweltop voorgehou het. Na 'n stadige begin het die ekonomie sterk herstel danksy Reagan se belastingmaatreëls. Aan die negatiewe kant van sy beleid was wel die begrotingstekort wat tot rekordhoogtes gestyg het.

In die buitelandse politiek was Reagan kragdadig en, volgens sy kritici, roekeloos. Hy was 'n stoere anti-kommunis en het nie teruggedeins om harde taal teenoor die Sowjetunie te gebruik nie. Ook het hy die wapenwedloop versnel om sodoende die Sowjetunie finansieel uit te put. Saam met sy geesgenoot en goeie vriendin [[Margaret Thatcher]], die premier van die [[Verenigde Koninkryk]], het hy in gesprek getree met die Sowjetleier [[Michail Gorbatsjof]], wat in 1985 aan bewind gekom het.

Toe die Sowjetunie uiteindelik val en die Oosblok bevry word, groei die welvaart van die Verenigde State tot ongekende hoogtes, net soos sy skuldlas en internasionale verpligtinge. Sosiale veranderinge volg hierop, alhoewel langsamer as in die sestigerjare, terwyl die ''baby boomers'' die rewolusie voltooi.

=== Geskiedenis sedert 1988 ===
[[Lêer:F-117 Night hawk.jpg|duimnael|'n [[Lockheed F-117 Nighthawk]] van die [[Amerikaanse Lugmag]], soortgelyk aan dié tydens die Eerste Golf-oorlog ontplooi]]
Ná die verbrokkeling van die Sowjetunie se magsgreep was die Verenigde State van hul grootste vyand ontslae. Die nuwe tydperk wat aangebreek het, kan as 'n nuwe hoogtepunt in die Pax Americana gesien word. Reagan se opvolger, [[George H. W. Bush]], word gekonfronteer met 'n inval in [[Koeweit]] deur [[Saddam Hussein]] uit Irak; die begin van die Golfoorlog van 1990–1991. In 1991 vind die Amerikaansgeleide ''Operasie Desert Storm'' plaas, wat Irak uit Koeweit verdryf.

In 1992 het die Demokratiese presidentskandidaat [[Bill Clinton]] die verkiesing gewen. Met sy leuse ''It's the economy, stupid'' slaag hy, met die histories laagste stempersentasie vir 'n wenkandidaat, naamlik 43%, om president van die Verenigde State te word. Onder sy bewind sit die VSA-ekononomie die hoë groei voort wat in die Reagan-era begin het. Ook die Europese ekonomie doen mee in hierdie groei.

Irak hou Clinton dikwels besig, en die konflikte in die Balkan en [[Somalië]] vereis die ontplooiing van Amerikaanse troepe. Die betrokkenheid in die Balkan word veral buite die [[Verenigde Nasies]] gereël, by name deur [[NAVO]]. Die ''Dayton-vredesooreenkoms'' bring 'n einde aan die konflik in [[Bosnië-Herzegowina]], maar spoedig is die VSA en NAVO in 'n konflik gewikkel teen [[Serwië]] oor [[Kosowo]].

In 1996 wen Clinton weer die verkiesing. Sy leiersposisie het morele terugslae ondervind weens verskeie skandale wat sy bewind geteister het. In 1999 word Clinton die tweede president ooit om aan 'n afsettingsprosedure (''verdagmaking'') onderhewig te wees, nadat hy meineed sou gepleeg het in 'n saak betreffende seksuele kontak met [[Monica Lewinsky]], 'n leerlingpersoneellid in die [[Withuis]]. Clinton het egter 'n skuldigbevinding in die Senaat vrygespring.

=== Terreuraanvalle op 11 September 2001 ===
{{Hoofartikel|Aanvalle op 11 September 2001}}
[[Lêer:National Park Service 9-11 Statue of Liberty and WTC fire.jpg|duimnael|links|Die 11 September-aanval]]
In 2000 wen [[George W. Bush]] die presidentskap met 'n klein kiesersmeerderheid. Vroeg in sy eerste termyn is die Verenigde State die skrik op die lyf gejaag deur die 11 September-terreuraanvalle, die ernstigste sedert die Japannese aanval op [[Pearl Harbor]] in 1941. Die twee torings van die [[Wêreldhandelsentrum]] in [[New York]], asook 'n deel van die [[Pentagon]] naby Washington, is verwoes deur [[Islam]]itiese terroriste in gekaapte passasierstralers. 'n Vierde straler verongeluk in [[Pennsilvanië]] kort nadat passasiers die kapers oorweldig. Die gevolg van hierdie aanval was Bush se sogenaamde &quot;Oorlog teen terrorisme&quot;. Teen einde 2001 het die Amerikaanse leër die [[Taliban]]regering van [[Afghanistan]] met breë internasionale steun omvêrgewerp.

In 2003 val die VSA Irak binne tydens die Irakoorlog. Hy is hierin gesteun deur meer as 30 lande. Die rede vir hierdie kleiner steun was die feit dat die Verenigde Nasies nie eenstemmigheid gehad het oor die inval in Irak nie, sodat baie lande onbetrokke gebly het. Na vinnige welslae deur die Amerikaanse troepe, was [[Bagdad]] onder Amerikaanse beheer. In Desember 2003 kon Amerikaanse troepe ook Saddam Hussein gevange neem. Daar breek dan in Irak 'n groeiende teenstand uit wat baie lewens geëis het. Intussen het fel internasionale kritiek oor die Amerikaanse optrede ontstaan.

Nadat Irak in 2005 weer formeel  aan die Irakkese oorhandig is, blyk rustigheid vir 'n wyle te heers. 'n Onderneming is gegee dat die Amerikaanse troepe in 2006 sou begin met 'n algehele onttrekking. Dit is later weer uitgestel, veral as gevolg van voorslepende sektariese geweld. In 2007 word president Bush se greep op die Iraksituasie bedreig deur die sogenaamde ''surge''. Die aantal Amerikaanse troepe in Irak is vinnig uitgebrei om sodoende die land groter stabiliteit te besorg, wat dan grotendeels verwesentlik is.

=== Ekonomiese krisis ===
[[Lêer:US President Barack Obama taking his Oath of Office - 2009Jan20.jpg|duimnael|links|[[Barack Obama]], die eerste [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaner]] wat die amp van president beklee het, lê op 20 Januarie 2009 die ampseed af, beheer deur Hoofregter John G. Roberts Jr by die Capitol]]
[[Lêer:Lehman Brothers Times Square by David Shankbone.jpg|duimnael|Hoofsetel van Lehman Brothers]]
Aan die einde van die Bush-era beleef die wêreldekonomie 'n skerp insinking, en diep resessie word 'n realiteit. In die Verenigde State is rekordhoeveelhede geld gespandeer om die ekonomie te stimuleer. In 2008, tydens hierdie ekonomies woelige tyd, word in die presidentsverkiesing vir die eerste maal 'n Afro-Amerikaner as president verkies, senator [[Barack Obama]]. By hierdie verkiesing behaal sy partygenote van die Demokratiese Party ook oorwinnings in die Kongres en in plaaslike verkiesings. Aanvanklik geniet Obama breë steun in beide die binne- as buiteland. Gaandeweg neem sy populariteit in 2009 egter radikaal af, deels weens die aanneem van 'n wet in die Kongres wat die Amerikaanse sorgstelsel hervorm, asook die steeds gedyende rekorduitgawes en nasionale skuldlas. Hierdie tanende gewildheid is onderstreep deur enkele verkiesingsnederlae van die Demokrate in distrikte waar hulle gewoonlik 'n groot meerderheid sou behaal. Daar ontstaan 'n konserwatiewe protesstroming wat as die ''tee-party beweging'' bekend geword het. Ook onder onafhanklike kiesers het sy populariteit afgeneem.

Obama se presidentskap is internasionaal gekenmerk deur 'n meer gematigde beleid jeens tradisioneel onvriendskaplike lande soos [[Rusland]] en [[Iran]], benewens 'n toenadering tot Islamitiese lande en groepe, terwyl daar egter 'n ongenaakbare houding teenoor bondgenote gehandhaaf word.

== Politiek ==
[[Lêer:Capitol Building Full View.jpg|duimnael|Die Kapitool is die setel van die Kongres]]
[[Lêer:WhiteHouseSouthFacade.JPG|duimnael|links|Die Withuis is die setel van die President]]
[[Lêer:111th US Senate class photo.jpg|duimnael|Die Kongres se senaat]]
[[Lêer:Donald Trump official portrait.jpg|duimnael|links|upright|[[Donald Trump]] dien sedert 20 Januarie 2025 as die 47ste president van die VSA]]
[[Lêer:Obama Health Care Speech to Joint Session of Congress.jpg|duimnael|Die Kongres se Huis van Verteenwoordigers]]
Die Verenigde State van Amerika is 'n grondwetgebaseerde federale republiek met 'n sterk demokratiese tradisie. Elke vier jaar word daar 'n presidentsverkiesing gehou.
Die president van die Verenigde State word nie direk nie, maar wel deur stapsgewyse verkiesings aangewys. Dit behels die volgende proses:
* Eerstens word voorverkiesings gehou, waarby die presidensiële kandidate van elke party aangewys moet word (daar is slegs twee partye van betekenis: die Republikeine en die Demokrate).
* By die eintlike verkiesings word die stemme per staat getel. Elke staat beskik oor 'n getal kiesers in die kieskollege wat op die inwonertal gebaseer is. Wie in 'n staat die meeste stemme verwerf, verkry in beginsel ook al die kiesers van die staat; die beginsel van die distriktestelsel.

Wie oor die meeste kiesers beskik, wen die verkiesing en word president. Kiesers kan egter ook aanstellings newens die president bepaal. In 1988 het 'n Demokratiese kieser byvoorbeeld nie vir Michael Dukakis, die amptelike kandidaat, gestem nie, maar wel vir Lloyd Bentsen, die kandidaat vir vise-president. In 1876, 1888 en 2000 het die kandidaat met die meeste stemme wel nié oor die grootste getal kiesers beskik nie. 'n Verkose president kan tot twee termyne dien (agt jaar).

Die presidensiële kandidate kies reeds voor die verkiesing hul onderskeie ''running mates'' uit, wat as adjunkpresident beoog word.

Die huidige president van die Verenigde State van Amerika is [[Donald Trump]]. Hy is op 20 Januarie 2025 ingehuldig.

Die Kongres (''US Congress'') is die volksverteenwoordiging en bestaan uit die Senaat en die Huis van Verteenwoordigers.

== Kultuur ==
[[Lêer:Hollywood Sign (Zuschnitt).jpg|duimnael|Die [[Hollywood]]-kenteken op die Hollywood-heuwels word beskou as 'n simbool van die Amerikaanse rolprentbedryf, een van die oudste in die wêreld]]
[[Lêer:Coca-Cola Glas mit Eis.jpg|duimnael|Coca-Cola word as kulturele uitvoer van die VSA beskou]]
Hoewel algemeen beskou as verskillend van die Europese kultuur moet die Amerikaanse kultuur beskou word as behorende tot die Westerse beskawing, net soos die dominante kulture van ander immigrasielande soos Kanada, Australië en Nieu-Seeland. Die kulturele erfenis van die verskillende groepe setlaars is gewoonlik nog duidelik herkenbaar in dit wat Europeërs en Latyns-Amerikaners nou as &quot;tipies Amerikaans&quot; of &quot;Anglo-Amerikaans&quot; erken, al is dit wel omgeskakel. Dit blyk byvoorbeeld uit die vele vorme van die [[Christendom]] wat in die Verenigde State van Amerika beoefen word: die teologiese grondslae is dikwels herkenbaar in Engels, maar die [[Anglikaanse Kerk]] het met weinig van hierdie genootskappe nog 'n band. Die Afro-Amerikaanse kultuur het veral in musiek en vermaak sy stempel op die Amerikaanse erfenis afgedruk. Die kulturele indrukke wat deur die oorspronklike inwoners, die Indiane, agtergelaat is, het later vergete en verwaarloos geraak. Vandag kom slegs in topografiese name nog ou Indiaanse woorde voor.

Die Amerikaanse kultuur het 'n groot invloed op die res van die wêreld, veral die Westerse wêreld, nie net deur TV en film nie, maar ook via literatuur en lewenstyl. Jeans, T-hemde en bofbalpette is almal van Amerikaanse oorsprong. Popmusiek uit die VSA word oor die hele wêreld gehoor; dit is grotendeels gebaseer op musiekvorme van country en western, blues en jazz. Heelwat groot musici en belangrike orkeste in die Westerse klassieke musiek is of was in die VSA gevestig. Daar is wêreldwyd herkenbare ikone van die Amerikaanse populêre kultuur: [[Walt Disney]], [[John Wayne]], [[Elvis Presley]] en [[Marilyn Monroe]]. Onlangse voorbeelde is [[Madonna]] en [[Michael Jackson]]. New York word gesien as 'n sentrum van opera en instrumentale musiek en het die befaamde Broadway-teaterdistrik waar onder andere vele musiekblyspele te sien is.

New York en [[San Francisco]] is die wêreldwye leiers in grafiese ontwerp en New York en [[Los Angeles]] kompeteer met die Europese modesentra van [[Londen]], [[Parys]] en [[Milaan]] in die modebedryf. Amerikaanse rolprente (hoofsaaklik in [[Hollywood]] geskiet) en televisieprogramme is in groot dele van die wêreld te sien. Filmindustrieë in ander wêrelddele verbind hulself aan Hollywood deur 'n klankverwante naam aan te neem, soos [[Bollywood]] in [[Moembaai]] en [[Nollywood]] in [[Nigerië]]. Amerikaanse kitskos[[restaurant]]e, waarvoor daar graag &quot;franchises&quot; toegestaan word, het wêreldwyd soos paddastoele opgeskiet. Hierby moet opgemerk word dat Amerikaanse kapitaalintensiewe kultuurprodukte, via sterk mediablootstelling, die voordeel van 'n enorme binnelandse mark geniet in vergelyking met ander wêrelddele. Hulle kan dus, indien hulle in Amerika suksesvol was, vir mededingende pryse wêreldwyd versprei word.

== Demografie ==
[[Lêer:American Ancestrial Plurality (2010).png|duimnael|Etnografiese kaart van die Verenigde State van Amerika volgens die Sensus van 2010]]
Die Verenigde State se Sensusburo het die VSA se bevolking in April 2020 op 331,4 miljoen beraam.Die vyf volkrykste deelstate was Kalifornië (39,5 miljoen), Texas (29,1 miljoen), Florida (21,5 miljoen), New York (20,2 miljoen) en Pennsilvanië (13,0 miljoen).&lt;ref name=&quot;Sensus2020&quot; /&gt; 

Volgens die sensus van 2000 was daar 281,4 miljoen Amerikaners, waarvan 75,1 persent Blankes, 12,5 persent ''Hispanics'' (mense van Latyns-Amerikaanse afkoms), 12,3 persent Swartes, 0,9 persent Indiane, Inoeït en Aleoete, en 8 persent van ander afkoms. Die meeste Blankes is van Duitse, Ierse en Britse afkoms. Volgens die sensus van 2010 is die Amerikaanse bevolking op 308,7 miljoen beraam – 'n styging van 9,7 persent teenoor 2000.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.census.gov/programs-surveys/decennial-census/decade.2010.html ''United States Census Bureau: Decennial Census By Decade. Besoek op 25 Junie 2020'']&lt;/ref&gt; In 2020 was daar 7,6 miljoen Joodse Amerikaners, of 2,4% van die bevolking, wat op diverse wyses by die data ingesluit word.&lt;ref&gt;{{en}} Ron Kampeas, [https://www.jta.org/2020/04/08/united-states/a-census-question-poses-a-dilemma-for-american-jews-are-you-white-and-if-so-what-are-your-origins A census question poses a dilemma for American Jews — are you white, and if so, what are your ‘origins’?], Jewish Telegraphic Agency, 8 April 2020&lt;/ref&gt;

Die jaarlikse bevolkingsgroei van 0,8 persent is tans hoër as dié van die [[Europese Unie]] met 0,16 persent. In 2006 het 1,27 miljoen wettige immigrante (veral uit Meksiko, China, [[Indië]] en die Filippyne) 'n verblyfpermit gekry, en die VSA is tans die enigste nywerheidsland waar daar ook in die toekoms 'n aansienlike bevolkingsaanwas verwag word.

Volgens die Sensusburo was in 2001 50,9 miljoene Amerikaners Rooms-Katolieke, 33,8 miljoen Baptiste, 2,8 miljoen [[Mormone]], 72,0 lede van ander Christelike kerke en groeperings, 2,8 miljoen [[Judaïsme|Judaïste]], 1,1 miljoen [[Moslem]]s, 0,8 miljoen [[Hindoeïsme|Hindoes]], 3 miljoen aanhangers van ander religieë en godsdienste, en 11,2 miljoen het geen inligting verstrek nie.

In 2020 is 'n nuwe sensus gehou.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.usa.gov/statistics ''USA.gov: Data and Statistics about the U.S. Besoek op 25 Junie 2020'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.census.gov/ ''United States Census Bureau – The 2020 Census is Happening Now. Besoek op 25 Junie 2020'']&lt;/ref&gt; Volgens dié sensus beloop die totale Amerikaanse bevolking 331&amp;nbsp;449&amp;nbsp;281, 'n toename van 7,4%, die naaslaagste groeikoers in die Amerikaanse geskiedenis.&lt;ref name=&quot;Sensus2020&quot; /&gt;

== Ekonomie ==
=== Algemene oorsig ===
[[Lêer:NYC NYSE (2).jpg|duimnael|Die New Yorkse Effektebeurs (''New York Stock Exchange, NYSE'') in Wall Street]]
Die Verenigde State se status as die magtigste ekonomie ter wêreld (wat 'n vyfde van die wêreldinkomste verteenwordig) is gegrond op die groot oppervlakte van die land, sy rykdom aan grondstowwe, die groot binnelandse mark met meer as 300 miljoen verbruikers en 'n ekonomiese stelsel wat op die beginsels van private besit en inisiatief asook vrye handel baseer. Die VSA se bruto geografiese produk (BGP) het in 2006 VSA-$ 13&amp;nbsp;195 miljard beloop.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/UsaVereinigteStaaten/Wirtschaft.html |title=Verenigde State – Ekonomie |publisher=Duitse Departement van Buitelandse Sake |accessdate=4 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061004234746/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/UsaVereinigteStaaten/Wirtschaft.html |archive-date= 4 Oktober 2006 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die tersiêre of dienstesektor se bydrae tot die BGP het in 2006 sowat 79 persent beloop, dié van die nywerheidsektor 20 persent en dié van die landbou 1 persent.

Die ekonomie van die Verenigde State word oor die algemeen gekenmerk deur konstante groei, lae werkloosheid en inflasie, 'n groot begrotingstekort en vinnige vooruitgang in tegnologie. Sy ekonomie word beskou as die belangrikste in die wêreld. Verskeie ander lande se geldeenhede is gekoppel aan die [[Amerikaanse dollar|dollar]], of gebruik dit as geldeenheid. Die V.S. [[effektebeurs]] word beskou as 'n aanduiding van die wêreldekonomie.

Die land het ryk [[mineraal|minerale]] hulpbronne, met heelwat [[goud]], [[ruolie]], [[steenkool]] en [[uraan]]. In [[landbou]] is die V.S.A. een van die vernaamste verskaffers van [[mielie]]s, [[koring]], [[suiker]] en [[tabak]]. Die VSA vervaardig [[motor]]s, [[vliegtuig|vliegtuie]] en [[elektronika]]. Die grootste sektor is die dienssektor waarin omtrent 'n driekwart van die V.S. se inwoners werk.

Die grootste handelsvennoot van die Verenigde State is sy noordelike buurstaat Kanada. Ander belangrike handelsvennote is Meksiko, die Europese Unie en ander industriële lande in Asië, soos Japan, Indië, [[Suid-Korea]] en die Volksrepubliek China. Die Verenigde State se buitelandse handel word deur 'n chroniese handelstekort gekenmerk. In 2006 het die VSA goedere ter waarde van VSA-$ 1&amp;nbsp;037 miljard uitgevoer, terwyl die invoere $ 1&amp;nbsp;919 miljard beloop het.

Die hoofsaaklike uitvoere is motorvoertuie en -onderdele (14 persent), mineraliese brandstowwe (12 persent), rekenaars en rekenaarkomponente (8 persent), masjiene (6 persent), telekommunikasie-toerusting (3 persent), chemiese produkte (3 persent) en oudiovisuele tegnologie (3 persent).

=== Invloed op die wêreldekonomie ===
[[Lêer:Territorial waters - United States.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Verenigde State en sy oorsese gebiede]]
Die Verenigde State is verreweg die grootste ekonomie en ook die grootste invoerder ter wêreld – 14 persent van alle produkte, wat wêreldwyd verhandel word, word na die VSA uitgevoer. Deskundiges verskil oor die land se rol in die huidige wêreldekonomie. Terwyl die land in die 1990's die langste ekonomiese groeifase in sy geskiedenis ervaar het en in die vroeë 21ste eeu steeds die tweede grootste binnemark na die Europese Unie vorm asook 'n kwart van die wêreld se totale produksie oplewer, verwys kritici na die groot handelstekort wat onder meer deur stygende loonkoste en die Amerikaanse nywerheidsektor se laer mededingendheid op internasionale markte veroorsaak word. In 2018 het die handelstekort met $621 miljard die hoogste vlak in tien jaar bereik. Gaandeweg het die land ook sy rol as tegnologiese leier kwytgeraak en word hoëtegnologieprodukte soos rekenaars al lank in die buiteland vervaardig.
{|
|----- bgcolor=#DDDDDD
! &amp;nbsp;Land&amp;nbsp;
! BBP in 2007 in miljarde VSA-$
! BBP in 2018&lt;ref&gt;{{de}} [https://de.statista.com/statistik/daten/studie/157841/umfrage/ranking-der-20-laender-mit-dem-groessten-bruttoinlandsprodukt/ Statista.com: Die 20 Länder mit dem größten Bruttoinlandsprodukt (BIP) im Jahr 2018 (in Milliarden US-Dollar). Besoek op 25 Junie 2020]&lt;/ref&gt;
|----- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp; &amp;nbsp;Verenigde State || 13&amp;nbsp;808 || 20&amp;nbsp;580
|----- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp; &amp;nbsp;Japan || 4&amp;nbsp;382 || 4&amp;nbsp;972
|----- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp; &amp;nbsp;VR China || 3&amp;nbsp;380 || 13&amp;nbsp;368
|----- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp; &amp;nbsp;Duitsland || 3&amp;nbsp;321 || 3&amp;nbsp;951
|----- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp; &amp;nbsp;Verenigde Koninkryk || 2&amp;nbsp;804 || 2&amp;nbsp;829
|----- bgcolor=#EEEEEE
| &amp;nbsp; &amp;nbsp;Frankryk || 2&amp;nbsp;594 || 2&amp;nbsp;780
|}

=== Ekonomiese krisis ===
In Oktober 2011 was 9 persent van die ekonomies aktiewe bevolking werkloos&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.washingtonpost.com/business?wpisrc=al_comboNE ''The Washington Post with Bloomberg: Sluggish job growth continues'', 4 November 2011]&lt;/ref&gt; – ondanks die feit dat die Amerikaanse ekonomie sy groeikoers ná die finansiële krisis van 2008/09 hervat het.

Terwyl Amerikaanse politici veral die Volksrepubliek China daarvan beskuldig dat dit sy geldeenheid, die renminbi, onderwaardeer, word dit duidelik dat die VSA op baie terreine nie meer met ander nywerheidslande kan meeding nie. Die agteruitgang van die Amerikaanse motornywerheid is simptomaties van hierdie ontwikkeling. Deskundiges wys daarop dat die land meer in sy infrastruktuur en onderwysstelsel moet belê.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.welt.de/debatte/kommentare/article10199167/Die-USA-muessen-ihre-Wirtschaft-reformieren.html?wtmc=RSS.Debatte.Kommentare ''www.welt.de: Die USA müssen ihre Wirtschaft reformieren, 5 Oktober 2010'']&lt;/ref&gt;

=== Nywerheidsektor ===
In 2019 het die industriële sektor waardegewys 18,2 persent van alle nywerheidsgoedere, wat wêreldwyd vevaardig is, opgelewer. Die Verenigde State beskik sodoende oor die grootste nywerheidsektor op aarde. Ná dekades van agteruitgang en krimpende produksiesyfers het die industriële sektor in 2017 vir die eerste keer begin stabiliseer. Industriële groei bly een van die sentrale doelwitte van die Trump-administrasie. Die inheemse nywerheidsektor word deur 'n hele reeks maatreëls bevorder, waaronder belastingverlagings, uitgebreide waardevermindering vir ondernemings (wat gelykstaan aan bykomende belastingbesparende effekte), beleggingstoelaes, 'n verhoging van invoertariewe, 'n offensiewe handelsbeleid om vir Amerikaanse ondernemings toegang tot buitelandse markte te verseker, en voorkeurbehandeling van inheemse onderneming ten opsigte van openbare projekte.

Die bruto beleggings van alle ondernemings in die S&amp;P 500-indeks van die VSA se top 500 genoteerde aandele het in die derde kwartaal van 2019 slegs met 0,8 persent of 1,38 miljard gestyg teenoor die vorige kwartaal. Sonde die beleggings wat deur slegs twee multinasionale ondernemings, Amazon en Apple, gemaak is (hul beleggings het met $1,9 miljard toegeneem), sou die balans vir die derde kwartaal negatief gewees het. S&amp;P 500-ondernemings uit die nywerheidsektor het hulle beleggings met tien persent verminder, maatskappye uit die finansiële sektor met agt persent. Ondernemings uit die telekommunikasiebedryf was 'n uitsondering – hul beleggings was 4,5 persent hoër. Hierdie toename weerspieël die tegnologiese verandering in die bedryf – die oorgang tot en uitbou van 5G-netwerke.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/usa/wirtschaftsausblick-usa-204708 |title=Wirtschaftsausblick – USA. |publisher=Germany Trade and Invest (GTAI) |author=Lennart Classen |date=18 Desember 2019 |accessdate=20 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720052558/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/usa/wirtschaftsausblick-usa-204708 |archive-date=20 Julie 2020 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Herindustrialisering ===
[[Lêer:Above Gotham.jpg|duimnael|links|[[New York]], die finansiële sentrum van die Verenigde State van Amerika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.longfinance.net/images/GFCI18_23Sep2015.pdf |title=The Global Financial Centres Index 18 |date=September 2015 |accessdate=27 Februarie 2017 |publisher=Long Finance |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227131528/http://www.longfinance.net/images/GFCI18_23Sep2015.pdf |archive-date=27 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:FTAs with the United States.svg|duimnael|400px|Lande wat met die Verenigde State van Amerika vryhandelsverdrae gesluit het:
{{sleutel|#000|Verenigde State van Amerika}}
{{sleutel|#393|Vryhandelsverdrae}}]]
In 2012 het die Internasionale Energieagentskap 'n studie gepubliseer waarvolgens die Verenigde State, tans nog een van die wêreld se grootste energie-invoerders, in die nabye toekoms tot een van die grootste uitvoerders van [[ru-olie]] en [[aardgas]] sal kan ontwikkel. Nuwe boortegnologieë sal die ontginning van olie- en gasreserwes moontlik maak wat tot dusver as nie-konvensioneel geklassifiseer is, soos dié wat in [[skalie]] voorkom.

Laer energiepryse – in 2012 het gaspryse in die VSA net 'n vyfde van dié in Europa en 'n agtste van dié in Asië beloop – sal die land meer aantreklik vir energie-intensiewe bedrywe maak sodat die VSA moontlik op die drempel van 'n nuwe ekonomiese groeifase en herindustrialisering staan.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.welt.de/wirtschaft/article110968371/In-den-USA-beginnt-eine-Aera-der-billigen-Energie.html?icid=maing-grid7%7Cgermany-alice%7Cdl1%7Csec3_lnk1%26pLid%3D136707 ''In den USA beginnt eine Ära der billigen Energie''. In: ''Die Welt Online'', 12 November 2012]&lt;/ref&gt;

In die ooste van die VSA het innovatiewe nywerheidsones begin ontwikkel wat op hoëtegnologie steun soos die ''Route 128 Corridor'' wat – danksy die invloed van die Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge vanaf die middel van die 1970's langs die Route 128-snelweg oos van Boston gegroei het. Hier word veral sagteware en biotegnologieprodukte ontwikkel. Naby Washington, DC het anderkant die Potomacrivier in Noord-Virginië die sogenaamde ''Dulles Technology Corridor'' rondom kommunikasiereuse soos MCI en America Online (AOL) ontwikkel. Hier is baie van meer as 12&amp;nbsp;000 hoëtegnologie-ondernemings in die metropolitaanse gebied van die Amerikaanse hoofstad saamgetrek. Veral ondernemings wat hulle op die ontwikkeling van databanke en kommunikasienetwerke toespits, kon hier danksy die ekonomiese invloed van die Amerikaanse Departement van Verdediging floreer.

In die uiterste suide strek die ''Florida High Tech Corridor'', wat rondom die Universiteit van Suid-Florida en die Universiteit van Sentraal-Florida gegroei het, vanaf Tampabaai in die weste oor die metropolitaanse gebied van Orlando tot by die sogenaamde ''Space Coast'' aan die deelstaat se Atlantiese kus. Hier is meer as 4&amp;nbsp;000 ondernemings uit die ruimte- en lugvaartbedryf saamgetrek.

=== Landbou ===
Al dra die landbousektor minder as een persent tot die bruto binnelandse produk by, is produsente van soja, mielies, graan, kaas, eiers en melk net soos boere, wat op hoender-, vark- en beesteelt fokus, goed georganiseer en sodoende in staat om aktief by politieke besluitnemingsprosesse betrokke te wees. Amerikaanse boerderye is hoogs doeltreffend, waarby die meeste plase as grootskaalse boerderye bewerk of besit word en deur 'n hoë graad van industrialisering gekenmerk word, maar gelyktydig met die uitdagings van oorproduksie gekonfronteer word. Die verhoging van landbou-uitvoere staan derhalwe boaan die agenda van die Amerikaanse regering se handelsbeleid, onder meer in onderhandelinge met die Europese Unie. Organiese landbou verteenwoordig 'n potensiaal vir toekomstige groei.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsstruktur/usa/wirtschaftsstruktur-usa-23592 ''Germany Trade &amp; Invest (GTAI), 8 Maart 2019: Wirtschaftsstruktur USA. Besoek op 25 Junie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625231215/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsstruktur/usa/wirtschaftsstruktur-usa-23592 |date=25 Junie 2020 }}&lt;/ref&gt;

=== Federale en deelstaatvlak ===
[[Lêer:Fourth Ward, Charlotte, NC, USA - panoramio.jpg|duimnael|[[Charlotte, Noord-Carolina|Charlotte]], die grootste nedersetting in Noord-Carolina, het tot die VSA se tweede belangrikste finansiële sentrum ná New York ontwikkel]]
Die Verenigde State se federale struktuur vind sy uitdrukking ook in die ekonomiese en sosiale beleid wat deur elke deelstaatregering onafhanklik van die regering in Washington, DC en ander deelstate vasgelê word. So is daar mededinging tussen die vyftig deelstate op basis van plaaslike potensiale soos klimaat, natuurlike hulpbronne, landbougrond, toeriste-antreklikhede of toegang tot waterweë en oseane. Van belang vir kennisgebaseerde bedrywe is die aanwesigheid van eersterangse akademiese en navorsingsinstellings sowel as die beskikbaarheid van aansporings vir beleggings soos lenings teen lae rentekoerse, 'n aangename werkatmosfeer en 'n hoë lewensgehalte vir hoogs gekwalifiseerde personeel, wat wêreldwyd aangewerf word.

Die ekonomies kragtigste deelstate se bruto binnelandse produk is groter as dié van groot nywerheidslande. Kalifornië se BBP is, ondanks sy kleiner bevolking, met $2,9 biljoen groter as die Verenigde Koninkryk s'n ($2,8 biljoen). Texas, wat die tweede kragtigste ekonomie het, het 'n BBP wat met $1,8 biljoen effens hoër is as dié van Kanada. Die deelstaat New York se BBP is met $1,6 biljoen so groot soos dié van Suid-Korea.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Deelstate !! Aandeel aan die nasionale BBP in 2017 in % !! Per capita-BBP in 2017 (in $) !! Bevolking in 2018 (in miljoene)
|-
| VSA || 100,0 || 59.418 || 328,1
|-
| Kalifornië || 14,4 || 65.160 || 39,6
|-
| Texas || 8,4 || 57.077 || 28,7
|-
| New York || 8,2 || 71.252 || 19,5
|-
| Florida || 5,0 || 42.085 || 21,3
|-
| Illinois || 4,2 || 58.217 || 12,7
|-
| Pennsilvanië || 3,9 || 54.725 || 12,8
|-
| Ohio || 3,3 || 50.666 || 11,7
|-
| New Jersey || 3,1 || 60.684 || 8,9
|-
| Georgia || 2,9 || 48.979 || 10,5
|-
| Noord-Carolina || 2,8 || 47.142 || 10,4
|}
&lt;small&gt;Bronne: ''U.S. Department of Commerce, Bureau of Economic Analysis; U.S. Census Bureau;'' [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsstruktur/usa/wirtschaftsstruktur-usa-23592 ''gtai.de: Wirtschaftsstruktur – USA'']&lt;/small&gt;

== Sport ==
[[Lêer:Austria vs. USA 2013-11-19 (003).jpg|duimnael|Die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan]] in 2013]]
[[Lêer:USA Rugby Sevens Team 2014.jpg|duimnael|Die Verenigde State se nasionale sewesrugbyspan in 2014]]
[[Lêer:USA Squad Photo 2017.jpg|duimnael|Die [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] in 2017]]
[[Lêer:Ims aerial.jpg|duimnael|[[Indianapolis Motor Speedway]], waar die [[Verenigde State Grand Prix]] plaasgevind het tot en met 2007. Sedert 2012 word die Verenigde State Grand Prix by [[Circuit of the Americas]] in [[Austin, Texas|Austin]], [[Texas]] aangebied]]
[[Bofbal]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url=https://books.google.de/books?id=uGiD4LrT6coC&amp;pg=PA104&amp;vq=pastime&amp;dq=national+pastime&amp;redir_esc=y&amp;hl=de#v=onepage&amp;q=pastime&amp;f=false |title=Regulating the National Pastime: Baseball and Antitrust |accessdate=20 Januarie 2021 |quote=Baseball justified its privileged legal status by citing the special nature and cultural significance of America's national pastime. |first=Jerold J. |last=Duquette |isbn=0-275-96535-X |year=1999 |publisher=Greenwood Publishing Group |page=104 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url=https://books.google.de/books?id=e6RfXqIcY3kC&amp;pg=PA140&amp;lpg=PA140&amp;dq=#v=onepage&amp;q&amp;f=false |title=Baseball/literature/culture: Essays, 1995–2001 |first=Myles |last=Schrag |accessdate=20 Januarie 2021 |year=2003 |isbn=0-7864-1643-2 |page=Chp.13 p.140 |editor=Peter Carino |chapter=Baseball as National Pastime Revisted: And a Little Town Shall Lead Them |publisher=McFarland &amp; Company |quote=Tradition – that quality so instrumental in elevating baseball to its century-old status as national pastime— has become less important}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |last=Gmelch|first=George |date=1 Januarie 2006 |title= Baseball Without Borders: The International Pastime|page=308|accessdate=20 Januarie 2021 |url=https://books.google.de/books?id=Y7tqTcVaawwC&amp;pg=PA308&amp;lpg=PA308&amp;dq=venezuela+national+pastime&amp;source=bl&amp;ots=HUxzQJ78KE&amp;sig=aeegslVKJoevPJ_edAAe_eZPEMg&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=uGK9U5LKIY707AakyIGACg&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=venezuela%20national%20pastime&amp;f=false}}&lt;/ref&gt; en [[Amerikaanse voetbal]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/nfl/story/_/id/10354114/harris-poll-nfl-most-popular-mlb-2nd |title=NFL most popular for 30th year in row |publisher=ESPN |author=Darren Rovell |date=26 Januarie 2014 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; word as nasionale [[sport]]soorte van die Verenigde State beskou en geniet die grootste aandag. Die National Football League (NFL) het die hoogste gemiddelde bywoning van enige sportliga in die wêreld en die Super Bowl word wêreldwyd deur miljoene gekyk. In bofbal is die [[Major League Baseball]] (MLB) die hoogste liga. [[Basketbal]] en [[yshokkie]] is die land se volgende twee voorste professionele spansporte, met die [[National Basketball Association]] (NBA) en die [[National Hockey League]] (NHL) as hoogste ligas. Hierdie vier groot sportsoorte, wanneer hulle professioneel gespeel word, beslaan elke jaar 'n seisoen op verskillende maar oorvleuelende tye van die jaar.

[[Sokker]] het in onlangse jare baie gewild geword en die Verenigde State het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] gehuisves. Daar is sowat 13 miljoen mense wat gereeld sokker beoefen, wat van dié sport die derde belangrikste sportsoort maak wat beoefen word, meer nog as yshokkie en Amerikaanse voetbal. Die [[Verenigde State se nasionale sokkerspan]] het tot dusver aan twaalf [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie deelgeneem, met hul beste prestasie tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930]] (derde plek). Aan die [[CONCACAF]] Kampioenskap &amp; Goue-beker het die VSA 19 keer deelgeneem en die toernooi ses keer gewen (in 1991, 2002, 2005, 2007, 2013, 2017 en 2021). Die Suid-Amerikaanse [[CONMEBOL]] het die VSA vir vyf Copa Américas uitgenooi en hulle het twee keer in die vierde plek geëindig (in 1995 en 2016). Vir die FIFA se [[Sokker-Konfederasiebeker]] kon die VSA vier keer kwalifiseer en het tydens dié [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1999|1999-toernooi]] as naaswenner afgesluit. Die Verenigde State se hoogste sokkerliga is die [[Major League Soccer]] (MLS) wat uit 26 Amerikaanse en 3 Kanadese spanne bestaan. In 2018 is die Verenigde State deur FIFA saam met Kanada en Meksiko as gashere vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] aangewys; dit was die vierde toernooi in Noord-Amerika en die tweede in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;  Vir die eerste keer het 48 spanne aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deelgeneem en altesaam 104 wedstryde beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; In vrouesokker vaar die Verenigde State heelwat beter en hulle is met vier titels die rekordwenner (in [[Vrouesokkerwêreldbeker 1991|1991]], [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]], [[Vrouesokkerwêreldbeker 2015|2015]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2019|2019]]); hulle het ook die toernooie in 1999 en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]] gehuisves.

[[Rugby]] is die vinnigste groeiende sportsoort met meer as 115&amp;nbsp;000 geregistreerde spelers en 'n bykomende 1,2 miljoen deelnemers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2016/03/04/sport/usa-rugby-nigel-melville/index.html |title=Will U.S. learn to love rugby? |publisher=[[CNN]] |author=Rob Hodgetts |date=4 Maart 2016 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] word as die Amerikas se naasbeste span ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] beskou&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/rankings/mru |title=World Rugby Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=20 November 2022}}&lt;/ref&gt; en hulle ding gereeld met ander opkomende rugbyspanne in beide die Amerikaanse Rugbykampioenskap en die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] mee. Die Verenigde State het tot dusver aan agt van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie deelgeneem en die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] asook die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in [[Frankryk]] misgeloop. Die Verenigde State sal beide die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]] aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2018 is die Major League Rugby van stapel gestuur, die hoogste rugbyliga in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/17/major-league-rugby-conor-mcgregor |title=Major League Rugby nears kick-off as next attempt to make US a union power |publisher=[[The Guardian]] |author=Martin Pengelly |date=17 November 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State is meer suksesvol in vrouerugby en behoort tot die wêreld se bestes. Die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] het vir al die [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer en tydens die heel eerste [[Vrouerugbywêreldbeker 1991|1991-toernooi]] sy eerste titel ingepalm.

[[Krieket]] word sedert die Britse koloniale tydperk beoefen, maar dit is nie só 'n gewilde sportsoort soos dit in die meeste van die [[Britse Statebond]]lande die geval is nie, veral weens die sterk mededinging deur bofbal. Die eerste internasionale krieketwedstryd ooit is op 24 September 1844 tussen die [[Kanadese nasionale krieketspan]] en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] in [[New York]] beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-oldest-international-contest-of-them-all-141170 |title=The oldest international contest of them all |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=9 November 2007 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Sedert die tweede helfte van die 20ste eeu toon krieket 'n toenemende gewildheid, veral weens die groeiende bevolking van immigrante uit krieketspelende lande.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/people-places/cricket.html/?c=y&amp;page=1 |title=Cricket, Anyone? |date=Oktober 2006 |publisher=Smithsonian |author=Simon Worrall |accessdate=16 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616195309/http://www.smithsonianmag.com/people-places/cricket.html?c=y&amp;page=1 |archive-date=16 Junie 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20060608&amp;content_id=1495668&amp;vkey=news_mlb&amp;fext=.jsp&amp;c_id=mlb |title=Cricket, anyone? Obvious similarities make baseball, cricket sibling sports |publisher=Major League Baseball |author=Josh Chetwynd |accessdate=3 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103044556/http://mlb.mlb.com/news/article.jsp?ymd=20060608&amp;content_id=1495668&amp;vkey=news_mlb&amp;fext=.jsp&amp;c_id=mlb |archive-date=3 November 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Met die oog op die [[Krieketwêreldbeker 2007]] het die Verenigde State voorgestel dat wedstryde in die nuut opgerigte [[Sentrale Browardpark]] van [[Fort Lauderdale]], [[Florida]], beslis word, maar die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) het dié aansoek verwerp en al die wedstryde aan Karibiese lande toegeken. Die krieketstadion is in 2007 opgerig en een van twee met EDI-status in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/moosa-stadium-texas-usa-s-newest-odi-venue-a-texas-sized-dream-come-true-1313116 |title=Moosa Stadium: USA's newest ODI venue a Texas-sized dream come true |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=1 Mei 2022 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State se nasionale krieketspan kon tot dusver nog nie vir 'n [[krieketwêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie en die Amerikaanse krieketbeheerliggaam is op 22 Junie 2017 om bestuurlike en finansiële redes deur die IKR opgeskort.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usaca-expelled-by-the-icc-1105349 |title=USACA expelled by the ICC |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=22 Junie 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Op 24 September 2017 is die stigting van 'n nuwe beheerliggaam vir Amerikaanse krieket, [[VSA Krieket]], wat sy werk in 2018 begin het, aangekondig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-american-governing-body-branded-as-usa-cricket-1121772 |title=New American governing body branded as USA Cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=24 September 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/481375 |title=USA Cricket launch brand on historic day |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 September 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/usa-cricket-getting-closer-to-becoming-a-new-federation/articleshow/60843288.cms |title=USA Cricket getting closer to becoming a new federation |publisher=[[The Times of India]] |author=J.A.C. Gladson |date=26 September 2017 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2019 het VSA Cricket die IKR se 105de lid geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/969917 |title=USA Cricket announced as the ICC's 105th member |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 Januarie 2019 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-formally-approved-to-rejoin-icc-as-associate-member-under-usa-cricket-1171092 |title=USA formally approved to rejoin ICC as Associate Member under USA Cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=8 Januarie 2019 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; In 2023 is die Major League Cricket vir die eerste keer beslis, die hoogste krieketliga in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/127397/crickets-american-dream-takes-flight-cricbuzzcom |title=Cricket's American dream takes flight |publisher=Cricbuzz |author=Nicholas Brookes |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State het saam met Wes-Indië die [[T20I-wêreldbeker 2024]] aangebied,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=22 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; vir die Amerikaanse nasionale krieketspan was dit sy eerste [[T20I-wêreldbeker]]toernooideelname ooit en hulle kon in die tweede wedstryd die groot gunsteling [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] in die Superboulbeurt klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/5547020/2024/06/06/usa-pakistan-t20-world-cup-result/ |title=USA upsets Pakistan in T20 Cricket World Cup with stunning super over win |publisher=[[The New York Times]] |author=Joseph Bentley |date=6 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Die span kon die Super Agt haal, waarmee hulle regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] gekwalifiseer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/14/sport/usa-ireland-2024-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA makes history in advancing to next stage of men’s T20 Cricket World Cup after game against Ireland is abandoned |publisher=[[CNN]] |author=Ben Morse |date=14 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; In die Super Agt is die Verenigde State egter ná nederlae teen [[Proteas|Suid-Afrika]], [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/23/sport/usa-lose-england-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA crashes out of T20 Cricket World Cup with defeat against England, ending historic run |publisher=[[CNN]] |author=Issy Ronald |date=23 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2026-toernooi is hulle in die eerste rondte uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |publisher=[[Yahoo!]] |author=Ehsan Kassim |date=18 Februarie 2026 |accessdate=24 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023133646/https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |archive-date=23 Oktober 2026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die Verenigde State het tot dusver agt keer [[Olimpiese Spele]] gehuisves, meer as enige ander land, waarvan vier [[Olimpiese Somerspele]] en vier [[Olimpiese Winterspele]]:
* die [[Olimpiese Somerspele 1904]] in [[St. Louis]], [[Olimpiese Somerspele 1932]] en [[Olimpiese Somerspele 1984]] in Los Angeles en die [[Olimpiese Somerspele 1996]] in [[Atlanta]];
* die [[Olimpiese Winterspele 1932]] en [[Olimpiese Winterspele 1980]] in [[Lake Placid]], New York; die [[Olimpiese Winterspele 1960]] in [[Squaw Valley]], Kalifornië, en die [[Olimpiese Winterspele 2002]] in [[Salt Lake City]], Utah.

Los Angeles sal die [[Olimpiese Somerspele 2028|Olimpiese Somerspele in 2028]] vir 'n derde keer aanbied, waarna die [[Olimpiese Winterspele 2034|Olimpiese Winterspele in 2034]] vir 'n tweede keer in Salt Lake City sal plaasvind, die onderskeidelik negende en tiende Olimpiese Spele in die Verenigde State. Die Verenigde State het sedert 1896 op elke moderne Olimpiese Spele deelgeneem, behalwe vir die [[Moskou]]se [[Olimpiese Somerspele 1980|Olimpiese Somerspele in 1980]], wat weens die Sowjetse inval in Afghanistan geboikot is. Die Verenigde State het op elke [[Olimpiade]] waar hulle deelgeneem het goud gewen, meer goud en algehele medaljes as enige ander land op Olimpiese Somerspele en het ook die tweede meeste goue en algehele medaljes op Olimpiese Winterspele gewen, net ná [[Noorweë]]. Vanaf die middel-20ste eeu tot die laat 1980's het die Verenigde State hoofsaaklik met die Sowjetunie op Olimpiese Somerspele meegeding, asook met die Sowjetunie, Noorweë en Oos-Duitsland op Olimpiese Winterspele. Sedert die [[ontbinding van die Sowjetunie]] en die Duitse hereniging ding hulle egter met die Volksrepubliek China en die Verenigde Koninkryk op die Olimpiese Somerspele en met Noorweë op Olimpiese Winterspele mee.

Sedert 1959 vorm die [[Verenigde State Grand Prix]] deel van die [[Formule Een]]-kalender en is op verskeie renbane soos [[Watkins Glen Internasionale Renbaan|Watkins Glen]], [[Phoenix, Arizona|Phoenix]], [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]] en [[Circuit of the Americas|Indianapolis]] beslis. Die [[VSA Ope (tennis)|VSA Ope]] behoort tot die vier [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie in [[tennis]] en Amerikaanse tennisspelers wat dit kon wen sluit in [[Andre Agassi]], [[Arthur Ashe]], [[Maureen Connolly]], [[Pete Sampras]], [[Sloane Stephens]], [[Serena Williams]] en [[Venus Williams]]. In [[gholf]] word drie van die vier [[Grand Slam (gholf)|Grand Slam]]-toernooie in die VSA beslis: Die [[Meesterstoernooi]], die [[PGA-kampioenskap]] en die [[VSA Ope (gholf)|VSA Ope]]; net die [[Britse Ope]] word buite die land beslis.

== Notas ==
&lt;references group=&quot;n&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/United-States|title=United States|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2026}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|title=United States|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=22 Julie 2026}}
; Geskiedenis
----
* {{en}} Thomas Bender: ''A Nation Among Nations. America's Place in World History'', New York 2006.
* {{en}} Ian Tyrrell: ''Transnational Nation. United States History in Global Perspective since 1789'', Houndmills 2007

== Eksterne skakels ==
; Wiki-webtuistes
----
{{CommonsKategorie|United States|Verenigde State van Amerika}}
* {{en}} {{Wikivoyage|United_States_of_America|Verenigde State van Amerika}}
; Regeringswebtuistes
----
* {{en}} [http://www.usa.gov/ Amptelike tuisblad van die Amerikaanse regering]
* {{en}} [http://www.house.gov/ Amptelike tuisblad van die Huis van Verteenwoordigers]
* {{en}} [http://www.senate.gov/ Amptelike tuisblad van die Senaat]
* {{en}} [http://www.whitehouse.gov/ Amptelike tuisblad van die Withuis]
* {{en}} [https://share.america.gov/ ''ShareAmerica – Bureau of Global Public Affairs: Nuus aangaande die VSA se buitelandse beleid'']
; Webtuiste van die Hooggeregshof
----
* {{en}} [http://www.supremecourt.gov/ Amptelike tuisblad van die Supreme Court]
; Amerikaanse grondwet
----
* {{en}} [https://www.annenbergclassroom.org/constitution/ ''The Annenberg Guide to the United States Constitution'']
; Toerisme
----
* {{en}} [https://www.selectusa.gov/travel-tourism-and-hospitality-industry-united-states ''SelectUSA: The Travel, Tourism and Hospitality Industry in the United States – Overview'']
* {{en}} [https://www.visittheusa.com/ ''Visit the USA'']
; Kultuur
----
* {{en}} [http://www.bbc.com/storyworks/specials/moving-to-america/americas-culture-and-customs.html ''BBC.com: American Culture and Customs'']
* {{en}} [http://www.wiu.edu/global_education/activities/americanculture.php ''Western Illinois University: Basics of American Culture''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201021190608/http://wiu.edu/global_education/activities/americanculture.php |date=21 Oktober 2020 }}
* {{en}} [https://www.history.com/topics/native-american-history/native-american-cultures ''History.com: Native American Cultures'']
* {{en}} [https://storymaps.arcgis.com/stories/45a53ef286224de89b9cd752e7d698eb ''Food in American Culture: The United Foods of America'']
* {{en}} [https://edition.cnn.com/travel/article/american-food-dishes/index.html ''CNN Travel – American food: The 50 greatest dishes'']

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Verenigde State}}
| Noord = {{vlagland|Kanada}}
| Noordoos = {{vlagland|Kanada}}
| Oos = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Bermuda}}
| Suidoos = {{vlagland|Kuba}} • {{vlagland|Bahamas}}
| Suid = {{vlagland|Meksiko}} • [[Golf van Meksiko]]
| Suidwes = [[Stille Oseaan]]
| Wes = [[Stille Oseaan]]
| Noordwes = [[Stille Oseaan]]
}}

{{Navigasie indeling Verenigde State}}
{{Lande van Noord-Amerika}}
{{NAVA}}
{{NAVO-lande}}
{{G7}}
{{G20}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Verenigde State van Amerika| ]]
[[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]]</text>
      <sha1>8g0p0l5ceesavl7yeruccgq8fa3k8va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde Koninkryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4455</id>
    <revision>
      <id>3361938</id>
      <parentid>3319824</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 4 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104521" sha1="97ghx98x4yqrm9bxm8a96a2tvi8kp31" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die land in Europa. Vir die eiland, sien [[Groot-Brittanje]], en vir ander gelyknamige state, sien [[Verenigde Koninkryk (dubbelsinnig)]].''
{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland
|volle_naam              = &lt;small&gt;''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'' ([[Engels]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = die Verenigde Koninkryk
|beeld_vlag              = Flag of the United Kingdom.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Europe-UK.svg
|leuse                   = ''Dieu et mon droit''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(''[[Frans]] vir: &quot;God en my reg&quot;'')&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[God Save the King]]''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/national-anthem |publisher=Amptelike webwerf van die Britse konininklike familie |accessdate=18 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424203409/https://www.royal.uk/national-anthem |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Engels vir: &quot;God beskerm die koning&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Engels]]{{smallsup|1}}
|hoofstad                = [[Londen]]
{{Koördinate|51|30|N|0|7|W}}
|latd                    = 51
|latm                    = 30
|latNS                   = N
|longd                   = 0
|longm                   = 7
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[Londen]]
|regeringsvorm           = Unitêre parlementêre&lt;br /&gt;[[grondwetlike monargie]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]&lt;br /&gt;• [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Eerste minister]]
|leiername               = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]&lt;br /&gt;[[Andy Burnham]]
|oppervlak_rang          = 78&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 242&amp;nbsp;741&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 93&amp;nbsp;723
|persent_water           = 1,51 (2015)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting      = 69&amp;nbsp;281&amp;nbsp;437&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2024/mye24tablesuk.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, United Kingdom, June 2024 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=26 September 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 20&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 66&amp;nbsp;912&amp;nbsp;637&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021 |title=Census-based statistics UK: 2021 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2021
|bevolkingsdigtheid      = 285
|bevolkingsdigtheidmi²   = 739
|bevolkingsdigtheidrang  = 48&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $4&amp;nbsp;609&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2025/april/weo-report?c=112&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;sy=2025&amp;ey=2027&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;scc=1&amp;ssc=1&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=0 |title=United Kingdom |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 10&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2026
|BBP_PPP_per_kapita      = $65&amp;nbsp;456&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 33&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $4&amp;nbsp;041&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 5&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2026
|BBP_per_kapita          = $57&amp;nbsp;387&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 21&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = Vorming
|onafhanklikheidsgebeure = • [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Laws in Wales Acts]]&lt;br /&gt;• Unie van die Krone&lt;br /&gt;• Verdrag van die Unie&lt;br /&gt;• [[Acts of Union 1707|Acts of Union]]&lt;br /&gt;• [[Acts of Union 1800|Acts of Union]]&lt;br /&gt;• Irish Free State&lt;br /&gt;Constitution Act
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[1535]] en [[1542]]&lt;br /&gt;[[24 Maart]] [[1603]]&lt;br /&gt;[[22 Julie]] [[1706]]&lt;br /&gt;[[1 Mei]] [[1707]]&lt;br /&gt;[[1 Januarie]] [[1801]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[5 Desember]] [[1922]]
|MOI                     = {{wins}} 0,946&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 13&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2023
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 32,4&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=UK-GB |title=Gini Index – United Kingdom |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=20 Julie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260720185625/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=UK-GB |archive-date=20 Julie 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 33&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|Gini_jaar               = 2021
|Gini_kategorie          = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid             = [[Britse pond|Pond sterling]] (£)
|geldeenheid_kode        = GBP
|land_kode               = GB
|tydsone                 = GMT
|utc_afwyking            = [[UTC±00:00|±0]]
|tydsone_somer           = BST
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+01:00|+1]]
|internet_domein         = [[.uk]], [[.eu]]
|skakelkode              = 44
|voetskrif               = 1. 'n Aantal ander tale wat amptelik as geldige [[outochthone tale|outochthone]] [[streekstaal|streekstale]] onder die [[Europese Verdrag vir Streeks- of Minderheidstale]]. In elk hiervan is die VK se amptelike naam:
* &lt;small&gt;[[Iers-Gaelies]]: ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann''&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Kornies]]: ''Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon''&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Skots]]: ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland''&lt;/small&gt;
** &lt;small&gt;[[Ulster-Skots]]: ''Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann'' of ''Unitet Kängdom o Great Brittain an Norlin Airlann''&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Skots-Gaelies]]: ''Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath''&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;[[Wallies]]: ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon''&lt;/small&gt;
&lt;small&gt; Die Koninklike Leuse in Skotland is ''Nemo Me Impune Lacessit'' ([[Latyn]]: &quot;No-one harms me with impunity&quot;).&lt;br /&gt;Nieamptelik.&lt;br /&gt; Amptelik erkende streekstale:&lt;br /&gt;in [[Wallis]]: [[Wallies]]; en in [[Skotland]]: [[Skots-Gaelies]] sedert 2004 Wet.&lt;br /&gt; Gevorm as ''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland''. Naam het verander na Die  ''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland'' in 1927.&lt;br /&gt; Amptelike skatting vesrkaf deur die VK [[Office for National Statistics]].&lt;br /&gt;[[ISO 3166-1]] is [[Groot-Brittanje|GB]], maar [[.gb]] word nie gebruik nie}}

Die '''Verenigde Koninkryk''' ([[Engels]]: ''United Kingdom''; kort ''UK'', ''VK'') of '''Brittanje''', amptelik die '''Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland''' (''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''), is die grootste [[eilandstaat]] in [[Europa]] en bestaan uit die vier [[Lande van die Verenigde Koninkryk|lande]] (in Engels ''nations'' genoem) [[Engeland]], [[Skotland]], [[Wallis]] en [[Noord-Ierland]]. Dit is noordwes van die Europese vasteland op die hoofeiland [[Groot-Brittanje]] geleë en beslaan daarnaas ook sowat 'n sesde van sy westelike buureiland [[Ierland]] (Noord-Ierland). Die staatsgebied word omring deur die [[Noordsee]] in die ooste, die [[Engelse Kanaal]] in die suide en die [[Atlantiese Oseaan]] in die weste en die noorde. As gevolg van sy koloniale verlede is daar nog steeds talle kleiner oorsese besittings.

[[Lêer:Cloud-free Europe ESA17486464 (British Isles).jpeg|links|duimnael|[[ESA]]-Satellietbeeld van die [[Britse Eilande]]]]
[[Lêer:Great Britain Snowy.jpg|duimnael|links|DIe Verenigde Koninkryk vroeg in Januarie 2010, met 'n sneeukleed bedek]]
Die historiese oorspronge van die Verenigde Koninkryk strek terug tot in die tydperk van die [[Angel-Saksers|Angel-Saksiese]] koning [[Athelstan van Engeland|Athelstan]] wat in die vroeë 10de eeu oorheersende invloed oor aangrensende [[Kelte|Keltiese]] koninkryke begin uitoefen het. In die volgende eeue het ook verder afgeleë koninkryke deur militêre verowering onder Engelse gesag gekom.

Wallis, 'n losse verbond van Keltiese koninkryke in die suidweste van Groot-Brittanje, is deur die sogenaamde [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542|Uniewette (''Acts of Union'') van 1535 en 1542]] amptelik met Engeland verenig. Skotland, wat al sedert 1603 deur 'n Engelse monarg geregeer word, is in 1707 formeel met Engeland en Wallis verenig om die [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje]] te vorm ([[Acts of Union 1707]]). Sedertdien is na die verskillende volke binne die Verenigde Koninkryk as Britte verwys.

Ierland het vanaf die 17de eeu geleidelik onder Engelse gesag gekom en is in 1800 volgens die [[Acts of Union 1800|Uniewet]] (''Act of Union'') formeel met Groot-Brittanje verenig. Die grootste deel van Ierland, 'n merendeels [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] land, het in 1922 sy onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verwerf, maar ses van die historiese provinsie [[Ulster]] se nege graafskappe met 'n oorwegend Protestantse bevolking het as Noord-Ierland deel van die Verenigde Koninkryk gebly.

Betrekkinge tussen die vier landsdele van die Verenigde Koninkryk is verskeie kere deur politieke, ekonomiese en kulturele spanning vertroebel. So het die regerende party in Skotland, die [[Skotse Nasionale Party]], laat in 2014 'n vergeefse poging aangewend om Skotse onafhanklikheid deur middel van 'n [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|referendum]] te bewerkstellig. Die Britse regering het politieke ontevredenheid met die tendensieel sentralistiese regeringstelsel in die laat 20ste eeu deur die skepping van streeksparlemente met sekere bevoegdhede in Noord-Ierland, Skotland en Wallis probeer teenwerk.

Britse entrepreneurs, tegnici en wetenskaplikes het beslissende bydraes tot die wêreldekonomie en tegnologiese vooruitgang gemaak. So was die Verenigde Koninkryk die eerste land ter wêreld wat die [[nywerheidsomwenteling]] ondergaan het. In die tyd ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die land sy internasionale invloed veral op kulturele gebied laat geld, waaronder literatuur, toneelkuns, film, televisie en popmusiek. Die lang lys van suksesvolle uitvoere sluit die Engelse taal in wat vandag orals op aarde as die leidende medium en [[lingua franca]] van ekonomie, wetenskap, kuns en kultuur gebesig word.

Van die Verenigde Koninkryk se huidige totale bevolking van 69,3 miljoen is die oorgrote meerderheid (sowat 58,6 miljoen of 85 persent) in Engeland saamgetrek. Die bevolking van Wallis word op 3,2 miljoen beraam (vyf persent van die VK se totale bevolking), dié van Skotland op 5,5 miljoen (agt persent) en dié van Noord-Ierland op 1,9 miljoen (drie persent). Die gemiddelde bevolkingsdigtheid vir die hele Koninkryk is 285 inwoners per km².

Die Verenigde Koninkryk is 'n stigterslid van die [[Britse Statebond]], die [[NAVO]] en die [[Verenigde Nasies]] en was daarnaas 'n lidland van die [[Europese Unie]].

== Naam ==
[[Lêer:British Isles Euler diagram 15.svg|duimnael|links|'n Euler-diagram van die Britse Eilande:
{{sleutel|#b1d79b|Geografiese element}}
{{sleutel|#aac2ed|Wetlike onderskeiding}}]]
Die volledige amptelike naam is &quot;Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland&quot;. Die term &quot;Groot-Brittanje&quot; word dikwels gebruik om na die Verenigde Koninkryk te verwys, alhoewel Groot-Brittanje streng gesproke net uit Engeland, Skotland en Wallis bestaan en dus na die grootste van die Britse Eilande verwys.

Die voorsetsel &quot;Groot&quot; is aan die [[Frans]]e taal ontleen, wat 'n onderskeiding maak tussen die Franse gewes [[Bretagne]] en ''Grande Bretagne'' (&quot;Groot-Brittanje&quot;). Die [[Latyn]]se naam ''Britannia'' het sy historiese oorsprong in die Keltiese woord ''Brith'', wat letterlik &quot;bont&quot; of &quot;gevlek&quot; beteken.

Die land se naam in die skryfwyses van die amptelik erkende tale is:
* [[Engels]]: ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland''
* [[Iers-Gaelies]]: ''Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann''
* [[Kornies]]: ''Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon''
* [[Skots]]: ''Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland''
** [[Ulster-Skots]]: ''Claught Kängrick o Docht Brätain an Norlin Airlann'' of ''Unitet Kängdom o Great Brittain an Norlin Airlann''
* [[Skots-Gaelies]]: ''Rìoghachd Aonaichte na Breatainne Mòire is Èireann a Tuath''
* [[Wallies]]: ''Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon''

== Geskiedenis ==
=== Antieke en Middeleeue ===
[[Lêer:Hadrian's Wall west of Housesteads 3.jpg|duimnael|links|Die Romeinse Muur van Hadrianus]]
[[Lêer:Stonehenge2007 07 30.jpg|duimnael|[[Stonehenge]] in Suid-[[Engeland]], wat minstens 4&amp;nbsp;000 jaar gelede deur mense uit die Nuwe [[Steentydperk]] opgerig is]]
Volgens algemene siening is groot dele van die eiland Groot-Brittanje aan die einde van die [[Voorgeskiedenis]] deur [[Kelte]] bevolk. Hulle het 'n nou verbintenis met [[Gallië]] gehandhaaf. In 55 v.C. is Brittanje vir die eerste keer deur die Romeinse provinsiale goewerneur [[Julius Caesar]] aangeval. Brittanje is in 43 v.C., sonder Skotland, verower en het vir sowat 400 jaar onder Romeinse bewind gebly. Hulle het onder andere [[Londinium]], die huidige Londen, gestig. Toe die Romeine onttrek het, het Angel, Sakse en [[Jute]] hulle op die eiland gevestig en die Kelte na die gebiede van die hedendaagse Wallis en Skotland verdring. Vervolgens het in die suide van Skotland die Koninkryk Strathclyde ontstaan. Die meeste gebiede, wat deur die [[Angel-Saksers|Angel-Sakse]] oorheers is, het vanaf die 10de eeu die [[Koninkryk van Engeland]] geword. Gelyktydig het die [[Koninkryk van Skotland]] ontstaan, nadat die [[Pikte]] en die Keltiese Skotte uit Dalriada verenig het.

In 1066 het die Normandiese verowering van Engeland met die inval van Hertog [[Willem I van Engeland|Willem I]] begin, en met die [[Slag van Hastings]] tot die Normandiese heerskappy oor Engeland gelei. As gevolg van hierdie verowering is Engeland se kultuur en taal aansienlik verander en die [[feodalisme]] het Engeland bereik. Die [[Anglo-Normanne]] het 'n groot invloed op die land gehad, maar het uiteindelik met die plaaslike bevolking vermeng. Met die verowering van Wallis het die [[Huis van Plantagenêt|Engelse monarge]] van die Franse dinastie die grootste deel van die eiland verower, maar hulle kon nie daarin slag om Skotland te verower nie. Vervolgens het Skotland 'n onafhanklike koninkryk gebly en 'n mededinger van Engeland geword.

As gevolg van erfenisse ein eise op die Franse troon het die Engelse monarge in konflik met Frankryk gekom, wat tot die [[Honderdjarige Oorlog]] gelei het. Die Koninkryk Frankryk is deur die Koninkryk Skotland ondersteun.

=== Moderne tyd ===
[[Lêer:Battle of Waterloo 1815.PNG|duimnael|Met die [[Slag by Waterloo]] in 1815 is die Napoleoniese oorloë beëindig en die ''Pax Britannica'' het begin]]
[[Lêer:Arthur Mees Flags of A Free Empire 1910 Cornell CUL PJM 1167 01 (Reddit source).jpg|duimnael|Wêreldkaart van 1910, wat die [[Britse Ryk]] toon]]
[[Lêer:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|duimnael|[[Infanterie]] van die ''Royal Irish Rifles'' tydens die [[Slag van die Somme]] in Julie 1916]]
In die vroeë Moderne tyd het die [[Protestantse Hervorming]] en stigting van die [[Anglikaanse Gemeenskap]] tot godsdienstige konflikte gelei. Die [[Prinsdom van Wallis]], sedert 1284 onder gesag van Engeland, is met die [[Laws in Wales Acts 1535 and 1542]] by Engeland ingelyf. Ierland het in 1541 'n personele unie met Engeland aangeknoop en die [[Koninkryk van Ierland]] gevorm. Rooms-Katolieke gebiede in die hedendaagse Noord-Ierland is van die Gaeliese adel ontneem en aan Engelse en Skotse setlaars oorhandig. In die Middel-17de eeu was al drie koninkryke in oorloë betrokke, waartydens die monargie afgeskaf en die [[Gemenebes van Engeland]], Skotland en Ierland gestig is.

Alhoewel in 1660 die monargie heringevoer is, het die [[absolutisme]] nooit in Brittanje gevestig nie. Die Britse grondwet het 'n [[grondwetlike monargie]] met 'n parlementêre regeringstelsel saamgebring. Met die [[Acts of Union 1707]]
is die Koninkryke van Skotland en Engeland tot die [[Koninkryk van Groot-Brittanje]] verenig; albei lande het sedert 1603 dieselfde monarg gehad (personele unie).

Met die stigting van die [[Royal Society]] het die regering op wetenskappe begin fokus. In die daaropvolgende tyd het Groot-Brittanje 'n wêreldwye seemag geword en talle gebiede ontdek en gekoloniseer, aanvanklik veral in [[Noord-Amerika]], maar later ook in [[Afrika]] en [[Asië]]. Na afloop van die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]] het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], tot dusver die belangrikste Britse kolonie, onafhanklik geword. Met die [[Acts of Union 1800]] is die Koninkryk van Groot-Brittanje met die Koninkryk Ierland verenig, nadat laasgenoemde vanaf 1169 tot 1603 plek-plek onder Engelse invloed geval het. Vervolgens is die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]] gestig.

Op 21 November 1806 het die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] 'n Kontinentale stelsel teen die Britse Eilande opgerig; dit was tot in 1814 van krag. Met hierdie stelsel wou Napoleon die Britse ekonomie kniehalter en die Franse ekonomie teen beide Europese en oorsese mededingers beskerm. Groot-Brittanje het egter nuwe markte, veral in Noord-Amerika, gevind.

Die Verenigde Koninkryk, die oorheersende nywerheids- en seemag van die 19de eeu, het 'n beduidende rol in die ontwikkeling van die demokratiese stelsel, literatuur en wetenskap gespeel. Groot-Brittanje het vir 'n ewewig van magte op die Europese vasteland gepleit (''Pax Britannica'') en hiervoor wisselende alliansies gesluit. Ten tye van sy hoogtepunt het die [[Britse Ryk]] sowat twee vyfdes van die wêreld oorheers, wat in talle oorloë verower is.

Die toetrede tot die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1914 is deur alle partye ondersteun, met uitsondering van 'n fraksie binne die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]] rondom [[Ramsay MacDonald]]. Die Britte het saam met Frankryk, [[Russiese Ryk|Rusland]] en (vanaf 1917) die Verenigde State teen [[Duitse Keiserryk|Duitsland]] en die ander [[Sentrale Moondhede]] tot hul oorwinning in 1918 geveg.

In 1922 het 26 Ierse graafskappe die Ierse Vrystaat (vanaf 1937 [[Ierland|Éire]], sedert 1949 [[Republiek Ierland]]) gevorm. Die oorblywende ses graafskappe in die Ulster-provinsie behoort, ten spyte van Ierse weerstand, tot die Verenigde Koninkryk. Sedert 1927 lui die amptelike naam &quot;Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Noord-Ierland&quot;.

Na die Duitse [[Inval van Pole]] in 1939 het die Verenigde Koninkryk en Frankryk oorlog teen [[Nazi-Duitsland]] verklaar. In Mei 1940 het [[Winston Churchill]], sedert 1939 Kabinetslid en teenstander van die Appeasement-beleid, Britse eerste minister geword. Na die oorgawe van Frankryk het Churchill alle kragte vir die oorlog saamgespan, waardeur 'n Duitse inval in Groot-Brittanje tydens die [[Slag om Brittanje]] suksesvol afgeweer is. Deur Duitse missiel- en bomaanvalle is [[Coventry]], dele van Londen en ander Britse stede vernietig en sowat 32&amp;nbsp;000 burgerlikes dood. Eers vanaf einde 1942 was die Verenigde Koninkryk buite die Britse eilande suksesvol: Tydens die [[Tunisië]]-veldtog onder [[Bernard Montgomery]], tydens die verowering van [[Sisilië]] en Italië in 1943, later tydens die D-Day in 1944 en uiteindelik tydens die verowering van Duitsland in 1945.

=== Sedert die Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Churchill V sign HU 55521.jpg|duimnael|[[Winston Churchill]] het twee keer as Britse eerste minister gedien]]
[[Lêer:Margaret Thatcher portrait.jpg|duimnael|[[Margaret Thatcher]], eerste minister (1979–1990)]]
Na die twee wêreldoorloë het die Verenigde Koninkryk sy stelling as 'n wêreldmag kwytgeraak, alhoewel dit in albei oorloë geseëvier het. Aan die begin van die tweede helfte van die 20ste eeu is die Britse Ryk, afgesien van net kleiner gebiede, ontbind (Dekolonisasie): [[Brits-Indië]] het in Augustus 1947 onafhanklik geword, die lande [[Indië]], [[Bangladesj]] en [[Pakistan]] het ontstaan ([[Verdeling van Indië]]). In Afrika het byvoorbeeld op 26 Junie 1961 Brits-Somaliland en op 1 Oktober 1961 [[Nigerië]] onafhanklik geword.

Die eerste verkiesings na die Tweede Wêreldoorlog op 5 Julie 1945 het die Arbeidersparty gewen en die partyleier [[Clement Attlee]] het eerste minister geword. Churchill is as &quot;briljant, maar onsolied&quot; beskou en die kiesers het aan hom na die einde van die oorlog nie 'n regering tydens vredestye vertrou nie. 1951–1964 het egter weer die [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]] aan bewind gekom (Churchill, Eden, Macmillan, Douglas-Home), nadat die Arbeidersparty met vleuelgevegte besig was. Die wisselende regerings en die probleme na die wêreldoorlog is in 1952 vir 'n kort tydperk deur die kroning van [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] uitgestof, nadat [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]] oorlede is.

Anders as die ekonomieë van Duitsland, Japan en die VSA het die Britse ekonomie nie vinnig herstel nie, maar ook hulle het 'n tekort aan mannekrag ondervind. Vervolgens het vanaf die 1960's baie emigrante uit die Statebond na die Verenigde Koninkryk gekom, veral uit lande soos Indië, Pakistan, Bangladesj, Nigerië, [[Kenia]] en die [[Karibiese gebied]].

Tydens die [[Suezkrisis]] (1956/57) in Egipte het Groot-Brittanje 'n nederlaag gely en sy ekonomiese en koloniale beleid is erg geknou.

Vanaf 1969 was Noord-Ierland op die rand van 'n [[burgeroorlog]], wat eers met 'n vredesooreenkoms (Goeie Vrydag-ooreenkoms) in 1998 amptelik beëindig is. Godsdienstige en politieke spanninge tussen die twee bevolkingsgroepe, die unionistiese Protestante van Skotse en Engelse afkoms en die Ierse nasionalistiese Katolieke, het merkbaar afgeneem.

In 1973 het die Verenigde Koninkryk na binnelandse politieke verset en Franse weerstand by die Europese Gemeenskap aangesluit. Voorheen het die EG net sy stigtingslede gehad; op 1 Januarie 1973 het die VK, Ierland en Denemarke by die EG aangesluit. 1974–1979 was weer die Arbeidersparty aan bewind.

Weens ekonomiese moeilikhede en 'n sterk de-industrialisasie gedurende die 1970's en 1980's het die konserwatiewe regering onder [[Margaret Thatcher]] (1979–1990) hervormings ingestel en 'n ekonomiese beleid van monetarisme nagestreef om die inflasie te beveg en die staatsskuld te verminder. Daarmee het liberaliserings in die arbeidsmark en in die finansiële sektor gepaard gegaan. Staatsbeheerde maatskappye is geprivatiseer en verskeie subsidies is afgeskaf. Dit het tot 'n hoër werkloosheid maar ook tot 'n ekonomiese groei gelei, veral in die dienstesektor. In 1990 het die VK gewelddadige betogings teen die nuwe kapitasie gesien, wat in 1992 weer afgeskaf en met 'n ander belasting vervang is. Tydens die [[Falklandoorlog]] onder Thatcher is in 1982 die [[Falkland-eilande]] van [[Argentinië]] herower. Die Konserwatiewe was tot 1997 aan bewind.

Die Britse verkiesings in 1997 het die Nuwe Arbeidersparty gewen en [[Tony Blair]] het die nuwe eerste minister geword. Op 1 Julie dieselfde jaar is die Britse Kroonkolonie [[Hongkong]] aan die [[Volksrepubliek China]] oorhandig.

Na 'n grondwetlike hervorming in 1999 het Skotland, Wallis en Noord-Ierland hul eie parlemente gekry. In 1998 is die ''Human Rights Act'' goedgekeur, waarvolgens alle menseregte van die Europese Menseregte-konvensie ook in die Verenigde Koninkryk van krag is.

Onder Tony Blair het die Verenigde Koninkryk die Verenigde State in hul oorloë in [[Afghanistan]] en [[Irak]] bygestaan.

In 2007 het Tony Blair as eerste minister bedank en is deur die destydse Minister van Finansies, [[Gordon Brown]], opgevolg. Brown het die verkiesings in 2010 verloor en is deur die Konserwatiewe [[David Cameron]] opgevolg.

Op 18 September 2014 is die [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland]] gehou, waarin die meerderheid kiesers Skotse onafhanklikheid verwerp het.

Op 23 Junie 2016 het 51,9% van die Britse kiesers ten gunste van die Verenigde Koninkryk se uittrede uit die Europese Unie gestem, die sogenaamde [[Brexit]].&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.tagesschau.de/ausland/brexit-255.html |title=Brexit – aber ohne Cameron – Ergebnis des Referendums |work=tagesschau.de |publisher=Tagesschau (ARD) |date=24 Junie 2016 |accessdate=24 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203123319/https://www.tagesschau.de/ausland/brexit-255.html |archive-date=3 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; David Cameron het vir 'n Britse verblyf in die EU gepleit en vervolgens sy bedanking vir Oktober dieselfde jaar ingedien. Reeds op 13 Julie het sy partymaat [[Theresa May]] die amp van eerste minister oorgeneem. May het die Britse uittrede uit die EU volgens Artikel 50 van die verdrag oor die Europese Unie op 29 Maart 2017 deur 'n skriftelike inkennisstelling aan die Europese Raad amptelik begin. Die oorspronklike uittrede was vir 30 Maart 2019, 0 uur Britse tyd, beplan. Op versoek van die Britse regering het die EU die uittrede tot op 31 Oktober 2019 uitgestel. Aangesien die Britse parlement die verdrag oor uittrede nie goedgekeur het nie, het die EU 'n verdere verskuiwing tot 31 Januarie 2020 goedgekeur. Nadat beide die Britse en Europese Parlement in Januarie die verdrag oor uittrede goedgekeur het, het die Verenigde Koninkryk sy EU-lidmaatskap op 31 Januarie 2020, 23:00 uur plaaslike tyd, beëindig.

== Geografie ==
[[Lêer:Uk topo en.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van die Verenigde Koninkryk]]
Die Verenigde Koninkryk bestaan uit die hoofeiland Groot-Brittanje, sowat 'n sesde van die eiland Ierland en 'n aantal eilandgroepe met meer as 1&amp;nbsp;000 kleiner eilande. Die belangrikste eilandgroepe is [[Shetland]] en [[Orkney, Skotland|Orkney]] in die Noordsee noord van Skotland, die [[Buite-Hebride|Buite-]] en [[Binne-Hebride]] in die Atlantiese Oseaan wes van Skotland, [[Anglesey]] in die [[Ierse See]] wes van Wallis, die [[Scilly-eilande]] in die [[Keltiese See]] suidwes van Engeland en die [[Eiland Wight]] (Isle of Wight) in die Engelse Kanaal voor die Engelse suidkus.

Die Verenigde Koninkryk se enigste landgrens met 'n lengte van 360 kilometer loop in die noorde van die eiland Ierland. Alhoewel hulle [[Britse Kroongebiede]] is, maak die eiland [[Man (eiland)|Man]] in die Ierse See en die [[Kanaaleilande]] in die Engelse Kanaal voor die noordkus van [[Frankryk]] nie deel uit van die Verenigde Koninkryk nie.

== Klimaat ==
[[Lêer:A dog in Hambledon Hill.jpg|duimnael|'n Missluier hang oor die Blackmore Vale in Noord-Dorset, Engeland]]
Die Atlantiese Oseaan oefen 'n wesentlike invloed op die weerstoestande op die Britse Eilande uit sodat die Verenigde Koninkryk 'n vogtige en warm-gematigde klimaat het. Koueperiodes in die wintermaande of hittegolwe in die somer kom selde voor. Die sterk maritieme invloede op die Britse klimaat kan hoofsaaklik aan drie faktore toegeskryf word:
* die land se ligging tussen die 50ste en 59ste noordelike breedtegrade (behalwe vir die Shetland-eilande wat tot by die 61ste breedtegraad strek) sodat die Verenigde Koninkryk dwarsdeur die jaar aan oorwegend westelike winde blootgestel word wat weerstoestande met gematigde siklone oorheers;
* die landskapsvorme van die westelike kusstreke met diep baaie waardeur ook binnelandse gebiede aan maritieme invloede blootgestel word;
* en die matigende invloed van die [[Golfstroom]] waaraan veral die westelike kusgebiede hul sagte winters te danke het. So daal die kwik in Penzance, [[Cornwall]], selfs in Februarie, die koudste wintermaand, nie laer as 7&amp;nbsp;°C nie.

Die kusgebiede van Oos-Engeland is eweneens aan die Noordsee se maritieme invloede onderworpe, al is dit weens die heersende westelike winde tot 'n mindere mate en word hierdie invloede in die binneland hoegenaamd nie meer waargeneem nie.

== Politiek ==
=== Konstitusionele bedeling ===
[[Lêer:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|duimnael|links|upright|Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] is die staatshoof van die Verenigde Koninkryk]]
[[Lêer:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|duimnael|Die [[Paleis van Westminster]], setel van beide huise van die parlement van die Verenigde Koninkryk]]
[[Lêer:House of Lords 2011.jpg|duimnael|Die ''House of Lords'' of hoërhuis van die Britse parlement]]
[[Lêer:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|duimnael|links|upright|[[Andy Burnham]] ([[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]) is die huidige eerste minister van die Verenigde Koninkryk]]
[[Lêer:House of Commons Chamber.png|duimnael|Die ''House of Commons'' of laerhuis van die Britse parlement]]
Die Verenigde Koninkryk (VK) is 'n parlementêre demokrasie, gegrond op algemene volwasse stemreg, en 'n konstitusionele erflike monargie waarin ministers van die Kroon namens die monarg as staats- en regeringshoof regeer.&lt;ref&gt;{{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&amp;Pos=&amp;ColRank=1&amp;Rank=272 ''The National Archives – UK 2005. The Official Yearbook of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'', bl. 39]&lt;/ref&gt; Die kabinetsregering is aan die parlement verantwoordelik.

Dikwels word na die land as die &quot;bakermat van moderne demokrasie&quot; verwys, maar desondanks beskik die VK nie oor 'n skriftelike gekodifiseerde grondwet nie. In plaas daarvan berus die Britse grondwetlike regstelsel op vier elemente:
* parlamentswette wat grondwetlike status geniet en hulle oorsprong in die [[Magna Carta]] van voor 1215 het en waardeur in 'n lang historiese proses belangrike demokratiese instellings soos onafhanklike regters, die parlement (met sy bevoegdhede ten opsigte van belasting en begroting), die vryheid van spraak en mening, die kabinet en die eerste minister as regeringsleier bevestig is;
* regterlike uitsprake ten opsigte van grondwetlike kwessies wat steeds hersien word;
* die gemenereg (''Common Law'') saam met die gekodifiseerde reg (''Statute Law'') en
* nieskriftelike konvensies en reëls wat die verhoudings en betrekkinge tussen staatsinstellings bepaal.

As gevolg van die Verenigde Koninkryk se lidmaatskap in die Europese Unie en die proses van Europese integrasie, wat daarmee gepaardgaan, en die toenemende regtelike verpligtings wat uit internasionale ooreenkomste voortspruit, het daar nogtans 'n soort konstitusionele reg ontwikkel waardeur die sowereiniteit van die Britse parlement in sekere opsigte beperk word.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.bpb.de/politik/innenpolitik/gesundheitspolitik/72925/landeskunde ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb): Kleine Landeskunde Großbritanniens. Besoek op 26 Augustus 2014'']&lt;/ref&gt;

Die Britse Kroon het geen politieke mag nie. Sy politieke invloed is eerder op die simboliese vlak geleë waar die koning of koningin as staatshoof en eenheidsimbool stabiliteit en kontinuïteit aan die land bied, en – vanweë die grondwetlike status in die [[Britse Statebond]] – ook op diplomatieke vlak. Tot en met die huidige koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]], wat in 2022 gekroon is, was daar sedert koningin [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|Victoria]] se troonbestyging in 1837 net sewe monarge (insluitende [[Edward VIII van die Verenigde Koninkryk|Edward VIII]] wat nooit amptelik gekroon is nie).

Die Britse monarg is die hoof van die uitvoerende gesag en is ook betrokke by die wetgewende proses. Sy of hy fungeer verder as hoofregter, as hoogste goewerneur (''supreme governor'') van die [[Kerk van Engeland]] en is die opperbevelhebber van alle Gewapende Magte van die Kroon. Die Britse monarg se politieke gesag is in die loop van die geskiedenis geleidelik beperk; haar/sy invloed is tans in mindere of meerdere mate informeel van aard. So mag die monarg wél haar/sy standpunt oor 'n bepaalde saak stel, maar sal in die praktyk nogtans steeds die advies en aanbevelings van haar/sy ministers volg.

Belangrike verpligtinge, wat deur die Britse monarg uitgevoer word, sluit die opening en ontbinding van die Britse Parlement in, asook die verlening van Koninklike Toestemming (''Royal Assent'') tot wetgewing wat deur die Britse of Skotse Parlement en die Noord-Ierse Vergadering (''Northern Ireland Assembly'') aanvaar is. Belangrike ampsbekleërs soos die Eerste Minister en ander ministers in die regering, die Eerste Minister van Skotland, regters, offisiere in die gewapende magte, diplomate, biskoppe en sommige ander leidende geestelikes in die Kerk van Engeland word formeel deur die Britse monarg benoem. Die monarg verhef persone tot die adelsstand, slaan hulle tot ridders en ken 'n verskeidenheid ander onderskeidings toe.

As staatshoof het die Britse monarg ten opsigte van internasionale betrekkinge die bevoegdheid om oorlog te verklaar en vrede te sluit, buitelandse state te erken en ooreenkomste te sluit.

Die [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|eerste minister]] het beslissende politieke invloed in sy kabinet en in sy party. Hierdie amp word sedert 20 Julie 2026 deur [[Keir Starmer]] beklee, die leier van die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]. Die kabinet het sowat twintig lede, maar as staatsministers en parlementêre staatssekretarisse ingereken word, bestaan die Britse regering uit altesaam sowat 100 politici wat almal lede van die parlement moet wees. Net sowat 'n vyfde van hulle is as ''Secretaries of State'' of ''Ministers'' lede van die kabinet. Die ander regeringslede beklee regeringsampte soos dié van staatsminister (''Minister of State'') of staatssekretaris (''Junior Minister''). Die grootste opposisieparty in die Britse Laerhuis vorm tradisioneel 'n sogenaamde skadukabinet.

=== Administrasie ===
==== Vier deelstate ====
{{Hoofartikel|Lande van die Verenigde Koninkryk}}
[[Lêer:United Kingdom labeled map9.png|duimnael|Die vier lande van die Verenigde Koninkryk]]
Die Verenigde Koninkryk word administratief in vier landsdele verdeel:
* Engeland met ses ''Metropolitan Counties'' (metropolitaanse graafskappe) en 39 [[Graafskappe van Engeland|graafskappe]] wat elk verder verdeel word in distrikte;
* Wallis met agt graafskappe wat elk verder verdeel word in distrikte (in Engeland en Wallis is daar altesaam 369 distrikte);
* Skotland met nege streke, 27 distrikte en drie eiland-owerhede (''Island Authority Areas''): Orkney, Shetland en Western Isles; en
* Noord-Ierland met 26 distrikte.

Die Verenigde Koninkryk word tradisioneel as 'n sentralistiese eenheidsstaat geregeer en geadministreer. Volgens die nuwe beleid van [[devolusie]] of desentralisering (die afwenteling van politieke besluitnemingsbevoegdheid) is administratiewe bevoegdhede in verskillende mate aan die streekregerings en streekparlemente van Skotland, Wallis en Noord-Ierland oorgedra. Engeland beskik tans nie oor sy eie uitvoerende en wetgewende instellings nie.

==== Oorsese gebiede ====
{{Hoofartikel|Britse oorsese gebiede}}
[[Lêer:Location of the BOTs.svg|duimnael|Ligging van die Britse oorsese gebiede]]
Die Verenigde Koninkryk se oorsese gebiede (''British Overseas Territories'') sluit [[Anguilla (eiland)|Anguilla]], [[Bermuda]], die [[Brits-Antarktiese Gebied]], die [[Britse Indiese Oseaangebied]], die [[Britse Maagde-eilande]], die [[Kaaimanseilande]], die [[Falkland-eilande]], [[Gibraltar]], [[Montserrat]], die [[Pitcairneilande]], [[Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha|Sint Helena en afhanklike gebiede]] ([[Ascension (eiland)|Ascension]], [[Sint Helena]], [[Tristan da Cunha]]), [[Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]], twee militêre basisse op die eiland [[Siprus]] (naby [[Akrotiri en Dhekelië]]) en die [[Turks- en Caicos-eilande]] in.

Hierdie gebiede maak almal deel uit van die Britse Gemenebes van Nasies (''Commonwealth''), maar nie van die Verenigde Koninkryk nie. Hulle is ondergeskik aan die Britse Kroon en beskik oor hul eie wetgewende, uitvoerende en regtelike gesag asook hul eie begroting en belastingstelsel.

==== Kroonbesittings ====
[[Lêer:Tynwald Day (Midsummer Court) July 1983 - geograph.org.uk - 507375.jpg|duimnael|Die parlement van Man (Tynwald) vergader op Tynwald Hill. Die foto wys die ''Midsummer Court'' se sitting in Julie 1983]]
Die [[Kanaaleilande]] en die [[Man (eiland)|Eiland Man]] is sogenaamde Kroonbesittings (''Crown Dependencies'') en sodoende nie deel van die Verenigde Koninkryk nie. Die Kanaaleilande (waarvan [[Jersey]], [[Guernsey]], [[Alderney]] en [[Sark]] die grootstes is) het in die 10de en 11de eeu deel uitgemaak van die Hertogdom Normandie en was ook ná 1204, toe vastelandse Normandie onder Franse bewind gekom het, ondergeskik aan die Engelse Kroon. Die Eiland Man was tot 1266 nominaal onder beheer van Noorweë. Vervolgens is dit afwisselend deur die koninkryke Skotland en Engeland geregeer totdat dit in 1399 onder feodale beheer van die Engelse Kroon gekom het. Die eiland is eers in 1765 onder die regstreekse gesag van die Britse Kroon geplaas toe dit vir £70&amp;nbsp;000 gekoop is.

Tans word die Kroonbesittings deur hul eie wetgewende vergaderings geadministreer. Die eilande het hul eie reg- en belastingstelsels. Die Britse regering se bevoegdhede bly beperk tot internasionale betrekkinge en buiteverdediging. Die Eiland Man se parlement, Tynwald, is meer as 1&amp;nbsp;000 jaar gelede gevestig en sodoende die oudste bestaande wetgewende vergadering ter wêreld. Kenmerkend is sy driekamerstelsel – met die ''House of Keys'', die Wetgewende Raad (''Legislative Council'') en die ''Tynwald Court'' as die gemeenskaplike sitting van ''House of Keys'' en ''Legislative Council''.

In teenstelling met die Verenigde Koninkryk was die Kanaaleilande en die Eiland Man voor 2019 nóg in eie reg lidstate van die Europese Unie nóg het hulle deel uitgemaak van die Verenigde Koninkryk as EU-lidland. EU-reëls ten opsigte van vrye goedereverkeer en die EU se Gemeenskaplike Landboubeleid is in die algemeen op die Kroonbesittings toegepas, maar nie die EU-reëls ten opsigte van vrye diensteverkeer en die vrye beweging van werknemers nie. Eilandbewoners kon net voordeel trek uit die laasgenoemde as hulle nou bande met die Verenigde Koninkryk gehandhaaf het.

=== Regstelsel ===
[[Lêer:Magna Carta (British Library Cotton MS Augustus II.106).jpg|duimnael|Die [[Magna Carta]]]]
Ná die Normandiese verowering van Engeland in 1066 is die ''Aula Regis'' of Koninklike Geregshof gevestig waarin die Engelse monarg self regspraak oor die hele koninkryk uitgeoefen het. Hierdie hof was nie in 'n bepaalde stad of gebou gesetel nie. Geregtelike vergaderings is tydens die koning se reise deur Engeland gehou. Weens die hoë koste, wat aan die stelsel van 'n rondgaande koninklike geregshof verbonde was, het bepaling 17 van die [[Magna Carta]] in 1215 voorsiening gemaak vir 'n vaste plek waar hofsake verhoor moes word. Vervolgens is steeds meer permanente kantore vir amptenare in die staatsdiens in Londen gevestig.&lt;ref&gt;{{en}} David Crystal: ''The Stories of English''. London: Penguin Books 2005, bl. 233&lt;/ref&gt;

Die ''Aula Regis'' is uiteindelik vervang met 'n drieledige stelsel van geregshowe waar regsreëls volgens die gemene- of gewoontereg (''common law'') toegepas is:
* die ''Court of the King's Bank'' as hoogste instansie;
* die ''Court of Common Pleas'' waarin regsake en strydvrae van algemene belang beslis is; en
* die ''Court of Exchequer'' waarin uitsluitlik regsake beslis is wat die koninklike inkomste (''royal revenues'') geraak het.

== Ekonomie ==
=== Status ===
[[Lêer:Leeds Industrial Museum mill pond 7189.JPG|duimnael|Toe die tekstielmeul Armley Mills in 1805 in Leeds geopen is, was dit die grootste in die land met vyftig weefstoele. Die historiese fabrieksgebou huisves tans die Nywerheidsmuseum van Leeds (''Leeds Industrial Museum'')]]
[[Lêer:Mule MOSI Textile Hall 6409.JPG|duimnael|Tekstielmasjiene in die Museum vir Wetenskap en Nywerhede in [[Manchester]], Engeland. Die tekstielbedryf was een van die dryfkragte agter die 18de eeuse nywerheidsomwenteling]]
Die Britse ekonomie sluit die ekonomieë van die vier deelstate van die Verenigde Koninkryk (Engeland, Wallis, Skotland en Noord-Ierland) asook dié van die Kanaaleilande en die eiland Man in, alhoewel die twee laasgenoemdes oor aflandige bankbedrywe beskik.

Saam met ander lidlande van die Europese Unie (EU) maak die Verenigde Koninkryk deel uit van 'n gemeenskaplike mark waarin die vrye beweging van mense, goedere, dienste en kapitaal in wetgewing en internasionale ooreenkomste verskans word. Nogtans handhaaf die land, soos ander EU-lede, sy nasionale ekonomiese stelsel en bowendien – in teenstelling met die meeste ander EU-lidlande – ook sy eie nasionale geldeenheid, die Britse [[pond sterling]].

In die 19de en vroeë 20ste eeu, toe die [[Britse Ryk]] sy hoogtepunt bereik het, was die Verenigde Koninkryk dekades die wêreld se grootste en invloedrykste ekonomie. As bakermat van die nywerheidsomwenteling – een van die belangrikste gebeurtenisse in die geskiedenis van die mensdom – het die land in die 18de eeu tot die wêreld se eerste geïndustrialiseerde samelewing ontwikkel. 'n Reeks van tegnologiese uitvindings en deurbrake het aan die Verenigde Koninkryk dekades lank 'n ekonomiese voorsprong bo ander nasies besorg.

Vanaf die laat 19de eeu het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die [[Duitse Keiserryk]] die Britse ekonomie se tegnologiese voorsprong geleidelik begin inhaal. Die ekonomiese en finansiële laste van twee wêreldoorloë het net soos die ontbinding van die Britse Ryk 'n swaar tol geëis. Ondanks voortgesette groei ná die Tweede Wêreldoorlog kon die land sy vroeëre status as leidende ekonomie ter wêreld nie meer herwin nie.

Volgens amptelike statistieke het die Verenigde Koninkryk in 2014 nogtans Frankryk verbygesteek om die vyfde grootste ekonomie ter wêreld te word – met 'n geskatte bruto nasionale produk (BNP) van £1,816 miljard ($2,828 miljard).&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11313327/Britain-edges-past-France-on-world-stage.html ''The Telegraph, 26 Desember 2014: Britain edges past France on world stage. Besoek op 1 Februarie 2015'']&lt;/ref&gt; Nuwe ekonomiese ontledings het volgens die ''Centre for Economics and Business Research (CEBR)'' getoon dat die Britse ekonomie deur die finansiële krisis en Groot Resessie van 2008 minder geraak is as oorspronklik beraam is. 'n Tweede belangrike faktor was die insluiting van [[prostitusie]] en [[Dwelmmiddel|dwelmhandel]] volgens nuwe pan-Europese rekenkundige standaarde. Dié twee bedrywe het in 2013 respektiewelik £5,7 en £6,62 miljard tot die Britse BNP bygedra. Frankryk het geweier om dié nuwe standaarde in sy berekeninge toe te pas omdat die Franse regering prostitusie en dwelmmisbruik nie as &quot;vrywillige ekonomiese aktiwiteite&quot; beskou nie.

=== Landbou ===
Vir die grootste deel van sy jonger geskiedenis was Groot-Brittanje met bosse bedek. Eers sowat 6&amp;nbsp;000 jaar gelede het die eerste boere begin om beboste streke in landbougebiede vir graanverbouing en weivelde vir veeteelt om te skep. Gaandeweg het hulle tegnieke ontwikkel om kosvoorrade te stoor sodat hulle dwarsoor die jaar beskikbaar was. Later het agrariese gemeenskappe hulle in bepaalde gebiede permanent begin vestig waar hulle danksy voldoende voeding nuwe vaardighede en ambagte kon ontwikkel wat as die basis van 'n meer gevorderde samelewing kon dien.

Brittanje se boere het oor die volgende millennia hul stempel op die Britse landskap afgedruk en – met die voedsel wat hulle aan ander voorsien het – mannekrag vir ander bedrywe vrygestel sodat nuwe ambagte kon floreer.

Nogtans was die landbousektor eeue lank die vernaamste ekonomiese bedryf op die Britse Eilande. So is nog in die [[Middeleeue]] sowat 30 persent van die nasionale inkomste deur die [[wol]]bedryf gegenereer. Baie van die Verenigde Koninkryk se vernaamste nedersettings en stede het hulle vroeë ekonomiese welvaart aan die wolhandel in dié periode te danke. Latere tegnologiese optimalisering ten opsigte van wolverwerking tot kledingstowwe het die grondslag vir die land se nywerheidsomwenteling gevorm.

Gedurende die 19de eeu is die Verenigde Koninkryk se oorspronklik agrariese samelewing ingrypend verander deur toenemende industrialisering en die gepaardgaande verstedeliking. Danksy 'n doeltreffende vervoerinfrastruktuur kon landbouprodukte oor groter afstande vervoer word om Groot-Brittanje se groeiende stede van vars voedsel te voorsien. Omstreeks 1850 was reeds meer as die helfte van die Britse bevolking in stedelike omgewings saamgetrek.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.ukagriculture.com/the_importance_of_agriculture.cfm ''UK Agriculture: The Importance of Agriculture to the UK. Besoek op 6 Januarie 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023055321/http://www.ukagriculture.com/the_importance_of_agriculture.cfm |date=23 Oktober 2015 }}&lt;/ref&gt;

Terwyl die Britse landboubedryf steeds 'n belangrike rol as kosprodusent gespeel het, het sy aandeel aan die nasionale ekonomie nogtans gekrimp. Omstreeks 1900 is nog slegs ses persent van die nasionale inkomste in dié bedryf gegenereer. Die tendens is ook in die volgende eeu voortgesit sodat vandag slegs 'n baie klein persentasie van die ekonomies aktiewe bevolking regstreeks by landbouaktiwiteite betrokke is.

=== Industrialisering en verstedeliking in Engeland ===
[[Lêer:London from a hot air balloon.jpg|duimnael|Londen is verreweg die grootste stad in die Verenigde Koninkryk]]
Groot-Brittanje het oor beduidende steenkoolreserwes beskik, waarby die grootste steenkoolvelde aan weerskante van die Pennines-bergreeks (in [[Yorkshire]], [[Lancashire]], [[Northumberland]] en [[Durham]]), in die Midlands (in [[Derbyshire]] en [[Nottinghamshire]]) en in Suid-Wallis geleë was. Saam met Brittanje se tweede nywerheidskomponent, die land se groot ysterertsreserwes, het hierdie steenkoolvelde die basis vir die 18de eeuse [[nywerheidsomwenteling]], industriële groei in die 19de eeu en die ingrypende landskapsveranderinge, wat daaraan verbonde was, gevorm.

Voorheen yl bevolkte streke het danksy die nywerheidsomwenteling tot demografiese sentrums ontwikkel, soos byvoorbeeld in Teesside waar Middlesbrough, 'n klein nedersetting met sowat 7&amp;nbsp;000 inwoners in 1851, met die ontginning van die Cleveland-ysterertsreserwes tot 'n belangrike nywerheidsentrum gegroei het. Klein dorpe met meule in Lancashire en Yorkshire het eweneens tot stedelike nedersettings gegroei, terwyl nedersettings in die West Midlands, wat tradisioneel op pottebakkery gesteun het, tot 'n industriële agglomerasie met Stoke-on-Trent as sy sentrum ontwikkel het.&lt;ref&gt;{{en}} Bernard Stonehouse (red.): ''Philips' Illustrated Atlas of the World''. Londen: Guild Publishing 1985, bl. 22&lt;/ref&gt;

Alhoewel die steenkoolmynboustreke in die noorde die grootste bevolkingsgroei ervaar het, het naas [[Londen]] ook Engeland se ander seehawens, waaronder [[Liverpool]] en [[Bristol]], danksy florerende uitvoermarkte vinnig begin uitbrei. Hierdie ontwikkelinge het gepaardgegaan met verbeterde kommunikasie en vervoergeriewe, waaronder die bou van 'n uitgestrekte netwerk van kanale en talle nuwe paaie. Omstreeks 1800 was drie kanale oor die Pennines-bergreeks in bedryf.

Die proses van verstedeliking het vanaf 1840 versnel sodat teen die einde van die eeu reeds sowat tagtig persent van Engeland se bevolking in stedelike nedersettings saamgetrek was. Die lewenskwaliteit van die bewoners is deur hul klas bepaal – werkers is meestal in krotbuurte gehuisves, terwyl die welvaart van sakemans en ander gekwalifiseerde professioneles deur hul Victoriaanse villas en woonstelle weerspieël is.

Hierdie groeifase het nog tot in die tyd van die [[Eerste Wêreldoorlog]] voortgeduur. In die 1930's was daar egter duidelike tekens van ekonomiese afswaai in die ou tradisionele mynbou- en nywerheidstreke waarvan baie, soos byvoorbeeld die steenkoolvelde van Northumberland, Durham, Wes-Cumberland en Suid-Wallis, deur hoë vlakke van werkloosheid geteister is. Hierdie gebiede het 'n ongekende ekonomiese agteruitgang beleef nadat hul steenkoolmyne óf uitgeput was óf hul steenkool nie meer winsgewend bemark kon word nie. Suid-Wallis, wat dekades lank sogenaamde stoomkool vir skepe verskaf het, is deur die oorskakeling na olie-enjins getref.

Die ekonomiese swaartepunt van die land het sedert die Eerste Wêreldoorlog na nuwe groeistreke soos Londen en die West Midlands verskuif. Hier het stede soos [[Coventry]] vinnige groei ervaar. Ekonomiese beplanning het voorsiening vir gesonde, maar gekontroleerde groei in gebiede soos dié van [[Cambridge]] en [[Oxford]] gemaak.

[[Lêer:Birmingham panorama from the Lickey Hills.jpg|duimnael|senter|600px|Die stadshorison van [[Birmingham]] in die [[Wes-Midlands]], die Verenigde Koninkryk se tweede grootste stad]]

=== Die Britse Ryk – vrye handel en imperialisme ===
Met die Groot Londense Uitstalling van 1851, wat in die beroemde Kristalpaleis gehou is, het die Verenigde Koninkryk sy oorheersende rol in [[ingenieurswese]] en moderne nywerhede aan die wêreld gewys. Vir die volgende vier dekades was die land die voorste industriële moondheid op aarde wat eers in die 1890's deur die Verenigde State en die Duitse Keiserryk verbygesteek is. Naas sy regstreekse koloniale oorheersing van groot wêrelddele kon die land danksy die ekonomiese instrumente van vrye handel en finansiële beleggings sy invloed ook buite die Britse Ryk laat geld, so onder meer in [[Latyns-Amerika]] en [[Asië]].&lt;ref&gt;{{en}} Bernard Semmel: ''The Rise of Free Trade Imperialism''. Cambridge: Cambridge University Press 1970, hoofstuk 1&lt;/ref&gt; Selfs ná die grootskaalse opswaai in die VSA en [[Duitsland]] se nywerheidsektore kon die Verenigde Koninkryk (en hier veral die ''[[City of London]]'') danksy sy leidende rol in die wêreldhandel, seevervoer, beleggings en in die inligtings- en kommunikasiebedryf nog tot in die vroeë 20ste eeu sy status as vernaamste handelsmoondheid handhaaf.&lt;ref&gt;{{en}} Sebastian Conrad: ''Globalisation and the Nation in Imperial Germany''. Herdrukte tweede uitgawe. Cambridge: Cambridge University Press 2013, bl. 31&lt;/ref&gt;

=== Ontwikkeling vanaf die 1920's ===
[[Lêer:Territorial waters - United Kingdom.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van die Verenigde Koninkryk en sy oorsese gebiede]]
[[Lêer:The City London.jpg|duimnael|Die [[City of London]] is een van die wêreld se grootste finansiële sentrums&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf#page=30 |title=Global Financial Centres 7 |publisher=Z/Yen |year=2010 |accessdate=21 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180503022205/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf |archive-date=3 Mei 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |title=Worldwide Centres of Commerce Index 2008 |publisher=Mastercard |accessdate=5 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415152436/http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf |archive-date=15 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities.html |title=&quot;World's Most Economically Powerful Cities&quot;. |work=Forbes |date=15 Julie 2008 |accessdate=3 Oktober 2010 |location=New York |author=Joshua Zumbrun |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524102846/https://www.forbes.com/2008/07/15/economic-growth-gdp-biz-cx_jz_0715powercities.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
In die twintigerjare van die 20ste eeu het met die verval van die Britse Ryk 'n tydperk van ekonomiese agteruitgang begin, wat deur die gevolge van die Tweede Wêreldoorlog, strukturele probleme en die volgehoue weiering om nouer ekonomiese bande met die ander Europese lande te soek, nog versterk is. Die in vergelyking met ander [[Wes-Europa|Wes-Europese]] ekonomieë oorgroot invloed van die Britse vakbonde en hoë inflasiekoerse was net twee van die land se vraagstukke teen die einde van die sewentigerjare. Die nuwe konserwatiewe regering onder die eerste minister [[Margaret Thatcher]] het in 1979 begin om sy neoliberale beleid van monetarisme, waarin die bestryding van [[inflasie]], die beperking van die staat se invloed op die ekonomie en die privatisering van genasionaliseerde nywerhede sentraal gestaan het, as 'n soort skokterapie op die land se ekonomie toe te pas.

Vandag behoort die Verenigde Koninkryk weer tot die belangrikste en mees dinamiese ekonomieë ter wêreld. In 2003 was dit met [[regstreekse buitelandse belegging|buitelandse beleggings]] ter waarde van 672 miljard VSA-dollar die mees aantreklike land vir beleggers in Europa, nog voor Duitsland (545 miljard VSA-dollar) en Frankryk (433 miljard VSA-dollar).

Die ekonomiese groei word veral gesteun deur die vinnige ontwikkeling van die dienstesektor, met sowat een miljoen werknemers net in die finansiële dienstesektor. Die landbou, wat vroeër 'n relatief groot rol gespeel het, genereer nou minder as een persent van die bruto nasionale produk en bied net twee persent van alle werkgeleenthede in die land.

Die belangrikste uitvoergoedere is mediese en farmaseutiese produkte, voertuie en enjins, masjiene, elektroniese toerusting, [[ru-olie]] en [[gas]].

Ten spyte van die ekonomiese groei is daar baie inwoners wat hul brood met tydelike of informele werk moet wen, aangesien die sosiale welvaartstelsel van die Verenigde Koninkryk in teenstelling met ander Europese lande min ondersteuning aan werkloses en behoeftiges bied.

=== Kreatiewe bedrywe ===
[[Lêer:British Museum from NE 2.JPG|duimnael|Die [[Britse Museum]] in Londen is die mees besoekte Britse museum]]
[[Lêer:Highclere Castle (April 2011).jpg|duimnael|Televisieregte van onder meer ''[[Downton Abbey]]'' is wêreldwyd verkoop]]
Die getal werkgeleenthede in die Britse kreatiewe bedrywe – rolprent, televisie, musiek en sagteware – het tussen 2011 en 2012 met 8,6 persent skerp groei getoon, vergeleke met die hele Britse ekonomie waar die groei slegs 0,7 persent beloop het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-25742231 ''BBC News, 15 Januarie 2014: UK's creative industries beat employment downturn'']&lt;/ref&gt; Die kreatiewe sektor, met 'n waardeskepping van jaarliks ₤71,4 miljard, het sodoende volgens die Britse Departement vir Media, Kultuur en Sport die snelste groeiende bedryf in die Verenigde Koninkryk geword. Kreatiewe bedrywe het in 2012 6,6 persent van alle werkgeleenthede in die land voorsien.

Britse televisieproduksies soos ITV se kostuumdrama ''[[Downton Abbey]]'', waarvan die televisieregte na meer as 100 lande verkoop is,&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12934117 ''BBC News, 1 April 2011: Downton Abbey bought by 100 countries'']&lt;/ref&gt; was baie suksesvol op oorsese markte, terwyl die Britse musiekbedryf danksy musiekgroepe en kunstenaars soos One Direction, [[Adele]] en Ed Sheeran op die Amerikaanse en ander markte sterk gestaan het. Naas die rolprent-, musiek- en televisiebedryf, videospelletjies, rekenaarvermaak en ontwerp dra ook museums, kunsgalerye, argitektuur en professionele fotografie tot die kreatiewe sektor se sukses by. Die [[Britse Museum]] het in 2012 'n rekordgetal besoekers gelok.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Uitvoere volgens kreatiewe sektor
! 2012
|---- |-
| Inligtingstegnologiedienste
| ₤7,2 miljard
|---- |-
| Film en televisie
| ₤4,2 miljard
|---- |-
| Musiekbedryf
| ₤275 miljoen
|}
&lt;br /&gt;
{|  class=&quot;wikitable&quot;
! Aantal werkgeleenthede
! 2012
|---- |-
| IT, sagteware en rekenaardienste
| 558&amp;nbsp;000
|---- |-
| Film, televisie, video, radio en fotografie
| 238&amp;nbsp;000
|---- |-
| Musiek, uitvoerende en visuele kunste
| 224&amp;nbsp;000
|---- |-
| Uitgewerye
| 223&amp;nbsp;000
|---- |-
| Advertensiebedryf en bemarking
| 143&amp;nbsp;000
|---- |-
| Produk-, grafiese en modeontwerp
| 116&amp;nbsp;000
|---- |-
| Argitektuur
| 89&amp;nbsp;000
|---- |-
| Museums, galerye en biblioteke
| 85&amp;nbsp;000
|---- |-
| Kunshandwerk
| 7&amp;nbsp;000
|---- |-
| KREATIEWE SEKTOR TOTAAL
| 1&amp;nbsp;684&amp;nbsp;000
|}
&lt;small&gt;''Bron: DCMS''&lt;/small&gt;

=== Toerisme ===
==== Besoekers uit Suid-Afrika ====
[[Lêer:Stephanie Traynor SA Freedom Day.jpg|duimnael|[[Suid-Afrika]] se [[Vryheidsdag]] word in Londen gevier]]
Die Verenigde Koninkryk was in 2016 die belangrikste bestemming vir Suid-Afrikaanse toeriste in Europa met 188&amp;nbsp;094 besoeke (-18,64% in vergelyking met 2015), 2,33 miljoen oornagtings (-22,8%) en 'n besteding van £187,23 miljoen (-23,88%). Suid-Afrikaanse toeriste het 'n gemiddeld van 12,38 nagte (-4,39%) in die VK gebly, met 'n totale besteding van £995 per capita en besoek (-6,48%).&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.visitbritain.org/markets/south-africa ''VisitBritain.org/VisitEngland.org: Markets – South Africa. Besoek op 19 Augustus 2017'']&lt;/ref&gt;

In 2016 was daar 45 regstreekse ononderbroke vlugte per week vanaf [[Johannesburg]] en [[Kaapstad]] na Londen, met 'n totale kapasiteit van 14&amp;nbsp;100 sitplekke.

=== Buitelandse handel ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Die VK se tien top-uitvoergoedere in 2016
! Waarde
! Opmerkings
|---- |-
| Chemiese produkte
| £52,0 miljard
| Kategorie strek van kosbymiddels tot parfuum. Hoofsaaklik vervaardig in Noord-Engeland en Skotland
|---- |-
| Motors
| £24,8 miljard
| Sowat 80 persent van Brits-vervaardigde motors word uitgevoer
|---- |-
|Vlieg- en ruimtetuie
|£24,7 miljard
| Die VK se lug- en ruimtevaartbedryf is die grootste ter wêreld. Produkte sluit in: vlerke vir Airbus A380 en enjins vir Boeing 787
|---- |-
|Kunswerke
|£11,3 miljard
|  Uitvoere het meer as verdubbel sedert 2005
|---- |-
|Mediese toerusting
|£4,0 miljard
| Tien persent van die wêreld se beste mediese skole is in die VK geleë
|---- |-
|Skotse whisky
|£1,7 miljard
| Uitvoere na Indië toon sterk groei ondanks invoertarief van 150 persent
|---- |-
|Boeke
|£1,45 miljard
| In 2015 is 20&amp;nbsp;000 ton se boeke vanaf Heathrow-lughawe na buitelandse bestemmings uitgevoer
|---- |-
|Bier
|£629 miljoen
| Bierdrinkers dwarsoor die wêreld geniet een miljard pint Britse ale, lager en bitter per jaar
|---- |-
|Sjokolade
|£579,6 miljoen
|Afrika en die Midde-Ooste is die belangrikste streke vir uitvoerders
|---- |-
|Salm
|£353 miljoen
|74 miljoen ton se Britse vis word jaarliks uitgevoer
|}
&lt;small&gt;Bron: [http://realbusiness.co.uk/any-other-business/2016/03/28/the-top-ten-uk-exports-in-2016/2/ ''rb Real Business: The top ten UK exports in 2016'']&lt;/small&gt;

== Die Verenigde Koninkryk as lid van die Europese Unie ==
[[Lêer:Margaret Thatcher (1983).jpg|duimnael|'''''I want my money back!'''''&lt;br /&gt;Dikwels het die Verenigde Koninkryk die voortou met ekonomiese hervormings geneem wat vanuit die EU se perspektief rigtingwysend was. Die prys vir lande soos Frankryk, wat minder hervormingsgeneig was, was 'n afslag op Britse bydraes tot die EU wat deur die destydse premier [[Margaret Thatcher]] met nadruk ingevorder is. Thatcher was egter ook een van die drywende kragte by die skepping van 'n gemeenskaplike EU-binnemark]]
Die Verenigde Koninkryk het in 1973 saam met die [[Republiek van Ierland]] en [[Denemarke]] tot die destydse Europese Gemeenskap (EG) toegetree. Die land se beweegredes was – in teenstelling met byvoorbeeld Frankryk en Duitsland – suiwer ekonomies. In die 1970's is na die Verenigde Koninkryk dikwels as &quot;die siek man van Europa&quot; verwys wat ná die verlies van sy oorsese kolonies ook gedreig het om op ekonomiese gebied agter te bly.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.bpb.de/internationales/europa/brexit/228806/grossbritanniens-rolle-in-der-welt Nicolai von Ondarza: ''Großbritanniens Rolle innerhalb und außerhalb der EU''. In: ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb)'', 10 Junie 2016. Besoek op 29 Junie 2016]&lt;/ref&gt;

In 2015 was die beginsels van die VK se beleid teenoor Europa onveranderd, al het die land in vier dekades se EU-lidmaatskap tot die derde belangrikste lidstaat naas Duitsland en Frankryk ontwikkel. Dikwels is na dié drie lande as die &quot;Groot Drie&quot; verwys wat veral op bepaalde terreine van EU-beleid, veral dié wat sterk deur die politieke betrekkinge tussen die enkele regerings van lidlande beïnvloed is, 'n oorheersende rol gespeel het. Met 'n bruto binnelandse produk van byna 2&amp;nbsp;569 miljard € was die VK in 2015 die tweede grootste ekonomie in die EU na Duitsland (3&amp;nbsp;026 miljard €) en voor Frankryk (2&amp;nbsp;184&amp;nbsp;€). Ondanks die afslag op die land se finansiële bydraes tot die EU-begroting, wat deur die destydse eerste minister Margaret Thatcher in onderhandelinge met ander lidlande behaal is, was die VK in 2014 die derde grootste netto-bydraer. Die Britse ekonomie het ná die ekonomiese en finansiële krisis van 2008/2009 vinniger as dié van ander EU-lidlande herstel, en sy groeisyfer was vanaf 2009 hoër as die [[Euro]]sone s'n.&lt;ref name=&quot;ond&quot;&gt;Von Ondarza (2016)&lt;/ref&gt;

Sowel Konserwatiewe asook [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]]-regerings het in hul EU-beleid op die versterking van handelsbande binne die raamwerk van die Europese binnemark en op vryehandelsooreenkomste met nie-EU-lidlande gefokus. Voor die referendum op 23 Junie 2016 het premier [[David Cameron]] in onderhandelinge met ander EU-lidlande nuwe reëlings vir die VK se rol binne die EU getref waarvolgens die Europese binnemark verder ontwikkel sou word, veral vir sektore soos dienste, digitale handel en energie – 'n voordelige beleid vir 'n land soos die VK waar die dienstesektor intussen byna tagtig persent van die nasionale ekonomie verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;ond&quot; /&gt;

'n Ander prioriteit vir Britse regerings was die uitskakeling van belemmerende burokratiese reëlings vir klein en middelgroot ondernemings en die verstewiging van handelsbande met die Verenigde State binne die beplande Transatlantiese Handels- en Beleggingsvennootskap (TTIP). Hier kon Londen veral op EU-lidlande met eweneens ekonomies liberale regerings steun soos Denemarke, [[Swede]], [[Nederland]] en soms ook Duitsland.&lt;ref name=&quot;ond&quot; /&gt;

In die verlede het Britse regerings hulle ten gunste van die toelating van nuwe lidlande tot die EU uitgespreek, insluitende [[Turkye]]. So was die VK in 2004 naas Ierland en Swede een van slegs drie lidlande wat hul nasionale arbeidsmark regstreeks vir migrante uit nuwe lidlande in [[Sentraal-Europa|Sentraal]]- en Oos-Europa geopen het. Die aantal EU-werknemers in die VK het vervolgens skerp gestyg. Alhoewel die meeste migrante tot die Britse ekonomie se vinnige en stewige groei bygedra het, was steeds meer Britse burgers bekommerd oor die groeiende stroom van immigrante wat dikwels daarvan verdag is dat hulle teen laer lone sou werk as Britse werknemers of slegs voordeel sou wil trek uit die land se welvaartstelsel met onder meer vrye gesondheidsdienste, toelaes vir kinders (wat volgens Britse reg ook uitbetaal word indien die kinders self nie in die VK woonagtig is nie) en vir selfstandiges met lae inkomste.

So het die Britse regering pogings onderneem om die Britse arbeidsmark minder aantreklik te maak vir werksoekendes uit ander EU-lidlande. Hierdie sogenaamde &quot;noodrem&quot;, wat uit onderhandelinge met ander lidlande voortgespruit het, het onder meer voorsiening gemaak vir 'n minimum-verblyftydperk van sewe jaar vir EU-buitelanders wat aansoek om maatskaplike toelaes wil doen. Betrekkinge met Sentraal- en Oos-Europese lidlande is hierdeur vertroebel.

Tussen 1 Januarie 1973 en 31 Januarie 2020 was die Verenigde Koninkryk 'n lidland van die [[Europese Unie]]. Ontevredenheid met die EU se beleid van politieke integrasie en massa-immigrasie uit Oos-Europese EU-lidlande, wat buitengewone druk op gesondheidsdienste en die behuisings- en arbeidsmark geplaas het, was van die hoofredes vir 'n meerderheid Britse kiesers om in 'n referendum op 23 Junie 2016 teen die land se voortgesette EU-lidmaatskap te stem.

== Vervoer ==
[[Lêer:London heathrow 01.JPG|duimnael|'n Lugfoto van Londen se [[Lughawe Londen-Heathrow|Heathrow-lughawe]]]]
Nadat dekades lank min aandag aan die land se vervoerinfrastruktuur geskenk is, het die regering besluit om tussen 2014 en 2019 sowat ₤&amp;nbsp;9&amp;nbsp;miljard aan die opknapping van die Britse spoorwegstelsel te bestee. Premier Cameron het na hierdie projek as die grootste modernisering van Britse spoorweë sedert die [[Victoriaanse tydperk]] verwys.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Grossbritannien/Wirtschaft_node.html#doc347470bodyText8 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Verenigde Koninkryk – Ekonomie/Vervoer''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220113410/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Grossbritannien/Wirtschaft_node.html#doc347470bodyText8 |date=20 Februarie 2016 }}&lt;/ref&gt; Daarnaas sal die eerste fase van die nuwe hoëspoedtreinstelsel ''High Speed 2'' teen die jaar 2026 voltooi wees. Die koste van dié projek word op altesaam ₤&amp;nbsp;33&amp;nbsp;miljard beraam. ''[[Crossrail]]'', 'n nuwe wes-oostelike spoorlyn in die suide van Engeland, wat deur Sentraal-Londen sal loop, sal in 2018 in bedryf gestel word.

[[Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow]], die grootste van die vier internasionale lughawens in die Britse hoofstad, het lankal sy maksimumkapasiteit bereik, maar daar is nog geen besluit oor 'n oplossing vir dié vraagstuk geneem nie. Moontlike opsies is die bou van 'n derde aanloopbaan, die bou van 'n nuwe lughawe (byvoorbeeld naby die [[Teems]]monding, soos deur die vroeëre Londense burgemeester Boris Johnson voorgestel) of 'n sterker integrasie van Londen se vier bestaande lughawens.

== Demografie ==
{{Hoofartikel|Demografie van die Verenigde Koninkryk}}
[[Lêer:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|duimnael|Geskatte buitelands gebore bevolking volgens land van geboorte, April 2007–Maart 2008]]
[[Lêer:British expats countrymap.svg|duimnael|Geskatte aantal Britse burgers in die buiteland volgens lande, 2006]]
Die Britse Eilande het 'n lang tradisie van immigrasie. Mense uit ander wêrelddele het hulle hier gevestig om armoede en politieke, etniese of godsdienstige vervolging te ontvlug. In historiese tye het migrante van die Europese vasteland met die inheemse bevolking vermeng, so in die tyd van die [[Romeinse Ryk]] en gedurende die invalle van Angele, Saksers, Jute, [[Dene]] en Noormanne. Nadat Ierland onder Britse gesag gekom het, was Groot-Brittanje 'n gewilde bestemming vir [[Iere]].

[[Pogrom]]s in Oos-Europa en die opkoms van Nasionaal-Sosialisme en antisemitisme in die Duitse Ryk het baie [[Jode]] in die laat 19de eeu en in die 1930's genoodsaak om 'n heenkome in die Verenige Koninkryk te vind. Ná die Tweede Wêreldoorlog het groot getalle vlugtelinge uit die [[Sowjetunie|Sowjet-Russies]]-oorheerste Oos-Europa hulle in die land gevestig. Die huidige groot immigrantegemeenskappe van [[Wes-Indië|Wes-Indiese]] en [[Suid-Asië|Suid-Asiatiese]] oorsprong het in die 1950's en 1960's na die Verenigde Koninkryk geïmmigreer. Tans is meer as die helfte van die etniese minderheidsbevolking boorlinge van of nakomelinge van immigrante uit [[Indië]], [[Pakistan]] en [[Bangladesj]]. Naas groot groepe immigrante uit die Gemenebes van Nasies, onder wie 120&amp;nbsp;000 [[Australië]]rs,&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.theguardian.com/politics/2020/jan/07/brexit-australian-trade-minister-cant-imagine-visa-free-travel-deal-with-uk ''The Guardian, 7 Januarie 2020:Brexit: Australian trade minister 'can't imagine' visa-free travel deal with UK. Besoek op 7 Januarie 2020'']&lt;/ref&gt; [[Kanada|Kanadiërs]], [[Nieu-Seeland]]ers en [[Suid-Afrika]]ners, het ook talle Amerikaners, [[Han-Sjinese]], [[Suid-Amerika]]ners en burgers uit lidlande van die Europese Unie hulle hier gevestig.

Volgens die laaste Sensus van 2021 was van altesaam 60 miljoen inwoners in Engeland en Wallis 10 miljoen of 17 persent in die buiteland gebore.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/bulletins/internationalmigrationenglandandwales/census2021 |title=International migration, England and Wales: Census 2021 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=2 November 2022 |accessdate=20 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; 'n Buitengewoon groot persentasie van immigrante is in die binnestedelike gebiede saamgetrek, en meer as die helfte van die immigrantebevolking het hulle in [[Groter Londen]] gevestig.

== Boukuns en behuising ==
=== Behuising ===
Tans is daar ruim 22 miljoen wonings in die Verenigde Koninkryk waarvan sowat 'n vyfde voor die Eerste Wêreldoorlog ontstaan het. Die meeste hiervan (sowat 16 persent) dateer uit die periode tussen 1919 en 1945. Meer as die helfte van die bestaande behuising is tussen die einde van die Tweede Wêreldoorlog en 1990 opgerig, die res het sedertdien ontstaan.&lt;ref&gt;{{en}} Charles O'Brien: ''Houses – An Architectural Guide. Pevsner Introductions''. New Haven and London: Yale University Press 2016, bl. 7&lt;/ref&gt;

Die Verenigde Koninkryk is tradisioneel 'n land van huiseienaars. So bestaan vier vyfdes van alle behuising uit enkelgesinshuise met gewoonlik twee verdiepings. Net twintig persent van die Britse bevolking word in woonstelgeboue gehuisves. 220&amp;nbsp;000 woongeboue word as huise van besondere argitektoniese of historiese belang gelys.&lt;ref&gt;{{en}} O'Brien (2016), bl. 7&lt;/ref&gt;

== Media ==
=== Perswese ===
; Historiese agtergrond
[[Lêer:Times 1788.12.04.jpg|duimnael|200px|Titelblad van ''The Times'', 4 Januarie 1788, een van die oudste dagblaaie ter wêreld]]
Dagblaaie het vanaf die tweede helfte van die 19de eeu vir die eerste keer die breë publiek bereik. Die rede hiervoor was hoofsaaklik finansieel van aard – oorspronklik is 'n belasting van vier pence per eksemplaar gehef (die sogenaamde ''stamp duty'' wat in 1695 vir alle gedrukte publikasies ingevoer is) wat eers in 1836 tot een pennie verlaag en in 1855 heeltemal afgeskaf is. In dié jaar was die ''Daily Telegraph'' se verkoopprys een pennie. Dertig jaar later het dié dagblad die hoogste sirkulasiesyfer ter wêreld bereik.

Geletterdheid en leesvaardigheid onder leerders is in 1880 deur die ''Elementary Education Act'' (&quot;Wet op elementêre onderwys&quot;) bevorder wat skoolbywoning verpligtend gemaak het vir kinders tot tien jaar. Die groeiende getal geletterdes in die laerklas was 'n belangrike teikenmark vir goedkoop weekblaaie waarin klein artikels en stories uit die alledaagse lewe gepubliseer is. Voorbeelde hiervan is ''Tit-Bits'' (&quot;Lekkerhappies&quot;, vanaf 1881), ''Answers'' (&quot;Antwoorde&quot;, vanaf 1888) en ''Pearson's Weekly'' (&quot;Pearson se Weekblad&quot;, vanaf 1890).

Alfred Harmsworth (later die 1ste Viscount Northcliffe, 1865–1922), stigter en uitgewer van ''Answers'', was 'n baanbreker vir poniekoerante wat op die massamark gemik was soos die ''Daily Mail'' wat vanaf 4 Mei 1896 in Londen verskyn en omstreeks 1900 reeds 'n rekord-verkoopsyfer van een miljoen bereik het. Aan die ander kant van die persspektrum was ''The Times'', 'n gehaltedagblad wat vir die eerste keer in 1788 verskyn het.

In Londen is omstreeks 1900 nege aand- en sewe Sondagkoerante uitgegee. Die breë Edwardiaanse leserspubliek het eers gaandeweg gewend geraak aan gedrukte publikasies, en so was die mark nog nie ryp vir goedkoop geïllustreerde tydskrifte met hoë sirkulasie nie.&lt;ref&gt;{{de}} Dr. Fritz Winzer (red.): ''Kulturgeschichte Europas. Von der Antike bis zur Gegenwart''. Keulen: Naumann &amp; Göbel, bl. 633&lt;/ref&gt;

; Die Britse perslandskap vandag
[[Lêer:London papers for South Africa, Poland, Australia, New Zealand - geograph.org.uk - 640967.jpg|duimnael|links|Dagblaaie vir Suid-Afrikaanse, [[Pole|Poolse]], Australiese en Nieu-Seelandse immigrante word in Londen gratis versprei]]
Vandag word die Britse perslandskap sowel ten opsigte van sirkulasie- en verkoopsyfers asook nasionale reputasie deur Londense dagblaaie oorheers. Algemeen word daar 'n onderskeiding gemaak tussen poniekoerante vir die massamark, sogenaamde ''tabloids'', met sirkulasiesyfers van miljoene eksemplare, en gehaltedagblaaie met aansienlik kleiner verkoopsyfers. Slegs vier poniekoerante verenig sowat vyf sesdes van die totale sirkulasiesyfer van oggendblaaie op hulle.

In die algemeen word Britse dagblaaie nie formeel met enige politieke party verbind nie, maar die meeste weerspieël in hul kommentare en verslaggewing nogtans die politieke oortuigings van hul eienaars. So steun die poniekoerant ''Daily Mail'' en die gehaltedagblad ''The Daily Telegraph'' gewoonlik die Konserwatiewe Party, terwyl die poniekoerant ''The Daily Mirror'' en die gehaltedagblad ''The Guardian'' meestal simpatiek teenoor die beleid van die Britse Arbeidersparty staan.

Die Verenigde Koninkryk se mees verkoopte dagblad ''The Sun'' is in 1969 deur die Australiese persmagnaat Rupert Murdoch se onderneming ''News International'' oorgeneem en het sy sirkulasiesyfer vervolgens deur sensasiestories, uitgebreide sportverslaggewing en erotiese beeldmateriaal opgestoot. In die vroeë 1970's het dié blad nog die Arbeidersparty gesteun, maar vanaf 1979 politieke simpatie vir die konserwatiewe regering onder Margaret Thatcher getoon. In die laat 1990's het dit weer die Arbeidersparty se beleid begin steun.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom/44723/Newspapers ''Encyclopædia Britannica: United Kingdom – Newspapers. Besoek op 1 Januarie 2015'']&lt;/ref&gt;

In Engeland verskyn daarnaas 'n verskeidenheid streekskoerante as dag- en weekblaaie asook nasionale weekblaaie waarvan sommige op bepaalde etniese gemeenskappe gemik is.

== Sport ==
[[Lêer:Champions statue.jpg|duimnael|links|[[Standbeeld]] in [[Londen]] ter ere van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|Sokkerwêreldkampioen 1966]] Engeland]]
[[Lêer:Wembley-Stadion 2013.jpg|duimnael|[[Wembley-stadion]], Londen, tuiste van die [[Engelse nasionale sokkerspan]], is een van die duurste stadions ooit.&lt;ref name=&quot;CNN-NFLStad&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles/ |title=Los Angeles to build world's most expensive stadium complex |publisher=[[CNN]] |date=19 Januarie 2016 |accessdate=5 Julie 2017 |author=Matthew Ponsford |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705223847/http://edition.cnn.com/2016/01/19/architecture/new-nfl-stadium-los-angeles |archive-date=5 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:England world cup winners.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale rugbyspan]] nadat hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gewen het]]
[[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|duimnael|Die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]] is vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] opgerig]]
[[Lêer:2019 World Cup winning England Cricket team with PM Theresa May.jpg|duimnael|links|Die [[Engelse nasionale krieketspan]] word ná hul oorwinning tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] deur die destydse eerste minister [[Theresa May]] ontvang]]
[[Lêer:Saville vs Broady – Wimbledon Boys Singles Final 2011.jpg|duimnael|[[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]], die oudste [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-tennistoernooi, word jaarliks in Junie en Julie in Wimbledon, Londen, aangebied]]
[[Lêer:R&amp;A Clubhouse, Old Course, Swilcan Burn bridge.jpg|duimnael|St Andrews, Skotland, die tuiste van gholf. Die standaard 18-putjie gholfbaan is in 1764 by St Andrews geskep.&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;&gt;{{en}} Forrest L. Richardson (2002). &quot;Routing the Golf Course: The Art &amp; Science That Forms the Golf Journey&quot;. bl. 46. John Wiley &amp; Sons&lt;/ref&gt;]]
Gewilde sporte soos [[sokker]], [[tennis]], [[rugby]], [[Rugby League]], [[gholf]], [[boks]], [[netbal]], [[roei]] en [[krieket]] het in die Verenigde Koninkryk ontstaan of aansienlike ontwikkeling ondergaan. Die reëls en kodes van baie moderne sporte het in die 19de eeuse Victoriaanse Brittanje ontstaan en in 2012 – tydens die openingseremonie van die [[Olimpiese Somerspele 2012]] in Londen – het die President van die IOK, [[Jacques Rogge]], verduidelik: &quot;Hierdie wonderlike, sportliefhebbende land word wyd erken as die geboorteplek van moderne sport. Dit is hier waar die begrippe sportmanskap en billike spel eers in duidelike reëls en regulasies gekodifiseer is. Hier is sport as 'n opvoedkundige hulpmiddel in die skoolkurrikulum opgeneem.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |title=Opening ceremony of the games of the XXX Olympiad |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |accessdate=30 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |title=Unparalleled Sporting History |publisher=[[Reuters]] |accessdate=3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203031252/http://uk.reuters.com/article/2012/07/23/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die meeste internasionale toernooie en kampioenskappe word Engeland, Skotland en Wallis deur aparte spanne verteenwoordig. Noord-Ierland en die Republiek Ierland stuur gewoonlik 'n gemeensame span wat die hele Ierland verteenwoordig, met uitsondering van sokker, Olimpiese Spele en die [[Statebondspele]]. In sportiewe opsig word die Engelse, Skotse, Walliese en Ierse/Noord-Ierse spanne dikwels Tuisnasies genoem. In sommige sportsoorte word die Verenigde Koninkryk deur 'n enkele span verteenwoordig, soos tydens Olimpiese Spele, waar die VK as Groot-Brittanje optree. Die [[Olimpiese Somerspele 1908]], [[Olimpiese Somerspele 1948]] en [[Olimpiese Somerspele 2012]] is in Londen aangebied, waarvolgens dié stad die eerste geword het om die spele drie keer aan te bied. Groot-Brittanje het tot dusver aan elke moderne Olimpiese Spele deelgeneem en is derde op die algehele medaljetabel. Van 2010 tot 2019 het die Verenigde Koninkryk sy &quot;Dekade van Sport&quot; met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis gevier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=11 November 2011 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113655/https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009113653/https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n 2003-meningspeiling is sokker die gewildste sportsoort in die Verenigde Koninkryk.&lt;ref name=&quot;sports poll&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |publisher=Ipsos-Mori |date=22 Desember 2003 |accessdate=15 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415155147/https://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |archive-date=15 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Engeland word deur [[FIFA]] as die geboorteplek van klubsokker erken, en die Sokkerassosiasie is die oudste van sy soort, en die reëls van sokker is in 1863 deur Ebenezer Cobb Morley vir die eerste keer opgestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |title=The father of football deserves much more |publisher=The Times |author=Alyson Rudd |date=7 April 2008 |accessdate=4 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604183514/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |archive-date=4 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |title=Sheffield FC: 150 years of history |publisher=[[FIFA]] |date=24 Oktober 2007 |accessdate=9 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709031414/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-date=9 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Elkeen van die vier Tuisnasies het sy eie sokkerassosiasie, nasionale spanne en ligastelsel. Die Engelse hoogste afdeling, die [[Premier League]], is die mees gesiene sokkerliga in die wêreld.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |newspaper=The Times |author=Sarah Ebner |date=2 Julie 2013 |accessdate=9 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109224228/http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |archive-date=9 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste internasionale sokkerwedstryd is op 30 November 1872 tussen Engeland en Skotland gespeel.&lt;ref name=&quot;BBC article&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |title=The first international football match |publisher=[[BBC]] |author=Paul Mitchell |date=November 2005 |accessdate=26 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626185258/http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Engeland, Skotland, Wallis en Noord-Ierland neem gewoonlik met eie spanne aan internasionale toernooie deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |title=Why is there no GB Olympics football team? |publisher=[[BBC]] |date=5 Augustus 2008 |accessdate=18 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090118185227/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |archive-date=18 Januarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Engeland het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966]] aangebied, wat deur die gasheer gewen is.

Volgens dieselfde 2003-meningspeiling is rugby die naasgewildste sportsoort in die VK.&lt;ref name=&quot;sports poll&quot; /&gt; Dié sport het op die [[Rugby-skool]], [[Warwickshire]], ontstaan en op 27 Maart 1871 is die eerste internasionale rugbywedstryd (toetswedstryd) tussen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 |title=Six ways the town of Rugby helped change the world |publisher=[[BBC]] |accessdate=29 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Godwin, Terry; Rhys, Chris (1981).''The Guinness Book of Rugby Facts &amp; Feats''. bl. 10. Enfield: Guinness Superlatives Ltd&lt;/ref&gt; Engeland, Skotland, [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, die vernaamste rugbytoernooi in die [[Noordelike Halfrond]]. Sportbeheerliggame in Engeland, Skotland, Wallis en Ierland organiseer en reguleer die spel op hulle eie.&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=0-IiowvNomMC&amp;pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |authors=Jaco Louw, Derrick Nesbit |publisher=South Publishers |location=Johannesburg |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0}}&lt;/ref&gt; Beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] is deur die Tuisnasies en Frankryk saam aangebied; tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] is enkele wedstryde in Wallis en Skotland aangebied en die [[Rugbywêreldbeker 2015]] is in Engeland en Wallis gehou. Al om die vier jaar stel Engeland, Ierland, Skotland en Wallis 'n gemeensame span saam, die [[Britse en Ierse Leeus]]. Dié span toer na die [[Suidelike Halfrond]] en besoek afwisselend die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British &amp; Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=14 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt;

[[Krieket]] is in Engeland uitgedink en sy wette is in 1788 deur die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) opgestel.&lt;ref&gt;{{en}} Colin White (2010). &quot;Projectile Dynamics in Sport: Principles and Applications&quot;. bl. 222. Routledge&lt;/ref&gt; Die [[Engelse nasionale krieketspan]], beheer deur die [[Engelse en Walliese Krieketraad]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ |title=About ECB |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |accessdate=28 April 2013}}&lt;/ref&gt; en die [[Ierse nasionale krieketspan]], beheer deur [[Krieket Ierland]], is die enigste nasionale spanne van die VK met [[Toetskrieket|toetsstatus]]. Spanlede is van die belangrikste countyspanne afkomstig, en sluit beide Engelse en Walliese spelers in. Anders as in sokker en rugby stuur Engeland en Wallis in krieket nie aparte spanne nie, alhoewel Wallis in die verlede ook sy eie span op die veld gesit het. Ierse en Skotse spelers het al vir Engeland gespeel, aangesien nóg Skotland nóg Ierland oor toetsstatus beskik en onlangs [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] begin speel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.scotsman.com/scotland/Howzat-happen-England-fields-.5519537.jp |title=Howzat happen? England fields a Gaelic-speaking Scotsman in Ashes |publisher=The Scotsman |author=Martyn McLaughlin |date=4 Augustus 2009 |accessdate=30 Desember 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |title=Uncapped Joyce wins Ashes call up |publisher=[[BBC]] |date=15 November 2006 |accessdate=1 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201163717/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/england/6149210.stm |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Skotland, Engeland (en Wallis) en Ierland (insluitende Noord-Ierland) het reeds aan [[krieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem, en Engeland het die [[Krieketwêreldbeker 2019|2019-toernooi]] gewen. Tot dusver is vyf krieketwêreldbekertoernooie ([[Krieketwêreldbeker 1975|1975]], [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]], [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en 2019) op Britse bodem aangebied, meer as in enige ander land. Daar is 'n professionele ligakampioenskap waarin klubs 17 Engelse counties en 1 Walliese county verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/history/pages/counties_glamorgan.shtml |title=Glamorgan |publisher=[[BBC]] |date=Augustus 2009 |accessdate=26 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120726030056/http://www.bbc.co.uk/wales/southeast/sites/history/pages/counties_glamorgan.shtml |archive-date=26 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die moderne spel [[tennis]] het in die 1860's in Birmingham, Engeland, ontstaan en daarvandaan in die wêreld versprei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.itftennis.com/abouttheitf/worldwide/history.asp |title=History of Tennis |publisher=Internasionale Tennisfederasie |accessdate=28 Julie 2008}}&lt;/ref&gt; Die wêreld se oudste tennistoernooi, die [[Wimbledon-kampioenskap]], is in 1877 vir die eerste keer aangebied en word nou oor twee weke in laat Junie en vroeg Julie gehou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/06/14/tennis.wimbledon.125th.anniversary.museum/index.html |title=125 years of Wimbledon: From birth of lawn tennis to modern marvels |publisher=[[CNN]] |author=Gary Morley |date=22 Junie 2011 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114004/http://edition.cnn.com/2011/SPORT/tennis/06/14/tennis.wimbledon.125th.anniversary.museum/index.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Volbloedperdewedrenne, wat onder [[Karel II van Engeland]] as die &quot;sport van konings&quot; verskyn het, is in die hele VK gewild en sluit wêreldbekende wedrenne soos die Grand National, Epsom-derby, Royal Ascot en die Cheltenham Nasionale Jagfees (insluitende die Cheltenham Goudbeker) in. Die VK is ook suksesvol in die internasionale sportarena van roei.

Die VK is ook bekend vir [[motorsport]]. Baie spanne en renjaers in [[Formule Een]] (F1) is in die VK gebaseer, en die land het meer renjaer- en vervaardigerskampioenskappe as enige ander land gewen. Die VK het in 1950 die eerste F1 Grand Prix op [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], die huidige ligging van die [[Britse Grand Prix]] wat jaarliks in Julie gehou word, aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.silverstone.co.uk/about/history/1950s/ |title=The History of British Motorsport and Motor Racing at Silverstone – The 1950s |publisher=[[Silverstone-renbaan]] |accessdate=20 Junie 2015}}&lt;/ref&gt; Die VK bied bene van die Grand Prix motorfietswedrenne, wêreldtydrenkampioenskap en FIA Wêrelduithouritkampioenskap aan. Die belangrikste nasionale motorwedren is die Britse toerwakampioenskap. Motorfietswedrenne soos die Eiland Man TT en die North West 200 het 'n lang tradisie.

[[Gholf]] is op ses van die gewildste sporte, volgens deelname in die VK. Alhoewel St Andrews in Skotland die sport se tuisbaan is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf |title=Tracking the Field |publisher=Ipsos MORI |accessdate=5 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004856/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf |archive-date=5 Februarie 2009}}&lt;/ref&gt; is Musselburgh Links' Old Golf Course die wêreld se oudste gholfbaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm |title=Links plays into the record books |publisher=[[BBC]] |date=17 Maart 2009 |accessdate=21 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321081222/http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm |archive-date=21 Maart 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1764 is die standaard 18-putjie gholfbaan by St Andrews geskep, toe lede die baan van 22 na 18 putjies verminder het.&lt;ref name=&quot;Forrest&quot; /&gt; Die oudste gholftoernooi wêreldwyd en die eerste vername gholfkampioenskap, die [[Britse Ope]], word jaarliks op die naweek van die derde Vrydag in Julie aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pgatour.com/2007/travel/07/16/trans_071607/index.html |title=The Open Championship – More Scottish than British |publisher=PGA Tour |accessdate=2 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002214520/http://www.pgatour.com/2007/travel/07/16/trans_071607/index.html |archive-date=2 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Rugby League]] het in 1895 Huddersfield, Wes-Yorkshire ontstaan en is veral in Noord-Engeland gewild.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/?id=7rY2tVBypH0C&amp;pg=PA27 |title=Professional identities: policy and practice in business and bureaucracy |isbn=978-1-84545-054-0 |author=Shirley Ardener |publisher=Berghahn |location=New York |year=2007 |page=27}}&lt;/ref&gt; 'n Saamgestelde &quot;Groot-Brittanje-leeu&quot;-span het aan die Rugby League-wêreldbeker en toetswedstryde deelgeneem, maar sedert 2008 beskik Engeland, Skotland en Ierland oor hul eie nasionale spanne.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rlwc08.com/ |title=Official Website of Rugby League World Cup 2008 |publisher=Rugby League World Cup 2008 |accessdate=25 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225130118/http://www.rlwc08.com/ |archive-date=25 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Groot-Brittanje word steeds behou as die volle nasionale span. Super League is die hoogste vlak van professionele Rugby League in beide die VK en Europa. Dit bevat 11 spanne van Noord-Engeland, en een span elk uit Londen, Wallis en Frankryk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/100-years-of-rugby-league-from-the-great-divide-to-the-super-era-1597130.html |title=100 years of rugby league: From the great divide to the Super era |publisher=The Independent |author=Andrew Baker |date=20 Augustus 1995 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113652/https://www.independent.co.uk/sport/100-years-of-rugby-league-from-the-great-divide-to-the-super-era-1597130.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die &quot;Queensberry-reëls&quot;, [[boks]] se stelsel van algemene reëls, is in 1867 na John Douglas genoem, en vorm die grondslag van die moderne bokssport.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/boxing/The-Queensberry-rules |title=The Queensberry rules |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=8 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; [[Snoeker]] is nog een van die Verenigde Koninkryk se gewilde sportuitvoere, en die wêreldkampioenskap word jaarliks in [[Sheffield]] aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6288739.stm |title=China in Ding's hands |publisher=[[BBC]] |author=Saj Chowdhury |date=22 Januarie 2007 |accessdate=27 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070827174441/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/snooker/6288739.stm |archive-date=27 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Noord-Ierland is Gaeliese voetbal en hurling gewilde spansporte, beide in deelname en bywoning, en Ierse uitgewekenes in die VK en VSA neem ook daaraan deel.&lt;ref name=&quot;CJSHurl&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://jscms.jrn.columbia.edu/cns/2007-04-10/gould-hurling.html |title=The ancient Irish sport of hurling catches on in America |work=Columbia News Service |publisher=Columbia Journalism School |author=Joe Gould |date=10 April 2007 |accessdate=14 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814161210/http://jscms.jrn.columbia.edu/cns/2007-04-10/gould-hurling.html |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Shinty]] (of ''camanachd'') is in die [[Skotse Hoogland]] gewild.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |title=Shinty |publisher=Scottish Sport |accessdate=16 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190916014743/http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |archive-date=16 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hoogland-spele word gedurende lente en sommer in Skotland aangebied, waartydens die Skotse en Keltiese kultuur en erfenis, veral dié van die Skotse Hoogland, gevier word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.scotland.org/about-scotland/sport |title=Sport in Scotland |publisher=Scotland.org |accessdate=20 Junie 2015}}&lt;/ref&gt;

== Simbole ==
[[Lêer:Britannia-Statue.jpg|duimnael|links|upright|Standbeeld van [[Britannia (simbool)|Britannia]] in [[Plymouth]]. Britannia is 'n nasionale personifikasie van die VK]]
[[Lêer:John Bull - World War I recruiting poster.jpeg|duimnael|upright|John Bull-plakkaat tydens die Eerste Wêreldoorlog]]
Die [[vlag van die Verenigde Koninkryk]] is die Unievlag (ook bekend as ''Union Jack''). Dit is in 1606 met die oormekaarplasing van die [[vlag van Engeland]] oor die [[vlag van Skotland]] geskep en in 1801 is die Ierse Sint Patrick-vlag bygevoeg. Wallis word nie op die Unievlag verteenwoordig nie, aangesien Wallis voor die stigting van die Verenigde Koninkryk deur Engeland verower en ingelyf is. Die moontlikheid om die Unievlag te herontwerp om die verteenwoordiging van Wallis in te sluit, is nie heeltemal verwerp nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |title=Welsh dragon call for Union flag |work=BBC News |date=27 November 2007 |accessdate=17 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113727/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[volkslied]] van die Verenigde Koninkryk is ''[[God Save the King]]''; as die monarg manlik is word in die lirieke ''King'' met ''Queen'' vervang.

Die wapen van die Verenigde Koninkryk toon die drie leeus van Engeland (twee keer), die Skotse leeu en die Ierse harp. Heraldies regs die leeu vir Engeland en links die eenhoring vir Skotland. Onder is die Britse leuse ''Dieu et mon droit'' (Frans vir: &quot;God en my reg&quot;). In Skotland lyk die wapen effens anders.

[[Britannia (simbool)|Britannia]] is 'n nasionale personifikasie van die Verenigde Koninkryk en afkomstig van die Romeinse Brittanje.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |title=Britannia on British Coins |publisher=Chard |accessdate=25 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218113915/https://24carat.co.uk/britanniaframe.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Britannia word as 'n jong vrou met bruin of goue hare uitgebeeld; sy dra 'n Korinthiese helm en 'n wit rok. Sy hou [[Poseidon]] se drietandvurk en 'n skild met die Unievlag op. Soms ry sy op die rug van 'n [[leeu]]. Sedert die hoogtepunt van die Britse Ryk in die laat 19de eeu word Britannia dikwels met die Britse oorheersing van die see verbind, byvoorbeeld in die patriotiese liedjie ''Rule, Britannia!''. Tot in 2008 is die leeu op die Britse vyftigpenniemuntstuk en tienpenniemuntstuk langs Britannia uitgebeeld. Dit word ook as 'n simbool op die nieseremoniële vlag van die [[Britse Weermag]] gebruik.

'n Tweede, minder gebruikte personifikasie van die nasie is die karakter John Bull. Die [[Engelse bulldog]] word soms as 'n simbool van die Verenigde Koninkryk gebruik en word met Winston Churchill se weerwil teen Nazi-Duitsland verbind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Steve Baker |title=Picturing the Beast |url=https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8 |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |page=[https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8/page/52 52] |isbn=978-0-252-07030-3}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/United-Kingdom|title=United Kingdom|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 Julie 2026}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/|title=United Kingdom|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 Julie 2026}}

; Geskiedenis
----
* {{en}} {{cite book|author=Frank Welsh|title=The Four Nations: A History of the United Kingdom.|url=https://archive.org/details/fournationshisto0000wels_n8t8|publisher=Yale University|location=New Haven|year=2002|isbn=0-300-09374-8}}
* {{de}} {{cite book|authors=Hans Kastendiek, Karl Rohe, Angelika Volle|title=Grossbritannien: Geschichte, Politik, Wirtschaft, Gesellschaft.|url=https://archive.org/details/grobritannienges0000unse|edition=2de|publisher=Campus|location=Frankfurt/New York|year=1999|isbn=3-593-36193-0}}
* {{en}} {{cite book|author=Jim Bulpitt|title=Territory and Power in the United Kingdom: An Interpretation.|url=https://archive.org/details/territorypowerim0000unse|publisher=Manchester University|location=Manchester|year=1983|isbn=0-7190-0937-5}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|United Kingdom|Verenigde Koninkryk}}
{{Wikt|Verenigde_Koninkryk}}

; Algemene inligting
----
* {{en}} [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20060214063101/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703&amp;Pos=&amp;ColRank=1&amp;Rank=272 UK 2004 Factbook]
* {{en}} [http://www.statistics.gov.uk/ Office of National Statistics]
* {{en}} [http://www.macs.hw.ac.uk/britishisles/ The British Isles] Independent view of the UK
* {{en}} [http://www.ukcities.co.uk/ UK Cities] lists a variety of useful resources for every city in the UK
* {{en}} [http://www.streetmap.co.uk/ www.streetmap.co.uk] alternative to multimap
* {{en}} [http://www.upmystreet.com/ www.upmystreet.com] detailed localised information about places in the United Kingdom
* {{en}} [http://www.streetmap.co.uk/ www.streetmap.co.uk] alternative to multimap

; Geskiedenis
----
* {{en}} [http://www.nationalarchives.gov.uk/ The National Archives]
* {{en}} [http://www.bbc.co.uk/history/state/nations/ BBC Nations] Geskiedenis van die lande in die VK
* {{en}} [http://www.walkingtree.com/ Mercator's Atlas] Maps of Cornwall &amp; Wales (&quot;Cornewallia en Wallia&quot;), Ireland (&quot;Irlandia&quot;), Scotland (&quot;Scotia&quot;) and England (&quot;Anglia&quot;) circa 1564.

; Politiek en administrasie
----
* {{en}} [http://www.royal.gov.uk/ The British Monarchy]
* {{en}} [http://www.parliament.uk/ The United Kingdom Parliament]
* {{en}} [http://www.number-10.gov.uk/ Number 10 Downing Street] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516045744/http://www.number-10.gov.uk/ |date=16 Mei 2008 }}
* {{en}} [http://www.opsi.gov.uk/ Office of Public Sector Information] Source for all UK legislation 1987-present (successor to Her Majesty's Stationery Office)

; Media
----
* {{en}} [http://www.bbc.co.uk/ British Broadcasting Corporation (BBC)]

; Toerisme
----
* {{en}} {{Wikivoyage|United Kingdom|Verenigde Koninkryk}}
* {{en}} [http://www.justuk.org/ UK travel guide] United Kingdom for travellers
* {{en}} [http://www.world66.com/europe/unitedkingdom World66 Guide to United Kingdom – A travel guide written by its users] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050805082035/http://www.world66.com/europe/unitedkingdom |date= 5 Augustus 2005 }}
* {{en}} [http://www.tomsbritain.com/ Tom's Britain – A website about interesting things to do in Britain]

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
| Noord = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Faroëreilande}}
| Noordoos = [[Noorse See]] • {{vlagland|Noorweë}}
| Oos = [[Noordsee]] • {{vlagland|Denemarke}} • {{vlagland|Duitsland}}
| Suidoos = [[Noordsee]] • {{vlagland|België}} • {{vlagland|Nederland}}
| Suid = [[Engelse Kanaal]] • {{vlagland|Frankryk}}
| Suidwes = [[Asore]] ({{vlagland|Portugal}}) • [[Keltiese See]]
| Wes = {{vlagland|Ierland}} • [[Ierse See]]
| Noordwes = {{vlagland|Ysland}} • [[Atlantiese Oseaan]]
}}

{{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}}
{{Lande van Europa}}
{{NAVO-lande}}
{{G7}}
{{G20}}
{{Premiers van die Verenigde Koninkryk}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Verenigde Koninkryk| ]]</text>
      <sha1>97ghx98x4yqrm9bxm8a96a2tvi8kp31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>C.J. Langenhoven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5538</id>
    <revision>
      <id>3362151</id>
      <parentid>3285810</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120963" sha1="jfx89sn74fgk7ecih5kxgumuzghtzhv" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam             = C.J. Langenhoven
| bynaam           = 
| beeld            = CJ Langenhoven.jpg
| beeldbeskrywing  = 
| onderskrif       = C.J. Langenhoven met sy gade Lenie (née Hugo) verlaat die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926
| geboortenaam     = Cornelis Jacob Langenhoven
| geboortedatum    = [[13 Augustus]] [[1873]]
| geboorteplek     = [[Hoeko]], [[Ladismith]]
| dood_datum       = [[15 Julie]] [[1932]]
| sterfteplek      = [[Oudtshoorn]]
| ouers            = 
| titel            = 
| nasionaliteit    = Suid-Afrika
| beroep           = Skrywer, redakteur, politikus
| bekend           = 
| salaris          = 
| termyn           = 
| voorganger       = 
| opvolger         = 
| eerbewyse        = 
| party            = 
| godsdiens        = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]]
| huweliksmaat     = Lenie van Velden
| kinders          = Engela
| webblad          = 
| handtekening     = 
}}

'''Cornelis Jacob Langenhoven''' (* [[13 Augustus]] [[1873]] - † [[15 Julie]] [[1932]]) was ’n regsgeleerde, koerantredakteur en [[Afrikaans]]e [[skrywer]], [[digter]] en [[dramaturg]]. Hy het as skrywersname C.J. Langenhoven en '''Sagmoedige Neelsie''' gebruik. Sy rol in die [[Afrikaans (taal)|Afrikaanse]] literatuur en [[kultuurgeskiedenis]] was formidabel. As [[Volksraad van Suid-Afrika|Volksraadslid]] en senator speel hy ’n groot rol in die erkenning van Afrikaans as amptelike landstaal.

== Lewe en werk ==
Cornelis Jacob Langenhoven is net na middernag in die vroeë oggendure van [[13 Augustus]] [[1873]] op die plaas Hoeko in die distrik [[Ladismith (kiesafdeling)|Ladismith]], [[Kaap]] gebore, slegs ’n paar uur nadat sy ouer broertjie (Andries Petrus Blignault Langenhoven) omgekom het in ’n brand in ’n stroois op die werf.&lt;ref&gt;Die vernaamste bron vir lewensbesonderhede is J.C. Kannemeyer se omvattende biografie “Langenhoven: ’n lewe”&lt;/ref&gt; Sy oorgrootvader is Pierre Guillaume Langenhoven, wat op 17 Oktober 1755 in Duinkerken in [[Frankryk]] gebore is en in 1774 uit Franssprekende [[België]] na Suid-Afrika kom. Sy grootvader is Philip Hendrik Morkel Langenhoven (gebore 19 Januarie 1812), agtste kind van die stamvader, wat getroud is met Margaretha Maria van Koppen. Sy vader, Cornelis Jacob Zetuin Langenhoven (26 Maart 1842 – 31 Mei 1923) en sy moeder, Rachel Margaretha Susanna Blignault (30 Mei 1848 – 18 Augustus 1873), is op 10 Junie 1867 op Ladismith getroud en hy is die jongste van hulle vier kinders. Sy een broer (Andries Petrus Blignault) en suster (Margaretha Susanna Petronella) is baie jonk oorlede en slegs sy oudste broer Philip Hendrik Morkel Langenhoven bereik ook volwassenheid. Vyf dae na sy geboorte is Langenhoven se moeder oorlede en in hierdie omstandighede word hy groot by sy oom Pieter Guillaume Langenhoven (10 April 1836 – 2 Julie 1919), sy vader se ouer broer, en tante Margarita Susanna Petronella Blignault (29 Oktober 1826 – 24 Augustus 1912), sy moeder se ouer suster, wat ook op die plaas Hoeko gewoon het en vir wie hy as sy ouers aanvaar. Sy oom en tante het nie eie kinders nie, maar benewens Langenhoven het hulle nog vier aangenome kinders gehad, wie se paaie egter vroeg geskei is. Sy biologiese pa is later weer getroud, hierdie keer met Cornelia Maria Joubert.

Langenhoven se skoolopleiding ontvang hy hoofsaaklik in [[Engels]], eers van ’n aantal goewernantes en dan vanaf 1883 in die nuutgestigte plaasskool op Hoeko by die Hollandse Meester Marthinus Paulus Bloemkolk. Vanaf 1888 gaan hy na die dorpskool op Ladismith waar meneer J.R. Frylinck die hoof was en in Junie 1890 kom hy eerste in die Hoërskooleksamen in die destydse [[Kaapkolonie]]. Dan gaan hy vanaf Julie 1890 skool onder mnr. C.F. Rosenow by die Riversdal Public School for Boys. Hier loseer hy aan huis van die parlementslid mnr. Daniel du Plessis Bland en hy matrikuleer in Junie 1892, waartydens hy derde op die merietelys van die Kaapkolonie geplaas word. Op skool ontwikkel hy ’n besondere voorliefde vir Latynse prosa, wat later goed te pas kom by sy studie in die regte en sy direkte en ekonomiese skryfstyl help vorm. Hy trek ook voordeel uit die studie van Macaulay se “''Essay on Milton''”. Die stylteorie wat hy later in “''Die Opdraende Pad''” ontwikkel het, is gebaseer op aantekeninge wat hy in hierdie voorgeskrewe boek gevind het. Op [[Riversdal]] stig hy ’n skooldebatsvereniging en is redakteur van die weeklikse skoolblad, wat hy onder die naam “''The Pursuit of Knowledge''” begin. Hy katkiseer en word in 1892 aangeneem by die [[NG Kerk]] op Ladismith, maar worstel vir lank met sy geloofsekerheid. In 1893 ontmoet hy die onderwyseres Helena de Vries van Prins Albert tydens ’n debatsaand wat op Ladismith gehou is en hulle raak in 1894 verloof.

Vanaf die begin van 1893 studeer hy aan die Victoria-Kollege (later die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]). Sy doelwit was om hom in die regte te bekwaam, maar Stellenbosch het nog nie ’n regsfakulteit gehad nie. Hy het dus beplan om eers die B.A.-graad op Stellenbosch te verwerf en dan óf by die South African College in Kaapstad in te skryf óf deur selfstandige studie as prokureursklerk te kwalifiseer. Hy vind die universiteitslewe vervelig en aangesien dit indertyd onnodig was om klasse by te woon om eksamens af te lê, bly hy die hele 1894 op die plaas vir selfstandige studie. Sy besluit om tuis te bly is waarskynlik ook versterk deur sy begeerte om meer tyd saam met Helena de Vries deur te bring. Aanvanklik is hy ingeskryf vir [[Engels]], [[Nederlandse Antille|Nederlands]], Latyn, [[Grieks (dubbelsinnig)|Grieks]], Logika en Sielkunde, maar hy skryf nie eksamens in Grieks en Sielkunde nie, terwyl sy uitslae in die ander vakke nie besonder goed is nie. Hy besef dat hy leiding nodig het en keer dan die volgende jaar terug kampus toe, waar hy in Junie 1895 die B.A.-graad behaal. Op universiteit het hy ’n aktiewe aandeel aan die debatsvereniging. In 1893 lewer hy as eerstejaarstudent ’n rede oor “''What shall be the future language of South Africa?''” waarin hy aandui dat hy dink dat Engels die taalstryd sal wen, dat daar geen toekoms is vir [[Nederlands]] nie en dat Afrikaans op daardie tydstip nie die vermoë bied vir intellektuele opvoeding nie, omdat dit nie ’n letterkunde het nie en slegs ’n beperkte woordeskat bevat.

Vanaf 8 Julie 1895 is Langenhoven onderwyser by ’n eenmanskooltjie op die plaas Langlaagte in die Transvaalse distrik [[Heidelberg]]. Sy termyn as hoof van hierdie skooltjie is nie ’n sukses nie en hy keer in Maart 1896 terug na Hoeko. Hy bly vir ’n tyd op die familieplaas, maar vestig hom dan op Ladismith, waar hy aanvanklik private onderwys gee. ’n Paar maande na sy terugkeer uit [[Transvaal]] word sy verlowing met Helena de Vries verbreek. Hy gaan kuier dan by Anna van Velden, vir wie hy private klasse gee om haar met haar skoolwerk te help. Gou raak hy verlief op Anna se ma, die weduwee Lenie van Velden. Op 23 Februarie 1897 trou hy op Ladismith met die tien jaar ouer Magdalena Maria (Vroutjie) Hugo (in daardie stadium die weduwee Van Velden). Sy is op 12 Mei 1863 op die plaas Nobelsfontein naby [[Victoria-Wes]] gebore en is op 23 Mei 1950 oorlede. Sy het reeds vier kinders uit haar vorige huwelik gehad, drie dogters (Anna Elizabeth Christina, gebore 1882; Elizabeth Overgaauw, gebore 1886; en Magdalena Antoinette, gebore 1889) en ’n seun (Cornelis Johannes Hugo, gebore 1891). Twee van haar kinders (Dirk en Margaretha Julia) is baie jonk oorlede. Hulle bly aanvanklik in sy vrou se huis op Ladismith, maar die verhouding tussen Langenhoven en sy stiefkinders, wat by hulle inwoon, is van die begin af nie baie goed nie. Later sou dit verder versleg weens Langenhoven se drinkery en ingrypende politieke verskille.

Van die einde van 1896 tot 1899 skryf Langenhoven in as kandidaat-prokureur by die firma Th. C.W. Johnson op Ladismith en hy verwerf in Junie 1899 die LL.B.-graad deur private studie aan die University of the Cape of Good Hope. Hy is nou gekwalifiseer om as beide advokaat en prokureur te werk. Op 17 Augustus 1899 word hy op die prokureursrol geplaas en begin hy as vennoot in die kantoor van J.A. Foster op Oudtshoorn. Hy is aanvanklik alleen na Oudtshoorn, maar op 18 Oktober 1899, ’n week nadat oorlog tussen die twee noordelike republieke in Suid-Afrika en Engeland verklaar is, sluit sy vrou en stiefkinders by hom aan in ’n huurhuis in Hoopstraat in [[Oudtshoorn]]. Die verhouding tussen Langenhoven en Foster werk nie goed uit nie en ná twee jaar as prokureur besluit hy om as advokaat in [[Kaapstad]] te praktiseer. Op 15 Augustus 1901 word Langenhoven dan as advokaat toegelaat in Kaapstad, ’n beroep wat hy tot 13 November 1902 sonder veel sukses beoefen. Sy vrou is met sy vertrek swanger en bly in Oudtshoorn agter; hy sluit weer by haar aan tussen Oktober 1901 en einde Januarie 1902 om haar by te staan met die bevalling. Op 22 Desember 1901 word sy enigste dogter, Margarita Rachel Engela, gebore. Engela is later met Niko Brümmer, ’n tandarts, getroud en hulle het een seun, Guillaume. Engela is op 20 Julie 1975 in die hospitaal op Ladismith oorlede. Guillaume, wat in 1971 ’n Ph.D.-graad in Wiskunde aan die [[Universiteit van Kaapstad]] behaal het, is getroud met Laetitia Conradie en hulle het drie seuns en ’n dogter, die bekende skryfster [[Willemien Brümmer]].

In Kaapstad begin Langenhoven reeds om alkohol oormatig te gebruik, ’n probleem wat hom die res van sy lewe sou kniehalter en in die tyd van sy verwydering van sy vrou ook tot groot spanning in die huwelik lei. Hy is na die geboorte van Engela teen die einde van Januarie 1902 terug na Kaapstad om sy praktyk as advokaat voort te sit, weer met weinig sukses. In Junie 1902 keer hy terug na Oudtshoorn om een saak te behartig en is in Augustus 1902 vir ’n laaste keer Kaapstad toe. Teen November 1902 is hy terug as prokureur op Oudtshoorn, weer in Foster se kantoor, waar hy onder meer wyd bekendheid verwerf op die gebied van watergeskille. Verder hanteer hy algemene sake wat gewoonlik op ’n plattelandse prokureur se pad kom, soos testamente en erfenisse, boedelprobleme, koop- en huurkontrakte, invorderings van agterstallige skuld, dagvaardings en enkele gevalle van diefstal, bedrog, egskeiding en naamskending. Waar hulle voorheen ’n huis gehuur het, koop sy vrou in Junie 1903 die huis waaraan hy die naam Arbeidsgenot gee en waar hy die res van sy lewe woon. Vanaf einde Maart 1912 is hy nie meer voltyds in die regspraktyk nie, maar hy behartig van tyd tot tyd tot 1918 nog enkele sake. Sy stiefdogter Anna van Velden het hom bygestaan in sy kantoor in Kerkstraat en later het Allan Pocock, wat met sy stiefdogter, Bessie, getrou het, as kandidaatprokureur by hom en Foster ingeskryf. Langenhoven was tot 1928 as prokureur geregistreer, waarna hy die Wetsgenootskap van die Kaap die Goeie Hoop versoek het dat sy lidmaatskap beëindig word omdat hy totaal onaktief was in die regswese.

Aanvanklik skryf hy vermaaklike verhale en gedigte in Engels, waarvan sommige gepubliseer word. Hy bemoei hom egter ook organisatories met debatsverenigings en lewer vir hierdie verenigings vroeg reeds ’n aantal samesprake in Afrikaans. In 1910 skryf hy vir die Engelse koerant ''The State'' ’n artikel oor “''The problem of the dual language in South Africa''”, waarin hy Engels eerder as Nederlands as die uiteindelike taal van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|Suid-Afrika]] sien, ten spyte van sy klaarblyklike sterk gevoel vir Afrikaans. Die Engelse prys hierdie artikel met entoesiasme en die [[Hollandse Huis|Hollandse]] dagblaaie reageer sterk, wat hom omstreeks April of Mei 1910 noop om sterk standpunt begin in te neem vir Afrikaans, aangesien hy veral negatief was dat Nederlands die taalstryd sou wen. Hierdie nuwe ingesteldheid en standpunt vind uiting in artikels wat in ''Ons Land'', ''De Volkstem'' en ''[[Die Brandwag]]'' verskyn. Op 1 April 1912 word hy redakteur van ''Het Zuid-Westen'', ’n Oudtshoornse nuusblad, wat hy vir die volgende drie jaar, benewens artikels oor aktuele sake, as podium vir sy opvattinge oor Afrikaans gebruik. Hier is [[Sarah Goldblatt]] vanaf September 1912 sy assistent en hulle het lewenslank ’n besonder hegte verhouding. Sy word sy vertroueling, sy klankbord en waarskynlik ook sy [[minnares]], en as kuratrise van sy literêre nalatenskap het sy die Langenhoven-legende tot met haar eie dood in 1975 met drif en toewyding aan die gang gehou. Die ineenstorting van die volstruisveremark aan die begin van 1914 raak die omgewing van Oudtshoorn besonder nadelig en ''Het Zuid-Westen'' word weens finansiële probleme gedwing om op 9 Januarie 1915 te sluit. Hiermee kom sy joernalistieke loopbaan tot ’n einde, hoewel hy as Sagmoedige Neelsie steeds gereelde politieke artikels vir ''[[Die Burger]]'' skryf en ook vanaf April 1922 die weeklikse rubriek “''Aan stille waters''” behartig, welke rubrieke later in twee bundels gepubliseer word. Vanaf die sluiting van ''Het Zuid-Westen'' maak Langenhoven hoofsaaklik ’n lewe deur sy inkomste as politikus en sy inkomste uit sy skryfwerk.

In ’n brief aan ''Het Zuid-Westen'' van 19 Januarie 1914 lewer Langenhoven ’n sterk pleidooi dat daar ’n nuwe lid vir Oudtshoorn in die komende Provinsiale Raadsverkiesing verkies moet word en hy stel homself voor as kandidaat. Die wyse waarop hy hom as kandidaat vir die Provinsiale Raad verkiesbaar gestel het, was nie alleen hoogs ongewoon nie, maar iets unieks in die politieke geskiedenis van Suid-Afrika. Dit tel egter in sy guns dat die kiesers nie tevrede was met die sittende lid nie en almal was moeg vir die outokratiese optrede van die administrateur, sir Frederic de Waal, en die raadslede se vrees om hom teen te gaan. Langenhoven se potensiële kiesers het geweet dat hy nie op hom sou laat trap nie. Op nominasiedag 2 Maart 1914 word hy dan ook voorgestel as kandidaat vir die Provinsiale Raad as lid van die [[Suid-Afrikaanse Party]] van Botha en Smuts. Daar was geen verdere nominasies nie; dus is hy onbestrede as verkose lid verklaar. Op 23 April van dieselfde jaar loods hy in die Provinsiale Raad ’n mosie deur waarvolgens Afrikaans as voertaal tot en met standerd vier in die [[Kruik|Kaaplandse]] skole erken word. Hierdie mosie word sonder ’n enkele teenstem aanvaar en in 1917 word Afrikaans in die hele laerskool ingevoer en vanaf 1920 ook in die hoërskool.

In 1913 word hy lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Zuid-Afrikaansche Akademie voor Taal, Letteren en Kunst]] en in Julie 1914 maak hy ’n drieledige voorstel aan die Akademievergadering in Bloemfontein. Hy stel onder andere voor dat die Akademie sy goedkeuring aan onderwys in Afrikaans gee, hulp verleen met die verskaffing van leermiddels in Afrikaans en ook ’n spellingkommissie aanstel om spelling in Afrikaans te standaardiseer. Hy lewer ook sy belangwekkende toespraak oor “''Afrikaans as voertaal''” by hierdie geleentheid en dit word later met spellingwysigings opgeneem in “''Ons weg deur die wêreld''” en ook deur [[P.J. Nienaber]] opgeneem in “''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II''”. Hierdie toespraak is ’n hoogtepunt in sy pleidooie vir Afrikaans en dit is opvallend hoe hy telkens die abstrakte en konkrete, teorie en praktyk, uitspraak en voorbeeld met mekaar afwissel en sy standpunt by herhaling aan die hand van illustrasies uit die eg-Afrikaanse werklikheid aan die toehoorder oordra. Langenhoven word hier verkies as lid van die eerste spellingkommissie, maar sy geografiese verwydering van die res van die kommissie lei daartoe dat hy geen werklike bydrae lewer nie en in 1915 nie herverkies word nie. Kort voor hierdie vergadering van die Akademie stel hy ook sy “''Memorie aan die Afrikaanse Taalgenootskap''” op, wat mede-onderteken word deur ’n aantal joernaliste wat daarop aandring om Afrikaans as medium vir hulle beriggewing te gebruik. Hierdie uitlaatklep vind hulle wanneer die [[Naspers|Nasionale Pers]] op 18 Desember 1914 op [[Stellenbosch]] gestig word en die daaropvolgende stigting van ''Die Burger'' in Julie 1915. Baie van Langenhoven se boeke verskyn hierna by Nasionale Pers en vele bydraes van hom in ''Die Burger''. Sarah Goldblatt verhuis in 1917 na Kaapstad en word daarna Langenhoven se skakelpersoon met die Nasionale Pers, wat sy onderhandelings met die uitgewers en die koerant behartig. Langenhoven se bande met hierdie groep versterk wanneer hy vanaf 24 April 1922 ’n gereelde weeklikse rubriek in ''Die Burger'' onder die titel “''Aan stille waters''” skryf, waarvoor hy dan ook ’n meer gereelde inkomste uit sy skryfwerk verkry. Langenhoven bedank in April 1925 uit die Akademie sonder opgaaf van redes, maar in ’n brief aan Sarah Goldblatt blyk dit dat hierdie bedanking geskied as gevolg van beide politieke oorwegings (weens die sterk teenwoordigheid van ondersteuners van die [[Suid-Afrikaanse Party]]) en literêre oorwegings (die oorheersing van letterkundiges wat hul studies in die buiteland afgehandel het en opvattings oor die letterkunde gehuldig het wat Langenhoven nie aanstaan nie).

Wanneer Botha en Smuts in 1915 tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] Duitswes-Afrika (tans Namibië) binneval en die rebel [[Jopie Fourie]] teregstel, ondersteun Langenhoven die politieke rigting van generaal Hertzog en verander sy alliansie in die Provinsiale Raad na die nuut gestigte [[Nasionale Party]]. Hy stig ook ’n tak van hierdie party in 1915 op Oudtshoorn en word die eerste voorsitter van hierdie tak. Redelik gou word hy ook opgeneem in die hoofbestuur van die Kaaplandse Nasionale Party en van 1929 tot sy dood is hy voorsitter, terwyl hy van die begin af lid was van die Federale Raad. In 1915 het hy hom verkiesbaar gestel vir die [[Volksraad]], waar hy Oudtshoorn sou verteenwoordig. Hy is aangewys as die Nasionale Party se kandidaat, maar het in die verkiesing van Oktober 1915 met 281 stemme teen die Suid-Afrikaanse Party se kandidaat verloor. In 1917 wen hy egter die verkiesing vir die Provinsiale Raad in Oudtshoorn en in Junie van hierdie jaar word hy ook tot die Uitvoerende Komitee van die Raad verkies. Iemand wat waardering uitspreek vir Langenhoven se politieke standpunte in hierdie tyd is die jong advokaat met boerderybelange in De Rust, S.P. le Roux. Le Roux is later Nasionale Party Kabinetsminister en Langenhoven word peetvader van sy seun, die skrywer [[Etienne Leroux]]. In 1920 word hy Volksraadslid vir Oudtshoorn wanneer hy die setel met ’n meerderheid van 225 teen die Suid-Afrikaanse Party se A.H. Mulder verower. Wat Langenhoven se vriend S.P. le Roux gevrees het, is egter nou bewaarheid. Hy was bang Langenhoven sou nie die nodige geduld aan die dag kon lê as hy in die koukus nie sy sin kon kry nie. Langenhoven was ongelukkig in die Volksraad en gefrustreerd as hy nie sy oogmerke gou genoeg kon bereik nie. Kort na die verkiesing het hy op Ladismith aan S.P. le Roux gesê hy wil terug na die Provinsiale Raad en dat sy vriend hom dan in sy plek vir die Volksraad moet beskikbaar stel. Le Roux wou egter niks weet nie.

In Februarie 1921 verloor Langenhoven die setel wanneer generaal Smuts weer ’n algemene verkiesing uitroep en die Suid-Afrikaanse Party met ’n meerderheid van 115 stemme wen. Ná Langenhoven se toetrede tot die politiek was sy salaris as politikus sy enigste vaste inkomste en hierdie nederlaag het beteken dat hy hierdie inkomste verloor het. Hy het dus probeer om ander werksgeleenthede te soek, aangesien die politiek ook maar wisselvallig was. In 1921 het hy sy oog op die professoraat in die regte aan die Universiteit Stellenbosch gehad, maar dit het nie gerealiseer nie. Ten spyte van bedenkinge oor sy individualisme en drankmisbruik word hy dan deur die Nasionale Party verkies as senator. Hy beklee hierdie pos tot met sy dood, wat hom in staat stel om ook met die amptelike erkenning van Afrikaans as landstaal op 25 Mei 1925 ’n beduidende rol te speel. Hy lewer besonder invloedryke toesprake in die parlement en is lid van die parlementêre komitee wat die saak ondersoek, verskeie belanghebbendes oor die regs- en taalkwessies uitvra en ook onderhandel met moontlike teenpartye.

Wanneer Langenhoven in Kaapstad was vir die Parlementsittings of Kaapstad om ander redes moes besoek, het hy gewoonlik by Sarah Goldblatt (eers in die [[Tuine, Kaapstad|Tuine]] en later in [[Mowbray]]) tuisgegaan.&lt;ref&gt;Kannemeyer bespreek die verhouding tussen Langenhoven en Sarah Goldblatt indringend in “Langenhoven: ’n lewe”, bladsye 645-654. Direkte aanhalings is afkomstig uit hierdie bron.&lt;/ref&gt; Sy moes hom telkens fisiek uit die ellendes van sy drankverslawing red, soms deur hom letterlik in die huis in te dra en te verpleeg. In Sarah het Langenhoven ook ’n geestesmaat gevind. Sy was die persoon buite sy huislike kring wat die hartstog van sy ideale verstaan het, wat sy kunstenaarsiel begryp en vertroetel het en vir wie hy ten volle met sy werk kon vertrou. Die twee het deur die jare ’n drukke korrespondensie gevoer en uit die korrespondensie is dit duidelik dat daar ’n baie hegte en diep vriendskap tussen hulle was en na baie mense se mening veel meer as net vriendskap. Na Sarah se dood was daar gerugte van ’n seksuele verhouding tussen die twee, maar Jan Scannell het hierdie gerugte as onwaar afgemaak. In sy biografie van Langenhoven meen [[J.C. Kannemeyer]] egter dat Scannell die kodes wat daar in die korrespondensie tussen Langenhoven en Sarah was, kon misgekyk het. In ’n brief van 11 Januarie 1926 het Sarah geskryf dat sy alle briewe van hom noukeurig nagegaan het. Alle briewe te make met sy manuskripte, politiek en die pers het sy gehou en die ander tot niet gemaak. Terwyl sy hiermee besig was, het sy “seergekry”, want elke brief “hou ’n intieme skakel uit die verlede voor my oë, en dit vind dadelik weerklank in my geheue en hart”. Daar is verseker kodes wat gereeld in briewe tussen hulle na vore kom wat slegs begryp kan word in die lig van ’n intieme verhouding tussen hulle. Telkens in Langenhoven se briewe is daar ’n soort refrein wat daardeur loop: “Alles is beuselagtig op die een ding ná wat ek nie kan skryf nie” (7 Julie 1924); “Daar is nie ’n ding wat ek sou kan sê nie of ek moet stilbly daarvan” (13 November 1924); “Jy weet, Sub, daar is niks hiervandaan te skryf nie, of ek moet skryf wat ek nie kan skryf nie” (7 Januarie 1925); “Maar ek kan nie vir jou skryf nie want oor die een ding waar my hart vol van is, moet ek nie skryf nie” (16 Junie 1925).

Langenhoven word veral onthou vir sy humoristiese en satiriese werke. Hy was 'n veelsydige skrywer wat meesterlike kort prosa en poësie geskryf het. Hy was welbekend vir sy skerp sin en sagte maniere. Hy het 'n denkbeeldige olifant geskep (baie mense wat hom geken het, kon getuig dat daar nooit 'n werklike olifant was nie&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html | title=Staaltjies rondom die skerpsinnigheid van C.J. Langenhoven | date=17 Maart 2000 | publisher=[[Die Burger]] | archive-url=https://archive.is/20130725160110/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html | archive-date=25 Julie 2013 | access-date=25 Julie 2013 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;) genaamd ''Herrie''.&lt;ref&gt;[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}&lt;/ref&gt; Hy het Herrie se naam in 'n klip gekerf langs die [[N12]]- nasionale hoofweg, halfpad binne-in [[Meiringspoort]], (buite Oudtshoorn). Hierdie klip staan bekend as [[Herrieklip]].

Benewens die los praatjies en gerugte was daar ander inligting wat ook meer lig op die hele saak werp. Die Pococks was doodseker dat daar ’n verhouding was. Vroutjie se kleindogter, Marjorie Pocock, was veral uitgesproke en het meer as een maal gepraat oor Langenhoven se seksuele onversadigbaarheid en onstuimighede, insluitend ’n insident met Sarah in die kantore van ''Het Zuid-Westen''. Dan het Guillaume Brümmer, Engela se seun, sy ouma en moeder een aand hoor gesels. Langenhoven se verhouding met Sarah het ter sprake gekom. Op Engela se vraag hoekom haar ma dit alles verduur het, antwoord Vroutjie: “Ek het hom liefgehad.” Sy het ook aangedui dat selfs die verhouding nie genoeg was om ’n breuk tussen hulle te bring nie, selfs nie die keer toe sy haar man en Saartjie in Arbeidsgenot op heterdaad in ’n bed betrap het nie. In Arbeidsgenot het Vroutjie vir Langenhoven die huislikheid verskaf sodat hy sy skeppingsdrang kon uitleef. Sy het met haar waardigheid, liefde en wysheid aan hom ’n vervullende huwelik en gelukkige tuiste gebied, terwyl Sarah vir hom ’n intellektuele stimulus was. Langenhoven is op Vrydag, [[15 Julie]] [[1932]] in sy huis op Oudtshoorn aan ’n [[hartaanval]] oorlede. Sy vrou is op 23 Mei 1950 oorlede en Sarah Goldblatt op 22 Mei 1975.

== Skryfwerk ==
{{Aanhalingsboks3 |aanhaling=Die meerderheid is reg, die minderheid opreg.|bron=C.J. Langenhoven}}

Behalwe sy moedertaal, Afrikaans, was Langenhoven magtig in Engels,&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 79: ''(En tussen hakies, en oor die algemeen, wil ek nou van hierdie geleentheid gebruik maak om te betuig dat my omvangryke lees en studie van die Engelse taal meer vir die vorming van my skrywe in my eie taal gedoen het as om my bloot te stel aan 'n anglisisme deur 'n onbedagsaamheid hier en daar. Engels is, soos Afrikaans, helder en reguit en saaklik. Jy sê wat jy te sê het en klaar.)''&lt;/ref&gt; Latyn&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl.78: ''As ek moet uitsoek onder my skuldverpligtings aan meneer Rosenow, vind ek dit moeilik om 'n kort lysie te maak, maar met die oog op die huidige doel meld ek vernaamlik twee, vereers sy deeglike voortbou op die grondslag deur meneer Frylinck gelê by die studie van die Latynse prosa. Meer en meer het hy Latyn vir my 'n lewende taal gemaak, en as ek met my werk in my eie taal blyk gegee het van begrip van die vereistes van logiese sinsbou, dan was daardie oefening in Latyn 'n groot bydraag daartoe. […] Toe ek later, as volwassene en getroude, in die regte studeer het vir die LL.B.-graad, by myself en sonder hulp, kon ek sulke Latynse werke soos die van Voet en die Pandekte van Justinianus vir my plesier lees, sonder om ooit aan die taal te dink.''&lt;/ref&gt; en redelik ook in Duits en in Hooghollands (Nederlands).&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 59-60: ''Ons kinders is gemaak Engels praat, selfs buitekant die skool, maar nooit was daar van Meester se kant die minste poging om ons te maak Hooghollands praat nie, selfs nie met hom nie, en selfs nie in die Hollandse klasse nie. Daar by ons, soos orals elders, was dit maar 'n vanselfsprekende saak dat jy 'n Afrikaner enige vreemde taal kan leer praat maar nie Nederlands nie. […] Meester Bloemkolk had van teoretiese grammatika geen grondige logiese begrip nie. (Ek het daar 'n Hollandse spraakkuns op skool gebruik – die liewe ou [[Marinus Stucki|Stucki]] s'n. Maar dáár was ook geen stucki logika in nie.) Maar Meester het my, vir meer as die betrokke standaard van onderwys en ouderdom, deeglik Nederlands geleer. Toe ek uit sy skool weggegaan het, het ek dit seker min swakker geskryf as wat ek dit vandag kan skryf. Verder het hy my, by die skoolwerk verby, 'n menige Nederlandse boeke geleen om te lees en ek het hulle verslind. En daar is geen twyfel aan nie dat my woordeskat (wat ek vandag nog altyd te armoedig vind vir die uitdrukkings van my gedagtes) deur Nederlandse lees en studie verbeter is.''&lt;/ref&gt; Langenhoven was gaande oor Latyn,&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 96-97:''En daarby had ek die voordeel dat ek my na hartelus kon verdiep in my lieflingsmedium, die Latynse prosa. Nie alleen het die ou Romeinse juriste 'n logiese regstelsel opgebou waarvan die politieke staatsinstellings en regsbegrippe en regspleging van die hele Westerse Europese beskawing die erfgenaam is nie. Met hulle rangskikking en terminologie het hulle 'n doeltreffende taalmasjinerie en gedagtemasjinerie vervaardig waarsonder dit moeilik is om te sien hoe selfs sulke skynbaar opsygaande geestesbedrywighede soos die verskillende natuurkundige vakke 'n medium van uitdrukking kon gevind het. Al het daardie medium nie Latyns gebly nie dan is hy die toepassing van die Latynse tradisie. Vér afwykendes, soos die Duitser en die Hollander en die Skandinawiër, het van Latyn geleer hoe om hulle eie taal vir intellektuele en wetenskaplike doeleindes bruikbaar te maak. En so, om tot die persoonlike doel terug te kom, het my Latyn my geleer om by die gebruik van eie Afrikaans die regte lyn te vat wat die kortste afstand tussen twee punte is; om oortolligheid en vertroebeling te vermy; om nie tevrede te wees met gesegdes wat niks sê nie; om my toe te lê op noukeurigheid van uitdrukking; om eenvoud en helderheid hartstogtelik ná te streef. In hierdie opsig loop die gees van die Latynse taal met die gees van Afrikaans saam, soos hy saamloop met die gees van die regswetenskap en die natuurwetenskap.''&lt;/ref&gt; maar kon geen vat kry in die Grieks wat hy op universiteit moes leer nie.&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 81: ''En dan, om nog 'n voorbeeld te noem, was Grieks een van ons onderwerpe. En net so 'n liefde ek altyd had vir Latyn, net so 'n renons had ek teen Grieks. 'n Taal moet eerlik en redelik wees. Waarvoor het hulle die ellendige aksente gaan opsit terwyl die poësie tog nie daarvolgens geskandeer word nie? En waarvoor was klem-aanduidings in daardie taal meer nodig as in enige ander – net maar om my studie te verswaar? Ook met die oorhoping van tye en deelwoorde kon ek nooit oor die weg kom nie omdat nòg boek nòg meester die logiese verskille van funksies daarvan vir my kon uitlê. Ek was geneig om te dink dat die ou Grieke self nie daardie funksies uit mekaar geken het nie.  En die woordbetekenisse was nog erger. Ek soek 'n woord in die leksikon op en dan kry ek 'n bladsy vol ekwivalente, sommige daarvan lynreg die teenoorgestelde van ander. Daarom was Grieks so handig vir 'n dialektiese wapen in die metafisiese en teologiese twisgeskille, soos in die sake van ''Homoiousion'' teenoor die ''Homoousion''. Jou teëstander kon jou nooit betrap nie, net maar tussen jou stofdampe dikker stof opskop om jou eie te verdwarrel. […] Vir twee groot doeleindes het Grieks darem gedeug, omdat albei so konkreet en onbenewelbaar helder is – Homerus en die Nuwe Testament.''&lt;/ref&gt; Grieks het hy (tydelik) bemeester deur sowel die oorspronklike werke as die Engelse vertalings te leer.&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 88-89: ''Tot sover het ek redelik kans gesien om sonder buitensporige inspanning die vereiste minimum van punte te behaal. Maar daar was die ellendige Grieks. En terwyl ek in elke geval die Griekse geskiedenis, oudhede en mitologie nooit eens sou aankyk om te leer nie, en nimmer in staat sou wees om 'n Engelse sin in Grieks oor te sit nie – wat sou van my word in die ,,unseen paper&quot;? Daar was maar een kans – ek moes my in staat maak om die ongesiene Griekse passasies wat daarin sou voorkom, voor die voet te lees. Toe het ek dan vir my 'n Griekse Nuwe Testament aangeskaf en aan die lees gegaan, beginnende by die (taalkundig-) maklike Evangelie van Johannes. Toe ek weer sien kon ek die Testament op enige plek oopslaan en vlot lees. Natuurlik was my bekendheid – 'n byna woordelikse bekendheid – met die Hollandse Testament vir my van groot diens; daar was nie twee tale buitekant voor my nie maar een binne en een buite. Daarná het ek Homerus op dieselfde manier begin, aanvanklik met 'n ,,crib&quot; - 'n klaar Engelse vertaling – en weldra kon ek bladsye lees sonder om ooit na die vertaling te kyk. 'n Paar prosawerke, Xenophon en Plato (sy taal is baie eenvoudig, amper on-Grieks) – nie wat voorgeskryf was nie – het ek op dieselfde manier aangepak, sodat die taal vir my langsamerhand minder en minder vreemd geword het; kort-kort betrap ek my dat ek stukke-stukke lees sonder om te weet dat dit Grieks is (behalwe vir die ongerymdhede). So gaan dit met die luiaard – ek het op die ou end op my onwillige manier tien maal soveel Grieks gelees as my vlytige maters. Toe ek die Griekse ,,unseen paper&quot; by die eksamen oopmaak, lees ek vinnig die drie lang Griekse passasies deur en daar staan nie 'n onbekende woord nie. By die deur uitgaande – anderhalfuur voor die toegelate tyd verstreke was – wys ek met my vinger na my bors en ek vorm met my lippe die klanke B.A. vir my maters wat nog met geskiedenis en oudhede sit en swoeg tot die laaste bittere einde toe.''&lt;/ref&gt; Maar nie sonder hulp nie.&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 90: ''Daar was 'n nooientjie wat my baie goedgesind was, en ek het na haar toe gegaan met die Griekse werke in die een hand en die ooreenkomstige Engelse vertalings (hulle was maklik in gedrukte boekvorm beskikbaar) in die ander. En ons het in haar tuin onder 'n vyeboom gaan sit op twee gemakstoele, twee of drie voormiddae in die loop van die week voor die eksamen; en sy het die Engels hardop gelees – sommer vlot aanneen, daar was nie tyd vir soetjies-ry oor die stampplekke nie – en ek het die Grieks bygehou. In die aande het ek die redakteurs se inleidings en voetnote deurgelees. En toe ek in die eksamenkamer kom was daar niks in die betrokke papier om oor te bekommer nie. Maar dieselfde eksamen sou ek veertien dae later nie weer kon afgelê het nie. Nou ja, ek het so gou as moontlik my solder skoongemaak van Grieks om plek te maak vir wat nuttiger was.''&lt;/ref&gt; Hy is wel jammer dat hy nie verder Duits beoefen het nie,&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 76-77: ''Terloops meld ek dat ek, tydens my skoolgang op Ladismith, Duitse lesse geneem het by eerwaarde Carl Prozesky, omtrent die mees konsensieuse man wat ek in my lewe ontmoet het. Sy onderrig was deeglik – wat eintlik van 'n Duitser oorbodig was om te sê – en op die end van die studie kon ek redelik Duits praat en skryf – lees kan ek dit nog vandag wanneer ek buitengewoon fris en uitgerus is om mee te begin. Maar die taal het my nie so aangetrek dat ek met sy beoefening voortgegaan het nie. In alle geval, ek het nie soveel daarmee te doen gehad dat my Afrikaanse eenvoud daaronder gely het nie. In een opsig is dit jammer dat ek die Duits weggegooi het. Daarom is die Duitsers die ywerigste en volhardendste nasie op aarde omdat hulle so 'n verskriklike dissipline in hulle suielingsjare moet deurgaan by die aanleer van hulle moedertaal.''&lt;/ref&gt; maar huldig nie dieselfde standpunt teenoor Frans nie.&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 107: ''Qui s'excuse s'accuse (as ek die geykte Franse spreekwoord op geheue af reg spel. Ek is maar bly dat ek my nie moeggemaak het om Frans te leer nie. Jy kan nie in die Franse taal vloek nie; ál die vloekwoorde het alledaags geword)''.&lt;/ref&gt;

Sy bewondering vir die Nederlanders en Duitsers se taalvermoë verwoord hy in sy outobiografie, ''U dienswillige dienaar''. Hiermee benadruk hy dat by die Griekse eksamen sy Hollandse dosent geen genade sou toon tydens die merkwerk nie.&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 87: ''Deur die soort rampe wat my my lewe lank gevolg het, moes dr. Van Oordt, saliger gedagtenis, juis daardie jaar Griekse eksaminator wees. Hy was 'n Hollander, sodat hy nie 'n ander se moeilikheid met 'n onmoontlike taal kon besef nie. (Hollanders en Duitsers leer sulke eenvoudige taaltjies soos Grieks en Sjinees en Russies aan as speelwerk vir ontspanning.)''&lt;/ref&gt;

In ''Loeloeraai'' laat blyk Langenhoven sy eietydse taalhouding: ''Dit was 'n goeie ding, dog ek, dat dit so getref het dat hy'' [Loeloeraai, die ruimtewese] ''sy eerste aanraking met die aarde in Suid-Afrika gevind het. Sê nou hy was in Holland of Duitsland of China te lande gekom, hoe sou hy ooit oor die onmoontlikhede van daardie ongerymde en onleerbare tale gekom het om te kan verstaan en hom verstaanbaar te maak? In Engeland sou dit nog op 'n manier kon gegaan het sovér as die taal betref, maar natuurlik daar is die mense weer onmoontlik. Met Afrikaans en Afrikaners ondervind geen vreemdeling mos ooit moeilikheid nie. Hulle met hom altemit ja.''&lt;ref&gt;Langenhoven, C.J. 1923 (1941-uitgawe). ''Loeloeraai''. Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 30&lt;/ref&gt;

In Langenhoven se ''Versamelde Werke'' (1956), Deel II, bl. 127, sal die leser afkom op 'n brief gerig aan Engela wat in Latyn geskryf is. Hierdie brief het betrekking tot ''Mof en sy mense'', wat aan Engela opgedra is. Kannemeyer&lt;ref&gt;Kannemeyer, John Christoffel. 1995. ''Die dienswillige dienaar: 'n Langenhoven-fotoboek''. Kaapstad:Tafelberg, bl. 52&lt;/ref&gt; se vonds, 'n vertaling deur Langenhoven self, word hiernaas gestel vir duidelikheid:

{|-
|Latyn
|Afrikaans
|-
|''Engelae, filiae meae, salutem!''
| Aan Engela, my dogter, Groete!
|-
|''Unicum, o carissima, corpolis mei natum es.''
| Liefste, jy is die enigste kind van my liggaam.
|-
|''Alios quidem ex animo liberos nonnullos procreavi.''
| Ja, ek het 'n klompie ander kinders uit my gees voortgebring.
|-
|''Quorum ingenia permulta mala unde deducta sint scienter notum exploratumque est mihi, meipsum per vitam longam cognoscenti.''
| Hulle menigvuldige slegte eienskappe – waar die vandaan afstam, is wetenskappelik en noukeurig aan my bekend, ek wat myself deur 'n lange lewe van ondersoek ken.
|-
|''De bonis autem partibus eorum raris rationem afferre non possum.''
| Maar van hulle goeie dele, so skaars as die is, is ek nie in staat om rekenskap te gee nie.
|-
|''De avia tua matre mea, de matre tua amicissima mea, de filia mea te ipsa, de permultis aliis, vivis ac mortuis, afflatus quorum non ego dignus ad me pervaserunt, nec inter eos distinguere possum ut cuique suum tribuam.''
| Van jou oumammie, my moeder; van jou moeder, my beminde; van my dogter, jyself; van baie, baie ander, lewendes en dooies, het daar invloede wat ek nie wêrd is nie, na my toe deurgetrek, maar ek kan nie tussen hulle onderskei om aan elk die erkenning te betuig wat hom toekom nie.
|-
|''Hoc autem puellum (extra mala!) tuum solum est, a litera prima usque ad ultimam in oculis tuis creatum, coram te pedetentim natum.''
| Maar hierdie kindjie (buiten sy kwaad!) is jou alleen, van die eerste letter tot die laaste voor jou oë geskape, in jou teënwoordigheid stap vir stap gebore.
|-
|''Cape igitur quod jam ab initio tuum: filium proprium, patris nepotem, sicut non alienum adopta!''
| Neem dan wat reeds van voor af joue was – jou eie seun, jou vader se kindskind, nie as die aangenome kind van 'n vreemde nie.
|-
|''Simul autem accipe, o Engela, quod similiter omnino semper tuum: caritatem patris tui, C.J. Langenhoven.''
| Maar ontvang daarby wat net so goed algeheel en altyd joue reeds was – die liefde van jou vader, C.J. Langenhoven.
|-
|''Postscriptum: Eruditionem in capitibus sequen tibus expositam, hic celare non deceret: doctoraturus te saluto.''
| Naskrif: Dit sou nie gegaan het om die geleerdheid wat in die navolgende hoofstukke ten toon gestel is, hier te verberg nie. Dis 'n aspirant-doktor wat jou hier groet.
|-
|''Cura ut valeas!''
| Sorg dat jy fris bly.
|-
|}

{{Aanhalingsboks3 |aanhaling=Moenie 'n ander beskuldig dat hy sy oë oopgehou het onder die gebed nie; hy het maar net gekyk of joue toe was. |bron=C.J. Langenhoven}}

C.J. Langenhoven se bekendste werk is [[Die Stem van Suid-Afrika]] wat hy in [[1918]] geskryf het. Die musiek daarvoor is in [[1921]] deur M.L. de Villiers gekomponeer. 'n Passasie uit Die Stem vorm vandag 'n deel van die [[Volkslied van Suid-Afrika]].

Benewens dit het sy skryfloopbaan amper elke genre aangeraak, van poësie tot spookstories. Hy het verskeie werke in Afrikaans vertaal, onder andere die ''Rubaiyat of Omar Khayyam''. Hy het nuwe Afrikaanse gesegdes geskep en het selfs 'n liefdesgedig (in bogtaal) aan sy hond geskryf.

Langenhoven was instrumenteel in die beweging om Afrikaans erken te kry as amptelike taal, asook as eerste taal in skole in plaas van Nederlands. Afrikaans is in [[1925]] amptelik in die parlement gebruik, en uiteindelik in [[1927]] erken as 'n amptelike taal van Suid-Afrika saam met [[Engels]].

In die negentigerjare van die negentiende eeu skryf hy nie doelgerig nie. Uit 1899 dateer ’n ongetitelde, onvoltooide handleiding in Engels oor die regte van die individu, in besonder die regte in verband met eienaarskap, besit, vervreemding, gebruik en gevangehouding. “''The life history of an ostrich''” dateer ook uit hierdie tydperk. Hierdie werk, wat in 1953 gepubliseer is, beskryf die gehele lewensiklus van die volstruis. Etlike ander werke, hoofsaaklik in Engels, word ook vroeg in die twintigste eeu deur hom geskryf. Hy begin eers laat in sy lewe met alle erns sy skryfwerk in Afrikaans beoefen en slegs enkele Afrikaanse werke verskyn voor 1910. Dit sluit in “''Ons almaal se erfenis''”, wat in die manuskrip die titel “''Rein geluk''” gehad het, asook “''Die grijsaards jeug''”. In ''De Volkstem'' van omstreeks 1908 verskyn onder andere “''Wysheid uit die rooi kole''”, “''Twee oues van dae''”, “''Die kluisenaar van die Karroo''” en “''Meester''”, almal stukke wat later in “''Ons weg deur die wêreld''” opgeneem word.

Nadat hy hom bewus geword het van sy roeping om Afrikaans te bevorder, poog hy om in sy werk die volk te laat lees en lewer werk in feitlik alle genres om die groot tekort aan toepaslike leesstof aan te vul. In 1910 reeds publiseer hy “''Padlangers en zonder doekies''” (met subtitel “''’n Afrikaansche boodschap van ’n Afrikaander aan Afrikaanders''”), waarin hy betoog vir Afrikaans en so sy lewenstaak begin. Hierin toon hy op oortuigende wyse aan hoedat Afrikaans baie beter geskik is as Nederlands om Engels die stryd aan te sê. Hoewel hy eers betreklik laat bewus word van sy roeping as taalstryder en skrywer, produseer hy hierna binne minder as ’n kwarteeu ’n omvangryke oeuvre.

As deel van sy bevordering van Afrikaans skryf hy ’n paar taalhandleidings wat gemik is op Engelssprekendes om hulle begrip van Afrikaans te verbeter. Een van die eerste take wat hy na 1910 in belang van Afrikaans gedoen het, was die publikasie van “''The royal road to Cape Dutch''”. Gedurende hierdie tyd was daar baie Engelstaliges en Jode in Oudtshoorn wat nie Afrikaans kon verstaan nie. Om hierdie mense in sy eie vriendekring, asook die algemene Engelstalige bevolking van Suid-Afrika te help, het hy hierdie handleiding in drie “stages” opgestel: deel I is ’n “grammar”, terwyl deel II bedoel is as “a reading primer being the farce ‘''Die trouwbelofte''’ with notes and exercises and vocabulary” en deel III beoog om ’n “advanced reader” te wees. Die eerste twee dele het by Pocock verskyn, maar die derde deel is nooit gepubliseer nie. In 1926 lewer hy “''A first guide to Afrikaans''”, gemik op Engelssprekendes wat begin om Afrikaans aan te leer. Hierdie werk word deur ’n onbekende persoon in ’n resensie in die ''Cape Times'' van 22 April 1926 en deur D.B. Bosman op 16 Junie 1926 in ''Die Burger'' negatief beoordeel. Langenhoven reageer baie skerp op Bosman se resensie en stuur etlike telegramme en ander boodskappe aan die redaksie van ''Die Burger'', waarin hy onder andere vir Bosman “’n parmant” noem wat “in Holland of Duitsland een van die doktors-tietels opgetel het wat daar rondlê”. Die redaksie van ''Die Burger'' beantwoord sy besware op rasionele gronde en plaas dan spesiaal ’n resensie van professor J.J. Smith wat aanvanklik in ''Die Huisgenoot'' verskyn het en positief is oor hierdie werk van Langenhoven. Na ’n maand gaan lê die stof, maar in hierdie tyd het Langenhoven nie een rubriek vir “''Aan stille waters''” gelewer nie. Hierdie reaksie is tipies van Langenhoven se gevoeligheid vir die kritiek van resensente wat na sy mening nie sy werk verstaan en na waarde skat nie en hy neem reeds betreklik vroeg in sy loopbaan stelling in teen hierdie doktore, professore en ander resensente wat sy lewe “vergal”. Voorin die meeste van sy latere werk verskyn die versoek “Geen resensie word gevra nie”.

=== Romans ===
Sy belangrikste bydrae is op die gebied van die prosa. Sy boeke is telkens herdruk en duisende eksemplare van elkeen is verkoop. In die twintigerjare skryf hy ’n aantal romans. Die eerste in 1921 is “''Sonde met die bure''”, waarna volg die soortgelyke satiries-humoristiese “''Doppers en Filistyne''” (1922) en “''Herrie op die ou tremspoor''” (1925). In hierdie werke spot hy met allerhande dinge in die samelewing, soos die verengelste Wenderbaails, Vroutjie se sosiale aspirasies, Engela se klere en kêrels, akademiese professore en bure se manewales, terwyl selfspot ook nie agterweë bly nie. Hierdie werke speel almal af in die bekende wêreld van die Klein Karoo en hy self is meestal as die ek-verteller in die verhale aanwesig. Hy het ook vir Vroutjie, Engela en homself as karakters gebruik. Dit alles gee aan hom die geleentheid om ’n sterk persoonlike stempel op die verhale af te druk en die vertelling te voer in die rigting wat hy verkies. In “''Sonde met die bure''” besluit Neelsie, nadat sy bure hom versondig, om te maak soos hy lekker kry. Sy vrou neul ook aldag aan hom, want dit is die tyd van Oudtshoorn se glorie met die volstruisveerbedryf en die bure se weelderige leefstyl krap aan haar. Neelsie koop ’n afgeleefde tremwa in die Kaap wat selfs agtien osse nie kan trek nie en op ’n sirkusvendusie koop hy dan ’n olifant om die gedoente te trek. Die olifant noem hy Herrie. Hierdie eiesoortige trek gaan al langs die Olifantsrivier op en veroorsaak moleste net waar hulle gaan. Die magistraat, afdelingsraad en geregtelike mag agtervolg hom, maar moet verneder die aftog blaas. In Meiringspoort vind hy eindelik vir ’n wyle rus, maar dit duur ook nie lank nie. ’n Groot reën en oorstroming bring allerhande vreemde verskynsels en skaars is die pad weer rybaar of twee deputasies besoek hom om te vra dat hy hom verkiesbaar stel. Langenhoven gebruik komieklike verdraaiings, woordspelings en paradokse om die komiese na vore te bring en met die mense van sy tyd te spot. Die “sonde-met-die-bure” motief word ’n konstante, deurlopende motief in sy werk. “''Herrie op die ou tremspoor''” is ’n vervolg op “''Sonde met die Bure''”. Oudtshoorn se weeldedae is nou verby en Neelsie se leeglêery begin vir Vroutjie verveel. Sy begin so aan hom te karring dat hy verplig is om werk te gaan soek. Hy maak ’n vergeefse besoek aan Pretoria en vele ander pogings om werk te kry, loop op niks uit nie. By ’n winkel moet hy byvoorbeeld ontdek dat sy ouderwetse eerlikheid ’n diskwalifikasie is vir die betrekking van boekhouer. So word die gewetenlose praktyke van party sakemanne tong in die kies aan die kaak gestel. Wanneer Neelsie ’n uitnodiging kry van die Universiteit van Stellenbosch om ’n reeks lesings te gee, gebruik hy die geleentheid om met akademiese geleerdheid te spot. Met die trem herhaal hy nou sy vorige reis sodat hy op Meiringspoort kan voorberei vir sy professorale taak, sonder om sonde van die bure te beleef. By sy bestemming verdiep hy hom in ’n uitgebreide versameling van sensasie-romans. Vir die Stellenbosse studente wil hy hierdie romans “met vernietigende doeltreffendheid” bespreek, want veroordeling van ander mense se werk is na sy mening die vernaamste taak van die akademiese geleerde. Hy word eindelik beloon met ’n doktorsgraad. In hierdie parodie gee hy op genotvolle wyse uiting aan sy onversoenlike haat vir akademiese fariseërs. “''Doppers en Filistyne''” is ’n vermaaklike weergawe van die gesoute Sap Stoffel Gieljam wat die rustige plaaslewe verruil vir die sonde en ergernis van die dorp net om sy vrou, Soetlief, gelukkig te hou. Stoffel moet hier saam met sy kyfagtige vrou probeer oorleef in ’n vreemde omgewing en in interaksie tree met mense van ander kulturele agtergronde en politieke oortuigings. Dit alles lei tot vele kostelike insidente, waarin die skrywer onder andere die spot dryf met verengelste Afrikaners wat hulle op hierdie manier probeer deftig voordoen. Die politiek loop ook deur, veral politieke koalisies tussen mense wat glad nie by mekaar hoort nie. Die boek word aangebied as geskryf deur Stoffel Gieljam self, met Sagmoedige Neelsie wat dit slegs nasien, foute korrigeer en persklaar maak – wat natuurlik ’n geleentheid is om te spot met die akademiese deskundiges se taal- en spellinggrille.

Hy skryf verskeie ander romans van wyd uiteenlopende aard. “''Loeloeraai''” is waarskynlik die eerste wetenskapfiksie in Afrikaans en verskyn aanvanklik as vervolgverhaal in ''Die Burger''. Loeloeraai is van Venus en sy besoek aan Oudtshoorn veroorsaak groot konsternasie. Die verwikkelinge waartoe dit aanleiding gee word op Langenhoven se kenmerkende humoristies-satiriese wyse beskryf. Oom Stoffel, Herrie en Jakkals is almal weer terug in hierdie verhaal. Die magistraat probeer om die onwettige immigrant tronk toe te stuur en die regering probeer hom omkoop, terwyl die redakteur van ''Die Burger'' by Loeloeraai pleit om tog sy besondere kennis met die mense te deel ten einde aardse ellende te verminder. Loeloeraai wil egter die primitiewe aardelinge leer om eers die selfsugtige menslike natuur te tem voor hulle die werklike natuur aandurf. Hy neem dan vir Neelsie, Vroutjie en Engela op ’n reis na die maan en op reis gaan die gesprekke oor die sterrekunde, waarin Langenhoven op populêre wyse wetenskaplike besonderhede oordra. Op die maan ontdek hulle ’n tropiese landskap in ’n maangrot. Na ’n lekker piekniek keer hulle terug aarde toe en gaan Loeloeraai weer na Venus. “''Die lig van verre dae''” is ’n ligte verhaal waarin Langenhoven in die trant van die populêre avontuurverhaal inligting omtrent die eerste trekkers na die binneland weergee, waarin oom Gert met sy gesin (sy vrou Annie en dogter Johanna) in 1752 uit die Boland wegtrek na die Klein-Karoo om weg te kom van die wanbestuur van die Kompanjie. Hier beleef hulle die gevare van die binneland en word deur inheemse San beroof en oorrompel. In “''Aan stille waters''” deel Langenhoven besonderhede mee oor die ontstaan van “''Mof en sy mense''”, met subtitel “''Die badwater van Betesda''”. Twee vriende het hom aangespoor om ’n boek te skryf oor ’n hond, wat nie op kinders gemik is nie en in hierdie verhaal is honde die hoofkarakters, wat in twee kinderlose gesinne optree as trooster van teleurgestelde ouers. Fiela het ses woelige kleintjies, wat een vir een weggegee word totdat net Mof oorbly. Die Oubaas en Ounooi sterf egter tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griep-epidemie]] en die troue Fiela sterf dan van honger tussen hulle grafte. Frikkie van Zyl, die dokter wat die mense tydens die epidemie versorg het, neem dan vir Mof aan, maar hy word self siek van griep en skop die hondjie uit die kar. Met ’n verbryselde pootjie en ’n seer hartjie oor soveel onreg kom Mof op sy nuwe baas se plaas aangesukkel, waar hy langsamerhand ’n opgevoede en fyngevoelige hond word. Saam met sy mense eet hy die krummels van die armoede en as daar weer beter dae aanbreek word hy ’n toegewyde kinderoppasser. Terwyl die hond baie simpatiek en realisties geteken word, is die uitbeelding van sy mense se karakters en optredes minder verantwoord. “''Mof en sy mense''” word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1926.

Die eerste speurverhaal in Afrikaans is “''Donker spore''”, wat so gewild is dat dit altesaam 36 herdrukke beleef. Hierin begin die jong joernalis Sarel van Duine by ''Die Burger'' werk en sy redakteur stuur hom na die Kaapprovinsie om in Ladismith ’n moord te ondersoek waar daar in bekende spookwêreld ’n man opgehang gevind word. Die verskillende uiteensettings van die feite in die media versterk die vermoede van bonatuurlike ingryping en verhoog die spanning. Eindelik slaag Sarel om die moordenaar vas te trek, terwyl hy ook op liefdesgebied suksesvol is. Hierdie roman is een van die eerste Afrikaanse romans wat ook in ’n rolprent omskep word. In “''Die wagtende wêreld''” ontdek die Stellenbosse student Adie Adelryk na lang proefnemings ’n proses “om die atoom kunsmatig te ontbind en die snelheid van ontbinding te beheers”. So word ’n onuitputlike bron van energie beskikbaar gestel wat ’n einde kan maak aan alle ekonomiese botsings en oorloë, maar die onmiddellike vernietiging van die waarde van goud as ekonomiese ruilmiddel sal rampspoedig wees en die beskawing vernietig. Die geweldige verantwoordelikheid dwing hom om troos te soek by sy vriend, Hein de Kok, wat hom getrou bystaan. Die saak word aan die Senaat van die Universiteit voorgelê en bespreek op ’n Kabinetsitting en kapitalistiese magte en selfs die Russiese regering probeer om sy geheim te bekom. Niemand kan Adelryk egter beweeg om sy geheim te openbaar nie. Die Russiese magte slaag egter amper daarin om deur marteling Adelryk te dwing om sy geheim te openbaar. Eindelik word die sterwende Adelryk na Genève vervoer waar die saak deur die Volkebond bespreek word en daar ’n oplossing kom. Adelryk graveer sy formules op ’n goudplaat op voorwaarde dat dit in sy doodskis geplaas moet word. Onder toesig van die Volkebond moet die kis in ’n gletserskeur afgerol word, sodat die geheim eers na sewe jaar beskikbaar sal wees. Gedurende hierdie periode moet die ekonome ’n plaasvervanger vind vir goud as algemene wêreld-erkende ruilmiddel. Die titel van die roman verwys na die wêreld wat wagtend is op kennis wat hom sal verlos. Die roman dui aan dat die sedelike vooruitgang van die mens ver agtergebly het by sy tegniese bedrewenheid, met die gevaar dat die moderne mens met sy knap uitvindings die hele beskawing sal vernietig.

=== Kortprosa ===
Twee bundels spookverhale, “''Geeste op aarde''” (1924) en “''Die wandelende geraamte''” (1930), word ook uitgegee. “''Geeste op aarde''” bevat agt verhale, waarin elke verhaal meegedeel word deur die persoon wat self in aanraking gekom het met die bonatuurlike verskynsels. In die bundel is daar dan direkte waarneming en afwisseling van styl en metode. Deur suggestiewe besonderhede word daarin geslaag om die illusie te versterk dat die spookgedaantes nie willekeurig uitgedagte verskrikkinge is nie, maar dwalende geeste met menslike eienskappe. Die “geeste” is feitlik altyd op ’n sending waarin hulle ingryp in mense se lewens en die impak op mense word dan belangriker as die verskynsel self. Die skrywer berei die spanning op meesterlike wyse voor en handhaaf dit normaalweg dwarsdeur die verhaal, totdat die ontknoping op gemotiveerde wyse bekend word. “''Die Hangende Gedaantes''” is ’n hoogtepunt van stemmingskepping. Hierin hou ’n vrolike groep studente in die maanlig piekniek wanneer hulle uitgelatenheid onderbreek word deur ’n ou reisiger, wat ’n spookstorie vertel. Kort na die komiese ontknoping volg die grieselige ontdekking van twee liggame wat in die skadu hang, wat die studentepret plotseling laat oorslaan tot angs. In ’n “''Na-woord''” tot hierdie bundel sit Langenhoven sy eie opvattinge oor geestesverskynings uiteen. P.C. Schoonees beskou hierdie knap vertelde spookstories as ’n welkome aanwins vir ons volksliteratuur&lt;ref&gt;P.C. Schoonees in “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging”, derde druk van 1939, bladsy 494&lt;/ref&gt;

Hy volg dit op met die soortgelyke “''Die wandelende geraamte en ander verskynings''”, waarin veertien verhale opgeneem word. Hierin is daar onder meer ’n wandelende geraamte wat ’n ordentlike begrafnis vir sy tweelingbroer versoek; die spook van Vergeleë lewer ’n moordenaar aan die gereg oor; en ’n professor wat glo dat na die dood slegs totale vernietiging wag, word ’n onherkenbare spook sonder gedaante. Die fokus is dus nie om onverklaarbare geheimsinnighede te beskryf nie, want as die spook sy rol gespeel het, is die hele geval opgehelder en die raaisel opgelos. ’n Belangwekkende figuur in hierdie bundel is Koos Heyns van Uniondale wat optree as speurder in die spokewêreld, en gereeld daarin slaag om hul geheime tekens te verklaar. Abraham H. de Vries neem “''Die bouval op Wilgerdal''” uit hierdie bundel op in “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''”. Die vryer Frans Rysselaar wil sy teenstander Petrus van Graan doodskiet om sodoende vir Emmie te kry. Sy voet haak vas en hy skiet homself per ongeluk. Emmie en Petrus se huwelik word dan deur sameloop van gebeure eintlik Petrus se begrafnis. Dit blyk later dat Frans Petrus se liggaam ingeneem het, dat die gestorwene die dag met die begrafnis aan die voet van die doodkis gestaan het en dat die mal geworde Emmie juis nie mal is nie. Die magtiging wat oom Freek het om Wilgerdal te verkoop, is ook vals. Dit is deur Frans Rysselaar geteken in die gedaante van Petrus van Graan. “''Die verdwyning van Flip Loots''” uit hierdie bundel word deur P.G. du Plessis in die versamelbundel “''Halfeeu''” opgeneem. Flip Loots en Martjie Nel is verlief op mekaar, maar Flip verdwyn nadat hy die Weilands besoek. Piet Weiland gebruik daarna sy kans om met Martjie te trou. Martjie kwyn egter en is met die geboorte van haar kind oorlede. Piet verkoop daarna die plaas, maar die nuwe koper kan dit nie uithou nie soos daar gespook word. Koos Veldkornet se hulp word ingeroep, hy gesels met die spoke en los die raaisel rondom Flip Loots se verdwyning op. In “''Die vrou voor die hek''” vertel Sybrand van Wyk van sy ontmoeting met ’n spook in Caledonskloof. Ná teenspoed moet hy in die reën en donker daar deur ry, maar voor hy by Freek Pretoors se hek kan ingaan om blyplek vir die nag, keer ’n deurskynende vrou in slegs onderklere hom voor en beduie hy moenie daar ingaan nie. Hy ry weg, maar net soos hy wil stop, is die vrou skielik weer daar om te wys dat hy nie moet uitdraai nie. Sy is weer daar om te wys waar hy by die veepos moet uitdraai en in die strooihuis kry hy weer die vrou, maar hierdie keer is dit nie haar gees nie, maar haar lyk. Haar klere het sy uitgetrek om haar kind te probeer warm hou. Hy lewe nog en Sybrand kan hom red. “''Die beste spookstories''” is ’n keuse uit Langenhoven se spookstories deur Danie Botha.

Belangwekkend is “''Skaduwees van Nasaret''”, waarin godsdienstige vraagstukke behandel word. Langenhoven gee in “''U Dienswillige Dienaar''” agtergrond van sy eie geloofstwyfel en die godsdiensstryd van sy studentetyd en voeg dan daarby: “Had ek in daardie tyd maar so ’n eenvoudige boekie in die hande gekry soos my eie ‘''Skaduwees van Nasaret''’ sou dit my redding gewees het”. Twee “egte” briewe dien as inleiding en afsluiting van hierdie werk, met ses verdigte briewe as die liggaam. Die eerste brief (“''Aan ’n Jodin''”) is die inleiding, waarin Langenhoven die ontstaansgeskiedenis van die boek uiteensit en ’n verklaring gee van die titel van die werk. Ses karakters skryf dan elkeen ’n denkbeeldige brief aan ’n vriend of vreemdeling, waarin hulle mededelings maak omtrent die persoon en leerstellinge van Jesus. Die ses karakters is die Griekse wysgeer Aristarchus, Pontius Pilatus, die skrifgeleerde Zadok, die Fariseër Josias Ben-Johanan, Martha die Reine en Magdalena die Gereinigde. Deur die gedagtegang en styl tipeer Langenhoven die individualiteit van elke briefskrywer en hoewel dit waarskynlik nie sy bedoeling was nie, kwalifiseer elkeen van hierdie briewe deur sy verhaalelement en besondere hegtheid van bou ook as kortverhale, wat in hierdie vorm as van die bestes van sy tyd beskou kan word. Voorbeeld hiervan is die brief van Pilatus, waarin hy eers die moeilike omstandighede skets waarin hy in Judea diens moet doen, onder seker die moeilikste nasie op aarde, die Jode. Sy bewindhebbers stel nie soseer belang in regspleging nie as in genade. Teen hierdie agtergrond verduidelik hy dan sy optrede. Treffend beskryf is die wroeging waarmee hy sedertdien worstel, veral in die lig van die liefdevolle blik van Jesus, wat sonder veroordeling sy vonnis aangehoor het. Die boek word afgesluit met ’n brief van die skrywer aan ’n student oor die geloofstwyfel. As aanhangsel word enkele gedigte oor die geboorte en lyding van Christus, die Calvinisme en die heelal bygevoeg. In 1927 ken die Akademie die Hertzogprys vir “''Skaduwees van Nasaret''” aan Langenhoven toe (’n bekroning wat hy deel met Sangiro en Jochem van Bruggen), maar hy weier die prys, onder meer omdat “''Mof en sy mense''” die vorige jaar slegs “eervolle vermelding” ontvang het. “''Uit ’n brief van Pontius Pilatus''” uit hierdie boek word deur F.V. Lategan in die versamelbundel “''Kortpad''” opgeneem. D.F. Malherbe neem etlike prosabydraes van Langenhoven op in “''Afrikaanse letterkunde''”. Die verhaal “''Orige donkies''” is ’n herskrywing van ’n fabel van Esopus en word deur Daniel Hugo in die versamelbundel “''Tydskrif''” opgeneem. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in “''Vertellers''” en “''Vertellers 2''” van Merwe Scholtz.

Langenhoven se onvoltooide Bybelse roman, “''Die mantel van Elia''”, word na sy dood uitgegee. Die laaste vier dae van sy lewe het hy aan hierdie roman gewerk. Hierin is Elia op pad om aan Agab te gaan verkondig dat ’n groot droogte op hande is. Op pad ontmoet hy ’n vreemdeling wat ’n Israelitiese meisie beskerm het en neem haar na haar verloofde. Die verhaal bevat breedvoerige uitweidings oor die godsdienstige ontwikkeling van die Joodse volk en vertel van die onderrig wat Elia aan die jonger profete gee. Blykbaar sou dit ’n historiese roman van die ou soort geword het. As huldeblyk aan Langenhoven is hierdie onvoltooide verhaal in faksimileevorm in sy eie handskrif uitgegee. In sy laaste lewensjaar maak Langenhoven, nog meer as vroeër, ’n intensiewe studie van die Bybel. Herhaaldelik verwys hy in sy weeklikse rubriek “''Aan Stille Waters''” na die letterkundige skoonhede van die Bybel, en in April 1932 hou hy ’n voordrag oor hierdie onderwerp op Stellenbosch. Kort daarna begin hy die Bybelverhaal oorvertel vir jongmense om hulle kennis te verbreed en vorder tot met die geskiedenis van Gideon. Die onvoltooide “''Hooftrekke van die Bybelverhaal''” word dan in sy “''Versamelde werke''” opgeneem. “''Die letterkundige skoonhede van die Bybel''” is ’n lesing wat hy in 1932 in Stellenbosch lewer, wat ook in sy “''Versamelde werke''” opgeneem word.

=== Ander prosa ===
Hy skryf ook verskeie ander vorms van prosa, meestal van didaktiese aard. “''Eenvoudige stukkies en brokkies''” (met ’n voorwoord deur F.W. Reitz) bestaan uit diverse stukkies wat hy oorspronklik veral vir gebruik by debatsverenigings geskryf het en dit word gepubliseer met die subtitel “''om in die huis te lees en om in debatsverenigings te gebruik vir resitasies, voorlesinkies, voordraggies en opvoerinkies''”. Die boekie bevat gedigte, ’n romantiese verhaal met probleemstelling, ’n kostelike brief van ouers aan hul seun op kollege, mymerings oor die verlede en die lewe, opstelle oor opvoeding en die redenaarskuns, spesiale stukke vir debatsverenigings en elf samesprake en ’n klugtige [[alleenspraak]]. Die samesprake sluit in “''Die tweetalige vonnis''”, “''Die omslagtige tant Lenie''”, “''Die kijs abaut die forro''” en “''Die ingewikkelde boodskap''”, terwyl die gedigte “''Ag wat, dis maar ’n hond''” en “''Liefdes-onsin''” insluit. Meeste van hierdie stukke is in 1914 opgeneem in “''Ons Weg deur die Wêreld''” wat in 1922 in drie afsonderlike dele herdruk is. Sy spreuke raak wyd bekend en 366 verskyn reeds in September 1912 in “''Afrikaanse verjaardagboekie''”, met ’n spreuk vir elke dag''.'' Hierdie boek word in 1925 grootliks gewysig en opnuut as “''Ons geliefde verjaarsdagboekie''” uitgegee. In 1922 vul hy die 366 spreuke in hierdie boekie met kritiese opmerkings aan en brei die aantal spreuke verder uit vir opname in “''Ons weg deur die wêreld''”, met die versamelde “''Spreuke van Langenhoven''”&lt;ref&gt;Hugo, Daniel “Die Burger” 17 Mei 1995&lt;/ref&gt; en “''Spreuke van Langenhoven: ’n keuse''”&lt;ref&gt;Pheiffer, Roy “Insig” Mei 1995&lt;/ref&gt; wat later apart gepubliseer word. Die spreuke is ’n pittige samevatting van die skrywer se lewenswysheid. Daar is raak opmerkings, wat getuig van ’n helder, logiese gedagtegang, diep selfkennis en ’n uitgebreide ervaring. Nuwe waarhede word op treffende wyse uitgedruk en ou waarhede in ’n nuwe, oorspronklike vorm. ’n Groot aantal onderwerpe kom onder die loep, soos vriendskap en buurskap, deugde en ondeugde, spaarsaamheid en verkwisting, waarheidsliefde en leuenagtigheid. Hierdie spreuke bevat baie pitkos vir ernstige oordenking.

“''Ons weg deur die wêreld''”&lt;ref&gt;Leipoldt, C. Louis in Kannemeyer, J.C. (red.) “Kritiese aanloop” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989&lt;/ref&gt; verskyn aanvanklik in 1914, maar word daarna telkemale hersien, aangevul en in verskillende dele heruitgegee. Die eerste uitgawe bevat “''Stukkies en brokkies''” as ’n geheel, aangevul met nuwe verse, verhale, spreuke en preke. In die tweede druk van 1919 voeg hy sy rede oor “''Afrikaans as voertaal''” by. Met die derde druk van 1922, wat uit drie dele bestaan, kry hierdie werk sy finale beslag deurdat verskeie vroeë gedigte weggelaat, ’n verdere pleitrede vir Afrikaans bygevoeg en ’n aantal spreuke deur kritiese en relativerende opmerkings in ’n ander lig gestel word. Die werk omvat nou verskeie verhale, essays, sketse, samesprake, fantasieë en verse, asook aforismes en spreuke. Die inhoud is grotendeels didakties van aard. Deel I bestaan uit “''Verhaaltjies en karaktersketse''”, “''Ligte leekprekies''” en “''Samesprake en ’n alleenspraak''”. “''Verhaaltjies en karaktersketse''” handel onder andere met die sonde-met-die-bure motief wat reeds blyk uit die geestige “''’n Brief van sy ouers aan Jan op die Kollege''”. Laasgenoemde brief word deur F.V. Lategan in die versamelbundel “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''” opgeneem. Ander gewilde temas uit sy werk, soos die hond (“''Twee oues van dae''”), die kluisenaarsfiguur (“''Die kluisenaar van die Karro''”) en die spot met Nederlands (“''Meester''”) is ook reeds hier aanwesig. In die “''Ligte Leekprekies”'' is daar byvoorbeeld ’n preek vir kinders oor wedywer: “As julle nie weet wat kompetisie is nie, soek ’n handvol koring en gooi die vir ’n klompie hoenders. Dan sal julle kompetisie sien”. Die verskille tussen hoender- en mens-kompetisie word dan uitgewerk na aanleiding van wedywer op sportgebied. In “’n ''Preek vir Nooiens''” word die deugde van die voorouers teenoor die hedendaagse nuwighede geplaas en die vergelyking val nie ten gunste van die laaste uit nie. Die bundel word afgesluit met elf samesprake en ’n monoloog wat geskryf is met die oog op debatsaande. Hieronder is die bestes “''Die ingewikkelde boodskap''”, “''Die tweetalige vonnis''” en “''Die kys abaut die forro''” (sien die bespreking van sy dramas). Deel II bevat spreuke, fantasieë en versies. “''Duisend spreuke''” bestaan uit 732 “''Besproke Spreuke''” waar hy kommentaar verskaf op die spreuk om die betreklikheid daarvan te belig of met humor homself in die spreuk te betrek, en die res “''Onbesproke Spreuke''”, waar hy slegs die spreuke verskaf. Deur die gebruik van Stoffel Gieljam in die “''Besproke spreuke''” kry die skrywer die geleentheid om telkens op die relatiwiteit en dubbelkantigheid van ’n stuk “waarheid” te wys en om homself in die hekeling te betrek. In beide gedeeltes staan mens telkens verstom deur die diep lewens- en mensekennis. Hierdie deel bevat ook ’n aantal “''Fantasieë''” waarin onder meer naïewe personae, soos die watersloot, wa en berg, as sprekers optree. Die derde afdeling van hierdie deel bevat gedigte, waaronder “''Die mot en die kers''”. In Deel III, waaraan die boek sy naam ontleen, tree Langenhoven op as ’n gids op “''Ons weg deur die Wêreld''”. In ’n honderd kort prekies, elkeen voorsien van ’n pittige teks, word ’n groot verskeidenheid onderwerpe behandel. Daar is preke oor die mode, dronkenskap, skindery, politiek, sedelike kwessies, die eksamenstelsel, opvoeding, skuld, skynheiligheid, liefdadigheid, eerlikheid, borgstaan, godsdiens, die dood. Ook maatskaplike vraagstukke, soos die verhouding tussen kapitaal en arbeid word bespreek. Op sy weg deur die wêreld vind hy baie dinge wat verkeerd is, maar tog bly hy optimisties: “Laat ons moed hou, maat, die ou wêreld is darem nie so sleg nie!” Hierdie deel bevat ook “''Afrikaans as voertaal''”, “''De heilige ennen van Rehum en Simsai''”, ’n pleidooi in Nederlands vir die invoering van Afrikaans as kerktaal, en ’n afdeling “''Honderd prekies''”, wat meermale ontstaan uit een van sy spreuke. Arthur van der Lingen, ’n weldoener van die Akademie, laat in sy testament geld agter waarmee vyf jaar na sy dood die vyf beste letterkundige werke in Afrikaans tot op daardie stadium bekroon moet word. Die keurkomitee wys in 1929 “''Ampie I en II''” van Jochem van Bruggen, “''Uit oerwoud en vlakte''” van Sangiro, “''Oom Gert vertel en ander gedigte''” van C. Louis Leipoldt, “''Die vlakte en ander gedigte''” van Jan F.E. Celliers en “''Ons weg deur die wêreld''” van Langenhoven aan. Langenhoven weier hierdie toekenning, omdat sy werk slegs vyfde gelys word in die aankondiging.

In “''Die opdraende pad''” bundel hy vyf voordragte, waarin hy op populêre wyse sosiale, politieke, wetenskaplike en letterkundige vraagstukke behandel. Met die Stellenbosse studente gesels hy oor “''Belangstelling''”, met die A.C.V.V. oor “''Inkomste en Uitgawe''”. Daar is ‘lange aaneenskakelings van logiese redenasie-kettings’. Die onderdele van elke onderwerp word behandel, meestal aan die hand van ’n aanskoulike beeld. Die skilpad word byvoorbeeld met goeie gevolg gebruik as beeld in “''Die Krag van ’n Nasie''”. Die aanwending van konkrete beelde word dan ook in die voordrag oor “''Letterkundige Styl''” as een van die geheime van sukses genoem. Die titel van die bundel wil te kenne gee dat die pad wat die jeug van Suid-Afrika moet bewandel, opdraand is, maar bo-op die hoogte is daar skatte wat nie deur mot of roes verteer word nie. “''Aan stille waters I en II''” is versamelings van sy rubrieke wat oor die jare in ''Die Burger'' verskyn het. Die titel is misleidend, aangesien hy meermale strydlustig ’n saak aanvoor of hom skerp krities uitspreek oor sake, onder andere oor kritici van sy letterkundige werk. Uit hierdie rubrieke word twee keuses gepubliseer, Deel I in 1930 en Deel II postuum in 1941. Met openhartige eerlikheid stort hy sy hart uit oor alles wat daar omgaan in sy gemoed. Die logiese en kalm beredeneerde betoog enersyds en andersyds die baie gewaagde stelling wat met spot en paradokse verdedig word, is gereelde stylfigure; daar word geskryf oor belangrike landsake en uitgewei oor huislike verskille van Vroutjie en Kerneels; oor godsdiens en wetenskap, volstruise en tande, letterkunde en die griep-bakterie. Gereeld gebruik hy ook die geleentheid om resensente en versamelaars van bloemlesings [null by te kom.] Die wisselende gehalte van die stukke kan ongetwyfeld daaraan toegeskryf word dat hy onder verpligting was om vir baie jare weekliks die rubriek te lewer en naas bydraes wat duidelik in haas afgejaag is, staan daar ook van Langenhoven se beste werk. Deel een bestaan uit vier afdelings. Die eerste afdeling is “''Korswil en klug''”, waarin hy ’n komiese lewenskets van homself gee en limerieke, allerlei versies, spreuke, raaisels, satires, toesprake en sketse opneem. Stoffel Gieljam, Neelsie en Vroutjie figureer in verskeie komiese vertellings, soos in “''Neelsie en Vroutjie veg ’n duel''” met sy komiese vermenging van fantasie en werklikheid. Die “''Sketse en verhale''” van die tweede afdeling is meestal mymerend en lerend, soos “''Onder die denne''” en “''Mymeringe van ’n grysaard''”, en die bestes gee sy humorsin weer, soos “''Die vlieg''”. “''In memoriam''” is ’n treffende essay oor die dood na ’n langdurige droogte van sy geliefde sipresboom, waaronder hy gereeld geskryf het, terwyl “''Oor die sloot''” oor die dood van sy hond handel. Die derde afdeling is gedigte en die vierde afdeling bestaan uit “''Gewigtiger stukke''”, wat meestal direk didakties of persoonlik-sentimenteel is. “''Brief van die harlekyn''” word baie bekend, waarin die skrywer persoonlike belydenis aflê, onder meer oor sy fyngevoeligheid vir kritiek. Deel twee van “''Aan stille waters''” (saamgestel deur Sarah Goldblatt) bevat ’n keuse uit die bydraes vir 1931 en 1932. Hierdie deel is nie volgens genre of tematies in afdelings verdeel nie en bestaan uit verdere vertaalde liedere, sketse oor alledaagse onderwerpe, voordragte oor politieke vraagstukke en die Afrikaanse taal en die bekende “''Werkreseppie''”. Die meeste stukke in hierdie bundel is egter meer tydgebonde as dié in die eerste versameling.

“''U dienswillige dienaar''” bevat outobiografiese sketse. Die biografiese gegewens oor Langenhoven was altyd skraal omdat hy nooit oor homself wou praat nie. Hy het hom egter volledig en op persoonlike wyse uitgespreek in sy werk (veral in “''Aan stille waters''”) en net voor sy dood gee hy in “''U Dienswillige Dienaar''” twee belangrike outobiografiese stukke: “''Die wording van ’n skrywer''” en “''My aandeel aan die taalstryd''”. Die eerste gedeelte bevat ’n beskrywing van sy kinderjare, besonderhede omtrent sy ouers en pleegouers en die goewernantes en onderwysers by wie hy lering gekry het. Uit sy herinnering diep hy tallose anekdotes op waardeur die hele omgewing waarin hy opgegroei het, op treffende wyse beskryf word. Hy wys ook op die invloede wat bygedra het tot sy groei as skrywer, wat insluit sy studie van die natuurwetenskap en die regte, terwyl literêre invloede die Bybel, Latynse prosa, Homeros en Engelse prosa insluit. Na sy dood word “''My aandeel aan die taalstryd''” apart uitgegee vir die Senior Sertifikaat-eksamen van 1937, terwyl ’n keur uit sy essays later gebundel word in “''Essays uit Versamelde Werke''”.

Hy blink uit met sy redenaarsvermoë en toesprake in die Volksraad en by allerlei ander geleenthede. ’n Klein aantal van sy toesprake word in “''Versamelde werke''” opgeneem en daaruit blyk duidelik sy wye belangstellingsveld en kundigheid. Hy kon oor onderwerpe praat wat gewissel het van letterkundige styl tot kwessies soos inkomste en uitgawe en die vooruitsigte van die Britse Ryk. Sy werk word ook gereeld in ander vorms uitgegee, soos byvoorbeeld die bundel wat J.F. Scannell uit sy spreuke en gesegdes saamstel en dit “''Van mens tot mens''”&lt;ref&gt;Brink, André P. “Rapport” 9 Desember 1979&lt;/ref&gt; noem en hierdie selfde redakteur se keuse uit ander geskrifte onder die titel&lt;ref&gt;Brink, André P. “Rapport” 9 Maart 1980&lt;/ref&gt; “''Die vrolike vlam''”.&lt;ref&gt;Breytenbach, Kerneels “Beeld” 10 Desember 1979&lt;/ref&gt; Sarah Goldblatt bundel van sy outobiografiese sketse in “''Al skrywend''”. Leon Rousseau bring ’n keur uit die verskillende fasette van sy skrywerskap (spookstories, kinderverhale, toneelstukke, verhale en gedigte) saam in “''Langenhoven in volkleur''” &lt;ref&gt;Breytenbach, Kerneels “Die Burger” 5 Mei 1983&lt;/ref&gt;en die boek word ryklik geïllustreer sodat dit ’n volwaardige koffietafelboek word. Die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] wat jaarliks op sy tuisdorp Oudtshoorn gehou word, gee aanleiding tot hernude belangstelling in sy werk en twee plaaslike uitgawes sien as gevolg hiervan die lig. “''Pittige sêgoed en raak antwoorde van Sagmoedige Neelsie''” bevat veral spreuke, terwyl “''Sagmoedige Neelsie praat padlangs''” ’n keur uit die artikels is wat sedert 2005 in die ''Oudtshoorn Courant'' verskyn het.

Langenhoven se politieke publikasies sluit in die pamflet “''’n Vriendelike woord aan die Zappe''” (1916). Hierin poog hy om die destydse regering sover te kry om aandag te vestig op kwessies wat verdelend inwerk op die Afrikaners, soos die Britse vlag, die Rebellie en die konsiliasiebeleid. Ten tye van die vredesonderhandelings in Versailles na afloop van die Eerste Wêreldoorlog skryf hy ’n aantal werke. Op 18 Januarie 1919 ontvang hy ’n telegram van dr. D.F. Malan met ’n opdrag vir die boek “''Republicans and sinners''”, wat op 1 Februarie 1919 onder die skuilnaam A Loyalist verskyn. Hierdie is ’n illustrasie van hoe vinnig hy ’n boek kon afhandel. Die werk word opgedra aan president Woodrow Wilson van die Verenigde State van Amerika en Langenhoven beskryf hierin die kenmerkende eienskappe en ideale van die twee blanke bevolkingsgroepe in Suid-Afrika. “''The everlasting annexation''” dra hy half ironies op aan generaal J.C. Smuts. Dit is aangebied as ’n toekomsfantasie waarin die wêreld, uitgesonderd Suid-Afrika en die res van Afrika, deur ’n ontploffende ster weggeskeur word. Die Britse Ryk is daarmee heen, dus is dit die einde van die Britse oorheersing en kom die Nasionale Party aan die bewind, onder meer met die herstel van taalregte van die Afrikaners en met die behoud van taalregte van die Engelse. Met hierdie geskrif beoog Langenhoven om te illustreer hoe imperialisme wêreldwyd noodgedwonge die knie sal buig voor nasionalisme, wat dan inderdaad ook gebeur het. Steeds in 1919 ten tye van die vredesonderhandelinge, skryf Langenhoven ook ’n stuk vir generaal Hertzog oor die posisie van die klein nasies teenoor die verswelgende imperialisme. Hierdie stuk, “''’n Paar algemene oorweginge omtrent geskiedenis-studie''”, word saam met ’n stuk van Gustav S. Preller gepubliseer onder die titel “''Twee geskiedkundige opstelle''”. Op aandrang van generaal Hertzog skryf hy ook twee politieke pamflette wat die denkrigtings van die Nasionale Party uiteensit. “''Goud of papier?''” hanteer die vraag of Suid-Afrika van die goudstandaard moet afstap en Langenhoven spreek hom hier ten gunste van die goudstandaard uit. “''Die witman se pand''” handel oor die naturelle-vraagstuk en die kieser se verantwoordelikheid, waarin hy hom uitspreek ten gunste van ’n bedeling waar die wit mense se mag vir die toekoms verseker moet word, maar nie op so ’n wyse dat die swart mense vreemdelinge in hulle eie land word nie. Beide hierdie publikasies dateer uit 1929.

Aanvanklik skryf hy ook in Engels. “''The life history of an ostrich''” skryf hy reeds voor die eeuwending, hoewel dit eers in 1953 gepubliseer word. Dit vertel die verhaal van ’n volstruis vandat hy uit die eierdop loskom tot by volwassenheid en vereplukstadium, alles in die trant van die diereverhaal gesien vanuit sy belewing van dinge. In 1901 het hy begin met “''Reminiscences of Clifton Brown''”, wat bedoel was as ’n vervolgreeks vir ’n Engelse tydskrif. Dit handel oor die ervarings van ’n skrander prokureur wat as ’n soort Sherlock Holmes-speurder met sy intellek en redeneervermoë sy teenstanders uitoorlê. Hy het dit in 1902 voltooi en laat tik, maar kon dit nie aan oorsese tydskrifte verkoop kry nie.

In die jare van sy beoefening van die reg skryf hy ’n paar regsdokumente, onder andere ’n ongetitelde onvoltooide handleiding in Engels oor die regte van die individu in verband met eienaarskap, besit, vervreemding, gebruik en gevangehouding. Sy eerste publikasie is “''The Resident Magistrates of the Cape Colony in their capacity as judges''”. “''Iets over arbiters en arbitraties''” verskyn in 1906, ’n kort pamflet wat hy op versoek saamgestel het. Daarin sit hy die tipe geskille wat ’n arbiter kan besleg uiteen, wie as arbiters aangestel kan word, wie hulle aanstel, watter mag hulle het en hoe ’n arbiter sy taak moes uitvoer. ’n Studie oor “''Elements of the theory of Real Rights''” word van publikasie onttrek na indringende kritiek daarop deur die Kaapse advokaat W.P. Schreiner, die broer van Olive Schreiner en voormalige premier van die Kaapkolonie.

=== Jeugwerke ===
Verskeie kinder- en jeugboeke word ook deur hom geskryf, waarin hy hom op bekwame wyse inleef in die kindersiel. Van sy kinderversies is “''Wiegeliedjie''” een van die bekendstes, waar die moeder in kleutertaal haar kindjie aan die slaap sing. In “''Die Eensame Hoop''” maak hy gebruik van die allegoriese Vader Tyd en die nooientjie Hoop uit sy toneelstukke om die kinders die vroegste geskiedenis van Suid-Afrika te vertel.&lt;ref&gt;Samuel, Susan “Boeke Insig” No. 7, Herfs 2009&lt;/ref&gt; “''Brolloks en Bittergal''” is sy bekendste werk vir kinders, waarin hy daarin slaag om die kinders mee te voer na die wonderwêreld wat geskep is deur kunstenaars soos Grimm en Andersen. Hierdie boek beleef dan ook verskeie herdrukke. Die boek bevat vier stories (“''Kappokkie''”, “''Die eensame huisie''”, “''Die houtboskinders''” en “''Bertie van die Groot Karo''”) met ooreenstemmende karakters wat in die eerste drie verhale optree en die twee mensvreters, Brolloks en Bittergal, in die eerste en laaste storie. Die aksie speel deurentyd af in Langenhoven se bekende wêreld: die Grasveld, die gebied tussen die berge en die see met sy klowe, houtbosse en spelonke; en die Groot Karoo anderkant die Groot-Swartberge met sy vlaktes en klipkoppies en kort vaal bossies. “''Brolloks en Bittergal''” (verwerk deur Leon Rousseau en geïllustreer deur Nelda Vermaak) is in 2009 op die kortlys vir die toekenning van die M.E.R.-prys. In “''Die Krismiskinders''” word drie kinders deur Kersvader na ’n kinderlose egpaar gebring en hulle kry ook troeteldiere, want Kersvader bring vir hulle Woewoef en Miaau. Hy het egter nog waardevoller presente gebring, want Talie kry ’n viool, Aristo ’n boek met versies en stories en Sontie ’n verfdoos. Die muses Harmonie, Minerva en Ourora leer die kinders dan om met hulle gawes van musiek, woord en skilder die Koning van die Lig te dien. Hulle weier om met hulle gawes die Koning van die Donker te dien en hy verban hulle dan na die diepste donker van die Kangogrotte, waar hulle steeds slaap. Hulle sal miskien eendag gewek word deur ’n ligstraaltjie, wat iemand van die Koning van die Lig moet leen. Vir die jeugmark is ook “''Die boekie sonder naam''” van 1928, waarin tant Effie verhaaltjies vertel aan Gertjie oor die redding van ’n weggeraakte kind, kinders op ’n piekniek wat in ’n grot vasgekeer word deur ’n krokodildraak, kinders wat deur ’n waterstroom weggevoer word en hoe kinders gedigte maklik kan leer. In die reeks “''Verhaaltjies vir laer skole''” verskyn “''Jantjie Muis en Jakob Slang''”, “''Kootjie''”, “''Die twee oorlosies''”, “''My sewe maters''” en “''Dirkie Mens en Snytjie Brood''”, wat almal later saam uitgegee word onder die titel “''Jantjie Muis en Jakob Slang''”. Die titelverhaal vertel hoe twee vindingryke muise telkens die slang uitoorlê. Hy lewer ook verskeie suiwer didaktiese werke vir die jeug. “''Die goeie burger''” spel die jeug se plig as landsburgers uit, “''Water en sy aard''” vertel meer van water en die natuurwetenskap terwyl “''Van die aarde na die sterre''” sterrekunde verduidelik. Saam met die literator E.C. Pienaar skryf hy die handleiding “''Hoe om te skrywe''”, wat vernaamlik op die jonger mark gerig is.

=== Poësie ===
Hy publiseer sy gedigte grootliks verspreid in sy ander werke. “''Ons weg deur die wêreld''” bevat ’n hele afdeling van sy verse, waaraan hy telkens met nuwe uitgawes van die gedigte verwerk, weglaat en nuwes insluit. Hierdie is dan ook sy belangrikste uiting op poësiegebied. Die gedigte is oorwegend moraliserend of geestig met temas uit die daaglikse doen en late van die mens, vaderlandse motiewe soos die Groot Trek en die Rebellie en enkele kere, soos in “''Credo in Deum Patrem''”, uit die worsteling van die indiwidu om geloof en helderheid oor die basiese vrae in verband met die mens se bestaan. Die meeste verse word ontsier deur die oorwegend didaktiese aard en sentimentaliteit, die gebrek aan sterk beelding en tegniese onbeholpenhede. Noemenswaardig is veral “''Die mot en die kers''”, wat met sy lewensles en geestige woordspel aan die einde waarskynlik, naas “''Die stem van Suid-Afrika''”, as sy beste gedig gereken kan word. Hy lewer ook hier ’n aantal bekoorlike kinderversies, waaronder “''Liefdes-onsin''” en “''Ag wat, dis maar ’n hond''”, laasgenoemde wat sy besondere gehegtheid aan sy honde illustreer. Die gedig “''Die stem van Suid-Afrika''”, wat later die amptelike volkslied van Suid-Afrika sou word, is in 1918 eers in ''Die Burger'' gepubliseer en dan apart uitgegee saam met musiek wat hy self daarvoor geskryf het. Die gedig kry groot aftrek, maar nie die musiek nie. [[Henry Fagan|H.A. Fagan]] wy in ''Die Burger'' ’n hoofartikel aan die gedig, waarin hy voorspel dat die gedig bestem is om die volkslied van Suid-Afrika te word.

“''Die pad van Suid-Afrika''”,&lt;ref name=&quot;marais&quot;&gt;Marais, Eugène N. in Kannemeyer, J.C. (red.) “Kritiese aanloop” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989&lt;/ref&gt; of “''Eerste skoffies op die pad van Suid-Afrika''” soos dit in boekvorm getiteld was, verskyn in Maart en April 1921 in ''Die Huisgenoot''. Daarna word dit in boekvorm uitgegee, met illustrasies van Reenen J. van Reenen. Hierdie werk sluit met die verwerking van historiese boustof en met die aksent op die wording van ’n nuwe nasie regstreeks aan by sy dramas “''Die hoop van Suid-Afrika''” en “''Die vrou van Suid-Afrika''”. Dit is egter nie ’n drama nie, maar ’n epos in meestal onberymde versmaat, ’n tipe poësie wat met weinig bindmiddele na die prosavorm neig. Die beskawingsgeskiedenis van Suid-Afrika tot 1838 is die boustof van hierdie epies-liriese gedig. Dit handel agtereenvolgens oor die “''Eerste verspieders''”, die aankoms van Jan van Riebeeck, die “''Eerstelinge''” (waarin die geskiedenis van Frederik Bezuidenhout en die Slagtersnekrebellie verwerk word), die Groot Trek met die aksent op Retief en sy dood, en die moord op Blaauwkrans, sodat die geheel dus dieselfde periode as sy allegoriese drama “''Die hoop van Suid-Afrika”'' dek. Die vier gedigte waarmee die bundel afsluit, is nie ’n integrale deel van die epiese opset van die res nie, maar is as poësie veel beter, met twee wat van sowel literêre as nasionale betekenis is. “''Ons eie vlag''” se laaste strofe is later deur F.J. Joubert getoonset en is algemeen as vlaglied aanvaar. “''Die stem van Suid-Afrika''” is later deur M.L. de Villiers getoonset en vir jare lank as nie-amptelike volkslied aanvaar totdat dit op 2 Mei 1957 amptelik as sodanig verklaar is en ’n gedeelte na demokrasie in 1994 steeds deel van die volkslied vorm. Waar Eugène Marais en E.C. Pienaar krities staan teenoor “''Eerste skoffies''”, beskou Langenhoven self dit as een van sy belangrikste werke. Vier godsdienstige gedigte word opgeneem agterin “''Skaduwees van Nasaret''”, met “''Lied van die Kalvinis''” wat die beste is. “''Ou-liedjies''” is ’n verwerking van bekende volksverse. ’n Groot deel van “''Aan stille waters I''” bestaan uit gedigte, met ’n groot aantal limerieke wat beïndruk met hulle geestigheid en vernuf. Verder is daar vertalings van onder andere gedeeltes uit “''Hamlet''” van William Shakespeare, Johann Wolfgang von Goethe se “''Erlkönig''”, William Cowper se “''John Gilpin''”, Robert Southey se “''The well of St. Keyne''” en Thomas Gray se “''Elegy written in a country churchyard''”. Die slotstrofe van laasgenoemde gedig is Langenhoven se grafskrif. Hy skryf ook ballades van veral klassieke en mitologiese onderwerpe, minneliedjies, vertellende en historiese verse oor die Voortrekkers en oor Woltemade, sonnette en treursange, waarvan min uitstyg bo die gemiddelde.

Terwyl Langenhoven nog by ''Het Zuid-Westen'' redakteur was, is enkele gesange wat hy in Afrikaans vertaal het, in die koerant gepubliseer. Hy het daarna ’n stuk of dertig van die gesange vertaal, waarvan die meeste in sy “''Aan stille waters''” rubriek in ''Die Burger'' verskyn het. Saam met enkele ander godsdienstige liedere word dit in September 1922 as “''Gesange in Afrikaans''” uitgegee. Met sy vertaling slaag Langenhoven daarin om weg te breek van die Nederlandse sfeer en aan die Gesange ’n onmiskenbare Afrikaanse aard en toon te gee. G.B.A. Gerdener was nie baie vleiend oor Langenhoven se pogings om die gesange te vertaal nie en uit kerklike kringe is daar ook geen teken van belangstelling nie. Dit het hom baie gegrief en teleurgestel. Langenhoven lewer ook ’n knap vertaling van Edward Fitzgerald se verwerking van Omar Khayyám se “''Rubáiyát''”, ’n Middeleeuse digbundel wat sedert sy eerste publikasie in vertaling van Edward Fitzgerald in 1859 in Brittanje ’n soort kultusteks geword het en deur veel meer mense as net gewone liefhebbers van die digkuns gelees en waardeer is. Hierdie bundel bestaan uit vyf en sewentig kwatryne na die eerste uitgawe van Fitzgerald se vertaling en is dan ook die eerste bundel kwatryne in Afrikaans. Sy geliefkoosde vorm van die poësie was beslis die limeriek, wat uitstekend aansluit by sy geestigheid en vernuftige spel met woorde. Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Afrikaanse verse''”, “''Afrikaanse letterkunde''”, “''Junior verseboek''”, “''Die junior digbundel''”, “''Klein verseboek''”, “''Nuwe Kleinverseboek''”, “''Nuwe Kleuterverseboek''”, “''Digterstemme''”, “''Stories op rym''”, “''Miskien sal ek die wingerd prys''”, “''Uit ons letterkunde''”, “''Woordpaljas''”, “''My Afrikaanse verseboek''”, “''Voorspraak''” en “''Die tweede gerf''”.

Hy skryf ook talle gedigte vir kinders, met veral “''Lamtietie damtietie''” (wat as “''Liefdes onsin''” reeds so vroeg as 1911 in “''Stukkies en brokkies''” opgeneem is) en “''Die waentjie''” wat gewild bly. “''Die ABC Boekie''” (geskryf onder die naam Elspet), is ’n bundel met kinderversies.

=== Drama ===
Langenhoven lewer ook ’n bydrae tot die drama. Aanvanklik skryf hy ’n aantal samesprake vir debatsverenigings en in “''Stukkies en brokkies''” (1911) en “''Ons weg deur die wêreld''” (1914) word ’n aantal hiervan opgeneem, soos byvoorbeeld die samespraak tussen ’n boer, Engelsman en Duitser wat hy onder die titel “''’n Weergalmpie van Babel''” gepubliseer het. In bogenoemde twee boeke het hy ook “''’n Modelletjie vir ’n debat''” opgeneem met voorbeelde van toesprake, debatsonderwerpe en ’n eenvoudige model van reëls vir ’n debatsvereniging. Een van sy vroegste geskrifte in Afrikaans was die samespraak “''Die tweetalige vonnis''” wat sir Henry Juta in sy “''Reminiscences''” (1912) opgeneem het. Hierdie samespraak het uit 1906 gedateer en is later in verwerkte vorm in “''Ons weg deur die wêreld''” opgeneem. Hierin vertaal die aangeklamde tolk die eentalige regter se uitspraak op so ’n wyse dat die beskuldigde gruwelik beledig word. Ander samesprake uit hierdie tyd sluit in “''Die kys abaut die forro''”, wat die lagwekkende maar ook treurige toestand uitbeeld wanneer ’n Afrikaner sy eie taal verag en net Engels wil praat; “''Teorie en praktyk''” wat ’n kandidaat uitbeeld wie se oggend-en aandpraatjies nie ooreenstem nie; “''Die ingewikkelde boodskap''” wat met sy wartaal reeds ’n soort surrealistiese effek bereik en illustreer hoe maklik ’n eenvoudige boodskap verdraai kan word deur onbelangrike detail; en “''Deskundige kritiek''”, waar twee pa’s bekommerd is oor die nuwerwetse goed wat hulle kinders op skool leer, soos dat die aarde om die son draai. Jan Spies neem “''Die ingewikkelde boodskap''” en “''Deskundige kritiek''” in die versamelbundel “''Klein begin in die drama''” op. “''Die verlore soon''” verskyn aanvanklik as vervolgverhaal in ''Het Zuid-Westen'' en Langenhoven verwerk dit later as drama. Hierin verloor ’n seun sy moeder en gaan dan na Johannesburg, waar hy onder slegte invloed aan die drink gaan en al sy geld verloor. Hierdie stuk word nooit gepubliseer nie.

Vanaf 16 Januarie 1905 het die klug “''Die trouwbelofte''” as vervolgstuk in ''Het Zuid-Westen'' verskyn en dit word in 1909 in boekvorm gepubliseer. Sy ervarings as prokureur vind neerslag in die toneelstuk “''De waterzaak''” (met oorspronklike subtitel “''Engelsch versus Hollandsch''”), wat aanvanklik in 1909 gepubliseer word en in 1912 verwerk word tot “''Die wêreld die draai''”. Dit was duidelik dat hy van die konsep van hierdie toneelstuk gehou het, aangesien hy dit telkens in verwerkings heruitgegee het. In 1926 het hy weer daaraan gewerk en het dit as “''Die laaste van die takhare''” verskyn. Hierin kry Ou Dowe Oom Karel (die laaste takhaar) die Engelse Hamiltons as bure en hulle maak ’n hofsaak teen hom aanhangig omdat hy die rivier se water afkeer voordat dit by hulle uitkom. Henry Hamilton raak verlief op oom Karel se dogter, Miemie, en neem Hollandse lesse. Hy kan hierdie taal egter nie baasraak nie, maar onder Miemie se leiding leer hy maklik Afrikaans aan. Die Boerseun Johannes ding ook om Miemie se hand mee. Nadat ’n weduwee uit die Transvaal, tant Maria, die onderplaas koop word die watergeskil opgelos. Miemie trou dan met Johannes, oom Karel met tant Maria en die Hamiltons verhuis terug na Engeland. Hierdie geestige stuk is baie gewild in sy tyd, maar skiet te kort aan veral gemotiveerde karakterontwikkeling en dramatiese samehang. Dit word ook vir die radio verwerk en deur Radiosondergrense uitgesaai. In 1911 word “''Die familie zaak''” gepubliseer, ’n geestige klug verwant aan “''Die wêreld die draai''”.

Tydens sy redakteurskap van ''Het Zuid-Westen'' ontvang hy in 1913 ’n opdrag van die Oudtshoornse vieringskomitee om ’n toneelstuk te skryf wat geskik sou wees om op Dingaansdag opgevoer te word. Hy skryf dan die allegoriese “''Die hoop van Suid-Afrika''” binne twee middae en twee aande en op 8 November 1913 word dit as ’n spesiale bylae tot ''Het Zuid-Westen'' gepubliseer. Hierdie stuk behandel in ses taferele die geskiedenis van Suid-Afrika vanaf 1652 tot en met die Slag van Bloedrivier in 1838. Naas historiese karakters soos Retief en Dingaan, gebruik hy hier ook abstrakte personasies soos Hoop (soos ook blyk uit die drama se titel) en Vader Tyd. Die eerste produksie was onder Langenhoven se spelleiding in die Oudtshoornse Teatersaal. Hy vertolk self die rol van Retief, sy stiefdogter Antoinette Lilienfeld die rol van Hoop en sy stiefskoonseun Allan Pocock die rol van goewerneur Stockenström. Die tweede toneel uit hierdie drama word deur D.F. Malherbe in die versamelbundel “''Afrikaanse letterkunde''” opgeneem. In 1918 word&lt;ref&gt;Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) “Kritiese aanloop” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989&lt;/ref&gt; “''Die vrouw van Suid-Afrika''” gepubliseer en dit word aangebied as ’n vervolg op “''Die hoop van Suid-Afrika''” en as ’n “dramatiese fantasie” en opgedra aan die nagedagtenis van sy ontslape pleegmoeder. Hierdie drama behandel in ses taferele die geskiedenis van Suid-Afrika in die periode van 1842 tot 1902, die einde van die Anglo-Boereoorlog. Hierdie twee stukke is minder dramas as wat dit gedramatiseerde spreekkore is, waar die persone ’n idee of ideologie eerder as menslike karakter verteenwoordig. Weer figureer Vader Tyd en Hoop, met die Vrou van Suid-Afrika ook nou ’n karakter. In ’n resensie in ''Die Huisgenoot'' van November 1918 spreek H.A. Fagan ernstige kritiek op “''Die vrou van Suid-Afrika''” uit. Hy het gemeen dat die politieke karakters en twisgesprekke die poëtiese kwaliteit van die stuk skaad en dat dit lyk asof die drama oorhaastig geskryf is, ook wat die taalgebruik betref. Langenhoven was baie heftig in sy kommentaar op hierdie kritiek en het die redaksie van ''Die Huisgenoot'' versoek om voortaan alle vermelding van sy werk te staak. “''Die eensame hoop''” is weer ’n soort vervolg op “''Die hoop van Suid-Afrika''” en “''Die vrou van Suid-Afrika''”, met dieselfde allegoriese karakters. Dit is op kinders gemik en vertel die geskiedenis van die vroeë vaarders om die Kaap tot die koms van Jan van Riebeeck. Die boodskap aan die kinders is van die hoop en dryfkrag wat nodig is om ’n volk te laat groei. Dit is ’n eenvoudige vertelling wat geskryf is in ’n tyd toe klein geskiedenisse van dié aard nog nie in Afrikaans beskikbaar was nie. “''Die kinderparlement''” is een van die eerste dramas wat spesifiek vir kinders geskryf word en hierin maak hy kinders vertroud met die werking van die politiek. In 1923 voltooi Langenhoven ’n dramatisering van sy epos “''Die pad van Suid-Afrika''”.

“''Die onmoontlike tweeling''” sluit weer aan by “''Die wêreld die draai''”, terwyl dit ook iets van die sonde-met-die-bure-motief bevat. Die stuk werk basies met ’n reeks verwarrings. Oom Gawerjal ken nie sy tweelingdogters, Elsie en Sannie, uitmekaar nie en het verdere probleme met sy studenteseun Jan, sy werkvolk, sy volstruise en sy pyp. Hans en Flippie is ook ’n identiese tweeling en kom om met Elsie en Sannie te vry en so vry hulle elkeen met die “verkeerde” nooi.&lt;ref name=&quot;marais&quot; /&gt; “''Vrouetrou''” sluit aan by ’n vroeëre werk van hom, naamlik “''Die verlore soon''”, wat in voltooide vorm slegs in ''Het Zuid-Westen'' verskyn het en een van sy mislukkings was. Hierdie toneelstuk is grotendeels in rymlose verse geskryf en is ernstig van aard. Oom Hendrik se seun Jan lei ’n wilde lewe, maar hy word getrou deur sy aangenome dogter Mieta versorg. Weens Jan se onverantwoordelikheid bemaak oom Hendrik sy besittings aan Mieta, onder die wanindruk dat sy vir Jan liefhet, met hom sal trou en na hom sal omsien. Mieta is glad nie op Jan verlief nie en verkies eerder vir Hansie, terwyl Jan vry na die progressiewe Elsie. Wanneer Mieta uitvind van oom Hendrik se wense, is sy bereid om haar eie geluk op te offer om daaraan te voldoen. Alles loop egter eindelik uit op ’n romantiese, gelukkige einde. “''Petronella''” word in 1931 gepubliseer en word beskryf as “’n tragedie van verarming”. Petronella en Adelryk is verloof en Petronella se vader Diederik en Adelryk se vader Gideon koop saam ’n plaas vir hulle kinders. Gideon leen die geld by die gierigaard Hans Groenewerf, wat self op Petronella verlief is. Hans gebruik hierdie situasie om druk te plaas op Petronella om met hom te trou. Petronella weier en eindelik word die twee families gedwing om alles wat hulle het uit te verkoop om Hans se skuld te betaal. Die families word padwerkers en is ten spyte van hulle armoede steeds gelukkig omdat hulle getrou was aan hulle innerlike en nie toegegee het aan die materiële nie.

Verskeie van sy werke word vir die verhoog verwerk. TRUK bied in 1964 die Langenhoven-program “''Modes van voor, skuld van agter''” aan. Met die honderdjarige herdenking van sy verjaarsdag in 1973 word verskeie van sy werke gedramatiseer en op die planke gebring, onder andere “''Sagmoedige Neelsie''” deur TRUK, ’n teks wat uit Langenhoven se werke saamgestel is deur Bartho Smit. In 1995 word “''Doppers en Filistyne''” in ’n solostuk op die planke gebring met die ervare Eric Nobbs as die skrywer en akteur en hierdie opvoering beleef vele opvoerings oor baie jare. By die KKNK van 1998 word “''Die laaste strooi''” ter ere van Oudtshoorn se gedenkjaar op die planke gebring, ’n stuk saamgestel uit Langenhoven se werke deur Ilse van Hemert waarin Cobus Rossouw die rol van Langenhoven gespeel het. [[Lizz Meiring]] en Hannes Muller bring ook in 1998 by die KKNK ’n pantomime van “''Brolloks en Bittergal''” op die planke. In 2007 word “''Fragment''” en “''Brief van die harlekyn''” uit “''Stille waters''” deur [[Thijs Nel]] tot die drama “''Brief van die harlekyn''” verwerk en by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer. Uittreksels uit sy “''Aan stille waters''”-rubriek word ook vir die radio verwerk en deur Radiosondergrense by hulle eerste kunstefees oor die radio in 2013 uitgesaai as “''Vroutjie weet alweer beter''”.

=== Versamelde werke ===
Sowat ’n maand na sy dood het die Nasionale Pers, Vroutjie en Goldblatt briewe begin ontvang om sy werke in ’n eenvormige band en formaat beskikbaar te stel. Dit lei tot die uitgawe van sy “''Versamelde werke''”, wat aanvanklik in twaalf boekdele gepubliseer word. Die eerste twee drukke word in 1933 tot 1935 gepubliseer en in 1936 en 1937 het twee verdere boekdele verskyn wat onderskeidelik sy drie Engelse werke en sy nagelate werke bevat het. Die publikasie van ''Versamelde werke'' was die grootste enkele produk waartoe Sarah Goldblatt se toewyding as administratrise van Langenhoven se nalatenskap gelei het. In die veertigerjare, die vyftigerjare en weer in die eeufeesjaar 1973, is dit herdruk en betreklik gou uitverkoop. In 1955 word “''Aan stille waters II''” as deel vyftien herdruk en in 1958 word deel sestien bygevoeg wat bestaan uit dokumentasie oor “''Die Stem van Suid-Afrika''”, “''Ons eie vlaglied''”, Langenhoven se ontwerp vir ’n sonwyser, vroeë stukke in Nederlands, Engels en Afrikaans, die reeks “''Ou-liedjies''” en verspreide gedigte wat nie in een van sy vroeëre bundels opgeneem is nie.

== Eerbewyse ==
Sy gedig “''Die stem van Suid-Afrika''”, wat in 1918 geskryf is, word deur M.L. de Villiers getoonset en op 2 Mei 1957 tot amptelike volkslied verklaar, nadat die destydse Eerste Minister, generaal J.B.M. Hertzog, reeds so vroeg as 1938 besluit het dat die lied saam met “''God save the king''” by die opening van die Parlement gesing moet word. In 1931 ken die Universiteit van Stellenbosch ’n eredoktoraat (D.Litt. honoris causa) aan hom toe. Op 21 April 1955 word sy huis Arbeidsgenot as Nasionale Museum geopen. Ten tye van sy eeufeesviering in 1973 word ’n groot Langenhoven-fees gehou, met feesvieringe veral in Oudtshoorn. KRUIK en TRUK dramatiseer van sy werke vir opvoering, die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie bied van sy werke aan en voorlesings word oor die radio uitgesaai, terwyl ’n nuwe, bygewerkte uitgawe van sy “''Versamelde Werke''” ook gepubliseer word. Verskeie koerante en tydskrifte, insluitende ''Rapport'', ''Die Huisgenoot'', ''Die Taalgenoot'', ''Tydskrif vir Letterkunde'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', ''Die Unie'' en ''Die Matie'' wy gedenkuitgawes in hierdie jaar aan hom. Die beeldhouer Olgo Pieri maak in 1973 tydens die eeufeesvieringe ’n standbeeld wat tot sy eer by die Universiteit van Stellenbosch opgerig word. ’n Reeks van twaalf episodes oor Langenhoven en sy werk word in 1983 oor televisie gebeeldsaai, met die teks geskryf deur Manie van Rensburg en Johan van Jaarsveld. In Desember 2002 word hy en sy vrou se grafte in die openbare begraafplaas opgegrawe en ’n herbegrafnis vind op 30 Maart 2003 plaas op die gronde van Arbeidsgenot.

=== Nalatenskap ===
Die [[Universiteit van Stellenbosch]] se studentesentrum is na Langehoven vernoem, en is bekend as &quot;Die Neelsie&quot;.

Suid-Afrikaanse filmmaker [[Manie van Rensburg]] het in [[1983]] 'n lighartige komedie vir televisie vervaardig gebaseer op Langenhoven se werke. Dit was getiteld ''Sagmoedige Neelsie''.

Die Suid-Afrikaanse Poskantoor het in [[1973]] 'n gedenkseël uitgereik vir die 100-jarige herdenking van Langenhoven se geboorte. Die [[C.J. Langenhovenprys vir Taalwetenskap]] wat deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] uitgereik word, is na hom vernoem.

Die plek waar Langenhoven en sy familie gewoon het van 1903 tot 1950, [[Arbeidsgenot]], is vandag 'n huismuseum.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php |title=Van wig tot graf |access-date=19 Maart 2016 |quote=1903 – Langenhoven trek na Arbeidsgenot (vanaf Hoopstraat) |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629131632/http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php |archive-date=29 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

C.J. Langenhoven is in 1932 aan hartversaking oorlede. Hy was 58 jaar en 11 maande oud.

Een van sy bekende gedigte, [[Siembamba]]:
&lt;poem style=&quot;font-style: italic; background-color: #f9f9f9; padding-left:2em&quot;&gt;
Siembamba, ek is 'n baba,
Siembamba, ek is 'n baba
–pas my veilig op in die nood,
sus my liefies op die skoot.

Siembamba, ek is 'n seuntjie,
Siembamba, ek is 'n seuntjie
maar jy sal sien ek is net nou groot;
slaan maar orige kêrels dood.

Siembamba, ek is 'n jonkman,
Siembamba, ek is 'n jonkman
–tel my nou maar af van die skoot;
ek slaan self die kêrels dood.

Siembamba, ek is getroud nou,
Siembamba, ek is getroud nou
–maar sy dink ek is nog op die skoot,
wil nie glo nie ek is groot.

Siembamba, almal babas.
Siembamba, almal babas
–al die mans is danig groot–
almal babas tot hul dood.
&lt;/poem&gt;

== Publikasies ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Publikasies
|-
|1909
|Die trouwbelofte
|-
|
|Die famielie zaak
|-
|
|Die water zaak
|-
|
|Die trouwbelofte
|-
|
|Die famielie zaak
|-
|1911
|Eenvoudige stukkies en brokkies
|-
|1912
|Die wêreld die draai
|-
|
|Afrikaanse verjaardagboekie
|-
|1913
|Die hoop van Suid-Afrika
|-
|1914
|Ons weg deur die wêreld
|-
|1918
|Die stem van Suid-Afrika
|-
|
|Die vrouw van Suid-Afrika
|-
|1919
|Die onmoontlike tweeling
|-
|1921
|Vrouetrou
|-
|
|Sonde met die bure
|-
|
|Eerste skoffies op die pad van Suid-Afrika
|-
|1922
|Doppers en Filistyne
|-
|
|Die eensame hoop
|-
|1923
|Loeloeraai
|-
|
|Die opdraande pad
|-
|1924
|Die lig van verre dae
|-
|
|Geeste op aarde
|-
|1925
|Die laaste van die takhare
|-
|
|Brolloks en Bittergal
|-
|
|Herrie op die ou tremspoor
|-
|
|Ons geliefde verjaarsdagboekie
|-
|1926
|Mof en sy mense
|-
|
|A first guide to Afrikaans
|-
|
|Donker spore
|-
|
|Die Krismiskinders
|-
|1927
|Die kinderparlement
|-
|
|Die wagtende wêreld
|-
|
|Skaduwees van Nasaret
|-
|1928
|Die boekie sonder naam
|-
|
|Ou-liedjies
|-
|
|Vlaglied
|-
|1929
|Aan stille waters I
|-
|1930
|Die wandelende geraamte
|-
|1931
|A.B.C. Boekie
|-
|
|Jantjie Muis en Jakob Slang
|-
|
|Kootjie Totjie
|-
|
|Petronella
|-
|
|Hoe om te skrywe (saam met E.C. Pienaar)
|-
|1932
|U dienswillige dienaar
|-
|1933
|Die mantel van Elia
|-
|
|Versamelde werke, wat ook insluit die volgende met jaar van oorsprong
Oor opstelle (1931)
|-
|
|Die letterkundige skoonhede van die Bybel (1932)
|-
|
|Hooftrekke van die Bybelverhaal (1932)
|-
|1941
|Aan stille waters II
|-
|1971
|… die erwe van ons vaad’re
|-
|1972
|Twee novelles (Mof en sy mense en Donker spore)
|-
|1979
|Van mens tot mens (saamgestel deur Jan Scannell)
|-
|
|Die vrolike vlam (saamgestel deur Jan Scannell)
|-
|1983
|Langenhoven in volkleur
|-
|1989
|Spreuke van Langenhoven: ’n keuse
|-
|1992
|Die beste spookstories
|-
|2000
|Pittige sêgoed en raak antwoorde van Sagmoedige Neelsie
|-
|2006
|Sagmoedige Neelsie praat padlangs
|-
|
!Nie-fiksie werke
|-
|1900
|The Resident Magistrates of the Cape Colony in their capacity as judges
|-
|1906
|Iets over arbiters en arbitraties
|-
|1910
|Padlangers en zonder doekies
|-
|
|The royal road to Cape Dutch
|-
|1916
|’n Vriendelike woord aan die Zappe
|-
|1919
|Republicans and sinners
|-
|
|The everlasting annexation
|-
|
|Twee geskiedkundige opstelle (saam met Gustav S. Preller)
|-
|1926
|Van die aarde na die sterre I en II
|-
|
|A first guide to Afrikaans
|-
|1928
|Water en sy aard
|-
|
|Die goeie burger
|-
|1929
|Die witman se pand (saam met J.H. Conradie)
|-
|
|Goud of papier?
|-
|
|Hoe om te skrywe (saam met E.C. Pienaar)
|-
|1935
|My aandeel aan die taalstryd
|-
|1953
|The life history of an ostrich
|-
|
!Vertalings
|-
|1922
|Gesange in Afrikaans
|-
|1923
|Die Rubáiyát (Omar Khayyam)
|}

== Bronnelys ==
=== Vakkundige artikels ===
*Bosman, N. (1992) Ruimte as intertekstuele belewenis - Dalene Matthee en C.J. Langenhoven, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 142–148.
*Croeser, C. (2024) Waar spoke nog speel - ’n Queer verkenning van die affektiewe rol van die spookagtige plaasruimte in CJ Langenhoven se ''Die bouval op Wilgerdal'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 64(4), pp. 445–460.
*Kannemeyer, J.C. (2009) “Vir elke daad is daar ’n tyd” - C.J. Langenhoven, Etienne Leroux en die taak en visie van die skrywer, ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'', 16(2), pp. 31–49.
*Sonderling, S. (1998) The Politics of a Cultural Controversy - CJ Langenhoven and Pornography in 1930, ''Journal of Literary Studies'', 14(3-4), pp. 293–306.

=== Boeke ===
* Antonissen, Rob ''[[Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede]]'' Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* APB-Komitee vir Skoolboeke “Die junior digbundel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963
* Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952
* Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992
* Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Burgers, M.P.O. “Die mens Langenhoven” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste druk 1939
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis'' Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* De Vries, Abraham H. “Kortom 2” Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989
* Du Plessis, I.D. “Aantekeninge uit Tuynstraat” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste druk 1975
* Grobler, Hilda “Halfeeu” Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980
* Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Heyns, T.J. “C.J. Langenhoven 1872-1932” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Kannemeyer, J.C. ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur]]'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Kannemeyer, J.C. “Langenhoven: ’n Lewe” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1995
* Kannemeyer, J.C. “Die Dienswillige Dienaar” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe Eerste druk 1995
* Kannemeyer, J.C. “Ontsyferde stene” Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996
* Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human &amp; Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Lategan, F.V. “Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg 1961
* Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde Malherbe, F.E.J. “Aspekte van Afrikaanse literatuur” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940
* Malherbe, F.E.J. “Die kort-verhaal as kunsvorm” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1929
* Nasionale Pers Beperk “Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers  Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J. “Die Hertzogprys Vyftig Jaar” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965
* Nienaber, P.J. “Hier is ons skrywers!” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949
* Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''[[Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde]]'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene  uitgawe 1969
* Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. “Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II” Nasionale Boekhandel Beperk  Kaapstad 1960
* Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers- Boekhandel Sewende druk 1968
* Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960
* Opperman, D.J. “Naaldekoker” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad en Johannesburg Eerste druk 1974
* Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human &amp; Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde  druk 1993
* Pienaar, E.C. “Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging” Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931
* Schoonees, P.C. “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging” J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau &amp; Co, Kaapstad 1939 (derde druk)
* Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe  1996
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998
* Venter, L.S. “C.J. Langenhoven (1872–1932)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005

=== Tydskrifte en koerante ===
* Blignault, Audrey “Langenhoven se essays leef voort” “Insig” April 1998
* Boekkooi, Paul “Langenhoven ‘sal tot gehore vandag spreek’” “Plus” 31 Maart 1998
* Bosman, N. “Ruimte as intertekstuele belewenis: Dalene Matthee en C.J. Langenhoven” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 30 no.4, November 1992
* Brink, André P. “Neelsie, Madiba en ek” “Beeld” 16 Julie 2004
* Brink, André P. “Donker spore, duister woorde” “Rapport” 1 Mei 2011
* Britz, Etienne “Met Kannemeyer op die spoor van Langenhoven” “Die Vlieënde Springbok”
* De Villiers, C.G.S. “C.J. Langenhoven soos ek hom geken het” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979
* Goldblatt, Sarah “How ‘Die Stem’ became South Africa’s unofficial anthem” “The Cape Argus” 12 April 1952
* Kannemeyer, J.C. “C.J. Langenhoven, C.J. Rhodes en die prinses” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 2, Mei 1994
* Kannemeyer, J.C. “Die dienswillige dienaar” “Rapport” 16 April 1995
* Olivier, Johan “Langenhoven-grafte opgegrawe vir herbegrafnis” “Die Burger” 7 Desember 2002
* Smith, Elsa “’n Beknopte samevatting van C.J. Langenhoven” “Kakkerlak” Uitgawe 2, 2005
* Ungerer, Carien “‘Loeloeraai’: Eerste Sciencefiction-roman in Afrikaans – ’n Beskrywing, interpretasie en evaluasie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1, Februarie 1
* Van Rensburg, Chrisna “’n Voëlvlug deur Arbeidsgenot” “Kakkerlak” Uitgawe 2, 2005
* Verhage, J.A. “Langenhoven se literêre drieslagmaat” “Standpunte” Nuwe reeks 82, April 1969
* Weber, Phil “Só is hy heen” “Insig” April 1998
* Wessels, Louis “Langenhoven – die tengerige genie bly leef…” “Die Burger” 11 Augustus 1982
* Winter, Gordon “Langenhoven had a Jewish mistress” “Sunday Express” 1 Junie 1975

=== Internet ===
* Brink, André P. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/04/04/9/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Brink, André P. Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/05/05/RH/6/boek06.html
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/11/19/14/12.html
* Cillié, Petra Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/07/02/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* C.J. Langenhoven: http://www.cjlangenhoven.co.za/cj_langenhoven/index {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160901010914/http://www.cjlangenhoven.co.za/cj_langenhoven/index |date= 1 September 2016 }}
* Dedekind, Nonnie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/11/7/11/2.html
* Dommisse, Ebbe Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/08/25/SK/13/ARBEIDSGENOT.html
* Du Plessis, Bertie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/06/12/6/4.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717013158/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/06/12/6/4.html |date=17 Julie 2012 }}
* Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Langenhoven,_Cornelis_Jacob
* Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/C.J._Langenhoven
* Geni: http://www.geni.com/people/Cornelis-Langenhoven/6000000016153152792
* Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/11/18/14/5.html
* {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html |title=Staaltjies rondom die skerpsinnigheid van C.J. Langenhoven |author=Kannemeyer, J.C. |publisher=[[Die Burger]] (bladsy 3) |date=1 Julie 2000 |archive-url=https://archive.is/20130725160110/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html |archive-date=25 Julie 2013 |access-date=25 Julie 2013 |url-status=dead }}
* Kannemeyer, J.C. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/05/3/10.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Kannemeyer, J.C. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/11/01/BY/12A/01.html
* Koch, Retief Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/10/3/18.html
* Langenhoven, C.J. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/01/31/15/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Langenhoven Geslagsregister: http://www.langenhoven.net/Langenhovenboek1.pdf
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 Februarie 2012: www.litnet.co.za
* Maroela Media: http://maroelamedia.co.za/ongekategoriseerd/cj-langenhoven/
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/1127 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170219202302/http://www.nb.co.za/authors/1127 |date=19 Februarie 2017 }}
* Olivier, Johan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/29/3/1.html
* Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/langenhoven.html
* Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_cjlangenhoven_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913114946/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_cjlangenhoven_ph.htm |date=13 September 2014 }}
* Van Bart, Martiens Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/08/05/1/29.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Van Zyl, Wium Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/05/29/1/14.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikiquote}}
{{Wikisource|Outeur:C. J. Langenhoven|C. J. Langenhoven|old=true}}
* {{mieliestronk|url=http://www.mieliestronk.com/volkslied.html}}
* [http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php Die Langenhoven huismuseum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629131632/http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php |date=29 Junie 2018 }}

{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Langenhoven, C.J.}}

[[Kategorie:CJ Langenhoven]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vrymesselaars]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1873]]
[[Kategorie:Sterftes in 1932]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]</text>
      <sha1>jfx89sn74fgk7ecih5kxgumuzghtzhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Britse Statebond</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5992</id>
    <revision>
      <id>3362147</id>
      <parentid>3320349</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18150" sha1="319g12zsiaugbp42aq6x5w873qs98xj" xml:space="preserve">[[Lêer:Infobox Commonwealth of Nations flag.svg|duimnael|Vlag van die Britse Statebond]]
[[Lêer:Commonwealth Icon.svg|duimnael|Kenteken van die Britse Statebond]]
[[Lêer:Commonwealth flag Ottawa.jpg|duimnael|Die vlag van die Statebond wapper aan die [[Parlement van Kanada]] in [[Ottawa]]]]
[[Lêer:Marlborough House.jpg|duimnael|Die hoofkantoor van die Statebond in die Marlborough House in [[Londen]]]]
[[Lêer:CommonwealthPrimeMinisters1944.jpg|duimnael|Konferensie van die eerste ministers van die Britse dominions William Lyon Mackenzie King ([[Kanada]]), [[Jan Christian Smuts]] ([[Suid-Afrika]]), [[Winston Churchill]] ([[Verenigde Koninkryk]]), Peter Fraser ([[Nieu-Seeland]]) en John Curtin ([[Australië]]) op 1 Mei 1944 in Londen (van links na regs)]]

Die '''Statebond''' (vroeër '''Britse Statebond''', [[Engels]]: ''Commonwealth of Nations'', tot 1947 ''British Commonwealth of Nations'') is 'n vrywillige vereniging van 56 [[Onafhanklikheid|onafhanklike]], soewereine lande, wat uit die [[Verenigde Koninkryk]] en, meestal, sy voormalige [[Britse Ryk|kolonies]] bestaan.

Nie alle lede van die Statebond erken die [[Lys van monarge van Brittanje|Britse monarg]] as [[staatshoof]] nie. Dié wat dit wel doen, is bekend as Statebondgebiede, maar die meeste lede is [[republiek]]e, en 'n handvol ander is inheemse monargieë. Alle lede erken wel [[koning Charles III]] as hoof van die Statebond, 'n rol wat miskien die beste met dié van 'n seremoniële [[president]] vergelyk kan word.

== Oorsprong ==
{{Hoofartikel|Britse Ryk|Geskiedenis van die Britse Ryk en Statebond}}
Die Statebond het die Britse Ryk vervang, en sy oorsprong lê in die Rykskonferensies van die laat 1920's (konferensies van Britse en koloniale eerste ministers het gebeur vanaf [[1887]]), waar die [[onafhanklikheid]] van selfregerende kolonies en dominiums erken is, en is uiteindelik geformaliseer deur die Statuut van Westminster in 1931. Die Statebond is geskep as 'n vereniging van vrye en gelyke state, en lidmaatskap was gebaseer op die gemene trou aan die Britse Kroon.

Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die Ryk stadig afgebreek, wat deels aan die groei van onafhanklikheidsbewegings in die onderdanige streke (mees belangrik in [[Indië]] onder die invloed van [[Mahatma Gandhi]]) toegeskryf kan word, asook die Britse Regering se verkrampte omstandighede as gevolg van die koste van die oorlog. [[Mianmar|Burma]] (1948) en Suid-Jemen (1967) was onder die paar vorige kolonies/protektorate wat nie tot die Statebond toegetree het by onafhanklikheidswording nie. Miskien die mees bekende groep vorige Britse kolonies, die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], is ook nie lid van die Statebond nie, omdat die onafhanklikheid van die VSA hierdie instelling met oor 'n honderd jaar voorafgaan. Die [[Republiek Ierland]] was 'n lid, maar het die Statebond verlaat met [[republiek]]wording in 1949.

Die kwessie van republiekstatus binne die Statebond is eers in 1950 opgelos toe daar ooreengekom is, volgens 'n formule voorgestel deur Kanadese [[eerste minister]] Louis St. Laurent, dat Indië 'n lid mag bly ten spyte van sy huidige republiekgrondwet&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. (Voorheen het Ierland en Burma die Statebond verlaat na republiekwording.) Hierdie besluit, soos uiteengesit in die ''London Declaration'', het toegelaat dat lede die Britse monarg as Hoof van die Statebond aanvaar ongeag van hulle binnelandse grondwetlike opset, en word deur baie gesien as die begin van die moderne Statebond.

Soos die Statebond gegroei het, het Brittanje en die vorige &quot;blanke Dominiums&quot; informeel (en meestal veragtend) bekend geraak as die Wit Statebond, spesifiek wanneer hulle met die armer, meestal nie-blanke Statebondslede verskil het oor verskeie kwessies by die Statebond Regeringshoofde-ontmoetings. Aantygings dat die &quot;Wit Statebond&quot; ander belange as spesifiek die Afrika Statebondnasies het, asook beskuldigings van [[rassisme]] en [[kolonialisme]] het gereeld voorgekom gedurende debatte oor [[Rhodesië]] in die 1970's, die oplegging van sanksies teen die [[apartheid]]sera [[Suid-Afrika]] in die 1980's, en meer onlangs oor die kwessie van om druk uit te oefen vir demokratiese hervorming in [[Nigerië]] en later [[Zimbabwe]] in onlangse jare.

Sedert die toetrede van [[Mosambiek]] (in 1995), [[Rwanda]] (in 2009) asook [[Gaboen]] en [[Togo]] (albei in 2022) het die Britse Statebond ook lidlande wat nooit deel van die Britse Ryk was nie, maar onderskeidelik [[Portugese Ryk|Portugese]], [[Belgiese koloniale ryk|Belgiese]] of [[Franse koloniale ryk|Franse kolonies]].

== Sport ==
{{Hoofartikel|Statebondspele}}
Die Statebond hou die Statebondspele elke vier jaar, twee jaar na elke [[Olimpiese Somerspele]].

== Lys van Statebondslede volgens kontinent ==
[[Lêer:Commonwealth of Nations.svg|duimnael|Lidlande van die Statebond:
{{sleutel|#000080|Huidige lidlande}}
{{sleutel|#73d216|Opgeskorte lidlande}}
{{sleutel|#f57900|Vorige lidlande}}
{{sleutel|#89cff0|Afhanklike gebiede van lidlande}}]]
[[Lêer:Commonwealth realms republics and monarchies.svg|duimnael|Lidlande volgens regeringstelsel:
{{sleutel|#000080|Britse realms}}
{{sleutel|#FF0080|Republieke}}
{{sleutel|#1ECE0B|Ander monargieë}}]]
[[Lêer:Commonwealth realms map.svg|duimnael|
{{sleutel|#000080|Huidige lidlande van die Britse realms}}
{{sleutel|#5961e6|Oorsese en eksterne gebiede, geassosieerde lande en kroongebiede van huidige realms}}
{{sleutel|#800000|Nie meer lidlande van die Britse realms nie}}]]
[[Lêer:Commonwealth of Nations prospective members.png|duimnael|
{{sleutel|#000080|Huidige lidlande van die Statebond}}
{{sleutel|red|Moontlike lidlande van die Statebond}}]]
[[Lêer:Commonwealth flags, Horse Guards Road.jpg|duimnael|Vlae van die lidlande naby ''The Mall'' in [[Londen]]]]
[[Lêer:AnnexB Members of the Commonwealth.pdf|duimnael|Lys van lidlande van die Statebond]]
&lt;small&gt;Datum van lidmaatskap tussen hakies.&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/member-countries |title=Member countries |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427143602/https://thecommonwealth.org/member-countries |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;)

* [[Europa]] (3)
** {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} (1931)
** {{vlagland|Siprus}} ([[1961]])
** {{vlagland|Malta}} ([[1964]])

* [[Noord-Amerika]] (12)
** {{vlagland|Kanada}} (1931)
** {{vlagland|Jamaika}} ([[1962]])
** {{vlagland|Trinidad en Tobago}} (1962)
** {{vlagland|Barbados}} ([[1966]])
** {{vlagland|Bahamas}} ([[1973]])
** {{vlagland|Grenada}} ([[1974]])
** {{vlagland|Dominica}} ([[1978]])
** {{vlagland|Sint Lucia}} ([[1979]])
** {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} (1979)
** {{vlagland|Antigua en Barbuda}} ([[1981]])
** {{vlagland|Belize}} (1981)
** {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} ([[1983]])

* [[Suid-Amerika]] (1)
** {{vlagland|Guyana}} (1966)

* [[Afrika]] (21)
** {{vlagland|Suid-Afrika}} (1931, verlaat in 1961 en sluit weer aan in [[1994]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/south-africa |title=South Africa |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043831/https://thecommonwealth.org/our-member-countries/south-africa |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;)
** {{vlagland|Ghana}} ([[1957]])
** {{vlagland|Nigerië}} ([[1960]] en opgeskort in [[1995]], maar weer toegelaat in [[1999]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria |title=Nigeria |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043757/https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;)
** {{vlagland|Sierra Leone}} (1961)
** {{vlagland|Uganda}} (1962)
** {{vlagland|Kenia}} ([[1963]])
** {{vlagland|Malawi}} (1964)
** {{vlagland|Tanzanië}} (1964)
** {{vlagland|Zambië}} (1964)
** {{vlagland|Gambië}} (1965, verlaat op [[3 Oktober]] [[2013]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/statement-commonwealth-secretary-general-kamalesh-sharma-gambia |title=Statement by Commonwealth Secretary-General Kamalesh Sharma on The Gambia |publisher=The Commonwealth |date=4 Oktober 2013 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043657/https://thecommonwealth.org/media/news/statement-commonwealth-secretary-general-kamalesh-sharma-gambia |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; maar sluit weer aan op 8 Februarie 2018.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/gambia-rejoins-commonwealth |title=The Gambia rejoins the Commonwealth |publisher=Commonwealth Secretariat |date=8 Februarie 2018 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043702/https://thecommonwealth.org/media/news/gambia-rejoins-commonwealth |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;)
** {{vlagland|Botswana}} (1966)
** {{vlagland|Lesotho}} (1966)
** {{vlagland|Mauritius}} ([[1968]])
** {{vlagland|Eswatini}} (1968)
** {{vlagland|Seychelle-eilande}} ([[1976]])
** {{vlagland|Namibië}} ([[1990]])
** {{vlagland|Mosambiek}} (1995)
** {{vlagland|Kameroen}} (1995)
** {{vlagland|Rwanda}} ([[2009]])
** {{vlagland|Gaboen}} ([[2022]])
** {{vlagland|Togo}} ([[2022]])

* [[Asië]] (8)
** {{vlagland|Indië}} ([[1947]])
** {{vlagland|Pakistan}} (1947, verlaat in [[1972]], maar sluit weer aan in [[1989]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/pakistan |title=Pakistan |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901162600/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/pakistan |archive-date= 1 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;)
** {{vlagland|Sri Lanka}} (1948)
** {{vlagland|Maleisië}} (1957)
** {{vlagland|Singapoer}} ([[1965]])
** {{vlagland|Bangladesj}} (1972)
** {{vlagland|Maledive-eilande}}, [[1982]], verlaat op 13 Oktober 2016,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/media/news/secretary-general-statement-maldives-decision-leave-commonwealth |title=Commonwealth Secretariat |date=13 Oktober 2016 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405041710/https://thecommonwealth.org/media/news/secretary-general-statement-maldives-decision-leave-commonwealth |archive-date=5 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; maar sluit weer aan op 1 Februarie 2020.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2020/feb/01/maldives-rejoins-commonwealth-after-evidence-of-reforms |title=Maldives rejoins Commonwealth after evidence of reforms |work=[[The Guardian]] |date=1 Februarie 2020 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418002056/https://www.theguardian.com/world/2020/feb/01/maldives-rejoins-commonwealth-after-evidence-of-reforms |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
** {{vlagland|Broenei}} ([[1984]])

* [[Australië (kontinent)|Australië]] en [[Oseanië]] (11)
** {{vlagland|Australië}} (1931)
** {{vlagland|Nieu-Seeland}} (1931)
** {{vlagland|Fidji}} ([[1970]], verlaat in [[1987]], maar sluit weer aan in [[1997]], opgeskort op [[1 Desember]] [[2009]] en weer toegelaat op [[17 September]] [[2014]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/fiji |title=Fiji |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904112900/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/fiji |archive-date= 4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://thecommonwealth.org/media/press-release/fiji-rejoins-commonwealth-full-member |title=Fiji rejoins Commonwealth as a full member |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901024106/http://thecommonwealth.org/media/press-release/fiji-rejoins-commonwealth-full-member |archive-date= 1 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;)
** {{vlagland|Samoa}} (1970)
** {{vlagland|Tonga}} (1970)
** {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} ([[1975]])
** {{vlagland|Salomonseilande}} (1978)
** {{vlagland|Tuvalu}} (1978)
** {{vlagland|Kiribati}} (1979)
** {{vlagland|Vanuatu}} ([[1980]])
** {{vlagland|Nauru}} (1999)

== Vorige lede ==
* {{vlagland|Ierland}}, 1931, verlaat op [[18 April]] [[1949]].&lt;ref name=&quot;Dominion status&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/history/ |title=Dominion Status |publisher=Commonwealth of Nations |date=2016 |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425043631/http://www.commonwealthofnations.org/commonwealth/history/ |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagland|Zimbabwe}}, 1980, uitgespreek op [[20 Maart]] [[2002]] en verlaat op [[7 Desember]] [[2003]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Ingram|first=Derek|date=April 2002|title=Commonwealth Update|url=https://archive.org/details/sim_round-table_2002-04_91_364/page/131|journal=The Round Table|volume=91|issue=364|pages=131–59|doi=10.1080/00358530220144148}}&lt;/ref&gt;

== Ontbinde lede ==
* {{vlagland|Newfoundland}}, 1931, het in 1949 'n [[Kanada|Kanadese]] [[Provinsies en gebiede van Kanada|provinsie]] geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/canada |title=Canada |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925035958/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/canada |archive-date=25 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dominion status&quot; /&gt;
* [[Lêer:Flag of Malaya (1950–1963).svg|22px]] [[Malaya]], 1957, sedert 1963 'n deel van [[Maleisië]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/malaysia |title=Malaysia |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909200105/http://thecommonwealth.org/our-member-countries/malaysia |archive-date= 9 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
* [[Lêer:Flag of Tanganyika (1961–1964).svg|22px]] [[Tanganjika]], 1961, sedert 1964 'n deel van [[Tanzanië]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecommonwealth.org/our-member-countries/united-republic-tanzania |title=United Republic of Tanzania |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190924063245/http://www.thecommonwealth.org/our-member-countries/united-republic-tanzania |archive-date=24 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
* [[Lêer:Flag of Zanzibar (January-April 1964).svg|22px]] [[Zanzibar]], 1961, sedert 1964 'n deel van [[Tanzanië]].

== Moontlike lede ==
* {{vlagland|Somaliland}}, 'n voormalige Britse kolonie en tans 'n omstrede gebied, volgens [[internasionale reg]] 'n deel van [[Somalië]].
* {{vlagland|Suid-Soedan}}
* {{vlagland|Soedan}}
* {{vlagland|Suriname}}

== Leiers ==
[[Lêer:Charles Prince of Wales.jpg|duimnael|upright|Koning [[Charles III]] is die monarg van die Statebond]]
[[Lêer:PatriciaScotland2a.jpg|duimnael|upright|Patricia Scotland dien as die huidige Sekretaris-generaal van die Statebond]]
[[Lêer:Paul Kagame 2014.jpg|duimnael|upright|[[Paul Kagame]] dien tans die voorsitter van die Statebond]]
* Koning [[Charles III]]: 8 September 2022 – tans
* Koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]]: 6 Februarie 1952 – 8 September 2022
* Koning [[George VI van die Verenigde Koninkryk|George VI]]: 11 Desember 1936 – 6 Februarie 1952
* Koning [[Edward VIII van die Verenigde Koninkryk|Edward VIII]]: 20 Januarie 1936 – 11 Desember 1936
* Koning [[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]]: 11 Desember 1931 – 20 Januarie 1936

== Sekretarisse-generaal ==
Sekretarisse-generaal van die Britse Statebond:&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.rulers.org/intorgs1.html#commonwealth rulers.org: ''The Commonwealth'']&lt;/ref&gt;
* Patricia Scotland (Verenigde Koninkryk): 1 April 2016 – ''hede''
* Kamalesh Sharma (Indië): 1 April 2008 – 1 April 2016
* Don McKinnon (Nieu-Seeland): 3 April 2000 – 1 April 2008
* Emeka Anyaoku (Nigerië): 1 Julie 1990 – 3 April 2000
* Shridath Ramphal (Guyana): 1 Julie 1975 – 30 Junie 1990
* Arnold Smith (Kanada): Junie 1965 – 30 Junie 1975

== Voorsitters ==
* [[Paul Kagame]] (Rwanda): 24 Junie 2022 – ''hede''
* [[Boris Johnson]] (Verenigde Koninkryk): 24 Julie 2019 – 24 Junie 2022
* [[Theresa May]] (Verenigde Koninkryk): 19 April 2018 – 24 Julie 2019
* Joseph Muscat (Malta): 27 November 2015 – 19 April 2018
* Maithripala Sirisena (Sri Lanka): 9 Januarie 2015 – 27 November 2015
* Mahinda Rajapaksa (Sri Lanka): 15 November 2013 – 9 Januarie 2015
* [[Tony Abbott]] (Australië): 18 September 2013 – 15 November 2013
* [[Kevin Rudd]] (Australië): 27 Junie 2013 – 18 September 2013
* [[Julia Gillard]] (Australië): 28 Oktober 2011 – 27 Junie 2013
* Kamla Persad-Bissessar (Trinidad en Tobago): 2010–2011
* Patrick Manning (Trinidad en Tobago): 2009–2010
* Yoweri Museveni (Uganda): 2007–2009
* Lawrence Gonzi (Malta): 2005–2007
* [[Olusegun Obasanjo]] (Nigerië): 2003–2005
* [[John Howard]] (Australië): 2002–2003
* [[Thabo Mbeki]] (Suid-Afrika): 1999–2002

== Sien ook ==
* [[Britse Kroongebiede]]
* [[Britse oorsese gebiede]]
* [[Gemenebes van Onafhanklike State]]
* [[Gemeenskap van Portugese Lande]]
* [[Nederlandse Taalunie]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Commonwealth of Nations|Britse Statebond}}
* {{en}} [https://thecommonwealth.org/ ''The Commonwealth Secretariat'']
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Commonwealth-association-of-states|title=Commonwealth|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 Oktober 2020}}

{{Streeksorganisasies}}
{{Internasionale organisasies}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Britse Statebond| ]]</text>
      <sha1>319g12zsiaugbp42aq6x5w873qs98xj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Australië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5995</id>
    <revision>
      <id>3362125</id>
      <parentid>3320342</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87547" sha1="khhwch1203q3532abc2nfufkf3bbehk" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die land. Vir die kontinent, sien [[Australië (kontinent)]].''
{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Gemenebes Australië
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Commonwealth of Australia'' ([[Engels]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Australië
|beeld_vlag              = Flag of Australia.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Australia (orthographic projection).svg
|leuse                   = 
|volkslied               = ''[[Advance Australia Fair]]''&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.itsanhonour.gov.au/symbols/anthem.cfm It's an Honour&amp;nbsp;– Symbols&amp;nbsp;– Australian National Anthem] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071109134834/http://www.itsanhonour.gov.au/symbols/anthem.cfm |date=9 November 2007 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://dfat.gov.au/about-us/publications/corporate/protocol-guidelines/Pages/16-other-matters.aspx#163 DFAT&amp;nbsp;– &quot;Australian National Anthem&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923173124/http://dfat.gov.au/about-us/publications/corporate/protocol-guidelines/Pages/16-other-matters.aspx |date=23 September 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Parliamentary Handbook of the Commonwealth of Australia |edition=29ste |origyear=2002 |year=2005 |chapter=National Symbols |accessdate=7 Junie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611101901/http://www.aph.gov.au/library/handbook/40thparl/national+symbols.pdf |archive-date=11 Junie 2007 |df=dmy-all |url=http://www.aph.gov.au/library/handbook/40thparl/national+symbols.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Engels]] vir: &quot;Vooruit, pragtige, gelukkige Australië&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (instrumental).ogg]]&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;''Koninklike volkslied: [[God Save the King]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Engels vir: &quot;God beskerm die koning&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:U.S. Navy Band - God Save the King.oga]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = Geen op federale vlak nie&lt;br /&gt;[[Engels]] (''[[de facto]]'')
|hoofstad                = [[Canberra]]
{{Koördinate|35|18|S|149|7|O}}
|latd                    = 35
|latm                    = 18
|latNS                   = S
|longd                   = 149
|longm                   = 7
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Sydney]]
{{Koördinate|33|52|S|151|12|O}}
|regeringsvorm           = Federale parlementêre&lt;br /&gt;[[grondwetlike monargie]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]&lt;br /&gt;• Goewerneur-generaal&lt;br /&gt;• [[Eerste Minister van Australië|Eerste minister]]&lt;br /&gt;• Adjunkpremier
|leiername               = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]&lt;br /&gt;[[Sam Mostyn]]&lt;br /&gt;[[Anthony Albanese]]&lt;br /&gt;[[Richard Marles]]
|oppervlak_rang          = 7&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 7&amp;nbsp;741&amp;nbsp;220&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/australia/|title=Australia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Julie 2024|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/australia/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 2&amp;nbsp;988&amp;nbsp;902
|persent_water           = 1,79 (2015)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#|title=Surface water and surface water change|publisher=[[OESO]]|accessdate=1 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting      = 27&amp;nbsp;302&amp;nbsp;038&lt;ref name=&quot;popclock&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-clock-pyramid |title=Population clock |publisher=Australiese Statisitiekkantoor |accessdate=1 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 54&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 25&amp;nbsp;890&amp;nbsp;773&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022 |title=National, state and territory population |publisher=Australiese Statisitiekkantoor |accessdate=1 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2021
|bevolkingsdigtheid      = 3,5
|bevolkingsdigtheidmi²   = 9,1
|bevolkingsdigtheidrang  = 192&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $1&amp;nbsp;791&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=193,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=Australia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2024 |accessdate=1 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 20&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2024
|BBP_PPP_per_kapita      = $66&amp;nbsp;627&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 23&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $1&amp;nbsp;790&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 13&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2024
|BBP_per_kapita          = $66&amp;nbsp;589&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 10&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Huidige [[grondwet]]&lt;br /&gt;• [[Statuut van Westminster 1931|Statuut van Westminster]]&lt;br /&gt;• Goedgekeur&lt;br /&gt;• [[Australië-wet]]
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]]&lt;br /&gt;[[1 Januarie]] [[1901]]&lt;br /&gt;[[11 Desember]] [[1931]]&lt;br /&gt;[[9 Oktober]] [[1942]]&lt;br /&gt;[[3 Maart]] [[1986]]
|MOI                     = {{wins}} 0,946&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=1 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 10&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2022
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 34,3&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AU |title=Gini Index – Australia |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Julie 2024}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 6&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|Gini_jaar               = 2018
|Gini_kategorie          = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid             = [[Australiese dollar|Dollar]] ($)
|geldeenheid_kode        = AUD
|land_kode               = AU
|tydsone                 = verskeie{{smallsup|1}}
|utc_afwyking            = [[UTC+08:00|+8]] tot [[UTC+10:30|+10,5]]
|tydsone_somer           = verskeie{{smallsup|1}}
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+08:00|+8]] tot [[UTC+11:30|+11,5]]
|internet_domein         = [[.au]]
|skakelkode              = 61
|voetskrif               = 1. Daar is drie tydsones in Australië: oostelike (DST+10), sentrale (DST+9:30) en westelike (DST+8). Sommige gedele gebruik 'n nieamptelike &quot;sentrale-westelike&quot; sone (DST+8:45).
}}

'''Australië''' ([[Engels]]: ''Australia'', [əˈstreɪliə, ɒ-], {{Audio|En-Australia.oga|luister}}), amptelik die '''Gemenebes Australië''' (''Commonwealth of Australia''&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.comlaw.gov.au/Details/C2005Q00193/0332ed71-e2d9-4451-b6d1-33ec4b570e9f ''Constitution of Australia'']&lt;/ref&gt;), is 'n [[grondwetlike monargie]] in die [[Suidelike Halfrond]]. Australië is die sesde grootste land ter wêreld en die enigste wat 'n hele vasteland beslaan – die [[Australië (kontinent)|Australiese kontinent]] (die wêreld se oudste, kleinste, droogste en platste vasteland&lt;ref&gt;{{en}} Alan Villiers: ''Australia''. In: ''National Geographic'', September 1963, bl. 376&lt;/ref&gt;). Australië se staatsgebied sluit daarnaas die eiland [[Tasmanië]] en 'n aantal ander eilande in die [[Indiese Oseaan]], die [[Stille Oseaan]] en die [[Suidelike Oseaan]] in. Australië se buurlande is [[Indonesië]], [[Oos-Timor]] en [[Papoea-Nieu-Guinee]] in die noorde, die [[Salomonseilande]], [[Vanuatu]] en [[Nieu-Kaledonië]] in die noordooste en [[Nieu-Seeland]] in die suidooste. Dit is 'n grondwetlike [[monargie]] en 'n lid van die [[Britse Statebond]].&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt;

'n Groot deel van dié land is [[woestyn]]agtig en plat. Die vrugbare deel is 'n vlakte in die suidooste, waar die meeste van sy inwoners die hoogs verstedelikte ooskus bevolk. Die Australiese vasteland word egter reeds vir meer as 42&amp;nbsp;000 jaar deur Australiese Inboorlinge bewoon. Na verskeie besoeke deur Europese ontdekkingsreisigers en handelaars in die 17de eeu, is die oostelike helfte van Australië in 1770 deur [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] opgeëis en oorspronklik deur wettelik gestrafte oortreders as deel van die kolonie van [[Nieu-Suid-Wallis]] gevestig, beginnende op 26 Januarie 1788. Soos die bevolking gegroei het en nuwe areas ontdek is, is vyf ander selfregerende [[Britse Ryk|Britse kolonies]] tydens die 19de eeu gevestig.

Op 1 Januarie 1901 het die ses kolonies saam 'n federasie geword en die Australiese Gemenebes is gevorm. Sedertdien het Australië 'n stabiele liberale demokratiese politieke stelsel gehandhaaf en bly dit steeds 'n lidstaat van die [[Britse Statebond]] wat die Britse monarg as staatshoof erken. Die hoofstad van Australië is [[Canberra]], wat geleë is in die [[Australiese Hoofstadgebied]]&lt;!--aldus die Beeld--&gt; (''Australian Capital Territory''). Die bevolking van 26 miljoen is gekonsentreerd in die vastelandse staatshoofstede [[Sydney]], [[Melbourne]], [[Brisbane]], [[Perth]] en [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]].

== Etimologie ==
[[Lêer:Thevenot - Hollandia Nova detecta 1644.png|duimnael|links|Die westelike deel van &quot;Hollandia Nova&quot; soos gesien op 'n kaart van 1644]]
[[Lêer:Flinders View of Port Jackson taken from South Head.jpg|duimnael|links|'n Kunstenaar se voorstelling van [[Port Jackson]], die plek waar Sydney gestig is, soos gesien vanaf South Head. Uit ''A Voyage to Terra Australis'']]
Die naam &quot;Australië&quot; is afgelei van die [[Latyn]] ''Australis'' wat &quot;Suidelik&quot; beteken. Legendes van 'n &quot;onbekende land van die suide&quot; (''[[Terra Australis|terra australis incognita]]'') was sedert Romeinse tye algemeen in Middeleeuse aardrykskunde, maar was nie op enige werklike kennis van die kontinent gebaseer nie.

Die eerste gebruik van die woord &quot;Australië&quot; in [[Engels]] is in 1625 gedokumenteer: die woorde ''&quot;A note of Australia del Espiritu Santo, written by Master Hakluyt&quot;'' in die boek ''Hakluytus Posthumus'' wat deur Samuel Purchas gepubliseer is.&lt;ref&gt;{{en}} Purchas, vol. iv, bl. 1422–1432, 1625.&lt;/ref&gt; Die [[Nederlands]]e byvoeglike vorm, &quot;Australische&quot;, is deur die offisiere van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|V.O.C]]. in [[Djakarta]] (toe [[Batavia]]) in 1638 gebruik om na die nuut-ontdekte land in die Suide te verwys.

&quot;Australia&quot; is in 1693 in 'n vertaling van ''Les Aventures de Jacques Sadeur dans la Découverte et le Voyage de la Terre Australe'' gebruik, 'n Franse roman uit 1692 deur Gabriel de Foigny (onder die pennaam Jacques Sadeur).&lt;ref&gt;{{en}} Sidney J. Baker, ''The Australian Language'', tweede uitgawe, 1966.&lt;/ref&gt; Alexander Dalrymple het dit daarna in 1771 gebruik in ''An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean'' om na die gehele Suidelike Pasifiese streek te verwys. In 1793 het George Shaw en Sir James Smith ''Zoology and Botany of New Holland'' gepubliseer, waarin hulle verwys na ''&quot;the vast island, or rather continent, of Australia, Australasia or [[Nieuw-Holland|New Holland]]&quot;''.

Die naam is gewild gemaak deur die 1814-werk, ''A Voyage to Terra Australis'', deur die navigator Matthey Flinders, die eerste aangetekende persoon wat om Australië geseil het. Ten spyte van die titel, wat die siening van die Britse admiraalskap weerspieël het, het Flinders die term &quot;Australia&quot; in sy boek gebruik. Die boek was baie gewild en het die term in die volksmond geplaas.

Die goewerneur van Nieu-Suid-Wallis, Lachlan Macquarie, het die naam daarna in sy versendings na Engeland gebruik en op 12 Desember 1817 het hy aan die Koloniale Kantoor aanbeveel dat dit amptelik in gebruik geneem word.&lt;ref&gt;{{en}} Weekend Australian, 30–31 Desember 2000, bl. 16&lt;/ref&gt; In 1824 het die Admiraalskap ingestem dat die kontinent amptelik as ''&quot;Australia&quot;'' bekend sal staan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last=Department of Immigration and Citizenship|title=Life in Australia|publisher=Commonwealth of Australia|year=2007|page=11|isbn=978-1-921446-30-6|url=http://www.immi.gov.au/living-in-australia/values/book/english/lia_english_part1.pdf|accessdate=28 Maart 2014|archive-date=17 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091017070336/http://www.immi.gov.au/living-in-australia/values/book/english/lia_english_part1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die eerste kaart waarop die woord &quot;Australië&quot; voorkom is in 1824 in [[Sint Petersburg]] gepubliseer. Dit is in Krusenstern se &quot;Atlas de l'Ocean Pacifique&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14704484 |title=WHO NAMED AUSTRALIA?. |newspaper=The Sydney Morning Herald (NSW : 1842–1954) |location=NSW |date=14 Junie 1905 |accessdate=24 Augustus 2018 |page=4 |publisher=National Library of Australia |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115002904/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14704484 |archive-date=15 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die woord ''&quot;Australia&quot;'' word in Australiese Engels uitgespreek as /ə.ˈstɹæɪ.ljə, -liː.ə, -jə/.&lt;ref&gt;{{en}} Australian pronunciations: ''Macquarie Dictionary, Fourth Edition'' (2005). Melbourne, The Macquarie Library Pty Ltd. {{ISBN|1-876429-14-3}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
Daar word beraam dat die eerste menslike bewoning van Australië tussen ongeveer 42&amp;nbsp;000 en 48&amp;nbsp;000 jaar gelede plaasgevind het.&lt;ref&gt;{{en}} Gillespie, R. (2002). Dating the first Australians. ''Radiocarbon'' 44:455–72&lt;/ref&gt; Hierdie eerste Australiërs was moontlik die voorouers van die huidige inheemse Australiese volke en het moontlik oor landbrûe en ander seekruisings vanaf die huidige Suidoos-Asië oorgesteek. Meeste van hierdie mense was jagter-versamelaars met 'n ingewikkelde mondelinge kultuur en spirituele waardes wat gebaseer was op 'n eerbied vir dié land en 'n geloof in die [[Droomtyd]]. Die Torres Strait-eilandbewoners, wat aan die Melanesiese etniese groep behoort, het die Torres Strait-eilande en die ver-noordelike dele van Queensland bewoon: hulle kulturele gebruike is en bly egter steeds onderskeidelik van die Australiese inboorlinge (ook bekend as die Aborigines).

=== Europese verkenning ===
[[Lêer:Australia first map.jpg|duimnael|Die eerste kaart van Australië, soos gepubliseer in Nicholas Vallard se see-atlas van 1547]]
Die eerste aangetekende Europese waarneming van die Australiese vasteland was deur die Nederlandse navigator, Willem Janszoon, wat die kus van [[Cape York skiereiland]] in 1606 waargeneem het. Tydens die 17de eeu het die Nederlanders die hele westelike en noordelike kuslyne gekarteer en die gebied Nieu-Holland genoem, alhoewel hulle geen poging gemaak het om hulself in die gebied te vestig nie. In 1770 het James Cook langs die oostelike kus geseil en dit gekarteer: hy het dit Nieu-Suid-Wallis genoem en dit vir Groot-Brittanje opgeëis.

=== Britse kolonisasie ===
[[Lêer:Australia discoveries by Europeans before 1813 de.png|duimnael|links|Europese ontdekkingsreisigers tot 1813:&lt;br /&gt;
{{sleutel|#000000|[[Willem Jansz]] (1606)}}
{{sleutel|#ff9955|[[Luiz Váez de Torres]] (1606)}}
{{sleutel|#39842c|[[Dirk Hartog]] (1616)}}
{{sleutel|#ffd42a|[[Frederick de Houtman]] (1619)}}
{{sleutel|#835b38|[[Abel Tasman]] (1644)}}
{{sleutel|#516778|[[Willem de Vlamingh]] (1696)}}
{{sleutel|#000080|[[William Dampier]] (1699)}}
{{sleutel|#8000ff|[[James Cook]] (1770)}}
{{sleutel|#0055d4|[[George Bass]] (1797–1799)}}
{{sleutel|#ff0000|[[Matthew Flinders]] (1801–1803)}}]]
Die Britse kroonkolonie, Nieu-Suid-Wallis, het begin met 'n nedersetting by [[Port Jackson]] wat op 26 Januarie 1788 deur kaptein [[Arthur Phillip]] gevestig is. Hierdie datum het later Australië se nasionale dag, Australië Dag, geword. Van Diemensland, die huidige [[Tasmanië]], is in 1803 gevestig en het in 1825 'n aparte kolonie geword. Die Verenigde Koninkryk het die westelike deel van Australië in 1829 amptelik geëis.

Aparte kolonies is gevorm uit dele van Nieu-Suid-Wallis: Suid-Australië in 1836, Victoria in 1851 en Queensland in 1859. Die Noordelike Gebied (''&quot;Northern Territory&quot;'') is in 1911 gestig toe dit van Suid-Australië geskei het. Suid-Australië is as 'n &quot;vrye provinsie&quot; gestig, met ander woorde dit was nooit 'n strafregtelike kolonie nie. Victoria en Wes-Australië is eweneens deur vrye setlaars gestig, maar het later vervoerde gevangenes aanvaar.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.access.prov.vic.gov.au/public/PROVguides/PROVguide057/PROVguide057.jsp Gevangene rekords] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051225154618/http://www.access.prov.vic.gov.au/public/PROVguides/PROVguide057/PROVguide057.jsp |date=25 Desember 2005 }} – Openbare rekordkantoor van Victoria.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.sro.wa.gov.au/collection/convict.asp Staatrekords van Wes-Australië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070315143840/http://www.sro.wa.gov.au/collection/convict.asp |date=15 Maart 2007 }}&lt;/ref&gt;

Die vervoer van gevangenes na Nieu-Suid-Wallis is in 1848 gestaak nadat plaaslike setlaars 'n veldtog teen die praktyk gevoer het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs%40.nsf/0/A890E87A9AB97424CA2569DE0025C18B?Open Australiese Buro vir Statistieke 1998 Spesiale Artikel] – Die Staat van Nieu-Suid-Wallis.&lt;/ref&gt;

Die bevolking van die Australiese inboorlinge was 'n beraamde 350&amp;nbsp;000 in die tyd van die Europese vestiging,&lt;ref&gt;{{en}} Smith, L. (1980), ''The Aboriginal Population of Australia''. Australian National University Press: Canberra&lt;/ref&gt; maar het sterk afgeneem in die 150 jaar na die aankoms van die setlaars. Hierdie afname was hoofsaaklik te wyte aan besmetlike siektes gekombineer met geforseerde verskuiwing van nedersettings en kulturele disintegrasie.&lt;ref&gt;{{en}} [http://encarta.msn.com/media_701508643/Smallpox_Through_History.html ''Smallpox Through History''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091029184350/http://encarta.msn.com/media_701508643/Smallpox_Through_History.html |date=29 Oktober 2009 }}&lt;/ref&gt; Die verwydering van kinders van hulle families mag ook tot die daling van die inheemse bevolking bygedra het.

Sulke interpretasies van die Inboorlinge se geskiedenis word deur sommige regsgesinde kommentators teengestaan en beskryf as oordrewe, of versin vir politiese of ideologiese redes.&lt;ref&gt;{{en}} Windschuttle, K. (2001). ''[http://www.newcriterion.com/archive/20/sept01/keith.htm# The Fabrication of Aboriginal History]'', The New Criterion Vol. 20, No. 1, 20 September.&lt;/ref&gt; Die debat staan in Australië bekend as die &quot;History Wars&quot; (&quot;Geskiedenisoorloë&quot;). Na die 1967 referendum het die federale regering die gesag verkry om beleid te implementeer en wette te maak wat op die Inboorlinge van toepassing was. Tradisionele eienaarsreg van land (''&quot;native title&quot;'') is eers in 1992 erken, toe die hooggeregshof (tydens die saak ''Mabo v Queensland (No 2)'') die idee van Australië as ''terra nullius'' (&quot;leë land&quot;) tydens die tyd van Europese nedersetting omgekeer het.

[[Lêer:Eureka Flag.svg|duimnael|'n Voorstelling van die Eureka-vlag wat tydens die mynersrebellie in 1854 gebruik is. Identiese weergawes van die vlag het sedertdien 'n simbool van protes vir 'n wye verskeidenheid bewegings in Australië geword]]
In die 1850's het 'n goudloop in Australië begin en die ''Eureka Stockade''-rebellie teen mynlisensiefooie in 1854 is 'n vroeë voorbeeld van burgerlike ongehoorsaamheid. Tussen 1855 en 1890 het die ses kolonies elk verantwoordelike bestuur verkry en het hulle hulle eie sake self bestuur, alhoewel hulle deel van die [[Britse Ryk]] gebly het. Die Koloniale Amp (''Colonial Office'') in Londen het wel die beheer van sommige sake behou, soos buitelandse sake, verdediging en internasionale verskeping.

=== Selfregering as Gemenebes Australië ===
Ná 'n dekade van beplanning, konsultasie en stemmery, is die federasie van die kolonies op 1 Januarie 1901 behaal en die Gemenebes Australië is as 'n dominium (vrygewes) van die Britse Ryk gevorm. Die Federale Hoofstadgebied (''&quot;Federal Capital Territory&quot;''), later hernoem as die Australiese Hoofstadgebied (''ACT'', ''&quot;Australian Capital Territory&quot;''), is in 1911 gevorm uit 'n nuwe deel van Nieu-Suid-Wallis om 'n nuwe ligging te bied vir die voorgestelde nuwe federale hoofstad, [[Canberra]] ([[Melbourne]] het tussen 1901 en 1927 as tydelike setel van die regering gedien terwyl Canberra gebou is).

Beheer van die Noordelike Gebied (''&quot;Northern Territory&quot;'') is van die Suid-Australiese regering na die Statebond verskuif in 1911. Australië het vrywilliglik aan die [[Eerste Wêreldoorlog]] deelgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} Bean, C. Ed. (1941). [http://www.awm.gov.au/histories/ww1/1/index.asp ''Volume I – The Story of Anzac: the first phase''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828064649/http://www.awm.gov.au/histories/ww1/1/index.asp |date=28 Augustus 2008 }}, First World War Official Histories, Eleventh Edition.&lt;/ref&gt;

=== Statuut van Westminster en Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Australian states history.gif|duimnael|Ontwikkeling van die Australiese deelstate]]
Die Statuut van Westminster van 1931 het meeste van die wetlike skakels tussen Australië en die Verenigde Koninkryk formeel beëindig toe dit in 1942 deur Australië aangeneem is. Die skok van die Verenigde Koninkryk se nederlaag teen Asië in 1942 en die bedreiging deur 'n [[Japan]]nese inval het veroorsaak dat Australië hom tot die [[Verenigde State]] gekeer het vir bondgenootskap en beskerming. Sedert 1951 is Australië ook 'n militêre bondgenoot van die Verenigde State onder die Anzus-verdrag&lt;!--- Nee, dis nie &quot;Ansus&quot; nie en dit moet ook in kleinletters wees---&gt; (die verdrag sluit ook Nieu-Seeland in).

=== Witimmigrasiebeleide ===
Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Australië immigrasie vanuit Europa aangemoedig en sedert die 1970's, na die afkondiging van die ''Racial Discrimination Act'' (&quot;Rassediskriminasiewet&quot;), word immigrasie vanuit Asië en ander nie-Europese dele van die wêreld ook aangemoedig. As gevolg hiervan het Australië se demografie, kultuur en selfbeeld opmerklik verander.

Die laaste grondwetlike bande tussen Australië en die Verenigde Koninkryk is in 1986 verbreek met die Australië-wet van 1986, wat enige Britse rol in die regering van die Australiese State beëindig het, asook regterlike apèlle aan die Britse Geheime Raad.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/aa1986114/index.html Die teks van die Australië-wet] kan besigtig word by die webwerf van die ''Australasian Legal Information Institute''. Laaste besoek op 3 November 2007.&lt;/ref&gt;

'n Voorstel om na 'n republikeinse staatsvorm oor te skakel en die Britse monarg as staatshoof deur 'n president te vervang, wat deur die Parlement aangestel word, is in 1999 deur Australiese kiesers met 'n meerderheid van minder as 5% verwerp.&lt;ref&gt;{{en}} ''Australian Electoral Commission'' (2000).[http://www.aec.gov.au/Elections/referendums/1999_Refferendum_Reports_Statistics/index.htm ''1999 Referendum Reports and Statistics'']. Laaste besoek op 28 Julie 2007.&lt;/ref&gt; Sedert die verkiesing van die regering onder eerste minister Gough Whitlam in 1972, is daar 'n toenemende fokus op die nasie se toekoms as deel van die Stille Oseaangebied.

== Geografie ==
[[Lêer:Australia satellite plane.jpg|duimnael|links|'n [[Nasa]]-Satellietbeeld van Australië, waarin die woestynagtige dele van dié land duidelik waargeneem kan word]]
[[Lêer:Australia-climate-map MJC01 1.svg|duimnael|Klimaatsones in Australië:
{{columns-list|2|
{{sleutel|#963921|Ekwatoriaal}}
{{sleutel|#678621|Tropies}}
{{sleutel|#C6DF7B|Subtropies}}
{{sleutel|#E37B52|Woestyn}}
{{sleutel|#F9F1B5|Grasland}}
{{sleutel|#56B7CD|Gemagtig}}}}]]
Australië se 7&amp;nbsp;741&amp;nbsp;220&amp;nbsp;km² vasteland&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; is op die Indo-Australiese plaat geleë. Dié land word omring deur die Suidelike Oseaan en die Stille Oseaan en word van Asië geskei deur die Timor- en die Arafirassee en die [[Tasmansee]]. Australië se kuslyn beloop 34&amp;nbsp;218&amp;nbsp;kilometer (dit sluit nie die kuslyne van eksterne gebiede in nie)&lt;ref name=&quot;Coast&quot;&gt;{{en}} [http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/indicator/142/index.html ''State of the Environment 2006''] deur die ''Department of the Environment and Water Resources''. Laaste besoek op 19 Mei 2007.&lt;/ref&gt; en het aanspraak op 'n Eksklusiewe Ekonomiese Sone (EES) van 8&amp;nbsp;148&amp;nbsp;250&amp;nbsp; kilometer². Hierdie EES sluit nie die Australiese Antarktiese Gebied in nie.

Die [[Groot Koraalrif]], die wêreld se grootste koraalrif, is 'n kort afstand vanaf die noordoostelike kus geleë en strek oor 2000&amp;nbsp;km. Mount Augustus, geleë in Wes-Australië, word as die wêreld se grootste [[monoliet]] beskou.&lt;ref name=&quot;Monolith&quot;&gt;{{en}} [http://www.smh.com.au/news/Western-Australia/Mount-Augustus/2005/02/17/1108500208314.html '' Mount Augustus''] in ''The Sydney Morning Herald''. Laaste besoek op 19 Mei 2007.&lt;/ref&gt; Met 'n hoogte van 2&amp;nbsp;228&amp;nbsp;meter is [[Mount Kosciuszko]], deel van die [[Groot Skeidingsgebergte]] en die [[Australiese Alpe]], die hoogste berg op die Australiese vasteland, alhoewel Mawson Peak, op die afgeleë Heard Island, hoër strek met 'n hoogte van 2&amp;nbsp;745&amp;nbsp;meter. Naby Mount Kosciuszko is [[Mount Townsend]] geleë, met 'n hoogte van 2&amp;nbsp;209&amp;nbsp;meter die tweede hoogste berg op die Australiese vasteland.

Die grootste deel van Australië is woestynagtig en deels dor. Australië is ook die platste kontinent, dit het die oudste en onvrugbaarste grond en is die droogste bewoonde vasteland. Slegs die suidoostelike en suidwestelike hoeke van die kontinent het 'n matige klimaat. Die grootste deel van die bevolking woon langs die matige suidoostelike kuslyn.

Die landskappe van die noordelike deel van dié land, met 'n tropiese klimaat, bestaan uit reënwoude, boslande, grasvelde, manglietmoerasse en woestyn. Die klimaat word aansienlik beïnvloed deur seestrome, asook El Niño se suidelike swaaiing (wat met periodiese droogtes gepaard gaan) en die seisoenale tropiese laagdrukstelsel wat [[sikloon|siklone]] in Noord-Australië teweegbring.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.theage.com.au/news/climate-watch/no-more-drought-its-a-permanent-dry/2007/09/06/1188783415754.html ''No more drought: it's a permanent dry'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://news.independent.co.uk/world/australasia/article2465960.ece ''Australia's epic drought: The situation is grim''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516195322/http://news.independent.co.uk/world/australasia/article2465960.ece |date=16 Mei 2008 }}&lt;/ref&gt;

== Flora en fauna ==
[[Lêer:Koala climbing tree.jpg|duimnael|links|Die koala en die ''eucalyptus'' vorm saam 'n ikoniese Australiese toneel]]
[[Lêer:Blue Linckia Starfish.JPG|duimnael|Die [[Groot Koraalrif]]]]
Alhoewel Australië grotendeels dor en woestynagtig is, dek dit tog 'n verskeidenheid habitatte, van alpynse heides tot tropiese reënwoude, en word dit as 'n mega-diverse land herken. Vanweë die kontinent se ouderdom en die daaropvolgende lae vlakke van vrugbaarheid, asook die sterk wisselende weerpatrone en die langtermynse geografiese isolering, is baie van Australië se biota (die fauna en flora) uniek en divers&lt;!--- dit moet &quot;divers&quot; wees, want mens praat van biodiversiteit--&gt;. Ongeveer 85% van Australië se bloeiende (blomdraende) plante, 84% van die soogdiere, meer as 45% van die voëls en 89% van die matige-sone, langslandige [[vis]]se is [[endemies]] aan dié land.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.deh.gov.au/biodiversity/about-biodiversity.html ''About Biodiversity''] deur die ''Department of the Environment and Heritage''. Ook beskikbaar in argiefvorm by [https://web.archive.org/web/20070205015628/http://www.environment.gov.au/biodiversity/about-biodiversity.html]. Laaste besoek op 18 Mei 2007.&lt;/ref&gt;

Baie van Australië se ekostreke en die spesies wat in hierdie streke woonagtig is, word deur menslike aktiwiteite en ingevoerde, buitelandse plante en dierspesies bedreig. Die federale ''Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999'' (&quot;Omgewingsbeskerming en Bewaring van Biodiversiteit Akte 1999&quot;) is 'n wettige raamwerk vir die beskerming van bedreigde spesies. Talle beskermde areas is geskep onder die nasionale ''Biodiversity Action Plan'' (&quot;Biodiversiteit aksieplan&quot;) om unieke ekostelsels te beskerm en te bewaar. 64 moeraslande is onder die Ramsar-konvensie geregistreer en 21 [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e is vasgestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/au |title=Australia |publisher=[[Unesco]] |accessdate=1 Augustus 2026}}&lt;/ref&gt; Australië is 13de op die ''Environmental sustainability index''&lt;!--die Engelse term is gebruiklik--&gt; se ranglys.&lt;ref name=&quot;ESI&quot;&gt;{{en}} [http://www.yale.edu/esi/b_countryprofiles.pdf ''2005 Environmental Sustainability Index (bl.112)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614004141/http://www.yale.edu/esi/b_countryprofiles.pdf |date=14 Junie 2007 }} deur Yale Universiteit. Laaste besoek op 20 Mei 2007.&lt;/ref&gt;

Meeste Australiese houtagtige plantspesies is immergroen en baie van hulle is aangepas aan veldbrande en droogte, soos die verskeie soorte [[eucalyptus]]se en [[acacia|akasias]]. Australië het 'n ryk verskeidenheid peulgewasse wat floreer in arm grond as gevolg van die [[simbiose]] met [[Risobium]]-bakterieë en swamwortels. Voorbeelde van bekende Australiese fauna is [[Monotremata]] soos die [[eendbekdier]] en die [[mierystervark]]; talle buideldiere soos die [[kangaroe]], [[koala]], en [[buidelmuis]] en [[voël]]s soos die [[emoe]] en [[kookaburra]]. Die [[dingo]] (die Australiese wildehond) is ingevoer deur Austronesiese mense wat met die Australiese Inboorlinge handel gedryf het ongeveer 3000 v.C.&lt;ref name=&quot;savolainen2004&quot;&gt;{{en}} Savolainen, P. et al. 2004. ''A detailed picture of the origin of the Australian dingo, obtained from the study of mitochondrial DNA.'' in die ''Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America''. 101:12387–12390 PMID&lt;/ref&gt; Baie plant- en dierspesies het uitgesterf na die eerste menslike setlaars hulle daar gevestig het; ander, soos die  [[buidelwolf]], het uitgesterf sedert die Europese setlaars hulle daar gevestig het.&lt;ref name=&quot;NW&quot;&gt;{{en}} [http://www.naturalworlds.org/thylacine/additional/persecution/image_6.htm ''Additional Thylacine Topics: Persecution''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814073338/http://www.naturalworlds.org/thylacine/additional/persecution/image_6.htm |date=14 Augustus 2011 }} deur die ''Thylacine Museum''. Besoek op 27 November 2006.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TSD&quot;&gt;{{en}} [http://www.deh.gov.au/biodiversity/threatened/ts-day/index.html ''National Threatened Species Day''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814012551/http://www.environment.gov.au/biodiversity/threatened/species.html |date=14 Augustus 2011 }} deur die ''Department of the Environment and Heritage, Australian Government''. Besoek op 21 November 2006.&lt;/ref&gt;

== Kultuur ==
[[Lêer:Aboriginal Art Australia(3).jpg|duimnael|Rotsskilderings deur die Australiese Inboorlinge vorm die beginpunt van Australiese visuele kuns]]
[[Lêer:Paul Mannix - Uluru (Ayers Rock) at sunset, Uluru-Kata Tjuta National Park, Australia (by-sa).jpg|duimnael|Die Uluṟu of &quot;Ayers Rock&quot;]]
Sedert 1788 was die primêre basis van die Australiese kultuur die Anglo-Keltiese kultuur, alhoewel onderskeibare Australiese kenmerke uit die omgewing en die inheemse kultuur ontwikkel het. Oor die afgelope 50 jaar was Australiese kultuur ook sterk deur Amerikaanse popkultuur beïnvloed (veral televisieprogramme en rolprente), asook grootskaalse immigrasie vanuit nie-Engelssprekende lande en Australië se Asiatiese bure. Die energie en oorspronklikheid van Australiese kuns – letterkunde, rolprente, opera, musiek, skilderwerk, teater, dans en kunshandwerke – het internasionale erkenning behaal.

=== Kuns ===
Australië het 'n lang geskiedenis van visuele kunste, beginnende met die rots- en basskilderings van dié land se inheemse volke. Sedert die Europese vestiging is die Australiese landskap 'n gewilde tema in kunswerke, soos gesien kan word in die werke van (onder andere) Arthur Streeton, Arthur Boyd en Albert Namatjira. Die tradisies van die inheemse Australiërs word hoofsaaklik mondelings oorgedra en is nou verbind met seremoniële aktiwiteite en verhale oor die Droomtyd. Die musiek, dans en kuns van die Aborigines het ook 'n kennelike invloed op eietydse Australiese visuele en uitvoerende kunste. Australië het 'n aktiewe tradisie van musiek, ballet en teater: baie van die uitvoerende kunste-maatskappye ontvang openbare fondse deur die federale regering se Raad vir die Kunste. Daar is 'n simfonieorkes in elke hoofstad en 'n nasionale operamaatskappy, ''Opera Australia'', wat bekendheid verwerf het danksy die beroemde operasangeres, dame Joan Sutherland.

=== Letterkunde ===
Australiese letterkunde word ook deur die landskap beïnvloed: die werke van skrywers soos Banjo Paterson en Henry Lawson beskryf die ervaringe in die Australiese bosveld. Die karakter van 'n koloniale Australië, soos uitgebeeld in vroeë letterkunde, resoneer met moderne Australië en dié land se waarneembare beklemtoning van egalisme, kameraadskap en anti-[[outoritarisme]]. [[Patrick White]] was in 1973 die Nobelprys vir Letterkunde toegeken: hy is tot sover ook die enigste Australiër wat hierdie prestasie behaal het en hy word erken as een van die belangrikste Engelstalige skrywers van die 20ste eeu. Australiese Engels is een van die groot weergawes van die Engelse taal: die spelling en grammatika is hoofsaaklik gebaseer op Britse Engels, maar bestaan binne-in 'n volkstaal wat unieke woorde en frases bevat; sommige hiervan word vandag ook in Standaardengels gekry.

=== Media ===
Australië het twee openbare uitsaaikorporasies, die ''Australian Broadcasting Corporation'' (ABC) en die multikulturele ''Special Broadcasting Service'' (SBS). Verder het dié land ook drie kommersiële televisienetwerke, 'n aantal betaaltelevisiedienste&lt;!--dis die korrekte vorm aldus die Pharos--&gt; en verskeie openbare, niewinsgewende televisie- en radiostasies. Australië se rolprentindustrie het beide kritieke en kommersiële sukses behaal. Elke groot stad het daaglikse koerante en daar is twee nasionale daaglikse koerante: ''The Australian'' en '' The Australian Financial Review''. Volgens Verslaggewers Sonder Grense (VSG) was Australië in 2006 35ste op 'n lys van lande gerangskik volgens vryheid van die pers. Die lae posisie word toegeskryf aan die beperkte diversiteit van kommersiële media-eienaarskap in Australië; veral is meeste Australiese publikasies onder die beheer van die ''News Corporation'' en ''John Fairfax Holdings''.

=== Sport ===
[[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|links|Die Australiese nasionale rugbyspan in 2006]]
[[Lêer:Ricky Ponting.jpg|duimnael|[[Ricky Ponting]] slaan 'n ses vir Australië tydens 'n [[krieket]]wedstryd teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] in 2006]]
[[Lêer:Australia vs New Zealand.jpg|duimnael|links|Die Nieu-Seelandse All Whites speel teen die Australiese Socceroos in 2005]]
Sport speel 'n baie belangrike rol in die Australiese kultuur en word ondersteun deur 'n klimaat wat buitemuurse aktiwiteite begunstig; 24% Australiërs ouer as 15 neem gereeld deel aan georganiseerde sportaktiwiteite.&lt;ref name=&quot;Year Book 2005&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1a79e7ae231704f8ca256f720082feb9!OpenDocument |title=Year Book Australia 2005 |publisher=Australiese Kantoor vir Statistiek |date=21 Januarie 2005 |accessdate=9 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409132916/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1a79e7ae231704f8ca256f720082feb9%21OpenDocument |archive-date=9 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Op internasionale vlak het Australië veral sterk spanne in [[krieket]], [[hokkie]], [[netbal]], [[Rugby League|rugby league]] en [[rugby]] en het hulle ook sterk mededingers in [[fietsry]], [[roei]] en [[swem]]. Ander sporte wat op nasionale vlak gespeel word sluit [[Australiese voetbal]], perdewedrenne, [[sokker]] en motorwedrenne in. Australië het as een van net vyf nasies ook aan elke [[Olimpiese Somerspele]] van die moderne era deelgeneem,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last=Oxlade|first=Chris|author2=Ballheimer, David|title=Olympics|publisher=DK|series=DK Eyewitness|page=61|isbn=0-7566-1083-4}}&lt;/ref&gt; asook aan elke [[Statebondspele]]. Dié land het ook as gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1956]] (in [[Melbourne]]) en die [[Olimpiese Somerspele 2000]] (in [[Sydney]]) opgetree en is sedert 2000 onder die vyf beste medaljewenners. Verder sal die [[Olimpiese Somerspele 2032]] in [[Brisbane]] aangebied word. Australië was ook die gasheer van die Britse Rykspele 1938 (in Sydney), die Britse Ryk en Statebondspele 1962 (in Perth), die Statebondspele 1982 (in Brisbane), die Statebondspele 2006 (in Melbourne) en die Statebondspele 2018 (in [[Goudkus, Queensland|Goudkus]]). Ander groot internasionale gebeurtenisse wat dikwels in Australië gehou word sluit die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] in, een van die vier [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam-tennistoernooie]], asook jaarlikse internasionale krieketwedstryde (soos [[die As]]) en die [[Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]. Korporatiewe en regeringsborge vir baie sporte en topatlete is algemeen in Australië. Uitgesaaide sport is gewild: van die gewildste televisieprogramme sluit die Olimpiese Somerspele en die eindstryde van plaaslike en internasionale rugby- en voetbaltoernooie in.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.afc.gov.au/gtp/freetv.html |title=What are Australians Watching?, Free-to-Air, 1999–2004 TV |publisher=Australian Film Commission. |accessdate=29 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061129055615/http://www.afc.gov.au/gtp/freetv.html |archive-date=29 November 2006}}&lt;/ref&gt;

Die [[Australiese nasionale krieketspan]] speel sedert 1877 krieket op internasionale vlak en hulle het vir elke [[krieketwêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer. Hulle het dié toernooi tot dusver ses keer (in [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] en [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]]) gewen, meer as enige ander land.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=20 November 2023}}&lt;/ref&gt; Australië is ook 'n tweemalige wenner van die [[Kampioenetrofee]], in [[Kampioenetrofee 2006|2006]] en [[Kampioenetrofee 2009|2009]]. Saam met Nieu-Seeland het Australië ook twee krieketwêreldbekertoernooie aangebied: in [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] en 2015. Die As word as die mees tradisionele en belangrikste trofee in internasionale krieket beskou en word sedert 1882/83 tussen [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en Australië beslis. Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het Australië sy eerste [[T20I-wêreldbeker]]titel ingepalm, nadat hulle in die eindstryd [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] met agt paaltjies verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/australia-vs-new-zealand-final-1273756/match-report |title=Marsh, Warner muscle Australia to T20 World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=14 November 2021 |accessdate=23 Junie 2023}}&lt;/ref&gt; Australië het opgetree as gasheer van die [[T20I-wêreldbeker 2022]] wat deur Engeland gewen is en hulle sal saam met Nieu-Seeland die [[T20I-wêreldbeker 2028]] aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=23 Junie 2023}}&lt;/ref&gt; Nadat Australië in die [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023]]-eindstryd [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] met 209 lopies verslaan het, het hulle die eerste span geword om al die IKR-trofeë in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2021-2023-1268315/australia-vs-india-final-1358412/match-report |title=Boland breaks India's resistance as Australia claim WTC title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=11 Junie 2023 |accessdate=23 Junie 2023}}&lt;/ref&gt; In vrouekrieket is Australië se oorheersing nog duideliker: Die [[Australiese nasionale vrouekrieketspan]] het sewe [[vrouekrieketwêreldbeker]]titels ingepalm (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]]) en ook sewe [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie beklink (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]]), albei verreweg meer as enige ander span. Hulle het ook as gasheer van die vrouekrieketwêreldbekertoernooie in 1988 en [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]], asook die T20I-vrouewêreldbeker 2020 opgetree.

Die [[Wallabies|Australiese nasionale rugbyspan]] het aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en dié toernooi tot dusver twee keer gewen (in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]), wat hulle die derde suksesvolste span net ná Nieu-Seeland se [[All Blacks]] en [[Suid-Afrika]] se [[Springbokke]] maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34671255 |title=New Zealand beat Australia to retain Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=23 Junie 2023}}&lt;/ref&gt; In Australië is ook twee rugbywêreldbekertoernooie beslis: Die [[Rugbywêreldbeker 1987]] (saam met Nieu-Seeland) en die [[Rugbywêreldbeker 2003]] (op sy eie). Hulle sal beide die [[Rugbywêreldbeker 2027]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2029]] aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=23 Junie 2023}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens ding die Wallabies jaarliks tydens [[die Rugbykampioenskap]] met die nasionale rugbyspanne van [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], Nieu-Seeland en Suid-Afrika mee. As deel van die Rugbykampioenskap word die [[Bledisloebeker]] teen Nieu-Seeland en die [[Mandela Uitdaagplaat]] teen Suid-Afrika jaarliks beslis. Tydens die jaarlikse [[Superrugby]]-klubkampioenskap speel vier Australiese rugbyspanne ([[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]], [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] en [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]]) teen vyf spanne uit Nieu-Seeland, asook een span uit [[Fidji]] en 'n saamgestelde span vir Stille Oseaan-eilande.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |title=Next steps in Pacific Island professional teams' journey confirmed by NZ Rugby |publisher=[[All Blacks]] |date=14 April 2021 |accessdate=5 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205120957/https://www.allblacks.com/news/next-steps-in-pacific-island-professional-teams-journey-confirmed-by-nz-rugby/ |archive-date=5 Februarie 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die [[Wallaroos|Australiese nasionale vrouerugbyspan]] neem ook gereeld aan [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie deel en hul beste prestasie tot dusver was die derde plek in [[Vrouerugbywêreldbeker 2010|2010]].

[[Sokker]] is die gewildste klubsport (volgens aantal deelnemers) in Australië&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thenewdaily.com.au/sport/football/2016/12/08/most-popular-sport-in-australia/ |title=Australia’s most popular sport: Landmark study |publisher=The New Daily |date=8 Desember 2016 |accessdate=23 Junie 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.roymorgan.com/findings/6123-australian-sports-participation-rates-among-children-and-adults-december-2014-201503182151 |title=The Top 20 sports played by Aussies young and old(er) |publisher=Roy Morgan |date=19 Maart 2015 |accessdate=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417151016/http://www.roymorgan.com/findings/6123-australian-sports-participation-rates-among-children-and-adults-december-2014-201503182151 |archive-date=17 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en sedert 1 Januarie 2006 ding die [[Australiese nasionale sokkerspan]], bekend as die ''Socceroos'', in die [[AFC]] se Asiatiese Bekertoernooi mee. Hulle het die trofee tot dusver een keer gewen, tydens die tuistoernooi in 2015. Tot die aansluiting by die AFC in 2006 kon Australië die Oseanië-beker vier keer wen, die meeste titels net ná die Nieu-Seelandse [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan|''All Whites'']]. Die ''Socceroos'' het tot dusver aan ses [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie deelgeneem (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]) en tydens die 2022-toernooi in [[Katar]] die agtste eindrondte gehaal, maar hulle is deur Argentinië met 2–1 verslaan. Saam met Nieu-Seeland het Australië opgetree as gasheer van die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2023]].

== Demografie ==
=== Migrasie ===
&lt;div style=&quot;background:#FFFFFF; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:13em;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+'''''Bevolkingsgeskiedenis'''''
|-
! Sensus&lt;ref&gt;{{en}} [http://populstat.info/Oceania/australc.htm populstat.info: ''Australia''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080521101533/http://populstat.info/Oceania/australc.htm |date=21 Mei 2008 }}&lt;/ref&gt; !! Bevolking !!  %±
|-
! 1900
| 3&amp;nbsp;765&amp;nbsp;400 || –
|-
! 1910
| 4&amp;nbsp;525&amp;nbsp;100 || 20,2%
|-
! 1920
| 5&amp;nbsp;411&amp;nbsp;000 || 19,6%
|-
! 1930
| 6&amp;nbsp;501&amp;nbsp;000 || 20,1%
|-
! 1940
| 7&amp;nbsp;078&amp;nbsp;000 || 8,9%
|-
! 1950
| 8&amp;nbsp;307&amp;nbsp;000 || 17,4%
|-
! 1960
| 10&amp;nbsp;392&amp;nbsp;000 || 25,1%
|-
! 1970
| 12&amp;nbsp;663&amp;nbsp;000 || 21,9%
|-
! 1980
| 14&amp;nbsp;726&amp;nbsp;000 || 16,3%
|-
! 1990
| 17&amp;nbsp;169&amp;nbsp;000 || 16,6%
|-
! 2000
| 19&amp;nbsp;169&amp;nbsp;000 || 11,6%
|-
! 2010
| 20&amp;nbsp;971&amp;nbsp;000 || 9,4%
|}
&lt;/div&gt;
[[Lêer:Sydney from Kirribilli.jpg|duimnael|links|Meeste Australiërs woon in stedelike gebiede. [[Sydney]] is die mees bevolkte stad in Australië]]
Die meeste van die beraamde 27 miljoen Australiërs is afstammelinge van 19de- en 20ste-eeuse Europese setlaars, hoofsaaklik van die [[Britse Eilande]]. Met die ingang van 2006 was ongeveer 90% van Australië se bevolking van Europese afkoms. Australië se bevolking het sedert die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] verviervoudig,&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/DetailsPage/3105.0.65.0012006?OpenDocument ''3105.0.65.001 – Australian Historical Population Statistics, 2006''] deur die ''Australian Bureau of Statistics''. Gepubliseer op 23 Mei 2006. Laaste besoek op 18 Mei 2007. Uit die dokument: ''&quot;Australian population: (1919) 5,080,912; (2006) 20,209,993&quot;''.&lt;/ref&gt; aangespoor deur dié land se ambisieuse immigrasieprogram. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] tot en met 2000 het amper 5,9 miljoen van die totale bevolking hulself as nuwe immigrante in dié land gevestig. Dit beteken dat byna twee uit elke sewe Australiërs oorsee gebore is.&lt;ref name=&quot;Immigration&quot;&gt;{{en}} [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2698.htm '' Background note: Australia''] deur die ''US Department of State''. Laaste besoek op 19 Mei 2007.&lt;/ref&gt;

Die getal [[Suid-Afrika]]anse immigrante het op 30 Junie 2011 157&amp;nbsp;630 beloop – 'n styging van 31 persent sedert 30 Junie 2006.&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20110317050525/http://www.immi.gov.au/media/statistics/country-profiles/_pdf/south-africa.pdf ''Australian Government – Department of Immigration and Citizenship'']&lt;/ref&gt; Suid-Afrikaners is tans die agtste grootste migrantegroep in dié land. 96&amp;nbsp;000 van hulle was in Augustus 2012 ekonomies aktief. Die werkloosheidsyfer van Suid-Afrikaanse immigrante (4,0 persent) was laer as die nasionale gemiddeld (5,1 persent).

Meeste immigrante beskik oor nodige vaardighede, maar die immigrasiekwota maak ook voorsiening vir immigrante se familielede en vlugtelinge. In 2001 was die meeste immigrante afkomstig van (in volgorde) die Verenigde Koninkryk, Nieu-Seeland, [[Italië]], [[Viëtnam]] en China.&lt;ref name=&quot;Year Book 2005&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://elecpress.monash.edu.au/pnp/free/pnpv7n4/v7n4_3price.pdf ''Australian Population: Ethnic Origins''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050415074055/http://elecpress.monash.edu.au/pnp/free/pnpv7n4/v7n4_3price.pdf |date=15 April 2005 }}&lt;/ref&gt; Die belangrikste immigrantegroepe uit vastelandse Europa was in 2018 Italianers (916&amp;nbsp;121), Duitsers (898&amp;nbsp;674), Grieke (378&amp;nbsp;270), Pole (170&amp;nbsp;374) en Kroate (126&amp;nbsp;270).&lt;ref&gt;{{de}} [https://auswandern-info.com/australien ''auswandern-info.com: Auswandern nach Australien – Infos zur Einwanderung. Besoek op 20 November 2019'']&lt;/ref&gt;

Na die afskaffing van die Wit Australië-beleid in 1973, is 'n aantal regeringsinisiatiewe gestig om rasseharmonie, gebaseer op 'n beleid van multikulturalisme, aan te moedig en te bevorder.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.immi.gov.au/facts/06evolution.htm ''The Evolution of Australia's Multicultural Policy''] deur die ''Department of Immigration and Multicultural and Indigenous Affairs'' (2005). Laaste besoek op 18 Mei 2007. Ook beskikbaar in argiefvorm by [http://web.archive.org/web/20060219130703/http://www.immi.gov.au/facts/06evolution.htm].&lt;/ref&gt; In 2005–06 het meer as 131&amp;nbsp;000 mense na Australië geëmigreer, hoofsaaklik uit Asië en Oseanië.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.minister.immi.gov.au/media/media-releases/2006/v06297.htm ''Settler numbers on the rise''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071201013657/http://www.minister.immi.gov.au/media/media-releases/2006/v06297.htm |date= 1 Desember 2007 }}&lt;/ref&gt; Die migrasiemikpunt vir 2006–07 was 144&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.migrationinformation.org/datahub/countrydata/country.cfm ''Inflow of foreign-born population by country of birth, by year'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.immi.gov.au/media/fact-sheets/20planning.htm ''Australian Immigration Fact Sheet 20. Migration Program Planning Levels''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150627193717/http://www.immi.gov.au/media/fact-sheets/20planning.htm |date=27 Junie 2015 }}.&lt;/ref&gt;

=== Inheemse bevolking ===
{{Hoofartikel|Aborigines}}
[[Lêer:Australian Aboriginal Flag.svg|duimnael|links|Die vlag van die Aborigines]]
In 2011 was die inheemse bevolking (die vastelandse Aborigines en die Torres Strait-eilandbewoners) 669&amp;nbsp;881 (3% van die bevolkingstotaal),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3238.0.55.001 |title=Estimates of Aboriginal and Torres Strait Islander Australians |publisher=Australian Bureau of Statistics |date=Junie 2011 |accessdate=24 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418121217/https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3238.0.55.001 |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n aansienlike toename van die 2001-sensus, wat 'n inheemse bevolking van 410&amp;nbsp;003 aangetoon het. Inheemse Australiërs het hoër syfers van gevangenisneming en werkloosheid, laer vlakke onderrig en die lewensverwagting vir beide mans en vroue is 17 jaar minder as dié van ander Australiërs.&lt;ref name=&quot;Year Book 2005&quot; /&gt;

Soos baie ander ontwikkelde lande, is Australië besig om 'n demografiese verskuiwing na 'n ouer bevolking te maak, met meer afgetredenes en minder mense van 'n werkersouderdom. 'n Groot aantal Australiërs (759&amp;nbsp;849 in 2002–2003&lt;ref&gt;{{en}} ''Parliament of Australia, Senate'' (2005). [http://www.aph.gov.au/Senate/committee/legcon_ctte/expats03/ ''Inquiry into Australian Expatriates''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708224653/http://www.aph.gov.au/Senate/committee/legcon_ctte/expats03/ |date= 8 Julie 2008 }}.&lt;/ref&gt;) woon buite hulle geboorteland.

=== Tale ===
[[Lêer:Vignoble barossa automne.jpg|duimnael|In teenstelling met die digbevolkte stedelike gebiede, woon minder as 15% van die Australiese bevolking in die platteland. Hierdie beeld toon die Barossa-vallei in Suid-Australië, 'n bekende wynboustreek]]
Engels is die nieamptelike, nasionale taal&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.immi.gov.au/multicultural/_inc/publications/confer/04/speech18b.htm ''Pluralist Nations: Pluralist Language Policies?''] deur die ''Department of Immigration and Multicultural Affairs'' (1995). Laaste besoek op 18 Mei 2007. Ook verkrygbaar in argiefvorm by [http://web.archive.org/web/20050717200122/http://www.immi.gov.au/multicultural/_inc/publications/confer/04/speech18b.htm].&lt;/ref&gt; en word geskryf en gepraat in 'n onderskeibare weergawe van die Engelse taal, wat bekend staan as Australiese Engels. Volgens die 2001-sensus is Engels die enigste taal wat in omtrent 80% van die bevolking se huise gepraat word. Die tweede mees algemene taal wat tuis gepraat word is [[Chinees]] (2,1%), [[Italiaans]] (1,9%) en [[Grieks]] (1,4%). 'n Aansienlike gedeelte van die eerste en tweede generasie immigrante is tweetalig. Daar word geglo dat daar tussen 200 en 300 inheemse tale gepraat was teen die tyd wat dié land sy eerste kontak met Europa gemaak het. Van hierdie tale het slegs 70 oorleef, maar 50 daarvan word tans deur uitsterwing bedreig. Omtrent 50&amp;nbsp;000 (0,25%) van die bevolking het 'n inheemse taal as hul eerste taal. Australië het ook 'n gebaretaal, Auslan, wat die eerste taal van ongeveer 6500 dowe mense is.

=== Godsdiens ===
[[Lêer:St Mary's Cathedral, Sydney1234.jpg|duimnael|links|upright|St. Maria se katedraal in Sydney. Sowat 'n kwart van die Australiërs is Rooms-Katolieke]]
Australië het geen staatsgodsdiens nie. Die 2006-sensus het vasgestel dat 64% van die Australiese bevolking hulself as [[Christendom|Christelik]] beskou: 26% beskou hulself as Rooms-Katoliek en 19% as Anglikaans. 5% Australiërs is volgelinge van nie-Christelike gelowe en 19% is gekategoriseer onder &quot;geen godsdiens&quot; (dit sluit nieteïstiese gelowe soos humanisme, ateïsme, agnostisisme en redegeloof in) en 'n verdere 12% het geweier om te antwoord of het nie 'n antwoord gegee wat geïnterpreteer kon word nie. Soos in ander Westerse lande is aktiewe kerkbywoning aansienlik laer as die totaal godsdienstiges: weeklikse kerkbywoning is omtrent 1,5 miljoen, of 7,5% van die bevolking.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.ncls.org.au/default.aspx?docid=2250&amp;track=82083 ''NCLS releases latest estimates of church attendance''], National Church Life Survey, Media release. 28 Februarie 2004.&lt;/ref&gt;

=== Onderwys ===
[[Lêer:UofAdelaide-MitchellBuilding-Aug08.jpg|duimnael|Die Universiteit van Adelaide is die oudste universiteit van Australië]]
Skoolbywoning is verplig vir kinders tussen die ouderdom van 6 en 15 jaar (tot 16 jaar in Suid-Australië en Tasmanië, en 17 jaar in Wes-Australië), wat bydra tot 'n beraamde volwasse geletterheidsyfer van 99%. Regeringsubsidies het die stigting van Australië se 38 universiteite ondersteun en alhoewel 'n aantal private universiteite ook gestig is, ontvang die meerderheid fondse van die regering. Daar is ambagtelike opleidingskolleges, wat op 'n staatstelsel gebaseer is, bekend as TAFE-institute (&quot;Technical and Further Education&quot;), en baie ambagte bied vakleerlingskappe om nuwe ambagsmanne en -vroue op te lei. Ongeveer 58% Australiërs tussen 25 en 64 jaar oud het ambagtelike of tersiêre kwalifikasies.&lt;ref name=&quot;Year Book 2005&quot; /&gt; Australië se tersiêre slaagsyfer is 49%, die hoogste van al die [[OESO]]-lande. Die verhouding van internasionale tot plaaslike studente in tersiêre onderrig is ook die hoogste van al die OESO-lande.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.ecs.org/html/offsite.asp?document=http%3A%2F%2Fwww%2Eoecd%2Eorg%2Fdataoecd%2F20%2F25%2F35345692%2Epdf ''Education at Glance 2005''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723201800/http://www.ecs.org/html/offsite.asp?document=http%3A%2F%2Fwww.oecd.org%2Fdataoecd%2F20%2F25%2F35345692.pdf |date=23 Julie 2013 }} deur [[OESO]]: ''Percentage of foreign students in tertiary education''.&lt;/ref&gt;

== Politiek ==
[[Lêer:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|duimnael|links|upright|Koning [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]] is die staatshoof van Australië]]
[[Lêer:Lake-ParlHouse.JPG|duimnael|Die nuwe en die ou Australiese parlementsgebou in Canberra]]
[[Lêer:House of Representatives, Parliament House, Canberra.JPG|duimnael|Die Australiese parlement se laerhuis]]
[[Lêer:Anthony Albanese portrait.jpg|duimnael|links|upright|Anthony Albanese (Arbeidersparty) is die huidige eerste minister van Australië]]
[[Lêer:Senate, Parliament House, Canberra.JPG|duimnael|Die Australiese parlement se senaat]]
Die Gemenebes Australië is 'n grondwetlike monargie met 'n parlementêre regeringstelsel. [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Koning Charles III]] is die koning van Australië, 'n rol wat onderskei word van haar rol as monarg van die ander ryke in die Statebond. Die koning word op federale vlak deur die Goewerneur-generaal verteenwoordig en deur goewerneurs op 'n staatsvlak. Alhoewel die Australiese grondwet aansienlike uitvoerende gesag aan die goewerneur-generaal gee, word dit normaalweg slegs uitgeoefen na raad van die eerste minister van Australië. Die mees opmerklike uitoefening van die goewerneur-generaal se gesag sonder die aanwysing van die eerste minister was die afdanking van die Whitlam-regering tydens die Australiese grondwetlike krisis van 1975.&lt;ref&gt;{{en}} Parliamentary Library (1997). [http://www.aph.gov.au/library/pubs/rn/1997-98/98rn25.htm ''The Reserve Powers of the Governor-General''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726170040/http://www.aph.gov.au/library/pubs/rn/1997-98/98rn25.htm |date=26 Julie 2010 }}&lt;/ref&gt;

Daar is drie liggame in die regering:
* Die wetgewende liggaam: Die Parlement van Australië, bestaande uit die Koning, die Senaat, en die Huis van Verteenwoordigers. Die Koning word verteenwoordig deur die Goewerneur-generaal, wie se gesag tot die bekragtiging van wette beperk word.
* Die uitvoerende liggaam: Die Federale Uitvoerende Raad, bestaande uit die Goewerneur-generaal wat deur Uitvoerende Raadslede geadviseer word. In die praktyk is die raadslede die eerste minister en die Staatsministers.
* Die regterlike liggaam: die Hooggeregshof van Australië en ander Australiese federale howe. Die Staatshowe het in 1986 amptelik van die Regterlike Komitee van die Geheime Raad (van Brittanje) geskei met die ingebruikneming van die Australië Akte.

Die tweekamer-parlement bestaan uit die Koning, die Australiese Senaat (die opper kamer) van 76 senatore en 'n Huis van Verteenwoordigers (die laer kamer) van 151 lede. Lede van die laer kamer word verkies deur enkel-lid kiesafdelings, algemeen bekend as &quot;kiesers&quot; of &quot;setels&quot;. Setels in die Huis van Verteenwoordigers word aan deelstate toegewys op basis van die bevolking en elke staat word 'n minimum van vyf setels gewaarborg. In die Senaat word elke staat deur 12 senatore verteenwoordig en die gebiede word deur twee senatore verteenwoordig. Verkiesings vir beide kamers word elke drie jaar gehou: senatore het oorvleuelende ses-jaar terme en slegs die helfte van die setels word in 'n verkiesing beskikbaar gemaak, tensy die siklus deur 'n dubbele ontbinding onderbreek word. Die party met die meerderheid ondersteuning in die Huis van Verteenwoordigers vorm die regering en dié party se leier word die eerste minister.

Daar is drie groot politieke partye: die Australiese Arbeidersparty, die Liberale Party en die Nasionale Party. Onafhanklike lede en verskeie kleiner partye het ook verteenwoordigheid in die Australiese parlement verkry, meesal in die opper huise. Sedert die 2022-verkiesing is die Arbeidersparty aan bewind in Canberra, onder leiding van die eerste minister [[Anthony Albanese]]. Anthony Albanese het die sittende eerste minister [[Scott Morrison]] tydens die 2022-verkiesing op 21 Mei 2022 verslaan en hy is vervolgens op 23 Mei as eerste minister ingesweer. Alle burgers wat 18 jaar en ouer is word verplig om aan elke staats-, gebied- en federale verkiesing deel te neem, behalwe in Suid-Australië.&lt;ref&gt;{{en}} [http://aec.gov.au/_content/What/voting/faq_general.htm#2 ''What happens if I do not vote?''] uit ''Voting within Australia – Frequently Asked Questions'' deur die ''Australian Electoral Commission''. Laaste besoek op 21 Oktober 2006.&lt;/ref&gt;

== Deelstate en gebiede ==
{{Hoofartikel|Deelstate en gebiede van Australië}}
[[Lêer:Australiese state af2.svg|duimnael|Die Australiese deelstate]]
[[Lêer:Australian external territories.png|duimnael|Die Australiese eksterne gebiede]]
Australië bestaan uit ses deelstate, twee groot vastelandse gebiede en ander kleiner gebiede.

Die deelstate is:
* [[Nieu-Suid-Wallis]]
* [[Queensland]]
* [[Suid-Australië]]
* [[Tasmanië]]
* [[Victoria (Australië)|Victoria]]
* [[Wes-Australië]]

Die twee groot vastelandse gebiede is die [[Noordelike Gebied]] en die [[Australiese Hoofstadgebied]].

Die gebiede funksioneer in die meeste opsigte op dieselfde wyse as die deelstate, maar die Australiese Parlement kan enige van hulle wetgewings herroep. In kontras kan federale wetgewing staatwetgewing slegs in sekere gevalle geroep, soos uiteengesit in artikel 51 van die Australiese grondwet; alle oorblywende wetgewende gesag word deur die staatsparlemente behou, dit sluit gesag oor die hospitale, onderwys, polisie, regbank en plaaslike goewerment in.

Elke staat en gebied het ook sy eie wetgewende liggaam: 'n eenkamerstelsel in die Noordelike Gebied, die Australiese Hoofstadgebied en Queensland, en 'n tweekamerstelsel in die oorblywende deelstate. Die laer kamer staan bekend as die Wetgewende Vergadering (Huis van Vergadering in Suid-Australië en Tasmanië) en die opper kamer staan bekend as die Wetgewende Raad. Daar word na die regeringshoofde in elke staat en gebied as premiers en hoofministers (respektiewelik) verwys. Die Koning word in elke staat verteenwoordig deur 'n goewerneur; 'n administrateur in die Noordelike Gebied en 'n Goewerneur-generaal in die Hoofstadgebied het elk 'n soortgelyke rol.

Australië het ook 'n aantal kleiner gebiede: die federale regering bestuur 'n aparte area binne-in Nieu-Suid-Wallis, die [[Jervisbaaigebied]], as 'n vlootbasis en seehawe vir die nasionale hoofstad. Australië het ook die volgende bewoonde eksterne gebiede: [[Norfolk (eiland)|Norfolk-eiland]], [[Kerseiland]] en [[Kokoseilande]], en 'n aantal onbewoonde eksterne gebiede: die [[Ashmore- en Cartiereilande]], die [[Koraalsee-eilande]], die [[Heard- en McDonaldeilande]] en die [[Australies-Antarktiese Gebied]].

== Buitelandse betrekkinge en veiligheid ==
[[Lêer:ADF Deployments June 2007.PNG|duimnael|Die kaart toon aan waar troepe van die Australiese Verdedigingsmag ontplooi is (soos in 2007). Rooi: 1000 personeellede of meer. Oranje: Tussen 100 en 1000 personeellede. Blou: minder as 100 personeellede]]
Oor die afgelope dekades is Australië se buitelandse beleid sterk gestuur deur drie grondbeginsels:
* die handhawing van noue politieke verbindinge met die Verenigde State as sentrale strategiese vennoot wat die veiligheid van Australië deur die Anzus-verdrag waarborg;
* die uitbou van betrekkinge met Asiatiese lande, waarby Australië 'n konstruktiewe rol in die Pasifiese streek wil speel en tegelykertyd aan sy eie identiteit vashou, en
* die uitbou van multilaterale betrekkinge in internasionale organisasies, waaronder die Verenigde Nasies (VN). Vir die periode 2012/13 is Australië as niepermanente lid tot die VN se Veiligheidsraad verkies.

Belangrike forums vir die samewerking met Asiaties-Pasifiese lande is die VSAN (Vereniging van Suidoos-Asiatiese Nasies) en die Stille Oseaan-eilande Forum. In 2005 het Australië ná sy toetreding tot die Vriendskaps- en Samewerkingverdrag'n intreesetel by die Suid-Asië-konferensie verseker.

Australië is 'n daarnaas 'n lid van die Statebond, waarin die Gemenebesregeringshoofde se vergaderings die hoof forum vir samewerking bied. Australië het ook die liberalisering van internasionale handel met mening ondersteun: dié land het die vorming van die Cairns-groep en die [[ESASOG]] (Ekonomiese Samewerking in die Asië-Stille Oseaangebied) gelei en is 'n lid van [[OESO]] (Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling) en die [[Wêreldhandelsorganisasie|WHO]] (Wêreldhandelsorganisasie). Australië is ook 'n stigtingslid van die [[Verenigde Nasies]] en handhaaf 'n internasionale bystandsprogram waardeur dié land hulp aan ongeveer 60 lande verleen. Die 2005–2006 begroting het A$2,5&amp;nbsp;miljard vir ontwikkelingshulp voorsien.

Australië se leër, die Australiese Verdedigingsmag, bestaan uit die &quot;Koninklike Australiese Vloot&quot; (RAN, ''Royal Australian Navy''), die &quot;Australiese Leër&quot; (''Australian Army'') en die &quot;[[Koninklike Australiese Lugmag]]&quot; (RAAF, ''Royal Australian Air Force''), wat gesamentlik uit omtrent 51&amp;nbsp;000 man bestaan.&lt;ref name=&quot;military&quot;&gt;{{en}} [http://www.nationmaster.com/red/country/as-australia/mil-military&amp;all=1 Nation Master]&lt;/ref&gt; Alle takke van die Verdedigingsmag was reeds betrokke in VN- en plaaslike vredehandhawing (mees onlangs in Oos-Timor, die Salomonseilande en Soedan), rampverligting en gewapende konflik, insluitende die Irak-oorlog in 2003. Die regering wys die hoof van die Verdedigingsmag uit een van die gewapende diensbedrywe aan; die huidige Hoof van die Verdedigingsmag is Lugmaghoof Angus Houston. In die 2006–2007 begroting is A$22 miljard aan verdediging bestee.&lt;ref&gt;{{en}} Australian Department of Defence (2006).[http://www.defence.gov.au/budget/06-07/pbs/index.htm ''Portfolio Budget Statements 2006–2007.''] Bladsy 19.&lt;/ref&gt;

Australië strewe daarna om die stabiliteit en veiligheid van die Asiaties-Pasifiese streek deur noue samewerking met Indonesië en ander Suidoos-Asiatiese lande te verseker en internasionale terrorisme te bestry. Dié land is 'n lid van die G20 en sedert 2010 ook van ASEM.

Australië het sowat 3&amp;nbsp;200 soldate vir vredesoperasies in die buiteland ontplooi, waaronder 1&amp;nbsp;550 in Afghanistan, 800 in die Midde-Ooste (oorwegend om operasies in Afghanistan te ondersteun), 80 op die Salomonseilande en troepe vir verskillende VN-missies.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/sid_92E028156FA87503EF53F686B62AC039/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Australien/Aussenpolitik_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Australië – Buitelandse beleid''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151216203042/http://www.auswaertiges-amt.de/sid_92E028156FA87503EF53F686B62AC039/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Australien/Aussenpolitik_node.html |date=16 Desember 2015 }}. Besoek op 18 Desember 2013.&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
=== Ekonomiese struktuur ===
[[Lêer:Kalgoorlie The Big Pit DSC04498.JPG|duimnael|Die ''Fimiston Open Pit'' in Kalgoorlie is Australië se grootste dagbou-goudmyn]]
[[Lêer:Perth night skyline.jpg|duimnael|Die sakekern van Perth, hoofstad van Wes-Australië]]
Australië het 'n welvarende, Westerse [[gemengde ekonomie]] met 'n per kapita bruto binnelandse produk (BBP) wat ietwat hoër is as dié van die Verenigde Koninkryk, Duitsland en Frankryk ten opsigte van koopkragpariteit. Dié land is derde gelys in die Verenigde Nasies se 2006 [[Menslike Ontwikkelingsindeks]] en sesde in ''The Economist'' se wêreldwye lewenskwaliteitindeks in 2005. Die afwesigheid van 'n uitvoergeörienteerde vervaardigingsnywerheid is altyd as 'n groot swakheid in die Australiese ekonomie beskou. So word die Australiese ekonomie deur die dienstesektor oorheers wat byna 80 persent tot die BBP bydra.

Die belangrikste bedrywe in die dienstesektor is finansies, die bousektor en sakedienste. Die land- en mynbousektor se gesamentlike bydrae tot die BBP beloop sowat tien persent, maar desondanks kom ongeveer 70 persent van Australië se uitvoere uit hierdie twee sektore. Die bank- en mynbousektor, wat tesame sowat twintig persent van Australië se waardeskepping op hulle verenig, bied net 'n relatief klein aantal werksgeleenthede. So word nuwe werksgeleenthede veral in die kleinhandel-, mediese en boubedryf geskep. Groeiende bedrywe soos inligtings- en kommunikasietegnologie, elektroniese handel, bio-, nano- en geneeskundige tegnologie speel 'n steeds belangriker rol.

Die metropolitaanse gebiede van Sydney en Melbourne aan die ooskus dra die grootste deel tot Australië se waardeskepping by. Dié land se hoë per capita-waardeskepping, wat in 2012 51&amp;nbsp;659 A$ beloop het, en die hoë graad van verstedeliking maak van dié land 'n aantreklike mark vir verbruiksgoedere.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Bedryf (Syfers vir 2012)
! Waardeskepping
! % van BBP
! % van Alle Werkgeleenthede
|---- |-
| Mynbou
| 139,647 miljard A$
| 10,3
| 2,3
|---- |-
| Finansiële dienste
| 137,549 miljard A$
| 10,2
| 3,9
|---- |-
|Boubedryf
|107,749 miljard A$
| 8,0
| 9,4
|---- |-
|Professionele dienste
|92,260 miljard A$
| 6,9
| 8,2
|---- |-
|Mediese bedryf
|85,240 miljard A$
| 6,3
| 12,4
|---- |-
|Openbare sektor
|71,421 miljard A$
| 5,3
| 7,3
|---- |-
|Vervoerbedryf
|70,833 miljard A$
| 5,2
| 5,2
|---- |-
|Kleinhandel
|63,573 miljard A$
| 4,7
| 11,2
|}
''Bron: Australian Bureau of Statistics''

=== Vervaardigingsbedryf ===
Die Australiese vervaardigingsbedryf se swak prestasie word veral aan hoë arbeidskoste toegeskryf. So het die nywerheidsektor se bydrae tot die ekonomie se waardeskepping van 25 persent in die 1960's gekrimp tot slegs 7 persent in 2012. In dié jaar het 12 persent van industriële ondernemings hul produksie gestaak.

Volgens die Australiese Buro vir Statistiek beloop arbeidskoste in die vervaardigingsbedryf tans 16 persent van die totale produksiekoste. Hul aandeel is betreklik hoog in die drukkery- (29%) en die meubelbedryf (27%), maar aansienlik laer in die metaal- (9%) en chemiese bedryf (14%).

Terwyl sowat sestig persent van alle nywerheidsgoedere plaaslik vervaardig word, speel invoere 'n steeds belangriker rol, veral in die masjienboubedryf (73%) en die tekstielbedryf (62%). Die persentasie plaaslik vervaardigde inhoud is veral hoog in die voedsel- en drankebedryf (87%) en die glas- en keramiese bedryf. Voedselverwerking lewer die grootste waardeskepping met 18 miljard A$, naas masjienbou (12 miljard A$) en metaalvervaardiging (11 miljard A$).

=== Motorbedryf ===
[[Lêer:1949 Holden 48-215 sedan 01.jpg|duimnael|Die ''Holden 48–215'', waarna nieamptelik ook as ''Holden FX'' verwys is, was ''GM-Holden'' se eerste plaaslik ontwikkelde motor wat in 1948 onder die naam ''Holden'' bemark is]]
[[Lêer:Holden HZ Sandman Ute 1977 01.jpg|duimnael|''Holden HZ Sandman Ute'' (1977) in die ''National Holden Motor Museum'', Victoria]]
[[Lêer:Dodge AP2D Phoenix.JPG|duimnael|''Chrysler Australia'' se ''Dodge AP2D'' (1965–1966)]]
In die laat 19de en vroeë 20ste eeu het dit gelyk asof Australië sy eie lewensvatbare motorbedryf sou kon ontwikkel. So het die ''Shearer Agricultural Machinery Company'' in Suid-Australië reeds voor 1900 'n stoomwa ontwikkel, net soos sy mededinger ''Thomson'' in Melbourne. Enkele jare later, kort ná die stigting van die Australiese Gemenebes, het ''Tarrant'' met die vervaardiging van petrolgedrewe motorvoertuie begin. Vervaardigers was destyds optimisties oor die toekoms van motorvervaardiging in Australië en het 'n aantal pogings onderneem om die bedryf uit te brei. Maar hulle is van die begin af deur moeilikhede in die gesig gestaar. Die Australiese mark het veral vanweë sy relatief klein omvang en die groot afstande tussen die groter nedersettings groot uitdagings gebied. So was dit reeds in die vroeë 20ste eeu goedkoper om massavervaardigde motors van oorsee in te voer.

Australiërs was geesdriftig oor Amerikaans-vervaardigde motors soos ''Oldsmobile'' wat hulle aanvanklik slegs teen hoë pryse van katalogusse kon bestel, en hulle het dikwels in opstand gekom teen die eerste verkeersreëls. Omstreeks 1910 kon motorvoertuie danksy verbeterde bandtegnologie reeds 'n spoed van 90&amp;nbsp;km per uur bereik, terwyl munisipaliteite spoedbeperkings van 20&amp;nbsp;km per uur ingestel het. Net soos elders in die wêreld was perdewaens in hierdie tyd nog strawwe mededingers op paaie.

''Holden'', 'n naam wat later sinoniem met die Australiese motorbedryf geword het, was aanvanklik 'n Adelaide-gebaseerde koetsmaker en het eers in 1917 omgeskakel na bakwerke vir motorvoertuie. In 1922 het die onderneming reeds 555 bakwerke per maand vir verskillende motorbouers vervaardig. Die Amerikaanse vervaardiger [[Ford]] het in hierdie tydperk die eerste Australiese monteerfabriek vir sy massavervaardigde ''[[Ford Model T|Model T]]'' geopen. Pryse het binnekort begin daal sodat middelklasgesinne hul eerste motor kon bekostig. Die Australiese motorbedryf het sy eerste bloeitydperk beleef.

Die depressie van die 1930's het die bedryf in 'n swaar krisis gedompel. Terwyl ''Holden'' in 1927 nog 21&amp;nbsp;000 motors op die Australiese mark kon verkoop, het hierdie syfer twee jaar later gedaal tot slegs 4&amp;nbsp;786.&lt;ref&gt;{{de}} Klaus Viedebantt: ''30mal Australien''. Hersiene uitgawe. München/Zürich: R. Piper 1987, bl. 263&lt;/ref&gt; ''Holden'' is deur bankrotskap gedreig en uiteindelik in 1931 vir slegs 1,75 miljoen Australiese pond deur die Amerikaanse motorreus ''General Motors (GM)'' oorgeneem. In 1936 is die eerste monteerfabriek vir motors in Port Melbourne, Victoria geopen.

Hierdie deurbraak was aan druk van regeringskant te danke – politici in Canberra het die plaaslike bedryf se afhanklikheid van ingevoerde onderdele gedurende die Tweede Wêreldoorlog as sorgwekkend beskou en met die oprigting van 'n nasionale motoraanleg gedreig. GM het onder die politieke druk geswig en begin om 'n Australiese sessilinder-motor, die ''Holden 48–215'', te ontwikkel wat vanaf November 1948 vir die plaaslike mark vervaardig is. In die volgende jare is jaarliks 20&amp;nbsp;000 eksemplare vervaardig – die begin van Holden se suksesverhaal.

Die ander groot motorvervaardigers – naas ''GM-Holden'' het ''Ford'', ''[[Chrysler]]'' en die Britse ''BMC'' oor aanlegte in Australië beskik – het eweneens begin om plaaslike inhoud te verhoog. Tot 95 persent van alle onderdele is plaaslik vervaardig (voorskrifte is later verslap tot 85 persent plaaslike inhoud). Hierdie beleid het Australië in krisistye onafhanklik van invoere gemaak, nuwe werksgeleenthede geskep en immigrante na dié land gelok. Sessilinder-voertuie was baie gewild in 'n land met groot afstande soos Australië en het vervolgens 'n standaard geword – tot die eerste oliekrisis in 1973. Ondanks invoer- en ander beskermende tariewe het Japanse [[viersilinderenjin|viersilinder-motors]] sedertdien steeds meer aanklank by Australiese kopers gevind.

Twee groot Japanse vervaardigers, ''[[Toyota]]'' en ''[[Nissan]]'', het ná onderhandelinge met die Australiese regering ingestem om plaaslike aanlegte op te rig. In Australië het hulle egter met hoër produksiekoste as in Japan en 'n stagnerende mark gesukkel. 'n Ander uitdaging was die groot getal motor- en onderdelevervaardigers op die klein Australiese mark. Teen die middel van die 1980's het vyf vervaardigers jaarliks 400&amp;nbsp;000 eenhede geproduseer. 'n Kwart van alle voertuie is deur ''Holden'' vervaardig wat in koöperasie met die Japanse motorbouer ''[[Isuzu]]'' ook 'n kompakmotor ontwikkel het.

In Desember 2013 het ''Holden'' bekendgemaak dat hulle hul vervaardigingsaanlegte in 2017 sal sluit. ''Toyota Australia'' sal dan die laaste oorblywende motorvervaardiger in Australië wees nadat ''Ford'' sy produksie al vroeër gestaak het. ''Holden'' se besluit beteken dat ook talle onderdelevervaardigers hul fabrieksdeure sal moet sluit, en dit plaas sodoende 'n vraagteken oor die toekoms van die plaaslike motorbedryf aangesien dit moontlik nie meer die kritiese massa vir sy handhawing sal hê nie. Tans verskaf die bedryf 6&amp;nbsp;600 werksgeleenthede in die deelstaat Suid-Australië en 33&amp;nbsp;000 in Victoria.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=930066.html ''GTAI – Germany Trade and Investment, 18 Desember 2013: Auch Kfz-Hersteller Holden gibt in Australien 2017 auf. Besoek op 18 Desember 2013''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128201455/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte%2Cdid%3D930066.html |date=28 November 2017 }}&lt;/ref&gt; Die Australiese regering het reeds aangekondig dat geen verdere subsidies vir die bedryf beskikbaar gestel sal word nie. Ekonome verwys daarop dat motorvervaardiging in Australië moontlik nie meer lewensvatbaar sal wees nie.

In teenstelling met ''Holden'', wat hulle hoofsaaklik op die binnelandse mark toegespits het en tot en met 2002 die grootste vervaardiger in dié land was, is ''Toyota'' se produksie uitvoergerig. Sewentig persent van plaaslikvervaardigde voertuie word na oorsese bestemmings uitgevoer. ''Holden'' was daarenteen steeds meer afhanklik van staatsubsidies.

=== Buitelandse handel ===
[[Lêer:OIC canning vale industrial aerial view.jpg|duimnael|Canning Vale, 'n nywerheidsgebied in Wes-Australië]]
[[Lêer:Territorial waters - Australia.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Australië en sy oorsese gebiede]]
Nog tot in die 1990's het die Australiese ekonomie ten opsigte van sy in- en uitvoere sterk op die Verenigde State en die Verenigde Koninkryk gefokus. Intussen is ekonomiese aktiwiteite veral op die Pasifiese streek gerig. Terwyl vryehandelsooreenkomste met oorsese lande onderteken is, is daar enkele handelsgeskille met Asiatiese lande. So maak Japan die verlaging van invoertariewe vir Australiese landbouprodukte afhanklik van hoër motoruitvoere na Australië, terwyl die [[Volksrepubliek China]] in September 2013 'n invoerverbod op verkoelde vleis geplaas het om ekonomiese druk uit te oefen.&lt;ref&gt;{{af}} [http://www.beeld.com/sake/2013-09-26-china-verbied-vleis-uit-australi ''China verbied vleis uit Australië''. In: ''Beeld'', 26 September 2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20261026191719/http://www.beeld.com/sake/2013-09-26-china-verbied-vleis-uit-australi |date=26 Oktober 2026 }}. Besoek op 23 Oktober 2013.&lt;/ref&gt;

Die belangrikste uitvoergoedere is steenkool, ystererts, goud, ruolie en olieprodukte en aardgas. Australië is daarnaas besig om sy kapasiteite vir die uitvoer van vloeibare aardgas te vergroot. Dié land is reeds sedert die middel van die 1980's die grootste steenkooluitvoerder ter wêreld. Australië se grootste uitvoermarkte sluit Japan, die Volksrepubliek China, die Verenigde State van Amerika, [[Suid-Korea]] en Nieu-Seeland in.&lt;ref name=&quot;Year Book 2005&quot; /&gt;

Daar is tradisioneel 'n tekort op dié land se lopende rekening wat in die vroeë 21ste eeu jaarliks tussen twee en ses persent van die BBP beloop het en sowel met die skuldlas van privaat huishoudings asook omvangryke beleggings in mynbouprojekte verbind word. Die belangrikste invoergoedere naas ruolie en geraffineerde olie is voertuie en geneesmiddels.

=== Ekonomiese ontwikkeling ===
Die Hawke-regering het die proses van ekonomiese hervorming aan die gang gesit deur die Australiese dollar vry te laat sweef in 1983 en die finansiële stelsel gedeeltelik te dereguleer&lt;!--blykbaar die korrekte woord in ekonomiese terme--&gt;.&lt;ref&gt;{{en}} Macfarlane, I. J. (1998). [https://web.archive.org/web/20040727212238/http://www.rba.gov.au/PublicationsAndResearch/Bulletin/bu_oct98/bu_1098_2.pdf ''Australian Monetary Policy in the Last Quarter of the Twentieth Century'']. ''Reserve Bank of Australia Bulletin'', Oktober&lt;/ref&gt; Die [[John Howard]]-regering het die proses van mikro-ekonomiese hervorming voorgesit deur gedeeltelike deregulering van die arbeidsmark en die privatisering van besighede wat in staatsbesit was, met name die telekommunikasienywerheid.&lt;ref&gt;{{en}} Parham, D. (2002). [https://web.archive.org/web/20030803221549/http://www.pc.gov.au/research/confproc/mrrag/mrrag.pdf ''Microeconomic reforms and the revival in Australia’s growth in productivity and living standards''] in ''Conference of Economists'', Adelaide, 1 Oktober.&lt;/ref&gt; Die indirekte belastingstelsel was aansienlik hervorm in Julie 2000 met die invoer van 'n 10% goedere- en inkomstebelasting, wat die swaar steun op persoonlike en maatskappybelasting – nog steeds 'n kenmerk van Australië se belastingstelsel – ietwat verminder het.

Met die ingang van Januarie 2007 was 10&amp;nbsp;033&amp;nbsp;480 mense ekonomies aktief met 'n werkloosheidskoers van 4,6%.&lt;ref&gt;{{en}} Australian Bureau of Statistics. Labour Force Australia. Cat#6202.0&lt;/ref&gt; Sedert 1996 was inflasie tipies 2–3% en basisrentekoerse 5–6%.

== Omgewingsbewaring en klimaatsverandering ==
[[Lêer:2009 vic bushfire damage Yarra Glen 01.JPG|duimnael|Brandskade in Yarra Glen, Victoria, ná die verwoestende veldbrande van 2009]]
Veldbrande is 'n natuurlike gebeurtenis in Australië wat jaarliks voorkom en uitgestrekte gebiede met weivelde en bosse vernietig, maar as gevolg van die veranderende wêreldklimaat het dié land merkbaar droër en warmer en geword en het hierdie soort brande intussen 'n ernstige bedreiging vir bewoonde gebiede geword. Die veldbrande, wat in Februarie 2009 in die deelstaat Victoria gewoed het, was die dodelikste ooit met meer as 200 slagoffers. Daarnaas is ook duisende woonhuise vernietig.

Stygende waterverbruik en die knellende droogte, waaronder dié land sedert 2004 gebuk gaan, stel uitdagings op ekologiese, politieke en ekonomiese gebied. Die lae reënval en beperkings, wat op besproeiing van landbougrond geplaas is, het 'n uiters negatiewe uitwerking op die landbousektor. Groot dele van dié land het al weens grondversouting onvrugbaar geword, terwyl die ekostelsel van die [[Murrayrivier|Murray]]-[[Darlingrivier|Darling]]-bekken – die grootste rivierstelsel in Australië – as gevolg van hoë waterverbruik ernstig beskadig is en op middeltermyn selfs deur uitdroging bedreig word. Die federale regering en die deelstate het in Julie 2008 'n gemeenskaplike reddingsplan ter waarde van 3,7 miljard AUS-$ vir die bekken aanvaar wat meer as 40 persent van dié land se landbougrond behels.

Die omvang en langdurigheid van die droogte word net soos die toenemende vernieting van die Groot Australiese Koraalrif langs die kuslyn van Queensland aan die globale [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]] toegeskryf. Aangesien Australië tans die grootste per capita-produsent van kweekhuisgasse is en die vorige eerste minister Kevin Rudd tydens sy verkiesingsveldtog na globale verwarming as die &quot;grootste uitdaging vir die mensdom&quot; verwys het, het die Australiese regering besluit om die storting van kweekhuisgasse tot 2020 met tussen 5 persent (op nasionale vlak) en 25 persent (binne die raamwerk van 'n internasionale ooreenkoms) te verminder. In 2011 sal 'n nasionale emissiehandelstelsel ingevoer word.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Australien/Innenpolitik.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Australië – Binnelandse beleid/Omgewingsbewaring en klimaat''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727230105/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Australien/Innenpolitik.html |date=27 Julie 2010 }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Australia|title=Australia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Julie 2024}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/australia/|title=Australia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Julie 2024}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Australia|Australië}}
{{Wikt|Australië}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Australia|Australië}}
* {{en}} [http://www.gov.au/ Regerings van Australië] – ingangspunt vir Federale-, Staats- en Gebiedsregerings
* {{en}} [http://www.australia.gov.au/ Webwerf van die Australiese regering]
* {{en}} [http://www.abs.gov.au/ Australian Buro vir Statistiek]
* {{en}} [http://www.australia.gov.au/44 Kulturele institute in Australië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070714131251/http://australia.gov.au/44 |date=14 Julie 2007 }}
* {{en}} [http://www.australia.com/ Amptelike toerismewerf van Australië]
* {{en}} [http://dmoz.org/Regional/Oceania/Australia/ ''Open Directory''-projek: Australië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613132427/http://www.dmoz.org/Regional/Oceania/Australia/ |date=13 Junie 2006 }}
* {{en}} [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/as.html CIA – The World Factbook — Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041117123338/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook//geos/as.html |date=17 November 2004 }} – Die Amerkaanse intelligensiediens se feiteboek oor Australië
* {{en}} [http://www.liverpoolmuseums.org.uk/nof/emigrants/ ''Emigration from Britain to Australia''] – Interaktiewe verhaal uit die Negentiende eeu

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Australië}}
| Noord = {{vlagland|Indonesië}} • {{vlagland|Oos-Timor}} • {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}}
| Noordoos = {{vlagland|Salomonseilande}} • {{vlagland|Vanuatu}} • {{vlagland|Nieu-Kaledonië}}
| Oos = [[Stille Oseaan]]
| Suidoos = [[Tasmansee]] • {{vlagland|Nieu-Seeland}}
| Suid = [[Indiese Oseaan]]
| Suidwes = [[Indiese Oseaan]]
| Wes = [[Indiese Oseaan]]
| Noordwes = {{vlagland|Indonesië}}
}}

{{Navigasie indeling Australië}}
{{Lande van Oseanië}}
{{G20}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Australie}}
[[Kategorie:Australië| ]]
[[Kategorie:Britse Statebond]]
[[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]]</text>
      <sha1>khhwch1203q3532abc2nfufkf3bbehk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berlyn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6297</id>
    <revision>
      <id>3362131</id>
      <parentid>3320607</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108932" sha1="6rwd4x4odovkmsnb1hdv4azi4m5p0ss" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Duitse hoofstad. Vir ander gebruike, sien [[Berlyn (dubbelsinnig)]].''
{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Berlyn'''&lt;br /&gt;
[[Lêer:Berlin Montage 4.jpg|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Locator map Berlin in Germany.svg|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:DEU Berlin COA.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Berlin.svg|90px|raam|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Land]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Duitsland}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Deelstate van Duitsland|Deelstaat]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Lêer:Flag of Berlin.svg|20px]] Berlyn
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|52|31|N|13|24|O}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Administratiewe verdeling'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 12 stadsdistrikte
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1237
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stadstatus'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1240
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 891,12 [[vierkante kilometer|vk km]]&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/248-2021 |title=Flächenerhebung 2020 in Berlin – Berlin und seine Bezirke |publisher=Statistik Berlin Brandenburg |date=29 September 2021 |accessdate=8 Junie 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 29,9–115&amp;nbsp;m&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/Jahrbuch/jb2008/BE_00_GeographischeundmeteorologischeAngaben.pdf statistik-berlin-brandenburg.de] (PDF)&lt;/ref&gt;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (31 Desember 2023)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 3&amp;nbsp;632&amp;nbsp;853&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/5819c0096285c59a/ad4103b9a6c9/SB_A01-03-00_2023j01_BEa.pdf |title=Bevölkerung in Berlin 2023 |publisher=Statistik Berlin Brandenburg |date=Desember 2024 |accessdate=5 Mei 2025 |archive-date=14 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214140050/https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/5819c0096285c59a/ad4103b9a6c9/SB_A01-03-00_2023j01_BEa.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 4&amp;nbsp;077/vk km
|-
| &amp;nbsp;- Metropolitaanse gebied
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 6&amp;nbsp;216&amp;nbsp;845&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/417d5cbe631b8e82/923eaa65c65d/SB_A01-07-00_2023m04_BE.pdf |title=Bevölkerungsentwicklung und Bevölkerungsstand in Berlin April 2023 |publisher=Statistik Berlin Brandenburg |date=April 2023 |accessdate=3 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203055943/https://download.statistik-berlin-brandenburg.de/417d5cbe631b8e82/923eaa65c65d/SB_A01-07-00_2023m04_BE.pdf |archive-date=3 Desember 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +1 (MET)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +2 (MEST)
|-
|&amp;nbsp;'''Klimaat'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Tipe
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Gematigde klimaat
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 8,9&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | −0,6 / 18,5&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 581 mm
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Kai Wegner ([[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]])
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [http://www.berlin.de/ ''berlin.de'']
|}

'''Berlyn''' ([[Duits]]: ''Berlin'', [bɛɐ̯ˈliːn], {{Audio|De-Berlin.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] van [[Duitsland]] en is die grootste stad in dié land wat sowel oppervlakte as bevolking betref. Die stad het 'n bevolking van 3,62 miljoen van binne die stadsgrense en sowat 6,2 miljoen in die metropolitaanse gebied wat onder meer [[Potsdam]] insluit. Die getal buitelandse inwoners het op 31 Desember 2020 789&amp;nbsp;076 beloop (oftewel 20,9 persent van die land se totale bevolking). Die grootste [[Turks]]- en [[Russies]]sprekende gemeenskappe word hier in [[Europa]] aangetref. Berlyn is tans die grootste stad in die [[Europese Unie]] met een van die grootste metropolitaanse gebiede. Administratief bestaan Berlyn tans uit twaalf distrikte wat verder verdeel word in 96 stadsdele.

[[Lêer:Die westelike middestad van Berlyn.jpg|duimnael|links|Die westelike middestad van Berlyn]]
[[Lêer:Cityscape Berlin.jpg|duimnael|links|Die oostelike middestad van Berlyn]]
[[Lêer:Krumme Lanke B-Zehlendorf 06-2017.jpg|duimnael|links|Die stadsgebied word omring deur bosse en mere: Krumme Lanke in die distrik Steglitz-Zehlendorf in die suidweste van Berlyn]]
[[Lêer:Müggelturm-06-Panorama Nord.jpg|duimnael|links|Die meer Müggelsee in die distrik Köpenick, Suidoos-Berlyn]]
[[Lêer:Grunewald Tower Havel view Sep12.jpg|duimnael|links|Grunewald in die westelike distrik Charlottenburg-Wilmersdorf met seilbote op die Havel]]
Berlyn is in die noordooste van Duitsland geleë en word in sy geheel omring deur die deelstaat [[Brandenburg]]. Die stad het in die verloop van sy geskiedenis meermale as die hoofstad van Duitse state soos die [[Keurvorstedom Brandenburg]] (1417 tot 1618), [[Brandenburg-Pruise]] (1618 tot 1701), die [[Koninkryk Pruise]] (1701 tot 1918), die [[Duitse Keiserryk]] (1871 tot 1918), die [[Republiek van Weimar]] (1918/1919 tot 1933), [[Nazi-Duitsland]] (1933 tot 1945) en die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR, 1949 tot 1990) gedien. Met die ontbinding van die ou provinsie, Pruise, deur die geallieerde magte in 1947, het Berlyn 'n afsonderlike deelstaat geword.

Ná die hereniging van die twee Duitse state op 3 Oktober 1990 het Berlyn sy ou funksie as hoofstad van die hele Duitsland herwin en dien sedert 1999 ook weer as regerings- en parlementsetel. Hoewel die stad sy vroeëre rol as ekonomiese en finansiële spilpunt van Duitsland lankal kwytgeraak en aan Wes-Duitse metropole soos [[Frankfurt am Main]] afgestaan het, is dit as regeringsetel van Europa se voorste ekonomie een van die invloedrykste hoofstede van die Europese Unie en het veral, danksy sy ryk kulturele erfenis, tot een van die gewildste toeristebestemmings in Europa ontwikkel. Saam met die val van die [[Ystergordyn]] het Berlyn ook sy tradisionele rol as Europese vervoerspilpunt hervat.

Berlyn se aanspraak op wêreldstadstatus is in Duitsland nie onomstrede nie,&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/berlin-ist-und-war-keine-weltstadt-kommentar-a-1025221.html ''Spiegel Online – Berliner Ambitionen: Die eingebildete Weltstadt. Besoek op 25 Mei 2015'']&lt;/ref&gt; maar sy kulturele en politieke lewe, sy medialandskap en wetenskapsbedryf is nogtans van wêreldformaat.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2011_English.pdf ''Global Power City Index 2011''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260131101018/http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2011_English.pdf |date=31 Januarie 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://edition.cnn.com/2010/BUSINESS/04/10/cities.dominate.world/?hpt=C2 ''CNN: Cities that rule the world – and those on the rise'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html#t5 ''GaWC Research Bulletin 146: Leading World Cities: Empirical Evaluations of Urban Nodes in Multiple Networks. Besoek op 25 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002193341/http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html#t5 |date=2 Oktober 2009}}&lt;/ref&gt; Die stad se sportgebeurtenisse, tersiêre onderwys- en navorsingsinstellings, museums, boukuns, feeste, naglewe en veelvuldige leefstyle geniet wêreldfaam.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.sportbusiness.com/news/185587/london-crowned-as-sportbusiness-2012-ultimate-sports-city ''sportsbusiness.com: London crowned as SportBusiness’ 2012 Ultimate Sports City. Besoek op 25 Mei 2015'']&lt;/ref&gt; Teen die begin van die 21ste eeu het Berlyn in 'n trekpleister vir jong entrepreneurs, kreatiewes en immigrante ontwikkel.&lt;ref&gt;{{en}} [http://articles.latimes.com/2007/jul/06/entertainment/et-berlinart6 ''Los Angeles Times, 6 Julie 2007: A wild art scene now stays within the lines''. Besoek op 25 Mei 2015]&lt;/ref&gt; Berlyn is die enigste Duitse stad wat drie [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e huisves: Paleise en tuine van Potsdam en Berlyn (1990, saam met Potsdam&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/532 |title=Palaces and Parks of Potsdam and Berlin |publisher=[[Unesco]] |accessdate=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427133357/http://whc.unesco.org/en/list/532 |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;), die Museumsinsel (1999&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/896 |title=Museumsinsel (Museum Island), Berlin |publisher=[[Unesco]] |accessdate=7 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007072125/http://whc.unesco.org/en/list/896 |archive-date=7 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;) en Modernistiese Woonbuurte in Berlyn (2008&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/1239 |title=Berlin Modernism Housing Estates |publisher=[[Unesco]] |accessdate=20 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020175311/http://whc.unesco.org/en/list/1239 |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;).

== Etimologie ==
Die stadsnaam van Berlyn, wat in die Hoog-Middeleeue gestig is, het sy oorsprong in die Oud-[[Polabies]]e woord ''Birlin'' of ''Berlin'' wat &quot;plek in 'n moerasagtige gebied&quot; beteken. In die stadsdeel Neu-Hohenschönhausen is daar 'n meer met die naam Berl. Die naam bestaan uit die Oud-Polabiese ''birl-'', ''berl-'' &quot;moeras&quot;, &quot;vlei&quot; en die [[Slawiese tale|Slawiese]] [[agtervoegsel]] ''-in'' vir plekname.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Dieter Berger |title=Geographische Namen in Deutschland |publisher=Bibliographisches Institut |year=1999 |isbn=978-3-411-06252-2}}&lt;/ref&gt; Die verwysing in dokumente met 'n artikel (''der Berlin'', &quot;die Berlyn&quot;) dui op 'n veldnaam wat deur die stadstigters oorgeneem is.&lt;ref name=&quot;donb&quot;&gt;{{de}} {{cite book |author=Walter de Gruyter |title=Deutsches Ortsnamenbuch |publisher=Manfred Niemeyer |location=Berlyn/Boston |year=2012 |isbn=978-3-11-018908-7 |pages=60}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cobbers14&quot;&gt;{{de}} {{cite book |author=Arnt Cobbers |title=Kleine Berlin-Geschichte. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart |url=https://archive.org/details/kleineberlingesc0000cobb |edition=2de |publisher=Jaron Verlag |location=Berlyn |year=2008 |isbn=978-3-89773-142-4 |pages=[https://archive.org/details/kleineberlingesc0000cobb/page/14 14]}}&lt;/ref&gt; Soos al die Duitse plekname met 'n Slawiese oorsprong in Noordoos-Sentraal-Europa wat op 'n ''-in'' eindig ([[Schwerin]], [[Szczecin|Stettin]], [[Eutin]], [[Templin]], [[Kostrzyn nad Odrą|Küstrin]], ens.) word ook Berlyn op die laaste [[lettergreep]] beklemtoon.

Die naam ''Kölln'' is glo oorgeneem van die stad [[Keulen|Köln]] langs die [[Ryn]] wat sy oorsprong het in [[Latyn]] ''colonia'' en &quot;geplante stad in 'n verowerde gebied&quot; of &quot;kolonie&quot; beteken. 'n Ontlening aan 'n Oud-Polabiese naam ''*kol’no'' wat afgelei is van ''kol'', &quot;paal&quot;, kan egter nie uitgesluit word nie.&lt;ref name=&quot;donb&quot; /&gt;

Die stadsnaam Berlyn is nóg aan die beweerde stadstigter, [[Albrecht I van Brandenburg|Albrecht die Beer]], nóg aan die Berlynse wapendier ontleen. Dit is egter 'n &quot;sprekende wapen&quot; wat die stadsnaam in 'n Duitse vertolking probeer daarstel. Aldus is die wapendier van die stadsnaam ontleen, nie andersom nie.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.luise-berlin.de/historie/topographie/woher_schw.htm |title=Zur Herkunft der Namen der Doppelstadt „Berlin“ und „Cölln“ |publisher=Luisenstädtischer Bildungsverein |author=Herbert Schwenk |date=1 Julie 2007 |accessdate=1 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150101214238/http://www.luise-berlin.de/historie/topographie/woher_schw.htm |archive-date=1 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;

Van Berlyn se twaalf distrikte het vyf 'n naam met 'n Slawiese oorsprong: Pankow, Steglitz-Zehlendorf, Marzahn-Hellersdorf, Treptow-Köpenick en Spandau. Van Berlyn se 96 stadsdele dra 22 'n naam met 'n Slawiese oorsprong: Altglienicke, Alt-Treptow, Britz, Buch, Buckow, Gatow, Karow, Kladow, Köpenick, Lankwitz, Lübars, Malchow, Marzahn, Pankow, Prenzlauer Berg, Rudow, Schmöckwitz, Spandau, Stadtrandsiedlung Malchow, Steglitz, Tegel en Zehlendorf.

== Geografie en klimaat ==
=== Ligging ===
[[Lêer:Berlin relief location map-names.png|duimnael|Topografiese kaart van Berlyn]]
[[Lêer:Berlin Subdivisions.svg|duimnael|Kaart van Berlyn se 12 stadsdistrikte]]
[[Lêer:Außenministerum (Spreeblick).jpg|duimnael|Departement van Buitelandse Sake aan die oewer van die Spreerivier]]
[[Lêer:Luftbild bln-schmoeckwitz.jpg|duimnael|Die stadsdeel Schmöckwitz in die suidooste van Berlyn]]
As 'n deelstaat van die Federale Republiek van Duitsland vorm Berlyn 'n [[enklawe]] in die deelstaat Brandenburg. Die Duitse hoofstad beslaan 'n totale oppervlakte van sowat 891 vierkante kilometer (waarvan 22,9 persent bosgebiede en 6,6 persent water) en is sodoende een van die beduidendste metropolitaanse gebiede van Duitsland asook een van die grootste stede ter wêreld. Die digbevolkte stadskern word omring deur 'n voorstadgordel met 'n landelike karakter. Groot mere soos die Havel (wat deur die [[Havel|gelyknamige rivier]] gevorm word), Wannsee en Müggelsee maak deel uit van die stadsgebied. Die grootste wydte van die stadsgebied beloop 45, die grootste lengte 38 kilometer. Berlyn is een van die grootste metropolitaanse gebiede van Duitsland.

Die stadsentrum is tussen die platos van [[Barnim]] en [[Teltow (landskap)|Teltow]] in 'n landskap geleë wat gedurende die laaste koueperiode van die Ystydperk, die sogenaamde Weichsel-ystydperk, deur 'n gletserrivier gevorm is. Sowat 20&amp;nbsp;000 jaar gelede was die stadsgebied nog deur ysmassas bedek wat vanuit die [[Skandinawiese Skiereiland]] tot by Sentraal-Europa gestrek en 'n dikte van enkele honderd meter bereik het. Saam met die afsmelting van die [[gletser]] sowat 18&amp;nbsp;000 jaar gelede het die sogenaamde Berlynse ''Urstromtal'' ontstaan, 'n magtige glasiale riviervallei.

Die historiese stadsentrum is by die nouste punt van hierdie riviervallei geleë. Die Spreerivier vloei in 'n oos-westelike rigting deur die vallei. In die mees westelike stadsdistrik Spandau mond die Spreerivier in die Havel uit, 'n rivier wat in die weste van Berlyn in noord-suidelike rigting vloei. Die Havel se rivierloop was oorspronklik 'n glasiale rivierbed en lyk op sommige plekke soos 'n meerlandskap met die Tegelse Meer (Duits: ''Tegeler See'') en die ''Große Wannsee'' as sy grootste mere.

Groot dele van Berlyn is buite die glasiale riviervallei op die Barnim- en Teltowplato geleë wat in die noorde en suide aan die vallei grens en hoofsaaklik uit grondmorenes bestaan. Die administratiewe distrik Spandau strek sowel oor 'n gedeelte van die riviervallei asook oor die sogenaamde Nauense Plaat wes van Berlyn.

Die hoogste heuwels in Berlyn is die Groot Müggelberg (115,4 meter bo [[seevlak]]) in die distrik Treptow-Köpenick, die Teufelsberg ('n rommelhoop wat uit die bouvalle van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ontstaan het, 114,7 meter hoog) in die distrik Charlottenburg-Wilmersdorf en die Ahrensfelder Berge (112,1 meter hoog) in die landskapspark Wuhletal in die distrik Marzahn-Hellersdorf. Die Havelmere is die laagste punte van die stadsgebied op 32 meter bo seevlak.

=== Klimaat ===
Berlyn is in 'n oorgangsgebied tussen die gematigde en kontinentale sone geleë waar die klimaat geleidelik kontinentale trekke begin aanneem; in die vroeë 21ste eeu was [[somer]]s gereeld droog en warm, terwyl in die [[winter]]maande dikwels gematigde temperature aangeteken is. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur in Berlyn-Dahlem is 9,5&amp;nbsp;°C, met 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 591&amp;nbsp;mm.

Die wind waai in die Duitse hoofstad meestal uit die noord- en suidweste (en hier veral in die wintermaande teen hoër snelhede) sodat vars en skoon seelug ooswaarts beweeg, of uit die suidooste en ooste. Die laasgenoemde windrigtings word hoofsaaklik as gevolg van hoëdrukstelsels gemeet wat, afhangende van die seisoen, baie koue of baie warm lugmassas laat instroom.

{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Berlyn
|jan_a_max=15.2
|feb_a_max=18.6
|mrt_a_max=25.1
|apr_a_max=30.9
|mei_a_max=33.3
|jun_a_max=36.1
|jul_a_max=37.8
|aug_a_max=37.7
|sep_a_max=34.2
|okt_a_max=27.5
|nov_a_max=19.5
|dec_a_max=15.7
|jaar_a_max=37.8
|jan_gem_max=2.9
|feb_gem_max=4.2
|mrt_gem_max=8.5
|apr_gem_max=13.2
|mei_gem_max=18.9
|jun_gem_max=21.6
|jul_gem_max=23.7
|aug_gem_max=23.6
|sep_gem_max=18.8
|okt_gem_max=13.4
|nov_gem_max=7.1
|dec_gem_max=4.4
|jaar_gem_max=13.36
|jan_gem=0.5
|feb_gem=1.4
|mrt_gem=4.9
|apr_gem=8.7
|mei_gem=14.0
|jun_gem=17.8
|jul_gem=19.3
|aug_gem=18.9
|sep_gem=14.7
|okt_gem=9.9
|nov_gem=4.7
|dec_gem=2.0
|jaar_gem=9.73
|jan_gem_min=−1.9
|feb_gem_min=−1.5
|mrt_gem_min=1.3
|apr_gem_min=4.2
|mei_gem_min=9.0
|jun_gem_min=12.3
|jul_gem_min=14.3
|aug_gem_min=14.1
|sep_gem_min=10.6
|okt_gem_min=6.4
|nov_gem_min=2.2
|dec_gem_min=−0.4
|jaar_gem_min=5.88
|jan_a_min=−21.0
|feb_a_min=−26.0
|mrt_a_min=−16.5
|apr_a_min=−6.7
|mei_a_min=−2.9
|jun_a_min=0.8
|jul_a_min=5.4
|aug_a_min=4.7
|sep_a_min=−0.5
|okt_a_min=−9.6
|nov_a_min=−16.1
|dec_a_min=−20.2
|jaar_a_min=−26.0
|jan_gem_ns=42.3
|feb_gem_ns=33.3
|mrt_gem_ns=40.5
|apr_gem_ns=37.1
|mei_gem_ns=53.8
|jun_gem_ns=68.7
|jul_gem_ns=55.5
|aug_gem_ns=58.2
|sep_gem_ns=45.1
|okt_gem_ns=37.3
|nov_gem_ns=43.6
|dec_gem_ns=55.3
|jaar_gem_ns=570.7
|rdjan=10.0
|rdfeb=8.0
|rdmrt=9.1
|rdapr=7.8
|rdmei=8.9
|rdjun=7.0
|rdjul=7.0
|rdaug=7.0
|rdsep=7.8
|rdokt=7.6
|rdnov=9.6
|rddec=11.4
|rdjaar=101.2
|bron = Wêreldmeteorologieseorganisasie (UN),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |title=World Weather Information Service – Berlin |publisher=Worldweather.wmo.int |date=5 Oktober 2006 |accessdate=26 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426063848/http://worldweather.wmo.int/016/c00059.htm |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; HKO&lt;ref name=HKO&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ger_pl/berlin_e.htm |title=Climatological Normals of Berlin |accessdate=19 November 2019 |publisher=Hongkong Observatorium |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119204000/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ger_pl/berlin_e.htm |archive-date=19 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |title=Berliner Extremwerte |accessdate=6 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606191249/https://www.berliner-extremwerte.com/Berliner-Extremwerte.htm |archive-date=6 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;}}

== Geskiedenis ==
=== Wêreldfabriek Berlyn ===
[[Lêer:Berlingo komunikazio dorrea.jpg|duimnael|Berlyn – wêreldfabriek en eksperimenteerruimte]]
Berlyn se geskiedenis verskil opvallend van dié van ander groot Europese metropole soos [[Athene]], [[Rome]], Londen en [[Parys]] – dit is relatief kort en vol breuklyne. Sy ontwikkeling is eerder baseer op 'n verbreking van tradisies as op die hou daarby. Dit het steeds weer 'n skielike draai geneem waarby die stad heeltemal herstruktureer is.

In 1871 is Berlyn tot hoofstad van 'n vinnig groeiende nywerheidsland verhef – die Duitse Keiserryk wat ná die oorwinning oor Frankryk in die [[Frans-Pruisiese Oorlog]] 'n ongekende ekonomiese opswaai beleef het. Dié groeifase het met die wêreldresessie van 1873 skielik tot stilstand gekom.

Voor en ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] was Berlyn 'n laboratorium van die moderne tyd en sy tegnologiese, ekonomiese, kulturele en sosiale omwentelinge – &quot;'n sirkelende wêreldfabriek&quot;, soos die digteres [[Else Lasker-Schüler]] Berlyn genoem het. Vir Karl Scheffler was die stad, soos hy reeds in 1910 opgemerk het, verdoem &quot;om steeds te word en nooit te wees nie&quot;.&lt;ref&gt;{{de}} Matthias Harder &amp; Almut Hille (reds.): ''Weltfabrik Berlin. Eine Metropole als Sujet der Literatur''. Würzburg: Königshausen &amp; Neumann 2006, bl. 7 en 10&lt;/ref&gt;

Die Nasionaalsosialistiese magsoorname in 1933 het alle dinamiese ontwikkelinge stopgesit en Berlyn as hoofstad van 'n fascistiese diktatuur in isolasie gedompel. Adolf Hitler se gigantomaniese plan om dit in 'n &quot;Germania wêreldhoofstad&quot; om te skep is nooit verwesenlik nie. Die stad is tydens die Tweede Wêreldoorlog deur bomaanvalle verwoes, deur geallieerde magte beset en dekades lank in twee helftes verdeel.

Ná die Duitse hereniging was die verwagtinge eufories. Grootskaalse en omstrede bouprojekte is verwesenlik, die Duitse regering het teruggekeer na sy ou setel. Berlyn is aan die begin van die 21ste eeu vol kontraste, vraagstukke en uitdagings. Dit is steeds een van die armehuise van Duitsland, in vergelyking met welvarende metropole in Wes-Duitsland. Nogtans het dit sy rol as intellektuele, kulturele en sosiale eksperimenteerruimte in die hart van Europa hervat. Dit is die politieke magsentrum van Duitsland, 'n toeristemagneet, die poort na Oos-Europa en die kulturele en etniese smeltkroes van die nuwe Berlynse Republiek.&lt;ref&gt;{{de}} Harder &amp; Hille (2006), bl. 9&lt;/ref&gt;

=== Stigting en Middeleeue ===
[[Lêer:Berlin Dusableau 1737.jpg|duimnael|Stadsplan van Berlyn deur Abraham Guibert Dusableau (1737, wys nie in noordelike rigting nie)]]
Die stadsnaam ''Berlin'' is nie van die woord ''beer'' afgelei soos die huidige stadswapen suggereer nie. Die etimologiese wortel is vermoedelik die Slawiese terme ''br’lo'' of ''berlo'' wat as &quot;moeras&quot; en &quot;nat plek&quot; vertaal kan word.&lt;ref&gt;{{de}} Wolfgang H. Fritze: ''Gründungsstadt Berlin. Die Anfänge von Berlin-Cölln als Forschungsproblem''. Kleine Schriftenreihe der Historischen Kommission zu Berlin, H. 5. Bewerking, redaksie en nawoord: Winfried Schich. Potsdam: Verlag für Berlin-Brandenburg 2000, bl. 38&lt;/ref&gt; 'n Alternatiewe vertaling is &quot;droë plek in 'n moerasgebied&quot;. Opvallend dat naas die klemtoon, wat  anders as gewoonlik in Duits op die laaste sillabe val, daar ook die gebruik van 'n bepaalde lidwoord in historiese tekste (''der Berlin'') en die uitgang ''-in'' is, wat dikwels in Slawiese plekname voorkom.&lt;ref&gt;{{de}} Arnt Cobbers: ''Kleine Berlin-Geschichte. Vom Mittelalter bis zur Gegenwart''. Tweede hersiene uitgawe. Berlin: Jaron 2008, bl. 14&lt;/ref&gt;

Die huidige stadsdele Spandau en Köpenick het as [[Slawe|Slawiese]] nedersettings reeds voor die stigting van [[Mark Brandenburg]] in 1157 deur die Askaniër [[Albrecht I van Brandenburg|Albrecht I]], genoem Albrecht die Beer, bestaan.

Die dubbelstad Berlyn-Cölln, wat teen ongeveer 1200 nog uit twee vissersdorpies bestaan het, het oorspronklik aan die noordelike oewer en op 'n eiland van die Spree-rivier ontstaan. 'n Oorkonde, wat in 1237 deur die biskop van Brandenburg uitgereik is, behels die oudste verwysing na Berlyn se susterstad, Cölln.&lt;ref&gt;{{de}} Heinrich Gottfried Gengler: ''Regesten und Urkunden zur Verfassungs- und Rechtsgeschichte der deutschen Städte im Mittelalter''. Erlangen 1863. Aanlyn beskikbaar: [http://books.google.de/books?id=NdkcAAAAMAAJ&amp;pg=PA181, bl. 181–196]&lt;/ref&gt; 'n Ander dokument uit die jaar 1244 bevat die oudste verwysing na Berlyn. In 1307 het die twee nedersettings 'n gemeenskaplike raadsaal gekry.

Teen 1400 was die inwonertal ongeveer 8&amp;nbsp;000. Frederik I is in 1415 as keurvors van die Mark Brandenburg ingehuldig en het tot 1440 geregeer. Lede van die Huis Hohenzollern het tot 1918 as heersers in Berlyn geregeer – aanvanklik as markgrawe van Brandenburg, daarna as konings van Pruise en uiteindelik as Duitse keisers. Die politieke veranderings is nie altyd deur die plaaslike bevolking verwelkom nie, soos toe Berlyners in 1448 teen die bou van 'n nuwe [[kasteel]] vir keurvors Frederik II in opstand gekom. Die rebellie was egter nie suksesvol nie en in die proses het die bevolking baie van sy politieke en ekonomiese voorregte ingeboet. Die stad was in die 15de eeu lid van die [[Hanse]]-gemeenskap van stede, maar moes sy lidmaatskap in 1451 opsê nadat Berlyn die regeringsetel van die Brandenburgse markgrawe en keurvorste geword het.

=== Vroeë moderne tyd ===
[[Lêer:Dom Berlin abends (jha).jpg|duimnael|links|'n Aanduitsig op die [[Berlynse Domkerk]] (''Berliner Dom'')]]
[[Lêer:Weltzeituhr bei Nacht.jpg|duimnael|upright|Die ''Alexanderplatz'']]
In 1539 het Berlyn die [[Protestantisme|Protestantse]] belydenis aanvaar. Die [[Dertigjarige Oorlog]], wat in die tydperk tussen 1618 en 1648 groot dele van Duitsland verwoes het, het ook vir Berlyn rampspoedige gevolge gehad. Die stad het sowat die helfte van sy inwoners verloor. Frederik Willem, wat as die Groot Keurvors bekend staan, het vanaf die jaar 1640 geregeer. Berlyn het destyds 6&amp;nbsp;000 inwoners gehad, en die vors het besluit om hierdie getal deur middel van 'n beleid van verdraagsaamheid en immigrasie te verhoog. In 1641 is Berlyn met nuwe voorstede soos Friedrichswerder, Dorotheenstadt en Friedrichstadt vergroot. Barokgeboue soos die ''Berlynse Slot'' en die ''Zeughaus'' dateer uit hierdie tydperk.

Vyftig Joodse gesinne uit [[Oostenryk]] het in 1671 'n nuwe tuiste in die stad gevind. Met die [[Edik van Potsdam]] het Friedrich Wilhelm in 1685 Franse [[Hugenote]] uitgenooi om hulle in Berlyn en Brandenburg te vestig. Meer as 15&amp;nbsp;000 Franse immigrante het na die gebied gestroom, waarvan 6&amp;nbsp;000 na Berlyn. Teen die jaar 1700 het die Franse inwoners 'n vyfde van die Berlynse bevolking verteenwoordig en 'n groot invloed op die kulturele lewe van die stad uitgeoefen. Groot groepe immigrante het daarnaas uit gebiede soos [[Boheme]], Pole en [[Salzburg]] gekom. In 1709 was daar reeds 57&amp;nbsp;000 inwoners.

Die stad het tot die belangrikste ekonomiese en kulturele sentrum van Pruise ontwikkel. Tydens koning [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]] se regeringstyd het die inwonertal 100&amp;nbsp;000 oorskry. Berlyn is in 1760 tydelik deur 'n [[Rusland|Russiese]] leër beset, en tussen 1806 en 1808 deur [[Frankryk|Franse]] magte.

=== Pruisiese koningstad (1701–1786) ===
In die laaste dekades van die 18de eeu is Berlyn onder die aantreklikste stede in Europa gereken – ongeag die feit dat sy natuurlike omgewing deur landskapsvorme oorheers word wat nie noodwendig met natuurskoon verbind word nie. In sy werk ''Charakteristik von Berlin. Stimme eines Kosmopoliten in der Wüsten'', wat tussen 1784 en 1788 in Berlyn en Leipzig gepubliseer is, gee die publisis, dramatikus en lirikus August Julius Friedrich Knüppeln (1757–1840) 'n nugtere beskrywing van die stad se ligging:
{{cquote|''In einer durch die Natur verwahrlosten Gegend, wo Sandhügel sich thürmen und dürre Landflächen den Wanderer ermüden, erhebt sich die Stadt Berlin.''&lt;br /&gt;''(Die stad Berlyn is in 'n streek geleë wat deur die natuur verwaarloos is, waar sandheuwels hoog opgehoop is en barre landskappe die stapper gou moeg laat word)''.}}

=== Die 19de eeu ===
[[Lêer:Hinterhöfe Kastanienallee 12, Berlin, 2007-06-09.jpg|duimnael|Laerinkomstegroepe is in oorbevolkte woonstelkomplekse, sogenaamde ''Mietskasernen'', gehuisves wat dikwels uit meerdere binnehowe bestaan het]]
Ná die Pruisiese nederlaag in die oorlog teen die Franse keiser [[Napoleon Bonaparte]] en die besetting van Berlyn deur Franse troepe het die administratiewe hervormings van Stein en Hardenberg in 1809 'n nuwe tydperk van munisipale selfregering ingelui. In 1810 is die universiteit gestig wat vervolgens die geestelike en sedelike vernuwing van [[Pruise]] sou bevorder. Die beroemde argitek [[Karl Friedrich Schinkel]] (1781–1841) het 'n aantal geboue in die styl van die klassisisme geskep. Berlyn was die middelpunt van die Pruisiese Revolusie van 1848 wat met die neerlaag van die demokrate geëindig het.

Die stad het vinnig gegroei gedurende die 19de eeu en het in 1871 die hoofstad van die Duitse Ryk geword. Ná die Pruisiese oorwinning in die oorlog teen Frankryk (1870–1871) moes die Franse regering oorlogskadevergoeding aan die Duitse Ryk betaal. 'n Tyd van ekonomiese opswaai en groeiende welvaart het begin: Berlyn was nou een van die belangrikste stede van die wêreld en die grootste nywerheidsentrum van Europa. Talle kulturele geboue soos die [[Pergamonmuseum]], die Pruisiese Staatsbiblioteek (tans [[Staatsbibliothek zu Berlin|Staatsbiblioteek te Berlyn]]), die Kaiser-Friedrich-museum, Schiller-teater en Staatsopera is in hierdie periode opgerig.  Honderdduisende arbeiders en hulle gesinne is egter nouliks deur die ekonomiese opswaai geraak en het in groot armoede geleef.

Uiteindelik het die ekonomie na 'n depressie oorgeswaai wat tot 1890 voortgeduur het. Berlyn het nogtans 'n magneet vir innovatiewe ondernemings uit die elektriese en chemiese bedrywe gebly, terwyl die bevolking tot 1,9 miljoen gestyg het – 'n ongekende demografiese groei wat groot beleggings in die stedelike infrastruktuur, behuising, vervoer en onderwys geverg het.

Werkersgesinne en ander laeinkomstegroepe is in grootskaalse meerverdieping-woonstelkomplekse in die binnestad gehuisves. Ná hierdie woonstelgeboue, wat beskikbare grond maksimaal benut het en uit een of meer binnehowe, met 'n gebou aan die voorkant, syvleuels, dwarsgeboue en 'n gebou aan die agterkant asook 'n stalgebou of [[werkswinkel]] in een van die binnehowe bestaan het, is in die volksmond as ''Mietskasernen'' (&quot;huurkasernes&quot;) verwys. Hierdie enkelvormige woonkomplekse is in die Duitse Keiserryk met uiters lae woonstandaard en sosiale ellende vereenselwig. Woonstelle was dikwels donker, swak belug en oorbevolk, met buitetoilette wat huurders met ander huisbewoners moes deel.

=== Die vroeë 20ste eeu ===
[[Lêer:Emperor Wilhelm's Memorial Church (Berlin, Germany).jpg|duimnael|links|Die ''Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche'' omtrent 1900]]
[[Lêer:Erster Spreestrand.JPG|duimnael|Kunsmatige strande langs die Spree-rivier is gewilde ontspanningsplekke gedurende warm somerdae]]
[[Lêer:Berlin 1929-Kraftwerk Klingenberg.jpg|duimnael|Klingenberg-kragsentrale in 1929]]
Reeds in die vroeë 20ste eeu het Berlyn se inwonertal die tweemiljoen-kerf verbygesteek. Die bevolkingsamestelling het die stad se aantreklikheid vir binne- en buitelandse migrante weerspieël – in 1905 was slegs 800&amp;nbsp;000 bewoners gebore Berlyners.&lt;ref&gt;{{de}} Edelgard Abenstein en Jeannine Fiedler: ''Berlin. Kunst &amp; Architektur''. Potsdam: h.f. ullmann 2009, bl. 31&lt;/ref&gt;

As gevolg van die verlore Eerste Wêreldoorlog het keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] in 1918 afstand van die troon geneem, en in Berlyn is die Duitse Republiek uitgeroep. Die jare 1918 en 1919 was gekenmerk deur rewolusionêre onluste, die opkoms van ekstremistiese politieke bewegings soos die kommunistiese spartakiste en ander groepe, wat gereeld in straatgevegte met die polisie en politieke opponente verwikkel was. Regse soldate het die arbeiderleiers [[Rosa Luxemburg]] en [[Karl Liebknecht]] vermoor.

Die huidige Berlyn is in 1920 geskep toe verskillende stede, dorpe en plase by die stad Berlyn ingelyf is. Berlyn het sommer oornag die tweede grootste stad van Europa geword.

Dit was ook die begin van die dekade, wat as die &quot;Goue Twintigerjare&quot; bekend staan. Na die ontberings van die oorlogsjare het die mense oorgeborrel van lewenslus. Digters, joernaliste, kunstenaars en wetenskaplikes uit die binne- en buiteland het na Berlyn gestroom. Dit was die hoofstad van die natuurwetenskappe, tegniek en kultuur, nie net vir die Duitstalige lande nie, maar ook vir groot dele van Europa. In die jare tussen 1924 en 1929 was Berlyn daarnaas ook die Europese hoofstad van die naglewe en vermaak. Teen die einde van die twintigerjare was daar 49 teaters, drie operateaters, drie variëté-teaters en drie revueteaters. Sowat 1&amp;nbsp;000 uitgewers het 2&amp;nbsp;000 tydskrifte en 40 [[koerant]]e gepubliseer. Danksy [[Max Reinhardt]] en [[Bertolt Brecht]] het die toneelkuns sy bloeitydperk beleef. Tegelykertyd het die publiek ontslae geraak van die ou morele beperkings. Daar was ook geen taboe meer nie. Ontblote danseresse, lasterlike vermaak, dobbelry, pornografiese kabaretskoue het die naglewe van die stad oorheers. Die tyd was ook ryp vir nuwe kunsvorms soos [[dadaïsme]], [[surrealisme]] en [[jazz]]. Dansverslaafdes was mal oor die nuwe [[tango]], [[charleston]] en [[rumba]]-danse.

=== Elektropolis ===
In die 1920's is goeie vordering gemaak met die elektrifisering van Berlyn wat oorspronklik in 1880 begin is.&lt;ref&gt;{{de}} Michael Bienert en Elke Linda Buchholz: ''Die Zwanziger Jahre in Berlin. Ein Wegweiser durch die Stadt''. Tweede hersiene uitgawe. Berlin: Berlin Story Verlag 2006, bl. 54&lt;/ref&gt; Die eerste elektriese toetsaanleg in [[Friedrichstraße]] het vanaf 1883 'n plaaslike koffiehuis, ''Café Bauer'', en enkele winkels op die hoek van Friedrichstraße en Unter den Linden van elektrisiteit voorsien. Terwyl in 1914 nog net vyf persent van alle huishoudings toegang tot elektrisiteit gehad het, was dit in 1925 reeds 25 persent. Teen die einde van die dekade het dié persentasie nog eens verdubbel.

[[Lêer:Nonnendammallee, Reisstraße Berlin-Siemensstadt.jpg|duimnael|Nonnendamm-Nord, 'n behuisingsprojek vir ''Siemens''-werkers in Siemensstadt]]
[[Lêer:Siemensturm 01.jpg|duimnael|Siemens-toring in Siemensstadt]]
Veral moderne vervoergeriewe soos moltreine en geëlekrifiseerde pendelaarstreine, nywerhede en handel het die vraag na krag in Berlyn skerp laat styg. In 1923 is 'n munisipale elektrisiteitsverskaffer, ''Bewag'', gestig wat hom met die uitbou van die plaaslike kragnet besig gehou het. In dié jaar is slegs sowat 'n derde van alle elektrisiteit, wat in die hoofstad verbruik is, plaaslik opgewek, die res is deur middel van kraglyne uit ander landsdele na Berlyn vervoer.

Die prentjie het ingrypend verander toe in 1926, ná 'n boutyd van slegs vyftien maande, Berlyn se eerste groot kragsentrale, ''Kraftwerk Klingenberg'', in bedryf gestel is – destyds die grootste en modernste aanleg van sy soort in Europa. Sy warm water is gebruik om die kweekhuise van Berlyn se sentrale groente- en vrugtemark te verwarm. Die kragsentrale met sy moderne staalgeraamte is deur Walter Klingenberg en Werner Issel ontwerp en vernoem na Georg Klingenberg, die ingenieur wat die planne vir Berlyn se kragnet ontwikkel het en een jaar voor die opening van die kragsentrale oorlede is. Die kragsentrale is intussen omgebou en gemoderniseer en lewer steeds krag en warmte vir Berlynse huishoudings. 'n Tweede groot kragsentrale is in 1930 in die weste van die stad voltooi. In 1955 is dit na die na-oorlogse regerende burgemeester van Berlyn, Ernst Reuter, vernoem. Die elektrisiteitsverbruik van Berlyn se openbare vervoeronderneming BVG – destyds die derde grootste onderneming in Duitsland en die grootste munisipale maatskappy in die hele Europa – was in 1929 reeds groter as dié van die hele stad [[München]].&lt;ref&gt;{{de}} Annemarie Lange: ''Berlin in der Weimarer Republik''. Berlin (DDR): Dietz Verlag 1987, bl. 608&lt;/ref&gt;

Van besondere argitektoniese belang is die meer as veertig Bewag-substasies wat tussen 1924 en 1931 volgens ontwerpe van die argitek Hans Heinrich Müller as rooi baksteengeboue van hoë gehalte ontstaan het. Ondanks hul sobere eenvoud is die buitevoorkoms van die substasies aan historiese bouvorme soos katedrale, kloosters of kastele ontleen wat van hulle geheimsinnige bakens temidde van 'n moderne stadlandskap gemaak het. Ook ekspressionistiese invloede is waarneembaar. Die substasie Buchhändlerhof van 1928 is in die 1990's omgeskep tot 'n tegnomusiek-diskoteek wat as ''[[E-Werk]]'' bekendgestaan het.

Die elektrotegniese bedryf het in die 1920's tot Berlyn se vernaamste werkgewer gegroei. Die twee grootste ondernemings in dié bedryf, ''AEG'' en ''Siemens'', het gesamentlik meer as 100&amp;nbsp;000 werknemers in diens gehad. In die weste van Charlottenburg, destyds nog 'n selfstandige stad, het in 1898 met Siemensstadt die eerste moderne ''elektropolis'' ontstaan – 'n uitgestrekte fabrieksterrein met stasie, kantoorgeboue en aangrensende woonbuurte vir werkers. Hier het tussen 1926 en 1928 die eerste moderne industriële wolkekrabber in Europa, die sogenaamde ''Schaltwerkhochhaus'', volgens planne van die argitek Hans Hertlein met elf verdiepings en fabrieksale met 'n lengte van 175 meter ontstaan.

=== Die skathuise van Berlyn ===
[[Lêer:2010 10 17 Berlin Behala Hauptgebäude DSCI0859 k.JPG|duimnael|Behala-hoofgebou, Westhafen]]
Om die Viermiljoenestad in die 1920's van die benodigde kos vir sy inwoners asook brandstowwe en onverwerkte goedere vir sy nywerhede te voorsien, was nóg 'n logistiese uitdaging. In dié tyd was daar nog geen uitgebreide vragmotornetwerk nie sodat byna die hele goederevervoer deur die spoor- en waterweë gehanteer is. Omstreeks 1920 het jaarliks 13&amp;nbsp;000 skepe Berlyn se binnehawens aangedoen. Die nuwe hoofhawe Westhafen – destyds een van die modernste binnehawens in Duitsland – is in 1923 amptelik ingewy en in die volgende jare van 'n derde bekken voorsien.

Sy kenmerkende kantoorgeboue en stoorhuise met fyn ontwerpte fasades van donker ysterklinkerstene en mosselkalk, skilddakke en sokkels van helder graniet het volgens planne van die argitek Richard Wolffenstein ontstaan. Die hoofkantoorgebou se kloktoring het tegelykertyd as watertoring vir die hawelokomotiewe gedien. 'n Nuutgestigte munisipale onderneming, ''Behala'', het Berlyn se hawens begin bestuur en stoorgeriewe verhuur. Die bekendste huurder was die motorreus ''[[Ford Motormaatskappy|Ford]]'' wat hier tussen 1926 en 1931 motors vir die Duitse mark gemonteer het waarvoor onderdele per skip uit [[Detroit]] ingevoer is.

Die voormalige graanstoorhuis is steeds een van die indrukwekkendste geboue op die haweterrein. In die 1920's kon hier tot vyftig ton graan per uur gehanteer word. Sy stoorplek was groot genoeg vir 25&amp;nbsp;000 ton broodgraan – wat gelykgestaan het aan die hoofstad se halfmaandelikse verbruik. Tans word hier die dagbladversamelings van Berlyn se Staatsbiblioteek bewaar.

=== Perslandskap in die Weimarrepubliek ===
[[Lêer:09055109 Berlin Tempelhof, Mariendorfer Damm 1-3 006.JPG|duimnael|Die ''Ullstein''-drukkery in Berlyn-Tempelhof het tussen 1925 en 1927 volgens planne van Eugen Schmohl ontstaan]]
Die Berlynse perslandskap in die Weimarrepubliek – in die periode tussen 1919 en 1933 het meer as eenhonderd [[koerant|dagblaaie]] in die Duitse hoofstad verskyn – is veral gekenmerk deur die politieke teenstellings tussen aanhangers en teenstanders van die na-oorlogse demokratiese bedeling. Die dagblaaie van twee uitgewerye, ''Mosse'' (met die gesiene ''Berliner Tageblatt'') en ''Ullstein'' (''Berliner Morgenpost'' – destyds die dagblad met die hoogste sirkulasie, en ''Vossische Zeitung''), was die invloedrykste ondersteuners van die demokratiese regeringstelsel, terwyl die nasionaal-konserwatiewe media-entrepreneur [[Alfred Hugenberg]] met sy Scherl-uitgewery anti-demokratiese opvattings in dagblaaie soos ''Der Tag'' en ''Berliner Lokal-Anzeiger'' gepubliseer het.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.berlin.de/2013/themenjahr-open-air/stadtmarkierungen/06-rudi-dutschke-strasse-presse-und-medien/die-presselandschaft-vor-und-nach-1933/ ''www.berlin.de: Die Presselandschaft vor und nach 1933. Besoek op 25 Februarie 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160424192700/http://www.berlin.de/2013/themenjahr-open-air/stadtmarkierungen/06-rudi-dutschke-strasse-presse-und-medien/die-presselandschaft-vor-und-nach-1933/ |date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt;

Die Nasionaalsosialistiese pers het voor [[Adolf Hitler]] se magsoorname in 1933 nog geen noemenswaardige rol gespeel nie, alhoewel die NS-beweging met ''Der Angriff'', 'n dagblad wat in 1927 deur die Berlynse NS-''Gauleiter'' [[Joseph Goebbels]] in die lewe geroep is, al vroeg sy politieke agitasie begin bedryf het.

=== Berlyn in die Derde Ryk ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1972-026-11, Machtübernahme Hitlers.jpg|duimnael|links|Skare juig Adolf Hitler ná sy magsoorname op 30 Januarie 1933 in Berlyn toe]]
In die dertigerjare het Berlyn die rekord van 4,3 miljoen inwoners bereik. Met die magsoorname deur die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty onder Adolf Hitler op 30 Januarie 1933 het Berlyn die hoofstad van die &quot;Derde Ryk&quot; geword, en later is planne gesmee waarvolgens Berlyn as die nuwe &quot;Wêreldhoofstad Germania&quot; met reusagtige nuwe gebouekomplekse in die klassieke Romeinse boustyl herbou sou word. Die Nasionaal-Sosialiste het die [[Olimpiese Somerspele 1936]] in Berlyn doelbewus vir hulle propaganda misbruik, maar anti-Joodse geweldpleging ná die moord op 'n Duitse diplomaat in [[Parys]] het reeds twee jaar later menselewens geëis, terwyl baie Joodse winkels en ander eiendomme vernietig is. Die Joodse Gemeente van Berlyn met oorspronklik 160&amp;nbsp;000 lede voor 1933 is stelselmatig vernietig, en duisende Berlynse [[Jode]] is ná die pogrome van 1938 in hegtenis geneem en na die konsentrasiekamp Sachsenhausen gedeporteer. Die laaste lede van die gemeente is in Februarie 1943 na verdelgingskampe soos Auschwitz gedeporteer.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog is 'n groot deel van die stadsentrum in 363 lugaanvalle deur geallieerde [[bomwerper]]s vernietig, waarin 50&amp;nbsp;000 mense hulle lewens verloor het. Meer as een miljoen mense het tydens die oorlog uit die stad gevlug. Russiese troepe het die stad verower en van 25 April tot 2 Mei 1945 beset.

=== Berlyn ná die Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Berlin Eiermann Memorial Church.JPG|duimnael|links|Die bouval van die ''Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche'' is tans 'n oorlogsmonument. Die nuwe kerkgebou is deur [[Egon Eiermann]] ontwerp]]
[[Lêer:View Berlin TV Tower Jan2015 img1.jpg|duimnael|Die &quot;Rooi Raadsaal&quot; ([[Rotes Rathaus]]) dien as die regeringsgebou van die deelstaat Berlyn]]
[[Lêer:Frankfurter Tor Berlin abends.jpg|duimnael|Die Frankfurter Tor (&quot;Frankfurtse Poort&quot;) in die aandskemer]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 204-007, Berlin, Soldatin als Verkehrspolizistin.jpg|duimnael|links|1945: 'n Vroulike Sowjet-soldaat reël die verkeer op 'n Berlynse straat]]
[[Lêer:Paul-Löbe-Haus, Westseite, Frontalansicht, Berlin-Mitte, 151223, ako.jpg|duimnael|Die parlementskompleks in die stadsdeel Mitte: Paul-Löbe-Haus, wesaansig]]
[[Lêer:Schloss-Charlottenburg, Nordseite bei Nacht.jpg|duimnael|[[Charlottenburg-kasteel|Kasteel Charlottenburg]] – nagaansig van die noordfasade]]
Groot dele van Berlyn se middestad was ná die Duitse [[kapitulasie]] 'n puinhoop waarin die oorblywende bevolking van 2,8 miljoen hul stryd om oorlewing begin het. Meer as 600&amp;nbsp;000 woonstelle en driekwart van alle nywerhede was vernietig, water-, gas- en elektrisiteitsvoorsiening onderbroke.&lt;ref&gt;{{de}} Hermann Kinder en Werner Hilgemann: ''dtv-Atlas zur Weltgeschichte. Boekdeel II: Von der Französischen Revolution bis zur Gegenwart''. München: Deutscher Taschenbuch Verlag 1980, bl. 253&lt;/ref&gt;

Kort ná die oorlog het die Sowjet-Russiese stadskommandant Bersarin in Mei 1945 die eerste na-oorlogse regering van Berlyn, die ''Magistrat'' onder leiding van [[burgemeester]] Arthur Werner benoem. Getroue kommunistiese kaders, wat hul politieke opleiding in Moskou ontvang het, soos die sogenaamde ''Gruppe Ulbricht'', is deur die Sowjet-besettingsmag ingespan om invloed op die politieke lewe in die Duitse hoofstad uit te oefen. In Junie van dieselfde jaar is die eerste anti-fascistiese partye toegelaat. Die nuwe vakbond ''FDGB'' het van begin af onder kommunistiese invloed gestaan sodat onafhanklike vakbondleiers in 1948 hul eie vakbond afgestig het.

Na die verowering van die stad deur die Rooi Leër en die onvoorwaardelike oorgawe van die ''Wehrmacht'' op 8 Mei 1945, is Berlyn volgens die Londense protokolle in vier sektore verdeel. Dit het die sektore van Amerika, Brittanje, Frankryk en die Sowjetunie geskep. In administratiewe opsig is Berlyn ná die oorlog in vier sektore opgedeel wat aanvanklik deur 'n gemeenskaplike Geallieerde Kommandantuur geregeer is. Die Amerikaanse, Franse en Britse sektore ([[Wes-Berlyn]]) was van 1949 tot 1989 'n ''Bundesland'' (deelstaat) van die Bondsrepubliek Duitsland met 'n besondere statuut, terwyl die Russiese sektor ([[Oos-Berlyn]]) die hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek geword het.

Die Russe het probeer om die ekonomie van Wes-Berlyn in 1948 deur 'n blokkade lam te lê, maar geallieerde magte – waaronder ook [[Suid-Afrika]]ners – het met die [[Berlynse Lugbrug|&quot;Lugbrug&quot;-operasie]] gereageer waarin kos, steenkool en ander goedere vanuit Wes-Duitsland ingevlieg is.

In 1961 is die twee helftes deur 'n betonmuur – die [[Berlynse Muur]] – geskei om 'n einde te maak aan die reuse stroom Oos-Duitse vlugtelinge wat beter lewensomstandighede in die Weste gesoek het. 'n Wêreldkrisis was die gevolg, en die Russiese regering het geëis dat Wes-Berlyn tot 'n &quot;vrye stad&quot; verklaar moet word, 'n voorstel wat deur die westelike geallieerdes summier verwerp is. Ná die bou van die muur het die politieke en ekonomiese situasie in Oos-Berlyn gestabiliseer: Die historiese oostelike stadsentrum met die Alexanderplatz is teen die einde van die sestigerjare vergroot en van 'n reeks moderne geboue voorsien, wat Oos-Berlyn se rol as &quot;sosialistiese&quot; hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek sou bevestig. Duisende nuwe woonstelle is aan die oostelike stadgrens opgerig. In 1971 is 'n ooreenkoms gesluit wat Wes-Duitse toegang tot Wes-Berlyn verseker het.

Berlyn het in die middelpunt van die studentebeweging van die sestigerjare gestaan. Die regse pers, wat veral deur die uitgewer Axel Springer verteenwoordig is, het geprobeer om die bevolking deur haatspraak teen die studente op te stook. Tydens 'n betoging teen die besoek van die Sjah van Iran is die student Benno Ohnesorg, 'n verklaarde pasifis, op 2 Junie 1967 sonder enige rede deur 'n polisieman in die kop geskiet en gedood. Die voorval het tot die radikalisering van 'n deel van die studentebeweging gelei, wat onder meer as [[Rote Armee Fraktion]] (RAF, gestig deur Ulrike Meinhof en Andreas Baader) 'n gewapende stryd teen die staat en sy verteenwoordigers begin voer het.

Ná die hereniging van Wes- en Oos-Berlyn in 1990 het die Duitse parlement besluit om van Berlyn weer die regeringsetel van Duitsland te maak. Nuwe regeringsgeboue het in die stadsentrum ontstaan, ministeries en ambassades het van die Wes-Duitse regeringsetel [[Bonn]] na die nuwe hoofstad begin verhuis.

Berlyn is vandag 'n aparte deelstaat van die Bondsrepubliek [[Duitsland]]. Een van die erfenisse van meer as veertig jaar se politieke skeiding is die dubbele infrastruktuur wat in Oos- en Wes-Berlyn geskep is – die stad beskik nou byvoorbeeld oor twee sentrale besigheidsdistrikte (Kurfürstendamm en Mitte/Friedrichstraße), drie operateaters, twee planetariums (''Insulaner-Sternwarte'' en ''Zeiss-Großplanetarium'') en twee dieretuine (''Zoologischer Garten'' en ''Tierpark Friedrichsfelde'').

== Demografie ==
[[Lêer:Berlin population2.svg|duimnael|links|Berlyn se bevolkingsgroei tussen 1880 en 2015]]
[[Lêer:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-012.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Berlyn se stadsentrum]]
Van die 3,4 miljoen inwoners in 2015 was 52,9 persent vroue en 48,8 persent mans. 5 persent van die inwoners was jonger as 6 jaar; 10,4 persent was tussen 6 en 18 jaar oud; 41,4 persent was in die ouderdomsgroep tussen 18 en 45 jaar; 26,6 persent was in die ouderdomsgroep 45–65; en 16,6 persent was ouer as 65 jaar.

In 2013 was daar 35&amp;nbsp;038 lewende geboortes en 32&amp;nbsp;792 sterfgevalle. 169&amp;nbsp;466 mense het hulle in Berlyn gevestig, terwyl 127&amp;nbsp;574 inwoners na ander stede en lande verhuis het.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/produkte/Jahrbuch/jb2014/JB_201401_BE.pdf ''www.statistik-berlin-brandenburg.de: Jaarboek 2014. Besoek op 25 Mei 2015'']&lt;/ref&gt; Die grootste geloofsgroepe volgens amptelike gegewens was in 2008: 676&amp;nbsp;000 (19,7 persent) Lutherane, 318&amp;nbsp;000 (9,3 persent) [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]], 248&amp;nbsp;000 (7,2 persent) [[Moslem]]s, 90&amp;nbsp;000 ander Christelike kerke, 12&amp;nbsp;000 Jode, 6&amp;nbsp;500 [[Boeddhisme|Boeddhiste]]; 60 persent ongebonde.

Op 31 Desember 2013 het die getal buitelandse inwoners 538&amp;nbsp;729 beloop, van wie 99&amp;nbsp;558 [[Turke]], 51&amp;nbsp;084 [[Pole (volk)|Pole]], 22&amp;nbsp;693 [[Italianers]], 19&amp;nbsp;137 [[Serwiërs]], 18&amp;nbsp;982 [[Russe]], 18&amp;nbsp;352 [[Bulgare]], 12&amp;nbsp;600 Amerikaners, 16&amp;nbsp;806 [[Franse]], 13&amp;nbsp;231 [[Spanjaarde]] en 12&amp;nbsp;512 Britte was. Die aantal Suid-Afrikaners in Berlyn het in 2010 386 beloop.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.tagesspiegel.de/berlin/in-berlin-ist-ein-stueck-suedafrika/1879676.html ''www.tagesspiegel.de: In Berlin ist ein Stück Südafrika, 9 Julie 2010'']&lt;/ref&gt; Daar is vermoedelik sowat 200&amp;nbsp;000 onwettige immigrante. 41,5 persent van die buitelanders in Berlyn is werkloos.

=== Russiese immigrasie ===
[[Lêer:Botschaft der Russischen Föderation Berlin Unter den Linden 63 008.jpg|duimnael|Ingang tot die [[Russiese Ambassade in Berlyn|Ambassade van die Russiese Federasie]], Unter den Linden 63–65]]
Die getal Berlyners van Russiese afkoms beloop intussen meer as 100&amp;nbsp;000 sodat 'n volledige Russiessprekende infrastruktuur met sewe Russiese dagblaaie en tydskrifte (waaronder ''Russkij Berlin'', 'n streeksuitgawe van ''[[Russkaja Germanija]]'', 'n Russiese weekblad vir Duitsland en Europa), 'n radiostasie (''Radio Russkij Berlin''), supermarkte met ingevoerde en Duits-vervaardigde Russiese kos en drank, media soos boeke en DVD's, 'n Russiese biblioteek, apteek, Russiessprekende advokate, restaurante, nagklubs, diskoteke, kroeë en ander instellings ontstaan het.

Groter konsentrasies Russiessprekende inwoners word in die oostelike stadsdistrikte aangetref.

=== Dialek ===
[[Lêer:View from Panoramapunkt.jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor die oostelike stadsentrum]]
Die Berlynse dialek (Duits: ''Berlinisch'' of ''Berlinerisch'') word oor die algemeen as 'n variant van die Middelduitse Berlyn-Brandenburgse dialekte beskou wat in Berlyn en sy omgewing gepraat word en wendings en segswyses behels wat net in Berlyn voorkom. In taalkundige opsig word na die Berlynse dialek as 'n sogenaamde metrolek verwys – 'n stedelike mengdialek wat nie van plaaslike oorsprong is nie, maar op basis van Hoogduits ontstaan het met groot invloed van verskillende oorspronklike dialekte. Die huidige Brandenburgse dialek is 'n variant van die Berlynse metrolek.

Oorspronklik (tot ongeveer 1800) was [[Nederduits]] die omgangstaal van die Berlynse bevolking. In 'n groot deel van die voorstede het die inwoners net soos in die omliggende Brandenburg nog tot in die 20ste eeu Nederduitse dialekte gebesig. Hulle is as gevolg van die verstedelikingsproses van die voorstadgordel en die taalkundige invloed van Berlyn as [[metropool]] grotendeels deur Middelduitse dialekte of 'n Berlyns-beïnvloede Standaardduitse streektaal verdring en word vandag nog nouliks gepraat.

Danksy die immigrasie van 'n groot verskeidenheid bevolkingsgroepe het die Berlynse dialek 'n groot aantal woorde en wendings uit ander tale en dialekte soos [[Vlaams]], [[Frans]] en [[Jiddisj]] oorgeneem. Die dialek was in die geskiedenis hoofsaaklik die omgangstaal van die gewone mense, terwyl opgeleides en welgesteldes steeds moeite gedoen het om suiwer Hoogduits te praat. Baie mense, wat hulle in die stad gevestig het, het in hul omgangstaal wél elemente van die plaaslike dialek oorgeneem, tog is sy bestendige gebruik meestal as &quot;proletaries&quot; of &quot;onvanpas&quot; beskou.

In die DDR het hierdie sienswyse gedeeltelik verander sodat ook opgeleide inwoners die dialek begin besig het. Gevolglik word die dialek deesdae hoofsaaklik in die oostelike stadsdele, die tradisionele werkersbuurte van Wes-Berlyn en in die omgewing van Berlyn gepraat. Die plaaslike omgangstaal is danksy die vestiging van nuwe immigrante ook vandag nog aan voortgesette veranderings onderworpe.

== Ekonomiese basis ==
[[Lêer:Blick vom Berliner Funkturm 27.jpg|duimnael|links|Die Teufelsberg (&quot;Duiwelsberg&quot;), die hoogste heuwelpiek in die stadsgebied, is kunsmatig uit die puinhope van die Tweede Wêreldoorlog opgehoop. Die foto wys die vroeëre Amerikaanse radarstasie wat op die piek opgerig is om kommunikasie in Oosbloklande te monitor]]
[[Lêer:SonyCenterAtNight.jpg|duimnael|upright|Die Sony Center spog met luukse woonstelle, rolprentteaters, [[restourant]]e en die ''Deutsches Filmmuseum'']]
Sedert die einde van die 19de eeu was Berlyn die grootste nywerheidstad in Europa. Die verwoestings van die Tweede Wêreldoorlog en die gevolge van die verdeling het ná 1945 tot die verskuiwing van baie nywerhede na Wes-Duitsland gelei. 'n Groot deel van Wes-Berlyn se nywerhede is ná die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as 'n kapitalistiese eiland in die hart van die DDR bestaan het, deur staatssubsidies aangemoedig om in die stad te bly.

As hoofstad en toonvenster van die sosialistiese Duitsland het [[Oos-Berlyn]] in die Duitse Demokratiese Republiek steeds voorrang bo ander stede en streke geniet wat die verskaffing van gebruiksgoedere en huisvesting betref het.

Terwyl vandag nog groot inheemse farmaseutiese ondernemings soos ''Bayer-Schering'' en ''Berlin Chemie'' hulle hoofkwartiere en aanlegte in Berlyn het, het die tersiêre sektor in die laat 20ste eeu sterk groei getoon en verteenwoordig tans meer as 80 persent van die Berlynse ondernemings. Tegelykertyd het die stad sy rol as die nywerheidsentrum van Europa intussen kwytgeraak en beskik tans nog net oor 'n beperkte industriële basis. Terwyl daar in Duitsland sowat 70 nywerheidswerkers per 1&amp;nbsp;000 inwoners getel word, het hierdie getal in Berlyn tot sowat 30 gedaal.

Die bruto binnelandse produk het in 2013 109,2 miljard € (1429,45 miljard ZAR) of 30&amp;nbsp;642&amp;nbsp;€ (401&amp;nbsp;424 ZAR) per capita beloop.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.statistik-bw.de/VolkswPreise/Indikatoren/VW_wirtschaftskraft.asp ''www.statistik-bw.de: Bruttoinlandsprodukt je Einwohner (Wirtschaftskraft). Besoek op 22 April 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140701232537/https://www.statistik-bw.de/VolkswPreise/Indikatoren/VW_wirtschaftskraft.asp |date=1 Julie 2014}}&lt;/ref&gt; Berlyn het enkele jare lank die laagste ekonomiese groeikoers van alle Duitse ''Bundesländer'' getoon, en die werkloosheidsyfer was in Maart 2015 met 11 persent nog duidelik bo die gemiddelde syfer vir Duitsland.&lt;ref&gt;{{de}} [http://de.statista.com/statistik/daten/studie/36651/umfrage/arbeitslosenquote-in-deutschland-nach-bundeslaendern/ ''de.statista.com: Werkloosheidsyfers in Duitsland volgens deelstate. Besoek op 22 April 2015'']&lt;/ref&gt; As gevolg van die herenigingsproses is daar 'n massiewe skuldlas opgehoop.

== Politiek ==
As regeringsetel van Europa se voorste ekonomie word Berlyn onder die belangrikste sentrums van Europese politiek gereken.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.theglobeandmail.com/commentary/all-roads-lead-to-berlin/article4365075/ ''theglobeandmail.com, 23 Junie 2012: All roads lead to Berlin. Besoek op 25 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825130140/http://www.theglobeandmail.com/commentary/all-roads-lead-to-berlin/article4365075/ |date=25 Augustus 2013}}&lt;/ref&gt; Duitse vakbonde, stigtings, ekonomiese verenigings en belangegroepe het hul hoofkwartiere in die stad om inspraak in besluitnemingsprosesse in parlement en regering te verkry. Staatsbesoeke en onthale op verskillende politieke vlakke dra, net soos staatsplegtighede en belangrike feesvieringe, by tot die veelvuldige jaarlikse politieke kalender van Berlyn.

=== Federale hoofstad ===
[[Lêer:Reichstag building Berlin view from west before sunset.jpg|duimnael|Die Berlynse [[Reichstag (gebou)|Reichstag]], setel van die Duitse parlement (Bundestag)]]
[[Lêer:Bundeskanzleramt, Weihnachtsbaum, Blaue Stunde, Berlin, 151223, ako.jpg|duimnael|Die ''Bundeskanzleramt'' huisves die kantoor van die bondskanselier]]
[[Lêer:Bundesrat-A.jpg|duimnael|Die vroeëre Pruisiese Hoërhuis huisves tans die Federale Raad]]
Ná die Duitse hereniging het die afgevaardigdes van die Duitse parlement, die ''Bundestag'', in 1991 ten gunste van Berlyn as setel van die Duitse parlement en regering gestem. Die stad het reeds met die toetreding van die ses deelstate van die voormalige Duitse Demokratiese Republiek tot die Federale Republiek van Duitsland die status van &quot;federale hoofstad&quot; gehad.

Sedert 1994 het ook die federale president van Duitsland sy hoofkantoor en ampswoning in die Berlynse Bellevue-kasteel. In 1999 het die meeste regeringsinstellings vanaf Bonn na Berlyn verskuif. Die ou parlementsgebou van die Duitse Keiserryk en Duitse Ryk, die ''Reichstag'', is van 'n glaskoepel voorsien wat oop staan vir besoekers en gemoderniseer om die nuwe federale parlement te huisves, terwyl die Federale Raad (''Bundesrat''), waarin die sestien deelstate verteenwoordig word, in die vroeëre Pruisiese parlement, die Pruisiese Here- of Hoërhuis, ingetrek het.

Die federale departemente is óf in bestaande geboue gehuisves óf het in nuut opgerigte kantoorgeboue ingetrek. Die nuwe kantoorgebou van die Duitse kanselier (''Bundeskanzleramt'') is in 2001 deur die destydse kanselier [[Gerhard Schröder]] amptelik ingewy. Agt van die huidige veertien federale departemente het hul setels in Berlyn, waaronder die Departement van Buitelandse Sake wat in die Detlev-Rohwedder-huis (vroeër Ryksdepartement van Lugvaart) gehuisves word, terwyl ses tans in die sogenaamde Federale Kwartier van die vroeëre (Wes-Duitse) federale hoofstad Bonn gesetel is. Alle federale departemente, insluitende dié in Berlyn, het 'n tweede setel in die ander stad. Eers vanaf 2008 was 'n meerderheid van die personeel van federale departemente, sowat 9&amp;nbsp;000 van altesaam 17&amp;nbsp;000 amptenare en ander medewerkers, in Berlyn werksaam.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.faz.net/aktuell/politik/inland/20-jahre-regierungsumzug-rutschbahn-auf-die-rheinische-art-1654576.html ''Frankfurter Allgemeine, 20 Junie 2011: 20 Jahre Regierungsumzug – Rutschbahn auf die rheinische Art. Besoek op 26 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924175640/http://www.faz.net/aktuell/politik/inland/20-jahre-regierungsumzug-rutschbahn-auf-die-rheinische-art-1654576.html |date=24 September 2015}}&lt;/ref&gt;

Die ambassades van 158 state het hulle setels tans in Berlyn.

=== Deelstaatregering ===
[[Lêer:2023-04-27 Sitzung des Abgeordnetenhauses von Berlin by Sandro Halank–110.jpg|duimnael|links|upright|Die regerende burgemeester (premier van die deelstaat Berlyn) Kai Wegner ([[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]])]]
[[Lêer:Abgeordnetenhaus.jpg|duimnael|Die Berlynse deelstaatparlement in die distrik Mitte]]
In die tydperk tussen 1808 en 1935 en tussen 1945 en 1948 is Berlyn deur 'n magistraat onder leiding van 'n burgemeester geadministreer. In die tyd tussen 1935 en 1945 het die Nasionaalsosialistiese bewind alle demokratiese munisipale strukture afgeskaf en is munisipaliteite in die Duitse Ryk regstreeks deur die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] (NSDAP) bestuur. Vanaf 1948 tot die hereniging van Berlyn en Duitsland in 1990 is Oos-Berlyn as hoofstad van die Duitse Demokratiese Republiek deur 'n magistraat bestuur, terwyl Wes-Berlyn deur 'n senaat geregeer is wat as deelstaatregering gefungeer het.

Berlyn het eers met die Duitse hereniging die status van 'n Duitse deelstaat gekry. Alhoewel Berlyn volgens die Berlynse grondwet van 1950 en die (Wes-Duitse) grondwet van 1949 formeel as deelstaat van die Federale Republiek van Duitsland bestaan het, was hierdie reëling weens die geallieerde status van Berlyn volkeregtelik voor 1990 nog ongeldig. Wes-Berlyn het de facto vanaf 1949 deel uitgemaak van die (Wes-Duitse) Federale Republiek van Duitsland – met enkele beperkings. So is byvoorbeeld besondere identikeitskaarte aan Wes-Berlynse burgers uitgereik en was jong mans hier, anders as in Wes-Duitsland, nie aan nasionale diensplig onderworpe nie. Verwysings na Oos-Berlyn was in albei grondwette suiwer fiktief.

Die huidige deelstaat Berlyn behels die Berlynse stadsgebied. Die deelstaatparlement van Berlyn (''Abgeordnetenhaus'') word elke vyf jaar deur die bevolking gekies. Tussen 2002 en 2011 het 'n koalisie van ''SPD'' ([[Sosiaal-Demokratiese Party|Sosiaal-Demokratiese Party van Duitsland]]) en [[Die Linke]] die regering (''Senat'') gevorm, en van 2016 tot 2023 die Sosiaal-Demokrate in koalisie met die Linke en [[Alliansie 90/Die Groenes|Bündnis 90/Die Grünen]]. Sedert 2023 regeer die [[Christelik-Demokratiese Unie]] in koalisie met die Sosiaal-Demokrate. Die regerende burgemeester (''Regierender Bürgermeister'') is Kai Wegner (CDU). Net soos in die twee ander Duitse stadstate – Hamburg en Bremen – is die amp van regerende burgemeester vergelykbaar met dié van 'n eerste minister in ander deelstate.

'''Setels in die parlement (''Abgeordnetenhaus'')'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Party !! 2023 !! 2021 !! 2016 !! 2011 !! 2006 !! 2001 !! 1999
|-
| [[Lêer:SPD-Logo 2022 (rot).svg|30px]] [[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]] || 34 || 36 || 38 || 47 || 53 || 44 || 42
|-
| [[Lêer:Cdu-logo.svg|30px]] [[Christelik-Demokratiese Unie|CDU]] || 52 || 30 || 31 || 39 || 37 || 35 || 76
|-
| [[Lêer:Bündnis 90 - Die Grünen Logo.svg|30px]] [[Alliansie 90/Die Groenes|Bündnis 90/Die Grünen]] || 34 || 32 || 27 || 29 || 23 || 14 || 18
|-
| [[Lêer:Die Linke logo.svg|40px]] [[Die Linke]] || 22 || 24 || 27 || 19 || 23 || 33 || 33
|-
| [[Lêer:Logo der Freien Demokraten.svg|30px]] [[Vrye Demokratiese Party|FDP]] || 0 || 12 || 12 || 0 || 13 || 15 || 0
|-
| [[Lêer:AfD Logo 2021.svg|40px]] [[Alternative für Deutschland|AfD]] || 17 || 13 || 25 || – || – || – || –
|-
| '''Totaal''' || '''159''' || '''147''' || '''160''' || '''149''' || '''149''' || '''141''' || '''169'''
|}

== Onderwysstelsel en wetenskapsbedryf ==
=== Primêre en sekondêre onderwys ===
[[Lêer:Pankow Goerschstr Gymnasium.jpg|duimnael|Ossietzky-gimnasium in die stadsdistrik Pankow, ontwerp in die Neorenaissance-boustyl (1909–1910)]]
[[Onderwys]] val in Duitsland onder die jurisdiksie van die deelstate. So het Berlyn sy eie drievlak-onderwysstelsel met primêre (skooljaar een tot ses) en sedert 2010 tweeledige sekondêre skole met sogenaamde geïntegreerde sekondêre skole en gimnasiums (skooljaar sewe tot twaalf). Die laasgenoemdes se onderrig dien ter voorbereiding van akademiese studies by tersiêre instellings as derde vlak van die onderwysstelsel.

In Februarie 2004 het die deelstaatparlement 'n nuwe skoolwet aanvaar waarvolgens skoolplig op die ouderdom van 5½ jaar begin, persvryheid vir skoolkoerante gewaarborg word en die maksimale skoollewe vir leerders in gimnasiums van dertien tot twaalf jaar verkort is. Leerders kan in graad 10 hul skooleindeksamen aflê en 'n sertifikaat verwerf waarmee hulle vir verdere beroepsopleiding kwalifiseer. Gimnasiums bied dieselfde eksamen aan. Leerders in gimnasiums kan ná 'n verdere twee jaar van onderwys hul matriekeksamen (Duits: ''Abitur'') aflê. Verpligte vakke hiervoor is Duits, Wiskunde en vreemde tale. In dertien gimnasiums is 'n toetsprogram begin waarvolgens die eindeksamen reeds in graad elf aangebied word.

Berlin beskik met die sogenaamde Europaschule oor 'n unieke tweetalige skoolprogram, wat die kurrikulum sowel op laer- asook op hoërskoolvlak in Duits en 'n vreemde taal aanbied. 29 skole in die meeste van Berlyn se nege distrikte bied onderwys in altesame 29 vreemde tale aan. Die bekendste tweetalige skole is die ''John-F.-Kennedy-Schule'', 'n tweetalige Duits-Amerikaanse hoërskool in Zehlendorf, en die Franse Hoërskool (''Französisches Gymnasium'') wat oorspronklik in 1689 vir Hugenote-kinders opgerig is en tans tweetalige Duits-Franse onderwys aanbied. Skoliere kan sowel die Duitse asook die Amerikaanse en Franse matriekeksamen aflê.

=== Tersiêre onderwys ===
[[Lêer:Berlin-Mitte Humboldt-Uni 05-2014.jpg|duimnael|Die hoofgebou van die Humboldt-universiteit]]
Vier universiteite en 'n aantal ''Hochschulen'' (tegnikons, Engels amptelik ''Universities of Applied Sciences'') — waaronder die ''Freie Universität Berlin'', ''Technische Universität'', ''Humboldt-Universität'', ''Universität der Künste'', ''[[Hochschule für Wirtschaft und Recht Berlin|Hochschule für Wirtschaft und Recht (Berlin School of Economics and Law, HWR)]]'', ''Beuth Hochschule für Technik Berlin'' en ''Hochschule für Technik und Wirtschaft (HTW)'' — het altesaam 160&amp;nbsp;100 studente (wintersemester 2012//13&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/zahlenfakten/index.de.html ''www.berlin.de: Zahlen und Fakten. Besoek op 12 Maart 2014''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130108160558/http://www.berlin.de/berlin-im-ueberblick/zahlenfakten/index.de.html |date=8 Januarie 2013}}&lt;/ref&gt;).

=== Biblioteke ===
[[Lêer:StabiMitte 2a.jpg|duimnael|links|Die Staatsbiblioteek te Berlyn se tweede gebou in Unter den Linden, Mitte, is die historiese setel van die Pruisiese Staatsbiblioteek en het vroeër die Oos-Berlynse Duitse Staatsbiblioteek Berlyn gehuisves. Die foto wys die binneplein met sy fontein. Die gebou het tussen 1903 en 1914 volgens 'n ontwerp van die argitek Ernst Eberhard von Ihne (1848–1917) ontstaan]]
[[Lêer:Staatsbibliothek zu Berlin Potsdamer Strasse.jpg|duimnael|Die moderne gebou van die Staatsbiblioteek te Berlyn in Potsdamer Straße, distrik Mitte, is in 1978 voltooi]]
[[Lêer:2016 Charite Hospital.jpg|duimnael|Die hoofgebou van die ''Charité'', die grootste universiteitshospitaal in Europa]]
Die Staatsbiblioteek te Berlyn (''Staatsbibliothek zu Berlin''), wat in 1661 as Keurvorstelike Biblioteek gestig is, is die grootste wetenskaplike universele biblioteek in die Duitse taalgebied asook een van die vernaamste instellings van sy soort in Europa met meer as tien miljoen gedrukte media wat in twee gebouekomplekse in die distrik Mitte bewaar word. Die Staatsbiblioteek maak deel uit van die Stigting Pruisiese Kultuurbesit en word deur die federale en die deelstaatregerings gesamentlik befonds.

As keurvorstelike en later – vanaf 1701 – koninklike privaatbiblioteek is die versameling aanvanklik, alhoewel dit toeganklik vir die publiek was, volgens die persoonlike voorkeure van Brandenburgse en Pruisiese heersers saamgestel. Eers vanaf 1810 het dit 'n onafhanklike instelling geword wat deur die Pruisiese Staatsadministrasie in noue samewerking met die nuutgestigte Universiteit van Berlyn bestuur is en in die volgende dekades tot die vernaamste biblioteek in Pruise gegroei het. In die tydperk tussen 1885 en die dertigerjare van die 20ste eeu het die biblioteek, wat sedert 1918 amptelik as Pruisiese Staatsbiblioteek bedryf is, tot een van die voorste instellings ter wêreld ontwikkel.&lt;ref&gt;{{de}} [https://web.archive.org/web/20120316174001/http://staatsbibliothek-berlin.de/die-staatsbibliothek/geschichte ''Geskiedenis van die Staatsbiblioteek. Besoek op 26 Mei 2015'']&lt;/ref&gt;

Die diktatoriale Nasionaalsosialistiese bewind en die Tweede Wêreldoorlog het groot verliese vir die biblioteek meegebring, en deur die verdeling in 'n Oos- en 'n Wes-Berlynse afdeling is verdere skade berokken. Die biblioteek se ontwikkeling is sodoende byna 'n halfeeu lank belemmer. Die biblioteek is tans steeds besig om sy versamelings te herstel en sy dienste te moderniseer.

Ander belangrike wetenskaplike biblioteke in Berlyn sluit die universiteitsbiblioteke van die Vrye Universiteit en die Humboldt-universiteit asook die sentrale biblioteek van die Tegniese Universiteit en die Universiteit van Kunste in. Die Amerika-Gedenkbiblioteek is ná die einde van die Sowjet-Russiese Berlynblokkade in 1948 deur die Verenigde State aan die Wes-Berlynse bevolking geskenk en maak tans deel uit van die Sentrale en Deelstaatbiblioteek van Berlyn.

Die Berlynse Kunsbiblioteek van die Staatsmuseums te Berlyn word met sy versameling van 400&amp;nbsp;000 boekdele oor die Europese kunsgeskiedenis vanaf die laat-antieke tydperk tot die huidige tyd en sowat 1&amp;nbsp;400 internasionale kunstydskrifte onder die vernaamste kunswetenskaplike biblioteke in Duitsland gereken.

Die gedesentraliseerde verskaffing van biblioteekdienste aan die Berlynse leserspubliek staan sentraal in die spesiale program ''Bibliotheken im Stadtteil (BIST)'' wat tussen 2007 en 2015 deurgevoer is.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.bibliotheksportal.de/nc/themen/foerderdatenbank/foerderprogramme.html?tx_3pcknbdbvdb_pi1%5BshowUid%5D=645 ''www.bibliotheksportal.de: Bibliotheken im Stadtteil (BIST) (2007–2015). Besoek op 26 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130217034024/http://www.bibliotheksportal.de/nc/themen/foerderdatenbank/foerderprogramme.html?tx_3pcknbdbvdb_pi1%5BshowUid%5D=645 |date=17 Februarie 2013}}&lt;/ref&gt;

=== Navorsing ===
Met sy groot verskeidenheid tersiêre onderwys- en navorsingsinstellings het van Berlyn in die vroeë 21ste eeu die sentrum van navorsing in Duitsland gemaak.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.focus.de/wissen/diverses/forschung-berlin-vor-muenchen-forschungsstaerkste-deutsche-region_aid_758042.html ''Focus Online, 24 Mei 2015: Berlin vor München forschungsstärkste Region. Besoek op 27 Mei 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924225615/http://www.focus.de/wissen/diverses/forschung-berlin-vor-muenchen-forschungsstaerkste-deutsche-region_aid_758042.html |date=24 September 2015}}&lt;/ref&gt; Navorsingsaktiwiteite in die Duitse hoofstad word jaarliks met sowat 1,8 miljard € se openbare fondse befonds, en meer as 13 persent van alle wetenskaplike patente, wat in Duitsland aangemeld word, kom uit Berlyn.

'n Sewentigtal nie-universitêre navorsingsinstellings, wat deur die staat befonds word, het meer as 60&amp;nbsp;000 personeel as dosente, navorsers en ander medewerkers in diens. Groot nasionale navorsingsorganisasies soos die ''Fraunhofer-Gesellschaft'', ''Helmholtz-Gemeinschaft'', ''Leibniz-Gemeinschaft'' en ''Max-Planck-Gesellschaft'' bedryf institute in Berlyn, net soos 'n aantal federale departemente met altesaam agt navorsingsinstitute. Die meeste wetenskaplike instellings is in die stadsdele Buch, Charlottenburg, Dahlem, Mitte en Adlershof saamgetrek.

== Openbare vervoer en lughawens ==
=== Historiese ontwikkeling ===
[[Lêer:Mk Berlin Tram 1.jpg|duimnael|links|'n Historiese perdetrem van 1885]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-J0716-500-003, Berlin, erste Kraftdroschke.jpg|duimnael|1905: Een van die eerste huurmotors vervoer passasiers]]
[[Lêer:Berliner Ringbahn1877.jpg|duimnael|links|Die Berlynse ''Ringbahn'' in 1885]]
[[Lêer:Clp 20070602 275 959-5 Twh Erkner.jpg|duimnael|'n Elektriese stadstrein uit die 1920's]]
[[Lêer:Karte Berlin U-Bahn S-Bahn Sansculotte.jpg|duimnael|Kaart van Berlyn se moltrein- en stadstreinnetwerk in 2005]]
Toe Berlyners hul werkplekke nog uitsluitlik per voet of per perdevoertuig kon bereik, moes hul woonplekke binne kort afstand daarvan geleë wees. So was die vinnig groeiende bevolking in die 19de eeu binne die bestaande stadsgrense en rondom fabrieke saamgetrek. Nywerhede was op hulle beurt aangewese op nabygeleë water- en spoorweë. Die steeds toenemende industrialisering het 'n gekoördineerde openbare vervoernetwerk vereis.

Berlyn se eerste spoorweglyn na Potsdam is op 29 Oktober 1838 ingewy. Die uitbou van Pruise se vervoerstelsel het sentraal gestaan by die stigting van nuwe aandelemaatskappye en banke, en Berlyn het vinnig tot die middelpunt van dié stelsel ontwikkel. Die uitgebreide spoorwegnetwerk was aanvanklik nie op pendelaars gemik nie: nog omstreeks 1860 het treine slegs 'n aantal voorstede aan die rand van die huidige stadsgebied met die middestad verbind, soos byvoorbeeld Zehlendorf, Spandau, Köpenick, [[Bernau bei Berlin|Bernau]] of Trebbin. In 1874 het die nuwe ''Wannseebahn''-spoorlyn die stadsentrum met die suidwestelike voorstede verbind en die bou van huise tien of twintig kilometer buite die middestad vir Berlyners aantreklik gemaak.

In ander nuwe stadsdele soos Westend het die ontwikkeling van openbare vervoergeriewe nie tred gehou met die uitbreiding van woongebiede nie en sodoende verdere groei voorlopig belemmer. Die nuwe treine was immers vinniger en geriefliker as perde-omnibusse. Die laasgenoemde voertuie was vanaf 1865 twee dekades lank die belangrikste openbare vervoermiddel in die stadsgebied en aangrensende voorstede. Die perde-omnibusnetwerk is in die laat 1880's deur stoomtrems aangevul wat die middestad met voorstede suid-wes van Berlyn verbind het.

Maar eers met die voltooiing van die sogenaamde ''Ringbahn'' (sirkellyn) het treine as openbare vervoermiddel aantreklik geword. Die sirkellyn het Berlyn se bestaande treinstasies met mekaar verbind en goederevervoer vergemaklik. Die oostelike deel van die sirkellyn is in 1871, die westelike in 1877 in bedryf gestel. Vir die binnestedelike treinlyne moes viadukte gebou word. Die uitbou van verbindings na die voorstede het tot in die 1890's voortgeduur. Met nuwe bekostigbare tariewe vir pendelaars het treine vanaf 1891 'n massavervoermiddel vir Berlyners geword.

[[Stoomlokomotief|Stoomlokomotiewe]] het byna vier dekades lank stoom en roet in die stadsgebied uitgeblaas voordat sirkel-, stads- en pendelaarstreine omstreeks 1930 geleidelik deur elektriese lokomotiewe getrek is. Op binnestedelike lyne is perde en stoomlokomotiewe al dekades vroeër deur elektriese trems (vanaf 1881) en moltreine (vanaf 1902) vervang. Die eerste elektriese stadstreine (''S-Bahn'') het vanaf 1924 tussen Bernau en Berlyn gery.

Die openbare vervoerstelsel het kort voor die eeuwisseling 'n effektiewe mededinger gekry. In 1892 het die eerste privaat motor sy verskyning in Berlyn gemaak. Reeds ses jaar later is die eerste motorwedren in die stad gehou. Keiser Wilhelm II, wat daarvan gehou het om in een van sy chauffeur-gedrewe motors op die ''Unter den Linden''-boulevard of na Potsdam te ry, het in 1905 die eerste internasionale motorskou geopen. Kort daarna is die Keiserlike Motorklub (''Kaiserlicher Automobil-Club'') gestig.

Motorvoertuie het as huurmotors vanaf 1899 met perdewaens meegeding, en in 1905 is die eerste motorbusse in bedryf gestel. Die laaste perdebus is in 1920 uitgefaseer.

Die uitgebreide openbare vervoerstelsel, wat tot in die omgewing van Berlyn gestrek en ook nuwe waterweë soos die Teltowkanaal ingesluit het, het die ongekende groei van Berlyn, moderne stadsbeplanning en die skepping van goeie en ordelike woon- en werkomstandighede eers moontlik gemaak. Nuwe nywerhede kon sodoende oral in die stadsgebied en in die voorstede gevestig word. Tussen 1890 en 1900 is 'n radius van tussen 30 en 50&amp;nbsp;km om die middestad deur industrialisering geraak. Ondernemings soos ''Siemens'' en ''Borsig'' het nuwe fabrieke in die noordelike voorstede laat oprig, en tegelykertyd het nuwe werkerswoonbuurte soos Tegel-Borsigwalde en Siemensstadt ontstaan. Nuwe nywerheidsgebiede het ook in die suide langs die Teltowkanaal en die ''Dresdner Bahn''-spoorweglyn naby Teltow, Tempelhof, Mariendorf, Marienfelde, [[Britz]] en Johannisthal begin uitbrei.

Berlyners was vry om hul woon- en werkplekke ook in buitewyke of voorstede te soek. Hoe groter afstande tussen woon- en werkplek geword het, des te sneller het die lewe vir Berlyners geword. Uitdrukkings soos ''Berliner Tempo'' het na die nuwe haastige lewensritme begin verwys.

=== Die huidige openbare vervoernetwerk ===
[[Lêer:Gekamoefleerde moltreiningang in Friedrichstrasse, Berlyn.jpg|duimnael|links|'n &quot;Gekamoefleerde&quot; moltreiningang tydens boubedrywighede in [[Friedrichstraße]]]]
[[Lêer:BVG KT4D mod.JPG|duimnael|'n Trem op die Alexanderplein]]
[[Lêer:Sonnenuntergang hinter dem Berliner Hauptbahnhof.jpg|duimnael|Die hoofstasie ''Berlin-Hauptbahnhof'' teen sononder]]
[[Lêer:Motel One, Berlyn.jpg|duimnael|links|''Motel One'' in Leipziger Straße]]
Berlyn beskik oor 5&amp;nbsp;334 kilometer se openbare strate en 1,44 miljoen geregistreerde voertuie. Moltreine, S-Bahn-treine (stadstreine), trems, busse, nagbusse en snelbusse (X- en metrobusse) dek die hele stadsgebied met 2&amp;nbsp;286 kilometer se linies. Daar is ook fietspaaie dwarsoor die stad. Die internasionale lughawens is [[Berlyn-Brandenburg Internasionale Lughawe]] in die suidooste, wat op 31 Oktober 2020 amptelik geopen is en as 'n gemeenskaplike lughawe vir die deelstate Berlyn en Brandenburg dien. Die belangrikste internasionale lughawe in Duitsland is egter ''[[Frankfurt am Main]]''.

Tot op 8 November 2020 het ''Berlin-Tegel Otto Lilienthal'' in die noordweste as Berlyn saam met ''Berlin-Schönefeld'' as Berlyn se twee internasionale lughawens gedien, totdat die nuwe lughawe Berlyn-Brandenburg Internasionale Lughawe geopen is. Albei lughawens het 37,4 miljoen passasiers in 2018 hanteer.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.aerobuzz.de/luftverkehr-news/berliner-airports-schafften-2018-neuen-passagierrekord/ ''www.aerobuzz.de, 15 Januarie 2019: Berliner Airports schafften 2018 neuen Passagierrekord. Besoek op 17 September 2019'']&lt;/ref&gt;

'n Derde internasionale lughawe, [[Tempelhof-lughawe|''Berlin Tempelhof'']], was in die middestad geleë, maar is om ekonomiese en veiligheidsredes op 30 Oktober 2008 gesluit. Die lughawe is in sy laaste jare nog oorwegend deur kleiner stralers aangedoen en was veral gemik op sakereisigers. Met 'n oppervlak van 450 hektaar en 'n hoofgebou wat oor 'n lengte van 1,2 kilometer strek en 300&amp;nbsp;000 vierkante meter beslaan was Tempelhof vroeër die grootste lughawe ter wêreld en het ook met die grootste gebou gepronk. Toe die lughawe in 1936 in bedryf gestel is, is dit jaarliks deur sowat 200&amp;nbsp;000 passasiers gebruik, terwyl dit uiteindelik op 'n jaarlikse aantal van sowat ses miljoen reisigers gemik was. Die lughawe is grotendeels in sy oorspronklike vorm bewaar en is vanweë sy baanbrekende konsep deur die Britse argitek Norman Foster &quot;die moeder van alle moderne lughawens&quot; genoem.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.rbb-online.de/_/doku/beitrag_jsp/key=6250755.html Heimliche Wahrzeichen – der Flughafen Berlin Tempelhof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200751/http://www.rbb-online.de/_/doku/beitrag_jsp/key=6250755.html |date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt; Weens die verwagte snelle groei van Berlyn ná die Duitse hereniging in 1990 is daar aanvanklik beplan om die terrein vir die oprigting van 40&amp;nbsp;000 nuwe woonstelle, wat 120&amp;nbsp;000 bewoners sou huisves, te gebruik. Berlyn se bevolkingsgroei was egter aansienlik laer, en die oorspronklike planne is intussen duidelik afgeskaal. Nuwe woonstelle gaan waarskynlik net aan die rand van die vliegveld opgerig word.

Die nuwe ''Berliner Hauptbahnhof'' (Berlynse hoofstasie) is op 26 Mei 2006 feestelik ingewy. Die stasie, wat volgens die Duitse Spoorweë ''Deutsche Bundesbahn'' die modernste ter wêreld is, is deur die Letties-gebore Duitse argitek Meinhard von Gerkan ontwerp en teen 'n koste van sowat 700 miljoen Euro opgerig. Die stasie verbind die tradisionele treinstasie-argitektuur met moderne konsepte en sal daagliks sowat 1&amp;nbsp;100 treine en 300&amp;nbsp;000 passasiers hanteer.

== Internasionale uitstallings en feeste ==
[[Lêer:Berlinale2007.jpg|duimnael|''Berlinale''-filmfees]]
Belangrike uitstallings waaraan ook Suid-Afrika deelneem is die ''[[Internationale Grüne Woche Berlin]]'' ('n landbouskou vir voeding, land- en tuinbou; dit word jaarliks in Januarie gehou) en die '''Internationale Tourismusbörse''' (reis- en toerisme-ekspo, jaarliks in Maart). Naas die ''[[Consumer Electronics Show]]'' (CES) in [[Las Vegas]] ([[Verenigde State]]) is die '''Internationale Funkausstellung''' die grootste uitstalling van elektroniese verbruikersware (soos televisie en hoëtroustelle) wat vanaf 2005 jaarliks plaasvind en – anders as sy Amerikaanse eweknie – oop staan vir privaatbesoekers.

[[Februarie]] is die maand van die jaarlikse ''[[Berlinale]]'', die internasionale filmfees van Berlyn.

== Parades en Karnaval van kulture ==
[[Lêer:Carnival of cultures Berlin 2005 c.jpg|duimnael|links|Die jaarlikse Karnaval van kulture vind sy hoogtepunt in 'n vrolike en kleurryke feesoptog]]
[[Lêer:Holocaust Memorial - Berlin.jpg|duimnael|Die [[Monument vir die vermoorde Jode van Europa|Holocaust-monument]]]]
Die ''[[Love Parade]]'', wat in die jare negentig nog as 'n klein straatfees gehou is, het in sy hoogty meer as een miljoen jongmense gelok. Die reuse partytjie van dans en tegnomusiek het in Julie 2006 vir die laaste keer in Berlyn plaasgevind. In 2004 en 2005 is dit weens 'n gebrek aan fondse en borge gekanselleer, en [[Essen, Duitsland|Essen]], [[Dortmund]] en [[Duisburg]] het in 2007, 2008 en 2010 as nuwe gasheerstede opgetree.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.wdr.de/themen/panorama/2/love_parade/070516.jhtml wdr.de Panorama: Die &quot;Love Parade&quot; kommt ins Ruhrgebiet]&lt;/ref&gt;

Die ander bekende feeste is die ''Karneval der Kulturen'', 'n kleurryke fees met meer as 4&amp;nbsp;000 groepe en dansers van dwarsoor die wêreld, wat gedurende Pinkster plaasvind, en die ''Christopher Street Day-parade'' wat deur Berlyn se gay en lesbiese gemeenskap jaarliks in [[Junie]] georganiseer word en gereeld meer as 'n halfmiljoen toeskouers lok.

== Toerisme ==
[[Lêer:Breitscheidplatz November 2013.jpg|duimnael|Kersmark op Breitscheid-plein, met die ''Zoofenster''-hotel in die agtergrond]]
Berlyn het vanaf die laat 20ste eeu tot een van die gewildste reisbestemmings in Europa ontwikkel. 16,1 persent van alle internasionale toeriste, wat 'n besoek aan Duitsland bring, kies die hoofstad as hul reisbestemming. In 2013 is altesaam 11,32 miljoen besoekers geregistreer – 'n styging van 4,4 persent teenoor die vorige jaar. Die aantal oornagtings het selfs met 8,2 persent gestyg tot meer as 26,9 miljoen.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.dehoga-berlin.de/daten-a-fakten.html DEHOGA Berlin – Daten und Fakten. Besoek op 31 Desember 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231131335/http://www.dehoga-berlin.de/daten-a-fakten.html |date=31 Desember 2014}}&lt;/ref&gt;

Tans bied 786 hotelle en ander verblyfondernemings 132&amp;nbsp;600 hotelbeddens aan waarvan 'n gemiddeld van 56,4 persent bespreek is. Daar is ook vyf kampeerterreine binne die stadsgebied. Berlyn se verblyfondernemings en restaurante het in 2013 altesaam meer as 90&amp;nbsp;000 werknemers in diens gehad en beroepsopleiding vir byna 5&amp;nbsp;000 jongmense verskaf.

Die Duitse hoofstad raak ook toenemend gewild by kongresgangers. In 2013 is 126&amp;nbsp;200 kongresse van een of meer dae met 10,6 miljoen deelnemers in Berlyn gehou.

== Besienswaardighede ==
[[Lêer:Berlin Deutscher Dom Apel.jpg|duimnael|''Deutscher Dom'' vanaf die [[Gendarmenmarkt]]]]
[[Lêer:PotsdamerPlatz Vogelperspektive 2004 1.jpg|duimnael|Die ''Potsdamer Platz'']]
[[Lêer:Berlin - view from Fernsehturm to Alexanderplatz.jpg|duimnael|Die Alexanderplatz, soos gesien vanaf die televisietoring, met die afdelingswinkel ''Kaufhof'' en die ''Park Inn''-hotel]]
[[Lêer:Oberbaumbrücke mit U-Bahn.jpg|duimnael|Berlyn-Treptow: 'n Bogrondse moltreinlyn ry oor die Oberbaum-brug]]
[[Lêer:Le Sony Center et la Philharmonie (Berlin) (9620372847).jpg|duimnael|Die dak van die Sony Center is 'n simboliese namaaksel van die Japanse berg [[Foedji]]]]
[[Lêer:Neue Nationalgalerie Berlin 2004-02-21.jpg|duimnael|Die ''Neue Nationalgalerie'']]
[[Lêer:Schwanenwerder Bootshaus.jpg|duimnael|Boothuis op die skiereiland Schwanenwerder]]
[[Lêer:Berlyn, Frankfurter Allee.jpg|duimnael|[[Frankfurter Allee]] in die aandskemer]]
* Die '''Kurfürstendamm''' met sy luukse winkels en die pragstraat '''Unter den Linden''' met talle historiese geboue is die belangrikste strate vir die besoeker.
* Die '''KaDeWe''' (Kaufhaus des Westens) in die [[Tauentzienstrasse]] is die grootste afdelingswinkel op die Europese vasteland, en sy boonste verdieping bied kos en drank van dwarsoor die wêreld vir die fynproewer.
* Argitekte van dwarsoor die wêreld het na die hereniging van Oos- en Wes-Berlyn begin om die nuwe Berlyn te skep. Die ou '''Potsdamer''' en '''[[Leipziger Platz]]''' wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog verwoes is, het nou herrys met die '''Sony-Center''' as sy besige middelpunt. Sy imposante dak lyk soos 'n klein weergawe van die heilige berg [[Foedji]] in [[Japan]]. Die '''Beisheim-Center''' is soos die Sony Center 'n klein stadsbuurt naby die Potsdamer Platz, en sy torings is in die styl van die New Yorkse Art Déco ontwerp. Die sentrum spog met twee vyfster-hotelle, die ''Marriott'' en ''The Ritz-Carlton''. 'n Reusagtige muurskulptuur met sowat 28&amp;nbsp;000 ligdiodes verfraai en verlig die [[atrium|ontvangsaal]] van die Marriott-hotel. Die '''Leipziger Platz''' het nou weer die vorm van 'n [[agthoek]]. Voor die Tweede Wêreldoorlog was dit die adres van een van die grootste afdelingswinkels, maar intussen is daar nuwe, moderne geboue soos die '''Kanada-Haus''', die nuwe ambassade van [[Kanada]]. Die ambassade, wat deel uitmaak van die Oktagon-gebouekompleks, spog met 'n daktuin wat die loop van die McKenzie-rivier versinnebeeld. Dit is die eerste diplomatieke gebou van die Noord-Amerikaanse land in [[Duitsland]], wat Kanada teen 'n koste van sowat 50 miljoen Euro laat oprig. Kalksteen uit die provinsie van [[Manitoba]] en hout uit die provinsies van [[Québec (provinsie)|Québec]] en [[Ontario]] is as boumateriaal ingevoer. 'n Winkeldeurgang en 'n mediasentrum, wat inligting oor Kanada ter beskikking stel, is deel van die ambassade (Leipziger Platz 17).
* Die historiese stadsentrum van '''Mitte''' lok met sy '''Museumsinsel''' (eiland met verskillende museums, sedert 1999 Unesco-wêrelderfenisgebied, hier word die beroemde '''Pergamon-altaar''' getoon), die '''[[Gendarmenmarkt]]''' met die '''Deutscher''' en '''Französischer Dom''' (Duitse en Franse Katedraal, laasgenoemde bied vanuit sy koepel 'n uitsig oor die hele stad), die '''[[Reichstag (gebou)|Reichstag]]''' en die '''[[Brandenburgse Poort]]''' (''Brandenburger Tor''). Die '''Ou Stadsaal''' van Berlyn ('''[[Rotes Rathaus]]''') is die setel van die Berlynse Senaat. Die '''Ou Stadhuis''' ('''Altes Stadthaus''') naby die Raadsaal is tussen 1902 en 1911 deur die argitek Ludwig Hoffmann opgerig. Van 1950 van 1990 dien die gebou as setel van die Raad van Ministers (Ministerrat) van die Duitse Demokratiese Republiek, en hier is in 1990 die Verdrag oor die Duitse Hereniging geformuleer. Die standbeeld van die Romeinse geluksgodin Fortuna op die koepel van die Stadhuis-toring, wat in 1951 verdwyn het en vermoedelik ingesmelt&lt;!--?--&gt; is, word in 2004 as deel van die historiese rekonstruksie van die gebou weer aangebring. Die figuur van sowat 3 meter is deur 'n plaaslike mesenas geborg. Die Stadhuis dien vandag as 'n stedelike administrasiegebou. Moderne argitektuur sluit die '''Neue Nationalgalerie''', '''[[Staatsbibliothek zu Berlin]]''', '''Philharmonie''' (hier speel die '''Berliner Philharmoniker''') en die '''[[Televisietoring van Berlyn|Televisietoring]]''' op die '''Alexanderplatz''' in.
* Die '''Alexanderplatz''' is 'n uitgestrekte plein in die oostelike middestad, Dit was oorspronklik 'n veemark en is ter ere van die Russiese tsaar Alexander I, wat destyds 'n amptelike besoek aan Berlyn afgelê het, op 25 Oktober 1806 hernoem. Met die opening van die groot treinstasie en 'n nabygeleë mark het dit teen die laat 19de eeu tot een van Berlyn se kommersiële sentrums ontwikkel. In die 1920's was dit saam met die '''Potsdamer Platz''' ook die sentrum van Berlyn se polsende naglewe, en het die inspirasie vir Alfred Döblin se beroemde roman Berlin Alexanderplatz gelewer, wat in 1929 vrygestel is, en twee latere verfilmings in 1931 en 1980. Die plein self is verskeie kere herbou, waarby die belangrikste argitektoniese veranderings in die 1960's plaasgevind het, toe die plein as deel van die herontwikkeling van die Duitse Demokratiese Republiek se hoofstadsentrum aansienlik vergroot is. Destyds is 'n aantal bekende geboue soos die Berlynse televisietoring (die tweede hoogste gebou in Europa), die ''Hotel Stadt Berlin'' (tans die ''Park Inn''-hotel) en die Wêreldtydklok (''Weltzeituhr''), 'n roterende installasie wat die verskillende tydsones van die wêreld en die presiese tyd in ander stede wys, opgerig. Ná die Duitse hereniging is talle geboue gerestoureer, terwyl 'n aantal nuwe wolkekrabbers beplan word. Nogtans het die plein sy tipiese Sosialistiese karakter van die 1960's bewaar.
* Die '''Televisietoring''' is na 'n boutyd van 53 maande op 3 Oktober 1969 ingewy. Met 368 meter is dit die hoogste gebou in Duitsland en die vierde hoogste in Europa. Vyf hysbakke neem besoekers in 40 sekondes na die uitkykplek (203 meter bo-oor die grond) en die roterende restourant. Die kenmerkende silwerkoeël van die toring is deur die bekende DDR-argitek Herrmann Henselmann ontwerp en simboliseer die eerste mensgemaakte satelliet, die Sowjetse ''Spoetnik''. Die antennes en satellietskottels, wat op vyf verdiepings aangebring is, saai onder meer die digitale televisie- en radioprogramme volgens die DVB-T-standaard uit, terwyl ander deur ambassades gebruik word.
* In die ou '''Diplomatebuurt''' is monumentale geboue uit die Nazi-era soos die '''Italiaanse''' en '''Japanse ambassades''' herstel; [[Suid-Afrikaanse Ambassade in Berlyn|Suid-Afrika se missie]] het 'n nuwe gebou in die gebied opgerig.
* Die nuwe '''[[Monument vir die vermoorde Jode van Europa]] (Holocaust-monument)''' van die Amerikaanse argitek [[Peter Eisenman]], wat uit duisende steles bestaan, herinner aan die ses miljoen Joodse burgers van verskillende Europese lande wat in die konsentrasiekampe vermoor is. Sowat 'n derde van die Joodse bevolking van [[Duitsland]] was in 1933 in Berlyn woonagtig. Die besluit om Joodse burgers te vermoor is op 20 Januarie 1942 in die berugte '''Wannseevilla''' geneem wat vandag ook 'n gedenkplaas is ('''Steglitz-Zehlendorf'''). Danksy immigrasie uit [[Rusland]] het die Joodse gemeente van Berlyn weer gegroei; naas die moderne Huis van die Joodse Gemeente van Berlyn met sy uitstekende restourant is die herstelde Ou [[Sinagoge]] in die Oosterse styl met sy goue dak een van die groot besienswaardighede.
* Die '''[[Berlynse Domkerk]]''' met die grafkelder van die [[Huis van Hohenzollern]].
* Die '''Humboldt-Forum''' in die herboude [[Berlynse kasteel]] met 'n biblioteek en versamelings van die ''Stiftung Preußischer Kulturbesitz''.
* Die '''Botaniese Tuin''' (Botanischer Garten) bestaan al meer as 300 jaar en is op een na die grootste wêreldwyd met 'n oppervlakte van meer as 43 hektaar en spog met 22&amp;nbsp;000 plantespesies (Königin-Luise-Strasse 6–8, '''Steglitz-Zehlendorf''').
* Die '''Zoologischer Garten Berlin''' (Berlynse Dieretuin) in 1844, verbonde aan die '''Aquarium Berlin''' is geleë in die westelike deel van die stad. (Hardenbergplatz 8 en Budapester Stasse 32)
* Die '''Tierpark Berlin''' in 1954 geopen in die oostelike deel van die stad. Met 'n oppervlakte van 160 hektaar en 10.000 diere lewe in ongeveer 1.000 spesies. (Lichtenberg-Friedrichsfelde, Am Tierpark 125)
* Die '''Zeiss-Planetarium''' in '''Treptow''' beskik oor die langste refraktor-teleskoop ter wêreld.
* Die '''[[Museumdorp Düppel|Museumsdorf Düppel]]''' in die buitewyk [[Dahlem]] is 'n namaaksel van die Middeleeuse dorpie wat omtrent 1170 in die gebied gestig word. Aan die begin van die jare sewentig word die nedersetting, wat oorspronklik uit 16 plase bestaan, heropgerig. Die museum vertoon ou plaasdiere en -plante, wat hier weer geteel word, en tradisionele ambagte soos die Middeleeuse skoenmakery en pottebakkery.
* Die '''Hamburger Bahnhof''' is die oudste stasie in Berlyn en dien na sy renovasie as 'n museum vir moderne kuns. Kunswerke van onder meer [[Andy Warhol]] en [[Roy Lichtenstein]] is hier te sien. Saans word die gebou met blou lig bestraal ('''Mitte''', Invalidenstrasse 50).
* Die '''Grosser Wasserspeicher''' is 'n ou viskoelkamer wat vandag vir klankinstallasies gebruik word. Besoekers bereik die binneste van die toring via spiraalvormige wandelgange en kan 'n buitengewone mengsel van klank en kleure geniet (Belforter Strasse).
* Die '''Pfaueninsel''' (Poumannetjieseiland) in die Havelmeer is as 'n soort kunsmatige [[Arkadië]] vir die Pruisiese prinsesse ontwerp. Daar is talle argitektoniese besonderhede wat 'n mens op sy speurtog kan ontdek. 'n Reusagtige ''volière'' (voëlpark) met eksotiese voëls en natuurlik poumannetjies bekoor voëlliefhebbers. Op die eiland mag nie gerook word nie, en ook motors word nie toegelaat nie. Die Pfaueninsel is in 1990 met kastele in Berlyn en Potsdam as Unesco-wêrelderfenisgebied gelys.
* '''Schwanenwerder''' lê soos die Pfaueninsel in die Havelmeer, in die weste van die stad. Die nyweraar Wilhelm Wessel koop die skiereiland in 1882 en laat dit in 'n pragtige landskaptuin omskep. Voor die Eerste Wêreldoorlog is die skiereiland 'n gewilde woonplek vir die rykste burgers van die stad. Na 1933 word baie Joodse eienaars gedwing om hul villa's teen 'n lae prys aan prominente lede van die Nasionaal-Sosialistiese Party te verkoop, waaronder die Minister van Propaganda, [[Joseph Goebbels]], en die argitek [[Albert Speer]].
* '''[[Kladow]]''' en '''Gatow''' is voormalige boeredorpe aan die westelike oewer van die Havelmeer. Teen die jaar 1900 begin welgestelde burgers hier met die oprigting van 'n aantal somerhuise. Natuurreservate langs die meer, baie klein baaie, parke en statige landhuise oorheers die gebied. Die '''Alte Dorfkirche Gatow''' (Ou Dorpskerk van Gatow) is een van die oudste geboue in die gebied en ontstaan vanaf die veertiende eeu; die skildery oor die altaar dateer uit die tydperk omtrent 1495 en is deur die Neurenbergse meester Michael Wolgemut geskilder.

== Kookkuns ==
Die gewildste geregte is moontlik die beroemde Berlynse [[kerriewors]] en die Turkse döner ('n met vleis en groente gevulde brood), wat albei by straatstalletjies verkoop word. Nietemin is daar ook sowat 6&amp;nbsp;000 restourante, waarvan die helfte tradisionele Duitse [[kookkuns]] bied. Byna alle lande het 'n restourant met hulle spesialiteite in die stad.

== Kuns en kultuur ==
=== Filmkuns ===
[[Lêer:Zoologischer Garten Berlin - Marmorsaal im Zoo.jpg|duimnael|Die premières van belangrike rolprente is onder meer in hierdie marmersaal-bioskoop digby Berlyn se dieretuin ''Zoologischer Garten'' gehou]]
Kuns en sakewêreld het in die vroeë 20ste eeu 'n vrugbare verbintenis gehad waaruit 'n florerende rolprentbedryf ontstaan het. Gedurende die 1920's, wat algemeen as die goue tydperk van Duitse filmkuns beskou word, was Berlyn saam met [[Babelsberg|Potsdam-Babelsberg]] danksy die grootste ateljees in Europa en eersterangse moderne toerusting die spilpunt van 'n bedryf waar rolprentmakers ongekende vryheid geniet het.

Hier het filmwerke ontstaan waarin ekspressionistiese stomfilmakteurs hul rolle temidde van kunsvolle coulisses met gesofistikeerde beligting vertolk het. Die plaaslike filmbedryf het ook gedurende die Nazi-bewind nog gefloreer, alhoewel baie regisseurs en sterre na [[Hollywood]] geëmigreer het.

Ná die Tweede Wêreldoorlog het Berlyn met die ''Berlinale'' sy eie filmfees gevestig waartydens een van die mees prestigieuse pryse in die filmwêreld, die [[Goue Beer]], toegeken word. Plaaslike rolprentmakers het hulle naas komedies op films toegespits waarin Berlyn en sy besondere geskiedenis sentraal staan. ''The Grand Budapest Hotel'', 'n komedie wat as Brits-Duitse koproduksie ontstaan het, het in Februarie 2015 vier [[Oscar]]s ingepalm.

=== Konserthuise en teaters ===
[[Lêer:Philharmonie 1a.jpg|duimnael|Die ''Berliner Philharmonie'']]
[[Lêer:Konzerthaus Gendarmenmarkt apel.JPG|duimnael|Die ''Konzerthaus am Gendarmenmarkt'']]
* '''Akira Ikeda Gallery''' (kunsgalery): Hierdie galery met filiale in Japan en die Verenigde State toon van die beste kunstenaars (Prenzlauer Berg, Schönhauser Allee 176).
* '''Berliner Philharmonie''' (konsertsaal): Die tuiste van die [[Berliner Philharmoniker]] (voorheen bekend as die Berlynse Filharmoniese Orkes) het 2&amp;nbsp;400 sitplekke in die Philharmonie en 1&amp;nbsp;200 in die kamermusieksaal.  Onder leiding van [[Simon Rattle|Sir Simon Rattle]] (chef-dirigent van die Berlynse Philharmoniese orkes). (Tiergarten, Herbert-von-Karajan-Strasse 1).
* '''Camera Work''' (fotogalery): Die werk van die beste modefotograwe word hier getoon (Charlottenburg, Kantstrasse 149).
* '''Deutsche Oper Berlin''' (operahuis): Opera in die weste van Berlyn onder leiding van Donald Runnicles (Musiekdirekteur-Generaal) en Kirsten Harms (Direkteur, Regisseur): (Charlottenburg, Bismarckstrasse 35).
* '''Komische Oper''' (operahuis): Geopen in 1947 is dit die kleinste operahuis van Berlyn. Onder leiding van Andreas Homoki (Direkteur): (Mitte, Behrenstrasse 55–57).
* '''Konzerthaus am Gendarmenmarkt''' (konsertsaal): 'n Statige ou gebou van 1821 op die mooiste plein van die stad (Mitte, Gendarmenmarkt).
* '''Staatsoper Unter den Linden''' (operahuis): Die oudste van Berlyn se drie operahuise wat in 1742 geopen is. Onder leiding van [[Daniel Barenboim]] (Musiekdirekteur-Generaal, Vladimir Malakhov (Direkteur Ballet) en Jürgen Flimm (Regisseur, Direkteur): (Mitte, Unter den Linden 7).
: Saison 2010/2011 in '''Schiller-Theater''' (Charlottenburg, Bismarckstr. 110)
* '''Theater des Westens''': Musicals (Charlottenburg, Kantstr.12)
* '''Musical-Theater Berlin''': Musicals (Mitte, Marlene-Dietrich-Platz 1)
* '''Neuköllner Oper''': Musicals (Neukölln, Karl-Marx-Straße 131)
* '''Konzertsaal der Universität der Künste''': Recitals (Charlottenburg, Hardenberg-/Fasanenstrasse)
* '''Haus der Berliner Festspiele''': Musiek-Feeste, Festivals (Wilmersdorf, Schaperstr. 24)
* '''Waldbühne''': Ope lug konserte (Charlottenburg, Glockenturmstr. 1)
* '''Friedrichstadt-Palast''': Musiek, Show, Danz. Geskik vir internasionale gaste (Mitte, Friedrichstr. 107)
* '''Wintergarten''' (varieté): Van die beste internasionale kunstenaars tree hier op (Tiergarten, Potsdamer Strasse 96)

== Museums ==
[[Lêer:Naturkundemuseum Berlin.jpg|duimnael|Die ''Museum für Naturkunde'']]
[[Lêer:Pergamonmuseum Babylon Ischtar-Tor.jpg|duimnael|Die Ishtarpoort in die [[Pergamonmuseum]]]]
* '''Ägyptisches Museum (Neues Museum)''': Hier word onder meer die [[buuste van Nofretete|buuste van koningin Nofretete]] vertoon.
* '''Alliiertenmuseum''': Die geskiedenis van die Geallieerde Magte in Berlyn (Dahlem, Clayallee 135).
* '''Alte Nationalgalerie''': Skilderkuns uit die 19de eeu – romantiek, klassissisme, biedermeierstyl, impressionisme (Mitte, Bodestrasse 1–3).
* '''Altes Museum''': Klassieke Griekse, Etruskiese en Romeinse kuns, in die styl van die Pantheon in Rome gebou (Mitte, Am Lustgarten).
* '''[[Bauhaus|Bauhaus-Archiv]] – Museum für Gestaltung''': Die Bauhaus-styl en -argitektuur kan hier bewonder word. Die Bauhaus-winkel in die museum verkoop artikels wat in die Bauhaus-styl ontwerp is (Tiergarten, Klingelhöferstrasse 14).
* Die '''[[Bröhan-Museum]]''' fokus op internasionale beeldende kuns en kunshandwerk uit drie kunstydperke: Jugendstil, Art Déco en Funksionalisme – kunsstrominge wat tussen 1889 en 1939 gefloreer het (Charlottenburg, Schlossstraße 1a).
* 'n Pragtige klein villa huisves die '''Brücke-Museum''', wat oor 'n unieke versameling kunswerke uit die tydperk van die Duitse ekspressionisme beskik (Grunewald, Bussardsteig 9).
* '''Deutsches Historisches Museum''': Duitse geskiedenis (Mitte, Unter den Linden 3).
* '''Deutsches Technikmuseum''': Een van die grootste tegniese museums van die wêreld (Kreuzberg, Trebbiner Strasse 9).
* '''Ethnologisches Museum''': 'n Half miljoen voorwerpe van dwarsoor die wêreld word hier getoon (Dahlem, Arnimallee 27).
* '''Filmmuseum''': Die tentoonstelling se klem val op die verhouding tussen Duitsland, Berlyn en Hollywood, die Duitse rolprentkuns van die dertiger- en veertigerjare, Marlene Dietrich (die beroemde Duitse aktrise wat in Berlyn gebore is) en spesiale rolprenteffekte ( Tiergarten, Potsdamer Strasse 2).
* '''Forschungs- und Gedenkstätte Normannenstrasse''': Die geskiedenis van die Duitse Demokratiese Republiek van 1949–1989 en die geheimdiens ''Staatssicherheit'' kan hier in sy voormalige hoofkwartier bestudeer word (Lichtenberg, Normannenstrasse 22).
* '''Jüdisches Museum''': Een van die uitstekende voorbeelde van die Nuwe Berlyn se argitektuur is die [[Joodse Museum in Berlyn|Joodse Museum]]. Die gebou van Daniel Libeskind lyk soos 'n Dawidster wat gebars het. Binnenshuis is dit 'n soort doolhof met talle leë kamers wat die Joodse lewe, wat verdwyn het, simboliseer (Kreuzberg, Lindenstrasse 9–14).
* '''Kupferstichkabinett''': 35&amp;nbsp;000 tekeninge en sowat 400&amp;nbsp;000 prente van die middeleeue tot by vandag (Tiergarten, Matthäikirchplatz 8).
* '''Museum für Naturkunde''': Die natuurkundemuseum beslaan sowat 6&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m² en behoort tot 'n klein aantaal museums wêreldwyd wat met 'n versameling van meer as 25 miljoen voorwerpe kan spog, waaronder geraamtes van dinosaurusse en meteoriete (Mitte, Invalidenstrasse 43).
* '''Neue Nationalgalerie''': Die gebou van staal en glas huisves moderne skilderye en beeldhoukuns (Tiergarten, Potsdamer Strasse 50).
* '''[[Pergamonmuseum]]''': Die Pergamonaltaar uit die tweede eeu v.C., die Ishtarpoort en die markpoort van Milet word hier getoon (Mitte, Am Kupfergraben).
* Die '''Sammlung Berggruen''' vertoon kunswerke van Picasso, Miró en [[Henri Matisse|Matisse]]. Heinz Berggruen, 'n bekende kunsversamelaar, is 'n persoonlike vriend van Pablo Picasso en koop 'n aantal van sy vroeë werke (Schlossstrasse 1).
* '''Schwules Museum''': Die enigste museum wêreldwyd wat gay-liefde, -vriendskap, -seks, VIGS en die onderdrukking tydens die Nazi-heerskappy behandel (Kreuzberg, Mehringdamm 61)
* '''Zille-Museum''': Heinrich Zille het sowat 'n eeu gelede die lewe in Berlyn se arbeidersbuurte in sy tekeninge vasgevang (Mitte, Probststrasse 11).

== Sport ==
[[Lêer:Berlin Olympiastadion aussen.jpg|duimnael|Die ''Olympiastadion'']]
[[Lêer:Olympiastadion Berlin Sep-2015.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die ''Olympiastadion'' in September 2015]]
* '''[[Olympiastadion Berlyn|Olympiastadion]]''' (74&amp;nbsp;200 sitplekke, tuisstadion van [[Hertha BSC]]). Dit was een van die gasheerstadions tydens die [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooie in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], asook die [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011]].
* '''Stadion An der Alten Försterei''' (19&amp;nbsp;000 sitplekke, tuisstadion van die [[1. FC Union Berlyn]])
* '''Max-Schmeling-Halle''' (11&amp;nbsp;900 sitplekke)
* '''Mercedes-Benz Arena''' (17&amp;nbsp;000 sitplekke)
* '''Olympia-Schwimmstadion''' (7&amp;nbsp;600 sitplekke)
* '''Schwimm- und Sprunghalle im Europasportpark''' (4&amp;nbsp;000 sitplekke)
* '''Trabrennbahn Karlshost'''
* '''Trabrennbahn Mariendorf'''

== Susterstede ==
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1967.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.berlin.de/rbmskzl/politik/senatskanzlei/internationales/staedtepartnerschaften/ |title=Städtepartnerschaften |publisher=Berlin |accessdate=5 Mei 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]], [[Frankryk]], sedert 1987.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]], sedert 1988.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Istanboel]], [[Turkye]], sedert 1989.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], [[Pole]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|België}} [[Brussel]], [[België]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oesbekistan}} [[Tasjkent]], [[Oesbekistan]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China|China]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Indonesië}} [[Djakarta]], [[Indonesië]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Japan}} [[Tokio]], [[Japan]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Argentinië}} [[Buenos Aires]], [[Argentinië]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]], sedert 1995.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Namibië}} [[Windhoek]], [[Namibië]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]], sedert 2023.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Israel}} [[Tel Aviv]], [[Israel]], sedert 2025.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
; Wikiwebtuistes
----
{{CommonsKategorie|Berlin|Berlyn}}
{{Wikt|Berlyn}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Berlin|Berlyn}}

; Amptelike webtuistes
----
* {{de}} [http://www.berlin.de/ Die amptelike webwerf van die Duitse hoofstad]

; Ensiklopediese inligting
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Berlin|title=Berlin|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Mei 2025}}

; Suid-Afrikaanse webtuistes
----
* {{af}} [http://www.suid-afrika.de/ 'n Afrikaanse werf oor Berlyn]
* {{de}} [http://www.suedafrika.org/ Ambassade van die Republiek van Suid-Afrika]

; Afrikaanse literatuur oor Berlyn
----
* [[Hennie Aucamp]]: ''Koffer in Berlyn: Essays oor kabinet''. [[Pretoria]]: Protea Boekhuis 2013
* [[Karel Schoeman]]: ''Deelstad: ’n Boek oor Berlyn''. Pretoria: Protea Boekhuis 2013

; Russiese immigrasie en infrastruktuur
----
* {{de}} [https://www.youtube.com/watch?v=Vu3zOqNH73A ''youtube.com: Russische Parallelwelt in Berlin'']
* {{de}} [https://www.berlin.de/kultur-und-tickets/tipps/multikulti/russisches-berlin/ ''berlin.de: Russisches Berlin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201024213906/https://www.berlin.de/kultur-und-tickets/tipps/multikulti/russisches-berlin/ |date=24 Oktober 2020}}
* {{de}} [https://www.youtube.com/watch?v=ncOUtAotQXM ''YouTube.com: SPIEGEL dokumentêr oor die Russiese supermark Rossija: Charlottengrad – 400 Quadratmeter Russland (1)'']
* {{de}} [https://www.youtube.com/watch?v=_wDHOclJkSc ''Charlottengrad – 400 Quadratmeter Russland (2)'']

; Kuns en kultuur
----
* {{de}} [http://www.klauskramer.de/Schiff/Staedte/Berlin/Berlin1_top.html ''Berlin – das preußische Venedig 1810 bis 1898 (Archiv Klaus Kramer)'']

{{Deelstate van Duitsland}}
{{Deelstaathoofstede van Duitsland}}
{{Hoofstede in Europa}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Berlyn| ]]
[[Kategorie:Deelstaathoofstede van Duitsland]]</text>
      <sha1>6rwd4x4odovkmsnb1hdv4azi4m5p0ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natuurlike getal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7029</id>
    <revision>
      <id>3362001</id>
      <parentid>3286011</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>GregorBungensheim</username>
        <id>81164</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>link</comment>
      <origin>3362001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2842" sha1="37yd9up9hntvr9h69ipdeao7keh99ll" xml:space="preserve">[[Lêer:U+2115.svg|regs|duimnael|Die dubbelgestreepte hoofletter N-simbool, wat dikwels gebruik word om die versameling van alle natuurlike getalle aan te dui.]]
'''Natuurlike getalle''' is 'n versameling van [[Getal|getalle]] in [[wiskunde]] wat vir tel (&quot;daar is 3 mense in die motor&quot;) en rangskikking (&quot;die 3de stel hakies&quot;) gebruik word. Sommige bronne definieer die natuurlike getalle as die versameling van '''nie-negatiewe [[Heelgetal|heelgetalle]]''' {{math|1=0, 1, 2, 3, …}},&lt;ref name = ISO80000 &gt;{{cite book|title=ISO 80000-2:2009|chapter-url=http://www.iso.org/iso/catalogue_detail?csnumber=31887|publisher=[[International Organization for Standardization]]| chapter = Standard number sets and intervals | page = 6 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mac Lane &amp; Birkhoff 1999 p15&quot;&gt;{{harvtxt|Mac Lane|Birkhoff|1999}} include zero in the natural numbers: 'Intuitively, the set {{math|ℕ {{=}} {{mset|0, 1, 2, ...}}}} of all ''natural numbers'' may be described as follows: {{math|ℕ}} contains an &quot;initial&quot; number 0; ...'. They follow that with their version of the Peano Postulates. (p. 15)&lt;/ref&gt; terwyl ander bronne dit as die versameling van '''positiewe heelgetalle''' {{math|1={{num|1}}, {{num|2}}, {{num|3}}, …}} definieer.&lt;ref&gt;{{Citation
| url = http://www.merriam-webster.com/dictionary/natural%20number
| title = natural number
| work = Merriam-Webster.com
| publisher = [[Merriam-Webster]]
| accessdate = 4 October 2014
| archive-url = https://web.archive.org/web/20191213133201/https://www.merriam-webster.com/dictionary/natural%20number
| archive-date = 13 December 2019
| url-status = live
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvtxt|Carothers|2000}} says: &quot;ℕ is the set of natural numbers (positive integers)&quot; (p. 3)&lt;/ref&gt; Selfs ander bronne verskaf beide definisies;&lt;ref&gt;{{MathWorld|title=Natural Number|id=NaturalNumber}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author = Jack G. Ganssle &amp; Michael Barr|title = Embedded Systems Dictionary|isbn = 978-1-57820-120-4|year = 2003|url = https://books.google.com/books?id=zePGx82d_fwC|pages = 138 (integer), 247 (signed integer), &amp; 276 (unsigned integer)|quote = integer 1. n. Any whole number.|access-date = 2017-03-28|archive-url = https://web.archive.org/web/20170329150719/https://books.google.com/books?id=zePGx82d_fwC|archive-date = 2017-03-29|url-status = live}}&lt;/ref&gt; onderskeid word dan tussen die twee definisies getref deur middel van notasie, byvoorbeeld ℕ&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; vir die nie-negatiewe heelgetalle en ℕ&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; vir die positiewe heelgetalle.

Eienskappe van natuurlike getalle verwant aan deelbaarheid, soos die ontbinding van getalle in [[priemfaktor]]e, word deur [[getalteorie]] aangespreek.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Natural numbers}}
* {{Wikt-inlyn|natuurlike getal}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Getalle]]
[[Kategorie:Getalteorie]]</text>
      <sha1>37yd9up9hntvr9h69ipdeao7keh99ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Talassoterapie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7054</id>
    <revision>
      <id>3362226</id>
      <parentid>3286016</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7826" sha1="e7ghfkza7a1oluq7db02qgnyt4erz92" xml:space="preserve">[[Lêer:Outdoor Thalassotherapy Pool at Le Meridien Limassol Spa &amp; Resort.jpg|duimnael|'n Buitemuurse thalassoterapie-swembad in Limassol, [[Siprus]]]]
{{Kantbalk Alternatiewe medisyne}}
'''Talassoterapie''' (van Grieks θαλασσα ''thalassa'', &quot;see&quot;), of '''seewaterterapie''', is 'n vorm van [[Alternatiewe medikasie|alternatiewe medisyne]] waarin geglo word 'n gesonde kombinasie van seewaterbaddens, [[alg]]ebehandelings en die seeklimaat kan verskillende siektes en velprobleme verbeter, insluitend [[rumatiek]] en selluliet, en kan gebruik word vir mense wat oorgewig is of net uitgeput is. Daar is min wetenskaplike bewyse dat talassoterapie doeltreffender as eenvoudige ontspanning is.

== Geskiedenis ==
Dit is bekend dat die Romeine, Grieke en Portugese soutwaterbaddens gehad het en dat hulle geglo het dat die baddens sekere kwale kon genees. Richard Russell word gekrediteer met die aanvang van Thallasoterapie. Sy boek ''A Dissertation on the Use of Sea Water in the Diseases of the Glands'' bevat sy waarnemings oor die water wat verkry is uit plekke soos [[Bristol]], [[Bath]], [[Scarborough]], Westwood, Sutton moeras en [[Edinburg]], en die gevolge daarvan vir verskillende siektes destyds algemeen, waaronder skeurbuik, geelsug, King's Evil (die bakteriële infeksie Scrofula) en melaatsheid.&lt;ref name=&quot;Russell&quot;/&gt; Huidige begrip en behandeling van hierdie siektes:
* [[Skeurbuik]] word veroorsaak deur 'n tekort aan vitamien C en kan behandel word deur vitamien C-aanvulling. Veranderings in die dieet verbeter ook skeurbuik.
* [[Geelsug]] is 'n toestand waarin die vel, die wit van die oë en die slymvliese geel word vanweë 'n hoë vlak van [[bilirubien]], 'n geeloranje [[gal]]pigment. In die meeste gevalle korrigeer dit homself en is behandeling nie nodig nie. Blootstelling aan lig help met geelsug.
* Scrofula, 'n tipe tuberkulose, is ''King's Evil'' genoem omdat daar die oortuiging was dat die aanraking van koninklikes dit kon genees. Dit word behandel met [[antibiotika]].
* [[Melaatsheid]] is 'n bakteriële infeksie wat genees kan word met veelvuldige medisyne.
Russel het siektes behandel wat hulself genees het, of wat destyds as ongeneeslik beskou is, en daarom is enige verbetering as wonderbaarlik beskou. Daar was geen rede om te glo dat die water waarmee hy mense behandel het, voordelige gevolge gehad het nie. Daarbenewens was die waterbronne nie net kuswater nie.

In 1800 is die eerste sentrum vir rumatiek en [[Kliniese depressie|depressie]] in [[Boulogne-sur-Mer]], [[Frankryk]], geopen en in 1822 is die eerste kliniek met warm water in Dieppe geopen, gevolg deur 'n strandoord in 1824.&lt;ref name=&quot;FranceToday&quot;/&gt; In 1867 het 'n dokter, De La Bonnardière à Arcachon, vir die eerste keer die naam thalassoterapie vir sy werk gebruik.&lt;ref name=&quot;Lamy&quot;/&gt; In 1897 het René Quinton vasgestel dat seewater en bloed soortgelyke soutprofiele het. Dit is geneem as 'n verdere bewys van die geldigheid van die beweerde meganismes agter thalassoterapie.&lt;ref name=&quot;Rodet&quot;/&gt; 

In 1899 het Louis-Eugène Bagot 'n hidroterapie-sentrum vir die behandeling van rumatiek in die seehawe en strandoord [[Roscoff]] opgerig.&lt;ref name=&quot;Legagneur&quot; /&gt; In die vroeë 20ste eeu is thalassoterapie-behandelingsentrums in [[Biarritz]], [[Deauville]] en [[Monte Carlo]] begin. In 1964 word die Quiberon Instituut deur Louison Bobet gestig en dit het die voorloper van die moderne thalassoterapiesentrums geword.&lt;ref name=&quot;FranceToday&quot; /&gt; Thalassoterapie kom nog steeds voor in Frankryk en word in ander wêrelddele aangetref, soos in [[Tunisië]] en op plekke rondom die [[Dooie See]].

== Meganisme ==
Met die ontdekking deur René Quinton in 1897 dat seewater en bloed soortgelyke soutprofiele het, word geglo dat soutwater gebruik kan word vir [[ontgifting]], om siektes &quot;weg te spoel&quot;, of dat die spoorelemente [[magnesium]], [[kalium]], [[kalsium]], [[natrium]] en [[jodium]] wat in seewater voorkom, deur die vel opgeneem word. Die vel is egter baie bestand teen die vervoer van ione en neutrale verbindings as gevolg van die [[lipied]]e van die stratum corneum, die buitenste vellaag.&lt;ref name=&quot;Potts&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Schoellhammer&quot;/&gt; Daar is dus geen aanneemlike meganisme vir die beweerde genesende gevolge van onderdompeling in seewater wat deur die voorstanders van thalassoterapie geëis word nie. As die liggaam in [[alg]]e of kelp toegedraai word of in modder uit die see bedek word, sou dit nie die hindernis wat deur die stratum corneum aangebied word, omseil nie.

Daar is terapeutiese effekte wat verband hou met bad in warm soutwater, wat ontspanning en peeling insluit. Daar word ook beweer dat die gebruik van soutwaterbaddens in voor- en nageboorte medisyne gebruik word, maar dit is nie uitgebreid ondersoek buiten vir die ontspanningseffekte nie.

== Verwysings ==
{{verwysings|30em|verwysings=
&lt;ref name=&quot;FranceToday&quot;&gt;{{cite web |last=Postlethwaite |first=Justin |title=The History and Benefits of a French Thalassotherapy Break |website=France Today |date=5 Januarie 2017 |url=https://www.francetoday.com/spa/history-benefits-french-thalassotherapy-break/ |access-date=2 Oktober 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215225232/https://www.francetoday.com/spa/history-benefits-french-thalassotherapy-break/ |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lamy&quot;&gt;{{cite book |last=Lamy |first=M. |title=L'eau de la nature et des hommes |publisher=Presses universitaires de Bordeaux |series=Collection &quot;Scieteren.&quot; |year=1995 |isbn=978-2-86781-156-2 |url=https://books.google.com/books?id=2QMVPHIU11MC |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529185749/https://books.google.com/books?id=2QMVPHIU11MC |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |access-date=2 Oktober 2019 |page= |language=Frans}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Legagneur&quot;&gt;{{cite book | last=Legagneur | first=Emmanuel | title=Les noms qui ont fait l'histoire de la Bretagne : 1000 noms pour les rues de Bretagne | publisher=Coop Breizh Institut culturel de Bretagne | publication-place=Spézet Rennes | year=1997 | isbn=978-2-84346-032-6 | oclc=38872237 | language=Frans | page=}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Potts&quot;&gt;{{cite journal | last=Potts | first=R | title=Routes of ionic permeability through mammalian skin | journal=Solid State Ionics | publisher=Elsevier BV | volume=53-56 | year=1992 | issn=0167-2738 | doi=10.1016/0167-2738(92)90378-3 | pages=165–169| language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rodet&quot;&gt;{{cite book | first1=Maxence | last1=Layet | first2=Jean-Claude | last2=Rodet | title=Quinton : le sérum de la vie : les miracles du plasma marin de René Quinton | publisher=Le Courrier du livre | publication-place=Paris | year=2008 | isbn=978-2-7029-0637-8 | oclc=471023290 | language=Frans | page=}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Russell&quot;&gt;{{cite book |last=Russell |first=Richard |title=A Dissertation on the Use of Sea Water in the Diseases of the Glands: Particularly the Scurvy, Jaundice, King's-evil, Leprosy, and the Glandular Consumption |publisher=W. Owen |year=1760 |url=https://books.google.com/books?id=7QpbAAAAQAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529185746/https://books.google.com/books?id=7QpbAAAAQAAJ |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |access-date=2 Oktober 2019 |page= |language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schoellhammer&quot;&gt;{{cite journal | last1=Schoellhammer | first1=Carl M | last2=Blankschtein |first2=Daniel |last3=Langer |first3=Robert | title=Skin permeabilization for transdermal drug delivery: recent advances and future prospects | journal=Expert Opinion on Drug Delivery | publisher=Informa Healthcare | volume=11 | issue=3 | date=7 January 2014 | issn=1742-5247 | doi=10.1517/17425247.2014.875528 | pages=393–407 |language=Engels}}&lt;/ref&gt;
}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Alternatiewe medikasie]]
[[Kategorie:Mediese prosedures]]</text>
      <sha1>e7ghfkza7a1oluq7db02qgnyt4erz92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Frankryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7376</id>
    <revision>
      <id>3361973</id>
      <parentid>3322249</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164250" sha1="eiii7jmxkytvmd4x0m8kvyqqndobr5t" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Frankryk
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = {{fr}} ''Tricolore''
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 111000
| Simbool       = 
| Verhouding    = 2:3 (algemeen)
| Goedgekeur_op = 15 Februarie 1794&lt;br /&gt;5 Maart 1848
| Ontwerp       = vertikale driekleur in blou, wit en rooi van ewe breedte
| Ontwerper     = [[Gilbert du Motier, Marquis de Lafayette|Lafayette]], [[Jacques-Louis David]]
| Beeld2        = Flag of France.svg
| Beeldgrootte2 = 210px
| Geen_grens2   = 
| Bynaam2       = 
| Ander_byname2 = 
| Gebruik2      = 111000
| Simbool2      = 
| Verhouding2   = 2:3 (algemeen)
| Goedgekeur_op2= 15 Februarie 1794&lt;br /&gt;5 Maart 1848
| Ontwerp2      = soos bo, maar met donker kleure
| Ontwerper2    = 
| Beeld3        = Civil and Naval Ensign of France.svg
| Beeldgrootte3 = 210px
| Geen_grens3   = 
| Bynaam3       = 
| Ander_byname3 = 
| Gebruik3      = 000111
| Simbool3      = 
| Verhouding3   = 2:3
| Goedgekeur_op3= 17 Mei 1853 (voorheen dieselfde as die nasionale vlag)&lt;br /&gt;gebruik in die donker weergawe&lt;ref name=&quot;Drapeau&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.promo-drapeaux.fr/content/15-drapeau-france |title=Drapeau Français |publisher=promo-drapeaux.fr |accessdate=31 Januarie 2019 |archive-date= 1 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201014844/http://www.promo-drapeaux.fr/content/15-drapeau-france |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Ontwerp3      = soos bo, maar met die verhouding 30:33:37
| Ontwerper3    = 
}}

Die '''[[nasionale vlag]] van [[Frankryk]]''' is op 15 Februarie 1794 vir die eerste keer amptelik aanvaar (met ’n ligter weergawe wat sedert Junie 1976&lt;ref name=&quot;Drapeau&quot; /&gt; ook in gebruik is). Die vlag vertoon drie ewe wye vertikale bane in blou, wit en rooi.&lt;ref name=&quot;Beskrywing&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.senat.fr/questions/base/2002/qSEQ020700563.html |title=Dimension des bandes du drapeau tricolore |publisher=Franse Senaat |accessdate=11 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806181201/https://www.senat.fr/questions/base/2002/qSEQ020700563.html |archive-date= 6 Augustus 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die vlag se verhouding is “2:3” (twee in hoogte, drie in lengte). Die Franse driekleur ([[Frans]]: ''tricolore'') is een van die invloedrykste vlae in die geskiedenis met die driekleurskema wat deur talle ander volkere in [[Europa]] en die res van die wêreld aangeneem is, en, volgens die [[Encyclopædia Britannica]], het dit histories “in simboliese teenstand teen die outokratiese en kerklike koninklike standaarde van die verlede” gestaan.

Die koninklike regering het verskeie vlae gebruik, waarvan die bekendste ’n blou skild en goud [[Fleur-de-lis|fleurs-de-lis]] (die koninklike wapen van Frankryk) op ’n wit agtergrond is. Aan die begin van die [[Franse Rewolusie]] het die [[Parys]]e milisie, wat ’n sentrale rol in die bestorming van die [[Bastille (kasteel)|Bastille]] gespeel het, ’n kokarde in blou en rooi gedra,&lt;ref name=ansa&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2015/07/14/parigi-14-luglio-la-bastiglia-e-il-rosso-della-first-lady-messicana-angelica_5ffc5fb9-5c2f-406b-ab8c-99935f5c4428.html |title=Presa della Bastiglia, il 14 luglio e il rosso della first lady messicana Angelica |accessdate=9 Maart 2017}}&lt;/ref&gt; dié stad se tradisionele kleure. Volgens die Franse generaal Lafayette was wit die “antieke Franse kleur” en is by die militêre kokarde gevoeg om ’n driekleur (’n Franse nasionale kokarde) te skep.&lt;ref name=&quot;Lafayette&quot;&gt;{{en}} Marie Joseph Paul Yves Roch Gilbert Du Motier Lafayette (marquis de), ''Memoirs, correspondence and manuscripts of General Lafayette,'' vol. 2, bl. 252.&lt;/ref&gt;

Dié kokarde het deel geword van die Nasionale Garde se uniforms wat die milisie vervang het en onder bevel van Lafayette was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/history/washington-amp-lafayette-162245867/ |title=Washington &amp; Lafayette |publisher=Smithsonian Magazine |author=James Gaines |date=September 2015 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt; Die Franse kokarde se kleure en ontwerp vorm die grondslag vir die Franse vlag wat in 1790 aanvaar is.&lt;ref name=ilsole24&gt;{{it}} {{cite web|url=https://st.ilsole24ore.com/art/notizie/2011-03-03/storia-tricolore-nostro-viaggio-105431.shtml |title=La storia del tricolore |accessdate=5 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt; Die enigste verskil is dat die vlag van 1790 se kleure omgekeerd was. Die vlootvaandel – volgens ’n legende op versoek van die Konvensie deur [[Jacques-Louis David]] (1748–1825) geteken – is op 27 Pluviôse in die Jaar II, dus 15 Februarie 1794, goedgekeur,&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.francesoir.fr/lifestyle-vie-quotidienne/pourquoi-le-drapeau-francais-est-il-bleu-blanc-rouge |title=Pourquoi le drapeau français est-il bleu, blanc, rouge ? |publisher=Francesoir.fr |date=13 April 2015 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt; maar die oorsprong daarvan is ouer en gaan terug na die drie kleure van vryheid (op 14 Julie 1789), identies aan die drie kleure van die [[Amerikaanse Rewolusie]] en die [[vlag van die Verenigde State]], blou en rooi is ontleen aan die kleure van die stad Parys en dié van die Paryse Nasionale Garde, kleure wat die wit van koninklikes sou omring, en dus identies aan die drie kleure wat deur die verskillende Franse vlae van die ''Ancien Régime'' gebruik is. Die driekleurvlag is sedert 1794 die amptelike vlootvaandel van Frankryk en sedert 1812 die amptelike vlag van die leërs, met uitsondering van die monargiese herstelperiodes van 1814–1815 en 1815–1830. Sedert 1830 (met uitsondering van enkele dae tydens die Franse Rewolusie in 1848) is dit deurlopend die vlag van Frankryk en word in artikel 2 van die Franse Grondwet uit 1958 genoem.

== Gebruik van die drie kleure onder koninklikes ==
Die verduideliking hieronder oor die kleure volg die chronologiese volgorde van hul voorkoms.

Die gebruikte embleme weerspieël die drie tradisionele ordes van die samelewing, naamlik:
* ’n Godsdienstige vaandel wat eers die vaandel van Sint Denis was, dan die vaandel van [[Johanna van Arkel]] en toe [[Migael (aartsengel)|Sint Migael]];
* ’n koninklike of herskaplike standaard, in hierdie geval die [[fleur-de-lis]] op ’n blou agtergrond, dan die wit horing (ook deur die vloot aangeneem);
* ’n embleem vir die [[infanterie]], wat eers die rooi kruis op ’n wit agtergrond was, dan die wit kruis op ’n dikwels blou agtergrond (soos op die vlag van die handelsvloot).

=== Rooi ===
==== Die Oriflamme van Sint Denis ====
Rooi is die kleur van die abdy van Saint-Denis se vaandel wat in 1124 ontwerp is deur Suger, “vader van die land”. Hierdie rooi simboliseer die marteldood van Sint Denis, die eerste biskop van Parys.&lt;ref name=&quot;Richard&quot;&gt;{{fr}} {{cite book |author=Bernard Richard |title=Les emblèmes de la République |editor=CNRS Éditions |location=Parys |year=2012 |pages=430 |isbn=978-2-271-07299-3}}&lt;/ref&gt; Die grawwe van Vexin het oorlog gevoer as prokureurs van hierdie koninklike abdy wat deur Dagobert I gestig is. Toe Filips I van Frankryk in 1077 die Franse Vexin met die koninklike besit verenig het, het die koning hierdie amp as vaandeldraer en militêre verdediger van die abdy geërf. Die rooi gonfalon, gebruik deur die dapifer, sou nou langs Frankryk se eie vaandel verskyn. Die Engelse aanspraakmaker op die Franse troon is oorval en [[Karel VII van Frankryk|koning Karel VII]] het met die vaandel van Saint-Denis ten gunste van die standaard van Sint Migael weggedoen.&lt;ref&gt;{{fr}} Cf. Beaune, uitgawe II, afdeling 6, bl. 264–265.&lt;/ref&gt;

Die vaandel van Saint-Denis is vanaf ongeveer 1170 Oriflamme (“goudvuur”) genoem, afgelei van die standaard se naam wat in die [[Rolandslied]] aan [[Karel die Grote]] oorhandig word. Die Oriflamme was meer ’n teiken van legitimiteit om die [[Karolingers]] op te volg en dit het die teken van die Capetinger-konings se goddelike missie geword. In ’n begrafnisrede&lt;ref&gt;{{fr}} Manuscrit français de la Bibliothèque nationale de France n°B.N. FR 1371, fol. 10 v°.&lt;/ref&gt; wat in 1350 geskryf en aan die begin van die vyftiende eeu in die ''Chronique universelle'' opgeneem is, word die legende genoem dat [[Clovis I]] dit van God ontvang het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Colette Beaune |title=Naissance de la nation France – La France et son Histoire |volume=I |editor=Gallimard |work=Folio histoire |publisher=Éditions Gallimard |year=1993 |pages=86–87 |isbn=978-2-07-032808-6}}&lt;/ref&gt;

==== Die “ware kruis” van Sint Joris ====
[[Lêer:Red St George's Cross.svg|duimnael|Die Franse het tydens die [[kruistog]]te ’n rooi kruis op ’n wit agtergrond gedra. Die vlag is in 1283 deur die [[Walliesers]] gekonfiskeer en toe deur die [[Engelse]] gehys]]
[[Lêer:Genova denaro1.jpg|duimnael|[[Genua]]anse denarius, uitgegee vanaf 1139. Die voorkant, soos op die ''genovino'', toon die ''insignia cruxata comunis Janue'', wat vanaf 1218 in rooi op die wit veld van die stadsvlag verskyn het]]
Op 13 Januarie 1188 het die Latynse aartsbiskop van Tirus tydens ’n vergadering in Gisors die Franse koning [[Filips II van Frankryk|Filips II]], die [[Lys van monarge van Engeland|Engelse koning]] [[Hendrik II van Engeland|Hendrik II]] en die [[Vlaandere|Vlaamse]] graaf Filips I vernaam om die [[Heilige Land]] te red. Vervolgens het ’n nuwe kruistog plaasgevind. Hulle het ooreengekom dat die [[Franse]] ’n rooi kruis op ’n wit agtergrond, die [[Engelse]] ’n wit kruis op ’n rooi agtergrond en die [[Vlaminge]] ’n groen kruis op ’n wit agtergrond dra.&lt;ref&gt;R. de Hoveden, ''Chronica''.&lt;/ref&gt;

Geen van hierdie baniere het destyds enige nasionale betekenis gehad nie. Die rooi kruis is ’n kenteken van [[Jesus van Nasaret|Christus]] en ’n missie wat tradisie heg aan die nagedagtenis van [[pous Gelasius I]] wat die stede teen die Oos-Gotiese indringer, die Arian [[Theodorik die Grote|Theodorik]], bewapen het.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |author=G. Pagani |title=Cenno storico dello stemma di Milano. Dedicato all'onorevole consiglio comunale della città di Milano |pages=12 |publisher=Enrico Reggiani impr |location=[[Milaan]] |year=1903}}&lt;/ref&gt; Die dra daarvan was ’n eer waarop elke soldaat deur ’n wens aanspraak kon maak. Dit word geïdentifiseer met Sint Joris wat die draak bestry het en is reeds in Junie 1063 gebruik om die troepe van Roger de Hauteville aan te moedig tydens die slag van Cerami teen die [[Sisilië|Sisiliaanse]] [[Sarasene]].&lt;ref&gt;{{la}} {{cite book |author=Geoffroi Maleterre |title=De rebus gestis Rogerii Calabriae et Siciliae comitis et Roberti Guiscardi ducis fratris eius |edition=II, 33 |location=Mileto |year=1099}}&lt;/ref&gt; Die vaandel van Sint Joris het weer verskyn in Desember 1096 tydens die slag van Alcoraz teen die [[More]] van Al-Andalus en twee jaar later tydens die beleg van [[Antiogië]].

Die vaandel van Sint Joris is deur verskeie munisipaliteite wat in die Cisalpine-vlakte ontstaan het goedgekeur as ’n teken van hul openhartigheid teenoor die keiser.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |author=G. Bologna |title=Milano e il suo stemma |pages=16 |work=Argief van die burgerlike geskiedenis by die Trivulciana Biblioteek |location=[[Milaan]] |year=1989}}&lt;/ref&gt; [[Milaan]] het dit as een van sy baniere goedgekeur, ''Vexillum publicum'' genoem, wat in die ''carroccio'' van 1160 vertoon is.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite book |author=G. Bologna |title=Milano e il suo stemma |pages=18 |work=Argief van die burgerlike geskiedenis by die Trivulciana Biblioteek |location=[[Milaan]] |year=1989}}&lt;/ref&gt; Toe die pous dit in Gisors aan koning Filips oorhandig het, was die bedoeling van eersgenoemde duidelik om laasgenoemde in te sluit by die Welfen-party. Om vir die kruistog te wees, het ook beteken om vir die pous te wees. Die Genuaanse skepe wat die kruisvaarders vervoer het, het die kruis van Sint Joris vertoon. In 1218 is die ''insignia cruxata comunis Janue'' (embleem aan die kruis van die gemeente Genua) in die verowerde stad Ventimiglia gehys en dit het die embleem van dié Maritieme Republiek geword.

Vervolgens was dit ’n eer om die vaandel van Sint Joris te dra. Nadat hy op 22 Junie 1283 in die moeras by die berg Bera die laaste onafhanklike [[prins van Wallis]] (David ab Gruvuz wat sedert sy nederlaag by die brug oor die Irvonrivier op vlug was) gevange geneem en hom op 3 Oktober op Shrewsbury opgehang, getrek en gevierdeel het, is in Mei 1285 vir die Engelse koning [[Eduard I van Engeland|Eduard I]] en sy gesin ’n triomf in Londen gereël.  Tydens die seremonies in die [[Westminster-abdy]] is onder andere regaliërs van die ontslape Walliese koning Llywelyn ap Gruffydd wat die abt van Cymer, Huw ab Izhel, twee jaar tevore oorwen het, die “kroon van koning Arthur” en die kruis, glo gemaak uit die hout van die ware kruis, vertoon. Vervolgens is die rooi kruis, die simbool van die hele Ware Kruis, op sy beurt deur [[Engeland]] as sy embleem gekies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=W.G. Perrin |title=British Flags |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.169115 |pages=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.169115/page/n55 37]–38 |location=Cambridge |year=1922}}&lt;/ref&gt; Die [[Orde van die Kousband]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=J. Bengston |title=Saint George and the formation of English Nationalism |work=Journal of medieval and early modern Studies |pages=317–321 |year=1997}}&lt;/ref&gt; gestig teen 1348, het dit as die embleem van sy uitgebreide mag versprei oor [[Wallis]] en [[Skotland]], nadat dié gebiede met die slag van Dunbar oorwin en die Stone of Destiny na die Westminster-abdy geneem is.

Hierdie twee lande het egter stukke geword in die politieke spel van Frankryk in die stryd teen sy “oorerflike vyand”. In 1326 het die Franse koning [[Karel IV van Frankryk|Karel IV]], wat nogtans twee jaar tevore aan ’n ekspedisie teen Skotland deelgeneem het, in die Verdrag van Corbeil die Auld Alliance met Skotland hernu. In 1335 het sy opvolger, [[Filips VI van Frankryk|Filips VI]], vir sy bondgenoot ’n leër onder bevel van Rudolf II de Brienne gestuur. Op grond van die verdrag van 1213 wat tussen Filips II en Llywelyn ab Iorwerth onderteken is, het die Franse koning [[Karel V van Frankryk|Karel V]] vanaf 1372 tot in 1378 die aansprake van Owain Lawgoch op die Walliese koninkryk ondersteun. Vanaf die begin van die [[Honderdjarige Oorlog]] het die stede in [[Akwitanië]] waar die Swart Prins sy troepe saamgetrek het die Sint Joriskruis getoon. 22 jaar later, op 1 Desember 1420, toe die Engelse Parys, Saint-Denis en sy vaandel in beslag geneem het, het die rooi van die Sint Joriskruis, wat die Franse twee en ’n half eeue vroeër gedra het, eindelik die kleur van die Dauphin se vyande geword. Nadat hulle uit Bourges onttrek het, het hulle gekies om ’n wit kruis te dra en Sint Migael het hul beskermheer geword.

==== Galeie ====
Die fleur-de-lys se rooi is gekies as die standaard van die koninklike galeie, terwyl die koninklike skepe wit of soms wit fleurs-de-lys gebruik het.

=== Blou ===
==== Die Christelike Pallium ====
[[Lêer:Alberto Sotio - The Mourning Virgin Mary - Walters 371155.jpg|duimnael|links|upright|[[Maria]] in rou in haar asmantel – Spoleto, laat 12de eeu]]
[[Lêer:Lippo memmi, madonna della misericordia, Chapel of the Corporal, Duomo, Orvieto.jpg|duimnael|upright|Maria bedek die getroues met haar nou blou jas. Die tuniek is tradisioneel in rooi. Lippo Memmi, Orvieto, Middel-14de eeu]]
Sedert die Oudheid verwys die verwerping van die [[toga]] vir die pallium (“’n Toga-dekmantel”) na die gelofte om van die wêreld te onttrek. [[Tertullianus|Tertullianus van Pallio]] het hierdie gebruik in die Christelike tradisie gevestig. Vanaf die twaalfde eeu het nuwe pigmente verskyn, waaronder pastel vir klere en egte ultramaryn vir skilderye, waarvan die gebruik weens sy duur vervaardiging ’n teken van rykdom was. Eers later is kosmiese blou geassosieer met die mantel van die [[heilige]]s, dalk in teenstelling met die pers kleur van die keiserlike toga. Vervolgens het blou ’n simbool van geestelike grootheid geword.

Blou is die kleur van die Maagd Maria se mantel wat haar donker rouklere, geverf in swart of donkergrys, vervang het.&lt;ref name=&quot;Richard&quot; /&gt; Blou is ook die kleur van Sint Maarten se koorkap.

In die Karolingiese tydperk was die tradisie reeds gevestig om hierdie relikwie, waarvan geen direkte bron voor die 12de eeu die kleur spesifiseer nie, deur [[Clovis I]] as ’n palladium te gebruik.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Jean Rey |title=Histoire des drapeaux, des couleurs et des insignes de la monarchie française |volume=2 |editor=Techener |location=Parys |year=1837 |pages=417}}&lt;/ref&gt; Terwyl die Merowingiese konings dit tydens oorloë amper soos ’n towertoestel gedra het,&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Constant Leber |title=Des cérémonies du sacre, ou Recherches historiques et critiques sur les mœurs... dans l'ancienne monarchie |editor=Baudoin Fr |location=Parys |year=1825 |pages=145}}&lt;/ref&gt; is dit deur die Capetingers tydens hul kroningseremonieë gedra. Dit was die rede waarom hulle tydens dié seremonie ’n blou gekleurde jas gedra het.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Ontwikkeling van die Capetingers se wapens&quot;&gt;
Lêer:Pavillon royal de la France.svg| Die blou Capetingse banier is gedurende die Franse Renaissance steeds gebruik. Dit is nou die vlag van [[Île-de-France]].
Lêer:Arms of the Kingdom of France (Ancien).svg|Franse konings voor 1376
Lêer:Arms of the Kingdom of France (Moderne).svg|Franse konings ná 1376
Lêer:Armoiries Vermandois.svg|Rudolf I van Vermandois
&lt;/gallery&gt;

==== Die blou van Frankryk ====
Aan die begin van die Capetingers se bewind is die koorkap van Sint Maarten in blou gekleur. Vervolgens was blou nou verbonde aan die Franse konings en het baie vroeg in hul fleurs-de-lis-wapen verskyn,&lt;ref&gt;{{fr}} Cf. Beaune, ''op. cit''., IIde uitgawe, Hoofstuk 8, bl. 334–5&lt;/ref&gt; en vanaf die twaalfde eeu is dit in die militêre gebruik.&lt;ref&gt;{{fr}} Cf. Beaune, ''op. cit''., IIde uitgawe, Hoofstuk. 8, bl. 322&lt;/ref&gt; Die dra van die koorkap van Sint Maarten was die simbool van legitimiteit wat die [[Rooms-Katolieke Kerk]] aan die koning verleen het, veral ten tye van die kroning, en wederkerig van die beleid van die Frankryk onder die Capetingers, “die oudste dogter van die kerk”, wat na die [[biskop]]pe en die [[pous]] verwys het.

Die blou kleur is veral dié van die wapens van die koninklike dinastie se jonger takke, byvoorbeeld dié van Rudolf I van Vermandois, “geruite goud en blou”, tussen 1135 en 1145.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Michel Pastoureau |title=Bleu – Histoire d'une couleur |url=https://archive.org/details/bleufrencheditio0000mich |location=Parys |year=2002 |edition=2 |pages=[https://archive.org/details/bleufrencheditio0000mich/page/216 216] |isbn=978-2-02-086991-1}}&lt;/ref&gt;

=== Wit ===
==== Kruis van Sint Migael ====
[[Lêer:Pavillon de la France (17è siècle).svg|duimnael|Die wit kruis van Sint Migael, oorkant die rooi kruis van die Engelse, op ’n blou agtergrond, kleur van Sint Migael se koorkap en die Capetingers. Tydens die [[Honderdjarige Oorlog]] het dit as die militêre vlag van Frankryk gevestig]]
Tydens die kruistogte het die gebruik gevestig om mekaar in gevegte te onderskei deur kruise van verskillende kleure te vertoon en dié kruise is om praktiese redes dikwels tot dubbele kettings verminder. Sint Migael is met die krygskruis geassosieer en “kaptein van die hemelse leërs” genoem. Om die aartsengel aan te roep wat dan [[Satan]] vir sy kamp beveg is ’n manier om sy vyand te beledig en hom simbolies na die duiwel te stuur. Vanaf 1300, tydens die Vlaamse veldtogte, het in die koninklike leërs die gewoonte verskyn om tydens die aanroeping van Sint Migael ’n wit kruis te vertoon, aanvanklik as ’n band of ’n Latynse kruis.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Colette Beaune |title=Naissance de la nation France – La France et Dieu |volume=II |editor=Gallimard |pages=274 }}&lt;/ref&gt; Tydens die slag van Mons-en-Pévèle in 1304 was taktiek belangriker as simbole en kleure belangriker as vorms, en die Franse ridders het hulself gegord wat as ’n saamtrekteiken net voor die slag gedien het voordat hulle met wit ontmoetingsdoeke die stryd aangesê het.

Tydens die Honderdjarige Oorlog is die wit kruis teenoor die Engelse rooi kruis vertoon. In 1355 het Jan I van Armagnac daarop aangedring dat sy soldate ’n wit kruis op die grens van Guyenne moet dra.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Philippe Contamine |title=Guerre, État et société à la fin du Moyen Âge |editor=EHESS |location=Parys |year=1972 |pages=668–670 |isbn=978-2-7132-1816-3}}&lt;/ref&gt; Gedurende die [[somer]] van 1417, gekonfronteer met die bedreiging deur die Engelse troepe onder [[Hendrik V van Engeland|Hendrik V]] wat onder die embleem van die rooi kruis geveg het, is vir die inwoners van [[Orléans]] opdrag gegee om hul wapens te vat en hulle is beveel om ’n blou tunika met ’n wit kruis op die borskas te dra.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.stejeannedarc.net/articles_ligne/baraude_siege_orleans.php#II |title=Le siège d'Orléans et Jeanne d'Arc 1428–1429 |author=Henri Baraude |accessdate=25 Augustus 2010 |archive-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426075918/http://www.stejeannedarc.net/articles_ligne/baraude_siege_orleans.php#II |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Franse vlae tydens die Honderdjarige Oorlog&quot;&gt;
Lêer:Rédition de Jean le Bon.jpg|Die slag van Poitiers in 1356: Die Franse met die rooi kruis
Lêer:Vigiles du roi Charles VII 51.jpg|[[Boergondiërs (party)|Boergondiërs]] wat in 1418 die [[Sint Andreas]]kruis dra
Lêer:Vigiles du roi Charles VII 05.jpeg|Die beleg van Parys onder [[Johanna van Arkel]] in 1429: Franse met die wit kruis
Lêer:Vigiles du roi Charles VII 26.jpg|Die beleg van Rouen in 1449: Die Franse standaarde
&lt;/gallery&gt;

In 1418 het die laaste seun van [[Karel VI van Frankryk|Karel VI]], wat die vorige jaar die [[Karel VII van Frankryk|Dauphin]] geword het, die beeld van die gewapende Sint Migael wat die draak doodmaak aangeneem en dié aartsengel die beskermheer van Frankryk gemaak.&lt;ref name=&quot;Dnl&quot; /&gt; Vervolgens het die wit kruis van Sint Migael die embleem van die Franse soldate geword (’n simbool van lig in teenstelling met bloedrooi) en aan die anderkant is die aartsengel met hierdie kruis voorgestel.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.premiumorange.com/tapisseries-licornes/CHASSE/14b-%20L'Histoire%20de%20France%202%20-%20origines%20chr%E9tiennes.htm |title=Les sanctuaires royaux |work=Les Lieux de mémoire |publisher=La Nation |author=Colette Beaune |year=1986 |accessdate=25 Augustus 2010 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Hierdie teenoorstelling van die Engelse rooi kruis met die Franse wit kruis het ook in sykonflikte verskyn, soos dié tussen Armagnacs en Boergondiërs: laasgenoemde, bondgenote van die Engelse, het die rooi gespikkelde halssnoer op ’n wit agtergrond gedra, terwyl eersgenoemdes, sterk gekant teenoor die Engelse, ’n wit kruis en die bypassende serp gedra het.&lt;ref name=Dnl&gt;{{fr}} {{cite book |url=https://books.google.fr/books?id=RFPgjVg9Z4wC&amp;pg=PA83&amp;lpg=PA83&amp;dq=%22croix+blanche%22+%22armagnac%22+%221355%22&amp;source=bl&amp;ots=-9B4OgDCsw&amp;sig=XUdXUQ9vg98UDfjZ9_yqKcpRTXg&amp;hl=fr&amp;ei=uCxKTLPHGYSy0gTe5bCFCw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=8&amp;ved=0CCgQ6AEwBzgU#v=onepage&amp;q=%22croix%20blanche%22%20%22armagnac%22%20%221355%22&amp;f=false |author=Charlotte Denoël |title=Saint André:  culte et iconographie en France (ve-xve siècles) |publisher=[[École nationale des chartes|École des Chartes]] |year=2004 |pages=83, 91–92 |accessdate=25 Augustus 2010}}&lt;/ref&gt; In 1449 is Mauléon deur die [[Huis van Plantagenêt|Plantagenêt]]-ondersteuners verower en sy verdedigers moes tydens die oorgawe hul rooi kruise met wit kruise vervang.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Jean Chartier |title=Chronique de Charles VII roi de France |pages=130 |publisher=Pierre Jannet |location=Parys |year=1858}}&lt;/ref&gt; Volgens ’n legende het op 20 Augustus 1451 – die dag ná die geveg – die wit kruis van Sint Migael oor die verowerde Bayonne verskyn,&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Jean Chartier |title=Chronique de Charles VII roi de France |pages=320 |publisher=Pierre Jannet |location=Parys |year=1858}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Ph. Contamine |title=Prodige et propagande. Vendredi 20 août 1451, de 7 h à 8 h du matin : le ciel de Bayonne |publisher=B. Ribémont |work=Observer, lire, écrire le ciel au Moyen Âge |pages=63–86 |location=Parys |year=1991}}&lt;/ref&gt; en die oorwinnaars oortuig om hul kleure te verander en by die Valois-party aan te sluit.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Franse vlae tydens 17de en 18de eeue&quot;&gt;
Lêer:Naval Flag of the Kingdom of France (Civil Ensign).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die handelsvloot vanaf die 17de eeu tot 1790
Lêer:Rég du Roi 1757.png|{{FIAV|historical}} Banner van Sint Migael wat in 1757 deur die Koningsregiment aangeneem is, die belangrikste van die infanterieregimente
Lêer:Regiment de la marine 1757.jpeg|’n Infanteris wat in 1757 voor die wit vlag en die vaandel van Sint Migael poseer
&lt;/gallery&gt;

==== Simbool van heiligheid ====
[[Lêer:Panthéon Jeanne d'Arc détail3.JPG|duimnael|Die [[Johanna van Arkel|Maagd]] se standaard tydens die kroning van die “[[Karel VII van Frankryk|vriendelike dauphin]]”. ''Il avoit esté a la peine, c'estoit bien raison qu'il fust a l'honneur.'' (“Hy het pyn ervaar, sy verering was geregverdig”.)&lt;ref name=&quot;Jeanne17III&quot;&gt;Johanna van Arkel, aangehaal deur die klerk van die Engelse koning (Guillaume Manchon), {{fr}} [[Bibliothèque nationale de France|BNF]], côte ms. lat. 8838., Sesde privaat ondersoek van die verpligte verhoor, Kasteelgevangenis in [[Rouen]], 17 Maart 1431, in E. O'Reilly, ''Les deux procès de condamnation, les enquêtes et la sentence de réhabilitation de Jeanne d'Arc'', t. I, Plon, Parys, 1868.&lt;/ref&gt;]]
Aan die begin van die heraldiek teen die einde van die Hoog-Middeleeue het die metaalkleur silwer met die staal van die skild saamgegaan en die afwesigheid van kleur verteenwoordig. Lancelot is die “ridder met wit arms” omdat sy vader onbekend is. Sy geboorte plaas hom buite die familietwis van die ordaliese geveg en maak hom ’n kandidaat vir die titel “kampioen van God”, wat uiteindelik deur [[Parsival]] gewen is. Net God se oordeel kan aan hom die oorwinning besorg, wat hy elke keer wen, solank hy nie optree uit passie vir ’n aardse belang nie.

Die uitdrukking van hoogte bo die menslike toestand word verteenwoordig deur hermelienpels wat vir die geestelikes voorbehou was.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.luminessens.org/post/2017/01/03/lhermine |author=Anne |title=L'Hermine symbolisme |publisher=Association Luminessens |date=3 Januarie 2017 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt; Dit is op die wapen van die Koninkryk Jerusalem vertoon wat die tradisionele reëls oortree het deur ’n goue motief op silwer te plaas.

Wit was die kleur wat Johanna van Arkel in 1429 vir haar vaandel gekies het. Op grond van stemme wat sy toegeskryf het aan Sint Margaretha en Sint Catharina laat sy ’n skilder van Tours ’n wit standaard maak waarop God in die middel verskyn wat die bol omring het deur twee engele, die standaard van die “Koning van die hemel” genoem.&lt;ref name=&quot;Jeanne17III&quot; /&gt; Op advies van geestelikes is die [[Franciskane|Franciskaanse]] leuse “Jesus Maria” aan die kant aangebring.&lt;ref name=&quot;Jeanne27II&quot;&gt;Johanna van Arkel, aangehaal deur die klerk van die Engelse koning (Guillaume Manchon), {{fr}} [[Bibliothèque nationale de France|BNF]], côte ms. lat. 8838., Sesde privaat ondersoek van die verpligte verhoor, Kasteelgevangenis in [[Rouen]], 27 Februarie 1431, in E. O'Reilly, ''Les deux procès de condamnation, les enquêtes et la sentence de réhabilitation de Jeanne d'Arc'', t. I, Plon, Parys, 1868.&lt;/ref&gt; Aangesien God veronderstel is om die Franse party te ondersteun, is sy fleurs-de-lys in goud daargestel.&lt;ref name=&quot;Jeanne27II&quot; /&gt;

==== Koninklike bevelteken ====
[[Lêer:Vigiles du roi Charles VII 32.jpg|duimnael|Gedurende die Honderdjarige Oorlog het Franse soldate wit kruise begin gebruik om hulle van die Engelse met hul rooi kruise te onderskei]]
Tot die [[Franse Rewolusie]] was die wit kruis van Sint Migael op die tunieke en die standaarde die simbool van die Franse leër en sy onderafdelings.

Op 1 Oktober 1544 het [[Frans I van Frankryk|Frans I]] lesse uit die slag van Cérisoles getrek en die infanterie hervorm deur die pos van kolonel-generaal te skep wat die uitsluitlike bevel oor al die Franse kompanies gehad het,&lt;ref name=&quot;Expilly394&quot;&gt;{{fr}} {{cite book |author=Jean-Joseph Expilly |title=Dictionnaire géographique, historique et politique des Gaules et de la France |volume=2 |pages=394 |publisher=Desaint &amp; Saillant |location=Amsterdam |year=1764}}&lt;/ref&gt; wat, saam met die Honderd Switserse en die garnisoentroepe, die enigste infanterie-eenhede was (die Skotse wag en die gewone kompanies was berede). Hulle het bestaan uit dienspligtiges wat deur die munisipale milisies ingeroep en aan die koning beskikbaar gestel is in ruil vir ’n aansienlike vrystelling vir sy soldate. As sulks het hierdie “bands” hul eie standaarde gedra.

[[Gaspard de Coligny]] het sy funksie van kolonel-generaal, wat koning [[Hendrik II van Frankryk|Hendrik II]] op 29 April 1547 aan hom toevertrou het, by sy aanstelling as kaptein van die kompanies toegevoeg.&lt;ref name=&quot;Expilly394&quot; /&gt; Daarna het hy twee “kolonelkompanies” geskep wat geheel en al deur sy luitenante gewerf en gelei is.&lt;ref name=&quot;Expilly394&quot; /&gt; In 1552 het Andelot sy ouderling as admiral opgevolg en voortgegaan met ’n reorganisasie wat tot gevolg gehad het dat teen 1558, deur middel van ’n tussentydse uitoefening deur Montluc, die regimente tot stand gebring is.&lt;ref name=&quot;Expilly394&quot; /&gt; Dit was administratiewe reserwe-eenhede wat versamel was onder ’n kolonelkompanie onder bevel van ’n luitenantkolonel,&lt;ref name=&quot;Expilly394&quot; /&gt; met ’n aantal bandes wat gewissel het volgens die omstandighede en waarvolgens die gevegsorde aangepas is. Die bandes het hul vaandels by die oorspronklike ordonnansievlae van die regimente en die kolonelkompanie, oftewel eerste kompanies, gehou en volgens die wet ’n wit vlag vertoon: die kolonelvlag.&lt;ref name=&quot;Expilly394&quot; /&gt;

In teenstelling met die ruiterregimente, wat meestal ’n goue sonmotief onder Lodewyk XIV sou aanneem, het die lyntroepe se regimente almal die wit kruis aangeneem, wat, met die heeltemal wit vlag van hul kolonels, hul enigste ooreenstemmende punt was.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die ses groot ou corps&quot;&gt;
Lêer:Rég de Picardie 1558.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Picardie]]-regiment wat in 1558 uit die Picardie-bande geskep is
Lêer:Rég de Champagne.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Champagne-regiment wat in 1558 geskep is
Lêer:Rég des Gardes Navarre 1569.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Navarrese wagregiment wat in 1563 uit die Guyenne-bande geskep is
Lêer:Rég Gardes-Françaises 1569.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse wagregiment wat in 1563 geskep is
Lêer:Rég de Piémont 1585.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Piëmont]]-regiment wat in 1569 geskep is om die soldate van die Picardie-bande “oorkant die berge” wat in die oorloë in Italië geveg het, saam te voeg
Lêer:Rég de Normandie 1616.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Normandië]]-regiment wat in 1616 uit die Normandië-bande geskep is
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Dieselfde model is vir die vlae van die nuwe regimente bewaar&quot;&gt;
Lêer:Rég d Auvergne 1635.png|{{FIAV|historical}} ''Régiment d’Auvergne'', wat in 1635 deur die Hertogdom Auvergne geskep is, se witkruisvlag gedurende die ''Ancien Régime''
Lêer:Rég de La Sarre 1685.png|{{FIAV|historical}} ''Régiment de la Sarre'', die Saarregiment
Lêer:Rég du Roi 1663.png|{{FIAV|historical}} ''Régiment du Roi'', die koningsregiment van 1663 tot 1757
Lêer:Rég du Roi 1757.png|{{FIAV|historical}} ''Régiment du Roi'', die koningsregiment van 1757 tot 1791
Lêer:Rég de La Reine 1661.png|{{FIAV|historical}} ''Régiment de la Reine'', die [[Ryn]]regiment
Lêer:Flag of Levis.svg|{{FIAV|historical}} Generaal [[François Gaston de Lévis|Lévis]] se regimentele vlag in Noord-Amerika. Nou die amptelike vlag van [[Lévis]], Quebec
Lêer:Franche de la Marine1.jpg|Die voorrewolusionêre regimentele vlae het die vlag van Quebec geïnspireer (hier, die ''Compagnies Franches de la Marine'')
Lêer:Grenadier Pied 1 1812 Revers.png|{{FIAV|historical}} Regimentele vlag van die 1ste Regiment van Grenadiers van die Franse Keiserlike Wag, 1812
Lêer:Drapeaux 1RE et 2REI Paris 2003.jpg|Huidige regimentele vlae van die 1ste en 2de Regimente van die [[Franse Vreemdelegioen]]
&lt;/gallery&gt;

==== Wit pluim ====
Wit is die kleur wat tradisioneel met die Franse monargie geassosieer word, net só het dit die tradisionele monargisme ná die Franse Rewolusie verteenwoordig. Hierdie assosiasie het egter eers aan die einde van die sestiende eeu ontstaan, hoewel dit ’n reeks ouer tradisies voortsit. Dit is afkomstig van die die wit serp (die beroemde wit pluim) se aanvaarding deur [[Hendrik IV van Frankryk|Hendrik IV]] as ’n kenmerkende teken van die koninklike leërs in teenstelling met die [[Spanjaarde]] en [[Lotaringe]] se rooi of groen serp. Dit was in werklikheid die kleur van die [[Hugenoot|Hugenote]]-fraksie, waartoe hy behoort het voor sy troonbestyging. Sy opvolgers het die [[Protestantisme|Protestantse]] oorsprong laat verdwyn en sy [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] karakter beklemtoon.&lt;ref name=&quot;a&quot;&gt;{{fr}} {{cite book |author=Denise Turrel |title=Le blanc de France. La construction des signes identitaires pendant les guerres de Religion (1562–1629) |location=Genève |publisher=Droz |year=2005}}&lt;/ref&gt;

Ná die Hugenote-oorloë en die besluit van Hendrik IV om die Hugenote-wit as die saamtrekkleur aan te neem, het die serp en daarna die wit vlag die embleem van die Koninkryk Frankryk geword. Wit was veral die kleur van militêre bevel, aangesien offisiere helderder serpe gedra het sodat hulle deur hul mans herken kon word. Die regimente se kolonels het wit vlae met wit kruise gehad (dit was ’n aanpassing van hul eenheid se ordonnansievlae waar die gekleurde kwartiere deur wit kwarte vervang is). Die koning was die opperbevelhebber van die leërs en hy is op die slagvelde deur ’n wit vlag gekenmerk. Wit was dus van Hendrik IV tot in 1790 die kleur van die koninklike vlag.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.elysee.fr/elysee/elysee.fr/francais/les_symboles_de_la_republique/le_drapeau_francais/le_drapeau_francais.21111.html |title=Le drapeau français – Présidence de la République |publisher=[[Élysée-paleis]] |accessdate=21 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621075452/http://www.elysee.fr/elysee/elysee.fr/francais/les_symboles_de_la_republique/le_drapeau_francais/le_drapeau_francais.21111.html |archive-date=21 Junie 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die opvolgers van Hendrik IV, wat teen die godsdienstige partikularisme van die Protestante geveg het, het hierdie oorsprong onderdruk en aan wit ’n nuwe betekenis besorg. Die nederige en suiwer kleur van die Hugenote is dus vervang deur dié van die Maagd Maria, onder wie se beskerming Lodewyk XIII die koninkryk geplaas het.&lt;ref name=&quot;a&quot; /&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van die Koninkryk Frankryk&quot;&gt;
Lêer:Flag of France (XII-XIII).svg|{{FIAV|historical}} Banier van die Koninkryk Frankryk, 12de tot 13de eeu
Lêer:Bannière de France style 1500.svg|{{FIAV|historical}} Die blou Capetingse banier is gedurende die Franse [[Renaissance]] steeds gebruik. Dit is nou die vlag van [[Île-de-France]].
Lêer:Royal Standard of the King of France.svg|{{FIAV|historical}} Koninklike standaard van Frankryk en vlag van skepe wat koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]] vervoer het (1643-ontwerp)
Lêer:Naval Ensign of the Kingdom of France.svg|{{FIAV|historical}} Vlootvaandel van Frankryk vanaf die 17de eeu tot 1790
Lêer:Pavillon royal de France.svg|{{FIAV|historical}} Variant van die koninklike standaard van Frankryk wat die teenwoordigheid van die koning aangedui het (1643-ontwerp), ook tydens die Restourasie gebruik, 1814 tot 1830
Lêer:Royal Standard of King Louis XIV.svg|{{FIAV|historical}} Variant van die koninklike standaard van Frankryk (1643-ontwerp) en vlag van [[Nieu-Frankryk]]
Lêer:Royal flag of France during the Bourbon Restoration.svg|{{FIAV|historical}} Koninklike Standaard van Frankryk (1814-ontwerp)
Lêer:Flag of Royalist France.svg|{{FIAV|historical}} ’n Voorbeeld van ’n monargiese vlag wat tydens die rewolusie gebruik is
Lêer:Drapeau Armée Catholique et Royale de Vendée3.svg|{{FIAV|historical}} Vaandrig van die Vendée-regiment
Lêer:Flag of the Kingdom of France (1814-1830).svg|{{FIAV|historical}} Vlootvaandel voor 1789 en van 1814 tot 1830
Lêer:Drapeau blanc du Royaume de France (1825).svg|{{FIAV|historical}} ’n Soort wit vlag van die Koninkryk Frankryk wat tydens die hersteltydperk gebruik is, dit kan gesien word op die skildery van Louis-François Lejeune wat die toetrede van Karel X na Parys deur die versperring van die Vilette voorstel na sy kroning in 1825.
Lêer:Drapeau blanc du Royaume de France (1825) autre version.svg|{{FIAV|historical}} ’n Wit vlag tydens die hersteltydperk, 1814 tot 1830
&lt;/gallery&gt;

==== Moderne vlootvlag ====
Die militêre kleur wit was vanaf 1638 voorbehou aan oorlogskepe van die koninklike vloot, terwyl die galeie rooi vlae gebruik het. Die handelskepe moes tevrede wees met die blou vlae met die wit kruis op wat toe die bynaam “ou vlag van Frankryk” verkry het. Dit was een van hierdie ou vlae, gehys op [[Samuel de Champlain]] se boot, waarvan die vlag van Quebec ontleen is.

== Ontstaan van die vlag: die vereniging van die drie kleure ==
Die gewoonte om ’n nasie soos Frankryk met ’n vlag te verteenwoordig het eers in die 19de eeu ontstaan.

Daar was baniere wat gedien het as versamelingstekens vir ridderleërs en wapens van dieselfde verbond (soos vir ’n territoriale distrik van militêre inroeping in ’n graafskap, baronie, stad, bisdom of abdy). Hulle het ’n vorm en kleure gehad wat ontleen was aan die wapen van die graafskap of die stad.

=== Paryse kleure ===
In die middel van die veertiende eeu het Étienne Marcel (’n ryk kleedmaker wat provos geword het van die Paryse handelaars) blou en rooi as sy kleure aangeneem, wat toe die kenteken van sy ondersteuners en van die Echevinage geword het.&lt;ref name=RLs&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://pagesperso-orange.fr/jacques.cuny/Pages/PHistoire.htm |title=Histoire du blason de Paris |author=Robert Louis |work=Symboles de Paris |publisher=Orange |accessdate=10 Oktober 2009}}&lt;/ref&gt; As heerser oor die hoofstad het hy die gevangenskap van [[Jan van Frankryk|koning Jan]] benut om eensydig hervormings teen die Dauphin [[Karel V van Frankryk|Karel]] te probeer afdwing. Op 22 Februarie 1358 het hy saam met sy manne, wat onder sy oë twee moordenaars van die dauphin afgeslag het, die koninklike paleis van die Ile de la Cité binnegestorm; daarna het Marcel sy blou en rooi kappie op die kop van die jong regent wat sy gyselaar geword het opgesit. Ná die dood van die provos is blou en rooi saamgevoeg met die kleure van die deur die koning aangepaste Paryse wapen (in 1426 is die fleurs-de-lys eindelik bo die silwer skip uit die seël geplaas).&lt;ref name=&quot;RLs&quot; /&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Simbole van Parys&quot;&gt;
Lêer:Assassinat marechaux.jpg|Slagting van die Dauphin-adviseurs deur Paryse oproermakers met die blou en rooi kappie
Lêer:Armes ville de Paris.jpg|Uitbeelding van die Paryse wapen (16de eeu)
&lt;/gallery&gt;

=== Handelsmerk van die Ile-de-France in die 14de eeu ===
[[Lêer:Sacre de Philippe Auguste.jpg|duimnael|Kroning van [[Filips II van Frankryk|Filips II]] in die ''Grandes Chroniques de France'' deur [[Karel V van Frankryk|Karel V]], 14de eeu, wat die geskiedenis van die Franse konings weergee. Die uitbeeldings het ’n driekleurraam]]
Baie manuskripte bevat miniature met ’n driekleurige raam wat ’n handelsmerk van die Ile-de-France in die 14de eeu was. Die drie gepaardgaande kleure was ook sedert die Middeleeue die Franse koning se kleure.

Die perkament ''Les Décades de Tite-Live''&lt;ref&gt;Akwitaanse Museum, Bordeaux. Deposito van Bordeaux se munisipale biblioteek. Inv. Ms 730.&lt;/ref&gt; vertaal deur Pierre Bersuire en geïllustreer deur die ''Maître des boqueteaux'' se werkswinkel in die middel van die 14de eeu, vertel die [[Antieke Rome]] se geskiedenis. Dit is die vertaling van Titus Livius wat Jan van Frankryk toevertrou het aan Bersuire, prior van Saint-Éloi de Paris, wat hy van 1352 tot 1359 gedoen het. Dié manuskrip bevat 109 miniatures, met die driekleur-fraiing as die Ile-de-France se handelsmerk in die 14de eeu. Hulle hou min of meer goed verband met die teks en verteenwoordig in werklikheid ’n beeld van die Franse samelewing in daardie tyd. Die soort klere en wapenrusting is as ’t ware ’n kenmerk van [[Karel V van Frankryk|Karel V]] se bewind (1364–1380).

=== Kleure van die Franse koning sedert die Middeleeue ===
[[Lêer:Grand Royal Coat of Arms of France &amp; Navarre (1).svg|duimnael|Die wapen van die Koninkryk Frankryk tot die Franse Rewolusie. Sedert Hendrik, koning van Navarra, ook koning van Frankryk geword het onder die naam [[Hendrik IV van Frankryk|Hendik IV]], is die wapen van Navarra bygevoeg]]
Verskeie Franse konings het die gepaardgaande blou, wit en rooi as hul kleure gebruik. Dit is byvoorbeeld die geval by Karel V of Karel IX. Ander konings, soos Karel VII, het soortgelyke kombinasies gebruik waar groen blou vervang het. Vanaf Hendrik IV se bewind (1589–1610) was huishoudelike personeel onder die gesag van die Franse koning geklee in ’n wit kleur versier met blou en rooi. Die Franse wagte, wat ingeroep is om die veiligheid van die koning te verseker, het inderdaad die drie kleure op hul uniform en die embleem van hul regiment gebruik. Hulle het ná die Franse Rewolusie hul kleure behou en die Nasionale Garde geword.

Hendrik IV het selfs die drie kleure aanbeveel aan die ambassadeurs van die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Verenigde Provinsies]], ’n nuwe onafhanklike staat, wat dit sy [[Vlag van Nederland|nasionale vlag]] gemaak het. Die rooi is aanvanklik vervang met oranje, die kleur van die Huis van Oranje, voordat dit weer een van die Nederlandse kleure geword het.

Vanaf Hendrik IV het elke soewerein van die Bourbon-dinastie die titel “Koning van Frankryk en Navarra” gedra en ’n deels blou en rooi skild gebruik met die wapens van die twee koninkryke op.

=== Die kleure in oorsese gebiede ===
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die kleure in oorsese gebiede&quot;&gt;
Lêer:Rég de Poitou 1682.png|{{FIAV|historical}} Ordonnansievlag van die Poitou-regiment wat in 1616 geskep en van 1665 tot 1682 aan die [[Franse Wes-Indiese Kompanjie]] oorgedra is
Lêer:Per mar et terras.png|{{FIAV|historical}} Vlag van die ''Compagnies franches de la marine'', 1690 tot 1761
&lt;/gallery&gt;

=== Die kleure van Nieu-Frankryk in Noord-Amerika ===
Teen die einde van die 18de eeu het Britse soldate en Amerikaanse militêr swart kokardes gedra, veral in gevegte teen die Franse verdedigers van [[Kanada]] gedurende die [[Sewejarige Oorlog]]. Met die onafhanklikheidsverklaring van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het die opstandelinge die kokarde behou, maar met die aankoms van [[Comte de Rochambeau|Rochambeau]] se troepe in 1780 wat die wit kokarde gebruik het, is met [[George Washington]] ooreengekom dat die geallieerde troepe ’n swart-wit uniekokarde sou dra.

Volgens Michel Pastoureau het blou en rooi tot in 1789 net in ’n mindere mate die stad Parys verteenwoordig, waarvoor rooi en bruin (rooi-bruin) aansienlik meer gebruik is. Die kombinasie van blou, wit en rooi het opnuut gewild geword nadat Frankryk die Verenigde State gehelp het om sy onafhanklikheid te verkry (met die [[Vlag van die Verenigde State|kleure van die nuwe nasie]] wat aan [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|dié van Groot-Brittanje]] ontleen is). Vanaf die 1770’s het in beide Frankryk en [[Europa]] alle ondersteuners van vryheid die driekleur getoon, net soos by die hof.

’n Eeu later is die kokardes van Britse vliegtuie vir die Franse kokardes aangepas (deur die kleure om te keer), terwyl die vlae van [[New York]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=John B. Pine |title=Seal and flag of the city of New York : authorized by the committee appointed by the mayor to commemorate the two hundred and fiftieth anniversary of the installation of the first mayor and board of aldermen of the city of New York on June 24, 1665, and the adoption of the official city flag on June 24, 1915 |editor=New York : G. P. Putnam's Sons |year=1915 |pages=66 |url=https://archive.org/details/sealflagofcityof00pine |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt; en sekere [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstate]] geïnspireer is deur die Franse driekleur.

Die ontstaan van die Franse vlag bly egter ’n min bestudeerde en omstrede onderwerp.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Michel Pastoureau |title=Dictionnaire des couleurs de notre temps: symbolique et société |publisher=Christine Bonneton Éditeur |location=Parys |year=Oktober 2007 |isbn=978-2-86253-416-9 |url=https://books.google.fr/books?id=ux3MwbTlUWgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22michel+pastoureau%22#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |pages=32–37 |accessdate=30 Oktober 2009 |archive-date= 9 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140509052810/http://books.google.fr/books?id=ux3MwbTlUWgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=%22michel+pastoureau%22#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die kleure in Frans-Noord-Amerika&quot;&gt;
Lêer:Rég de Carignan-Salières 1665.png|{{FIAV|historical}} Vlag spesiaal ontwerp vir die verdedigingsmissie van [[Nieu-Frankryk]], gebruik van 1665 tot 1671 deur ’n eenheid wat uit die Carignan-Sallières-regiment gevorm is.
Lêer:Old Acadia Flag.svg|{{FIAV|historical}} Ou vlag van Akadië
Lêer:Old Flag Louisianna.svg|{{FIAV|historical}} Ou vlag van [[Louisiana (Nieu-Frankryk)|Louisiana]]
Lêer:Flag of Acadia.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Akadië aangeneem deur die Akadiërs op 15 Augustus 1884 tydens ’n nasionale byeenkoms in Miscouche
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Simbole van die Amerikaanse rewolusie&quot;&gt;
Lêer:Infantry, Continental Army, 1779-1783.jpg|Infanterie van die Amerikaanse leër (1779–1783) met swart en wit kokardes
Lêer:Flag of the United States (1777–1795).svg|{{FIAV|historical}} [[Vlag van die Verenigde State]], 1777 tot 1795
Lêer:Yorktown80.JPG|Franse (links) en Amerikaanse (regs) troepe tydens die [[Amerikaanse Onafhanklikheidsoorlog]], 1781
&lt;/gallery&gt;

=== Grondwetlike monargie, Republiek, Eerste Keiserryk ===
==== Rewolusionêre kokardes ====
[[Lêer:Castanea.JPG|duimnael|Die groen blare van die kastaiingbruin was op 12 Julie 1789 ’n rewolusionêre simbool van die Franse]]
Op Sondag, 12 Julie 1789, het [[Camille Desmoulins]] in die tuin van die koninklike paleis ’n groen blaar geneem en dit op sy hoed geplaas. Hy het die skare aangemoedig om dieselfde te doen: hierdie gebaar het na ’n algemene mobilisasie verwys. Hulle het vinnig besef dat groen die kleur van die baie ongewilde Comte d’Artois was (die toekomstige [[Karel X van Frankryk|Karel X]]) en hulle het gehaas om die groen kokardes met verskillende kleure te vervang, dikwels wit of rooi. Ná die bestorming van die [[Bastille (kasteel)|Bastille]] het die blou en rooi kokarde gewild geword omdat dit dié van die Paryse munisipale wag was. Daar is ook gesê dat twee Franse Gardes in triomf deur die hele Parys gedra is omdat hulle die eerstes was wat die Bastille binnegegaan het: hul uniforms was driekleurig.

Tydens die rewolusie het die vegters van Parys dus ’n blou en rooi kokarde gedra, die kleure van die stad. Enkele dae ná die bestorming van die Bastille het La Fayette die idee gehad om wit (simbool van die Koninkryk Frankryk) in hierdie kokarde te integreer wat onmiddellik ’n groot sukses was. Dit is moontlik dat La Fayette, wat pas saam met die Amerikaanse opstandelinge geveg het, deur die drie kleure aan die Amerikaanse kokardes, waaronder hy geveg het, herinner is. Op Vrydag, 17 Julie 1789, is Lodewyk XVI na die stadsaal van Parys waar hy die driekleurkokarde tydens die gewapende rewolusie ontvang het. Dit is moontlik dat die vereniging van blou, rooi en wit op hierdie dag deur die koning vir die Paryse munisipale wag as ’n amptelik erkende eenheid van die Franse weermag goedgekeur is.

Die kleure blou, wit en rooi is al lank saam of afsonderlik as ’n simbool van staatsowerheid in Frankryk gebruik. ’n Kokarde was egter net ’n kenteken van ’n militêre eenheid: dit was nog nie ’n nasionale embleem nie.

Die drie kleure blou, wit en rooi was die dominante kleure op die meeste vlae van die Paryse Nasionale Garde in 1789.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b105381757/f23.planchecontact |title=Drapeaux de la Garde Nationale de Paris en 1789 |publisher=BNF Gallica |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Die Nasionale Vergadering het op 20 Maart 1790 besluit “wanneer die munisipale beamptes aan diens is, sal hulle ’n serp in die drie kleure van die land as ’n kenmerk dra: blou, rooi en wit”.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.senat.fr/questions/base/1989/qSEQ890906457.html |title=Insignes de fonction des maires et adjoints |publisher=Franse senaat |date=28 September 1989 |accessdate=21 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Simbole van die Franse rewolusie&quot;&gt;
Lêer:The french tricolor cockade.svg|Die Franse kokarde, geskep in Julie 1789
Lêer:Bonnet Phrygien.png|Frigiese pet met die driekleurige kokarde
Lêer:Garde national 1791.jpg|Infanteris van die Nasionale Garde, 1791
Lêer:Flag of Paris.svg|{{FIAV|normal}} Die vlag van die stad [[Parys]], bron van die driekleur se blou en rooi bane
Lêer:Grandes Armes de Paris.svg|Wapen van Parys
Lêer:CharlesThevenin-FeteDeLaFederation.JPG|''La Fête de la Fédération, le 14 juillet 1790, au Champ-de-Mars''
Lêer:Sansculottes.jpg|Sansculotte met rewolusionêre kokardes
&lt;/gallery&gt;

==== Die driekleurige baniere ====
Die kokarde het spontaan aanleiding gegee tot driekleurvlae, meestal met horisontale strepe, soos dié wit-rooi-blou wat op 14 Julie 1790 bo die platform van die Fête de la Fédération geïnstalleer is.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Rewolusionêre vlae&quot;&gt;
Lêer:Drapeau révolutionnaire 1.svg|{{FIAV|historical}} Rewolusionêre vlag vir die Federasiedag
Lêer:Drapeau révolutionnaire 2.svg|{{FIAV|historical}} Rewolusionêre vlag vir die teregstelling van Lodewyk XVI
Lêer:Drapeau révolutionnaire 3.svg|{{FIAV|historical}} Rewolusionêre vlag vir die Fees van die Opperwese
&lt;/gallery&gt;

==== Die eerste twee driekleurige vlootvaandels ====
[[Lêer:David Self Portrait.jpg|duimnael|upright|Selfportret van [[Jacques-Louis David]] (1794) – [[Louvre]], Parys]]
In 1765 het burgerlike reders amptelik die reg verkry om die koning se wit vlag (dié van oorlogskepe) op hul skepe te laat wapper pleks van hul talle blou en wit vlae; dus kon die stande van dieselfde land vir die eerste keer in die geskiedenis, hetsy handelaar of militêr, dieselfde nasionale vlag vertoon.&lt;ref name=Grh&gt;{{fr}} {{cite book |url=https://books.google.fr/books?id=BY1WAAAAMAAJ&amp;pg=PP5&amp;dq=%22la+france+maritime%22+%22tome+premier%22#v=onepage&amp;q=%22la%20france%20maritime%22%20%22tome%20premier%22&amp;f=false |title=La France maritime |author=Amédée Gréhan |year=1837 |pages=113–120 |accessdate=22 Oktober 2009}}&lt;/ref&gt;

Die driekleur het uit ’n voorval ontstaan. Op 16 September 1790 moes ’n eskader [[Brest]] op pad na [[Haïti|Saint-Domingue]] verlaat om ’n slaweopstand vir vryheid te onderdruk. Die matrose het in ’n rewolusionêre gees egter geweier om gehoorsaam te wees en het so ver gegaan om die wit vlag wat op hul skepe gewapper het, te betwis en gedreig om in opstand te kom omdat die nasionale vlag van 1790 te veel ruimte gegee het aan die uniform van hul offisiere (die wit een) en te min aan hulle s’n (die blou uitrusting met ’n rooi gordel). Die Nasionale Grondwetlike Vergadering is ingeroep en het oorweeg om ’n nuwe nasionale vlag te skep al dan nie. Die tradisionaliste wou die wit vlag weens die ryk vlootgeskiedenis behou en het geweier om die Nederlandse driekleur met drie driekleurige, maar horisontale bane aan te pas.

Baron Jacques-Francois de Menou (die toekomstige generaal Abdallah Menou) het die idee verdedig om ’n nuwe driekleurvlag aan te neem, en die Marques de Mirabeau het in beginsel die keuse van wat beskou is as die nuwe nasionale kleure en dié van die vryheid ondersteun.

Die driekleurige vlag het by die leërs op inisiatief van graaf Henri de Virieu, verteenwoordiger van die adelstand Dauphiné by die Estates General verskyn. Hy het voorgestel dat die Nasionale Vergadering op 20 Oktober 1790 die maritieme vlag met ’n blou, wit, rooi vlag vervang “omdat die kleur wat dié van die pluim van Hendrik IV was, aangesluit het by dié van die herwonne vryheid”; in sy nasleep het die hertog van Choiseul-Praslin voorgestel dat ’n soortgelyke das aan die vlag van die leër geheg word.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Daniel de Montplaisir |title=Le comte de Chambord, dernier roi de France |url=https://archive.org/details/lecomtedechambor0000mont |location=Parys |publisher=Perrin |year=2008 |pages=[https://archive.org/details/lecomtedechambor0000mont/page/442 442]}}&lt;/ref&gt;

Op 21 Oktober het die Vergadering besluit dat die nasionale vlag wit met ’n driekleurige kwartaal sou wees (besonderhede is na die vlootkomitee verwys). Die ordonnansie van 24 Oktober 1790 het die volgende bepaal: ’n boogspruitvlag (vir amptelike seremonies, aan die voorkant van oorlogskepe) met drie vertikale bane in rooi, wit en blou; ’n gewone vaandel; laasgenoemde was wit, in die kleur van Frankryk, en dit het ’n kanton met drie vertikale bane in rooi, wit en blou getoon. Die reghoekige kanton is omring deur ’n wit rand aan die binnekant en begrens aan die buitekant deur ’n blou rand aan die skag en rooi na die drywende deel; hierdie tweede grens was bedoel om die twee wit dele van mekaar te skei.&lt;ref name=&quot;Grh&quot; /&gt; Dit was die eerste driekleurige nasionale embleem.

Vir ’n tweede nasionale driekleurvlag wat op 15 Februarie 1794 goedgekeur is (besluit van 27 Pluviôse in die Jaar II), lui die huidige bepaling “blou aan die mas, wit in die middel en rooi aan die wapperkant”. Die vergadering het die bekende nasionale skilder [[Jacques-Louis David]] gevra om “die tekeninge van die nuwe vlag aan die land te verskaf”. Hierdie vlagverandering het vanaf 20 Mei 1794 op die skepe in werking getree (1 Prairial).&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Gustave Desjardins |title=Recherches sur les drapeaux français |url=https://archive.org/details/recherchessurle00desjgoog |editor=Morel |year=1874 |pages=[https://archive.org/details/recherchessurle00desjgoog/page/n134 115]}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die vertikale driekleur&quot;&gt;
Lêer:Flag of France (1790-1794).svg|{{FIAV|historical}} Beaupré-vlag wat deur die Grondwetlike Vergadering op 24 Oktober 1790 goedgekeur is
Lêer:Flag of French-Navy-Revolution.svg|{{FIAV|historical}} Eerste nasionale vlag wat deur die Grondwetlike Vergadering op 24 Oktober 1790 goedgekeur is
Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|{{FIAV|historical}} Tweede nasionale vlag wat deur die Konvensie op 15 Februarie 1794 goedgekeur is, die vlag van Frankryk sedert 1794 (onderbreek in 1815–30 en 1848)
Lêer:Drapeau france 1848.svg|{{FIAV|historical}} Die Tweede Franse Republiek se variant van die driekleur, 24 Februarie tot 5 Maart 1848&lt;ref name=secrep&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.persee.fr/doc/r1848_1155-8806_1931_num_28_139_1209_t1_0237_0000_2 |title=Les couleurs du drapeau de 1848 |publisher=Persée |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;
Lêer:Execution robespierre, saint just....jpg|[[Maximilien Robespierre|Robespierre]] se teregstelling in 1794
&lt;/gallery&gt;

Die vlootvaandel is toe aangeneem as die nasionale vlag; dit is in die [[Tuileries-paleis]] vertoon toe die eerste konsul [[Napoleon Bonaparte]] op 19 Februarie 1800 daar ingetrek het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://pagesperso-orange.fr/sfvexillo/page6.html |title=L’histoire du drapeau français |publisher=Société française de vexillologie |accessdate=28 Oktober 2009}}&lt;/ref&gt;

==== Militêre vlae en die Napoleontiese standaardisering ====
Die vlae van die weermag vanaf 1791, soos dié van die nasionale wag vanaf 1789 (aangebied deur die Paryse distrikte), bevat al die drie kleure, maar in verskeie denkbeeldige maniere volgens die destydse gebruik. Tydens die slag van Pont d’Arcole het Napoleon Bonaparte ’n wit standaard met ’n goue liktorbalk in die middel en vier blou en rooi diamante in die hoeke vertoon. Hierdie variëteit het aan die tradisie van vlae voldoen. Dit was vanaf die begin sigbaar (’n kokarde, waarvan die kleure op verskillende maniere bo-op mekaar geplaas is en nie by ’n eenvormige volgorde gevoeg is nie).

Onder Napoleon Bonaparte het die vlae van die regimente dikwels ’n wit kruis met fraiings in rooi, blou of groen gehad. Die ontwerpe het gewissel van regiment tot regiment.

Die eerste standaardisering van regimentele vlae dateer uit 1804: ’n wit vierkant in die middel en afwisselende blou en rooi driehoeke in die hoeke met goue inskripsies in die middel. Hulle het die naam van arende gedra, met verwysing na dié wat nageboots is uit die [[Romeinse Ryk]] wat die paal bekroon het.

Die vertikale streepontwerp van die vlae is in 1812 vir die vlae van die leër aangeneem, met goue inskripsies op die wit velde.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Drie kleure op die Franse keiserlike vlae&quot;&gt;
Lêer:La Bataille du Pont d'Arcole.jpg|Napoleon met ’n vlag tydens die slag van Pont d’Arcole in 1796
Lêer:Imperial Standard of Napoléon I.svg|{{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van [[Napoleon Bonaparte]]
Lêer:David - Le Serment de l'armee fait a l'Empereur.png|''Die uitdeling van die arende'' (1810), Jacques-Louis David
Lêer:Drapeau de la Garde Impériale 1804 Avers.svg|{{FIAV|historical}} ’n Voorbeeld van ’n regimentele vlag soos gebruik tussen 1804 en 1812. Hier die keiserlike Garde.
Lêer:Drapeau de la Garde Impériale 1804 Revers.svg|{{FIAV|historical}} Die agterkant met die leuse van die Grande Armée en eenheid
Lêer:Montfort - Adieux de Napoleon a la Garde imperiale.jpg|Napoleon se afskeid van die keiserlike wag in die Cheval-Blanc-binnehof van die Fontainebleau-paleis, 1815
&lt;/gallery&gt;

=== Instelling van die driekleurvaandel ===
[[Lêer:Coat of Arms of the July Monarchy (1831-48).svg|duimnael|Wapen van Frankryk onder die Juliemonargie]]
Ondanks die onwilligheid van die leër en ’n groot deel van die land om die driekleur te laat vaar,&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Emmanuel de Waresquiel |title=Talleyrand : Le Prince immobile |url=https://archive.org/details/talleyrandleprin0000ware |publisher=Fayard |year=2003 |pages=[https://archive.org/details/talleyrandleprin0000ware/page/455 455]}}&lt;/ref&gt; is in 1814 met die Restourasie die wit vlag weer ingestel.

In 1793 het die sogenaamde nasionale kleure (donkerblou, wit en rooi) die kleure van die lyninfanterie vervang. Aangesien hy wou wegdoen met die herinneringe aan Napoleon, het [[Lodewyk XVIII van Frankryk|Lodewyk XVIII]] op 15 Julie 1815 die regimente en diensplig afgeskaf, en departementele legioene geskep wat hy in wit uniforms geklee het. Die ordonnansie van 23 Oktober 1820 het die legioene in 60 lynregimente en 20 ligte regimente omgeskep en aan die infanteriste die blou jas gegee. Met ’n blou broek het die infanterie in Spanje en Morea geveg. In 1829 is die rooi broek aangeneem en in 1830 het hulle in [[Algiers]] voet aan wal gesit.

[[Lodewyk Filips I van Frankryk|Lodewyk Filips I]], wat in Valmy en Jemmapes geveg het, het in 1830 die driekleurvlag (sowel as die kokarde) onder die Juliemonargie herstel. Die skag is met ’n haan versier.

Die rewolusie van 1848 het vir ’n oomblik geleun na die rooi vlag, met verwysing na die rooi vlag wat die Nasionale Garde tydens die instelling van [[krygswet]], ’n uitvinding van die Franse Rewolusie, gehys het. Die rooi vlag, ’n teken van krygswet, is op 17 Julie 1791 gebruik toe die Nasionale Garde op ’n betoging op die [[Champ-de-Mars (Parys)|Champ-de-Mars]] losgebrand het. Die vlag wat die onderdrukking van die opstandige mense gesimboliseer het, is deur hulle as ’n embleem opgeneem. Hierdie omkeer van die rooi vlag se betekenis was deel van ’n klassieke proses om eie simbole te skep en toe te pas, waarby die betrokke groep of bevolking die simbool van sy onderdrukking as ’n embleem oorneem. Die rooi vlag is vervolgens deur die versetstryders in die [[staatsgreep]] van 1851, daarna deur die [[Paryse Kommune]] van 1871 en deur die [[Bolsjewis]]te tydens die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie van 1917]] gehys.

Die digter Lamartine (gebore op die dag van die aanneming van die nuwe vlag) het egter die driekleur voorgestel as die vlag van die Tweede Republiek wat ná die Rewolusie van 1848 gestig is. In ’n toespraak aan die skare in 1848 het die digter die blou-wit-rooi vlag verdedig en aangevoer dat dit “saam met die Republiek en die Ryk die wêreld vol gegaan het, terwyl die rooi vlag net die Champ-de-Mars in die bloed van die mense omring het”. Die haan wat die skag versier het, is vervang deur die spiespunt wat sedertdien gebruik word.

In 1873 het die terugkeer na die monargie misluk as gevolg van die kompromislose weiering van die legitieme Franse troonopvolger, Henri d’Artois, graaf van Chambord, om die driekleur te aanvaar. Hy het egter vereis dat Frankryk na die wit vlag van die ''Ancien Régime'' terugkeer. In sy manifes van die wit vlag van 5 Julie 1871, herhaal deur ’n brief op 23 Oktober 1873, het hy geweier om die wit vlag te laat vaar ten gunste van die driekleurvlag, ’n nalatenskap van die Franse Rewolusie, wat die hoop op ’n vinnige monargiese herstel vernietig het (“Hendrik V kan nie afstand doen van die wit vlag van Hendrik IV nie”). Charles Maurras het later geskryf: “hy was meer ’n koninklike priester en ’n pous as ’n koning”.

In Vendée, ’n streek met ’n monargiese (legitimistiese) tradisie, is die driekleur eers in 1916 binne [[Kerk (gebou)|kerke]] toegelaat.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Franse vlae tydens die Restourasie, die Tweede Keiserryk en die Derde Republiek&quot;&gt;
Lêer:Louis XVIII relevant la France.jpg|Allegorie van restourasie (met wit vlae op die agtergrond)
Lêer:L'avènement de Louis-Philippe.jpg|Die aankoms van Lodewyk Filips I voor die stadsaal van Parys op 31 Julie 1830
Lêer:La Fayette et Louis-Philippe - 31 juillet 1830.jpg|La Fayette omhels die hertog van Orleans op die balkon van die stadsaal
Lêer:Drapeau au vent 4.jpg|Ontstaan van die driekleur volgens ’n kunstenaarvoorstelling, Poskaart, Julie 1830
Lêer:Louis-Philippe de Bourbon crop.jpg|Lodewyk Filips I
Lêer:Socialist red flag.svg|Sosialistiese repliek van die Tweede Republiek se vlag
Lêer:Lar9 philippo 001z.jpg|duimnael|''Lamartine, voor die Hôtel de Ville, Parys, verwerp die Rooi Vlag, 25 Februarie 1848'', skildery deur Henri Felix Emmanuel Philippoteaux
Lêer:Imperial Standard of Napoléon III.svg|{{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van [[Napoleon III van Frankryk|Napoleon III]]
Lêer:Napoléon III recoit les souverains et les personnages illustres qui ont visité l’exposition universelle de 1867.jpg|Napoleon III Bonaparte tydens die [[Wêreldtentoonstelling]] in 1867
Lêer:Jewish prayer for Napoleon III (in French) (26705300506).jpg|[[Judaïsme|Joodse]] gebed vir Napoleon III (in Frans)
Lêer:Imperial Standard of Napoléon Eugène Bonaparte.svg{{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]], nooit gekroon nie
Lêer:Siege of Paris.jpg|Allegorie oor die beleg van Parys, 1870
Lêer:Henri-de-Chambord.jpg|Henri d’Artois, graaf van Chambord (1820–1883)
Lêer:Count Henri of Chambord's Flag of France accurate version.svg|{{FIAV|historical}} Die Franse ''tricolore'' met die koninklike kroon en fleur-de-lis is moontlik deur Henri d’Artois in sy jeug ontwerp as kompromis maar dit is nooit amptelik gemaak nie en hy het dit self verwerp toe die troon in 1870 aan hom gebied is&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://lafrancedurenouveau.blogspot.com/ |title=La France du Renouveau – Bourbon Royalist design |publisher=lafrancedurenouveau |accessdate=23 Junie 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Whitney Smith |title=Flags through the ages and cross the world |publisher=McGraw-Hill Book Company |year=1975 |pages=75}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

=== Ontwikkeling van die vlag ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-bgcolor=#cccccc
! Politieke stelsel !! Tydperk !! Nasionale vlag !! Nasionale vaandel !! Skag !! Grondwette en wette
|- valign=&quot;top&quot;
| rowspan=2 | Monargie || 12de–17de eeu || colspan=2 | Daar was geen nasionale vlag nie, maar koninklike wapens wat as merke op alles wat koninklik was gedien het (geboue, publikasies, seëls, munte, ens.). ’n Vlag in ’n moderne vorm het drie fleurs-de-lis op ’n blou agtergrond getoon. Elke regiment het sy eie baniere, vaandels en gedrukte afwerkings gehad wat hul kleure getoon het.&lt;br /&gt;{{Middel|[[Lêer:Flag of France (XII-XIII).svg|80px]] [[Lêer:Flag of France (XIV-XVI).svg|80px]]}} || rowspan=2 | verskeie || rowspan=2 |
|- valign=&quot;top&quot;
| 17de eeu–1790 || colspan=2 | In die weermag is die wit vlag algemeen gebruik. Die kolonels van die regimente het wit vlae met ’n wit kruis gebruik. Die vloot het ’n vlag gehad wat bestaan het uit die koninklike wapen wat deur twee engele gedra is, anders as dié van die handelsvloot.&lt;br /&gt;
{{Middel|[[Lêer:Royal Standard of the King of France.svg|125px|raam]] [[Lêer:Naval Ensign of the Kingdom of France.svg|125px|raam]]}}
|-valign=&quot;top&quot;
| [[Grondwetlike monargie]] || 1790–10 Augustus 1792 || Die gebruik van ’n nasionale vlag het nog nie bestaan nie || Eerste nasionale vaandel:&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of French-Navy-Revolution.svg|135px|Goedgekeur op 24 Oktober 1790|raam]]&lt;br /&gt;Boegspriet:&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of France (1790–1794).svg|125px]] || || Besluit van 21–23 Oktober 1790: “Volgens die bepalings en die vorm wat die Nasionale Vergadering aan sy Vlootkomitee voorgegee het, sal die vlootvaandel die drie nasionale kleure toon.”

&lt;br /&gt;Besluit van die Grondwetlike Vergadering op 24–31 Oktober 1790: “die rangskikking van kleure in die verskillende vlae van oorlogskepe en handelsvaartuie is soos volg: rooi aan die vlagpaalkant, wit in die middel en blou aan die wapperkant”

&lt;br /&gt;Besluit van 5 Julie 1792: “Artikel 16 vereis dat alle mans wat in Frankryk woon of reis, die nasionale kokarde moet dra; enige ander kokarde word as ’n teken van rebellie beskou, en elke individu wat doelbewus ’n teken van rebellie gebruik, word die [[doodstraf]] opgelê.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Eerste Republiek || 22 September 1792 – 18 Mei 1804 || Daar was geen nasionale vlag nie || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || || Besluit van 27 Pluviôse Jaar II (15 Februarie 1794): “die nasionale vlag sal bestaan uit die drie nasionale kleure, gerangskik in vertikale bane, sodat blou aan die vlagpaalkant is, wit in die middel en rooi aan die wapperkant.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Eerste Keiserryk || 18 Mei 1804–1812 || Die eerste nasionale vlag toon ’n groot wit vierkant in die middel met blou en rooi aan weerskante || Die nasionale vaandel bly identies aan die 1794-model&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || Arend || 1804, keiserlike ordonnansie wat die vlae van al die regimente standaardiseer.
|- valign=&quot;top&quot;
| Eerste Keiserryk || 1812–6 April 1814 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || Arend || Keiserlike ordonnansie van 1812 wat, vir die vlae van die regimente, die model van die nasionale vlag van 1794 goedkeur.
|- valign=&quot;top&quot;
| Eerste Restourasie || 6 April 1814 – 1 Maart 1815 || [[Lêer:Drapeau blanc du Royaume de France (1825) autre version.svg|125px|raam|Wit vlag]] || [[Lêer:Naval Ensign of the Kingdom of France.svg|125px|raam]] || [[Fleur-de-lis]] || Wet van die voorlopige regering van 13 April 1814: “Die voorlopige regering, wat die verslag van die voorlopige kommissaris van die vlootafdeling aanhoor, het besluit, dat die wit vlag en die wit kokarde op oorlogs- en handelskepe vertoon moet word.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Honderd dae || 1 Maart 1815 – 18 Junie 1815 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || Arend || Besluit van 9 Maart 1815: “herbevestiging van die driekleurvlag.”

&lt;br /&gt;Besluit van 13–21 Maart 1815: “Afskaffing van die wit kokarde, die versiering van die lelie, die bevele van Saint-Louis, Saint-Esprit en Saint-Michel. Beveel om die nasionale kokarde en die driekleurvlag te vertoon.”

&lt;br /&gt;Besluit van 9–12 Mei 1815: “Enige persoon wat skuldig bevind word daarvan dat hy die driekleur van ’n openbare gebou verwyder het, word ooreenkomstig Artikel 257 c. pen. (Artikel 4) vervolg, en die munisipaliteite wat nie hierdie verwydering teëgestaan het nie, sal vervolg word ter uitvoering van die wet van 10 vend. jaar 4, met betrekking oor die verantwoordelikheid van munisipaliteite (Artikel 5).”
|- valign=&quot;top&quot;
| Tweede Restourasie (grondwetlike monargie) || 8 Julie 1815 – 2 Augustus 1830 || [[Lêer:Drapeau blanc du Royaume de France (1825) autre version.svg|125px|raam|Wit vlag]] || [[Lêer:Naval Ensign of the Kingdom of France.svg|125px|raam]] || [[Fleur-de-lis]] || Wet van 9 November 1815: “Verklaar die verwydering van die wit vlag en die dra van kokardes wat nie deur die koning gemagtig is nie, as opruiend.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Juliemonargie (parlementêre monargie) || 9 Augustus 1830 – 24 Februarie 1848 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam]] || Galliese haan || style=&quot;text-align:left;top&quot; | Ordonnansie van 1 Augustus 1830: “herstel van nasionale kleure.”

&lt;br /&gt;Artikel 67 van die Grondwetlike Handves van 14 Augustus 1830: “Frankryk hervat sy kleure. In die toekoms sal geen ander kokarde gedra word as die driekleurkokarde nie.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Tweede Republiek || 24 Februarie 1848 – 5 Maart 1848 || [[Lêer:Drapeau france 1848.svg|125px|raam|In gebruik vanaf Februarie tot Maart 1848]] || || Spiespunt || style=&quot;text-align:left;top&quot; | Besluit van 26 Februarie 1848: “Die driekleurvlag is die nasionale vlag en die kleure sal herstel word in die volgorde van die Franse Republiek.”

&lt;br /&gt;Besluit van 28 Februarie 1848, onderteken deur die afgevaardigde van die Republiek by die Polisiedepartement, Marc Caussidière: “Die blou-rooi-wit-vlag moet sonder versuim op monumente en openbare instellings gehys word”. Hierdie volgorde van kleure is dié van die fees van die Federasie en die kokardes van die Ryk.
|- valign=&quot;top&quot;
| Tweede Republiek || 5 Maart 1848 – 2 Desember 1852 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Herstel van 5 Maart 1848]] || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Herstel van 5 Maart 1848]] || Spiespunt || style=&quot;text-align:left;top&quot; | Besluit van 5 Maart 1848: “Die vaandel sowel as die nasionale vlag word herstel aangesien dit vasgestel is deur die besluit van die Nasionale Konvensie op 27 Pluviôse in die Jaar II … Gevolglik sal die drie nasionale kleure, gerangskik in drie gelyke bane, in die toekoms in die volgende volgorde wees: blou aan die vlagpaalkant, wit in die middel en rooi aan die wapperkant.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Tweede Keiserryk || 2 Desember 1852 – 1 Maart 1871 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Afmetings 1/1/1 – Verhouding 2:3]] || [[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|125px|raam|Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]] || Arend ||
|- valign=&quot;top&quot;
| [[Franse Derde Republiek|Derde Republiek]] || 4 September 1870 – 10 Julie 1940 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Afmetings 1/1/1 – Verhouding 2:3]] || [[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|125px|raam|Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]] || Spiespunt ||
|- valign=&quot;top&quot;
| Vichy-Frankryk&lt;ref name=ina&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.ina.fr/video/AFE85000615 |title=Voyages du maréchal Pétain – Les Actualités mondiales |date=18 Julie 1941 |work=INA se argief |publisher=ina.fr |accessdate=16 Januarie 2009}}&lt;/ref&gt;|| 10 Julie 1940 – 20 Augustus 1944 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Afmetings 1/1/1 – Verhouding 2:3]] || [[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|125px|raam|Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]] || Spiespunt ||
|- valign=&quot;top&quot;
| Voorlopige regering van die Franse Republiek || 2 Junie 1944 – 13 Oktober 1946 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Afmetings 1/1/1 – Verhouding 2:3]] || [[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|125px|raam|Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]] || Spiespunt ||
|- valign=&quot;top&quot;
| Vierde Republiek || 13 Oktober 1946 – 27 September 1958 || [[Lêer:Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg|125px|raam|Afmetings 1/1/1 – Verhouding 2:3]] || [[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|125px|raam|Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]] || Spiespunt || style=&quot;text-align:left;top&quot; | Artikel 2 van die Grondwet: “Die nasionale embleem is die driekleurige blou, wit, rooi vlag met vertikale bane van ewe wye.”
|- valign=&quot;top&quot;
| Vyfde Republiek || Sedert 28 September 1958 || [[Lêer:Flag of France.svg|125px|raam|Afmetings 1/1/1 – Verhouding 2:3]] || [[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|125px|raam|Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]] || Spiespunt || style=&quot;text-align:left;top&quot; | Artikel 2 van die Grondwet: “Die nasionale embleem is die driekleurige vlag in blou, wit en rooi.”
|}

== Ontwerp en protokol ==
=== Afmetings en kleure ===
[[Lêer:Flag of France (shade comparison).svg|duimnael|’n Vergelyking van die ligte en donker weergawes van die vlag]]
[[Lêer:Drapeau français.PNG|duimnael|’n Wapperende vlag van Frankryk]]
Die Franse grondwet van 1958, spesifiek artikel 2, verklaar dat “die nasionale embleem van die driekleurvlag blou, wit en rooi is”.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000571356/2019-07-01/ |title=Constitution du 4 octobre 1958 |publisher=Légifrance |date=20 Junie 2021 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Die vlag is vir die eerste keer omskryf deur die Grondwetgewende Vergadering, daarna deur die besluit van die Nasionale Konvensie op 27 Pluviôse in die jaar II (15 Februarie 1794): “wat die vlag wat deur die Grondwetlike Vergadering goedgekeur is, afskaf en die vorme van die nuwe nasionale vlag bepaal”&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.gouvernement.fr/partage/8898-naissance-par-decret-du-drapeau-bleu-blanc-rouge |title=Naissance par décret du drapeau bleu, blanc, rouge |publisher=Franse regering |date=13 Februarie 2017 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt; uit die tekeninge van die skilder Jacques-Louis David,&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.eurodrapeau.com/drapeau/drapeau-francais.php |title=Drapeau français |publisher=Eurodrapeua |accessdate=1 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151101111223/http://www.eurodrapeau.com/drapeau/drapeau-francais.php |archive-date=1 November 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; waarvan artikel 2 bepaal dat “Die nasionale vlag sal gevorm word uit drie nasionale kleure wat in drie ewe bane vertikaal geplaas word sodat blou aan die vlagpaalkant is”, en in sy artikel 3 dat “die boogspruitvlae en die gewone agtervlag sou ’n ‘gevestigde gewoonte’ nakom en dat met die vlam aan die bokant van die skeepsmaste ’n mens die drie bane se verhouding wat deur gebruik vasgestel is, sal kan erken, óf met bande wie se breedte “’n vyfde blou, ’n vyfde wit en drie vyfdes rooi” sal wees, óf die oppervlak sodanig dat blou 30% van die oppervlakte beslaan, wit 33% en rooi 37%. Hierdie bepaling is daarna bevestig.&lt;ref name=&quot;Beskrywing&quot; /&gt; Die groot vaandel wat by die voormalige Hôtel de la Marine op Place de la Concorde gehys is, dien as ’n maatstaf vir ander openbare geboue.

Alhoewel alle wette die kleure van die vlag definieer, spesifiseer dit nie die skaduwee nie; gewoontes is geneem en ingestel vir amptelike vlae. Die blou vlag word dus soms vervang deur ’n helderder blou, identies aan dié van die [[Vlag van Europa|Europese vlag]], en deur ’n ligter rooi, veral deur die protokoldienste. Aan die ander kant word raadsale, kasernes en openbare geboue normaalweg versier met ‘donkerblou’ vlae soos dit op vlootvlae te vinde is. Volgens die ''Album des pavillons nationaux et des marques distinctives'', uitgegee deur die Hidrografiese en oseanografiese diens van die vloot, is die amptelike kleure van die Franse vlag donkerblou en helderrooi.

{| style=&quot;align:center;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! width=100|Kleurskema
! colspan=2 width=100|Blou
! colspan=2 width=100|Wit
! colspan=2 width=100|Rooi
|- align=center
| [[RGB-kleursisteem]]&lt;ref name='colors' /&gt;
| style=&quot;background-color:#0055A4&quot;|
| 0-85-164
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| 255-255-255
| style=&quot;background-color:#EF4135&quot;|
| 239-65-53
|- align=center
| [[CMYK]]&lt;ref name='colors' /&gt;
| style=&quot;background-color:#0055A4&quot;|
| 100-80-0-0
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| 0-80-0-0
| style=&quot;background-color:#EF4135&quot;|
| 0-100-100-0
|- align=center
| Heksadesimaal&lt;ref name='colors' /&gt;
| style=&quot;background-color:#0055A4&quot;|
| 0055A4
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| FFFFFF
| style=&quot;background-color:#EF4135&quot;|
| EF4135
|- align=center
| Pantone&lt;ref name='colors'&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.diplomatie.gouv.fr/de/frankreich_3/frankreich-entdecken_244/portrat-frankreichs_247/die-symbole-der-franzosischen-republik_260/trikolore-die-nationalfahne_114.html |title=Die Symbole der französischen Republik |accessdate=28 September 2009 |archive-date=10 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111110005908/http://www.diplomatie.gouv.fr/de/frankreich_3/frankreich-entdecken_244/portrat-frankreichs_247/die-symbole-der-franzosischen-republik_260/trikolore-die-nationalfahne_114.html }}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background-color:#0055A4&quot;|
| Refleksblou
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| Veilig
| style=&quot;background-color:#EF4135&quot;|
| Rooi 032
|- align=center
| AFNOR&lt;ref name= 'navycolors'&gt;{{en}} {{cite web|url=https://flagspot.net/flags/fr.html#col |title=France |accessdate=14 November 2017 |publisher=Flags of the World}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background-color:#0055A4&quot;|
| A 503
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| A 665
| style=&quot;background-color:#EF4135&quot;|
| An 805
|- align=center
| NCS
| style=&quot;background-color:#0055A4&quot;|
| S 2565 R80B
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| basiskleur
| style=&quot;background-color:#EF4135&quot;|
| S 0580 Y80R
|}

Vir eenhede en liggame van die Ministerie van Verdediging word die kleure van die nasionale simbool in die dokument ''Couleurs de la Défense nationale NORMDEF 001'' (Uitgawe van 1 Maart 2009) bepaal: donkerblou-violet (A503); wit (A665); helder oranje-rooi (A805), wat aansienlik van die amptelike kleure verskil, alhoewel die vlag by die Arc de Triomphe die amptelike skakerings van die Franse vlag gebruik. Hierdie kleure verwys na die NF X 08-000-standaard.

Tans moet die vlag 50% langer wees (klepel) as hoog (lug) met ’n verhouding van 3:2 en die bane van al drie kleure is ewe wyd. Seremoniële vlae is vierkantig, met die bane van die drie kleure wat ook ewe wyd is.

Die vlag se wydte is tans een en ’n half keer die hoogte (dus in die verhouding 2:3) en, behalwe vir die [[Franse Vloot]], gebruik alle instellings bane wat ewe wyd is. Aanvanklik was die bane van die vlag nie gelyk in wydte nie, maar in die verhouding 30:33:37 (van die vlagpaalkant af) volgens die oorspronklike tekeninge deur die skilder Jacques-Louis David. Onder [[Napoleon Bonaparte|Napoleon I]] is die bane se verhouding verander na gelyke wydte, en deur ’n besluit van die Admiraal Duperré, minister van die vloot, in 1836, het die vlootvaandel, as dit in die wind wapper, ewe groot geblyk. Volgens ’n regulasie wat op 17 Mei 1853 uitgevaardig is, het die vloot teruggekeer na die gebruik van die ongelyke wydtes vir die vlag – dit word vandag nog só gebruik – omdat die wappering van die vlag die verhouding van die bane wat verder van die vlagtou is, kleiner laat verskyn.

Die vlag onder die Arc de Triomphe in Parys is die grootste: dit is grootte een, d.w.s. 9&amp;nbsp;m by die takel en 13,50&amp;nbsp;m by die blad. ’n Vlag van grootte twee is twee keer kleiner, terwyl ’n vlag van grootte 13 dertien keer kleiner is: dit is die algemeenste grootte wat in administrasies en leërs gebruik word. Sestien groottes aan vlae word deur die vloot gebruik.

[[Lêer:Drapeau France Télévision.svg|duimnael|Vlag wat dikwels vir televisie-beeldsendings gebruik word]]
In moderne voorstellings is twee weergawes in gebruik, een in donkerder skakerings en een in ligter skakerings: albei word in ’n gelyke mate gebruik, maar die ligter weergawe is baie meer algemeen in digitale gebruik. Die ligte weergawe is in 1976 deur president [[Valéry Giscard d’Estaing]] bekendgestel vir gebruik in regeringstoesprake wat gebeeldsend word. Dit word soms selfs op amptelike staatsgeboue gebruik terwyl stadsale, openbare geboue en barakke met die donkerder weergawe van die vlag pryk.&lt;ref name=&quot;Drapeau&quot; /&gt; Soms is die wit streep van die vlag agter ’n spreker op die Franse televisie aansienlik smaller as die gekleurde bane. Dit word gedoen om die stywe raamwerk te kompenseer wat andersins net wit op die skerm sal vertoon (byvoorbeeld tydens toesprake van die Franse Republiek se president).&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.nouvelobs.com/rue89/rue89-rue89-culture/20140628.RUE4683/dix-choses-que-vous-ignoriez-surement-sur-les-drapeaux.html |title=Dix choses que vous ignoriez sûrement sur les drapeaux |publisher=nouvelobs.com |work=L'Obs |date=18 November 2016 |accessdate=1 Augustus 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://drapeaux-sfv.blogspot.com/search/label/drapeau%20français%20à%20bande%20blanche%20étroite |title=Le drapeau français à bande blanche étroite |publisher=Société française de vexillologie |date=15 Mei 2012 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Daar is dikwels verwarring tussen vlag en vaandel. Die vaandel, ’n vlootterm, word altyd op ’n halyard “geslaan” en die drie bane is nie ewe wyd nie; die vlag kan permanent aan ’n paal gehys of op ’n halyard geslaan word en die drie bane is ewe wyd.

Na die kleure van nasionale vlae word soms soos volg verwys: blou = mielieblom, wit = madeliefie en rooi = papawer.

=== Regsraamwerk ===
==== Huidige bepalings ====
Beide die grondwette uit 1946 en 1958 (artikel 2) formaliseer die driekleur as die nasionale embleem van die Republiek.

==== Minagting ====
Sedert die 2003-wet vir interne veiligheid word die openbare belediging van die volkslied of die driekleurvlag tydens ’n demonstrasie wat deur die openbare owerhede georganiseer of gereguleer is met ’n boete van 7&amp;nbsp;500&amp;nbsp;€ gestraf. Tydens ’n vergadering kan hierdie minagting met ses maande gevangenisstraf en ’n boete van 7&amp;nbsp;500&amp;nbsp;€ gestraf word.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006418556/2021-06-20 |title=Article 433-5-1 du code pénal |publisher=Légifrance |date=20 Junie 2021 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Sedert 2010 word oortredings van die vyfde klas, wanneer dit gepleeg word in omstandighede wat die openbare orde kan versteur en met die bedoeling om die driekleurvlag te oortree gestraf met die boete vir:
* Om dit op ’n openbare plek te vernietig, te beskadig of op ’n vernederende manier te gebruik;
* Vir die uitvoerder van sulke handelinge, selfs op ’n privaat plek, om die opname van beelde met betrekking tot hul opdrag uit te saai of te laat uitsaai.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000022510542/2021-06-20 |title=Article R645-15 du code pénal |publisher=Légifrance |date=20 Junie 2021 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Artikel L322-17 van die Wet op Militêre Geregtigheid straf minagting van die vlag of die leër; maar dit het slegs betrekking op die militêre wese.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000006573958/ |title=Article L322-17 du Code de justice militaire |publisher=Légifrance |date=20 Junie 2021 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Etiket ===
Hierdie reëls is internasionaal algemeen aanvaar. Die driekleurvlag is op alle openbare geboue gehys. Dit wapper tradisioneel op die gevels van groot Franse stadsale langs die Europese en streeksvlag. Dit word volgens ’n baie presiese seremonie eerbiedig. Wanneer die president van die Republiek in die openbaar praat, word die Franse vlag dikwels agter hom geplaas. Afhangende van die omstandighede word ook die Europese vlag of die vlag van ’n ander land vertoon. In Januarie 2007 het Jean-Louis Debré, die destydse president van die Nasionale Vergadering, die Franse vlag in die halfrond, agter die president se sitplek, ingevoer. In die daaropvolgende maande het sy opvolger, Bernard Accoyer, die Europese vlag by die kantoor gevoeg, wat verdeeldheid veroorsaak het.&lt;ref name=&quot;PasDeBannière&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.la-croix.com/Archives/2007-07-19/Pas-de-banniere-europeenne-a-l-Assemblee-nationale-_NP_-2007-07-19-296832 |title=Pas de bannière européenne à l'Assemblée nationale |publisher=La Croix |author=Tugdual Denis |date=19 Julie 2007 |accessdate=21 Junie 2017}}&lt;/ref&gt; [[Nicolas Sarkozy]] is die eerste Franse president wat vir sy amptelike foto met die Europese vlag poseer het.&lt;ref name=&quot;PasDeBannière&quot; /&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vertoning van die Franse vlag by geboue&quot;&gt;
Lêer:Flag of France.jpg|Die Franse vlag op die gevel van ’n openbare gebou
Lêer:Lycee Lalande Bourg-en-Bresse.JPG|Gevel van die Lycée Lalande in [[Bourg-en-Bresse]]
Lêer:Paris-Arc de Triomphe.jpg|Die [[Arc de Triomphe]] met die vlag van Frankryk
Lêer:Hôtel de ville de Montmorillon.jpg|Driekleurvlae op die gevel van die stadsaal in [[Montmorillon]]
Lêer:Balcon préfecture Montpellier.jpg|Balkon van die prefektuur [[Montpellier]]
Lêer:Chirac Bush 20020526-2 paris1-515h.jpg|Die Amerikaanse en Franse presidente, [[George W. Bush]] en [[Jacques Chirac]], met hul onderskeidelike nasionale vlae agter hulle
Lêer:PalazzoFarnese part.JPG|Palazzo Farnese, die Franse ambassade in [[Italië]]
&lt;/gallery&gt;

==== Gebruik tydens amptelike seremonies ====
Die vlag word tydens die meeste amptelike seremonies, hetsy burgerlik of militêr, en nasionale herdenkings vertoon. Die Amerikaanse sopraan [[Jessye Mae Norman]], wat gereeld gevra is om by openbare geleenthede of seremonies op te tree, het in Julie 1989 tydens die tweehonderdjarige herdenking van die Franse Rewolusie op die Place de la Concorde in Parys die ''[[Marseillaise]]'' gesing. Sy was geklee in ’n rok met die kleure van die Franse vlag op, wat deur die avant-garde-ontwerper Jean-Paul Goude ontwerp is.

==== Begrafniseerbewyse ====
===== Vlae op halfmas =====
Die vlag word na die bokant van die paal gehys en dan een vlaghoogte laat sak (asof die onsigbare vlag van die oorledene bo die vlag vasgemaak is); wanneer die vlag gelig word, word dieselfde gedoen, dit wil sê: die vlag word na bo gehys voordat dit gestryk word. Binne, as die skag te kort is om ’n hys op halfmas toe te laat, of as die vlag gedra word, word ’n swart kreupelus – ’n das – aan die bokant van die skag geheg, waarvan die ruffels op die grond val.

Artikel 47 van dekreet 89-655 van 13 September 1989 omtrent openbare seremonies, voorrang, burgerlike en militêre eerbewyse bepaal die volgende:&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000006067256/ |title=Décret n°89-655 du 13 septembre 1989 relatif aux cérémonies publiques, préséances, honneurs civils et militaires |publisher=Légifrance |date=20 Junie 2021 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt; “Wanneer die president van die Republiek sterf, treur die vlae en standaarde van die leërs; vlootvaartuie sit hul vlae halfmas.”

===== Kisdoek =====
Die vlagpaalkant is aan die kop van die kis en die eerkanton is bo die linkerskouer van die oorledene.

Volgens die Ministerie van Binnelandse Sake se omsendbriewe nr. 338 van 17 September 1965, nr. 423 van 10 Oktober 1957 en nr. 77530 van 3 Augustus 1977, geniet net soldate wat in besit is van die vegterskaart of die verset se vrywillige vegterskaart die voorreg om ’n kis met ’n driekleedlaken pleks van die swart doek te laat bedek indien hulle gesin dit wil hê.

In Junie 1999 is ’n ooreenkoms deur die Minister van Binnelandse Sake, Jean-Pierre Chevènement, gesluit vir die uitbreiding van hierdie voorreg tot houers van die ''Médaille de reconnaissance de la Nation'' (“Medalje vir die Erkenning deur die Nasie”); voorheen TRN.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/sga/votre_espace/monde_combattant/cartes_titres_et_mentions/cartes_titres_statuts/titre_de_reconnaissance_de_la_nation_trn |title=médaille de la Reconnaissance de la Nation |publisher=Departement van Verdediging |access-date=20 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100625031606/https://www.defense.gouv.fr/sga/votre_espace/monde_combattant/cartes_titres_et_mentions/cartes_titres_statuts/titre_de_reconnaissance_de_la_nation_trn |archive-date=25 Junie 2010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Daarbenewens is besluit om aan die voormalige werkers van die ''Service du travail obligatoire'' (STO, “Verpligte arbeidsdiens”) dieselfde eer toe te ken.

Die familie van die oorledene moet dit aanmeld by die begrafnisondernemer wat die driekleur en moontlik die kussing vir die versierings sal voorsien en op die kis plaas. Hulle moet ook kontak maak met die vereniging, waarvan die oorledene ’n lid was, sodat dit ’n afvaardiging en ’n vlagdraer kan stuur.

==== Vertoning ====
[[Lêer:UNGENEVA.jpg|duimnael|Ingang na die Palais des Nations in Genève, die Europese hoofkwartier van die [[Verenigde Nasies]]]]
Om die vlag onderstebo te hys is ’n teken van nood (byvoorbeeld op see) of selfs ’n teken van minagting.

; Saam met ander vlae
Op gekruiste pale is die vlag op die ereplek regs (links van die waarnemer). Die ander vlag is aan die linkerkant (regs van die waarnemer).

; Drie vlae
Die ereplek is in die middel.

; Meer as drie vlae:
hulle word in een enkele lêer op verskillende aparte pale op ewe hoogte gehys. Die ereplek is aan die einde van die reël, links van die waarnemer, en dan verskyn die ander vlae in alfabetiese volgorde van hul landsnaam as hulle dieselfde rang het (sien hieronder die volgorde van voorrang). As die pale so gerangskik is dat die middelpaal hoër is, sal die eervlag daar gehys word. Dieselfde geld vir ’n gevel, ’n dak, ens.

Twee vlae word nooit op dieselfde paal bo mekaar gehys nie.&lt;ref&gt;Dit sou ’n teken van oorheersing vir die vlag in die hoër posisie en minderwaardigheid of selfs minagting van die vlag in die laer posisie wees.&lt;/ref&gt;

==== Rangorde ====
Die nasionale driekleurvlag geniet voorrang bo alle ander vlae op die grondgebied van die Franse Republiek.

Groot groepe het nie noodwendig voorrang nie: vlae van dieselfde rang geniet dieselfde eerbewyse. Hulle moet dieselfde afmetings hê en in dieselfde hoogte gehys word.

Huidige vlae geniet altyd voorkeur bo historiese vlae, selfs op ’n spesifieke historiese plek.

==== Afhangende van die plek ====
[[Lêer:Strasbourg Cathédrale Notre-Dame pavoisement du chœur novembre 2012.JPG|duimnael|upright|Die koor van die [[Katedraal van Straatsburg]] se vaandel tydens die herdenking van die stad se bevryding]]
* In ’n kamer of tydens ’n vergadering: Binne of buite, moet die vlag op ’n geskikte hoogte teen die muur gehys word, hetsy agter of bokant die voorsitter, spreker of teen die muur. Die vlagpaalkant is links of bo die waarnemer; die eerkanton is links van die waarnemer, hetsy die vlag horisontaal of vertikaal vertoon word.
* Aan ’n paal gehys: Binnenshuis word die vlag meestal aan ’n paal wat op ’n voetstuk geplaas is op voldoende hoogte gehys om te verhoed dat dit die grond raak. Dit geld ook vir vertonings tydens parades.
* Oorkant ’n straat of ’n saal: Bo ’n straat hang die vlag in die middel. Die kant wat aan die halterrein geheg is, is aan die bokant, die eerkant wat noord wys na strate wat oos na wes gaan, en oos na strate wat noord na suid gaan. Bokant ’n sypaadjie moet die eerkanton die straat in die gesig staar.
* Op voertuie: Die vlag moet aan die regterkant van die voertuig geplaas word.
* Op die romp: Die agterkant moet aan die stuurboordkant verskyn, en die voorkant aan die bakboordkant, asof dit die kruis van die middelbord is wat as die as dien.
* Op klere: As die vlag aan die moue vasgewerk is, moet die lap op die regtermou verskyn, en die voorkant aan die linkermou (asof dit die voorkant van die liggaam is wat as die paal dien).

==== Vlagdraers ====
[[Lêer:Cérémonie commémorative du 8-mai-1945 Strasbourg 8 mai 2013 38.jpg|duimnael|upright|Die vlagdraers van veterane en patriotiese verenigings in Straatsburg tydens ’n seremonie ter herdenking van die oorwinning oor [[Nazi-Duitsland]] op 8 Mei 1945]]
Deur ’n besluit op 30 Januarie 2003 is ’n ere-standaarddraer-diploma geskep.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.monsieur-legionnaire.com/edito/deontologie.htm |title=La déontologie du porte-drapeau |accessdate=25 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925113007/http://www.monsieur-legionnaire.com/edito/deontologie.htm |archive-date=25 September 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000600128 |title=Arrêté du 30 janvier 2003 relatif au diplôme d'honneur de porte-drapeau |publisher=Légifrance |date=20 Junie 2021 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Die vlag mag slegs deur die vlagdraer gekantel word (horisontaal geplaas word) tydens die “luitoon aan die dooies”&quot;, voor die president van die Republiek en tydens ’n Rooms-Katolieke mis voor die [[Nagmaal]].

=== Vlagverwante gebeure en voorvalle ===
Tydens ’n [[sokker]]wedstryd tussen Frankryk en [[Algerië]] op 6 Oktober 2001 op die [[Stade de France]] in teenwoordigheid van die eerste minister Lionel Jospin is die Marseillaise uitgejou. As gevolg van dié voorval is die oortreding van minagting van die driekleur of die volkslied in artikel 433-5-1 van die strafwet deur ’n wet op 18 Maart 2003 ingevoer met betrekking op “interne veiligheid”.

In [[Toulouse]] is ná die Algerynse oorwinning teen [[Egipte]] in ’n sokkerwedstryd in [[Soedan]] tydens die kwalifisering vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] die driekleurvlag van die stadsaal afgeruk en met die [[Vlag van Algerië|Algerynse vlag]] vervang.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.ladepeche.fr/article/2009/11/20/719565-Debordements-apres-le-match-Algerie-Egypte-le-drapeau-francais-arrache-au-Capitole.html |title=Débordements après le match Algérie-Égypte: le drapeau français arraché au Capitole |publisher=La Dépêche |author=Bernard Davodeau |date=20 November 2009 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2010 het die koerant ''Metro'' daagliks ’n foto uitgesaai wat wys hoe ’n jong man sy boude met die driekleur afvee. Die regering het toe besluit om die wette wat die minagting van die Franse vlag verbied, te voltooi: dit het daartoe gelei dat die besluit van 21 Julie 2010 (sien hierbo) selfs private dade gestraf het as hul uitvoerder hulle in die openbaar versprei het.

Ná die aanvalle op 13 November 2015 in Frankryk het die regering burgers gevra om ter geleentheid van die huldeblyk wat op 27 November aan die slagoffers by die Invalides gebring is hul huise te versier.

== Variasies van die driekleurvlag: spesiale gevalle ==
=== Die vaandels van die presidente van die Republiek ===
[[Lêer:Main Nicolas Sarkozy 2.JPG|duimnael|[[Nicolas Sarkozy]] se presidensiële C6]]
Onder tekens word die vaandels op see en die motorvlae van die presidente van die Republiek verstaan.

==== Vaandels op see ====
Die spesifieke vaandel&lt;ref name=Sfv&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://pagesperso-orange.fr/sfvexillo/page17.html |title=Les marques des présidents de la République depuis 1870 |publisher=Société française de vexillologie |accessdate=19 Januarie 2009}}&lt;/ref&gt; het vir die eerste keer verskyn met die besluit van 20 Mei 1885 wat bepaal: “By die president van die Republiek se hoofkantoor word op die grootmas die vierkantige vaandel in die nasionale kleure, met sy geborduurde voorletters in goud in die middel, gehys. Enige ander vaandel word daarna gehys. Die skeep wat die president van die Republiek vervoer dra dieselfde vlag aan die voorkant en die nasionale vlag aan die agterkant.”

Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] het [[Philippe Pétain]] die wit van sy persoonlike vlag laat versier met sy marskalkstokkie, ’n Francisque en sy sewe maarskalksterre.&lt;ref name=&quot;Sfv&quot; /&gt; Die Franse vlag tydens die Vichy-Regime was egter die driekleur sonder enige besondere kenmerk.&lt;ref name=&quot;ina&quot; /&gt;

[[Charles de Gaulle|Generaal de Gaulle]] het besluit om die Franse vlag met ’n kruis van Lotaringe as ’n simbool van die vrye Frankryk te aanvaar. Hierdie vlag is die simbool van die Franse Weerstand (''Résistance'') en sy Bevryding. Charles de Gaulle het dit tydens sy bewind as president van die Republik as ’n motorwimpel gebruik.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Franse vlae tydens die Tweede Wêreldoorlog&quot;&gt;
Lêer:VichyFlag.svg|{{FIAV|historical}} Persoonlike standaard van [[Philippe Pétain]], as hoof van die Franse staat
Lêer:Flag of Free France (1940-1944).svg|{{FIAV|historical}} Vlag wat deur die Vrye Franse Magte gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is; later ook die persoonlike standaard van president [[Charles de Gaulle]]
Lêer:FanionCharlesDeGaulle.jpg|Vlag van die Vrye Frankryk in ’n museum
Lêer:De Gaulle - à tous les Français.jpg|Generaal Charles de Gaulle se oproep “Aan al die Franse!” op 18 Junie 1940
Lêer:Flag of Free Republic of Vercors.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Vrye Republiek van Vercors, Junie tot Julie 1944
&lt;/gallery&gt;

=== Die geborduurde “RF”-vlag ===
[[Lêer:Flag of France with RF.svg|duimnael|Die geborduurde “RF”-vlag]]
Die Grondwetlike Raad en die presidentskap van die Nasionale Vergadering gebruik ’n driekleurige vlag wat geborduur is met die letters “RF” vir “Franse Republiek”, omring deur ’n olyftakkie en ’n eikehouttak.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://drapeaux-sfv.blogspot.fr/2012/06/le-drapeau-tricolore-utilise-par-le.html |title=Le drapeau tricolore utilisé par le Conseil constitutionnel |publisher=Société française de vexillologie |accessdate=6 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://drapeaux-sfv.blogspot.fr/2012/06/un-drapeau-institutionnel-francais.html |title=Un drapeau institutionnel français? |publisher=Société française de vexillologie |accessdate=6 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Die vlag van die Franse leër ===
Die volgende amptelike dokumente omskryf sekere gebruike wat verband hou met vlae in die Franse leër:
* Die omsendbrief 249/DEF/CEMM van 13 Mei 2004 definieer vir die vloot, met verwysing na gesamentlike tekste, die eenhede waaraan ’n vlag toegeken kan word;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://circulaire.legifrance.gouv.fr/pdf/2009/04/cir_4007.pdf |title=CIRCULAIRE N° 249/DEF/CEMM relative à la symbolique militaire |publisher=Légifrance |date=13 Mei 2004 |accessdate=11 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;
* Die besluit no12350/SGA/DPMA/SHD/DAT van 14 September 2007 hou verband met die inskripsies van strydname op die vlae en standaarde van die weermagkorps, die weermaggesondheidsdiens en die weermagdiens;&lt;ref&gt;{{fr}} ''Bulletin officiel des armées'', no27, 9 November 2007&lt;/ref&gt;
* '’n Besluit van 19 November 2004 hou verband met die toeskrywing van die inskripsie “AFN 1952–1962” op die vlae en standaarde van die leërs en dienste se formasies.&lt;ref&gt;{{fr}} (A) NORDEF0452926A de Michèle Alliot-Marie, Minister van Verdediging.&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Kentekens van die Franse gewapende magte&quot;&gt;
Lêer:Logo of the French Army (Armee de Terre).svg|Franse leër
Lêer:Logo of the French Navy (Marine Nationale).svg|Franse vloot
Lêer:Logo de l'Armée de l'Air et de l'Espace.svg|Franse lug- en ruimtemaag
Lêer:Gendarmerie nationale logo.svg|Nasionale Gendamerie
Lêer:Logo de la Garde Nationale Française (2016).svg|Franse Nasionale Garde
&lt;/gallery&gt;

==== Landmag ====
Die 90&amp;nbsp;cm syvlag is die kenteken van al die Franse tradisionele regimente of eenhede ([[infanterie]], ingenieurs, seine, militêre skole). Die “gemonteerde wapens” (gepantserde wapens, [[kavallerie]], [[artillerie]], vervoer- en materiaaldienste) sowel as die ligte lugvaart van die leër gebruik ’n standaard van 64&amp;nbsp;cm.

Die vlag is saamgestel uit ’n syskort van 90&amp;nbsp;cm aan die kant, verdeel in drie driekleurige bane; dit is omring met ’n goue fraiing van 5&amp;nbsp;cm aan drie kante, die vierde rand word aan ’n houtpaal van 2,11&amp;nbsp;m en 32&amp;nbsp;mm in deursnee geheg. Aan die bokant word ’n patroon met die letters “RF” aangebring en daaroorheen ’n 38&amp;nbsp;cm vergulde bronsspiespunt. Die vlag toon, in goud ingeskryf, op die voorkant ''République française'' (“Franse Republiek”) en die naam van die regiment, en op die agterkant die leuse ''Honneur et patrie'' (“Eer en vaderland”). Aan die boonste en onderste hoeke word die nommer van die regiment omring deur ’n krans eikeblare. Aan die bokant van die skag is twee driekleurige bande van 90&amp;nbsp;cm en 24&amp;nbsp;cm (omring deur ’n goue fraiing van 8&amp;nbsp;cm) wat die kroon en die nommer van die regiment toon, die sogenaamde das. Hieraan hang die versierings en ornamente wat die vlag in die naam van die hele regiment vir die optrede van sy manne ontvang. Afhangende van die aantal wat toegeken word, mag die personeel die ornamente in die lint se kleur van die [[medalje]]s toeken (soos by die ornamente in die kleure van die oorlogskruislint van 1914–1918). Buitelandse versierings word nie op die das gedra nie, maar op die kussing. Op die agterkant, onder die leuse “Honneur et Patrie” (die vlag van die [[Franse Vreemdelegioen|Vreemdelegioen]] is die enigste wat die opskrif “Honneur et Fidélité” [''Eer en lojaliteit''] dra), toon die vlag, aanvanklik in wit, die geskiedenis van die regiment oor die groot gevegte waaraan hulle deelgeneem het. Hierdie herinnering op die voorkant aan die rol wat die regiment gespeel het, dwing die soldate se respek af.
* Die regiment met die meeste inskripsies op sy vlag is dié van die Tweede Mariene infanterieregiment. Dit noem 15 veldslae op sy vlag, asook die Algerynse Oorlog.
* Die enigste vlag wat met die ontsnappingsmedalje versier is, is dié van die Tweede Dragoon-regiment.
* Die vlag van die infanterietenksregiment (RICM) is die mees versierde van die Franse leër, met altesaam 18 aanhalings in die orde van die leër (insluitend een sonder toeskrywing van versiering). Die tweede is dié van die Derde buitelandse infanterieregiment (3e REI) met 16 aanhalings in die orde van die leër.
* Slegs die ''corps des Chasseurs à Pied'' – wat ooreenstem met die 21ste eeuse regimente, maar die tradisionele naam “bataljon” behou – het tradisioneel net een vlag vir al sy eenhede. Hierdie bataljons het egter elkeen ’n reghoekige wimpel van 50&amp;nbsp;cm breed en 40&amp;nbsp;cm hoog. Die toesig oor die jagters se vlag word vir ’n tydperk van een jaar afwisselend aan elke bataljon toevertrou.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Regimentele vlae van die Franse leër&quot;&gt;
Lêer:Drapeaux 1RE et 2REI Paris 2003.jpg|Vlae van die eerste en tweede buitelandse regimente
Lêer:Drapeau de la 13e Demi-brigade de la Légion étrangère.jpg|Vlag van die 13de demigroep van die Vreemdelegioen ([[Djiboeti]], Afrika), voorkant
Lêer:Drapeau 2REI recto.jpg|Vlag van die tweede buitelandse infanterieregiment ([[Nîmes]], Frankryk), voorkant
Lêer:Drapeau 2REI verso.jpg|Vlag van die tweede buitelandse infanterieregiment (Nîmes, Frankryk), agterkant
Lêer:Le drapeau du 21e RIC.jpg|Vlag van die 21ste Marine infanterieregiment (Fréjus, Frankryk), agterkant
Lêer:51--e-- R.I avec sa cravate.jpg|Vlag van die 51ste infanterieregiment (Mourmelon-le-Grand, Frankryk), voorkant
Lêer:Drapeau du 51--e-- RI dans sa salle d honneur.jpg|Vlag van die 51ste infanterieregiment (Mourmelon-le-Grand, Frankryk), agterkant
Lêer:Drapeau du 9e RCP.jpg|Vlag van die negende Infanterieregiment, dan van die negende Valskermjagterregiment (Pamiers, Frankryk), agterkant
Lêer:Drapeau du 19e R.I.jpg|Vlag van die 19de Infanterieregiment ([[Brest]], Frankryk), agterkant
Lêer:Drapeau chasseur.jpg|Unieke vlag van die Alpynse Chasseurs à pied
&lt;/gallery&gt;

==== Vloot ====
[[Lêer:Civil and Naval Ensign of France.svg|duimnael|{{FIAV|000001}} Vlootvaandel. Afmetings 30/33/37 – Verhouding 2:3]]
Sedert die Tweede Keiserryk het Franse skepe op see, hetsy burgerlik of militêr, ’n vaandel vertoon wat effens van die nasionale vlag verskil het. Die verhoudings van die Franse vlag se bane is dan: 30/33/37. Die blou baan is effens smaller as die wit baan en die wit baan effens smaller as die rooi baan. Vervolgens lyk die bane, as die vlag wapper, ewe wyd.&lt;ref&gt;{{fr}} Michel Pastoureau, ''Bleu. Histoire d’une couleur''&lt;/ref&gt; Hierdie tipe ontwerp, wat ’n optiese effek regstel as gevolg van die vlag of vaandel se beweging, kom voor in [[Skandinawië]], [[Vlag van Finland|Finland]] (verskuifde kruis), [[Vlag van Japan|Japan]] (ou vlae en vlootvaandel), [[Vlag van Portugal|Portugal]], [[Vlag van Bangladesj|Bangladesj]], [[Vlag van Palau|Palau]] en [[Vlag van Groenland|Groenland]].

===== Vlagseremonie =====
Op see word die nasionale vlag permanent op die vlagpaal aan die agterkant of aan die grootste agterste hoek gehys. Voor anker in die skoonveld of aan die kaai word die nasionale vlag aan die agterkant van die vlagpaal gehys. Aan die boog word ’n kleiner vlag of ’n kenmerkende karakter aan die boogspruit gehys. Die vlag word met sonop (afhangende van die plek die vroegste om 08:00) gehys en met sononder (op die laaste om 20:00) gestryk. Die vlag word die oggend ná die vergadering gehys in teenwoordigheid van al die bemanning wat aan diens is, in teenstelling met ander leërs waar ’n mens salueer. In die aand word die vlag in die teenwoordigheid van die dienspersoneel gestryk.

===== Vaandels van die Franse vloot =====
[[Lêer:Naval Ensign of Free France.svg|duimnael|Vaandel van die Vrye Franse vlootmagte]]
Nes die weermag beskik die vloot oor sy eie vlae, altesaam nege:
* 1ste mariene pantserregiment (permanente kern vir eerbewyse in Parys)
* Demi-brigade van mariniers (mariniersskool)
* Mariene skutters (Saint-Mandrier vlootskool)
* Vlootskool
* Militêre Vlootskool
* Vlootopleidingsentrum Brest
* ''École des mousses''
* Leerlingskool vir vlootwerktuigkundiges (Saint-Mandrier Vlootopleidingsentrum)
* Brandweerbataljon Marseille

=== Oriflamme ===
Die onderste deel van die vaandel kan reguit of in die vorm van ’n eksterstert wees.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Oriflamme en eksterstert&quot;&gt;
Lêer:Oriflamme.svg|Die Oriflamme, banier van die Capetingers
Lêer:Oriflamme tricolore.jpg|Driekleur-Oriflamme in [[Montpellier]]
Lêer:Strasbourg, Opéra du Rhin, pavoisement du 11 novembre 2012.JPG|Vlae op 11 November 2012 by die Opéra du Rhin in [[Straatsburg]]
Lêer:Place de la comédie Montpellier.jpg|Place de la Comédie, Montpellier, 14 Julie 2008
&lt;/gallery&gt;

== Aan die driekleurvlag ontleende kentekens ==
=== In ander amptelike simbole van die Franse Republiek ===
==== Wapen ====
Frankryk beskik nie oor ’n amptelike wapen nie, aangesien dit as ’n kenteken van koninklikes beskou word. In die vensters en balkonne van openbare geboue, soos stads- of prefektuursale, word die vlag dikwels begelei deur ’n vlagdraer, gewoonlik versier met ’n driekleurwapen met die voorletters “RF” en palms.

==== Driekleurige kokarde ====
Dit bestaan uit die vlag van Frankryk se drie kleure met blou in die middel, asook wit en rooi aan die twee buitekante. Britse vliegtuigkokades is ontwerp met behulp van die Franse kleure wat onderstebo was: rooi-wit-blou.

Net soos die opstandelinge van 1789 wat driekleurige kokardes gedra het, het die FFI van 1944 blou-wit-rooi armbande gedra.

==== Driekleurige serp ====
In Frankryk is die driekleurige serp ’n simbool van verkose afgevaardigdes, senatore, burgemeesters en in sommige gevalle, afgevaardigdes en munisipale raadslede. Die dra en gebruik van die driekleurserp word bepaal deur besluit nr. 2000-1250 van 18 Desember 2000 (Staatskoerant van 23 Desember 2000).

Die serp word deur al die uitverkorenes van die regterskouer tot die linkerkant gedra. Vir parlementslede moet die rooi baan naby die kraag wees (dit vorm, gelees van links na regs, die kleure blou-wit-rooi). Daarteenoor dra verkose munisipale amptenare (burgemeesters, hul adjunkte en munisipale raadslede) die serp met die blou baan naby die kraag. Hierdie onderskeiding het die voordeel dat dit in ’n enkele oogopslag ’n parlementslid van ’n burgemeester onderskei, aangesien só verstaan word dat in die geval van meervoudige mandate (onderburgemeester, senatorburgemeester) die nasionale mandaat voorrang geniet.

Twee ander kategorieë dra tydens die uitvoering van sommige van hul voorregte ’n driekleurige serp: polisiekommissarisse in hul hoedanigheid as burgerlike landdroste en regterlike polisiebeamptes, veral op die gebied van wet en orde.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die nasionale kleure by die polisie en amptenare&quot;&gt;
Lêer:Badge - Police Nationale.jpg|Kenteken van die Nasionale Polisiediens
Lêer:Écharpe tricolore de commissaire de police, symbole de la Nation (ancien modèle).jpg|Driekleurriem van die polisiekommissaris
Lêer:Nicolas Perruchot et Raoni.JPG|’n Verkose amptenaar van die Franse Republiek, Nicolas Perruchot, met sy driekleurige serp tydens die oorhandiging van die Nasionale Vergadering se medalje aan die opperhoof Raoni
&lt;/gallery&gt;

==== Driekleurige lint ====
Tydens die inwyding van openbare geboue sny ’n verkose amptenaar ’n driekleurige lint met ’n skêr.

==== Logotipe ====
In September 1999 het die Franse regering onder die eerste minister Lionel Jospin ’n kenteken goedgekeur wat herinner aan die land se vlag in die vorm van ’n langwerpige reghoek waar die wit baan die vorm aanneem van Marianne se profiel wat na die regterkant kyk met die blou baan links en die rooi baan regs. Onder die reghoek staan die leuse van die Republiek ''Liberté • Égalité • Fraternité'' (“Vryheid, Gelykheid, Broederskap”) en daaronder word in ’n tweede reël die Franse Republiek (''République Française'') genoem (in Frans is die hoofletter hier nie geregverdig nie).

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die Franse kleure as ’n logotipe&quot;&gt;
Lêer:Logo - République française.svg|Kenteken van die huidige Vyfde Franse Republiek
Lêer:Blason RF.svg|Wapen van die huidige Vyfde Franse Republiek
Lêer:Blason tricolore fr.svg|Vlagskild by die Senaat se ingang
Lêer:French Senate Logo.svg|Kenteken van die Senaat
Lêer:Logo de l'Assemblée nationale française.svg|Kenteken van die Nasionale Vergadering
Lêer:Roundel of France.svg|Rondeel van die Franse Lug- en Ruimtemag wat sedert 1912 op Franse vegvliegtuie aangebring is en sedertdien in allerlei variasies deur ander lande gebruik word vir hul onderskeie lugmagte&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rafmuseum.org.uk/research/faq/roundel.cfm |title=Royal Air Force Museum |archive-url=https://web.archive.org/web/20090602233007/http://www.rafmuseum.org.uk/research/faq/roundel.cfm |archive-date=2 Junie 2009}}&lt;/ref&gt;
Lêer:France penn.svg|Franse wimpel
Lêer:Roundel of the French Fleet Air Arm.svg|Franse vlootvliegveldkokarde
Lêer:Drapeaux France.jpg|Skild in nasionale kleure begelei deur vlae by die Palais du Commerce, Rennes
&lt;/gallery&gt;

==== Uniforms ====
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Uniforms in die nasionale kleure&quot;&gt;
Lêer:Varoux.jpg|Franse soldate in 1792
Lêer:Reddition d abd el kader 1847.jpg|Franse soldate in Algerië in 1847
Lêer:798px-French soldier early uniform WWI(1).JPG|Franse uniform, 1870 tot 1914
Lêer:ESM Saint-Cyr 14 07 07.jpg|Moderne Franse uniform (infanterie)
Lêer:Matelot.jpg|Moderne Franse matroosuniform
&lt;/gallery&gt;

==== Toekennings ====
Die kleure blou, wit en rooi word gereeld vir die linte van Franse toekennings soos die eerpenning vir moed en toewyding gebruik.

=== Openbare uitsaaidienste ===
==== Kentekens van openbare instellings ====
Die openbare instellings en die gewapende magte van Frankryk het kentekens wat die kleure van die Franse vlag gebruik:
* die Senaat;
* die Nasionale Vergadering;
* die Grondwetlike Raad;
* die Vloot;
* die Landmag;
* die Polisiediens;
* die Nasionale Gendarmerie;
* die handelsmerk Frankryk.

=== Soortgelyke vlae ===
==== Nasionale vlae ====
===== Lande wat die vertikale driekleurmodel goedgekeur het =====
Baie lande (soos voormalige Afrikakolonies) het die vertikale driekleurmodel goedgekeur (voorheen was die horisontale vlagmodel algemeen).&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Sylvie Bednar |title=Les Drapeaux du monde expliqués aux enfants |url=https://archive.org/details/drapeauxdumondee0000sylv |publisher=Martinière jeunesse |location=Parys |year=2008 |isbn=978-2-7324-3762-0 |pages=[https://archive.org/details/drapeauxdumondee0000sylv/page/20 28]}}&lt;/ref&gt;

Die Italiaanse skiereiland het vanaf 1796 ’n Italiaanse driekleur gehad, toe die Transpadaanse Republiek uitgeroep is, wat dit tot in 1802 gebruik het. Dit was Napoleon Bonaparte wat dit aan die republiek opgelê en groen bo blou verkies het, want groen was die komplementêre kleur tot rooi in die skilderkuns en het die keiserlike kleur geword. Dit het in 1861 die amptelike [[Vlag van Italië|vlag van die Koninkryk Italië]] geword.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Franse satellietstate wie se landsvlae aan die Franse vlag ontleen is&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Cisrhenian Republic.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Cisrheniaanse Republiek
Lêer:Flag of the Parthenopaean Republic.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Parthenopeïese Republiek
Lêer:Flag of the Republic of Alba.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Republiek Alba
Lêer:Flag of the Repubblica Romana 1798.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Romeinse Republiek
Lêer:Flag of the Repubblica Transpadana.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Transpadaanse Republiek
Lêer:Flag of the Free Cities of Menton and Roquebrune (1848-1849).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die vrye dorpe Menton en Roquebrune
&lt;/gallery&gt;

In 1831 het [[België]] ná sy onafhanklikheid van [[Nederland]] die vertikale gestreepte rangskikking in verwysing na die kleure van die Hertogdom Brabant goedgekeur. Volgens die Belgiese patriotiese mitologie was hierdie driekleur, wat in 1830 goedgekeur is, reeds dié van die Brabantse Rewolusie van 1787–1790. Vanaf 1830 tot 1831 was die bane horisontaal.

Die Ierse Vrystaat het vanaf sy stigting in 1922 amptelik gebruik gemaak van die driekleurmodel. Dit is as die [[Vlag van Ierland|amptelike vlag]] in die grondwet van Desember 1937 bevestig. Die gebruik van die drie kleure is sedert 1830 gedokumenteer, toe Ierse patriotte na die Julierewolusie die terugkeer van die driekleur in Frankryk vier. Die vlag in sy huidige reëling is vir die eerste keer met sekerheid in 1848 deur die beweging “Jong Ierland” gebruik; dit is moontlik dat dit reeds ’n paar jaar vroeër gebruik is. Dit het gewapper op die Sentrale Poskantoor van [[Dublin]] en die posisies wat die Republikeinse troepe tydens die [[Paasopstand]] in 1916 beset het, toe die Ierse Republiek uitgeroep is. Dit het die amptelike vlag gebly wanneer [[Republiek Ierland|Ierland]] in 1949 ’n onafhanklike republiek geword het. Dit was in die [[Noord-Ierland|noordelike ses grafskappe]] onder Britse soewereiniteit vir ’n lank tydperk verbied.

Die drie kleure blou, geel en rooi van die [[vlag van Andorra]] wat in 1866 goedgekeur is, herinner aan dié van die vlae van Katalonië en Frankryk.

Die vlae van Roemenië en Moldawië gebruik die historiese kleure van die ou vorstedomme (gebruik lank voor die Franse Rewolusie), maar in ’n vertikale reëling wat in 1848/1866 goedgekeur en miskien beïnvloed is deur die Franse model.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Europese landsvlae wat aan die Franse vlag ontleen is&quot;&gt;
Lêer:Flag of Andorra.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Andorra]]
Lêer:Flag of Belgium (civil).svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van België]]
Lêer:Flag of Ireland (3-2).svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Ierland]] (tradisioneel)
Lêer:Flag of Ireland.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van Ierland (amptelik)
Lêer:Flag of Italy.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Italië]]
Lêer:Flag of Moldova.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Moldowa]]
Lêer:Flag of Romania.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Roemenië]]
&lt;/gallery&gt;

====== Afrikadriekleure ======
Die vlae van [[Guinee]], [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Mali]] en [[Senegal]] is aan die Franse vlag ontleen. Die kleure van die vlag van [[Tsjad]] is deur die laaste Franse goewerneur volgens die Franse vlag se model gekies.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Afrikalandsvlae wat aan die Franse vlag ontleen is&quot;&gt;
Lêer:Flag of Guinea.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Guinee]]
Lêer:Flag of Côte d'Ivoire.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Ivoorkus]]
Lêer:Flag of Cameroon.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Kameroen]]
Lêer:Flag of Mali.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Mali]]
Lêer:Flag of Senegal.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Senegal]]
Lêer:Flag of Chad.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Tsjad]]
&lt;/gallery&gt;

===== Lande wat die kleure van Frankryk oorgeneem het =====
Die [[vlag van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] met ’n rooi horisontale baan in sy middel, meng die kleure van die Franse vlag, ter nagedagtenis aan die voormalige koloniale moondheid, en die algemene Afrikakleure (rooi, geel en groen).&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Sylvie Bednar |title=Les Drapeaux du monde expliqués aux enfants |url=https://archive.org/details/drapeauxdumondee0000sylv |publisher=Martinière jeunesse |location=Parys |year=2008 |isbn=978-2-7324-3762-0 |pages=[https://archive.org/details/drapeauxdumondee0000sylv/page/128 128]}}&lt;/ref&gt;

Die [[vlag van Thailand]], wat in 1917 deur die Thaise koning Rama VI goedgekeur is, is beïnvloed deur die moderne ontwerp van Europese vlae wat byna almal uit horisontale of vertikale bane bestaan. Die vlag toon rooi, wit en blou bane wat onderskeidelik nasie, godsdiens en monargie verteenwoordig (blou was die kleur van koning Rama VI). Volgens Sylvie Bednar het ''Flags of the World'' in hul werke aan kinders verduidelik dat die gekleurde bane ’n huldeblyk aan die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|Geallieerde Magte]] is: [[Frankryk]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Rusland]] wat al vier hierdie kleure op hul onderskeie vlae het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Sylvie Bednar |title=Les Drapeaux du monde expliqués aux enfants |url=https://archive.org/details/drapeauxdumondee0000sylv |publisher=Martinière jeunesse |location=Parys |year=2008 |isbn=978-2-7324-3762-0 |pages=[https://archive.org/details/drapeauxdumondee0000sylv/page/172 170]}}&lt;/ref&gt;

Die blou kleur van die kruis wat by die [[Vlag van Denemarke|Deense Dannebrog]] gevoeg is, is veral deur die [[Noorweërs]] gekies om na die Franse (en Amerikaanse) kleure te verwys, ’n destydse simbool van vryheid.{{feit}}

Die kleure van die [[vlag van Kuba]] simboliseer die rewolusie en die waardes van vryheid, gelykheid, broederskap met verwysing na die kleure van die Franse vlag.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.cubadiplomatica.cu/francia/FR/ConnaissezvousCuba/SymbolesdelaPatrie/Drapeaudel%C3%A9toilesolitaire.aspx |title=Drapeau de l’étoile solitaire |publisher=Franse ambassade in Kuba |accessdate=6 Oktober 2017 |archive-date=16 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171016020638/http://www.cubadiplomatica.cu/francia/FR/ConnaissezvousCuba/SymbolesdelaPatrie/Drapeaudel%C3%A9toilesolitaire.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die [[vlag van Puerto Rico]] is op sy beurt op die vlag van Kuba geskoei.

Die [[vlag van Costa Rica]], wat in 1848 goedgekeur is, is geïnspireer deur die Franse kleure en die rewolusie van 1848 wat ’n einde aan die Restourasie gemaak het.

Die [[vlag van Paraguay]] is geïnspireer deur die Franse driekleur en sy waardes: vryheid en onafhanklikheid.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Landsvlae wat aan die Franse vlag ontleen is&quot;&gt;
Lêer:Flag of Costa Rica.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Costa Rica]]
Lêer:Flag of Cuba.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Kuba]]
Lêer:Flag of Norway.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Noorweë]]
Lêer:Flag of Paraguay.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Paraguay]]
Lêer:Flag of Puerto Rico.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Puerto Rico]]
Lêer:Flag of the Central African Republic.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]]
Lêer:Flag of Thailand.svg|{{FIAV|normal}} [[Vlag van Thailand]]
&lt;/gallery&gt;

==== Vlae van provinsies, deelstate en stede ====
Die Kanadese provinsie [[Newfoundland en Labrador]] het ook ’n nieamptelike pienk, wit en groen driekleur wat histories gebruik is deur nasionaliste wat teen die Kanadese konfederasie gekant was of ontevrede is met die federale regering. Daar is tans ’n gewilde beweging om dit die amptelike vlag van die provinsie te maak.

In Kanada is die Akadiese vlag ook ’n blou-wit-rooi driekleur versier met ’n geel ster in die boonste hoek van die vlagpaalkant (ter ere van die Maagd Maria, beskermer van matrose). Teen die einde van die 19de eeu het die Franse driekleur inderdaad die saamtrekmerk geword van ’n groot deel van die Franse Kanadese (uit alle streke) en dit is op 15 Augustus 1884 amptelik as die vlag van Akadië goedgekeur, terwyl [[Quebec]] uiteindelik na die fleur-de-lis-vlag beweeg het.

[[Iowa]], ’n [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstaat in die sentrale Verenigde State]], het ’n driekleur. Die “dogters van die Amerikaanse Rewolusie” is die oorsprong van hierdie vlag wat wys hoe ’n arend in sy snawel ’n vaandel met die deelstaatsleuse dra. Blou en rooi is in 1921 by dié vlag se ontwerp gevoeg, sodat die vlag se kleure dié van die Franse driekleur geword het om Iowa se verlede in [[Nieu-Frankryk|Frans-Noord-Amerika]] te herdenk.

Die vlag van [[New York]] wat in 1915 goedgekeur is, gebruik die Franse model, maar met die ou [[Vlag van Nederland|kleure van Nederland]] omdat dié stad deur [[Nederlanders]] gestig is.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae in die Amerikas wat aan die Franse vlag ontleen is&quot;&gt;
Lêer:Flag of Quebec.svg| Die huidige vlag van [[Quebec]]. Die gebruik van blou en wit is kenmerkend van vlae wat die Franse Rewolusie vooruit gaan.
Lêer:Flag of Louisiana (January 1861).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van [[Louisiana]], Januarie 1861
Lêer:Flag of Iowa.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van [[Iowa]]
Lêer:Flag of New Orleans, Louisiana.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van [[New Orleans]], [[Louisiana]]
Lêer:Flag of New York City.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van [[New York]]
Lêer:Flag of Bayonne, New Jersey.png|{{FIAV|normal}} Vlag van Bayonne, [[New Jersey]]
Lêer:Flag of Kansas City, Missouri.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van [[Kansas City]], [[Missouri]]
Lêer:Bandeira de Alagoas.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van [[Alagoas]], [[Brasilië]]
Lêer:Flag of Charleville Mezieres.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van Charleville-Mézières
Lêer:Flag of Chateauroux.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van Châteauroux
&lt;/gallery&gt;

==== Vlae van Franse oorsese gebiede en départements ====
{{Hoofartikel|Franse oorsese gebiede}}
Met uitsondering van [[Frans-Polinesië]] beskik geen Franse oorsese gebied oor ’n amptelike vlag nie. [[Nieu-Kaledonië]] gebruik die Franse vlag langs die Kanak-vlag, hoewel hierdie gebruik nie deur ’n landswet bepaal word nie. Hoewel [[Sint Pierre en Miquelon]] deel van Frankryk uitmaak, inkorporeer die vlag nie die die huidige nasionale vlag nie. Die eiland se vlag is gebaseer op die historiese streeksembleme van [[Baskeland]], [[Bretagne]] en [[Normandië]]. Hierdie vlag geniet geen amptelike status nie. Die vlag van [[Wallis en Futuna]], ’n eilandgroep in die [[Stille Oseaan]], het geen amptelike status nie. Die driekleur, links bo geplaas en deur ’n dun wit streep van die res van die vlag geskei, is in 1959 bygevoeg toe die eiland besluit het op oorsese gebiedstatus. Die vierkant, gevorm deur vier kongruente gelykbenige driehoeke, verteenwoordig die konings van die drie hoofeilande – Uvea (Wallis), Futuna en Alofi – en Frankryk. [[Clipperton]], [[Réunion]] en [[Saint-Martin]] beskik oor geen eie vlag nie en gebruik die Franse driekleur as hul vlag.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van Franse oorsese gebiede&quot;&gt;
Lêer:Flag of French Guiana.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Frans-Guyana]]
Lêer:Flag of French Polynesia.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Frans-Polinesië]]
Lêer:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van die Franse Suidelike en Antarktiese Gebiede]]
Lêer:Flag of Guadeloupe (local) variant.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Guadeloupe]]
Lêer:Snake Flag of Martinique.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Martinique]]
Lêer:Flag of Mayotte (local).svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Mayotte]]
Lêer:Flags of New Caledonia.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Nieu-Kaledonië]]
Lêer:Flag of Saint Barthelemy (local).svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Sint Bartholomeus]]
Lêer:Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Sint Pierre en Miquelon]]
Lêer:Flag of Wallis and Futuna.svg|{{FIAV|defacto}} [[Vlag van Wallis en Futuna]]
Lêer:Wallis and futuna flag.svg|{{FIAV|alternate}} Alternatiewe vlag van Wallis en Futuna
&lt;/gallery&gt;

==== Voormalige vlae ====
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van Saarland onder Franse bewind&quot;&gt;
Lêer:Flag of Saar 1920-1935.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Saargebied, 1920 tot 1935
Lêer:Flag of Saar (1947–1956).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die protektoraat Saarland, 1947 tot 1956
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Voormalige landsvlae met die Franse driekleur&quot;&gt;
Lêer:Flag of Paraguay (1813-1840).svg|{{FIAV|historical}} [[Vlag van Paraguay]], 1813 tot 1840
Lêer:Flag of the Republic of Sonora (Raousset-Boulbon).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Republiek Sonora, 1853 tot 1854
Lêer:Flag of the Republic of Independent Guyana (1886-1887).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Onafhanklike Republiek Guyana, 1886 tot 1887
Lêer:Flag of Koritsa.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Republiek Koritsa
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van voormalige Franse kolonies in die Maghreb en die Midde-Ooste&quot;&gt;
Lêer:Merchant flag of French Morocco.svg|{{FIAV|historical}} Handelsvlag van die Franse protektoraat in Marokko, 1912 tot 1956
Lêer:French Algeria Naval Ensign 1848-1910.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Algerynse skepe onder Franse oorheersing, 1848 tot 1910
Lêer:Flag of French Tunisia.svg|{{FIAV|historical}} Vlag wat deur sekere militêre eenhede in die Franse protektoraat van Tunisië gebruik is
Lêer:Flag of Lebanon during French Mandate (1920-1943).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse Libanon-mandaat, 1920 tot 1943
Lêer:Flag of the French Mandate of Syria (1920).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse Mandaat Sirië in 1920
Lêer:Flag of Syria French mandate.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Staat Sirië in die Franse Mandaat Sirië, 1924 tot 1930
Lêer:Flag of the Alawite State (1920–1936).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Alawitiese Staat in die Franse Mandaat Sirië
Lêer:Flag of the State of Aleppo.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Staat Aleppo in die Franse Mandaat Sirië, 1920 tot 1924
Lêer:Flag of the State of Damascus.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Staat Damaskus in die Franse Mandaat Sirië, 1920 tot 1924
Lêer:Flag of Jabal ad-Druze (state).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Dzjebel et-Droez in die Franse Mandaat Sirië
Lêer:Flag of Lebanon during French Mandate (1920-1943).svg|{{FIAV|historical}} Vlag Groot-Libanon gedurende die Franse mandaat, 1920 tot 1943
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van voormalige Franse Afrikakolonies&quot;&gt;
Lêer:Flag of French Governor in French Colony.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse koloniale goewerneur
Lêer:French Congo 1959 proposal (Flag).svg|{{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir die Franse Kongo, 1959
Lêer:Flag of French Sudan.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Frans-Soedan, 1958 tot 1959
Lêer:Flag of Togo (1957-1958).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Frans-Togo, 1957 tot 1958
Lêer:Flag of Gabon 1959-1960.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Republiek Gaboen, 1959 tot 1960
Lêer:Flag of the Madagascar Protectorate (1885-1896).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Malgassiese protektoraat, 1885 tot 1895
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van voormalige Franse kolonies in Asië&quot;&gt;
Lêer:Flag of Colonial Vietnam.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Frans-Indochina, 1923 tot 1945
Lêer:Flag of Colonial Annam.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Tonkin (Franse protektoraat) en Annam (Franse protektoraat in Frans-Indochina)
Lêer:Flag of French Laos.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse Laos-protektoraat, 1923 tot 1945
Lêer:Flag of Republic of Cochinchina.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Cochinchina, 1946 tot 1949
Lêer:Flag of South Vietnam.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Tonkin, 1890 tot 1920
Lêer:Flag of the Tai Dam People.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Sip Song Chau Tai, Frans-Indochina, 1948 tot 1955
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae van voormalige Franse kolonies in Oseanië&quot;&gt;
Lêer:Flag of Franceville.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Nieu-Hebride (Vanuatu) onder die Anglo-Franse Gesamentlike Vlootkommissie, 1887 tot 1906
Lêer:Drapeau du Royaume de Uvéa (1860-1886).png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse Uvéa-protektoraat (Wallis en Futuna), 1860 tot 1886
Lêer:Flag of Wallis et futuna (1886-1887).png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Wallis en Futuna, 1886 tot 1887
Lêer:Flag of Wallis et Futuna (1887-1985).png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Wallis en Futuna, 1887 tot 1910
Lêer:Flag of Wallis et futuna (1910-1985).png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Wallis en Futuna, 1910 tot 1985
Lêer:Flag of the Tahiti Protectorate 1843-1880.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van Franse protektoraat Tahiti, 1842 tot 1880
Lêer:Flag of the Society Islands Protectorate.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Koninkryk Tahiti]] onder die Franse protektoraat, 1845 tot 1880
Lêer:Drapeau Protectorat Français RuRutu (1858-1889).png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Rurutu in [[Frans-Polinesië]], 1858 tot 1889
Lêer:Flag of French protectorate of Rimatara.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Rimatara (Frans-Polinesië), 1891 tot 1900
Lêer:Drapeau de Raiatea (polynésie Française 1880-1897).png|{{FIAV|historical}} Vlag van die Franse protektoraat Raiatea (Frans-Polinesië), 1880 tot 1897
&lt;/gallery&gt;

==== Ander vlae ====
Talle provinsies en gebiede in Kanada asook areas in die Verenigde State van Amerika het noemenswaardige Franssprekende gemeenskappe:

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Vlae in die Amerikas wat verband hou met Frankryk of die Franse&quot;&gt;
Lêer:Flag of Acadia.svg|{{FIAV|normal}} Vlag van Akadië
Lêer:Franco-Terreneuviens.svg|Vlag van Franse Newfounlanders
Lêer:Drapeau de Terre-Neuve.svg|Tradisionele vlag van [[Newfoundland]]
Lêer:Flag of the Franco Albertains.svg|Vlag van Franse Albertyne
Lêer:Flag of the New England Acadians.svg|Vlag van Akadiërs in [[Newfoundland]]
Lêer:Flag of Acadia.svg| Die Akadiese vlag wat in Kanada gebruik word is gebaseer op die Franse vlag, maar die vlag is nooit gebruik gedurende Franse oorheersing in Akadië nie. Dit is in 1884 aanvaar. Akadiërs woon hoofsaaklik in [[Nieu-Brunswyk]], [[Prins-Edward-eiland]] en [[Nova Scotia]].
Lêer:Flag of the Franco Albertains.svg| Vlag van die Frans-Albertyne
Lêer:Flag of the Franco-Manitobains.svg| Vlag van die Frans-Manitobane
Lêer:Franco-Ontarian flag.svg| Die Frans-Ontariese vlag word sedert 1975 gebruik en is in 2001 amptelik erken
Lêer:Bandera dels Fransaskois.svg| Vlag van Fransaskois of Franssprekende Saskatchewanese
Lêer:Flag of the Franco-Yukonnais.svg| Vlag van die Frans-Yukonners
Lêer:Flag of the FrancoTenois.svg| Vlag van die Frans-Ténois
Lêer:Flag of the Franco-Colombiens.svg| Vlag van die Frans-Columbiërs
Lêer:Flag of the Franco-Nunavois.svg| Vlag van die Franco-Nunavois
Lêer:Drapeau de l'Acadie occidentale.svg|Vlag van Akadiërs in Aroostook County, [[Maine]]
Lêer:Drapeau Franco-Américain.svg|Vlag van Franse Amerikaners
Lêer:Drapeau de la Louisiane septentrionale.svg| Vlag van Frans-Amerikaners in die Midde-Weste
Lêer:Drapeau français-américain.svg| Vlag van Frans-Amerikaners in [[Nieu-Engeland]]
Lêer:Flag of Acadiana.svg|Vlag van Akadiërs in [[Louisiana]]
&lt;/gallery&gt;

Nieu-Hebride het verskeie vlae gebruik waarin die vlae van Frankryk sowel as die Verenigde Koninkryk geïnkorporeer was.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Voormalige vlae van Nieu-Hebride&quot;&gt;
Lêer:Flag Vanuatu 1963.svg| Vlag wat na bewering tydens die 1963 Suidpasifiese Spele gebruik is&lt;ref name=&quot;FotW historical&quot;&gt;{{en}} {{Cite web |url=https://flagspot.net/flags/vu_nh.html |title=Historiese vlae (Vanuatu) |work=Flags of the World |date=10 Junie 2011 |accessdate=2 Augustus 2014}}&lt;/ref&gt;
Lêer:Flag of New Hebrides.svg| Vlag wat na bewering tydens die 1966 en 1971 Suidpasifiese Spele gebruik is&lt;ref name=&quot;FotW historical&quot; /&gt;
Lêer:Flag of New Hebrides (1969).svg| Donkerblou weergawe wat na bewering tydens die 1969 Suidpasifiese Spele gebruik is&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.alamy.com/stock-photo-postage-stamp-new-hebrides-condominium-1f-featuring-3rd-south-pacific-62836733.html Posseël Nieu Hebride Kondominium 1F met 3rde Suidpasifiese Spele Port Moresby 1969 gedateer 1969]&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

In die [[Sjanghai]] Internasionale Nedersetting bevat die vlag van die Sjanghai Munisipale Raad ’n skild waarop die Franse driekleur geïnkorporeer is.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Shanghai International Settlement.svg| Vlag van die Sjanghai Munisipale Raad, Sjanghai Internasionale Nedersetting
&lt;/gallery&gt;

=== In die wêreld van sport ===
==== Franse spanuitrustings ====
Die kleure van die Franse nasionale spanklere in verskillende sportsoorte verwys na die vlag. Weens hul truikleur word na die sportlui van Franse spanne vandag as ''les Bleus'' (“die bloues”) verwys. Voorheen is hulle ''les Tricolores'' (“die Driekleuriges”) genoem.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Franse nasionale sportspanne in die nasionale kleure&quot;&gt;
Lêer:Équipe de France olympique de football en 1976, 'Montreal 76', Panini figurina.jpg|Die Franse nasionale sokkerspan tydens die [[Olimpiese Somerspele 1976]] in [[Montreal]], Kanada
Lêer:Ecosse-France 2010.JPG|Die [[Franse nasionale rugbyspan]] teen [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2010
&lt;/gallery&gt;

==== Kentekens van Franse sportfederasies ====
Die Franse vlag word, hetsy volledig of gedeeltelik, gereeld gebruik vir kommunikasie- of advertensiedoeleindes of met sy kleure as ’n eenvoudige kenteken. Baie Franse sportfederasies gebruik ’n logo met ’n verwysing na die vlag, byvoorbeeld die Franse ruiterfederasie (FFE, ''Fédération française d’équitation'') of voorheen beide die [[Franse Rugbyfederasie]] (FFR, ''Fédération française de rugby'') en die Franse Sokkerfederasie (FFF, ''Fédération française de football'').

=== Op die gebied van korporatiewe kommunikasie ===
==== Kommersiële ondernemings ====
Nes die Franse sportfederasies gebruik baie Franse handelsondernemings kentekens met verwysing na die vlag:
* [[Air France]] – die kenteken, gebaseer op die nasionale kleure, wat op die stert en romp van vliegtuie vertoon word, onderstreep “nie net die Franse identiteit nie, maar ook die waardes en geskiedenis van die maatskappy wat sy 75ste bestaansjaar vier: donkerblou, oorheersend sedert die stigting van Air France, is die historiese hoofkleur van die handelsmerk en verwys na die doeltreffendheid van die maatskappy; wit, die kleur van hoë standaarde, dui op welsyn en die kuns van Franse reis; die helderrooi aksent, onderstreep en animeer die handelsmerk met die klem op die Franse chic en die aandag wat Air France-personeel op Air France-klante, op die lughawe en tydens vlugte bestee (Uittreksel uit die persverklaring van Air France, Woensdag 11 Februarie 2009).
* [[TF1]] – die eerste private Franse televisiekanaal met openbare belang. Die logo wat sedert 1990 gebruik word, toon die afkorting TF1 in ’n reghoek ingeskryf, verdeel in twee kleure: blou en rooi.
* Française des jeux – Franse openbare onderneming, waarvan 72% in staatsbesit is, wat deur die staat die monopool op lotery-speletjies en sportweddenskappe regdeur die land ontvang het. Die kenteken toon ’n wit vierblaarklawer op ’n blou agtergrond. Een van die blare het ’n rooi vierkant.
* FRAM – onafhanklike Franse toeroperateur wat in 1949 gestig is. Hul kenteken, bestaande uit drie klapperpalms, is in 2006 vervang.
* ECF (Franse bestuurskool)
* Crédit immobilier de France: spesialiseer in onafhanklike huislenings. Die kenteken toon ’n sleutel op ’n vierkantige blou agtergrond. Die sleutel se ring en die steel is wit, die bietjie is rooi.
* Carrefour

==== Verenigings ====
[[Lêer:Drapeau de la Société française de vexillologie.svg|duimnael|Vaandel van die ''Société française de vexillologie'']]
Van die Franse verenigings wat kentekens met die Franse kleure gebruik:
* Secours populaire français – die kenteken wat deur Grapus ontwerp is, toon ’n wit hand met ’n rooi en ’n blou vlerk;
* Association des maires de France (AMF) – die kenteken toon ’n driekleurige serp wat ’n seshoek vorm (een van die verwysings na Frankryk), met die besonderheid om die volgorde van die nasionale vlag te respekteer, en soos ’n parlementêre serp te lyk;
* Union des Français de l’étranger (UFE) – die oudste Franse vereniging van emigrante;
* Souvenir français;
* die Fédération du Scoutisme français het ’n logo gebaseer op die kleure van die driekleur. Die meeste van die nasionale spanne se lidverenigings dra ’n speursjaal in die kleure van die Franse vlag;
* die Société française de vexillologie (vereniging van vlagentoesiaste, verteenwoordiger van Frankryk binne die Internasionale Federasie van Vlagkundige Verenigings) het ’n vlag wat deur die stigter, Baron Pinoteau, ontwerp volgens die Ancien Régime se model van militêre vlae en sodoende die drie nasionale kleure in ’n historiese rangskikking toon (’n wit kruis afgebaken deur ’n lyn afwisselend in rooi en blou. Hierdie lyne word deur ’n wit lyn geskei van die vierkante in blou en rooi. Die Verhouding is 9-1-1-5-1-1-9).

=== Op die gebied van politieke kommunikasie ===
Sekere Franse nasionale politieke partye – hoofsaaklik aan die regterkant – gebruik hierdie simbool ook in hul kentekens:
* [[Rassemblement pour la République]] (RPR);
* [[Union pour un mouvement populaire]] (UMP). Die kenteken is ’n wit vryheidsboom wat in die middel van ’n reghoek staan, die reghoek bestaan uit twee velde in blou en rooi;
* [[Les Républicains]] (LR);
* [[Mouvement pour la France]] (MPF) van [[Philippe de Villiers]] ;
* [[ Rassemblement National]] (RN). Die logo toon ’n vlam bestaande uit drie vonke in verskillende kleure: blou, wit en rooi. Die RN organiseer ook die ''Fête des Bleu-blanc-rouge'' met verwysing na die nasionale vlag;
* [[Debout la République]] (DLR): Gaullistiese en republikeinse politieke party, gestig in 1993 en onder voorsitterskap van Nicolas Dupont-Aignan. Die kenteken verwys na die silhoeët van Eugène Delacroix se skildery: ''La Liberté guidant le peuple'';
* [[Parti radical]], die oudste party in Frankryk (gestig in 1901). Die kenteken toon Marianne in blou en wit voor ’n rooi seshoekige agtergrond met verwysing na Frankryk.
* Le [[Forum des républicains sociaux]] (FRS), politieke party wat in Maart 2001 gestig is deur Christine Boutin en tans deel is van die Christen-Demokratiese Party.

=== In die samelewing ===
==== Nasionale eerbewyse ====
* Miss France se serp bevat ’n driekleurige kokarde.
* die medalje vir die beste werker in Frankryk wat deur die ''meilleur ouvrier de France'' (“Vereniging van die beste werkers in Frankryk”) toegeken word, bestaan uit ’n driekleurige lint. Die werker het die reg om ’n wit baadjie met ’n driekleurige kraag te dra. Die vereerde werker hou sy titel lewenslank met die aanduiding van sy promosie (die jaar van verwerwing).

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die nasionale kleure by nasionale eerbewyse&quot;&gt;
Lêer:Paul Bocuse 2007 -2.jpg|[[Paul Bocuse]] met sy blou-wit-rooi kraagbaadjie (’n toekenning wat hy met sy MOF-titel in 1961 ontvang het)
Lêer:Delphine Wespiser NRJ Music Awards 2012.jpg|Delphine Wespiser, Miss France 2012
&lt;/gallery&gt;

==== Internasionale huldeblyke ====
Ná die dodelike aanvalle op Vrydag, 13 November 2015, in Parys is baie bekende geboue in die buiteland verlig in die kleure van die Franse vlag: die One World Trade Center in [[New York]], [[Christus die Verlosser]] in [[Rio de Janeiro]], die [[CN-toring]] in [[Toronto]], [[Taipei 101]] in [[Taipei]], die [[Sydney-opera]] in [[Sydney]], die Oriental Pearl-toring in [[Sjanghai]] en die Meksikaanse Senaat.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.lefigaro.fr/actualite-france/2015/11/14/01016-20151114ARTFIG00028-attentats-a-paris-le-monde-entier-solidaire-de-la-france.php |title=Attentats à Paris : le monde entier solidaire de la France |publisher=Le Figaro |date=14 November 2015 |accessdate=21 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;

== Literêre, artistieke en tegniese werke ==
=== Patrouille de France ===
Die Patrouille de France is die amptelike akrobatiese patrollie van die [[Franse Lugmag]]. Hulle maak figure met blou, wit en rooi rook.

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot; caption=&quot;Die nasionale kleure by die Patrouille de France&quot;&gt;
Lêer:Patrouille-de-france.jpg|Die Alpha Jet
Lêer:Patrouille-de-france-virage-tricolore-a-8.jpg|Agt driekleurige draai
Lêer:Patrouille de france diamant.jpg|Die Patrouille de France in hul “diamant”-formasie voor die gelyktydige rol
&lt;/gallery&gt;

=== Skilderye ===
[[Lêer:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|duimnael|''La Liberté guidant le peuple'' (“Die vryheid lei die volk”), skildery deur [[Eugène Delacroix]] (1798–1863) wat die [[Franse]] volk se triomf tydens die Julierewolusie in 1830 uitbeeld]]
* [[Eugène Delacroix]]: ''La Liberté guidant le peuple'' (1830), 260 × 325&amp;nbsp;cm, [[Louvre]], [[Parys]].
* [[Henri Félix Emmanuel Philippoteaux]], ''Épisode de la Révolution de 1848: Lamartine repoussant le drapeau rouge à l’hôtel de ville, le 25 février 1848'' (1848). olie op doek, 63 × 27,5&amp;nbsp;cm. Carnavalet-museum, Parys.
* Henri Félix Emmanuel Philippoteaux, ''Lamartine faisant acclamer le drapeau tricolore sur le perron de l'Hôtel de ville de Paris''.
* E. Charpentier. ''Alphonse de Lamartine présentant le drapeau tricolore, à l'hôtel de ville de Paris, 1848''. Litografie.
* [[Jacques-Louis David]], ''Serment de l'Armée fait à l'Empereur après la Distribution des Aigles au Champ de Mars'', 1810.

=== Muntstukke ===
Die nasionale vlag word baie selde op muntstukke uitgebeeld, aangesien hulle natuurlik eenkleurig is (of sedert 1988 in tweekleurige grysgeel). Die figuur op die nasionale kant vertoon egter prominent op die 10,&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces100.html |title=10 centimes d'euro – France – 1re carte |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces3510.html |title=10 centimes d'euro – France – 2e carte |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt; 20&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces101.html |title=20 centimes d'euro – France – 1re carte |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces6373.html |title=20 centimes d'euro – France – 2e carte |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt; en 50&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces102.html |title=50 centimes d'euro – France – 1re carte |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces6374.html |title=50 centimes d'euro – France – 2e carte |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt; eurosente sowel as die 10 euromuntstuk met die [[Hercules]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://fr.numista.com/catalogue/pieces27180.html |title=10 euros Hercule – France – 2012 |publisher=Numista}}&lt;/ref&gt; gegraveer deur Joaquin Jimenez (in silwer, uitgereik in 2012, is ’n wettige betaalmiddel in Frankryk). Soos in heraldiek word die kleure voorgestel deur konvensionele uitbroei; die hele agtergrond, agter die figure, verteenwoordig die drie kleure: horisontale uitbroei vir blou op die linker derde, ’n gewone agtergrond vir wit op die middelste derde en vertikale uitbroei vir rooi op die regte derde.

=== Aanhalings ===
Alphonse de Lamartine het in sy toespraak van 25 Februarie 1848 verklaar: “Die rooi vlag wat u na ons teruggebring het, het nog altyd die Champ-de-Mars omring, die mense se bloed in 91 en 93 gesleep, en die driekleurige vlag het deur die wêreld gegaan namens glorie en vryheid van die moederland!”

In ''L’Aiglon'' het Edmond Rostand na die driekleur verwys:

{|
| style=&quot;padding-right:50px&quot; |
''...Plein de sang dans le bas et de ciel dans le haut,''&lt;br /&gt;
''Puisque le bas trempa dans une horreur féconde,''&lt;br /&gt;
''Et que le haut baigna dans les espoirs du monde...''
|
“Vol bloed aan die onderkant en lug aan die bokant,”&lt;br /&gt;
“Aangesien die kouse in vrugbare afgryse deurweek is,”&lt;br /&gt;
“En dat dit aan die spits van die wêreld gebad het...”
|}

== Geskiedenis ==
=== Franse koninkryk ===
Gedurende die vroeë [[middeleeue]] is die oriflamme, die vlag van Dionysius (Sint Denis) gebruik – ’n rooi hangende banier met twee, drie of vyf punte. Dit was oorspronklik die koninklike banier onder die [[Dinastie van die Capetingers|Capetingers]]. Dit is bewaar in Saint-Denis-abdy sedert dit daarheen geneem is toe oorlog uitgebreek het. Franse konings het oorloë ingegaan onder Sint Maarten se rooi mantel – wat volgens oorlewering die monarg moes beskerm – of onder die rooi banier van Dionysius.

Later in die [[Middeleeue]] het hierdie kleure ’n verbintenis met die regerende koningshuis in Frankryk geword. In 1328 was die Huis van Valois se wapenskild blou met goue [[fleur-de-lis|fleurs-de-lis]] wat in rooi omsoom was. Van hierdie tyd af is die konings van Frankryk in vignette en manuskripte voorgestel met ’n rooi toga onder ’n blou jas wat met goue fleurs-de-lis versier was.

Gedurende die [[Honderdjarige Oorlog]] is Engeland uitgeken deur ’n rooi kruis; [[Hertogdom van Boergondië|Boergnodië]] deur ’n rooi Sint Andrieskruis; en Frankryk deur ’n wit kruis. Hierdie kruis was òf op ’n blou òf ’n rooi veld. Die blou veld het mettertyd die standaard vir Franse leërs geword. Die Franse regimente het later die wit kruis as standaard gekry, elk met hul eie kleur in die skildhoek.

Die Franse vlag met ’n wit kruis op ’n blou veld word steeds gesien op sommige vlae wat daarvan afgelei is, soos die vlae van [[Quebec]] en [[Martinique]].

[[Johanna van Arkel]] se vlag gedurende die Honderdjarige Oorlog is soos volg in haar eie woorde beskryf: “My banier was ’n veld besprinkel met lelies; die wêreld is daar geskilder met ’n engel aan weerskante; dit was wit in die materiaal genaamd ‘boccassin’; daarbo was geskryf Ek glo in ‘JHESUS MARIA’; dit het ’n syfraiing gehad.”&lt;ref name=&quot;Whitney&quot;&gt;{{en}} {{cite book |first=Whitney |last=Smith |title=Flags through the ages and across the world |url=https://archive.org/details/flagsthroughages00smit |publisher=McGraw-Hill |location=England |year=1975 |ISBN=0-07-059093-1 |page=[https://archive.org/details/flagsthroughages00smit/page/67 66]–67 |quote=…dit was haar invloed wat bepaal het dat wit moet dien as die hoof- Franse kleur van kort na haar afsterwe in 1431 tot die Franse Revolusie byna 350 jaar later. }}&lt;/ref&gt; Hierdie standaard het gelei tot die prominente gebruik van wit op latere Franse vlae.&lt;ref name=&quot;Whitney&quot; /&gt;

Vandat die Bourbons die Franse troon bestyg het, het die groen vaandel van die vloot ’n gewone wit vlag, die simbool van reinheid en koninklike owerheid, geword. Die handelsvloot is “die ou vlag van die Franse volk” toegeken, wat ’n wit kruis op ’n blou veld was.&lt;ref&gt;*“…die Franse standaard was wit, besprinkel met goue fleurs-de-lis…” {{harv|Ripley|Dana|1879|p=250}}.
* Op die keersy van die plaat staan: “Le pavillon royal était véritablement le drapeau national au dix-huitième siecle…Vue du chateau d'arrière d'un vaisseau de guerre de haut rang portant le pavillon royal (blanc, avec les armes de France)” {{harv|''Vinkhuijzen-versameling''|2011}}.
* “Die oriflamme en die Chape de St Martin is aan die einde van die 16de eeu, toe Hendrik III, die laaste van die huis van Valois, die troon bestyg het, opgevolg deur die wit standaard waarop die fleur-de-lis was. Dit het op sy beurt plek gemaak vir die beroemde driekleur“{{harv|Chisholm|1911|p=460}}.&lt;/ref&gt; Daar was ook ’n rooi geus vir die Franse galeie. Die vlag van die Koninkryk Frankryk bestaan uit ’n wit banier met 86 fleurs-de-lis met die wapenskild as variant.

=== Die ''Tricolore'' ===
[[Lêer:The national flag of France &amp; Arch of Triumph.ogv|duimnael|Die Franse vlag by die Arc de Triomphe]]
[[Lêer:Lar7 cogniet 001z.jpg|duimnael|Die wit vlag van die monargie omvorm in die ''Tricolore'' as gevolg van die Julierewolusie. Skildery deur Léon Cogniet (1830)]]
Die Driekleurvlag is afgelei van die Franse kokarde wat gedurende die Franse Revolusie gebruik is. Dit was ronde rosetagtige embleme wat op ’n hoed aangebring is. [[Camille Desmoulins]] het sy volgers gevra om op 12 Julie 1789 groen kokardes te dra. Die Paryse skuttery wat op 13 Julie gestig is, het ’n blou-en-rooi kokarde gebruik. Blou-en-rooi is die tradisionele kleure van Parys en word ook op die stad se wapenskild gebruik. Kokardes in verskeie kleurskemas is gedurende die Bestorming van die Bastille van 14 Julie gedra.&lt;ref name=&quot;Crowdy&quot;&gt;{{en}} Crowdy, Terry, ''French Revolutionary Infantry 1789–1802'', bl. 42 (2004).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ansa/&gt; Die blou-en-rooi kokarde is op 17 Julie by die Hôtel de Ville aan [[Lodewyk XVI van Frankryk|koning Lodewyk XVI]] aangebied.&lt;ref name=&quot;Lafayette&quot; /&gt; Lafayette het geargumenteer vir die toevoeging van ’n wit baan om die ontwerp te “nasionaliseer”.&lt;ref name=&quot;Lafayette&quot; /&gt; Op 27 Julie is ’n driekleurkokarde as deel van die uniforms van die Nasionale Wag, die polisiemag wat die skuttery opgevolg het en deur generaal Lafayette gelei is, aanvaar.&lt;ref&gt;{{en}} Clifford, Dale, &quot;Can the Uniform Make the Citizen? Paris, 1789–1791,&quot; ''Eighteenth-Century Studies'', 2001, bl. 369.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |last=Gaines |first=James |date=September 2015 |title=Washington &amp; Lafayette |url=https://www.smithsonianmag.com/history/washington-amp-lafayette-162245867/ |work=Smithsonian Magazine}}&lt;/ref&gt;

’n ''Drapeau tricolore'' met vertikale rooi, wit en blou bane is op 24 Oktober 1790 deur die wetgewende vergadering goedgekeur. Vereenvoudigde ontwerpe is gebruik om uit te beeld hoe die rewolusie met die verlede gebreek het. Dit volgorde is omgekeer na die huidige ontwerp van blou-wit-rooi deur ’n resolusie wat op 15 Februarie 1794 deurgevoer is.

Toe die Bourbon-dinastie na die val van [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] in 1815 herstel is, is die ''tricolore'' – met sy revolusionêre verbintenis – vervang deur ’n wit vlootvlag van voor die rewolusie. Ná afloop van die Julierewolusie het die “burgerkoning”, [[Lodewyk Filips I van Frankryk|Lodewyk Filips]] die ''tricolore'' teruggestel en dit is sedertdien die vlag van Frankryk.

Op 25 Februarie 1848 het [[Alphonse de Lamartine|Lamartine]] die volgende in verband met die driekleurvlag gesê tydens die Rewolusie van 1848:
&lt;blockquote&gt;Ek het vroeër as burger gespreek, luister nou na my as u Buitelandse Minister. Indien ek die driekleur verwyder, weet ek sal u my, die halwe eksterne mag van Frankryk, verwyder! Want Europa herken die vlag van sy verliese en van ons oorwinnings in die vlag van die Republiek en van die Ryk. Deur die aanskouing van die Rooi Vlag sal hulle die vlag van ’n party sien! Dit is die vlag van Frankryk, dit is die vlag van ons seëvierende leërs, dit is die vlag van ons triomfe wat voor Europa aangespreek moet word. Frankryk en die driekleur is dieselfde gedagte, dieselfde aansien, selfs terreur, indien nodig, vir ons vyande! Dink net hoeveel bloed gestort sal moet word vir nog ’n beroemde vlag! Burgers, ek self gaan nie die rooi vlag aanvaar nie en ek gaan vir u vertel waarom ek dit met al die krag van my patriotisme sal opponeer. Dit is dat die driekleur die wêreld deurkruis het met die Republiek en die Ryk met u vryhede en u glorie, en die rooi vlag van by die Champs-de-Mars gewapper het, in die volk se bloed gesleep het.&lt;ref&gt;{{fr}} Alphonse de Lamartine, ''Trois mois au pouvoir'', Parys, Michel Lévy, 1848.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Ná die omverwerping van [[Napoleon III van Frankryk|Napoleon III]] het kiesers ’n koningsgesinde meerderheid na die Nasionale Vergadering van die nuwe [[Derde Franse Republiek|Derde Republiek]] verkies. Hierdie parlement het die troon aan die [[Huis van Bourbon|Bourbon]]-aanspraakmaker, Henri d’Artois, gebied. Hy het egter daarop aangedring dat hy slegs die kroon sou aanvaar op voorwaarde dat die driekleur deur die wit vlag vervang word. Aangesien die driekleur ’n gekoesterde nasionale simbool geword het, kon nie aan hierdie vereiste voldoen word nie. Planne om die monargie te herstel is uitgestel en later laat vaar, en Frankryk het sedertdien ’n Republiek gebly met die driekleurvlag as simbool.

Die Vichy-regering wat die woord “republiek” laat vaar het ten gunste van “die Franse staat” het die gebruik van die ''tricolore'' volgehou, maar [[Philippe Pétain]] het ’n weergawe van die vlag met in die wit baan ’n byl wat met ’n sterbesaaide maarskalkstaf gemaak is, gebruik as sy persoonlike standaard. Hierdie byl is die “Francisque” genoem in verwysing na die antieke franziska (’n Frankiese gooibyl). Gedurende dieselfde tydperk het die Vrye Franse Magte die ''tricolore'' met ’n rooi Lotaringekruis in die wit baan gebruik.

Die onderskeie grondwette van 1946 en 1958 het die “blou, wit en rooi” vlag as die nasionale embleem van die republiek bevestig.

== Simboliek ==
[[Lêer:Brandenburg Gate in French flag colours after Paris attack (23028317551).jpg|links|duimnael|Die [[Brandenburgse Poort]] in Berlyn was een van talle landmerke wêreldwys wat in die kleure van die Franse vlag verlig is na die terroriste-aanval in November 2015]]
[[Lêer:Drapeaux français.jpg|duimnael|Meerdere Franse vlae soos dikwels aan openbare geboue vertoon word. Let daarop dat hierdie vlae die ligter skakerings van blou en rooi gebruik]]
Blou en rooi is die tradisionele kleure van Parys wat op die stad se wapenskild gebruik word. Blou word met Martinus van Tours (Sint Maarten) geïdentifiseer, terwyl rooi met Dionysius van Parys (Sint Denis) geïdentifiseer word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.gouvernement.fr/en/the-tricolour-flag |title=Die drie kleure voor die vlag |accessdate=5 Oktober 2019}}&lt;/ref&gt; Tydens die bestorming van die Bastille het die Paryse skuttery blou en rooi kokardes op hul hoede gedra. Wit het lank reeds ’n prominente plek in Franse vlae gekry en word beskryf as die “antieke Franse kleur”.&lt;ref name=&quot;Lafayette&quot; /&gt; Wit is by die “rewolusionêre” kleure van die skuttery se kokarde gevoeg om die ontwerp te “nasionaliseer”; sodoende is Frankryk se kokarde geskep.&lt;ref name=&quot;Lafayette&quot; /&gt; Hoewel Lafayette die wit baan met die volk geïdentifiseer het, het andere dit met die monargie verbind.&lt;ref name=&quot;elysee&quot;&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.elysee.fr/president/la-presidence/les-symboles-de-la-republique-francaise/le-drapeau-francais/le-drapeau-francais.1117.html |title=Le drapeau français |accessdate=29 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217190339/http://www.elysee.fr/president/la-presidence/les-symboles-de-la-republique-francaise/le-drapeau-francais/le-drapeau-francais.1117.html |archive-date=17 Februarie 2012 }}&lt;/ref&gt; Lafayette het ontken dat die vlag enige verwysing na die rooi-en-wit livrei van die Hertog van Orléans verwys. Ten spyte hiervan het Orléaniste die driekleur as hul eie aanvaar.

Blou en rooi word ook gekoppel aan die Maagd Maria, die beskermheilige van Frankryk, en was ook die kleure van die oriflamme (’n strydvlag). Die kleure van die Franse vlag kan ook die drie belangrikste stande van die Ancien Régime (wit vir die geestelikes, rooi vir die [[adel]]likes en blou vir die [[bourgeoisie]]). Blou, as die simbool van klas kom eerste en rooi, wat die adel verteenwoordig, kom laaste. Albei uiterste kleure is aan weerskante van die wit wat na ’n meerdere orde verwys.&lt;ref name=&quot;flagsymbols&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=Frankryk, die driekleur-banier |url=http://users.skynet.be/lotus/flag/fra0-en.htm |accessdate=22 Maart 2008 |archive-date=21 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421053559/http://users.skynet.be/lotus/flag/fra0-en.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Lafayette se kokarde van Frankryk is in Julie 1789 aanvaar, maar dit was ’n oomblik van nasionalisme wat spoedig gekwyn het. Koningsgesindes het begin om wit kokardes te dra en wit vlae te vertoon, terwyl die [[Jakobyn]]e, en later die sosialiste, die [[rooi vlag]] vertoon het. Die driekleur, wat die koningsgesinde wit met republikeinse rooi verenig, is gesien as simbool van matigheid en van ’n nasionalisme wat faksievorming oortref het.

Die webwerf van die Franse regering noem dat die wit baan die kleur van die koning was, terwyl blou en rooi die kleure van Parys was.

Die drie kleure word soms gesien as verteenwoordigend van die drie elemente van die revolusionêre leuse, ''liberté'' (vryheid: blou), ''égalité'' (gelykheid: wit) en ''fraternité'' (broederskap: rooi); in Krzysztof Kieślowski se rolprenttrilogie ''Trois couleurs'' (''Drie kleure'') word byvoorbeeld na hierdie toedigting verwys.

In die nadraai van die terroriste-aanval van November 2015 in Parys, is talle bekende landmerke en stadions in die kleure van die vlag verlig ter ere aan die slagoffers.

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}
* [[Liberté, égalité, fraternité]]
* [[Marseillaise]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} Chisholm, Hugh, red. (1911). “Flag” . Encyclopædia Britannica. 10 (11de uitg.). Cambridge University Press. bl. 454–463.
* {{en}} Ripley, George; Dana, Charles A., reds. (1879). “Flag”. The American Cyclopædia. 8. bl. 250.
* {{en}} {{cite web |ref={{harvid|Vinkhuijzen collection|2011}} |orig-year=2004 |date=25 Maart 2011 |url=http://digitalgallery.nypl.org/nypldigital/dgdisplaylargemeta.cfm?strucID=585779&amp;imageID=1236061&amp;parent_id=585395&amp;word=&amp;s=&amp;notword=&amp;d=&amp;c=&amp;f=&amp;sScope=&amp;sLevel=&amp;sLabel=&amp;lword=&amp;lfield=&amp;num=0&amp;imgs=12&amp;total=98&amp;pos=1&amp;snum= |title= Die Vinkhuijzen-versameling van militêre uniforms: Frankryk, 1750–1757 |publisher=New York Openbare Biblioteek |archive-url=https://web.archive.org/web/20150406164952/http://digitalgallery.nypl.org/nypldigital/dgkeysearchdetail.cfm?strucID=585779&amp;imageID=1236061&amp;parent_id=585395&amp;word=&amp;s=&amp;notword=&amp;d=&amp;c=&amp;f=&amp;sScope=&amp;sLevel=&amp;sLabel=&amp;lword=&amp;lfield=&amp;num=0&amp;total=98&amp;pos=1&amp;snum=&amp;e=w |archive-date=6 April 2015}}
* {{fr}} {{cite book |author=Michel Pastoureau |title=Les emblèmes de la France |url=https://archive.org/details/lesemblemesdelaf0000past |location=Parys |publisher=Bonneton |year=1998 |pages=224|isbn=9782862531724}}
* {{fr}} {{cite book |author=Pascal Ory, Michel Pastoureau en Jérôme Serri |title=Les couleurs de la France |publisher=Hoëbeke |year=2016 |pages=168}}
* {{fr}} {{cite book |author=Bernard Richard |title=Petite histoire du drapeau français |publisher=CNRS éditions |year=2017 |pages=156}}
* {{fr}} {{cite book |author=Hervé Pinoteau |title=Le chaos français et ses signes. Étude sur la symbolique de l'État français depuis la Révolution de 1789 |location=Loudun |publisher=PSR |year=1998 |pages=516}}
* {{fr}} {{cite book |author=Hervé Pinoteau |title=La symbolique royale française ve-xviiie siècles |location=Loudun |publisher=PSR |year=2004 |pages=916}}
* {{fr}} {{cite book |author=Bernard Richard |title=Les emblèmes de la République |location=Parys |publisher=CNRS Éditions |year=2012 |pages=169 |isbn=9782271072993}}
* {{fr}} {{cite book |author=Jean-Pierre Airut |title=Drapeau français et sentiment national : le chant du cygne ? |work=Crises |publisher=PUF |edition=2/1994 |pages=131–154}}
* {{fr}} {{cite book |author=Denise Turrel, Martin Aurell, Christine Manigand, Jérôme Grévy, Laurent Hablot en Catalina Girbea |title=Les trois couleurs nationales en France et en Italie – Signes et couleurs des identités politiques – du Moyen Âge à nos jours |location=Rennes |editor=Presses universitaires de Rennes |work=Histoire |year=2008 |pages=537 |isbn=978-2-7535-0641-1 |url=https://www.persee.fr/doc/bec_0373-6237_2008_num_166_2_464709_t19_0653_0000_1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of France|Vlae van Frankryk}}
* {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/fr.html Frankryk] by ''Flags of the World''.
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-France|title=Flag of France|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Julie 2021}}

{{Europavlae}}
{{Vlae van Frankryk}}
{{fr-vertaal|Drapeau de la France}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Franse Rewolusie]]
[[Kategorie:Nasionale vlae|Frankryk]]
[[Kategorie:Vlae van Frankryk| ]]</text>
      <sha1>eiii7jmxkytvmd4x0m8kvyqqndobr5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buenos Aires</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7551</id>
    <revision>
      <id>3362150</id>
      <parentid>3344404</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42576" sha1="k3yhoknvcps17plpz441r5ic8l0gach" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Ciudad Autónoma de&lt;br /&gt;Buenos Aires&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Outonome Stad Buenos Aires&lt;/small&gt;'''&lt;br /&gt;
[[Lêer:Montaje de la Ciudad de Buenos Aires.png|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Provincia de Buenos Aires (Argentina).svg|180px]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Escudo de la Ciudad de Buenos Aires.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Bandera de la Ciudad de Buenos Aires.svg|90px|raam|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Argentinië}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|34|36|S|58|23|W}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Deur Pedro de Mendoza gestig op'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[2 Februarie]] [[1536]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Deur Juan de Garay gestig op'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[11 Junie]] [[1580]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 203 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;- Stadswyke
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 48
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 25&amp;nbsp;m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2021-skatting)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 3&amp;nbsp;003&amp;nbsp;000
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 14&amp;nbsp;793/vk km
|-
| &amp;nbsp;-  Metropolitaanse Gebied
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 15&amp;nbsp;624&amp;nbsp;000
|-
| &amp;nbsp;- Ongeletterdheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 0,45%
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]]-3 (ART)
|-
|&amp;nbsp;'''[[Somertyd]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | UTC -2 (ARST)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Jorge Macri (PRO-JxC)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [https://www.buenosaires.gob.ar/ buenosaires.gob.ar]
|}

'''Buenos Aires''' ([[Spaans]]: [ˈbwenos ˈajɾes], {{Audio|Es Buenos Aires.ogg|luister}}), amptelik die '''Outonome Stad Buenos Aires''' (''Ciudad Autónoma de Buenos Aires''), is die hoofstad en ekonomiese, kulturele en nywerheidsentrum van [[Argentinië]], ná [[Meksikostad]] die tweede grootste Spaanssprekende stad ter wêreld en die vierde grootste stad in die [[Amerikas]] (ná [[São Paulo]], Meksikostad en [[New York]]),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |year=2019 |title=World Urbanization Prospects 2018 |author=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=10 Oktober 2021 |archive-date=11 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211222646/https://population.un.org/wup/Publications/Files/WUP2018-Highlights.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; met 'n bevolking van drie miljoen in die Distrito Federal (203&amp;nbsp;km²) en 15,6 miljoen in die metropolitaanse gebied (Gran Buenos Aires) met 'n oppervlakte van 4&amp;nbsp;758&amp;nbsp;km². Buenos Aires beteken “gunstige winde”, 'n ou skeepvaartterm vir winde wat voordelig is vir seilskepe.

[[Lêer:Rio de la Plata BA 2.JPG|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van die [[Río de la Plata]], met Gran Buenos Aires aan die regterkant en links bo [[Montevideo]], [[Uruguay]]]]
Die stad is aan die mond van een van die grootste riviere ter wêreld, die [[Río de la Plata]] (Silwerrivier), geleë. Aangesien Gran Buenos Aires sowat 'n derde van die Argentynse bevolking en ook die meeste belangrike instellings en hoofkwartiere van ondernemings huisves, oorheers sy ekonomie die res van die land.

Danksy talle winkels en boetieks, sy pragtige argitektuur, 'n ryk kulturele lewe, uitstekende restaurante en kosmopolitiese bevolking van oorwegend Italiaanse, Spaanse, Franse, Duitse, Engelse, Oos-Europese, Arabiese en Asiatiese herkoms staan Buenos Aires ook as die [[Parys]] van die Suide bekend. Die stad is een van die mees Europese van [[Suid-Amerika]] en ook die Suidelike Halfrond en het sy Goue Era in die tydperk tussen 1880 en 1920 beleef, toe Argentinië danksy ongekende ekonomiese groei tot een van die tien welvarendste lande wêreldwyd ontwikkel het. Buenos Aires het destyds nuwelinge uit [[Europa]] gelok wat hier 'n beter heenkome probeer vind het.

== Etimologie ==
[[Lêer:Nuestra Señora del Buen Aire plaza Cerdeña.jpg|duimnael|links|upright|Onse Dame van Buen Aire voor die Nasionale Migrasiedepartement]]
Aragonese argiewe beskryf hoe [[Katalane|Katalaanse]] sendelinge en [[Jesuïet]]e onder die Kroon van Aragon in [[Cagliari]] ([[Sardinië]]) aangekom het, nadat dit in 1324 van [[Pisa]] verower is, en hul hoofkwartier bo-op 'n heuwel wat oor die stad uitkyk ingerig het.&lt;ref name=&quot;catalanname&quot; /&gt; Hulle het die heuwel ''Bonaira'' (of ''Bonaria'' in [[Sardies]]) genoem, aangesien die vieslike reuk van die ou stad (rondom die kasteel), wat aan [[moeras]]land aangrens, nie hier voorgekom het nie. Tydens die beleg van Cagliari het die Katalane 'n heiligdom vir die Maagd [[Maria]] bo-op die heuwel opgerig. In 1335 het Alfons IV van Aragon die [[Kerk (gebou)|kerk]] geskenk aan die Orde van Onse Liewe Vrou van Weldadigheid wat 'n [[abdy]] gebou het wat steeds daar staan. In die jare daarna het 'n legende die rondte gedoen, waarvolgens 'n standbeeld van die Maagd Maria uit die see gehaal is, nadat dit op wonderlike wyse 'n storm in die [[Middellandse See]] gekalmeer het. Dié standbeeld is in die abdy geplaas. Spaanse seevaarders, veral [[Andalusië]]rs, het hierdie standbeeld vereer en die &quot;gunstige winde&quot; aangeroep om hulle met hul [[navigasie]] te help en skipbreuk te vermy. 'n Heiligdom vir die Maagd van Buen Ayre is later ook in [[Sevilla]] gebou.&lt;ref name=&quot;catalanname&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.todobuenosaires.com/buenos_aires/en/historia/origenombre.php |title=Origin of the name Buenos Aires |publisher=Todo Buenos Aires |accessdate=19 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119003340/http://en.todobuenosaires.com/buenos_aires/en/historia/origenombre.php |archive-date=19 Januarie 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Tydens die stigting van Buenos Aires het Spaanse seevaarders, wat die [[Río de la Plata]] bereik het, dank aan die seëninge van ''Santa Maria de los Buenos Aires'' (&quot;Heilige Maria van die Gunstige Winde&quot;) gesê, wat hulle glo die gunstige winde gegee het om die kus van die huidige stad te bereik.&lt;ref name=&quot;banderin&quot; /&gt; Pedro de Mendoza het die stad &quot;Heilige Maria van die Gunstige Winde&quot; genoem, 'n naam wat deur die kapelaan van Mendoza se ekspedisie voorgestel is – 'n toegewyde van die Maagd van Buen Ayre – na die ''Madonna'' van Bonaria in Sardinië&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.pittau.it/Sardo/bonaria.html |title=Massimo Pittau – La Madonna di Bonaria di Cagliari e Buenos Aires |publisher=Pittau |accessdate=8 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208055821/http://www.pittau.it/Sardo/bonaria.html |archive-date=8 Februarie 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; (wat tot vandag toe die beskermheilige van dié Middellandse eiland is&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.avvenire.it/Chiesa/Pagine/papa-francesco-a-cagliari-legame-bonaria-buenos-aires.aspx |title=Quel legame mariano tra Bonaria e Buenos Aires |publisher=Avvenire |date=21 September 2013 |accessdate=8 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160208055821/http://www.avvenire.it/Chiesa/Pagine/papa-francesco-a-cagliari-legame-bonaria-buenos-aires.aspx |archive-date=8 Februarie 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;). Mendoza se nedersetting is dadelik deur [[Inheemse volke|inheemse mense]] aangeval en in 1541 verlaat.&lt;ref name=&quot;banderin&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=http://rotaryba.com.ar/?page_id=80 |title=Nuestro Banderín |publisher=Buenos Aires Rotary Club |accessdate=19 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119004113/http://rotaryba.com.ar/?page_id=80 |archive-date=19 Januarie 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Vir baie jare is die naam toegeskryf aan 'n Sancho del Campo, wat na bewering met sy aankoms uitgeroep het: &quot;Hoe gunstig is die winde van hierdie land!&quot;. In 1882 het die Argentynse handelaar Eduardo Madero ná uitgebreide navorsing in Spaanse argiewe uiteindelik besef dat die naam pleks daarvan 'n noue verband het met die toewyding van die seevaarders aan Onse Dame van Buen Ayre.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite book |author=Alberto B. Martinez |title=Estudio topográfico é historia demografica de la ciudad de Buenos Aires |url=https://archive.org/details/estudiotopogrfi00martgoog |publisher=Compañía Sud-Americana de Billetes de Banco |year=1889 |location=Buenos Aires |pages=14}}&lt;/ref&gt; In 1580 is 'n tweede (en permanente) nedersetting gestig deur Juan de Garay, wie die [[Río Paraná]] afgevaar het vanaf [[Asunción]], die huidige hoofstad van [[Paraguay]]. Garay het die oorspronklike stadsnaam van Mendoza bewaar, en die stad ''Ciudad de la Santísima Trinidad y Puerto de Santa María del Buen Aire'' (&quot;Stad van die Allerheiligste Drie-eenheid en hawe van die Heilige Maria van die Gunstige Winde&quot;). Die kort vorm wat eindelik die stadsnaam sou word, &quot;Buenos Aires&quot;, het in die 17de eeu algemeen gebruiklik geword.&lt;ref name=&quot;provincia&quot;&gt;{{es}} {{cite web|url=http://www.buenosaires.gov.ar/areas/ciudad/historico/calendario/destacado.php?menu_id=23203&amp;ide=44 |title=Calendario Histórico – Segunda fundación de Buenos Aires |publisher=Buenos Aires |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024201506/http://www.buenosaires.gov.ar/areas/ciudad/historico/calendario/destacado.php?menu_id=23203&amp;ide=44 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Buenos Aires-Center-P3050007.JPG|duimnael|Tradisionele Europese en moderne boustyle]]
[[Lêer:Vista externa del ex Hotel de Inmigrantes, Buenos Aires.jpg|duimnael|Buiteaansig van die ''Hotel de Inmigrantes'' in die stadsdeel Retiro. Vir honderdduisende Europese immigrante was dié gebou dekades gelede die toegangspoort tot 'n nuwe lewe in Argentinië. Dit huisves tans 'n museum]]
Die eerste Europese seevaarder, wat in die jaar 1516 naby Buenos Aires voet aan wal gesit het, was die Spanjaard Juan de Solís. Hy het die groot rivier, wat hy teengekom het, ''Mar Dulce'' (&quot;Die Soet See&quot;) genoem. Twintig jaar later het Pedro de Mendoza die eerste nedersetting in die gebied gestig, Santa Maria del Buen Aire. Die jaar 1536 word gevolglik as Buenos Aires se stigtingsdatum beskou. Weens die verset van vyandelik gesinde [[Indiane]] is die Spanjaarde egter gedwing om die kolonie enkele jare later na [[Asunción]] in [[Paraguay]] te verskuif.

Die perde en beeste wat die Spanjaarde agtergelaat het, het die grondslag vir die Argentynse veeteelt gevorm, die belangrikste ekonomiese basis van die land. 'n Permanente vesting en dorp het uiteindelik in 1580 ontstaan toe 'n groep oorspronklike setlaars na die gebied teruggekeer het. Die stad het vir bykans tweehonderd jaar 'n onbenullige plek gebly, en aangesien die Spaanse regering die voorkeur aan ander hawens soos [[Lima]] gegee het, het talle bewoners 'n broodwinning uit smokkelary gemaak.

Eers met die stigting van 'n Spaanse onderkoninkryk, wat groot dele van Argentinië, [[Chili]], [[Uruguay]] en [[Bolivië]] ingesluit het, het die Buenos Aires 'n belangrike rol as administratiewe sentrum begin speel. Snelle ekonomiese vooruitgang het plaaslike nasionalisme bevorder; die gebied het in 1810 'n selfregerende status gekry, en in 1816 het die burgers van Buenos Aires onafhanklikheid van Argentinië verklaar. Dekades lank het die plaaslike regering gesukkel om gesag oor die hele land te verkry; aanhangers van 'n federale stelsel het met lede van politieke groeperings baklei wat eerder 'n eenheidstaat verkies het.

In 1880 is Buenos Aires tot federale distrik (Distrito Federal) verklaar. Die regering van president Julio A. Roca het Europese stede, met name [[Parys]], as voorbeeld vir die ontwikkeling van die stad geneem. Die Franse hoofstad het ook die aanleiding vir honderde nuwe geboue in Buenos Aires gegee wat volgens [[Parys]]e boustyle beplan is en aan die stad 'n Europese voorkoms gee.

Grootskaalse immigrasie uit [[Italië]], [[Spanje]], [[Duitsland]], [[Engeland]], [[Pole]], [[Rusland]] en die [[Midde-Ooste]] en snelle ekonomiese groei het van die &quot;[[Parys]] van [[Latyns-Amerika]]&quot; een van die welvarendste stede wêreldwyd gemaak. Aan die begin van die 20ste eeu het die bevolking gegroei tot meer as een miljoen ''porteños'' – soos die inwoners van Buenos Aires in hul eie land bekend staan. &quot;Ryk soos 'n Argentyn&quot; het destyds 'n vaste begrip in [[Parys]] en ander Europese metropole geword.

Die groot Avenidas van Buenos Aires, soos die Avenidas Santa Fé, Córdoba en Corrientes, is in die dertigerjare gebou. Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die stad met sy voorstede saamgesmelt en sowat een derde van Argentinië se bevolking gehuisves.

Ekonomiese en politieke teenslae na die Tweede Wêreldoorlog het Buenos Aires voorlopig van sy rol as 'n ryk stad beroof, en die teenstellings tussen die welvarende noordelike stadswyke en die bitterarm suide is steeds groot. Langsamerhand herwin die stad egter sy status as 'n lewendige [[metropool]] van 'n vooruitstrewende land. Dit was een van die gasheerstede tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978]].

== Klimaat ==
[[Lêer:Satellite image of Buenos Aires, Argentina - December 19, 2014.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Buenos Aires]]
[[Lêer:Plaza San Martín, Buenos Aires (27146002798).jpg|duimnael|Swaar [[reën]] en [[weerlig]] oor die Plaza San Martin. Storms is algemeen in die [[somer]]]]
Buenos Aires lê soos die grootste deel van Argentinië in die gematigde sone van die [[Suidelike Halfrond]]. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 17,5&amp;nbsp;°C, die gemiddelde jaarlikse reënval 1&amp;nbsp;173 millimeter.

[[Januarie]] is die warmste maand met gemiddeldes van 24,5&amp;nbsp;°C, terwyl temperature in die midwinter van [[Julie]] tot gemiddeldes van 11,1&amp;nbsp;°C daal. Die [[somer]]maande is baie warm en bedompig. Baie porteños verlaat die stad in [[Januarie]] en [[Februarie]] vir 'n vakansie aan die kus of in die berggebiede. Die [[winter]]maande is vogtig, maar nie regtig koud nie.

{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Buenos Aires Sentrale Observatorium (2001–2010)
|jan_a_max=43.3
|feb_a_max=38.7
|mrt_a_max=37.9
|apr_a_max=36.0
|mei_a_max=31.6
|jun_a_max=28.5
|jul_a_max=30.2
|aug_a_max=34.4
|sep_a_max=35.3
|okt_a_max=35.6
|nov_a_max=36.8
|dec_a_max=40.5
|jaar_a_max=43.3
|jan_gem_max=30.4
|feb_gem_max=29.0
|mrt_gem_max=26.8
|apr_gem_max=23.4
|mei_gem_max=19.3
|jun_gem_max=16.6
|jul_gem_max=16.0
|aug_gem_max=17.7
|sep_gem_max=19.6
|okt_gem_max=23.1
|nov_gem_max=26.1
|dec_gem_max=28.5
|jaar_gem_max=23.0
|jan_gem=25.1
|feb_gem=23.9
|mrt_gem=22.0
|apr_gem=18.0
|mei_gem=14.4
|jun_gem=11.9
|jul_gem=11.4
|aug_gem=12.8
|sep_gem=14.8
|okt_gem=18.2
|nov_gem=20.9
|dec_gem=23.2
|jaar_gem=18.1
|jan_gem_min=20.2
|feb_gem_min=19.5
|mrt_gem_min=18.0
|apr_gem_min=13.6
|mei_gem_min=10.5
|jun_gem_min=8.3
|jul_gem_min=7.7
|aug_gem_min=8.7
|sep_gem_min=10.6
|okt_gem_min=13.5
|nov_gem_min=16.0
|dec_gem_min=18.2
|jaar_gem_min=13.7
|jan_a_min=5.9
|feb_a_min=4.2
|mrt_a_min=2.8
|apr_a_min=−2.3
|mei_a_min=−4
|jun_a_min=−5.3
|jul_a_min=−5.4
|aug_a_min=−4
|sep_a_min=−2.4
|okt_a_min=−2
|nov_a_min=1.6
|dec_a_min=3.7
|jaar_a_min=−5.4
|lvjan=65
|lvfeb=70
|lvmrt=72
|lvapr=77
|lvmei=78
|lvjun=79
|lvjul=79
|lvaug=74
|lvsep=71
|lvokt=69
|lvnov=68
|lvdec=64
|lvjaar=72
|jan_gem_ns=167.5
|feb_gem_ns=171.0
|mrt_gem_ns=172.3
|apr_gem_ns=110.8
|mei_gem_ns=72.3
|jun_gem_ns=54.8
|jul_gem_ns=70.0
|aug_gem_ns=71.7
|sep_gem_ns=75.0
|okt_gem_ns=124.4
|nov_gem_ns=114.1
|dec_gem_ns=102.4
|jaar_gem_ns=1306.3
|rdjan=9.5
|rdfeb=9.0
|rdmrt=10.0
|rdapr=7.9
|rdmei=6.6
|rdjun=7.1
|rdjul=8.0
|rdaug=7.7
|rdsep=7.9
|rdokt=9.9
|rdnov=9.9
|rddec=9.1
|rdjaar=102.6
|bron = Universiteit van Buenos Aires,&lt;ref name=UBAclimate&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www-atmo.at.fcen.uba.ar/banco/bsas.html |title=Climatología de la Ciudad de Buenos Aires (OCBA) |publisher=Departemento de Ciencias de la Atmósfera y los Océanos, Universidad de Buenos Aires |accessdate=21 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021044012/http://www-atmo.at.fcen.uba.ar/banco/bsas.html |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Servicio Meteorológico Nacional (humiditeit 1981–1990, uiterste 1906–huide)&lt;ref name=&quot;SMN1&quot;&gt;{{es}} {{cite web | url = http://www.smn.gov.ar/?mod=clima&amp;id=30&amp;provincia=Capital%20Federal&amp;ciudad=Buenos%20Aires | title = Klimaatstatistieke vir Buenos Aires 1981–1990 | publisher = Servicio Meteorológico Nacional | accessdate = 9 Augustus 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SMN&gt;{{es}} {{cite web | url = http://www.smn.gov.ar/?mod=clima&amp;id=5 | title = Características Climáticas Ciudad de Buenos Aires | publisher = Servicio Meteorológico web | accessdate = 22 Februarie 2013}}&lt;/ref&gt;}}

== Demografie ==
[[Lêer:Buenos Aires - Puerto Madero 142.jpg|duimnael|In Puerto Madero het naas kantoorgeboue ook talle luukse woonstelle vir welgestelde kliënte ontstaan]]
[[Lêer:Microcentro, Buenos Aires (40774240522).jpg|duimnael|Microcentro, die finansiële en besigheidsdistrik van Buenos Aires, huisves talle kantore van ondernemings]]
Tussen 1833 en 1869 het die bevolking van Buenos Aires verdriedubbel van 60&amp;nbsp;000 tot 180&amp;nbsp;000. In 1890 was Buenos Aires die grootste en belangrikste stad in Latyns-Amerika met 'n bevolking van 661&amp;nbsp;000. Danksy die groot immigrasiegolf uit Europa het die inwonertal in die volgende dekades sterk gegroei tot sowat 1,6 miljoen in 1914. Tans het die Outonome Stad Buenos Aires 'n bevolking van sowat 2,9 miljoen.

As al die voorstede in die omgewing ingereken word, is Gran Buenos Aires (Groter Buenos Aires) met 'n bevolking van 12,8 miljoen een van die megastede ter wêreld en die tweede grootste metropolitaanse gebied in Suid-Amerika na [[São Paulo]].

Die ''porteños'', soos die inwoners van Buenos Aires in Argentinië genoem word, is merendeels van Spaanse en Italiaanse afkoms. Daarnaas het talle immigrante uit ander Europese lande soos Duitsland, Ierland, Portugal, Frankryk en Engeland hulle hier gevestig. Siriërs, Libanese en [[Armeniërs]] het vanaf die vroeë 20ste eeu 'n belangrike rol in die handelsbedryf en openbare lewe gespeel.

Sedert die tweede helfte van die 20ste eeu het groter getalle immigrante uit ander Suid-Amerikaanse lande soos [[Bolivië]], [[Peru]] en [[Paraguay]] hulle in Buenos Aires gevestig. In die 1990's was daar 'n klein immigrasiegolf uit [[Roemenië]] en [[Oekraïne]].

Die [[Jode|Joodse gemeente]] in Buenos Aires is met 'n kwartmiljoen lede die grootste in Suid-Amerika. Die meeste van hulle is [[Asjkenasiese Jode|Asjkenasim]] uit Noord- en Oos-Europese lande, veral Rusland, Duitsland en Pole. [[Sefardiese Jode]] in Buenos Aires is oorwegend van Siriese afkoms.

Die eerste immigrante uit Oos-Asië was [[Japanners]] waarvan baie 'n heenkome as blommetelers of skoonmakers gevind het. Vanaf die 1970's was daar ook noemenswaardige immigrasie uit China en Korea. 'n Groot aantal klein supermarkte word tradisioneel deur [[Han-Chinese]] en [[Koreane]] bedryf.

Die persentasie nakomelinge van nie-Spaanse immigrante is in Buenos Aires aansienlik groter as in die res van Argentinië. Die oorgrote meerderheid porteños praat Spaans as huistaal en is [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]]. Tans is 88,9 persent van die totale bevolking blankes, 7 persent van gemengde Europees-Indiaanse afkoms, 2,1 persent Asiate en 2 persent swartes. Die ouderdomstruktuur lyk baie soos dié van Europese stede: 17 persent van die bevolking is jonger as 15 jaar, en 22 persent is ouer as 60.

Twee derdes van die inwoners woon in woonstelgeboue en 30 persent in enkelgesinshuise. Vier persent kan slegs baie eenvoudige behuising bekostig, onder meer in die sogenaamde ''Vills miserias'', soos krotbuurte plaaslik genoem word. Die belangrikste hiervan is ''Villa 31'' in die stadsdeel Retiro. In 2007 het 8,4 persent van die bevolking in die kernstad en 20,6 persent in die metropolitaanse gebied onder die broodlyn geleef.

== Bekende stadswyke (barrios) ==
[[Lêer:Teatro Colón.jpg|duimnael|Die Teatro Colón]]
[[Lêer:Inauguración Usina de las Artes (7263972924).jpg|duimnael|Die kulturele sentrum Usina de las Artes (&quot;Fabriek van die kunste&quot;) in die stadsdeel La Boca is in 2012 ingewy]]
[[Lêer:Buenos Aires - Plaza Dorrego - 20061204d.jpg|duimnael|Die Dorrego Bar in San Telmo]]
[[Lêer:Casa Rosada in Buenos Aires.jpg|duimnael|Die Casa Rosada]]
[[Lêer:Milla Museos (8167246271).jpg|duimnael|Die Milla Museos of &quot;Museummyl&quot; is 'n roete oor drie stadsdele wat vyftien museums met mekaar verbind – met uitstallings oor kuns, wetenskap, natuur en ander onderwerpe]]
[[Lêer:Malba - Milla Museos.jpg|duimnael|Die Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires (MALBA) maak deel uit van die Milla Museos]]
* Die '''Sentrale besigheidsdistrik''' digby die hawe is die senusentrum van die Argentynse sakewêreld. Maar soos elders ontvlug die sakevrouens en -manne graag hul bedrywige kantoorgeboue om in een van die uitstekende [[Restaurant|restourante]] 'n maal te nuttig.
* Die barrios '''Palermo''', '''Retiro''' en '''Recoleta''' vorm die '''Noordelike Distrik''' van Buenos Aires. Dit is die welvarendste en dus ook duurste woongebied en besigheidsdistrik van die Argentynse hoofstad. Die statige ou huise in die gebied is omtrent 1900 gebou en toon die sterk Franse invloed op die boustyl van daardie tydperk. Teen die sewentigerjare van die 19de eeu, na die uitbreek van 'n [[geelkoors]]-epidemie in die suidelike stadswyke, begin die ontwikkeling van die gebied, en dit is veral die meer welgesteldes wat hulle hier kom vestig.
* '''Palermo Bosque''' is 'n groen eiland in die stad en die geskikte plek vir 'n verskeidenheid sportsoorte soos [[polo]].
* '''Palermo Chico''' behoort tot die welvarendste stadswyke van Buenos Aires en bekoor met sy Frans-geïnspireerde argitektoniese style wat van neoklassies tot ultramodern strek. Baie van die ou herewonings is nou in ambassades omgeskep, aangesien min porteños die onderhoud van die luukse geboue nog kan bekostig. Naas diplomate is daar ook baie bekende Argentynse rolprentsterre en sportmense wat huise in '''Palermo Chico''' bewoon.
* '''Palermo Viejo''' is 'n rustige woonbuurt en gewilde woonplek vir talle psigoloë en psigoanaliste wat voor en tydens die Tweede Wêreldoorlog hier 'n nuwe tuiste gevind het – in daardie tydperk kry die buurt sy bynaam &quot;Villa Freud&quot;.
* '''La Boca''' en '''San Telmo''' is deel van die '''Suidelike Distrik''' van Buenos Aires. '''La Boca''', eweneens digby die hawe, bekoor met sy kleurryke houthuise. Die inwoners van La Boca is deur die skilder Benito Quinquela Martín aangemoedig om hul barrio met kleure te verfraai. Sy huis is nou die '''Museo de Bellas Artes de La Boca''' en vertoon sy beroemde [[Skildery|skilderye]], wat veral die lewe van die dokwerkers van die buurt uitbeeld. Dit is die tradisionele [[woonbuurt]] van die arbeiders, die Genuese immigrante, die vissers – en die plek waar die mense van Buenos Aires ontmoet om aandete te geniet en te dans. Die outentieke tangodans en Argentyns-Italiaanse kookkuns maak dit ook 'n eersterangse besienswaardigheid vir die besoeker.
* '''San Telmo''' met sy elegante 18de eeuse koloniale argitektuur is die barrio van die antikwiteitehandelaars en kunstenaars. Die eertydse agterbuurt trek in die jare sestig talle [[Kunstenaar|kunstenaars]] en intellektueles wat die gebied weer laat oplewe. Naas die ateljees en antikwiteitewinkels lok die barrio met sy uitstekende restourante en 'n vlooimark op die plein '''Plaza Dorrego''' wat op Sondae plaasvind. Die stadswyk beskik ook oor die oudste en bekendste tangokroeë soos [[Michelangelo]], La Casa Blanca en La Casa Rosada. Talle statige ou geboue is nou gerestoureer en huisves nagklubs, boetieke, ateljees en woonstelle in hulle patio's.

== Besienswaardighede ==
* Die '''Avenida 9 de Julio''' is sedert 1936 die breedste laan ter wêreld – daar lê sowat 460 voet (140 meter) tussen die sypaadjies aan sy regter- en linkerkant. Talle ou geboue is in die dertigerjare afgebreek om hierdie avenida te bou – behalwe vir die statige '''Franse Ambassade''' wat aan die hoek van 9 de Julio en Alvearstraat oorgebly het.
* Die '''Plaza de Mayo''' dra sy naam ter ere van die stigters van die Argentynse Republiek wat hier in Mei 1810 die onafhanklikheid van die land verklaar het. Dit is een van die mooiste pleine wêreldwyd, met pragtige palms, tuine, 'n sentrale standbeeld en historiese geboue uit die koloniale tydperk. Hier vind alle belangrike betogings plaas (byvoorbeeld dié van die Moeders van die Plaza de Mayo wat teen die gruweldade van die militêre bewind in die jare sewentig protesteer), en die plein kan as die besige sentrum van Argentinië beskou word – hier lê die '''Casa Rosada''', die beroemde ligrooskleurige gebou wat in 1894 opgerig is en sedert 1910 as presidensiële paleis bekend staan. 'n Museum in die huis vertoon antikwiteite en ander voorwerpe wat aan nasionale helde behoort het. Die Casa Rosada word deur 'n eregarde bewaak – om sewe uur saans haal hierdie soldate die nasionale blou-wit vlag in. Die '''Cabildo''' (Raadsaal van Buenos Aires) van 1751 is die plek waar die onafhanklikheid van die land beplan is; die gebou huisves 'n museum met meubels en voorwerpe uit die koloniale verlede. Die Sentrale Besigheidsdistrik lê suid van die Plaza.
* Vanuit die heuwel van die '''Plaza San Martín''' kan 'n mens die wonderlike uitsig oor die barrio '''Retiro''' geniet. Die '''Kavanagh-gebou''' in die buurt is in 1936 met 120 meters die eerste wolkekrabber in [[Latyns-Amerika]] – en die uitsig wat 'n mens vanuit die boonste woonstelle kan geniet is asemberowend: Tot by die oewers van die Río de la Plata, oor Retiro, oor die wandellaan Florida en die Plaza San Martín. Corina Kavanagh, een van die rykste vroue in Argentinië, het al haar erfgeld aan hierdie wolkekrabber bestee. Die gebou in die Art-déco-styl is deur die argitekte Gregorio Sánchez, Ernesto Lagos en Luis Maria de la Torre ontwerp. Ander bekende geboue van die Plaza is die '''Sheraton Hotel''' en die ou stasie van '''Retiro'''. Die moderne '''Catalinas-wolkekrabbers''' in die suide is in die laat sewentigerjare opgerig.
* Die '''Kerkhof van Recoleta''' is die begraafplaas van die welgestelde burgers. [[Evita Perón]] se graf trek nog steeds die meeste besoekers. Die kerkhof is sedert sy inwyding in 1882 'n soort klein weergawe van Buenos Aires en sy verskillende boustyle.
* Die '''Operateater Colón''' met sy pragtige Europese boustyl is een van die bekendste bakens van die stad en die simbool van sy bloeiende kulturele lewe. Die wêreldwyd bekende instelling het uitstekende akoestieke eienskappe. Die hoof-ouditorium, wat oor ses verdiepings verrys, bied sitplekke vir meer as 3&amp;nbsp;500 besoekers en sowat 1&amp;nbsp;000 staanplekke. Die Colón beskik oor 'n museum wat die geskiedenis van die teater behandel.
* Die '''Munisipale Teater San Martín''' is 'n moderne gebou van chroom en glas met ses tonele. Die teater, wat in 1960 ingewy is, is die grootste instelling van sy soort in Argentinië en bied 'n oordaad gratis-konserte, feeste, skouspele, lesings en ander aktiwiteite aan. Naby die teater is die '''Kulturele Sentrum San Martín''', 'n soortgelyke instelling.
* Die '''Galileo Galilei-planetarium''' in Parque 3 de Febrero is in 1966 opgerig en bied sitplekke vir 340 besoekers. Sy vertonings, uitstallings en konferensies behandel die astronomiese navorsing. Die metallieke meteoriet, wat voor die gebou vertoon word, is in die provinsie El Chaco gevind en weeg sowat 1&amp;nbsp;530 kilogram.
* Die '''Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires (MALBA)''' is in 2001 geopen en huisves nou die kunsversameling van die Argentynse sakeman Eduardo Constantini, met meer as 200 objekte van 80 kunstenaars, wat 'n aantal sleutelwerke van die Latyns-Amerikaanse kuns in die 20ste eeu insluit.
* Die '''Museo de Esculturas Luis Perlotti''' in die huis van die kunstenaar huisves 'n versameling van 1&amp;nbsp;000 van sy werke, wat in 1976 aan die stad Buenos Aires geskenk is.

== Kuns en kultuur ==
=== Argitektuur en stadsbeeld ===
[[Lêer:9 de julio (Buenos Aires).JPG|duimnael|links|Die Avenida 9 de Julio met die ''Obelisco'']]
[[Lêer:Aguas Corrientes-2011-TM.jpg|duimnael|Paleis van Lopende Water]]
[[Lêer:Buenos Aires - Avenida de Mayo - Palacio Barolo - 2006.jpg|duimnael|Avenida de Mayo: Palacio Barolo]]
Die meeste argitektoniese besienswaardighede dateer uit die Goue Tydperk van Buenos Aires, die drie dekades tussen 1880 en 1910 toe Argentinië ongekende ekonomiese groei en welvaart ervaar het. As nuwe federale hoofstad was Buenos Aires destyds besig met die voorbereidings vir die land se eeufees wat in 1910 gevier is.

Die boubedrywighede van hierdie periode het die sloping van groot dele van die koloniale erfenis vereis sodat min geboue uit die vroeë geskiedenis van Buenos Aires bewaar gebly het. Kleiner oorblyfsels van koloniale boukuns kan nog in dele van [[Monserrat, Buenos Aires|Monserrat]] en San Telmo besigtig word.

In sy bloeitydperk het Buenos Aires dan ook nie soseer Spanje as voorbeeld geneem nie, maar eerder na Parys begin kyk waar baron Georges-Eugène Haussmann sy konsep van 'n metropool en hoofstad verwesenlik het – met breë diagonale strate, indrukwekkende geboue, parke en sigpunte met 'n estetiese visuele impak.

Stadsbeplanners het nuwe breë lane ontwerp wat die ou Spaanse straatuitleg vervang het. Die belangrikste hiervan, Avenida de Mayo, is in 1893 voltooi, en was uiters geskik om as 'n soort roete vir regeringsoptogte gedien aangesien dit die Casa Rosada of Presidensiële Paleis aan sy oostelike einde met die nuwe Kongresgebou (''Congreso'') in die weste verbind het. Argitekte het Beaux Arts- en Art Nouveau-geboue volgens die smaak van die tyd ontwerp wat van die Avenida de Mayo die kulturele sentrum met 'n polsende naglewe gemaak het.

Diagonal Norte en Diagonal Sur is die belangrikste lane wat diagonaal loop. Diagonal Norte is in die 1930's gebou, en aan weerskante van die laan het geboue met Neo-klassieke en Art Déco-stylelemente ontstaan. Aangesien die laan Plaza de Maya met die Presidensiële Paleis en die ''Tribunales''-geregsgebou op die Plaza Libertad (Vryheidsplein) verbind, is die meeste geboue is met koepels versier om 'n stadshorison te skep wat 'n soort filosofiese en fisiese verbintenis tussen die uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag sou versinnebeeld.&lt;ref&gt;{{en}} Michael Luongo: ''Frommer's Buenos Aires''. Hoboken, NJ: Wiley Publishing 2011, bl. 15&lt;/ref&gt;

Sedert 1936 belemmer die ''Obelisco'', wat ter geleentheid van Buenos Aires se 400-jaarfees op die Plaza de República (Republiekplein) opgerig is, die uitsig op die ''Tribunales''. In 'n kerk op hierdie plein, die Iglesia de San Nicolás, is die ligblou-wit vlag van Argentinië op 23 Augustus 1812 vir die eerste keer gehys. Die obelisk was vir die meeste stadsbewoners aanvanklik 'n ongewilde monument, maar het intussen lankal 'n simbool van Buenos Aires geword.

Die ambisieuse argitektoniese ontwerpe vir geboue langs die Diagonal Sur is nooit verwesenlik nie, behalwe vir die Wetgewende Gebou van Buenos Aires. Daarenteen hou die Avenida de 9 Julio steeds die rekord vir die breedste straat ter wêreld. Eerste planne vir hierdie laan is reeds in 1888 geteken, maar boubedrywighede vir hierdie Avenida het eers in die 1930's begin. Die laan is stapsgewys gebou en later verbreed, maar het eintlik onvoltooid gebly nadat Frankryk geweier het om sy ambassade te verkoop. Dié gebou is 'n uitstekende voorbeeld vir die Neo-klassieke en Belle Epoque-boukuns wat plek moes maak vir die nuwe praglaan. Die hoofkwartier van die Departement van Gesondheid aan sy suidelike einde was te groot om gesloop te word so dat die Avenida daaromheen loop.

Nuwe geboue het ontstaan wat later ikoniese status sou bereik. Een van die eerstes hiervan was die &quot;Paleis van Lopende Water&quot; (''Palacio de las Aguas Corrientes'') wat in 1877 in die Avenida Córdoba in die stadsbuurt Balvanera voltooi is en die bevolking van skoon [[drinkwater]] voorsien het nadat 'n uitbreek van geelkoors, 'n dodelike virussiekte, talle menselewens in San Telmo geëis het. Welgestelde bewoners het begin om elegante villas naby die paleis te bou, en daar is besluit om die gebou in die Victoriaanse styl te herontwerp. 300&amp;nbsp;000 geglaasde bakstene is vir dié projek uit Groot-Brittanje ingevoer, terwyl die binneversierings van Belgiese oorsprong is. Toe die paleis in 1887 voltooi is, was dit 'n vroeë voorbeeld van elegante boukuns wat in die volgende dekades die stadsbeeld van Buenos Aires sou verander.

== Kookkuns ==
[[Lêer:Buenos Aires - Avenida de Mayo 825 - Café Tortoni.jpg|duimnael|Die befaamde ''Café Tortoni'' in Avenida de Mayo]]
Die plaaslike kookkuns steun op bief en die ''asado'', die tradisionele Argentynse braaivleis. Die Argentyne eet dit een of twee keer per dag, en daar is talle soorte ''bife'' soos die ''bife de costilla'' (wat aan die Noord-Amerikaanse T-bone biefstuk herinner) en die ''bife de chorizo'' ('n soort ribstuk). 'n Oordaad worsies word bedien, byvoorbeeld die pikante ''chorizo'', die bloedwors ''morcilla'' en die ''salchicha'' – 'n lang, dun worsie. ''Empanadas'' is die Argentynse variant van vleispasteijies wat met bief gevul en gebak of gebraai word. Tydens die ete word gewoonlik Argentynse rooiwyn geskink.

Daar is sowat 3&amp;nbsp;500 restourante en ander eetplekke in die stad. ''Parillas'', wat tradisionele Argentynse braaivleis bedien, is een van die mees tipiese plaaslike eetplekke. Daar is egter ook talle ''cafés'', ''confiterías'' (wat alkoholiese dranke, [[koffie]] en [[tee]] bedien), ''heladerías'' ([[roomys]]kafees), ''sandwicherías'', ''wiskerías'', ''cocktelerías'' en ander gewilde ontmoetplekke.

Die beste buurte vir 'n tradisionele braaivleis-ete is Costanera Norte en Puerto Madero. Die besoeker, wat die Spaans-Argentynse kookkuns waardeer, vind die beste restourante langs die Avenida de Mayo. Die mees tradisionele Italiaanse pizza's kan 'n mens in die Corrientes-straat geniet. Die Plaza Cortázar, Palermo Hollywood, Las Cañitas en Recoleta is gebiede waar die restourante hulle op die mees verfynde en eksotiese [[kookkuns]] vir die fynproewer toespits.

Die internasionale restourante in Buenos Aires is uitstekend, hoewel 'n Franse spyskaart nie noodsaaklik outentieke Franse cuisine bedoel nie – daar is altyd 'n bietjie Argentynse variasie, behalwe vir die eersterangse restourante. Die immigrante het hul eie kookkuns – eweneens met 'n sterk Argentynse invloed – hier bewaar. Naas die kos wat in Italiaanse, Sjinese, Spaanse, Duitse, Russiese en Kosjer restourante bedien word, is daar 'n verskeidenheid spesialiteite van dwarsoor die wêreld.

Argentyne eet baie laat, teen middernag is restourante nog steeds vol met 'n oormaat besoekers.

== Internasionale verhoudings ==
=== Susterstede ===
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]], [[Peru]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://buenosaires.gob.ar/convenios-internacionales |title=Convenios Internacionales |publisher=Buenos Aires |accessdate=22 Mei 2024 |archive-date=13 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413191925/https://buenosaires.gob.ar/convenios-internacionales |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Sevilla]], [[Spanje]], sedert 1974.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Cádiz]], [[Spanje]], sedert 1975.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]], sedert 1975.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Uruguay}} [[Montevideo]], [[Uruguay]], sedert 1975.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1978.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Oviedo]], [[Spanje]], sedert 1982.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Guadix]], [[Spanje]], sedert 1987.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Italië}} [[Kalabrië]], [[Italië]], sedert 1987.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Israel}} [[Tel Aviv]], [[Israel]], sedert 1988.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]], sedert 1989.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Italië}} [[Napels]], [[Italië]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Japan}} [[Osaka]], [[Japan]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Nederland}} [[Rotterdam]], [[Nederland]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Toulouse]], [[Frankryk]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Switserland}} [[Genève]], [[Switserland]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Dominikaanse Republiek}} [[Santo Domingo]], [[Dominikaanse Republiek]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Bilbao]], [[Spanje]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Egipte}} [[Kaïro]], [[Egipte]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Brasilië}} [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Chili}} [[Santiago de Chile]], [[Chili]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Seoel]], [[Suid-Korea]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Vigo]], [[Spanje]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], [[Pole]], sedert 1992.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Berlyn]], [[Duitsland]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Colombia}} [[Bogotá]], [[Colombia]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Brasilië}} [[Brasília]], [[Brasilië]], sedert 1997.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Galisië]], [[Spanje]], sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Paraguay}} [[Asunción]], [[Paraguay]], sedert 2011.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

=== Unie van Ibero-Amerikaanse Hoofstede ===
Buenos Aires is lid van die Unie van Ibero-Amerikaanse Hoofstede van 12 Oktober 1982 wat broederlike verhoudings met die volgende stede vorm:&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.munimadrid.es/UnidadWeb/Contenidos/EspecialInformativo/RelacInternac/RRII/HermanamientosyAcuerdos/Files/hermanamiento_UCCI.pdf |title=Declaración de Hermanamiento múltiple y solidario de todas las Capitales de Iberoamérica (12-10-82) |format=PDF |date=12 Oktober 1982 |accessdate=24 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510114810/http://www.munimadrid.es/UnidadWeb/Contenidos/EspecialInformativo/RelacInternac/RRII/HermanamientosyAcuerdos/Files/hermanamiento_UCCI.pdf |archive-date=10 Mei 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Andorra}} [[Andorra la Vella]], [[Andorra]].
* {{vlagikoon|Paraguay}} [[Asunción]], [[Paraguay]].
* {{vlagikoon|Colombia}} [[Bogotá]], [[Colombia]].
* {{vlagikoon|Venezuela}} [[Caracas]], [[Venezuela]].
* {{vlagikoon|Guatemala}} [[Guatemala-stad]], [[Guatemala]].
* {{vlagikoon|Kuba}} [[Havana]], [[Kuba]].
* {{vlagikoon|Ecuador}} [[Quito]], [[Ecuador]].
* {{vlagikoon|Bolivië}} [[La Paz]], [[Bolivië]].
* {{vlagikoon|Portugal}} [[Lissabon]], [[Portugal]].
* {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]].
* {{vlagikoon|Nicaragua}} [[Managua]], [[Nicaragua]].
* {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]].
* {{vlagikoon|Uruguay}} [[Montevideo]], [[Uruguay]].
* {{vlagikoon|Panama}} [[Panama-stad]], [[Panama]].
* {{vlagikoon|Brasilië}} [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]].
* {{vlagikoon|Costa Rica}} [[San José, Costa Rica|San Jose]], [[Costa Rica]].
* {{vlagikoon|Puerto Rico}} [[San Juan]], [[Puerto Rico]].
* {{vlagikoon|El Salvador}} [[San Salvador]], [[El Salvador]].
* {{vlagikoon|Chili}} [[Santiago de Chile]], [[Chili]].
* {{vlagikoon|Dominikaanse Republiek}} [[Santo Domingo]], [[Dominikaanse Republiek]].
* {{vlagikoon|Honduras}} [[Tegucigalpa]], [[Honduras]].
}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{en}} [https://www.buenosaires.gob.ar/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Buenos-Aires|title=Buenos Aires|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Mei 2024}}

{{Hoofstede in Suid-Amerika}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Buenos Aires| ]]
[[Kategorie:Kusstede]]
[[Kategorie:Provinsies van Argentinië]]</text>
      <sha1>k3yhoknvcps17plpz441r5ic8l0gach</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andorra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9590</id>
    <revision>
      <id>3362108</id>
      <parentid>3358460</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 4 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63466" sha1="9hd67nojiprxtikynn6c226ejnfsome" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Prinsdom Andorra
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Principat d'Andorra'' ([[Katalaans]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Andorra
|beeld_vlag              = Flag of Andorra.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Andorra.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Location Andorra Europe.png
|leuse                   = ''Virtus Unita Fortior''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Latyn]] vir: &quot;Verenigde deug is sterker&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''El Gran Carlemany, Mon Pare''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Katalaans]] vir: &quot;[[Karel die Grote]], my Vader&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:El Gran Carlemany.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Katalaans]]{{smallsup|a}}
|hoofstad                = [[Andorra la Vella]]
{{Koördinate|42|30|N|1|31|O}}
|latd                    = 42
|latm                    = 30
|latNS                   = N
|longd                   = 1
|longm                   = 31
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Andorra la Vella]]
|regeringsvorm           = Unitêre parlementêre&lt;br /&gt;semi-elektiewe diargie
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• Medeprinse&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;• Verteenwoordigers&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;• [[Eerste minister]]
|leiername               = [[Josep-Lluís Serrano Pentinat]]&lt;br /&gt;[[Emmanuel Macron]]&lt;br /&gt;[[Eduard Ibáñez]]&lt;br /&gt;[[Patrice Faure]]&lt;br /&gt;[[Xavier Espot Zamora]]
|oppervlak_rang          = 195&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 468&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/|title=Andorra|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Junie 2025|archive-date= 6 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220706110207/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 180,696
|persent_water           = 0,26{{smallsup|b}}&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |title=Andorra en xifres 2007: Situació geogràfica |publisher=Departement van Statistiek |accessdate=13 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113203301/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF |archive-date=13 November 2009 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting      = 85&amp;nbsp;370&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 203&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 76&amp;nbsp;949&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |last1=Departament d'Estadística |title=Població total |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?tipus_grafic=&amp;bGrafic=&amp;formules=inici&amp;any1=01/01/2014&amp;any2=01/01/2014&amp;codi_divisio=8&amp;lang=1&amp;codi_subtemes=8&amp;codi_tema=2&amp;chkseries |publisher=Departement van Statistiek |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171113143444/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?tipus_grafic= |archive-date=13 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2014
|bevolkingsdigtheid      = 182,4
|bevolkingsdigtheidmi²   = 472,5
|bevolkingsdigtheidrang  = 71&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $6,423&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/April/weo-report?c=171,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2023&amp;ey=2030&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=Andorra |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2023 |accessdate=22 Julie 2023}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 
|BBP_PPP_jaar            = 2025
|BBP_PPP_per_kapita      = $72&amp;nbsp;059&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 
|BBP                     = $4,035&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_rang                = 
|BBP_jaar                = 2025
|BBP_per_kapita          = $45&amp;nbsp;263&lt;ref name=&quot;imf2&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 
|onafhanklikheidstipe    = • van die Kroon Aragon&lt;br /&gt;• van die Franse Ryk&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;[[8 September]] [[1278]]&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=https://www.cultura.ad/historia-d-andorra |title=Història d'Andorra |publisher=Cultura.ad |accessdate=26 Maart 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=https://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0003858.xml |title=Andorra |publisher=Gran Enciclopèdia Catalana |accessdate=26 Maart 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[1814]]&lt;br /&gt;[[2 Februarie]] [[1993]]
|MOI                     = {{wins}} 0,913&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |title=Human Development Report 2025 |publisher=United Nations Development Programme |date=6 Mei 2025 |accessdate=1 Junie 2025}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 32&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2023
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 40,0{{smallsup|c}}&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=https://www.estadistica.ad/portal/apps/sites/#/estadistica-en/pages/estadistiques-i-dades-detall?Idioma=en&amp;N2=131&amp;N3=132&amp;DV=1496 |title=GINI Coefficient of Population Income Total |publisher=Departement van Statistiek |accessdate=1 Junie 2025}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2023
|Gini_kategorie          = {{kleur|#090|laag}}
|geldeenheid             = [[Euro]]{{smallsup|d}}
|geldeenheid_kode        = €
|land_kode               = AD
|tydsone                 = MET
|utc_afwyking            = [[UTC+01:00|+1]]
|tydsone_somer           = MEST
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+02:00|+2]]
|internet_domein         = [[.ad]]{{smallsup|e}}
|skakelkode              = 376
|voetskrif               = a. [http://www.andorramania.com/constit_gb.htm Grondwet van Andorra], Artikel 2.1. [[Spaans]], [[Frans]] en [[Portugees]] word ook regoor die land gepraat en verstaan (sien [[Tale van Andorra]].)&lt;br /&gt;b. Girard P &amp; Gomez P (2009), [http://www.lacsdespyrenees.com/vallee-Andorre.html Lacs des Pyrénées: Andorre]. {{cite web|url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF|title=Andorra en xifres 2007: Situació geogràfica |publisher=Departement van Statistiek|accessdate=1 April 2015|archive-date=13 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091113203301/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/CD/Anuari/cat/pdf/xifres.PDF|url-status=dead}}&lt;br /&gt;c. {{cite web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/Publicacions/Pobresa.pdf |title=Informe sobre l'estat de la pobresa i la desigualtat al Principal d'Andorra (2003) |publisher=Departement van Statistiek |accessdate=1 April 2015 |archive-date=10 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130810122415/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/publicacions/Publicacions/Pobresa.pdf |url-status=dead }}&lt;br /&gt;d. Voor 1999 is die [[Franse frank]] en [[Spaanse peseta]] gebruik; die note en munte van beide eenhede is egter as wettige betaalmiddel aanvaar tot 2002. Klein hoeveelhede van die [[Andorrese diner]] (gedeel in 100 centim) is gemunt na 1982.&lt;br /&gt;e. Daarbenewens word ook [[.cat]] gebruik, gedeel met die ander [[Katalaanssprekende gebiede]].
}}

'''Andorra''' ([[Katalaans]]: [ənˈdorə], {{Audio|LL-Q7026 (cat)-Millars-Andorra.wav|luister}}), amptelik die '''Prinsdom Andorra''' (Katalaans: ''Principat d'Andorra'', [pɾinsiˈpad dənˈdorə]), ook genoem die '''Prinsdom van die Valleie van Andorra'''&lt;ref&gt;{{en}} Funk and Wagnalls Encyclopedia, 1991&lt;/ref&gt; (Katalaans: ''Principat de les Valls d'Andorra''), is 'n [[Landingeslote land|landingeslote dwergstaat]] in [[Iberiese Skiereiland|Suidwestelike Europa]], geleë in die oostelike [[Pireneë]] en omgrens deur [[Spanje]] en [[Frankryk]]. Dit is die sesde kleinste land in Europa, met 'n oppervlakte van 468&amp;nbsp;km² (181&amp;nbsp;myl²) en 'n beraamde bevolking van 85&amp;nbsp;470 (2014). Die [[hoofstad]], [[Andorra la Vella]], is die hoogsliggende hoofstad in Europa teen {{Omreken|1023|m|vt|0}} bo seevlak.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |url=http://www.fallingrain.com/world/AN/0/Andorra_la_Vella.html |title=Maps, Weather, and Airports for Andorra la Vella, Andorra |publisher=Fallingrain.com |accessdate=1 April 2015 |archivedate=20 Februarie 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140220124035/http://www.fallingrain.com/world/AN/0/Andorra_la_Vella.html }}&lt;/ref&gt; Die [[amptelike taal]] is [[Katalaans]], hoewel [[Spaans]], [[Portugees]] en [[Frans]] ook algemeen gepraat word.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Background Note: Andorra|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Andorra nasa world wind.png|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Andorra]]
Die huidige prinsdom gevorm in 1278, het onder 'n handves van 988 tot stand gekom. Andorra staan bekend as 'n ''prinsdom'' aangesien dit 'n [[monargie]] is gelei deur twee mederegerende prinse – die Biskop van Urgell en die [[President van Frankryk]].

Andorra is 'n welvarende land, grootliks te danke aan sy [[toerisme]]bedryf, wat 'n geskatte 10,2&amp;nbsp;miljoen besoekers jaarliks bedien,&lt;ref name=&quot;es2&quot;&gt;{{ca}} {{citation|url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/exportar_banc_dades_csv.asp?formules=anual%7Cinici&amp;any1=01/01/2008&amp;any2=01/01/2008&amp;codi_divisio=380&amp;lang=1&amp;codi_subtemes=59&amp;codi_tema=10|title=Estadistica.ad|publisher=Departament d'Estadística, Govern d'Andorra.|accessdate=14 Augustus 2021|archivedate=2 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180402163256/https://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/exportar_banc_dades_csv.asp?formules=anual%7Cinici&amp;any1=01%2F01%2F2008&amp;any2=01%2F01%2F2008&amp;codi_divisio=380&amp;lang=1&amp;codi_subtemes=59&amp;codi_tema=10|url-status=dead|argief-url=https://web.archive.org/web/20180402163256/https://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/exportar_banc_dades_csv.asp?formules=anual%7Cinici&amp;any1=01%2F01%2F2008&amp;any2=01%2F01%2F2008&amp;codi_divisio=380&amp;lang=1&amp;codi_subtemes=59&amp;codi_tema=10|argiefdatum= 2 April 2018|besoekdatum=24 September 2019}}&lt;/ref&gt; en ook danksy sy status as belastingtoevlugsoord. Dit is nie 'n lid van die [[Europese Unie]] nie, maar die [[euro]] is die ''[[de jure]]'' geldeenheid. Die inwoners van Andorra het die vierde hoogste lewensverwagting in die wêreld – 82&amp;nbsp;jaar by geboorte.&lt;ref name=&quot;cnn1&quot;&gt;{{en}} {{citation|url=http://www.cnn.com/2009/HEALTH/04/23/andorra.life.expectancy/index.html|title=Why Andorrans live longer than everyone else|date=23 April 2009|author=Pat Thompson|publisher=CNN|accessdate=7 Junie 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090609044803/http://www.cnn.com/2009/HEALTH/04/23/andorra.life.expectancy/index.html|archivedate= 9 Junie 2009|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Etimologie ==
Die oorsprong van die woord &quot;Andorra&quot; is onbekend, hoewel daar al verskeie teorieë voorgestel is. Die oudste een is voorgestel deur die [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] historikus Polybios (''Die Geskiedenisse'' III, 35, 1) wat die Andosins beskryf, 'n Iberiese voor-Romeinse stam, wat histories in die valleie van Andorra geleef en tydens die [[Puniese Oorloë]] die Kartagiese weermag op hul deurmars deur die Pireneë in die gesig gestaar het. Die woord Andosini of Andosins ([[Grieks]]: Ἀνδοσίνοι) is dalk ontleen aan die [[Baskies]]e woord ''handia'' wat &quot;groot&quot; of &quot;giganties&quot; beteken.&lt;ref name=&quot;Diccionari&quot;&gt;{{ca}} {{cite book |title=Diccionari d'Història de Catalunya |edition=62 |location=Barcelona |year=1998 |isbn=84-297-3521-6 |pages=42}}&lt;/ref&gt; Die Andorrese [[toponimie]] dui op oorblyfsels van die Baskiese taal in die gebied. Volgens 'n ander teorie is die woord Andorra dalk ontleen aan die ou woord ''Anorra'' wat die Baskiese woord ''ur'' (&quot;water&quot;) bevat.&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite book |author=José María Font Rius |title=Estudis sobre els drets i institucions locals en la Catalunya medieval |url=https://books.google.com/books?id=JQL6rtB8VtQC&amp;q=Anorra+andorra&amp;pg=PA743 |publisher=Edicions Universitat Barcelona |year=1985 |page=743 |isbn=978-8475281742}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n ander teorie is die woord Andorra dalk ontleen aan die [[Arabies]]e woord ''ad-dārra'' (الدَّارَة) wat op 'n stuk grond dui geleë tussen berge of 'n sterk beboste gebied&lt;ref&gt;{{ar}} {{cite web |url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9/ |title=تعريف و معنى دارة في معجم المعاني الجامع - معجم عربي عربي |publisher=almaany.com}}&lt;/ref&gt; (met ''ad-'' as die bepaalde [[lidwoord]]). Toe die [[Arabiere]] en [[More]] die Iberiese Skiereiland verower het, was die valleie van die Hoë Pireneë met groot woudgebiede bedek. Dié streke is nooit deur [[Moslem]]s regeer nie, omdat die geografie direkte heerskap belemmer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=L. L. Gaston |title=Andorra, the Hidden Republic: Its Origin and Institutions, and the Record of a Journey Thither |publisher=McBridge, Nast &amp; Co |year=1912 |location=New York |page=9 |url=https://books.google.com/books?id=_XpEAQAAMAAJ&amp;q=darra&amp;pg=PA9}}&lt;/ref&gt;

Ander teorieë stel voor dat die term afgelei is van die Navarro-Aragonese &quot;andurrial&quot; wat &quot;land bedek met bosse&quot; of &quot;struikland&quot; beteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=Andorra |title=Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |accessdate=10 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510112647/http://www.etymonline.com/index.php?term=Andorra |archive-date=10 Mei 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Volgens die [[volksetimologie]] het [[Karel die Grote]] die streek genoem na die [[Bybel]]se vallei Endor of Andor (waar die Midianiete verslaan is), 'n naam wat later deur sy seun en opvolger [[Lodewyk die Vrome]] na sy oorwinning teen die More aan die &quot;wilde valleie van die Hel&quot; gegee is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Paul Freedman |url=https://archive.org/details/imagesofmedieval0000free |title=Images of the Medieval Peasant |publisher=Stanford University Press |year=1999 |isbn=978-0804733731 |location=Kalifornië |page=189}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
{{Hoofartikel|Geskiedenis van Andorra}}
[[Lêer:Andorra-coa-old.jpg|duimnael|links|upright|Die Andorrese wapenskild by die Andorrese parlement.]]
Volgens oorlewering het [[Karel die Grote]] (Charlemagne) 'n handves uitgereik aan die mense van Andorra as vergoeding vir hulle stryd teen die More.

[[Feodalisme|Opperheerskappy]] oor die gebied is uitgeoefen deur die Graaf van Urgell en naderhand deur die biskop van die Bisdom van Urgell. In 988 het Borrell II, Graaf van Urgell, die Andorra-valleie aan die Bisdom van Urgell oorhandig in ruil vir grond in Cerdanya.&lt;ref name=&quot;histo1&quot;&gt;{{ca}} {{cite GREC|title=La formació d'Andorra|NDCHEC=0003864|en=1}}&lt;/ref&gt; Sedertdien is die Bisdom van Urgell, geleë in Seu d'Urgell, die eienaar van Andorra.&lt;ref name=&quot;elements&quot;&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://www.coprince-fr.ad/catala/elements.htm |title=Elements de la història del Principat d'Andorra |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209181327/http://www.coprince-fr.ad/catala/elements.htm |archive-date=9 Februarie 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Voor 1095 het Andorra geen vorm van militêre beskerming geniet nie en het die Biskop van Urgell, wat geweet het die Graaf van Urgell wil die valleie terugneem,&lt;ref name=&quot;elements&quot; /&gt; die Heer van Caboet gevra vir ondersteuning en beskerming. In 1095 het die Heer van Caboet en die Biskop van Urgell, onder eed, 'n deklarasie onderteken wat beide mede-soewereiniteit oor Andorra gee. Arnalda, dogter van Arnau van Caboet, het met die Burggraaf van Castellbò in die huwelik getree en albei word daarna Burggrawe van Castellbò en Cerdanya. Jare daarna het hul dogter, Ermessenda,&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite GREC|title=Ermessenda de Castellbò|NDCHEC=0024413|en=1}}&lt;/ref&gt; in die huwelik getree met Roger Bernat II, die [[Frankryk|Franse]] Graaf van Foix. Hulle word toe Roger Bernat II en Ermessenda I, Grawe van Foix, Burggrawe van Castellbò en Cerdanya, en mede-heersers van Andorra (gedeel met die Biskop van Urgell).

In die 11de eeu het daar 'n dispuut ontstaan tussen die Biskop van Urgell en die Graaf van Foix. Die konflik is ontlont in 1278 deur bemiddeling van Aragon met die ondertekening van die eerste [[oktrooi]] in [[Katalonië]], wat voorsiening daarvoor maak dat Andorra se soewereiniteit gedeel word deur die Graaf van Foix&lt;ref name=&quot;elements&quot; /&gt; (wie se titel uiteindelik oorgedra sou word aan die Franse staatshoof) en die Biskop van Urgell. Dit gee aan die prinsdom sy grondgebied en politieke struktuur.

Oor die jare heen is die mede-titel vir Andorra oorgedra aan die konings van Navarre. Nadat Hendrik van Navarre, Koning [[Hendrik IV van Frankryk]] geword het, reik hy in 1607 'n edik uit wat die Franse staatshoof en die Biskop van Urgell bevestig as die gesamentlike prinse van Andorra. In 1812–1813 het die Eerste Franse ryk Katalonië geannekseer en in vier départements verdeel. Andorra word deel van die Puigcerdà-distrik (département van Sègre).

=== 20ste eeu ===
[[Lêer:Boris Skossyreff Wearing a Monacle.png|duimnael|links|upright|Boris Skossyreff, kortliks self-geproklameerde &quot;Koning van Andorra&quot; in 1934.]]
Andorra verklaar oorlog teen die [[Duitse Keiserryk]] tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]], maar neem egter nie deel aan die gevegte nie. Die prinsdom bly in 'n toestand van oorlog tot 1939 aangesien hy nooit ingesluit was by die [[Verdrag van Versailles]] nie.

In 1933 beset Frankryk Andorra as gevolg van sosiale onrus voor verkiesings. Op 12 Julie 1934 reik die avonturier Boris Skossyreff 'n proklamasie uit in Urgell en verklaar homself as &quot;Boris I, Koning van Andorra&quot;, en verklaar verder ook oorlog teen die Biskop van Urgell. Hy is op 20 Julie gearresteer deur Spaanse owerhede en op die ou einde ook uitgesit uit Spanje. Van 1936 tot 1940 is 'n Franse afdeling in Andorra gestasioneer om die invloed van die [[Spaanse Burgeroorlog]] en [[Francisco Franco]] se Spanje te keer. Franco se troepe bereik die Andorrese grens in 'n latere stadium van die oorlog. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] bly Andorra neutraal en word 'n belangrike smokkelroete tussen Vichy-Frankryk en Spanje.

Gegewe sy relatiewe isolasie bly Andorra buite die hoofstroom van Europese geskiedenis met enkele bande met lande buiten Frankryk en Spanje. In die afgelope tyd het die land se florerende toerismebedryf tesame met vooruitgang in vervoer en kommunikasie hom egter uit sy isolasie laat kom. Die politieke stelsel is gemoderniseer in 1993 na dit 'n lid geword het van die [[Verenigde Nasies]] en die [[Raad van Europa]].

== Politiek ==
{{Hoofartikel|Politiek van Andorra}}
Andorra is 'n parlementêre gesamentlike prinsdom met die President van Frankryk en die Biskop van Urgell ([[Katalonië]], Spanje), as onderskeie prinse. Hierdie eienaardigheid maak van die President van Frankryk in sy hoedanigheid as die Prins van Andorra, 'n verkose regerende vors, selfs al is hy nie deur 'n populêre stem van die Andorrese verkies nie. Andorra se politiek vind plaas binne 'n raamwerk van 'n parlementêre verteenwoordigende demokrasie, met die eerste minister van Andorra as staatshoof, en 'n [[wiktionary:pluriform|veelvormige]] veelpartystelsel.

Die huidige eerste minister is Xavier Espot Zamora van die Demokrate vir Andorra (DA). Uitvoerende gesag word deur die regering uitgeoefen. Wetgewende gesag is in beide die regering en parlement gevestig.

&lt;gallery&gt;
Lêer:JLSerranoP.jpg|Josep-Lluís Serrano Pentinat, biskoplike mede-prins van Andorra sedert 31 Mei 2025.
Lêer:Emmanuel Macron in Tallinn Digital Summit. Welcome dinner hosted by HE Donald Tusk. Handshake (36669381364) (cropped 2).jpg|Emmanuel Macron, huidige Franse mede-prins van Andorra sedert 14 Mei 2017.
Lêer:Xavier Espot Zamora Andorra Estònia (cropped).jpg|Xavier Espot Zamora, huidige eerste minister van Andorra sedert 16 Mei 2019.
&lt;/gallery&gt;

[[Lêer:Casa de la Vall - 18.jpg|duimnael|Casa de la Vall, die historiese en seremoniële parlement van Andorra]]
[[Lêer:Casa de la Vall, Andorra la Vieja, Andorra, 2013-12-30, DD 03.JPG|duimnael|Die nuwe parlement van Andorra, hoofkantoor van die Algemene Raad sedert 2011, langs Casa de la Vall]]
Die parlement van Andorra staan bekend as die Algemene Raadsvergadering. Die Algemene Raadsvergadering bestaan uit tussen 28 en 42 raadslede, soos die lede van die wetgewende gesag genoem word. Die raadslede dien vir 'n tydperk van vier jaar en verkiesings word gehou tussen die dertigste en veertigste dag na die ontbinding van die vorige raadsvergadering. Die raadslede kan verkies word vanuit twee gelyke kiesafdelings.

Helfte word verkies in gelyke getalle vanuit elk van die sewe administratiewe gemeentes en die ander helfte van die raadslede word verkies vanuit 'n enkele nasionale kiesafdeling. Vyftien dae na die verkiesing vind die raadslede se inhuldiging plaas. Gedurende die geleentheid word die Algemene adviseur wat aan hoof van die Algemene raadsvergadering staan en die Algemene sub-adviseur, sy assistent, verkies. Agt dae later kom die raadsvergadering weer byeen. Tydens die geleentheid word die Staatshoof, die eerste minister, verkies vanuit die raadslede.

Kandidate vir nominasie vir eerste minister kan benoem word deur 'n minimum van een vyfde van die raadslede. Die raadsvergadering verkies dan die kandidaat met die absolute meerderheid van stemme as die nuwe staatshoof. Die Algemene adviseur verwittig dan die twee mede-prinse, wat weer op hulle beurt die verkose kandidaat aanstel as die eerste minister van Andorra. Die Algemene raadsvergadering is ook verantwoordelik vir die voorstel en goedkeuring van nuwe wette. Wetsontwerpe mag aan die Raadsvergadering voorgestel word as 'n private wetsontwerp, deur drie van die plaaslike gemeentes gesamentlik, of deur ten minste 'n tiende van die burgers van Andorra.

Die Algemene vergadering keur ook die jaarlikse begroting van die prinsdom goed. Die regering moet die voorgestelde begroting vir parlementêre goedkeuring ten minste twee maande voor die vorige begroting se tydperk verstryk, inhandig. Indien die begroting nie goedgekeur word teen die eerste dag van die daaropvolgende jaar nie word die vorige begroting verleng tot 'n nuwe een goedgekeur is. Sodra enige wetsontwerp goedgekeur is, is die Algemene adviseur verantwoordelik daarvoor om dit aan die twee prinse voor te lê vir ondertekening en uitvoering.

Indien die Staatshoof nie tevrede is met die Raadsvergadering nie, mag hy versoek dat die prinse dit ontbind en 'n nuwe verkiesing afkondig. Die raadslede het ook die mag om die Staatshoof uit sy amp te onthef. Na 'n [[mosie van wantroue]] deur ten minste een vyfde van die raadslede aanvaar is, sal die Raadsvergadering daaroor stem, en indien dit 'n absolute meerderheid van stemme ontvang sal die eerste minister uit sy stoel gelig word.

== Justisie en strafreg ==
Die regbank word saamgestel uit die Landdroshof, die Strafregtelike hof, die Hooggeregshof van Andorra en die Konstitusionele hof. Die Hooggeregshof word saamgestel uit vyf regters: een aangestel deur die staatshoof, een elk deur die twee prinse, een deur die Algemene adviseur en een deur die regters en magistrate. Die regbank word gelei deur die lid aangestel deur die Algemene adviseur, en die regters beklee die amp vir 'n dienstermyn van ses jaar.

Die magistrate en regters word deur die Hooggeregshof aangestel, en so ook die president van die Strafregtelike hof. Die Hooggeregshof stel ook die lede van die Kantoor van die Prokureur-Generaal aan. Die Konstitusionele hof is daarvoor verantwoordelik om die grondwet te vertolk en alle versoeke om appèl wat indruis teen die grondwet en ander verdrae, te hersien. Dit bestaan uit vier regters, een elk gekies deur die prinse en twee deur die Algemene raadsvergadering. Hulle beklee 'n agt-jaar termyn. Die hof is onder leierskap van die een van die regters en word elke twee jaar afgelos, sodat elke regter op een stadium die leisels dra.

== Buitelandse betrekkinge, verdediging en sekuriteit ==
{{Hoofartikel|Buitelandse betrekkinge van Andorra}}
[[Lêer:Bruxelles rue de la Montagne 10.jpg|duimnael|Ambassade van Andorra in [[Brussel]], [[België]]]]
Sedert die totstandkoming van soewereiniteit met die bekragtiging van die grondwet in 1993, het Andorra voort beweeg om 'n aktiewe deelnemer van die internasionale gemeenskap te word. In Julie 1993 vestig Andorra sy eerste diplomatieke missie in die wêreld na die [[Verenigde Nasies]]. Vroeg in 1995 stel die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en Andorra formele diplomatieke bande in. Andorra brei ook verhoudings uit met ander lande. Andorra onderhou ses ambassades buite sy grense: in [[Oostenryk]], [[België]], [[Frankryk]], [[Spanje]], [[Portugal]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (in [[New York Stad|New York]]).&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://www.mae.ad/angles/htmls/menu/adreces.html |title=Adresses of the Andorran diplomatic missions |publisher=Andorrese Regering – Ministerie van Buitelandse Sake |accessdate=19 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310180020/http://mae.ad/angles/htmls/menu/adreces.html |archive-date=10 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die prinsdom se permanente missie na die Verenigde Nasies in [[New York]] dien ook as hulle ambassade na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Kanada]] en [[Meksiko]]. Frankryk, Spanje en Portugal het ambassades in Andorra. [[Switserland]] het 'n konsulaat-generaal in Andorra.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.embassiesabroad.com/embassies-of/Switzerland Oorsese ambassades en konsulate van Switserland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507030926/http://www.embassiesabroad.com/embassies-of/Switzerland |date= 7 Mei 2010 }}, Buitelandse ambassades.&lt;/ref&gt; Buitelandse Sake word na omgesien deur die Ministerie van Buitelandse Sake (Katalaans: ''Ministeri d'Afers Exteriors'').

Andorra het geen gewapende magte nie.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Daar is wel 'n klein seremoniële weermag. Die verantwoordelikheid vir die verdediging van die land berus hoofsaaklik op Frankryk en Spanje.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=http://www.boe.es/aeboe/consultas/bases_datos/doc.php?coleccion=iberlex&amp;id=1993/16868 |title=Documento BOE-A-1993-16868 |publisher=BOE.es |date=30 Junie 1993 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319220649/http://www.boe.es/aeboe/consultas/bases_datos/doc.php?coleccion=iberlex |archive-date=19 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Nietemin, met noodgevalle en natuurrampe word die ''Sometent'' ('n alarm) geroep en alle weerbare mans tussen die ouderdomme van 21 en 60, van Andorrese nasionaliteit, moet vir diens aanmeld.&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://turisme.andorralavella.ad/?q=en/node/281 |title=El Sometent &amp;#124; Tourism |publisher=Turisme.andorralavella.ad |date=17 Mei 2011 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009194716/https://turisme.andorralavella.ad/?q=en%2Fnode%2F281 |archive-date= 9 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;recarrega.net&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://recarrega.net/arxius/Decret%20veguers%20Sometent,%20del%2023%20d%27octubre%20de%201984.pdf |title=Decret veguers Sometent, del 23 d'octubre de 1984 |format=PDF |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911081653/http://recarrega.net/arxius/Decret%20veguers%20Sometent,%20del%2023%20d%27octubre%20de%201984.pdf |archive-date=11 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit is waarom alle Andorrese, en veral die hoof van die huishouding (gewoonlik die oudste weerbare man in die huis), volgens wet, 'n wapen aanhou, alhoewel wetgewing ook voorsiening daarvoor maak dat die polisie 'n vuurwapen sal voorsien indien nodig.&lt;ref name=&quot;recarrega.net&quot; /&gt; Andorra is 'n volle lid van die Verenigde Nasies (VN), die [[OVSE|Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] (OVSE) en het 'n spesiale ooreenkoms met die [[Europese Unie]] (EU), waarvolgens die land onder andere die [[Euro]] as sy [[geldeenheid]] mag gebruik. Aangesien daar geen grenskontroles is met die twee buurlande Frankryk en Spanje is Andorra ''[[de facto]]'' deel van die [[Schengen-ooreenkoms]].

=== Weermag ===
Andorra het 'n beskeie weermag wat histories opgerig en hersaamgestel is op verskeie datums, maar het nooit 'n staande mag gehad nie. Die basiese beginsel rondom die verdediging van Andorra is dat alle weerbare mans beskikbaar is om te veg, indien hulle geroep word deur die lui van die ''Sometent''. Die pligte van die Andorrese weermag is geheel en al seremonieel.

Hedendaags bestaan die weermag uit 'n klein groepie vrywilligers wat bereid is om seremoniële pligte uit te voer. Uniforms is van generasie tot generasie oorgedra binne families en gemeenskappe. Ondanks die feit dat Andorra nie in enige gevegte betrokke was nie, was die land tegnies die langdurendste vegters in die [[Eerste Wêreldoorlog]], aangesien die land uitgesluit was by die Versailles Vredeskonferensie, en was tegnies in 'n oorlog betrokke met Duitsland vanaf 1914 tot 1939.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://idiotsguides.com/static/didyouknow/worldhistory/07_29_11_andorra_wwi.html |title=Did you know…? The country of Andorra fought World War 1 for 25 years |publisher=Idiotsguides.com |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115223843/http://idiotsguides.com/static/didyouknow/worldhistory/07_29_11_andorra_wwi.html |archive-date=15 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die weermag se rol in binnelandse veiligheid is grootliks oorgeneem deur die [[Polisie]]mag van Andorra in 1931. Kortstondige burgerlike oproer, gekoppel aan die verkiesing van 1933, het gelei tot 'n vraag na ondersteuning vanaf die Franse polisie, tesame met 'n afdeling inwoners van Andorra onder die bevel van René-Jules Baulard, vir ongeveer twee maande.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Ben Cahoon |url=http://www.worldstatesmen.org/Andorra.html |title=Andorra |publisher=Worldstatesmen.org |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230220834/https://www.worldstatesmen.org/Andorra.html |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Weermag van Andorra is die daaropvolgende jaar hervorm, met elf soldate wat aangestel is in 'n raadgewende hoedanigheid.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/1157484 |title=The Times newspaper (London), 05-Jan-1934 |publisher=Trove.nla.gov.au |date=5 Januarie 1934 |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506123331/https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/1157484 |archive-date=6 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die mag het bestaan uit ses Korporaals, een vir elke gemeente (hoewel daar tans sewe gemeentes is, daar was tot 1978 slegs ses), plus vier junior stafoffisiere om aksies te koördineer, en 'n bevelvoerder met die rang van Majoor. Dit was die verantwoordelikheid van die ses korporaals, elk in sy eie gemeente, om 'n gevegsmag van bekwame mans op die been te bring.

Hedendaags is 'n twaalf-tal seremoniële eenhede die enigste oorblywende staande afdeling van die Andorrese weermag. Alle weerbare mans is tegnies beskikbaar vir militêre diens,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm |title=Andorra |publisher=State.gov |date=20 April 2012 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512183754/https://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm |archive-date=12 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; met die vereiste dat elke gesin toegang het tot 'n vuurwapen. Die weermag het vir meer as 700 jaar nooit geveg nie en sy vernaamste verantwoordelikheid is om die Andorrese vlag te presenteer tydens seremoniële geleenthede.&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://www.aire.ad/assets/documents/10200707_BOP14073Reglament_atm.pdf |title=Bop14073 |format=PDF |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808024640/http://www.aire.ad/assets/documents/10200707_BOP14073Reglament_atm.pdf |archive-date=8 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.andorramania.com/histoire_gb.htm |title=History of the Principality of Andorra |publisher=Andorramania.com |date=11 Desember 1997 |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190928160315/http://www.andorramania.com/histoire_gb.htm |archive-date=28 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Volgens Marc Forné Molné bestaan Andorra se militêre begroting slegs uit vrywillige skenkings en die beskikbaarheid van voltydse vrywilligers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.un.org/webcast/ga/58/statements/andoeng030925.htm |title=Andorra |publisher=Un.org |date=25 September 2003 |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205040452/http://www.un.org/webcast/ga/58/statements/andoeng030925.htm |archive-date= 5 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Die mite dat alle lede van die Andorrese weermag die rang van offisier dra word graag in stand gehou in heelwat naslaanwerk.&lt;ref&gt;{{en}} An example from the United States [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3164.htm State Department] website.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} An alternative [http://www.nationsencyclopedia.com/economies/Europe/Andorra-POLITICS-GOVERNMENT-AND-TAXATION.html example] of the report.&lt;/ref&gt; In die werklikheid dra almal wat diens doen in die permanente seremoniële reserwemag die rang van offisier of onderoffisier. Die ander range word gesien as die van die res van die beskikbare manlike bevolking, wat nog steeds opgeroep kan word met die ''Sometent'' om diens te verrig, hoewel so 'n oproep nog nie in hedendaagse tye nodig was nie.

=== GIPA ===
Die ''Grup d'Intervenció Policia d'Andorra'' (GIPA) is 'n klein spesiale-mag eenheid opgelei in teen-terrorisme en gyselaarbeveiliging. Hoewel dit die naaste kom aan 'n aktiewe militêre mag, is dit deel van die Polisiemag, en nie die Weermag nie. Aangesien terrorisme en gyselaarsdramas 'n skaars bedreiging is vir die land, word die GIPA dikwels aangewend vir die begeleiding van gevangenes en soms vir roetine polisiewerk.&lt;ref&gt;{{ca}} Police structures [http://www.policia.ad/estructura.html detailed here].&lt;/ref&gt;

=== Polisiemag ===
{{Hoofartikel|Polisiemag van Andorra}}
[[Lêer:Andorra la Vella - Andorra (3137259845).jpg|duimnael|Nasionale Polisie patrolleer in die middestad van Andorra la Vella]]
Andorra onderhou 'n klein, maar moderne en goed toegeruste polisiemag van ongeveer 240 polisiebeamptes, ondersteun deur burgerlike hulp. Die vernaamste dienste wat deur die korps gelewer word, is gemeenskapspolisiëring in uniform, opsporing van kriminele, grensbeheer en verkeerswettoepassing. Daar is ook klein spesialis eenhede insluitend honde-eenhede, bergredding en bomruimafdelings.&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |author=Carles Iglesias Carril |url=http://www.policia.ad/ |title=Andorran Police Service website |publisher=Policia.ad |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019074435/http://www.policia.ad/ |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

=== Brandweer ===
Die ''Andorrese Brandweer'', met hul hoofkwartier in Santa Coloma, is bedrywig vanuit vier moderne brandweerstasies en bestaan uit 120 brandbestryders. Die diens is uitgerus met 16 swaar toestelle (brandweerwaens, draaitafellere en spesialis viertrekvoertuie), 4 ligte ondersteuningsvoertuie (motors en bagasiewaens) en 4 ambulanse.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bombers.ad/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=80&amp;Itemid=64 |title=Vehicle details with extensive photo gallery here |publisher=Bombers.ad |date= |accessdate=1 April 2015 |archive-date=22 Julie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120722172143/http://www.bombers.ad/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=80&amp;Itemid=64 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Volgens oorlewering het die families van die aanvanklike ses gemeentes van Andorra 'n plaaslike ooreenkoms onderhou dat hulle mekaar sou ondersteun met brandbestryding. Die eerste spuitpomp aangekoop deur die regering is in 1943 bekom. Ernstige brande (wat vir twee dae gewoed het) in dele van die prinsdom in Desember 1959 het gelei tot uitroepe vir 'n permanente brandweerdiens. Die ''Andorrese Brandweer'' is gestig op 21 April 1961.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bombers.ad/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=83&amp;Itemid=44 |title=Fire Brigade history here (in Catalan) |publisher=Bombers.ad |date= |accessdate=1 April 2015 |archive-date= 1 Augustus 2012 |archive-url=https://archive.is/20120801135702/http://www.bombers.ad/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=83&amp;Itemid=44 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die brandweerdienste handhaaf voltydse dekking met 5 brandspanne op diens ter enige tyd – twee by die hoofkwartiere in Santa Coloma en een span by elk van die ander drie brandweerstasies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bombers.ad |title=Andorran Fire Service site |publisher=Bombers.ad |date=17 Augustus 2012 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113225701/https://www.bombers.ad/ |archive-date=13 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
{{Hoofartikel|Geografie van Andorra}}
{{Sienook|Geologie van Andorra}}

=== Gemeentes ===
{{Hoofartikel|Gemeentes in Andorra}}
[[Lêer:Andorramap.png|duimnael|Kaart van Andorra met sy sewe gemeentes gemerk.]]
Andorra bestaan uit sewe gemeentes&lt;!-- munisipaliteite? --&gt;:
* [[Andorra la Vella]]
* Canillo
* Encamp
* Escaldes-Engordany
* La Massana
* Ordino
* Sant Julià de Lòria

=== Fisiese geografie ===
[[Lêer:Grandvalira ski resort, Andorra5.jpg|duimnael|Uitsig van die Andorrese berge.]]
[[Lêer:Andorra topographic map-en.svg|duimnael|Topografiese kaart van Andorra]]
Vanweë sy ligging in die oostelike [[Pireneë]], bestaan Andorra hoofsaaklik uit robuuste berge, waarvan die hoogste Coma Pedrosa is teen {{Omreken|2942|m|vt|0}}, en die gemiddelde hoogte van Andorra is {{Omreken|1996|m|vt|0}}.&lt;ref&gt;{{en}} {{ca}} Atlas of Andorra (1991), Andorrese Regering. {{OCLC|801960401}}.&lt;/ref&gt; Hy word verkloof deur drie nou valleie in 'n Y-vorm wat saamloop in een, soos die hoofstroom, die Gran Valirarivier, die land verlaat na Spanje (by Andorra se laagste punt van {{Omreken|840|m|vt|0|afk=aan|vert=s}}). Andorra se landsoppervlak is {{Omreken|468|km2|vkm|afk=aan|0}}.

Fitogeografies behoort Andorra aan die Atlanties-Europese provinsie van die Sirkum-boreaalstreek binne die Borealiese Koninkryk. Volgens die [[WWF]] behoort die streek van Andorra aan die Pirenese gemengde en [[naaldwoude]] ekologiese streek.

=== Klimaat ===
Andorra het 'n Alpynse en kontinentale klimaat. Sy hoër ligging beteken dat daar gemiddeld meer [[sneeu]] val in die [[winter]], [[humiditeit]] laer is en dat dit effens koeler is in die [[somer]]. Daar is gemiddeld 300 dae per jaar sonskyn.

== Ekonomie ==
{{Hoofartikel|Ekonomie van Andorra}}
[[Lêer:Tree map export 2009 Andorra.jpeg|duimnael|Uitvoere in 2009]]
Toerisme, die steunpilaar van Andorra se klein maar vooruitstrewende ekonomie is verantwoordelik vir rofweg 80% van die BBP. 'n Geskatte 10,2&amp;nbsp;miljoen toeriste besoek die land jaarliks,&lt;ref name=&quot;es2&quot; /&gt; gelok deur Andorra se belastingvrye status en die somer- en winteroorde. Andorra se relatiewe voordeel het onlangs begin verweer na die aangrensende Frankryk en Spanje hul ekonomieë oop gemaak het, en nou 'n wyer beskikbaarheid van goedere lewer, asook laer tariewe.

Die bankbedryf met sy belastingparadysstatus, dra ook heelwat by tot die ekonomie. Landbouproduksie is beperk – slegs 2% van die land is bewerkbaar – en meeste kos word ingevoer. 'n Bietjie [[tabak]] word plaaslik verbou. Veeboerdery behels hoofsaaklik [[skaap]]boerdery. Produksie bestaan hoofsaaklik uit [[sigaret]]te, [[sigar]]e en [[meubel]]s. Andorra se natuurlike hulpbronne sluit hidro-elektriese krag, [[mineraalwater]], [[hout]], [[ystererts]] en [[lood]] in.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

Andorra is nie 'n lid van die Europese Unie nie, maar geniet 'n spesiale verhouding met die Unie, soos om as 'n lid behandel te word met handel in vervaardigde goedere (geen tariewe nie), en as 'n nie-EU lid vir landbouprodukte. Andorra het nie 'n eie geldeenheid gehad nie en het beide die Franse frank en die Spaanse peseta gebruik vir banktransaksies tot en met 31 Desember 1999, waarna beide geldeenhede vervang is met die EU se enkele geldeenheid, die [[euro]]. Muntstukke en note van beide die frank en peseta is as wettige betaalmiddel aanvaar in Andorra tot 31 Desember 2002.

Andorra het met 2,9%, soos berig in 2009, een van die wêreld se laagste werkloosheidsyfers.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

== Demografie ==
{{Hoofartikel|Demografie van Andorra}}

=== Bevolking ===
[[Lêer:Andorra Vall dels Cortals 05 JMM.JPG|duimnael|Die dorp Encamp, Andorra, soos gesien van die Vall dels Cortals]]
Die bevolking van Andorra word geskat op 85&amp;nbsp;082 (Julie 2011).&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Dit het gegroei vanaf 5&amp;nbsp;000 in 1900.

Andorrese burgers is 'n meerderheid in die land (31&amp;nbsp;363 / 33%);&lt;ref name=&quot;de1&quot;&gt;{{ca}} Departament d'Estadistica, 2008&lt;/ref&gt; ander nasionaliteite sluit [[Spanjaarde]] (27&amp;nbsp;300 / 23%),&lt;ref name=&quot;de1&quot; /&gt; [[Portugese]] (13&amp;nbsp;794 / 21%),&lt;ref name=&quot;de1&quot; /&gt; [[Franse]] (5&amp;nbsp;213 / 17%),&lt;ref name=&quot;de1&quot; /&gt; Britte (1,085)&lt;ref name=&quot;de1&quot; /&gt; en [[Italianers]] in.

Die grootste deel van die bevolking in Andorra bestaan uit burgers sonder Andorrese nasionaliteit, wat nie stemreg het in gemeenteverkiesings nie. Bo en behalwe dit word hulle ook nie toegelaat om verkies te word as president nie, of om meer as 'n 33% aandeel te besit in die kapitaalvoorraad van 'n maatskappy in private besit nie.&lt;ref&gt;{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/internacional/ANDORRA/Parlamento/andorrano/facilita/hijos/residentes/adquisicion/nacionalidad/elpepiint/19850801elpepiint_23/Tes/ El País 01/08/1985], [http://www.elpais.com/articulo/internacional/ANDORRA/examen/ser/andorrano/elpepiint/19851027elpepiint_18/Tes/ El País 27/10/1985], [http://www.elpais.com/articulo/internacional/RIBAS/_oSCAR/MARTi_ALANiS/_JOAN_/ARZOBISPO_DE_URGELL/ANDORRA/Constitucion/Andorra/seguira/limitando/derechos/poblacion/elpepiint/19920509elpepiint_5/Tes/ El País 09/05/1992], [http://www.elpais.com/articulo/sociedad/Andorra/solo/inmigrantes/sanos/elpporint/20060714elpepisoc_8/Tes/ El País 14/07/2007]&lt;/ref&gt;

=== Tale ===
Die geskiedkundige en [[amptelike taal]] is [[Katalaans]], 'n [[Romaanse tale|Romaanse taal]]. Die Andorrese regering moedig graag die gebruik van Katalaans aan. Hulle befonds 'n Kommissie vir Katalaanse Pleknaamkunde in Andorra (Katalaans: ''la Comissió de Toponímia d'Andorra''), en verskaf gratis Katalaanse klasse om immigrante by te staan. Andorrese radio- en televisiestasies gebruik Katalaans.

As gevolg van immigrasie, historiese bande en geografiese nabyheid, word [[Spaans]], [[Portugees]] en [[Frans]] ook algemeen gepraat. Meeste Andorrese kan een of meer hiervan praat bo en behalwe Katalaans. [[Engels]] word minder algemeen gepraat onder die bevolking, hoewel dit tot 'n mindere of meerdere mate verstaan word in die belangrike toeriste-oorde. Andorra is een van slegs drie Europese lande (saam met Frankryk en Monaco)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/minorities/home |title=Framework Convention for the Protection of National Minorities (FCNM) : National Minorities, '&amp;#39;Council of Europe'&amp;#39;, 14 September 2010 |publisher=Coe.int |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414042519/https://www.coe.int/en/web/minorities/home |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; wat nooit die Kaderverdrag rakende die beskerming van minderhede onderteken het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/157/signatures |title=Framework Convention for the Protection of National Minorities CETS No. 157 |publisher=Conventions.coe.int |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419074803/https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/157/signatures |archive-date=19 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Volgens die ''Observatori Social d'Andorra'', is die taalgebruik in Andorra as volg:&lt;ref&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm |accessdate=1 April 2015 |title=Observatori de l'Institut d'Estudis Andorrans |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529044524/http://www.iea.ad/cres/observatori/temes/llengua3trimestre2005.htm |archive-date=29 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #999;background:#fff&quot;
|- style=&quot;text-align:center&quot;
! &amp;nbsp;
! style=&quot;background:#ccc&quot;|Moedertaal
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  style=&quot;background:#ccc&quot;|[[Katalaans]]
|  38,8%
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  style=&quot;background:#ccc&quot;|[[Spaans]]
|  35,4%
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  style=&quot;background:#ccc&quot;|[[Portugees]]
|  15%
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  style=&quot;background:#ccc&quot;|[[Frans]]
|  5,4%
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  style=&quot;background:#ccc&quot;|Ander
|  5,5%
|- style=&quot;text-align:center&quot;
|  colspan=&quot;3&quot;| &lt;small&gt;Bron: [http://www.iea.ad/images/stories/Documents/CRES/Observatoris/2005/2005_3_PoliticaLinguistica.pdf Observatori de l'Institut d'Estudis Andorrans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130822055051/http://www.iea.ad/images/stories/Documents/CRES/Observatoris/2005/2005_3_PoliticaLinguistica.pdf |date=22 Augustus 2013 }}&lt;/small&gt;
|}

=== Godsdiens ===
{{Staafgrafiek kas
| titel=Geloof in Andorra (Sensus van 2011)
| titelbalk=#ddd
| sweef=regs
| stawe=
{{Staafgrafiek persent|Rooms-Katoliek|rooi|90.1}}
{{Staafgrafiek persent|Protestants|blou|2.1}}
{{Staafgrafiek persent|Ander Christelik|oranje|1.8}}
{{Staafgrafiek persent|Ander gelowe|geel|0.7}}
{{Staafgrafiek persent|Geen terugvoer|grys|2.8}}
{{Staafgrafiek persent|Geen geloof|swart|2.5}}
}}
Die Andorrese bevolking is oorwegend (90%) [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]].&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Hulle beskermheilige is Onse dame van Meritxell. Hoewel dit nie 'n amptelike staatsgodsdiens is nie, erken die grondwet 'n spesiale verhouding met die Katolieke kerk en bied sekere spesiale voorregte aan daardie groep. Die [[Moslem]]gemeenskap bestaan hoofsaaklik uit immigrante vanaf [[Noord-Afrika]]. Ander Christelike denominasies sluit die [[Anglikaanse Gemeenskap|Anglikaanse kerk]], die Herverenigingskerk, die [[Nuwe Apostoliese Kerk]], die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] en die [[Jehovasgetuies]] in. Daar is 'n klein gemeenskap van [[Hindoeïsme|Hindoes]] en [[Baha’i]]s.&lt;ref name=&quot;ARDA05&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=Andorra |work=International &gt; Regions &gt; Southern Europe |publisher=The Association of Religion Data Archives |year=2005 |url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_6_2.asp |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412111853/http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_6_2.asp |archive-date=12 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolfram&quot;&gt;{{en}} {{cite encyclopedia | title = Andorra: population, capital, cities, GDP, map, flag, currency, languages, … | encyclopedia = Wolfram Alpha | volume = Online | publisher = Wolfram – Alpha (curated data) | date = 13 Maart 2010 | url =https://www.wolframalpha.com/input/?i=andorra | accessdate = 20 Mei 2019}}&lt;/ref&gt; Rofweg 100 [[Jode]] bly in Andorra.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2005/51537.htm US Dept of State information]&lt;/ref&gt;

== Statistieke ==
=== Grootste stede ===
{{Grootste stede van Andorra}}

== Onderwys ==
=== Skole ===
Kinders tussen die ouderdomme van 6 en 16 is wettiglik verplig om voltydse onderrig te ontvang. Onderwys tot op sekondêre vlak word gratis verskaf deur die regering.

Daar bestaan drie skoolstelsels – Andorrees, Frans en Spaans – wat Katalaans, Frans en Spaans onderskeidelik gebruik as die algemene onderrigtaal. Ouers kan kies watter stelsel hulle kinders bywoon. Alle skole word gebou en onderhou deur die Andorrese owerhede, maar onderwysers in die Franse en Spaanse skole word grotendeels deur Frankryk en Spanje vergoed. Ongeveer 50% van Andorrese kinders woon die Franse primêre skole by, en die res die Spaanse of Andorrese skole.

=== Universiteit van Andorra ===
[[Lêer:Universitat d'Andorra (3).JPG|duimnael|Die Universiteit van Andorra]]
Die Universitat d'Andorra (UdA) is die openbare staatsuniversiteit en die enigste in Andorra. Dit is gestig in 1997. Die Universiteit verskaf eerste-vlak grade in verpleging, rekenaarwetenskap, besigheidsadministrasie en opvoedkunde, addisioneel tot meer gevorderde professionele-onderrig kursusse. Die enigste twee graad-skole in Andorra is die Verpleegskool en die Skool van Rekenaarwetenskap, laasgenoemde het 'n PhD-program.

==== Virtuele Studiessentrum ====
Die geografiese kompleksiteit van die land, asook die klein getalle studente, belemmer die Universiteit van Andorra om 'n volledige akademiese program te ontwikkel, en dit dien hoofsaaklik as 'n sentrum vir virtuele studies, gekoppel aan Spaanse en Franse universiteite. Die Virtuele Studiessentrum (''Centre d’Estudis Virtuals'') by die Universiteit bied ongeveer 20 graadkursusse op voor- en nagraadse vlak aan in onder andere toerisme, regte, Katalaanse filologie, geesteswetenskappe, sielkunde, politieke wetenskappe, oudiovisuele kommunikasie, telekommunikasie ingenieurswese en Oos-Asiatiese studies. Die sentrum bied ook verskeie nagraadse programme aan en volgehoue-onderrig kursusse vir beroepslui.

== Gesondheidsorg ==
Gesondheidsorg in Andorra word aan alle werkende persone en hulle families verskaf deur middel van die staatsbestuurde bestaansversekeringstelsel, CASS (Caixa Andorrana de Seguretat Social), wat befonds word deur werknemer- en werkgewerbydraes ten opsigte van salarisse.&lt;ref name=&quot;travenand&quot;&gt;{{fr}} ''Travailler en Andorre'' (Mei 2006), Govern d'Andorra, Servei d'Ocupació, bl. 30.&lt;/ref&gt; Die koste van gesondheidsorg word deur CASS gedek teen 75% van buitepasiënte se uitgawes soos medisyne en hospitaalbesoeke, 90% vir hospitalisasie en 100% vir werksverwante ongelukke. Die oorblywende kostes mag gedek word deur private mediese bystandsversekering. Ander inwoners en toeriste benodig volledige private mediese bystandsversekering.&lt;ref name=&quot;travenand&quot; /&gt;

Die hoofhospitaal, Meritxell, is in Escaldes-Engordany geleë.&lt;ref name=&quot;cassps&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://online.cass.ad/web/lacass/professionalSalut/hospitals/Andorra |title=List of specialties with coverage by CASS at Hospital Nostra Senyora de Meritxell (2009) |publisher=Online.cass.ad |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908111754/https://online.cass.ad/web/lacass/professionalSalut/hospitals/Andorra |archive-date=8 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daar is ook 12 primêre gesondheidsorgsentrums regoor die prinsdom versprei.&lt;ref name=&quot;cassps&quot; /&gt;

== Vervoer ==
[[Lêer:Pirineus - la Seu d'Urgell airport.jpg|duimnael|links|Die Lughawe Andorra-La Seu d'Urgell, 12&amp;nbsp;km van Andorra, in Montferrer i Castellbò (Katalonië, Oos-Spanje)]]
[[Lêer:Latour-de-Carol station - 2004-02-02.jpg|duimnael|'n Trein in Latour-de-Carol (La Tor de Querol), een van twee stasies wat Andorra bedien. Andorra het geen treinspore nie, die spoor wat Latour-de-Carol verbind met [[Toulouse]], en om die beurt verbind is met Frankryk se [[TGV]] by Toulouse, loop egter binne twee kilometer van die Andorrese grens.]]
Tot met die 20ste eeu was daar baie min vervoerverbindings vanaf Andorra na die buitewêreld en die land se ontwikkeling is deur die isolasie beïnvloed. Selfs tans is die naaste lughawens te [[Toulouse]] en [[Barcelona]], drie ure se ry weg van Andorra.

Andorra het 'n paaienetwerk van {{Omreken|279|km|0|afk=aan}}, waarvan {{Omreken|76|km|0|afk=aan}} ongestraat is. Die twee vernaamste paaie uit Andorra la Vella is die CG-1 na die Spaanse grens en die CG-2 na die Franse grens via die Envalira-tonnel naby El Pas de la Casa.&lt;ref name=&quot;mobi&quot;&gt;{{ca}} {{cite web |url=http://www.mobilitat.ad/CA/default.asp |title=Agència de Mobilitat, Govern d'Andorra |publisher=Mobilitat.ad |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130922061748/http://www.mobilitat.ad/CA/default.asp |archive-date=22 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Busdienste bedien al die stedelike gebiede en heelwat van die plattelandse gemeenskappe, met dienste op die meeste hoofroetes elke halfuur of meer gereeld tydens spitsverkeer. Daar is gereelde langafstand busdienste vanaf Andorra na Barcelona en Toulouse. Busdienste word meestal gelewer deur privaatmaatskappye, maar sommige plaaslike dienste word deur die staat bestuur.

Daar is nie enige spoorvervoer, hawens of lughawens vir vastevlerk-vliegtuie in Andorra nie. Daar is egter helikopterhawens in La Massana, Arinsal en Escaldes-Engordany met kommersiële helikopterdienste.&lt;ref name=&quot;heliand&quot;&gt;{{ca}} Heliand – Serveis (2009). [http://www.heliand.com/ Heliand.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;helitrans&quot;&gt;{{ca}} Helitrans – Services (2009). [http://www.helitrans.ad/ Helitrans.ad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715233032/http://www.helitrans.ad/ |date=15 Julie 2009 }}&lt;/ref&gt; Nabygeleë lughawens sluit Barcelona, Toulouse, [[Perpignan]], [[Reus]] en [[Girona]] in. Die naaste openbare lughawe is Perpignan se Rivesaltes-lughawe, wat {{Omreken|160|km|0|afk=aan}} ver is en verskaf kort afstand dienste na verskeie bestemmings in die [[Verenigde Koninkryk]] en Frankryk. La Seu d'Urgell-lughawe, 'n klein vliegveld {{Omreken|12|km|0|afk=aan}} suid van Andorra wat tans slegs deur privaatvliegtuie gebruik word, word deur die regering ondersoek as 'n moontlike toekomstige lughawe vir openbare lugdienste.&lt;ref name=&quot;gdc2008&quot;&gt;{{ca}} La Generalitat es reuneix amb els pobles afectats per l'aeroport (31 Oktober 2008). [http://www.viurealspirineus.cat/not%C3%ADcies/pol%C3%ADtica/La+Generalitat+es+reuneix+amb+els+pobles+afectats+per+l%27aeroport Viurealspirineus.cat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090717221753/http://www.viurealspirineus.cat/not%C3%ADcies/pol%C3%ADtica/La+Generalitat+es+reuneix+amb+els+pobles+afectats+per+l%27aeroport |date=17 Julie 2009 }}&lt;/ref&gt;

Die naaste stasie is L'Hospitalet-près-l'Andorre, {{Omreken|10|km|0|afk=aan}} oos van Andorra geleë op die {{Spoorwydte|1435mm}}spoor spoorlyn vanaf Latour-de-Carol, ({{Omreken|25|km|0|afk=aan|vert=of}}) suidoos van Andorra, na Toulouse en verderaan na [[Parys]], gebruik deur die Franse [[TGV|sneltreine]]. Die lyn word bedien deur die [[SNCF]]. Latour-de-Carol het 'n skilderagtige meterspoortrein na Villefranche-de-Conflent, asook die SNCF se {{Spoorwydte|1435mm}}spoor na [[Perpignan]] en die RENFE se {{Spoorwydte|1668mm}} spoor na Barcelona.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.bueker.net/trainspotting/map.php?file=maps/french-network/french-network.gif |title=Sncf Map |publisher=Bueker.net |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420202301/http://www.bueker.net/trainspotting/map.php?file=maps%2Ffrench-network%2Ffrench-network.gif |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.maplandia.com/france/languedoc-roussillon/pyrenees-orientales/prades/latour-de-carol/ |title=Google map |publisher=Maplandia.com |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506122052/http://www.maplandia.com/france/languedoc-roussillon/pyrenees-orientales/prades/latour-de-carol/ |archive-date=6 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Media en telekommunikasie ==
[[Lêer:RTVA logotip.png|duimnael|RTVA, die openbare televisiediens en radio-uitsaaier in die Prinsdom Andorra]]
[[Lêer:Andorra Telecom 2019 logo.svg|duimnael|Andorra Telecom, die nasionale telekommunikasiemaatskappy in die Prinsdom Andorra]]
In Andorra word selfoon-, landlyn- en internetdienste eksklusief deur die Andorrese nasionale telekommunikasiemaatskappy, SOM, ook bekend as ''Servei de Telecomunicacions d'Andorra'' (STA) verskaf. Dieselfde maatskappy bestuur ook die tegniese infrastruktuur vir die nasionale uitsaaier van digitale televisie en radio.

Teen die einde van 2010 is dit beplan, dat elke huishouding in die land FTTH-aansluitings vir internettoegang sal hê teen 100&amp;nbsp;Mg/s.&lt;ref name=&quot;somfo&quot;&gt;{{en}} SOM Newsletter, Maart 2009.&lt;/ref&gt;

Daar is net een Andorrese televisiestasie, ''Ràdio i Televisió d'Andorra'' (RTVA). ''Radio Nacional d’Andorra'' bestuur twee radiostasies, ''Radio Andorra'' en ''Andorra Música''. Daar is drie nasionale nuusblaaie, ''Diari d'Andorra'', ''El Periòdic d'Andorra'' en ''Bondia'' asook verskeie plaaslike koerante.

== Kultuur ==
[[Lêer:HPIM0309.JPG|duimnael|links|Andorrese vlag op balkon, Ordino]]
Die amptelike geskiedkundige taal is Katalaans. Dus is die kultuur Katalaans, met sy eie uniekheid.

Andorra is die tuiste van volksdanse soos die contrapàs en marratxa, wat nog veral voortlewe in Sant Julià de Lòria. Andorrese volksmusiek toon ooreenkomste met sy bure, maar is veral Katalaans in karakter, veral in danse soos die sardana. Ander Andorrese volksdanse sluit in die contrapàs in Andorra la Vella en Sint Anne se dans in Escaldes-Engordany. Andorra se nasionale vakansiedag is Onse Dame van Meritxell-dag op 8 September.&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt; Die Amerikaanse folk-kunstenaar Malvina Reynolds wat bekoor is deur die verdedigingsbegroting van $4,90, het 'n liedjie genaamd &quot;Andorra&quot; geskryf. Pete Seeger het verse bygevoeg en &quot;Andorra&quot; gesing op sy 1962-album &quot;The Bitter and the Sweet.&quot;

== Sport ==
[[Lêer:Estadi Comunal Vella.jpg|duimnael|Estadi Comunal d'Andorra la Vella]]
Andorra is bekend vir die beoefening van wintersport en ook rolhokkie. Andorra neem gewoonlik deel aan die CERH Euro-kampioenskappe en die FIRS Rolhokkiewêreldbeker. Beide rolhokkie en [[rugby]] word in Andorra as nasionale sportsoorte beskou.

In 2011 was Andorra die gasheerland vir die 2011 Europese-liga Finale Agt.

Die land word in [[sokker]] verteenwoordig deur die Andorrese nasionale sokkerspan. Die span het egter min internasionale sukses vanweë Andorra se klein bevolking.&lt;ref name=&quot;fifa&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/associations/association/and/ |title=FIFA Rankings – Andorra |publisher=Fifa.com |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330110545/https://www.fifa.com/associations/association/and/ |archive-date=30 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Rugby is 'n tradisionele sport in Andorra en word veral deur dié sport se gewildheid in Suid-Frankryk beïnvloed. Die Andorrese nasionale rugbyspan, met die bynaam ''Els Isards'', neem op internasionale vlak aan rugby en [[sewesrugby]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rankings/sportid=1/news/newsid=2070876.html#usa+andorra+improve+rating+rankings |title=USA and Andorra improve rating in rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20140522033240/http://www.irb.com/rankings/sportid%3D1/news/newsid%3D2070876.html |archive-date=22 Mei 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[VPC Andorra XV]] is 'n rugbyspan uit Andorra la Vella wat in die Franse kampioenskap speel.

In 2012 het Andorra sy eerste nasionale [[krieket]]span op die been gebring en 'n tuiswedstryd gespeel teen die Dutch Fellowship of Fairly Odd Places Cricket Club. Die eerste wedstryd gespeel in die geskiedenis van Andorra op 'n hoogte van 1300 meter. FFOP CC eindig met 187 lopies vir vyf paaltjies terwyl die Andorra XI almal uit is op 105 lopies. Andorra XI het vermeld dat hulle graag die spel sal wil aanhou speel, tuis en weg. Krieketklubs in die suide van Frankryk mag dalk uitgedaag word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworld.com/netherlands-based-ffop-cc-beats-andorra-xi/32216.htm |title=Netherlands Based FFOP CC Beats Andorra National Team |publisher=Cricket World |date=3 September 2012 |accessdate=20 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506122105/https://www.cricketworld.com/netherlands-based-ffop-cc-beats-andorra-xi/32216.htm |archive-date=6 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Andorra|title=Andorra|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Junie 2025}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/|title=Andorra|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Junie 2025}}

== Bibliografie ==
* {{ca}} {{cite book |last = Armengol Aleix |first = E. |title = Andorra: un profund i llarg viatge |date = 2009 |publisher = Regering van Andorra |location = Andorra |isbn = 9789992005491}}
* {{ca}} {{cite book |last = Guillamet Anton |first = J. |title = Andorra: nova aproximació a la història d'Andorra |date = 2009 |publisher = Revista Altaïr |location = Andorra |isbn = 9788493622046}}
* {{ca}} {{cite encyclopedia |last = Llop Rovira |first = Marta |title = L'Edat Moderna a Andorra (S. XVII al XVIII) |encyclopedia = Història, Geografia i Institucions d'Andorra |date = 1998 |publisher = Regering van Andorra |isbn = 99920-0-185-2}}
* {{ca}} {{cite encyclopedia |author = Ministeri d'Educació, Joventut i Esports |title = L'Edat Antiga i Mitjana a Andorra |encyclopedia = Història, Geografia i Institucions d'Andorra |date = 1996 |publisher = Regering van Andorra}}
* {{ca}} {{cite book |last = Peruga Guerrero |first = J. |title = La crisi de la societat tradicional (S. XIX) |date = 1998 |publisher = Segona Ensenyança |location = Andorra |isbn = 9789992001868}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{ca}} [http://www.govern.ad/ Govern d'Andorra]&amp;nbsp;– Amptelike regeringswerf
* {{en}} [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-a/andorra.html Staatshoof en Kabinetministers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100324192802/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-a/andorra.html |date=24 Maart 2010 }}
* {{en}} {{CIA World Factbook skakel|an|Andorra}}
* {{en}} [http://www.loc.gov/rr/international/hispanic/andorra/andorra.html Portals to the World] deur die Verenigde State se Nasionale Biblioteek
* {{en}} [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/andorra.htm Andorra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227101123/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/andorra.htm |date=27 Februarie 2009 }} deur ''UCB Libraries GovPubs''
* {{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17028050 Andorra] deur die BBC Nuus
* {{en}} [http://eudocs.lib.byu.edu/index.php/History_of_Andorra:_Primary_Documents History of Andorra: Primary Documents] deur ''EuroDocs''
* {{en}} [http://www.nytimes.com/slideshow/2010/08/27/business/global/28andorra-slideshow.html A New Path for Andorra] – skyfievertoning deur ''The New York Times''

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Andorra}}
| Noord = {{vlagland|Frankryk}}
| Noordoos = {{vlagland|Frankryk}}
| Noordwes = {{vlagland|Frankryk}}
| Suid = {{vlagland|Spanje}}
| Suidoos = {{vlagland|Spanje}}
| Suidwes = {{vlagland|Spanje}}
}}

{{Lande van Europa}}
{{en-vertaal|Andorra}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Andorra| ]]
[[Kategorie:Europese monargieë]]</text>
      <sha1>9hd67nojiprxtikynn6c226ejnfsome</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad</title>
    <ns>4</ns>
    <id>9591</id>
    <revision>
      <id>3362080</id>
      <parentid>3069184</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Elizabeth I van Engeland */ Nuwe versoek.</comment>
      <origin>3362080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9049" sha1="qev049io6dciev4eg0fiheetvawsxmc" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:solid 1px #479429;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''

Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.

Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.

'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.

Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''&lt;/div&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
| argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]]
}}

Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.

U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})

; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.

== Nuwe voorstelle ==

=== [[Robbeneiland]] ===
{{sperdatum|22 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorgeskryf en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:54, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:09, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:17, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Haumea]] ===
{{sperdatum|25 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorvertaal, uitgebrei en bygewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 20:00, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:57, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:15, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] ===
{{sperdatum|18 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Die kombinasie van een van my gunstelingsportsoorte met een van my gunstelinglande en die baie interessante Meso-Amerika met Asteke en Maja fassineer my baie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[A-pokke]] ===
{{sperdatum|19 November 2026}}
* {{ondersteun}} – tans baie relevant in Suid-Afrika met reeds 26 bevestigde gevalle. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Elizabeth I van Engeland]] ===
{{sperdatum|24 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, oorvertaal en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 19:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 25 Oktober 2026 (SA)

=== [[USS Hornet (CV-12)]] ===
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, 'n paar taalkundiges laat rondhardloop... Spesiaal [[Kaliber (artillerie)]] ook geskep ter ondersteuning! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 10 November 2026 (UTC)

&lt;!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --&gt;
[[Kategorie:Voorblad]]</text>
      <sha1>qev049io6dciev4eg0fiheetvawsxmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362081</id>
      <parentid>3362080</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* USS Hornet (CV-12) */ Daarsy!</comment>
      <origin>3362081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9109" sha1="49d2r40tl21nkul76fpfz63yg9qxdqf" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:solid 1px #479429;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''

Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.

Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.

'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.

Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''&lt;/div&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
| argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]]
}}

Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.

U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})

; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.

== Nuwe voorstelle ==

=== [[Robbeneiland]] ===
{{sperdatum|22 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorgeskryf en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:54, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:09, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:17, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Haumea]] ===
{{sperdatum|25 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorvertaal, uitgebrei en bygewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 20:00, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:57, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:15, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] ===
{{sperdatum|18 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Die kombinasie van een van my gunstelingsportsoorte met een van my gunstelinglande en die baie interessante Meso-Amerika met Asteke en Maja fassineer my baie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[A-pokke]] ===
{{sperdatum|19 November 2026}}
* {{ondersteun}} – tans baie relevant in Suid-Afrika met reeds 26 bevestigde gevalle. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Elizabeth I van Engeland]] ===
{{sperdatum|24 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, oorvertaal en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 19:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 25 Oktober 2026 (SA)

=== [[USS Hornet (CV-12)]] ===
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, 'n paar taalkundiges laat rondhardloop... Spesiaal [[Kaliber (artillerie)]] ook geskep ter ondersteuning! Ook 'n paar voormalige wees vliegtuig artikels laat skakel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 10 November 2026 (UTC)

&lt;!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --&gt;
[[Kategorie:Voorblad]]</text>
      <sha1>49d2r40tl21nkul76fpfz63yg9qxdqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362086</id>
      <parentid>3362081</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* USS Hornet (CV-12) */ Ai!</comment>
      <origin>3362086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9144" sha1="emfn0c0wy805dj06efk3w7mhg5s6d28" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:solid 1px #479429;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''

Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.

Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.

'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.

Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''&lt;/div&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
| argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]]
}}

Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.

U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})

; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.

== Nuwe voorstelle ==

=== [[Robbeneiland]] ===
{{sperdatum|22 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorgeskryf en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:54, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:09, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:17, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Haumea]] ===
{{sperdatum|25 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorvertaal, uitgebrei en bygewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 20:00, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:57, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:15, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] ===
{{sperdatum|18 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Die kombinasie van een van my gunstelingsportsoorte met een van my gunstelinglande en die baie interessante Meso-Amerika met Asteke en Maja fassineer my baie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[A-pokke]] ===
{{sperdatum|19 November 2026}}
* {{ondersteun}} – tans baie relevant in Suid-Afrika met reeds 26 bevestigde gevalle. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Elizabeth I van Engeland]] ===
{{sperdatum|24 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, oorvertaal en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 19:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 25 Oktober 2026 (SA)

=== [[USS Hornet (CV-12)]] ===
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, 'n paar taalkundiges laat rondhardloop... Spesiaal [[Kaliber (artillerie)]] en [[Slag van die Filippynse See]] ook geskep ter ondersteuning! Ook 'n paar voormalige wees vliegtuig artikels laat skakel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 10 November 2026 (UTC)

&lt;!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --&gt;
[[Kategorie:Voorblad]]</text>
      <sha1>emfn0c0wy805dj06efk3w7mhg5s6d28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362087</id>
      <parentid>3362086</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Elizabeth I van Engeland */</comment>
      <origin>3362087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9261" sha1="jwul1e42cojo4tkgb0xw532z6lx4xow" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:solid 1px #479429;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''

Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.

Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.

'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.

Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''&lt;/div&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
| argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]]
}}

Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.

U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})

; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.

== Nuwe voorstelle ==

=== [[Robbeneiland]] ===
{{sperdatum|22 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorgeskryf en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:54, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:09, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:17, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Haumea]] ===
{{sperdatum|25 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorvertaal, uitgebrei en bygewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 20:00, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:57, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:15, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] ===
{{sperdatum|18 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Die kombinasie van een van my gunstelingsportsoorte met een van my gunstelinglande en die baie interessante Meso-Amerika met Asteke en Maja fassineer my baie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[A-pokke]] ===
{{sperdatum|19 November 2026}}
* {{ondersteun}} – tans baie relevant in Suid-Afrika met reeds 26 bevestigde gevalle. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Elizabeth I van Engeland]] ===
{{sperdatum|24 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, oorvertaal en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 19:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 25 Oktober 2026 (SA)
* {{ondersteun}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:58, 10 November 2026 (UTC)

=== [[USS Hornet (CV-12)]] ===
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, 'n paar taalkundiges laat rondhardloop... Spesiaal [[Kaliber (artillerie)]] en [[Slag van die Filippynse See]] ook geskep ter ondersteuning! Ook 'n paar voormalige wees vliegtuig artikels laat skakel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 10 November 2026 (UTC)

&lt;!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --&gt;
[[Kategorie:Voorblad]]</text>
      <sha1>jwul1e42cojo4tkgb0xw532z6lx4xow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362088</id>
      <parentid>3362087</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* USS Hornet (CV-12) */</comment>
      <origin>3362088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9380" sha1="l1bv7zgdkgzfj0af7lvfqbt1zcg3tgi" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:solid 1px #479429;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;
| colspan=&quot;2&quot; |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''

Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.

Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.

'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.

Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;div style=&quot;border-bottom: solid 2px #479429;&quot;&gt;[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''&lt;/div&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width=&quot;50%&quot; |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}

{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
| argief14 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2028|2028]]
}}

Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.

U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})

; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.

== Nuwe voorstelle ==

=== [[Robbeneiland]] ===
{{sperdatum|22 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorgeskryf en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 17:54, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:09, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:17, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 18:29, 22 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Haumea]] ===
{{sperdatum|25 Oktober 2026}}
* {{ondersteun}} – Oorvertaal, uitgebrei en bygewerk. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 20:00, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:57, 25 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:15, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:47, 26 September 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Meksikaanse nasionale rugbyspan]] ===
{{sperdatum|18 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Die kombinasie van een van my gunstelingsportsoorte met een van my gunstelinglande en die baie interessante Meso-Amerika met Asteke en Maja fassineer my baie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:45, 18 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[A-pokke]] ===
{{sperdatum|19 November 2026}}
* {{ondersteun}} – tans baie relevant in Suid-Afrika met reeds 26 bevestigde gevalle. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:33, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:38, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:15, 19 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:17, 19 Oktober 2026 (UTC)

=== [[Elizabeth I van Engeland]] ===
{{sperdatum|24 November 2026}}
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, oorvertaal en aansienlik uitgebrei. [[Gebruiker:BurgertB|~ &lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;Burgert&lt;/span&gt;]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|&lt;span style=&quot;font-family: Segoe Print; font-size: 12pt&quot;&gt;(kontak)&lt;/span&gt;]] 19:17, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 19:32, 24 Oktober 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 25 Oktober 2026 (SA)
* {{ondersteun}} - [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:58, 10 November 2026 (UTC)

=== [[USS Hornet (CV-12)]] ===
* {{ondersteun}} – Interessante artikel, 'n paar taalkundiges laat rondhardloop... Spesiaal [[Kaliber (artillerie)]] en [[Slag van die Filippynse See]] ook geskep ter ondersteuning! Ook 'n paar voormalige wees vliegtuig artikels laat skakel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:22, 10 November 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:58, 10 November 2026 (UTC)

&lt;!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --&gt;
[[Kategorie:Voorblad]]</text>
      <sha1>l1bv7zgdkgzfj0af7lvfqbt1zcg3tgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amsterdam</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10659</id>
    <revision>
      <id>3362105</id>
      <parentid>3320333</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 5 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106612" sha1="0f2p0883rb7d54u8s78p4b3uq7nbi4d" xml:space="preserve">:''Hierdie artikel handel oor die hoofstad van Nederland. Vir die artikel oor die gelyknamige Suid-Afrikaanse dorp, sien [[Amsterdam, Mpumalanga]].''
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Amsterdam
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=[[Munisipaliteit]] (''gemeente'')
|bynaam=&quot;Mokum&quot;, &quot;Venesië van die noorde&quot;
|slagspreuk=''Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Nederlands]] vir: &quot;Heldhaftig, Vasberade, Barmhartig&quot;)&lt;/small&gt;
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=Sights in Amsterdam.jpg
|beeldgrootte=
|beeldbyskrif=Amsterdamse besienswaardighede
|beeld_vlag=Flag of Amsterdam.svg
|vlaggrootte=100px
|vlagskakel=
|beeld_seël=
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=Wapen van Amsterdam.svg
|leë_embleemtipe=Wapen
|leë_embleemgrootte=80px
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=Amsterdam location map.svg
|kaartgrootte=220px
|kaartbyskrif=Ligging van Amsterdam in Noord-Holland en Nederland
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart=
|duimdrukkeretiketposisie=bokant
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Nederland}}
|onderafdelingtipe1=Provinsie
|onderafdelingtipe2=
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of North Holland.svg|23px]] [[Noord-Holland]]
|onderafdelingnaam2=
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.iamsterdam.com/en-GB/living/about-amsterdam/city-of-amsterdam/city-government/portfolios-mayor-alderpersons |title=Portfolios: Mayor &amp; Alderpersons |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |accessdate=28 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228111659/http://www.iamsterdam.com/en-GB/living/about-amsterdam/city-of-amsterdam/city-government/portfolios-mayor-alderpersons |archive-date=28 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|regeringstipe=Munisipale raad
|leiertitel=[[Burgemeester]]
|leiernaam=Femke Halsema ([[GroenLinks]])
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=Eerste verwysing (''Amestelledamme'')
|stigtingsdatum=27 Oktober 1275
|stigtingstitel2=Stadsregte
|stigtingsdatum2=ca. 1342
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=&lt;ref name=&quot;tno_randstad&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://statline.cbs.nl |title=Kerncijfers wijken en buurten |date=2 Julie 2013 |publisher=Sentrale Statistiekkantoor |accessdate=12 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990427135052/http://statline.cbs.nl/ |archive-date=27 April 1999 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |author1=Anita Bouman–Eijs |author2=Thijmen van Bree |author3=Wouter Jonkhoff |author4=Olaf Koops |author5=Walter Manshanden |author6=Elmer Rietveld |url=https://www.zuidvleugel.nl/sites/www.zuidvleugel.nl/files/article/downloads/top_20_europese_grootstedelijke_regios_1995_2011_tno_2012_r11155.pdf |title=De Top 20 van Europese grootstedelijke regio's 1995–2011; Randstad Holland in internationaal perspectief |date=17 Desember 2012 |publisher=TNO |place=Delft |accessdate=3 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303212054/http://www.zuidvleugel.nl/sites/www.zuidvleugel.nl/files/article/downloads/top_20_europese_grootstedelijke_regios_1995_2011_tno_2012_r11155.pdf |archive-date=3 Maart 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=219.32
|oppervlak_land_km2=165.76
|oppervlak_water_km2=53.56
|oppervlak_totaal_myl2=84.68
|oppervlak_land_myl2=64.00
|oppervlak_water_myl2=20.68
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=[[Randstad]]
|oppervlak_leeg1_km2=3043
|oppervlak_leeg1_myl2=1175
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.ahn.nl/postcodetool |title=Postcodetool for 1012JS (Dam Square) |work=Actueel Hoogtebestand Nederland |publisher=Het Waterschapshuis |accessdate=18 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053543/http://www.ahn.nl/postcodetool |archive-date=21 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|hoogte_m=–2
|hoogte_voet=–7
|koördinaattipe=
|koördinate   = {{Koördinate|52|22|N|4|54|O|aansig=inlyn,titel}}
|bevolking_soos_op=November 2022
|bevolkingnotas=&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37230ned/table |title=Kerncijfers wijken en buurten 2021 |publisher=Sentrale Statistiekkantoor |date=3 Mei 2022 |accessdate=2 Augustus 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_totaal=921402
|bevolkingsdigtheid_km2=5206
|bevolkingsdigtheid_myl2=13480
|bevolking_metro=2480394
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=1459402
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=Randstad
|bevolking_leeg1=8116000
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolkingnota=munisipaliteit, 2022; randstad, 2019; stedelike gebied, 2022; metropolitaanse gebied, 2022
|tydsone=MET
|utcafset=+01:00
|tydsone_DST=MEST
|uctafset_DST=+02:00
|poskodetipe=Poskode
|poskode=1000–1183
|skakelkode=020
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=[http://www.amsterdam.nl/ ''amsterdam.nl'']
}}

'''Amsterdam''' ([[Nederlands]]: [ɑmstərˈdɑm], {{Audio|Nl-Amsterdam.ogg|luister}}) is die titulêre [[hoofstad]] en volgens bevolking die grootste stad van die [[Nederland|Koninkryk der Nederlande]]. Amsterdam, in die plaaslike Amsterdamse [[dialek]] ook ''Mokum'' (afgelei uit [[Jiddisj]] vir &quot;plek&quot; of &quot;stad&quot;; [[Hebreeus]]: מָקוֹם, ''Makom''&lt;ref&gt;{{nl}} [http://weblogs.nrc.nl/woordhoek/2008/01/20/mokum/ Woordhoek: Mokum], nrc.nl&lt;/ref&gt;) genoem, is in die westelike provinsie [[Noord-Holland]] aan die IJ- en die [[Amstel (rivier)|Amstel]]-riviere geleë. Die [[munisipaliteit]] Amsterdam het 'n bevolking van 918&amp;nbsp;000 (Januarie 2023, CBS) en Groot-Amsterdam het in 2023 'n bevolking van 1&amp;nbsp;456&amp;nbsp;000 gehad.&lt;ref&gt;{{nl}} [https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/70072ned/table?ts=1704288900876 Regionale kerncijfers Nederland], StatLine&lt;/ref&gt; Die aantal verskillende nasionaliteite in die munisipaliteit is van die hoogste in die wêreld.&lt;ref name=&quot;nationaliteiten amsterdam&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.trouw.nl/home/amsterdam-stad-met-meeste-nationaliteiten-177-ter-wereld~ad58f67f/ |title=Amsterdam stad met meeste nationaliteiten (177) ter wereld |publisher=Trouw |date=22 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180913185252/https://www.trouw.nl/home/amsterdam-stad-met-meeste-nationaliteiten-177-ter-wereld~ad58f67f/ |archive-date=13 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;feitencijfers&quot;&gt;{{nl}} {{cite web|url=http://www.iamsterdam.com/nl/uit-in-amsterdam/ontdek-amsterdam/feiten-en-cijfers|title=Feiten &amp; cijfers over Amsterdam|publisher=iamsterdam.com|accessdate=8 Julie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708084526/http://www.iamsterdam.com/nl/uit-in-amsterdam/ontdek-amsterdam/feiten-en-cijfers|archive-date=8 Julie 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Alhoewel die [[regeringsetel]] en die Koninklike woning in [[Den Haag]], sowat 60&amp;nbsp;km verder wes geleë is, is Amsterdam volgens die Nederlandse grondwet van 1983 die amptelike hoofstad van Nederland.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.grondwetpad.nl/De-wandeling/1.-Hofplaats |title=Grondwetpad – 1. Hofplaats |publisher=Huis voor democratie en rechtsstaat |accessdate=5 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190515053508/http://grondwetpad.nl/De-wandeling/1.-Hofplaats |archive-date=15 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Amsterdam Photo 2020 Copernicus Sentinel-2.jpg|duimnael|links|[[ESA]]-satellietbeeld van Amsterdam in 2020]]
[[Lêer:Imagen de los canales concéntricos en Ámsterdam.png|duimnael|links|'n Lugbeeld van Amsterdam met die bekende gragte in 2020]]
Amsterdam het sy naam te danke aan 'n dam wat in die 13de eeu in die Amstel opgerig is, en sy oorsprong lê in 'n 12de-eeuse klein vissersdorpie. Die plek het kort na 1300 [[stadsregte]] ontvang, in 1345 as gevolg van die Mirakel van Amsterdam 'n pelgrimsoord geword, tydens die [[Goue Eeu]] tot een van die belangrikste hawe- en handelstede ter wêreld gegroei en 'n leidende sentrum van handel en finansies geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url=http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521845359&amp;ss=exc|publisher=Cambridge.org|title=Capitals of Capital – A History of International Financial Centres – 1780–2005|author=Youssef Cassis|isbn=978-0-521-84535-9}}&lt;/ref&gt; 'n Toestroming aan buitelanders uit veral die Suidelike Nederland, [[Duitsland]] en die Skandinawiese lande het vanaf die einde van die 16de eeu tot staduitbreidinge gelei, waaronder die laaste gragte van die vesting wat nou as die gragtegordel bekend is. Gedurende die 19de en 20ste eeue het die stad uitgebrei en baie nuwe buurte en voorstede is beplan en gebou. Beide die 17de-eeuse Amsterdamse gragtegordel&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/1349 |title=Seventeenth-Century Canal Ring Area of Amsterdam inside the Singelgracht |publisher=[[Unesco]] |accessdate=11 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206070829/http://whc.unesco.org/en/list/1349/ |archive-date= 6 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die 19de-eeuse Stelling van Amsterdam&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/759 |title=Defence Line of Amsterdam |publisher=[[Unesco]] |accessdate=11 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200602084020/http://whc.unesco.org/en/list/759 |archive-date=2 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; is deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]]e erken. Weens sy gragte word Amsterdam ook ''[[Venesië]] van die noorde'' genoem.&lt;ref name=&quot;Venice1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.amsterdamhotspots.nl/architecture.html |title=Amsterdamhotspots.nl |accessdate=19 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045624/http://www.amsterdamhotspots.nl/architecture.html |archive-date=1 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Venice3&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.worldexecutive.com/cityguides/amsterdam/ |title=World Executive City Guides – Amsterdam |accessdate=19 April 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202034203/http://www.worldexecutive.com/cityguides/amsterdam/ |archive-date= 2 Februarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Sloten'', wat in 1921 by die munisipaliteit Amsterdam ingelyf is, is die oudste deel van die stad, en dateer uit die 9de eeu.

Amsterdam is die ekonomiese sentrum van Nederland en een van die finansiële sentrums in Europa, die stad word deur die studiegroep ''Globalization and World Cities'' as 'n alfa-wêreldstad beskou. Daarbenewens is die stad die kulturele sentrum van Nederland. Baie belangrike Nederlandse instellings is hier gesetel, insluitende [[Philips]], [[AkzoNobel]], [[TomTom]] en [[ING Group|ING]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000-Netherlands_10Rank.html |publisher=Forbes.com |title=Forbes Global 2000 Largest Companies – Dutch rankings |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520173602/https://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000-Netherlands_10Rank.html |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van die wêreld se grootste maatskappye is in Amsterdam gesetel of het hul Europese hoofkwartier in Amsterdam, insluitende leidende tegnologiemaatskappye soos [[Uber]], [[Netflix]] en [[Tesla, Inc.|Tesla]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-05-22/the-next-global-tech-hotspot-amsterdam-stakes-its-claim |title=The Next Global Tech Hotspot? Amsterdam Stakes Its Claim |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425011934/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-05-22/the-next-global-tech-hotspot-amsterdam-stakes-its-claim |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2012 is Amsterdam deur die ''Economist Intelligence Unit'' (EIU) as die naasbeste lewensbare stad benoem&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://pages.eiu.com/rs/eiu2/images/EIU_BestCities.pdf|title=Best cities ranking and report|accessdate=9 Oktober 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://pages.eiu.com/rs/eiu2/images/EIU_BestCities.pdf|archive-date=9 Oktober 2022|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en volgens Mercer die 12de wêreldwyd wat lewenskwaliteit rakende omgewing en [[infrastruktuur]] betref.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.citymayors.com/features/quality_survey.html |title=Best cities in the world (Mercer) |publisher=City Mayors |date=26 Mei 2010 |accessdate=10 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422163214/http://www.citymayors.com/features/quality_survey.html |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stad is wêreldwyd op die vierde plek as top-tegnologiese spilpunt in die Savills Tech Cities 2019-verslag (en tweede in Europa),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.savills.co.uk/research_articles/229130/274942-0 |title=Tech Cities in Motion – 2019 |publisher=Savills |date=4 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710033644/https://www.savills.co.uk/research_articles/229130/274942-0 |archive-date=10 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en derde volgens innovasie in die Australiese innovasie-agentskap 2thinknow se Innovasiestede-indeks 2009.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.innovation-cities.com/2thinknow-innovation-cities-global-256-index/ |title=2thinknow Innovation Cities Global 256 Index – worldwide innovation city rankings |publisher=Innovation-cities.com |date=30 Julie 2009 |accessdate=11 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100911231656/http://www.innovation-cities.com/2thinknow-innovation-cities-global-256-index/ |archive-date=11 September 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Amsterdam-hawe is die vyfde grootste hawe in Europa.&lt;ref name=&quot;RPA Stat15&quot;&gt;{{en}} {{cite press release |date=Mei 2016 |title=Port Statistics 2015 |url=https://www.portofrotterdam.com/sites/default/files/port-statistics-2015.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209204616/https://www.portofrotterdam.com/sites/default/files/port-statistics-2015.pdf |archive-date=9 Februarie 2017 |url-status=live |page=6 |publisher=Rotterdamse Hawe-owerheid |accessdate=9 Februarie 2017}}&lt;/ref&gt; [[Lughawe Schiphol]] is die besigste lughawe in Nederland en – net na Londen ([[Lughawe Londen-Heathrow]]) en Parys ([[Lughawe Parys-Charles de Gaulle]]) – die derde besigste in Europa. Die Amsterdamse Effektebeurs is die oudste [[effektebeurs]] ter wêreld.

Besienswaardighede en aantreklikhede in Amsterdam sluit in sy gragte, Rijksmuseum, Stedelike Museum, Van Gogh Museum en Skeepvaartmuseum, Anne Frank-huis, [[Suid-Afrika Huis]], [[Concertgebouw]], Hermitage Amsterdam, Amsterdamse Museum, Musiekgebou aan 't IJ en EYE Filmmuseum, dieretuin Artis, Wallen, Heineken Experience, Koninklike Paleis, Natura Artis Magistra, Hortus Botanicus Amsterdam, NEMO, die rooiligdistrik en die koffiewinkels. Van die bekende Amsterdamse inwoners sluit in die dagboekskrywer [[Anne Frank]], die skilders [[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]] en [[Vincent van Gogh|Van Gogh]], en die filosoof [[Baruch Spinoza]]. Die stad beskik oor twee universiteite ([[Universiteit van Amsterdam]] en [[Vrije Universiteit Amsterdam]]) en 'n aantal kolleges. Daarbenewens staan Amsterdam bekend vir sy gragte, sy verdraagsaamheid teenoor ander kulture en sy liberale atmosfeer. Die stad se eeue-oue multikulturele samelewing geniet wêreldwye aansien. Dit is ook een van die wêreld se meeste multikulturele stede, aangesien meer as 177 verskillende nasionaliteite in Amsterdam woon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wantedineurope.com/news/amsterdam-worldc292s-most-multicultural-city.html |title=Amsterdam world's most multicultural city. |date=26 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422234617/https://www.wantedineurope.com/news/amsterdam-worldc292s-most-multicultural-city.html |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Amsterdam lok jaarliks sowat 5&amp;nbsp;miljoen internasionale [[toeriste]].&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/3975968/2015/04/23/Amsterdam-verwelkomde-in-2014-ruim-5-miljoen-buitenlandse-toeristen.dhtml |title=Amsterdam verwelkomde in 2014 ruim 5 miljoen buitenlandse toeristen – Amsterdam – PAROOL |accessdate=6 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106153506/https://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/3975968/2015/04/23/Amsterdam-verwelkomde-in-2014-ruim-5-miljoen-buitenlandse-toeristen.dhtml |archive-date=6 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stad is ook bekend vir sy naglewe en feesaktiwiteite; van sy nagklubs (bv. Melkweg, Paradiso) is onder die wêreld se bekendstes.

== Etimologie ==
[[Lêer:Tolprivilege voor Amsterdam van Graaf Floris V 1275.jpg|duimnael|Die ''Tolprivilege van Amsterdam'' uit 1275, waarin vir die eerste keer na Amsterdam (''Amestelledamme'') verwys is]]
Ná die vloede in 1170 en 1173 het plaaslike inwoners 'n brug oor die Amstelrivier en 'n dam in die rivier gebou, wat aan die nedersetting die oorspronklike naam ''Amestelledamme'' besorg het. Die eerste bekende verwysing na die naam is 'n dokument van 27 Oktober 1275, wat inwoners van die dorp vrygestel het om die brugtol aan die graaf Floris V te betaal. Dit het aan die inwoners van die dorp Aemstelredamme die moontlikheid besorg om vry deur die Graafskap Holland te reis, sonder dat hulle tol aan brûe, slotte en damme moes betaal. Die dokument verwys na die inwoners as ''homines manentes apud Amestelledamme'' (&quot;mense wat by Amestelledamme lewe&quot;). Die naam &quot;Amestelledamme&quot; verwys na 'n dam wat aan die Amstel lê. In 1282 is ''Amestelredamme'' met 'n &quot;r&quot; gespel, en in 1327 het graaf Willem III van [[Zeeland]], Henegouwe en Holland (beter bekend as Willem die Grote) die skryfwyse ''Aemsterdam'' ingevoer.

Die afdamming van die riviermonding het nodig geword om die voorheen opgerigte geboue weerskante die rivier teen vloede te beskerm, aangesien die destydse Zuiderzee 'n oop baai van die [[Noordsee]] was, en die grond het as gevolg van die dreineringsmaatreëls gesink. Die in die Amstel opgerigte dam het die nedersettingsentrums van albei oewers met mekaar verbind; hulle staan nou as ''Oude Zijde'' en ''Nieuwe Zijde'' (ou en nuwe kant) bekend.

Op die plek van die ou Amsteldam het gedurende die [[Middeleeue]] 'n stedelike plein ontstaan, wat nog steeds die naam &quot;Dam&quot; dra en die sentrum van die stad vorm. Hier staan die Koninklike Paleis en die Nasionale Monument

Die Amsterdammers noem hulle stad ''Mokum'', hierdie woord is afgelei van die [[Hebreeus]]e woord Mokom, wat stad beteken.

== Geskiedenis ==
=== Voorgeskiedenis ===
[[Lêer:Opgraving Fundering 'Kasteel van Amstel', detail.jpg|duimnael|Fondamente van die ''Kasteel van Amstel'']]
Die bewoninggeskiedenis van Amsterdam het sowat 4600 jaar gelede aan die einde van die [[Neolitikum|Nuwe Steentydperk]] begin. Opgrawings in 2005–2009 by Damrak en Rokin het eetgerei en bene van plaasdiere uit dié tydperk opgelewer.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://isgeschiedenis.nl/nieuws/amsterdam-al-bewoond-in-de-steentijd |title=Amsterdam was al in de steentijd bewoond |publisher=isgeschiedenis.nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219135649/https://isgeschiedenis.nl/nieuws/amsterdam-al-bewoond-in-de-steentijd |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Argeologiese vondse (muntstukke, erdewerk) uit die Romeinse tydperk dui daarop dat mense destyds op die gebied van die huidige Amsterdam gebly het, maar tot dusver is geen nedersettings uit dié tydperk opgespoor nie.

Rondom 1000 is die moerasagtige gebied, destyds Aemestelle genoem, vanuit die Utrechtse streek ontgin. Vanaf verskillende bestaande turfstrome is aan weerskante dreineringslote gegrawe en 'n boeregemeenskap van landontginners het, soos elders in die turfgebied tussen Gooi en die Hollandse duine, ontstaan. Toe die turf begin neerslaan as gevolg van ontwatering, moes dyke gebou word om die nou laer grond teen die water te beskerm.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.nu.nl/wetenschap/1801750/amsterdam-200-jaar-ouder-dan-aangenomen.html |title=Amsterdam 200 jaar ouder dan aangenomen |publisher=NU.nl |date=22 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203104718/https://www.nu.nl/wetenschap/1801750/amsterdam-200-jaar-ouder-dan-aangenomen.html |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 13de eeu het dit tot die oprigting van dyke langs die Zuiderzee en die IJ, soos die Spaarndammerdyk en Diemerzeedyk, gelei. In die monding van die Amstel is, vermoedelik kort na die oorstrominge van 1170 en 1173, die dam opgerig waarvan Amsterdam sy naam ontleen het.&lt;ref&gt;{{nl}} {{Outeur|Geert Mak}}: ''Een kleine geschiedenis van Amsterdam'', bl. 18. Uitgeverij Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 1994&lt;/ref&gt; 'n Deel van die Amstel kon gegrawe gewees het. Die deel van die rivier buite, Damrak, was die begin van die Amsterdamse hawe. Die rivier anderkant van die Dam is, deels drooggelê, Rokin. Aan die begin van die 20ste eeu is oorblyfsels van die dam op die plek tussen die Nasionale Monument en die gebou van De Bijenkorf gevind.

=== Stigting en Middeleeue ===
[[Lêer:Amsterdam (6578772447).jpg|duimnael|Die Oude Kerk is in 1306 gewy en die oudste Amsterdamse gebou wat nog bestaan]]
[[Lêer:Amsterdam Nieuwe Kerk 1697.jpg|duimnael|Die Nieuwe Kerk is die tweede oudste [[Kerk (gebou)|kerk]] in Amsterdam en kroningskerk van die [[Nederlandse monargie|Nederlandse monarge]]]]
[[Lêer:Plattegrond van Amsterdam met stadsgezicht (map with cityscape) 1300 Jan Luyken.jpg|duimnael|Skets van Amsterdam in 1300]]
[[Lêer:Eucharistic Miracle of Amsterdam by Jacob Cornelisz 1518.png|duimnael|Die ''Stille Omgang'' in 1518]]
Amsterdam is heelwat jonger as ander Nederlandse stede soos [[Nijmegen]], [[Rotterdam]] en [[Utrecht (munisipaliteit)|Utrecht]] en volgens oorlewering deur twee [[Friese]] burgers in die laat 12de eeu gestig. Tot in die 13de eeu was die huidige provinsie Holland grotendeels moeilik om te koloniseer. Dit was 'n vleiland, wat hoofsaaklik uit moor en moerasland bestaan het en deur verskeie riviere deurtrek is. Een van hierdie riviere was die Amstel, wat in die IJ-inlaat gemondig het. Deur stormvloede het die IJ die Amstelmonding in 'n nou, langgestrekte baai verander. Rondom hierdie baai het teen 1230 sowat 500 vissers hulle in hutte neergelaat.

Here van die Amstelland rondom die gelyknamige rivier was die adellike gesin van Amstel, wat as Ministeriale van die Prinsbisdom Utrecht die kasteel in Ouderkerk aan de Amstel beheer het, totdat dit in 1204 deur rebellierende [[Boer (landbou)|boere]] uit die Kennemerland vernietig is. Vervolgens het die gesin 'n nuwe kasteel, die ''Kasteel van Amstel'', opgerig; die beweerde fondamente is tydens opgrawings in 1994–1999 onder die huidige straat ''Nieuwezijds Kolk'' gevind. Teen 1270 het hulle die rivier, op die plek waar hy tot 'n baai verbreed, deur die naamgewende Dam afgesny. Uit hierdie tydperk dateer 'n ooreenkoms tussen Gijsbrecht IV van A(e)mstel, wie in 1265 die besit geërf het, en sy broer Willem, provoos in Mijdrecht, oor die ontwatering van sy grondbesit in die Amstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Richter Roegholt|title=A Short History of Amsterdam|publisher=Amersfoort|year=2006|pages=9}}&lt;/ref&gt; Vanaf hierdie dam het die dyk weerskante van die baai in kurwes na noorde verloop, waar die huidige strate ''Nieuwendijk'' en ''Warmoesstraat'' (en verder suidoos ''Zeedijk'') nog steeds hoër geleë is as die omgewing. Sulke dyke is ook elders langs die Zuiderzee opgerig. Volgens argeologiese opgrawings is die ou kinderliedjie ''Amsterdam, die mooi stad, is op pale opgerig'' heeltemal korrek: Net met behulp van tallose pale as ondergrond – tot 18&amp;nbsp;m diep deur die moerasagtige ondergrond in die vaste sand vasgestamp – kon huise en strate in die moerasgebied opgerig word.

Die oudste verwysing van Amsterdam is in 'n dokument van 27 Oktober 1275, waarin graaf [[Floris V van Holland|Floris V]] tolvryheid aan die inwoners verleen heet. Die presiese datum waarop Amsterdam stadsregte verkry het, is onseker. Een van die moontlikhede is dat die Utrechtse biskop Guy van Avesnes in 1300–1301 [[stadsregte]] aan die plaas verleen het, aangesien hy in 'n destydse handves oor ''onsen poiteren van Aemstelredamme'' (&quot;Onse poorters van Amsterdam&quot;) skryf. Hy het na die burgers eksplisiet as &quot;poorters&quot; verwys, wat aandui dat stadsregte verleen is. Oor die presiese tyd van die toekenning kan daar weinig meer gesê word as dat die tyd ongeveer of kort na 1300 is.&lt;ref&gt;{{nl}} {{Outeur|Geert Mak}}: ''Een kleine geschiedenis van Amsterdam'', bl. 19 en 20. Uitgeverij Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 1994&lt;/ref&gt; In 1342 het Amsterdam nuwe stadsregte van die Hollandse graaf [[Willem IV van Holland|Willem IV]] verkry.&lt;ref&gt;{{nl}} 'Amsterdam, een geschiedenis', Amsterdam; 2011, bl. 29 – 'Geschiedenis van Amsterdam, Een stad uit het niets', Amsterdam; 2004, bl. 71.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;amnlgeschedenis&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://amsterdam.nl/stad_in_beeld/geschiedenis/de_geschiedenis_van#Stadsrechten |title=De geschiedenis van Amsterdam |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |accessdate=19 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819214455/http://www.amsterdam.nl/stad_in_beeld/geschiedenis/de_geschiedenis_van/ |archive-date=19 Augustus 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; As eerste [[Kerk (gebou)|kerk]] het in die tweede helfte van die 13de eeu die Oude Kerk pleks van 'n houtkapel ontstaan. In 1408 het die grotere Nieuwe Kerk gevolg.

Florens V, graaf van Holland, het probeer om beheer oor die nuwe handelshawe te verkry en aan sy handelaars tolvryheid verleen. Gijsbrecht van Amstel, wie teen die biskop van Utrecht in opstand gekom het, moes in 1285 aan die graaf as 'n vasal onderwerp, maar hy was in 1296 aan die moord op die graaf betrokke. Sy seun Jan van Amstel het in 1303 'n Vlaamse inval in Holland benut, om van die graaf ontslae te raak, maar is na die onttrek van die Vlaminge onderworpe en hy moes die stadsmure slyp en die brûe afbreek; die plek is van al sy handelsvoorregte ontneem. Hulle is eers na Amsterdam se uiteindelike inlyf by die Graafskap Holland in 1317 heringestel. Daarna het Amsterdam stadsregte ontvang, soos tevore ook [[Dordrecht, Nederland|Dordrecht]], [[Haarlem, Nederland|Haarlem]], [[Delft, Nederland|Delft]] en [[Leiden]]. Onder die grawe van Avesnes en hul opvolgers, die Huis Wittelsbach van Beiere-Straubing, het Holland 'n tydperk van welvaart beleef, wat met die opkoms van Boergondië as 'n nuwe mag beëindig is – in 1433 het Holland onder beheer van [[Filips die Goeie|Filips III die Goeie]] gekom, wat vanuit [[Brussel]] regeer het. Die hoeke-en-kabeljou-geskille tussen 1350 en 1490 was 'n lang smeulende magstryd van die bourgeoisie in die Hollandse stede, in alliansie met die Boergondiese hertogte, teen die belange van die plaaslike feodale adel.

Visvang, aanvanklik die belangrikste bron van inkomste, is geleidelik deur handel vervang, veral met gedroogde of gesoute [[haring]] van die Sweedse suidkus en met bier uit [[Hamburg]], waarvoor Amsterdam in 1323 'n invoermonopolie verkry het, wat die springplank vir die Oosseehandel en die begin van Amsterdam as 'n handelstad was. In die 14de eeu het Amsterdam aansienlik gegroei, veral danksy handel met die [[Hanse]]stede. In 1347 is vir die eerste keer na sluise verwys, wat die moeilike vervoer van die goed oor die dam oorbodig gemaak het, aangesien skepe met neergelê maste kon deurvaar. Later het ook sluise by die Amstel se invloei in die stad en sy monding in die IJ bygekom en kanale het die stad deurkruis én omkring, soos deur Cornelis Anthonisz in 1538 uitgebeeld. Destyds het die stad 'n bevolking van sowat 30&amp;nbsp;000 gehad en uit die sentrum van die huidige historiese binnestad bestaan. Amsterdam was nooit 'n lid van die Hanse nie;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book|author=Siggi Weidemann|title=DuMont Kunst-Reiseführer: Amsterdam Nord- und Südholland|edition=1ste|year=1994|pages=10}}&lt;/ref&gt; Amsterdam het met hulle handelskonflikte en stryd oor die deurgang van die [[Sont]] gevoer, wat in 1441 deur 'n vergelyk beëindig is. Met nuwe tegnieke (onmiddellike skoonmaak van die vis aan boord) het die visvang op die Noordsee doeltreffender geword. Uit die Mediterreense gebied is sout en tropiese vrugte ingevoer. Amsterdam het in 'n stapel- en omsetmark ontwikkel en die goedere is verder verwerk, wat produksietegnieke, wetenskappe, bank- en versekeringsondernemings en drukkerye laat ontstaan het. Gedurende die 15de eeu het Amsterdam die belangrikste handelstad van [[Holland]] geword. Tydens die uitbreiding van die stad is ringvormige gragte gegrawe, ter verdediging en vir die waterbestuur. Die huise is op 'n fondament van lang houtpale gebou wat op die sandlaag onder die moerasagtige grondlaag staan. Die gebruik van hout as boumateriaal het die stad gedurende die Middeleeue kwesbaar vir stedelike brande gemaak. In 1421 is hierdeur een derde en in 1452 selfs driekwart van die stad verwoes. In 1597 en 1679 het in Amsterdam kleiner brande gewoed.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |publisher=Europeana.eu |url=http://www.europeana.eu/portal/record/90402/RP_P_OB_79_499.html |title=Het blussen van de zware brand aan de Elandsgracht, 1679 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151118182843/http://www.europeana.eu/portal/record/90402/RP_P_OB_79_499.html |archive-date=18 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 1345 het 'n beweerde Eucharistiese wonderwerk die stad in 'n belangrike pelgrimsoord omgeskep, totdat die [[Protestantse Hervorming|Protestantse geloof]] aanvaar is. Die verering van die wonderwerk het ondergronds gegaan maar is lewendig gehou. Gedurende die 19de eeu, veral na die jubeljaar 1845, is die verering hernu en het 'n belangrike nasionale verwysingspunt vir Nederlandse Katolieke geword. Die ''Stille Omgang'' — 'n stille wandeling of optog in siviele drag — is sedert die 19de eeu die uitdrukking van die pelgrimstog binne die Protestantse Nederland.&lt;ref name=&quot;stilleomgang&quot;&gt;{{nl}} {{cite web|url=http://www.trouw.nl/laatstenieuws/laatstenieuws/article936256.ece/Katholieken_verzameld_voor_Mirakel_van_Amsterdam |title=Mirakel van Amsterdam |accessdate=8 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090808045508/http://www.trouw.nl/laatstenieuws/laatstenieuws/article936256.ece/Katholieken_verzameld_voor_Mirakel_van_Amsterdam |archive-date=8 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die bloeityd van die Stille Omgang het tot 90&amp;nbsp;000 pelgrims na Amsterdam gekom. In die 21ste eeu het dit tot sowat 5&amp;nbsp;000 gedaal.

Die stad het vinnig 'n tradisie van burgerlike administrasie ontwikkel, met 'n belangrike rol vir die stadsaal: 'n kollege van prominente burgers wat die meeste administrateurs aangestel het. In die Amsterdamse stadsregering kon alle manlike burgers sit wat oor stadsregte beskik het; hulle is &quot;Poorter&quot; genoem. Gedurende die Middeleeue is die ''Schouts'' en die radslede (''Schepen'') deur die graaf van Holland of sy verteenwoordiger, die ''Baljuw'' (balju) van Amstelland, benoem. Tydens die Laat-Middeleeue kon die patrisiërs die ambagsmanne uit die stadsregering verwyder en ''[[de facto]]'' 'n [[oligargie]] stig. Soos in ander Nederlandse stede het die uit 36 lede bestaande ''Vroedschap'' die magistraat benoem, wat sedert die laat 14de eeu uit vier burgemeesters en 'n aantal ''Schepen'' bestaan het. Die vier gelyktydig sittende burgemeesters, die regente van Amsterdam, het elkeen vir een jaar gedien. As dié met die langste ampstermyn uitgetree het, het die drie oorblywendes 'n opvolger uit die magistraat benoem. Sodoende is die invloed van sekere families binne die magtige regentskap verseker. Dié regeringstelsel het eers met die goedkeuring van die Franse rewolusionêre wette in die [[Bataafse Republiek]] in 1795 geëindig.

=== Godsdienstige konflikte en onafhanklikheidsoorlog ===
{{Hoofartikel|Tagtigjarige Oorlog}}
[[Lêer:View of Amsterdam.JPG|duimnael|Die oudste bekende geheelbeeld van Amsterdam van [[Cornelis Anthonisz]], 1538]]
[[Lêer:Anneken Hendriks, Dam, Amsterdam, by Jan Luyken.jpg|duimnael|Verbranding van 'n beweerde heks in Amsterdam, 1571]]
[[Lêer:Bartholomeus van der Helst, Banquet of the Amsterdam Civic Guard in Celebration of the Peace of Münster.jpg|duimnael|Amsterdamse burgers vier die [[Vrede van Münster]], 30 Januarie 1648. Skildery deur [[Bartholomeus van der Helst]]]]
In 1477 het die [[Huis van Habsburg]] die Boergondiese landerye – Holland met sy buurlande – geërf. Keiser [[Maksimiliaan I]] het in 1489 Amsterdam, in ruil vir 'n lening van 10&amp;nbsp;000 pond [[silwer]] die reg verleen om die rykskroon bo die stadswapen in te voeg – 'n volgehoue toename in prestige. Onder sy kleinseun, keiser [[Karel V]], is die Graafskap Holland by die 17 provinsies ingelyf. Die belangrikste hawens aan die begin was egter Antwerpen en Rotterdam, veral vir goedere uit die nuwe kolonies in [[Suid-Amerika]].

Sedert 1492 het [[Sefardiese Jode]] uit Spanje en Portugal na Amsterdam gekom en sedert die middel-16de eeu ook [[Asjkenasiese Jode]] uit [[Pole]]. Hulle het 'n belangrike deel van die stad geword. Daar was baie [[sinagoge]]s en 'n aantal Joodse drukkerye. In 1535 is 'n Baptiste-opstand wreed onderdruk. Die [[Protestantse Hervorming]] het vanaf 1550 tot die verspreiding van [[Calvinisme]] gelei.

In 1566 het die beeldestorm tot die opstand van die Nederlanders teen Karel se seun, [[Filips II van Spanje]], en sy opvolgers gelei. Die hoofredes vir dié opstand was die oplegging van nuwe belastings, die tiende pennie, en die godsdienstige onderdrukking van Protestantse deur die nuut ingevoerde [[Inkwisisie]]. Filips II van Spanje het in 1567 'n leër onder bevel van die Hertog van Alba na Nederland ontplooi om die rebellie te onderdruk; hy het 'n skrikbewind geïnstalleer en die Protestante met hulp van die Inkwisisie wreed onderdruk.

Daarteenoor het in 1568 die ''Geuzen'' in opstand gekom, wat deur [[Willem van Oranje]], Filips se vroeëre goewerneur, aangevoer is. Die meeste stede in die noorde het by die oproeriges aangesluit, terwyl net Amsterdam en Middelburg die Spanjaarde bly ondersteun het, wat gedurende die winter in 1572/1573 Haarlem beleg en uiteindelik verower het. In 1576 het alle Nederlandse provinsies in die Pasifikasie van Gent teen Spanje saamgesluit. Op 8 Februarie 1578 het Amsterdam 'n vredesverdrag met die prins van Oranje en die ander Nederlandse provinsies gesluit. Enkele maande later is die Amsterdamse stadsregering omvergewerp, die ''Alteratie'' van Amsterdam, en die aanhangers van Spanje en die hoër Katolieke klerus is op twee looie gesit en in die IJ ingestoot. Beide die Oude en die Nieuwe Kerk is hervorm.

In 1579 het die Unie in 'n noordelike, Protestantse, die Unie van Utrecht met Amsterdam, en 'n suidelike hoofsaaklik Katolieke Unie van Arras verbreek. In 1581 het die noordelike sewe provinsies formeel hul onafhanklikheid van Spanje verklaar. Die sewe provinsies is deur Calvinisme – sonder om die amptelike godsdiens te wees – gekenmerk, terwyl die suide die Katolieke Spaanse Nederland gevorm het. Amsterdam was in 'n godsdienstige opsig verdraagsaam, katolieke [[klooster]]s is nes kerke van [[Mennonisme|Mennonite]] en Lutheraners toegelaat. Só is Amsterdam tot op hede oorwegend calvinisties gekenmerk, maar vorm ook die sentrum van die klein Nederlandse Lutheranisme. In 1609 het [[Kongregasionalistiese Kerk|kongregasionalistiese vlugtelinge]] uit [[Engeland]] onder leiding van John Smyth en Thomas Helwys in 'n bakkery langs die Amsterdamse Bakkerstraat die eerste Baptistegemeenskap as begin van een van die vandag grootste Protestantse [[Kerk (organisasie)|kerkgemeentes]] gestig. Die calvinistiese Hervormingsekte van die Remonstrante het egter onder politieke druk gekom.

Amsterdam se weerstand het verhoed dat Willem van Oranje monarg geword en die historiese titel Graaf van Holland bekom het; pleks daarvan het hy goewerneur van die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande, met sy magsbasis die parlement – tot vandag toe bekend as die [[State-Generaal van Nederland]], geword. Dié konstellasie het tot 'n voortdurende mededinging tussen die oligargiese stadsregent en die gewilde goewerneursdinastie gelei. In 1584 is Willem van Oranje deur 'n katolieke fanatikus in Delft vermoor. Hy is deur sy seun Maurits opgevolg en die konflik tussen die suidelike en noordelike provinsies het heen en weer geswaai, totdat die Spanjaarde in die seeslag van Gibraltar in 1607 verslaan is, waarop in 1609 die wapenstilstand van Antwerpen gevolg het, wat vir twaalf jaar van krag was. In 1621 het die konflik met Spanje teen die agtergrond van die [[Dertigjarige Oorlog]] opnuut begin en is eers in 1648 met die Vrede van Westfalen amptelik beëindig, waarvolgens die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande internasionale erkenning verkry en van die [[Heilige Romeinse Ryk]] onafhanklik geword het.

Na die inname van [[Antwerpen]] deur die [[Spanjaarde]] in 1585 het baie Antwerpenare, met hul handelsnetwerk, na Amsterdam gekom. Naas baie andere faktore het hul koms en dié van die Jode 'n belangrike rol in die [[Goue Eeu]] van Amsterdam en Holland gespeel. Die rebellie het tot die Tagtigjarige Oorlog gelei, wat uiteindelik met die Nederlandse onafhanklikheid geëindig het.&lt;ref name=&quot;80yearswar&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://dutchrevolt.leidenuniv.nl/nederlands/default.htm |publisher=Leiden University |title=Eighty Years' War |accessdate=21 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526020212/http://dutchrevolt.leidenuniv.nl/Nederlands/default.htm |archive-date=26 Mei 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande|Nederlandse Republiek]] is deur die Nederlandse opstandleier [[Willem van Oranje]] sterk bevorder en het bekend geword vir sy relatiewe godsdienstige verdraagsaamheid. Jode van die [[Iberiese Skiereiland]], [[Hugenoot|Huguenote]] uit Frankryk, welvarende handelaars en drukkers uit [[Vlaandere]], asook ekonomiese en godsdienstige vlugtelinge uit die Spaans-beheerde dele van die Lae Lande het in Amsterdam 'n veilige hawe gevind. Die instroming van Nederlandse drukkers en die stad se intellektuele toleransie het van Amsterdam 'n sentrum van die Europese [[persvryheid]] gemaak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Wade Rowland|year=2003|title=Galileo's Mistake, A new look at the epic confrontation between Galileo and the Church|url=https://archive.org/details/galileosmistake00wade|location=New York|publisher=Arcade Publishing|isbn=1-55970-684-8|pages=[https://archive.org/details/galileosmistake00wade/page/260 260]}}&lt;/ref&gt;

=== Sentrum van die Nederlandse Goue Eeu ===
{{Hoofartikel|Goue Eeu}}
[[Lêer:Gravure van het Oost Indisch Huis (17e eeuw).jpg|duimnael|Die Oos-Indiese Huis in Amsterdam (middel-17de eeu)]]
[[Lêer:AmsterdamDamsquar.jpg|duimnael|Die tussen 1648 en 1665 opgerigte Stadhuis (Paleis op de Dam)]]
[[Lêer:The courtyard of the Beurs in Amsterdam, by Emanuel de Witte.jpg|duimnael|''Binnehof van die Amsterdamse Aandelebeurs'', deur [[Emanuel de Witte]], 1653. Die Amsterdamse Aandelebeurs was die eerste aandelebeurs wat in die 17de eeu die deurlopende handel ingevoer het.&lt;ref name=Braudel&gt;{{en}} {{cite book|last1=Braudel|first1=Fernand|title=Civilization and capitalism 15th–18th century: The wheels of commerce|url=https://archive.org/details/civilizationcapi01brau|url-access=registration|date=1983|publisher=Harper &amp; Row|location=New York |isbn=978-0-06-015091-4}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Exact Drawing of Old and New Amsterdam (Map) 1699-1706 by Frederik de Wit.jpg|duimnael|Stadkaart rondom 1699]]
[[Lêer:Het IJ voor Amsterdam met het fregat 'De Ploeg' - The fregate 'De Ploeg' on the IJ in Amsterdam (Ludolf Backhuysen, 1708).jpg|duimnael|&quot;''Het IJ voor Amsterdam met het fregat 'De Ploeg'''&quot;, skildery deur [[Ludolf Bakhuizen]]; rondom 1690]]
[[Lêer:H.P. Schouten - De Dam richting Beurssteeg (1779).jpg|duimnael|'n Tekening van Amsterdam se hofplein Dam in 1779]]
Die inlywing van Portugal by Spanje in 1580 het die noordelike Nederland gedwing om selfs na Indië te seil. Die eerste skeepvaarte is in Amsterdam begin en was van die begin af 'n groot sukses. Vervolgens is orals in die land verdere vaarte na Indië beplan. Uit hierdie individuele inisiatiewe het in 1602 die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] (VOC) ontstaan. Inwoners van Amsterdam het meer as die helfte van die kapital saamgebring, wat in die nuwe onderneming belê is, waarvan twee vyfdes klein beleggers (ambagsmanne), en 84 groot beleggers. In 1621 is ook die [[Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie]] van stapel gestuur; hulle het in 1626 Nieuw Amsterdam gestig, wat sedert 1667 as [[New York]] bekend is. Die Amsterdamse ruilbank het 'n wêreldwye reputasie geniet. Hierdie handelsgeselskappe het van die Republiek 'n wêreldwye see- en handelsmag gemaak – skepe het van Amsterdam na die [[Oossee]], [[Noord-Amerika]] en [[Afrika]], asook die hedendaagse [[Indonesië]], [[Indië]], [[Sri Lanka]] en [[Brasilië]] geseil – waarvolgens na die wapenstilstand met Spanje in 1609 die Goue Eeu vir Nederland begin het. Hierdie maatskappye het oorsese besittings verkry wat later [[Nederlandse koloniale ryk|Nederlandse kolonies]] sou word. Na Nieuw Amsterdam is ook [[Batavia]], hoofstad van [[Nederlands-Indië]] en [[Kaapstad]], hoofstad van die [[Nederlandse Kaapkolonie]] gestig. Hierdie klein, ylbevolkte republiek, wat oor geen hulpbronne beskik het nie en net 'n klein landbou beskik het, het in die 17de eeu 'n groot ekonomiese krag geword en Amsterdam die belangrikste Europese handelsplek, belangrike stapelmark en die welvarendste stad op die vasteland en die [[Weste]]rse wêreld,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=E. Haverkamp-Bergmann, Rembrandt|title=The Night Watch|location=New Jersey|publisher=Princeton University Press|year=1982|pages=57}}&lt;/ref&gt; wat vanaf 1648 tot 1665 die Stadhuis (nou Paleis op de Dam), 'n pragtige raadsaal opgerig het. Die bevolking het tussen 1600 en 1662 van sowat 40&amp;nbsp;000 tot 210&amp;nbsp;000 gestyg, die stad is met nuwe gragte uitgebrei en talle nuwe kerke en sosiale fasiliteite is gebou. In die pakhuise is [[spesery]]e, [[sy]] en ander skatte uit Indië en die [[Stille Oseaan]] gebêre; [[wetenskap]] en [[letterkunde]], [[argitektuur]], [[beeldhouwerk]] en [[skildery]] (Rembrandt en sy leraars) het opgebloei.

Amsterdam was Europa se belangrikste plek vir die verskeping van goedere en die leidende finansiële sentrum van die Westerse wêreld.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.uncp.edu/home/rwb/Amsterdam_l.html |title=Amsterdam in the 17th century |publisher=Universiteit van Noord-Carolina by Pembroke |accessdate=26 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171026172102/http://www2.uncp.edu/home/rwb/Amsterdam_l.html |archive-date=26 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1602 het die Amsterdamse kantoor van die internasionaal handel drywende Verenigde Oos-Indiese Kompanjie die wêreld se eerste aandelebeurs geword, nadat hulle hul eie aandele verhandel het.&lt;ref name=&quot;The oldest share&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.oldest-share.com/ |title=The oldest share |accessdate=22 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509123937/http://www.oldest-share.com/ |archive-date=9 Mei 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die Bank van Amsterdam het sy besighede in 1609 begin en as 'n volle dienstebank vir Nederlandse handelaarsbankiers en 'n reserwebank opgetree.

Die bevolking van Amsterdam het in die tydperk vinnig toegeneem deur 'n geweldige toestroming van buitelanders. Rondom 1570 het Amsterdam minder as 30&amp;nbsp;000 inwoners gehad, in 1622 het hul aantal gegroei tot sowat 100&amp;nbsp;000. Teen die einde van die 17de eeu het die bevolking 200&amp;nbsp;000 oorskry en Amsterdam het saam met [[Londen]], [[Napels]] en [[Parys]] tot die grootste stede in Europa behoort. Die bevolkingsgroei het 'n grootskaalse uitbreiding van die stad nodig gemaak, waaraan die konsentriese gragtegordel met sy koopmanshuise en pakhuise te danke is.

Nederland se sukses het egter ook met 'n mededinging teen die grootmondhede [[Koninkryk van Engeland|Engeland]] en Frankryk gepaard gegaan. Tussen 1652 en 1674 is drie Anglo-Nederlandse seeoorloë besleg en tydens die Tweede Noorse Oorlog moes Nederland sy handelsbelange in die Oossee verdedig. Die politikus Johan de Witt en die vlootbevelvoerder [[Michiel de Ruyter]] het hierdie tydperk gekenmerk. Gedurende die Rampjaar 1672 het Nederland gelyktydig oorlog met beide Engeland en Frankryk gevoer. Die [[Frans-Nederlandse Oorlog]] het ten voordeel vir Frankryk geëindig. As gevolg van die verwoestende oorlog was die Amsterdamse hawe vir skepe met goedere uit Indië nie toeganklik nie. Dit het met dalende pryse, die Engelse konkurrensie oorsee, die beskadiging van skepe en dyke se houtpale deur die Paalworm, daaropvolgende oorstromings en die [[runderpes]], wat die uitvoer van [[kaas]] en [[botter]] gekniehalter het, gepaard gegaan. Vervolgens is die groei van die stad vertraag en omstreeks 1680 is die konstruksie-aktiwiteite beëindig. Aan die oostekant van die Amstel was 'n oorvloed aan bouterrein beskikbaar. Erwe is aan liefdadigheidsorganisasies uitgereik en die plantasie is as 'n wandelpark aangewys. Vanaf die middel-18de eeu het die bevolking weer begin daal, en rondom 1815 sy laagtepunt met sowat 140&amp;nbsp;000 inwoners bereik.

Amsterdam het sy rol as 'n oorlaaipoort vir die wêreldwye handel kwytgeraak, wat teen einde van die 17de eeu tot 'n omwenteling van die ekonomiese strukture gelei het; Amsterdam was nie meer 'n belangrike hawestad nie, maar het 'n toenemende invloed op die Europese geldmark verkry. Amsterdam het daarin geslag om die finansiële sentrum van die wêreld te word – as bankier vir Europese vorste, wat met lenings hul duur oorloë in Europa en oorsee onderhou het. Amsterdam se ryk burgers het hul geld in die buurlande begin belê. In 1688 het die goewerneur [[Willem III van Engeland|Willem III van Oranje]] die Engelse koning geword. Na sy dood in 1702 is nie 'n nuwe goewerneur benoem nie en die Nederlanders het weer op die stedelike regente se antisentralistiese tradisie begin fokus. Eers in 1747 het Willem IV die nuwe goewerneur van alle provinsies geword. Die van Frankryk uitbreidende tydperk van [[Verligting]] het onluste, veroordeling van misbruike en kritiek op die stelsel van die volk vervreemde regente ontlok. In 1795 is die Bataafse Republiek, 'n vasalstaat van die Napoleontiese Frankryk, gestig.

=== Agteruitgang en modernisasie ===
[[Lêer:Old-Amsterdam 1891-street-1.jpg|duimnael|Aansig van Vijzelstraat en die Muntplein, 1891]]
Gedurende die [[Napoleontiese Oorloë]] het Amsterdam sy laagtepunt bereik en Louis Bonaparte, een van Napoleon se broers, het koning van die [[Koninkryk van Holland]], wat deur [[Napoleon Bonaparte]] gestig is, geword. Louis het Amsterdam as sy hoofstad verklaar, maar dit kon nie verhoed dat van Amsterdam aan die begin van die 19de eeu 'n verarmde dooie stad geword het nie; Napoleon se Kontinentale stelsel teen die [[Britse Ryk]] het Amsterdam se ekonomiese agteruitgang egter versnel. Die stigting van die [[Verenigde Koninkryk van die Nederlande]] in 1815 was egter 'n keerpunt.

Gedurende die 19de eeu het 'n stadige herstel begin en rondom 1850 het Amsterdam buite die 17de-eeuse Singelgrag begin uitbrei. In 1825 het met die nuut gegrawe Noord-Hollandse kanaal die waterverbinding met [[Den Helder]] tot stand gekom. In 1839 is die spoorlyn Amsterdam-Haarlem as eerste spoorweg in Nederland geopen. Sedert 1876 vorm die Noordseekanaal die regstreekse verbinding tussen die Amsterdamse hawe en die sluise by [[IJmuiden]] wat toegang bied tot die [[Noordsee]] en dus na die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].

Die uitlopende 19de eeu word soms as Amsterdam se tweede Goue Eeu beskou.&lt;ref name=&quot;Amsterdam City Walks&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.simplyamsterdam.nl/Animation_Second_Golden_Age_of_Amsterdam_1800-1900.htm |title=Amsterdam through the ages – A medieval village becomes a global city |accessdate=21 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821115823/http://www.simplyamsterdam.nl/Animation_Second_Golden_Age_of_Amsterdam_1800-1900.htm |archive-date=21 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nuwe museums, 'n treinstasie en die Concertgebouw is opgerig; gelyktydig het die [[Industriële Revolusie]] die stad bereik, waarmee 'n nuwe periode van uitbreiding begin het. Vernuwing van handel, nuwe [[industrie]]ë en 'n bevolkingstoename in die 19de eeuse gordel het gevolg. Die bevolking het van sowat 250&amp;nbsp;000 rondom 1850 tot 510&amp;nbsp;000 in 1900 verdubbel. Die Amsterdam-Ryn-kanaal is gegrawe om aan Amsterdam 'n direkte verbinding na die [[Ryn]] te besorg, en die Noordsee-kanaal is gegrawe ten einde van 'n korter verbinding met die Noordsee. Albei projekte het die handel met Europa en die wêreld dramaties laat toeneem. In 1906 het [[Joseph Conrad]] 'n kort beskrywing van Amsterdam vanaf die seekant gegee en in ''The Mirror of the Sea'' gepubliseer.

=== 20ste eeu tot hede ===
[[Lêer:Amsterdam photochrom2.jpg|duimnael|Fotochroom van Amsterdam se Damplein aan die begin van die 20ste eeu]]
[[Lêer:Algemeen uitbreidingsplan amsterdam1935.jpg|duimnael|Plankaart van die algemene uitbreidingsplan uit 1935]]
[[Lêer:Enorme menigte op de Amstellaan te Amsterdam Op de achtergrond de zgn wolkenkrabber, Bestanddeelnr 900-2830.jpg|duimnael|Mense vier die bevryding van Nederland aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog op 8 Mei 1945]]
[[Lêer:Rellen bij ontruiming panden in Nieuwmarktbuurt in Amsterdam waterkanon in acti, Bestanddeelnr 927-8239.jpg|duimnael|Betogings van die bevolking teen die bou van die metro aan die Oostlijn het in 1975 tot die Nieuwmarkt-onluste gelei]]
[[Lêer:Amsterdam Canal Tour.jpg|duimnael|Die 17de-eeuse Amsterdamse kanale is deur Unesco in 2010 as wêrelderfenisgebied gelys en het aan Amsterdam die bynaam &quot;Venesië van die noorde&quot; besorg. Saam met De Wallen is die kanale die fokuspunt vir toeriste in die stad]]
[[Lêer:ZuidasAmsterdamNederland2011.jpg|duimnael|Die Zuidas, die nuwe Amsterdamse sakedistrik]]
Net voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die stad weer begin groei en nuwe voorstede is opgerig. Alhoewel Nederland gedurende die Groot Oorlog neutraal gebly het, het Amsterdam 'n voedseltekort ondergaan en verhittingbrandstof het skaars geword. Dié tekorte het onluste aangehits, waarin 'n aantal mense dood is. Hierdie onluste het as die ''Aardappeloproer'' (&quot;Aartappeloproer&quot;) bekend geword. Mense het winkels en pakhuise aan die brand gesteek om goedere, veral voedsel te bekom.&lt;ref name=&quot;aardappeloproer&quot;&gt;{{nl}} {{cite web|url=http://www.collectie.legermuseum.nl/sites/strategion/contents/i004516/arma39%20het%20aardappeloproer%20in%201917.pdf |title=Aardappeloproer – Legermuseum |accessdate=28 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004443/http://www.collectie.legermuseum.nl/sites/strategion/contents/i004516/arma39%20het%20aardappeloproer%20in%201917.pdf |archive-date=28 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 1 Januarie 1921 is, na 'n oorvloedig in 1916, die verarmde munisipaliteite Durgerdam, Holysloot, Zunderdorp en Schellingwoude, wat almal noord van Amsterdam lê, op hul eie versoek, by Amsterdam ingelyf.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web|url=https://stadsarchief.amsterdam.nl |title=Amsterdam city archives |accessdate=6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006135130/https://stadsarchief.amsterdam.nl/ |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.centraledorpenraad.nl/landelijk-noord/historie |title=Landelijk Amsterdam-Noord |publisher=Centrale dorpen raad |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112185154/http://www.centraledorpenraad.nl/landelijk-noord/historie |archive-date=12 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; Tussen die oorloë het die stad verder gegroei, veral na die weste in die Jordaandistrik van die Frederik Hendrikbuurt en omliggende buurte.

Die sosiale misstande wat met die Industriële Revolusie gepaard gegaan het, het van Amsterdam 'n sentrum van die Nederlandse sosiaal-demokrasie gemaak en tot grootskaalse stadsuitbreidinge (Plan Zuid, Plan West en AUP) gelei. Tydens die [[Groot Depressie]] in die 1930's is die Amsterdamse Bos (''Boschplan'') deur werklose mense aangeleë. Die verlaging van die hulpbetalings aan werkloses in 1934 het gelei tot die Jordaanoproer, waarby vyf mense dood is.

[[Nazi-Duitsland]] het op 10 Mei 1940 Nederland binnegeval en beset. Die Nederlandse weerstand was in Amsterdam omvangryk, en het groepe soos Vrij Nederland en die kunstenaarsweerstand met Gerrit van der Veen gekweek. Van die Amsterdamse burgers het Jode beskerm en sodoende hulself en hul gesinne aan 'n hoë risiko blootgestel om opgesluit te word of in konsentrasiekampe te beland. Meer as 100&amp;nbsp;000 Nederlandse Jode, waarvan sowat 60&amp;nbsp;000 Amsterdamse Jode, is na konsentrasiekampe gedeporteer en van Amsterdam se groot Joodse gemeente is sowat 75&amp;nbsp;000 mense vermoor. Die Nederlandse Kommunistiese Party het as 'n reaksie op die strooptogte die Februarie-staking georganiseer, waaraan omtrent 300&amp;nbsp;000 mense deelgeneem het. Waarskynlik die bekendste gedeporteerde was die jong Joodse meisie [[Anne Frank]], wat in Amsterdam weggekruip en haar wêreldbekende dagboek geskryf het, maar in die [[Bergen-Belsen-konsentrasiekamp]] vermoor is.&lt;ref name=&quot;deportation&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.hollandscheschouwburg.nl/site_en/deportatie/kader.html |publisher=Hollandsche Schouwburg |title=Deportation to camps |accessdate=21 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318184829/http://www.hollandscheschouwburg.nl/site_en/deportatie/kader.html |archive-date=18 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die kommunikasie met die res van die land verbreek, en beide voedsel en brandstof was skaars. Baie burgers het op soek na voer na die platteland getrek. [[Hond]]e, [[kat]]te, rou suikerbiet en [[tulp]]bolle — tot 'n pulp gekook — is geëet om aan die lewe te bly.&lt;ref name=&quot;hongerwinter&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.nos.nl/nosjournaal/dossiers/60jaarbevrijding/60jaar_hongerwinter.html |title=Kou en strijd in een barre winter |publisher=NOS |accessdate=20 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920052703/http://www.nos.nl/nosjournaal/dossiers/60jaarbevrijding/60jaar_hongerwinter.html |archive-date=20 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste bome in Amsterdam is vir brandstof afgekap, en die hout uit gedeporteerde Jode se wonings is geneem. Ook die Hongerwinter het, net soos in die hele Wes-Nederland, 'n hoë tol van die stad geëis. Die fisiese oorlogskade is in vergelyking met stede soos Rotterdam en Den Haag uiteindelik beperk. Die meeste skade is in 1943 aangerig deur die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bomaanval op Amsterdam-Noord, waarin meer as 200 mense dood is. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is sowat 110&amp;nbsp;000 Amsterdamers dood.

Baie nuwe voorstede, soos Osdorp, Slotervaart, Slotermeer en Geuzenveld, is in die tien jaar na die Tweede Wêreldoorlog opgerig.&lt;ref name=&quot;svgeschedenis&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.slotervaart.amsterdam.nl/stadsdeel_in_beeld/geschiedenis |title=Stadsdeel Slotervaart – Geschiedenis |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |accessdate=3 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503180139/http://www.slotervaart.amsterdam.nl/stadsdeel_in_beeld/geschiedenis |archive-date=3 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hierdie voorstede beskik oor baie uiteenlopende openbare parke en wye oop ruimtes, en die nuwe geboue het verbeterde behuisingsomstandighede met groter en helder kamers, tuine en balkonne. Weens die oorlog en ander gebeurtenisse gedurende die 20ste eeu het amper die hele binnestad verval. Soos die samelewing besig was om te verander het politici en ander invloedryke persoonlikhede planne uitgereik om groot dele van die binnestad te herontwerp. Daar was 'n toenemende aanvraag na kantoorgeboue en ook vir nuwe paaie, aangesien motorvoertuie vir die meeste mense bekostigbaar geword het.&lt;ref name=&quot;stadsherstel&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.stadsherstelamsterdam.nl/ |title=Stadsherstel Missie/Historie |accessdate=22 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221012239/https://www.stadsherstelamsterdam.nl/ |archive-date=21 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Na die oorlog is die ''Algemeen Uitbreidingsplan'' grotendeels uitgevoer, onder andere is die Westelijke Tuinsteden en Buitenveldert opgerig. Ook Amsterdam-Noord het 'n groot uitbreiding ondergaan en die bestaande stad is verander. In 1966 het burgemeester Ivo Samkalden in die polder Bijlmermeer die eerste paal vir die oprigting van 5&amp;nbsp;000 woonstelle in die grond ingeslaan. Ook nuwe woonbuurte soos [[Java-eiland]] en [[KNSM-eiland]] is opgerig.

Daarbenewens het die sosiale gesig van die gedurende die dekades na die Tweede Wêreldoorlog verander. In die 1950's het 'n liberale houding van die stadsbestuur 'n vroeë opkoms van [[selfdegeslaghuwelik]]e moontlik gemaak, wat later opgevolg is deur die sosiale emansipasie van homoseksuele mense, waardeur Amsterdam enkele dekades lank as die &quot;homoseksuele hoofstad&quot; van Europa beskou is.

Die groot hoeveelheid proteste en sosiale beweginge in die stad het reëlmatig tot rebellies en opstande gelei. In die nasleep van die Paryse studente-opstande in die 1960's het in Amsterdam die kunstsinnige anargistiese Provobeweging ontstaan, wat teen die owerhede meegeding het met speelse optrede, soos gebeure rondom Het Lieverdje (Spui), maar ook met die verligting van 'n rookbom tydens die troue van prinses [[Beatrix van Nederland|Beatrix]] en prins Claus in Maart 1966. In Junie dieselfde het 'n konstruksiewerkerrebellie plaasgevind; tydens hierdie sogenaamde &quot;Telegraafrellen&quot; het een mens gesterf en tientalle is gewond, waarop die burgemeester en die hoofkommissaris van die polisie moes bedank. Onluste het ook op 25 Augustus 1970 uitgebreek toe die slaapverbod by die Nasionale Monument op Damplein afgekondig is. Drie dae lank was dit rusteloos in die stad met klopjagte, beserings en vandalisme, en 'n groep mariniers het onwettig opgetree teen hoofsaaklik alternatiewe, langharige jongelinge. Later sou die jongelinge en hippies nie meer op die dam oornag nie, maar in die Vondelpark. Burgers en plaaslike inwoners het grootskaals teen munisipale planne vir die sloping van die voormalige Joodse woonbuurte en sy vervanging met nuwe geboue bokant die nuwe moltrein wat gebou sou word protesteer. 'n Groot betoging in 1975 het tot die onluste in die Nieuwmarket gelei.

In 1977 is 'n moltrein tussen die nuwe voorstad Bijlmermeer in die stad se suidoostelike eksklave en die sentrum van Amsterdam ingerig. Verdere planne vir 'n nuwe snelpad bo die metro om Amsterdam Centraal en die stadsentrum met ander stadsdele te verbind is gemaak. Die nodige grootskaalse slopings het in Amsterdam se voormalige Joodse buurt begin. Nouer strate, soos die Jodenbreestraat, is verbreed en amper alle huise is afgebreek. Op die hoogtepunt van die slopings het die ''Nieuwmarktrellen'' (Nieuwmarktonluste) uitgebreek;&lt;ref name=&quot;metrostad&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://amsterdam.nl/?ActItmIdt=101459 |title=Typisch Metrostad |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |accessdate=5 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105011116/http://www.amsterdam.nl/?ActItmIdt=101459 |archive-date=5 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die oproeriges het hul woede oor die sloping wat deur die herstrukturering van die stad veroorsaak is uitgespreek. Vervolgens is die slopings beëindig en die snelpad is nooit gebou nie; net die moltrein is voltooi. Slegs 'n paar strate is verbreed. Die nuwe stadsaal is op die byna heeltemal gesloopte Waterlooplein opgerig. Intussen is groot private organisasies soos ''Stadsherstel Amsterdam'' gestig ten einde om die hele stadsentrum te laat restoureer. Alhoewel die sukses van hierdie stryd vandag sigbaar is, is pogings vir 'n verdere restourasie steeds aan die gang.&lt;ref name=&quot;stadsherstel&quot; /&gt; Die hele stadsentrum het sy voormalige prag teruggekry en is, as 'n geheel, 'n beskermde gebied. Baie van sy geboue het gedenkwaardighede geword en in Julie 2010 is die Gragtegordel (die drie konsentriese kanale: Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht) deur [[Unesco]] as 'n [[wêrelderfenisgebied]] gelys.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.amsterdam.nl/kunst-cultuur/grachtengordel/ |title=Grachtengordel Amsterdam Werelderfgoed |accessdate=5 Augustus 2015 |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201232424/https://www.amsterdam.nl/kunst-cultuur/grachtengordel/ |archive-date=1 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In die 1970's en 1980's het baie, veral jong, nuwe middelklas-Amsterdamers teen die groot tekort aan bekostigbare behuising, die hoë vakaturekoers, die verwaarlosing van woonblokke en die verarming van die 19de-eeuse woonbuurte betoog. Uit protes en as 'n praktiese oplossing het hulle leë geboue beset, opgeknap en daarheen verhuis. Demonstrasies en breë teenkanting teen uitsettings het vanaf die vroeë 1980's herhaaldelik plaasgevind. Baie plaaslike inwoners het simpatie gehad met die plakkers. In Maart 1980 het tenks deur die stad gerol om versperrings teen die uitsetting van geboue in die Vondelstraat af te breek. 'n Ander hoogtepunt was die Kroningsoproer op 30 April 1980 (&quot;Geen woning, geen kroning&quot;)&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/2005/april/Koninginnedag-1980-Geen-woning-geen-kroning-Themakanaal-week-17-23-t-m-30-april.html |title=Koninginnedag 1980: Geen woning geen kroning |publisher=geschiedenis24.nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20140817171932/http://www.geschiedenis24.nl/nieuws/2005/april/Koninginnedag-1980-Geen-woning-geen-kroning-Themakanaal-week-17-23-t-m-30-april.html |archive-date=17 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; rondom die seremonies rakende die inhuldiging van prinses Beatrix as die nuwe koningin van Nederland in die Nieuwe Kerk op die Dam. Daar was veral brandende versperrings aan en rondom die Rokin, en daar was gevegte tussen die mobiele eenheid en betogers, met minstens 400 beseerdes. In die daaropvolgende jare was daar gereelde onluste onder plakkers, maar op 'n kleiner skaal. Vreedsaam was die groot vredesdemonstratie teen kruisrakette op 21 November 1981 met sowat 400&amp;nbsp;000 deelnemers. 'n Brand by Hotel Polen op die Rokin in Mei 1977 het egter wel slagoffers geëis, aangesien 33 mense dood is. Die De Slegte-gebou langsaan het ook in vlamme opgegaan, waarby 'n groot aantal waardevolle antieke boeke verlore gegaan het.

In die 1970's en 1980's is in die binnestad met 'n stedelike vernuwing begin en beide gesinne en bedrywighede het op soek na meer ruimte uit die binnestad getrek. Die koms van hoogs opgeleide en welverdiende jongmense in hul plek het die ondersteuning van die spysenieringsbedryf en allerlei ander diensaktiwiteite versterk. Vanaf 1984 het die aantal inwoners na twintig jaar weer begin toegeneem.

Sedert die 1990's is ook die stadsrande transformeer en uitgebrei. In die Bijlmermeer, berug as 'n beroofde woonbuurt en die plek van 'n vliegtuigramp in 1992, het die kenmerkende heuningkoekwoonstelle plek gemaak vir vernuwing om die leefomgewing te verbeter. 'n Ander opknappingsoperasie was die transformasie van die oostelike hawe van 'n vervalle hawegebied in 'n moderne woongebied. Terselfdertyd het die stad weer na buite begin uitbrei, byvoorbeeld met die oprigting van die nuwe distrikte De Aker en Nieuw Sloten in die suidweste van die stad en, meer onlangs, die ontwikkeling van die distrik IJburg op 'n aantal kunsmatige eilande in die IJmeer. Met die oprigting van die Suidas-sakekern het die stad ook 'n belangrike ekonomiese stedelike uitbreiding aangepak.

Aan die begin van die 21ste eeu het Amsterdam 'n groot aantal internasionale toeriste gelok: tussen 2012 en 2015 het die aantal jaarlikse besoekers van 10 tot 17 miljoen gestyg. Die pryse van vaste eiendom het gestyg, en plaaslike winkels moes plek maak vir toeriste-georiënteerde s'n, wat die sentrum onbekostigbaar vir die plaaslike bevolking maak.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite news |url=https://www.groene.nl/artikel/amsterdam-als-koelkastmagneetje |title=Amsterdam als koelkastmagneetje |newspaper=De Groene Amsterdammer |date=27 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329043735/https://www.groene.nl/artikel/amsterdam-als-koelkastmagneetje |archive-date=29 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hierdie ontwikkelings het tot vergelykinge met Venesië gelei, 'n stad wat deur die toeristestroming oorweldig word.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite news |title=Winkelomzet in Amsterdamse binnenstad explodeerde in 2015 |url=http://www.parool.nl/parool/nl/30/ECONOMIE/article/detail/4233984/2016/01/28/Winkelomzet-in-Amsterdamse-binnenstad-explodeerde-in-2015.dhtml |accessdate=22 Junie 2016 |work=Het Parool |date=22 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922173707/https://www.parool.nl/parool/nl/30/ECONOMIE/article/detail/4233984/2016/01/28/Winkelomzet-in-Amsterdamse-binnenstad-explodeerde-in-2015.dhtml |archive-date=22 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2003 is met die bou van 'n moltrein begin wat die dele van die stad noord van die rivier (of meer) IJ met die sentrum verbind. Die projek was omstrede, aangesien die boukoste teen 2008 verdriedubbel het,&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite news|title=Geschiedenis van een debacle|work=Het Parool|date=17 April 2008}}&lt;/ref&gt; vrese dat geboue in die stadsentrum afgebreek moes word, en omdat die bouwerk herhaaldelik stopgesit en opnuut begin is.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |title=Werk aan Amsterdamse Noord-Zuidlijn hervat |url=http://static.nos.nl/nosjournaal/artikelen/2009/8/19/190809_noordzuid_adam.html |website=NOS.nl |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223146/http://static.nos.nl/nosjournaal/artikelen/2009/8/19/190809_noordzuid_adam.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die moltrein is in 2008 uiteindelik voltooi.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |title=Bouw Noord/Zuidlijn is voltooid: metrostations en lijn klaar om proef te draaien |url=https://www.at5.nl/artikelen/177226/bouw-noordzuidlijn-is-voltooid-metrostations-en-lijn-klaar-om-proef-te-draaien |website=at5.nl |accessdate=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706185620/http://www.at5.nl/artikelen/177226/bouw-noordzuidlijn-is-voltooid-metrostations-en-lijn-klaar-om-proef-te-draaien |archive-date= 6 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sedert 2014 word veral op stedelike herlewing en vernuwing gefokus, veral in die gebiede wat direk aan die stadsentrum grens, waaronder die Frederik Hendrikbuurt. Hierdie stedelike vernuwing en uitbreiding van die tradisionele sentrum van die stad — met die konstruksie op kunsmatige eilande van die nuwe oostelike IJburg-woonbuurt — vorm deel van die Strukturele visie Amsterdam 2040-inisiatief.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.amsterdam.nl/publish/pages/285098/plan_openbare_ruimte_versie_4.pdf |title=Plan Openbare Ruimte Frederik Hendrikbuurt |accessdate=26 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821115805/https://www.amsterdam.nl/publish/pages/285098/plan_openbare_ruimte_versie_4.pdf |archive-date=21 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/structuurvisie/structural-vision-am/ |title=Structural Vision Amsterdam 2040 |accessdate=26 September 2016}}&lt;/ref&gt;

== Demografie ==
=== Bevolkingsontwikkeling ===
Die bevolkingsdata van Amsterdam word vir die hele munisipaliteit bepaal. Die ouere data is vir die destydse stad.

&lt;timeline&gt;
ImageSize = width:1000 height:225
PlotArea = width:900 height:200 left:33 bottom:18
AlignBars = justify

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.98,0.98,0.98)
 id:grid1 value:rgb(0.8,0.8,0.8)
 id:grid2 value:gray(0.8)
 id:bars value:rgb(0.75,0.75,0.75)
 id:text value:rgb(0.5,0.5,0.5)

BackgroundColors = canvas:canvas

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:905
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:0 gridcolor:grid1

plotData=
 color:g width:28 mark:(line,white) align:center fontsize:XS color:bars
 bar:1300 from:start till:1 text:1&amp;nbsp;000
 bar:1400 from:start till:3 text:3&amp;nbsp;000
 bar:1500 from:start till:12 text:12&amp;nbsp;000
 bar:1570 from:start till:30 text:30&amp;nbsp;000
 bar:1600 from:start till:60 text:60&amp;nbsp;000
 bar:1625 from:start till:100 text:100&amp;nbsp;000
 bar:1650 from:start till:140 text:140&amp;nbsp;000
 bar:1700 from:start till:200 text:200&amp;nbsp;000
 bar:1796 from:start till:180 text:180&amp;nbsp;000
 bar:1815 from:start till:140 text:140&amp;nbsp;000
 bar:1830 from:start till:202 text:202&amp;nbsp;400
 bar:1849 from:start till:224 text:224&amp;nbsp;000
 bar:1879 from:start till:317 text:317&amp;nbsp;000
 bar:1899 from:start till:510 text:510&amp;nbsp;900
 bar:1925 from:start till:714 text:714&amp;nbsp;200
 bar:1929 from:start till:750 text:750&amp;nbsp;000
 bar:1963 from:start till:870 text:870&amp;nbsp;000
 bar:1984 from:start till:680 text:680&amp;nbsp;000
 bar:1999 from:start till:727 text:727&amp;nbsp;000
 bar:2005 from:start till:742 text:742&amp;nbsp;000
 bar:2008 from:start till:755 text:755&amp;nbsp;269
 bar:2011 from:start till:780 text:780&amp;nbsp;152
 bar:2014 from:start till:822 text:822&amp;nbsp;000
 bar:2017 from:start till:855 text:855&amp;nbsp;000
 bar:2019 from:start till:873 text:873&amp;nbsp;200
 bar:2024 from:start till:905 text:931&amp;nbsp;748

TextData =
 pos:(50,200) fontsize:M textcolor:text text:Ontwikkeling van die aantal inwoners van Amsterdam
&lt;/timeline&gt;

Amsterdam het as 'n klein vissersdorpie begin en het in 1300 ongeveer duisend inwoners gehad. Die bevolking begin daarna danksy goeie ontwikkelinge en welvaart ná 1400 vinnig te groei.

Volgens 'n persberig uit Julie 2008 sou die bevolking van Amsterdam tot in 2025 met 12,6% styg.&lt;ref&gt;{{nl}} [https://web.archive.org/web/20140423040341/http://vorige.nrc.nl/binnenland/article1934803.ece/Randstad_groeit,_platteland_krimpt Randstad groeit, platteland krimpt], ''NRC Handelsblad'', 8 Julie 2008&lt;/ref&gt; Daarvan uitgaande sou Amsterdam in dié jaar 'n bevolking van sowat 845&amp;nbsp;000 hê. Die bevolking groei egter vinniger as verwag. Volgens 'n ondersoek deur die kantoor Ondersoek en Statistiek van die munisipaliteit Amsterdam in 2016 sal die munisipaliteit in 2025 'n bevolking van sowat 906&amp;nbsp;000 hê&lt;ref&gt;{{nl}} [http://www.ois.amsterdam.nl/nieuwsarchief/2016/prognose-amsterdamse-bevolking-snellere-groei Prognose Amsterdamse bevolking: snellere groei], OIS, 17 Februarie 2016.&lt;/ref&gt; en rondom 2031 die aantal van 1 miljoen oorsteek.

Op 30 November 2019 het Amsterdam 'n bevolkingsrekord verbeter. Die stad het op dié dag 'n bevolking van 873&amp;nbsp;200 gehad, meer as die vorige hoogtepunt van 1959, waarna dit gekrimp het. Die laagtepunt is in 1985 bereik, toe daar 675&amp;nbsp;570 inwoners was, waarna dit weer begin groei het.&lt;ref&gt;{{nl}} [https://nos.nl/artikel/446596-amsterdam-weer-800-000-inwoners.html Amsterdam weer 800.000 inwoners], www.nos.nl; 1 december 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{nl}} [https://nos.nl/artikel/446596-amsterdam-weer-800-000-inwoners.html Amsterdam weer 800.000 inwoners]&lt;/ref&gt; Sedert 2008 groei Amsterdam met sowat tienduisend inwoners per jaar.&lt;ref&gt;{{nl}} [https://www.parool.nl/search?query=Het+Amsterdam+van+2020%3A+vol%2C+druk+en+gewilder+dan+ooit Het Amsterdam van 2020: vol, druk en gewilder dan ooit], www.parool.nl; 5 Januarie 2020&lt;/ref&gt;

Op 24 Maart 2022 is die [[Weesp]]-munisipaliteit tot Amsterdam toegevoeg, waarna die munisipaliteit ongeveer 905 000 inwoners tel.&lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/gemeentelijke-herindeling/2022-amsterdam-weesp/ Gemeentelijke herindeling 2022: Amsterdam], AlleCijfers&lt;/ref&gt;

=== Die multikulturele samelewing ===
[[Lêer:Amsterdam333.jpg|duimnael|links|Amsterdam]]
Amsterdam staan in die wêreld beken as 'n multikulturele stad, 'n stad waar baie verskillende mense afkomstig van verskillende dele van die wêreld saamleef. Ongeveer 48% is [[Nederlands-autochtoon]] en 51% [[allochtoon]]. Baie mense het na Amsterdam verhuis omdat hierdie stad reeds in die 16de eeu 'n plek van toleransie en liberalisme was. Die [[Hugenoot|Hugenote]] het na Amsterdam gekom vir hul reg op godsdiensvryheid. Destyds het baie mense uit die Suidelike Nederlande (nou [[Brabant]], [[Limburg]], [[België]], Noord-Frankryk en [[Luxemburg]]) na Nederland gekom omdat hulle die onderdrukking deur Spanje wou vryspring. Sommige Spaanse en Portugese Jode het ook om godsdienstige redes na Amsterdam getrek. Heelwat [[Duitsers]] en Skandinawiërs het na Amsterdam verhuis as gevolg van beskikbare werksgeleenthede en die vooruitgang van Amsterdam deur die eeue heen.

Tussen 1945 en 1949 was Nederland in 'n konflik gewikkel met die opstandelinge in [[Nederlands-Indië]] (tans [[Indonesië]]). In 1949 word Indonesië onafhanklik, die bevolking het baie Indonesiërs van Nederlandse afkoms, inboorlinge van die [[Molukke]]-eilande en mense van gemengde Nederlandse en Indonesiese etnisiteit. Dié mense het Indonesië om verskeie hoofsaaklik politieke redes verlaat: na die onafhanklikheidswording was die inwoners van Nederlandse afkoms beskou as die onderdrukkers van Indonesië en het dit gelei tot die gewelddadige Bersiap-periode van 1945 tot 1946.

Vanaf 1960 word Amsterdam 'n gewilde bestemming vir trekarbeiders wat deur die Nederlandse regering werk aangebied is. Die oorgrote meerderheid trekarbeiders was afkomstig van [[Italië]], Spanje, Portugal, [[Joego-Slawië]], [[Turkye]] en [[Marokko]]. In 1963 het die laaste kolonie van Nederland in die Oos-[[Nederlands-Nieu-Guinee]] aan Indonesië gegee, met die gevolg dat 'n aantal Papoea's na Amsterdam verhuis het. Dit was ook die geval in 1975 met [[Suriname]]. Sedert 1980 verhuis ook baie mense vanuit die [[Nederlandse Antille]] na Amsterdam.

=== ''Autochtonen'' en ''allochtonen'' ===
Die terme ''autochtoon'' en ''allochtoon'' word baie in Nederland gebruik: 'n ''autochtoon'' is 'n persoon wie se ouers beide in Nederland gebore is en wat self ook in Nederland gebore is; 'n ''allochtoon'' is 'n persoon wat in die buiteland gebore is of waarvan ten minste een ouer uit die buiteland kom.

=== Demografiese statistieke ===
* '''Inwoners:''' +/- 750.000
* '''Allochtonen:''' totaal 52% (in Nederland 21%)
* '''Allochtonen:''' Nie westers 35% (in Nederland 11,6 %)
* '''Aantal nasionaliteite:''' 173&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2006/25/allochtonen |title=Allochtonen |publisher=Sentrale Statistiekkantoor |date=22 Junie 2006 |accessdate=14 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116002433/https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2006/25/allochtonen |archive-date=16 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Godsdienste ===
[[Lêer:Emanuel de Witte - Interieur van de Portugese synagoge te Amsterdam.jpg|duimnael|links|''Binneruimte van die [[Portugese]] [[sinagoge]] in Amsterdam'', skildery deur Emanuel de Witte, ca. 1680 – 'n sinagoge volgens [[Sefardiese Jode|Sefardiese tradisies]]]]
[[Lêer:Amsterdam St Nicolaaskerk 1900.jpg|duimnael|Die Sint-Nicolaaskerk rondom 1900 – Sint Nicolaas is die [[beskermheilige]] van Amsterdam]]
[[Lêer:Westermoskee - Amsterdam (26579109769).jpg|duimnael|Die Westermoskee is in 2016 opgerig en die grootste [[moskee]] in Nederland]]
In 1578 is in Amsterdam, relatief laat vir 'n stad in die gewes Holland, die katolieke stadsregering afgeset en Amsterdam het homself by die ander Hollandse stede tydens die Opstand teen Spanje geskaar. Die kerke en kapelle het aan Protestante geval en almal wat nie aanhangers van die &quot;gereformeerde&quot; (hervormde) godsdiens was nie (Rooms-Katolieke, Lutherane, Remonstrante, Doopsgesinde) moes in skuilkerke toevlug vind of uit die stad vlug – tydelik of permanent. Aan die einde van die 16de eeu en gedurende die 17de eeu het baie emigrante met ander godsdienste, soos [[Sefardiese Jode]], [[Hugenote]] en Protestante, uit die Suidelike Nederland na Amsterdam gestroom. In Amsterdam het tot in die 20ste eeu 'n groot aantal Jode gebly, maar tydens die Tweede Wêreldoorlog is die meeste van hulle vermoor: sowat 75&amp;nbsp;000 Jode is tydens die [[Holocaust]] dood. Wrang is dat die naam Mokum oorspronklik deur Jode aan die stad gegee is. Later in die 20ste eeu is deur die koms van emigrante uit onder andere Suriname en Afrikalande nuwe godsdienste ingevoer, soos [[Islam]], [[Hindoeïsme]] en [[Boeddhisme]].

Vir Rooms-Katolieke is Amsterdam nog steeds 'n belangrike pelgrimsoord. Elke jaar stroom op die naweek na 12 Maart sowat 5&amp;nbsp;000 pelgrims na die Spui en Begijnhof, alwaar die huidige Heilige Stede van die Mirakel van Amsterdam lê. Vanaf die Spui begin na middernag die meeste optogte van die Stille Omgang ter eer van die Mirakel deur die binnestad. Amsterdam is bowendien die enige plek in Nederland met 'n &quot;erkende&quot; Mariaverskyning: dié van Ida Peerdeman. Hulle het tussen 1945 en 1959 plaasgevind. Die biskop van Haarlem-Amsterdam het die kultus in 2002 erken. Nes die verskyninge is die erkenning deur die biskop egter omstrede; die [[Heilige Stoel|Vatikaan]] verwerp nog steeds onomwonde die verskynings en gepaardgaande boodskappe. Nietemin kom elke jaar op of rondom 31 Mei 'n paar duisend Mariavereerders in Amsterdam byeen.

Die meerderheid Amsterdamers, 56%, het in 'n opname in 2000 gesê dat hulle &quot;nie verband hou&quot; met 'n denominasie, godsdienstige of ideologiese stroming nie. Die godsdienste met die meeste aanhangers is [[Christendom]] (17%) en [[Islam]] (14%). Die munisipale opname het gehandel oor die identifisering en &quot;gevoel van verwantskap&quot;. In 'n studie deur die Amsterdamse Buro vir Navorsing en Statistiek is die verwagting uitgespreek dat Islam binne enkele jare die grootste godsdiens sou word as gevolg van die groei van die bevolking met 'n Marokkaanse of Turkse migrasie-agtergrond.&lt;ref name=&quot;Geloven in Amsterdam&quot;&gt;{{nl}} [https://web.archive.org/web/20080819213202/http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2006_ob_religie_5.pdf Geloven in Amsterdam], Amsterdamse Bureau voor Onderzoek en Statistiek, Junie 2001&lt;/ref&gt; Die oorgrote meerderheid Amsterdamers is egter ongebondes.

Die meerderheid Amsterdamse skole is nie-konfessioneel (dit wil sê vir openbare of algemeen besondere onderwys), al is die verskil met godsdienstige onderrig (56% teenoor 44%) klein.&lt;ref name=&quot;Geloven in Amsterdam&quot; /&gt;

== Geografie en klimaat ==
=== Geografie ===
[[Lêer:Amsterdam-plaats-OpenTopo.jpg|duimnael|Topografiese kaart van Amsterdam en omliggende munisipaliteite, 2014]]
[[Lêer:Amsterdam-centrum-OpenTopo.jpg|duimnael|Grootskaalse kaart van Amsterdam se stadsentrum, insluitende toeriste-aantreklikhede, 2017]]
Amsterdam lê in die westelike Nederland in die provinsie Noord-Holland, alhoewel dit nie die hoofstad van die provinsie is nie; dit is [[Haarlem, Nederland|Haarlem]]. Die rivier [[Amstel (rivier)|Amstel]] eindig in die stadsentrum en is aan 'n groot aantal kanale verbonde wat uiteindelik in die IJ opeindig. Amsterdam lê sowat 2&amp;nbsp;m benede seevlak.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.ahn.nl/ |title=Actueel Hoogtebestand Nederland |accessdate=18 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520173702/https://www.ahn.nl/ |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die omliggende land is plat, aangesien dit uit groot polders bestaan, wat in sommige gevalle, soos die Haarlemmermeer, Watergraafsmeer en die Beemster, deur die dreinering van vroeëre mere ontstaan het. Die binnestad is opgedeel in sowat 90 &quot;eilande, waardeur Amsterdam dikwels met Venesië vergelyk word. Van die 1539 brûe en viadukte in die munisipaliteit is 252 in die binnestad geleë.&lt;ref&gt;{{nl}} [https://web.archive.org/web/20120920161455/http://www.edugisbronnen.nl/NAP/NAP-Waterpeilroute-2012.pdf Edugisbronnen.nl]&lt;/ref&gt; 'n Mensaangeplante bos, Amsterdamse Bos, is in die suidweste geleë. Amsterdam word deur die lang Noordseekanaal met die Noordsee verbind.

Gedurende die Middeleeue was Amsterdam omring deur 'n grag, die Singel, wat nou die binneste ring in die stad vorm en aan die stad 'n hoefystervorm besorg. Amsterdam beskik oor meer as 100&amp;nbsp;km se kanale, waarvan die meeste bevaarbaar is. Die stad se drie vernaamste kanale is die Prinsengracht, Herengracht en Keizersgracht.

Amsterdam is soos die Amsterdamse metropolitaanse gebied intens verstedelik. Op 'n oppervlakte van 219,4&amp;nbsp;km² bly 4&amp;nbsp;457 inwoners/km² en 2&amp;nbsp;275 huise/km².&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2007_jaarboek_hoofdstuk_01.pdf |title=Kerncijfers Amsterdam 2007 |accessdate=28 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004554/http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2007_jaarboek_hoofdstuk_01.pdf |archive-date=28 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Parke en [[natuurbewaring]]sgebiede beslaan sowat 12% van Amsterdam se oppervlakte.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.os.amsterdam.nl/feitenencijfers/24112/ |title=Openbare ruimte en groen: Inleiding |accessdate=24 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624164359/http://www.os.amsterdam.nl/feitenencijfers/24112/ |archive-date=24 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Klimaat ===
[[Lêer:1210 Amsterdamse grachten 101a.JPG|duimnael|Reguliersgracht tydens [[herfs]] 2010]]
[[Lêer:Nieuwendammerdijk, Amsterdam, North Holland, Netherlands - panoramio (3).jpg|duimnael|Nieuwendammerdijk en Buiksloterdijk, Amsterdam-Noord, tydens [[winter]] 2010]]
Amsterdam het 'n oseaniese klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie|Köppen]] ''Cfb'')&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=4260&amp;cityname=Amsterdam,+North+Holland,+Netherlands&amp;units=|title=Amsterdam, Netherlands Köppen Climate Classification (Weatherbase)|website=Weatherbase|accessdate=2 Julie 2019|archive-date=23 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123110029/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=4260&amp;cityname=Amsterdam,+North+Holland,+Netherlands&amp;units=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; wat sterk deur die stad se nabyheid aan die Noordsee in die weste beïnvloed word, met heersende westelike winde. Alhoewel [[winter]]s algemeen koel en [[somer]]s warm is, kan die temperature jaar op jaar verander. Daar kan soms koue [[sneeu]]ryke winters en warm natte somers wees. Die [[lente]] en [[herfs]] is sag, maar kan ook baie nat en reënerig wees (meer as 100&amp;nbsp;mm reënval per maand).

Ryp tree meestal gedurende oostelike en noordoostelike winde vanaf die innerlike Europese vasteland, soos uit [[Skandinawië]] en [[Rusland]] tot diep in [[Siberië]], op. Selfs dan daal die kwik snags selde benede -5°C, aangesien Amsterdam deur drie groot waterliggame omring word en oor 'n duidelike hitte-eiland-effek beskik, terwyl dit in Hilversum, sowat 25&amp;nbsp;km suidoos, −12°C kan wees.

Die somers is matig warm met 'n aantal warm dae elke maand. Die gemiddelde daaglikse hoogte in Augustus is 22,1°C en temperature van 30°C of meer tree net op 'n gemiddelde van 2,5 dae op. Die aangetekende rekordtemperature streek van -19,7°C tot 36,3°C.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=06240&amp;ano=2019&amp;mes=7&amp;day=25&amp;hora=18&amp;min=0&amp;ndays=30|title=06240: Amsterdam Airport Schiphol (Netherlands) |publisher=OGIMET |accessdate=25 Julie 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.mherrera.org/temp.htm |title=Extreme temperatures around the world |publisher=Herrera, Maximiliano |accessdate=2 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611101840/http://www.mherrera.org/temp.htm |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Dae met meer as 1&amp;nbsp;mm se neerslag is algemeen, met 'n gemiddelde van 133 dae per jaar. Amsterdam se gemiddelde jaarlikse neerslag is 838&amp;nbsp;mm.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_240.pdf |title=Stationsdata station Schiphol 1981–2010 |accessdate=10 September 2013 |publisher=Koninklike Nederlandse Meteorologiese Instituut |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222180915/http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_240.pdf |archive-date=22 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die grootste deel van hierdie neerslag verskyn as ligte reën of kort reënbuie. Tydens storm kan op een slag 'n groot hoeveelheid neerslag optree, waarop die waterpompe dwarsdeur die stad aangeskakel moet word om die water na hoër gebiede en die meer te lei. Weens die aanwesigheid van baie waterbekkens is bewolkte en klam dae gedurende die kouer maande vanaf Oktober tot Maart algemeen.

{{Tabel weergemiddeldes
| locatie = Amsterdam (Schiphol)
| bron = [http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_240.pdf klimaatatlas] (gemiddelden, 1981–2010) en [http://www.knmi.nl/klimatologie/normalen1971-2000/per_station/stn240/5-extremen/240_extremen.pdf KNMI] (extremen, 1971–2000)
&lt;!-- maandelikse temperatuur- en gemiddelde neerslag --&gt;
| jan_gem= 3.4 | jan_gem_ns= 66.6
| feb_gem= 3.5 | feb_gem_ns= 50.6
| mrt_gem= 6.1 | mrt_gem_ns= 60.6
| apr_gem= 9.1 | apr_gem_ns= 40.9
| mei_gem= 12.9 | mei_gem_ns= 55.6
| jun_gem= 15.4 | jun_gem_ns= 66.0
| jul_gem= 17.6 | jul_gem_ns= 76.5
| aug_gem= 17.5 | aug_gem_ns= 85.9
| sep_gem= 14.7 | sep_gem_ns= 82.4
| okt_gem= 11.0 | okt_gem_ns= 89.6
| nov_gem= 7.1 | nov_gem_ns= 87.2
| dec_gem= 4.0 | dec_gem_ns= 76.3
| jaar_gem=10.2 | jaar_gem_ns= 838.2
&lt;!-- gemiddelde minima en maxima --&gt;
| jan_gem_min= 0.8 | jan_gem_max= 5.8
| feb_gem_min= 0.5 | feb_gem_max= 6.3
| mrt_gem_min= 2.6 | mrt_gem_max= 9.6
| apr_gem_min= 4.6 | apr_gem_max= 13.5
| mei_gem_min= 8.2 | mei_gem_max= 17.4
| jun_gem_min= 10.8 | jun_gem_max= 19.7
| jul_gem_min= 13.0 | jul_gem_max= 22.0
| aug_gem_min= 12.8 | aug_gem_max= 22.1
| sep_gem_min= 10.6 | sep_gem_max= 18.8
| okt_gem_min= 7.5 | okt_gem_max= 14.5
| nov_gem_min= 4.2 | nov_gem_max= 9.7
| dec_gem_min= 1.5 | dec_gem_max= 6.4
| jaar_gem_min= 6.4 | jaar_gem_max= 13.8
&lt;!-- weerekstreme --&gt;
| jan_a_min= -15.4 | jan_a_max= 13.9
| feb_a_min= -15 | feb_a_max= 16.6
| mrt_a_min= -11.1 | mrt_a_max= 21.1
| apr_a_min= -4.7 | apr_a_max= 27
| mei_a_min= -1.1 | mei_a_max= 31.5
| jun_a_min= 2.3 | jun_a_max= 33.2
| jul_a_min= 5.0 | jul_a_max= 32.3
| aug_a_min= 5.0 | aug_a_max= 34.5
| sep_a_min= 2.0 | sep_a_max= 29.4
| okt_a_min= -3.4 | okt_a_max= 25.0
| nov_a_min= -6.9 | nov_a_max= 17.5
| dec_a_min= -14.8 | dec_a_max= 15.5
| jaar_a_min= -15.4 | jaar_a_max= 34.5
}}

== Politiek en bestuur ==
=== Nederlandse hoofstad ===
[[Lêer:Femke Halsema 2.jpg|duimnael|links|upright|Femke Halsema ([[GroenLinks]]) dien sedert 2018 as burgemeester van Amsterdam]]
[[Lêer:Palacio Real, Ámsterdam, Países Bajos, 2016-05-30, DD 07-09 HDR.jpg|duimnael|Die Paleis op de Dam, opgerig as stadhuis van Amsterdam]]
[[Lêer:Amsterdam - Stopera (30213475601).jpg|duimnael|Die Stopera dien sedert 1988 as stadhuis van Amsterdam]]
Amsterdam is sedert die bewind van Louis Bonaparte, wie deur sy ouer broer Napoleon in 1806 ingesit is, hoofstad van Nederland. As hoofstad van die nuwe koninkryk het hy Amsterdam gekies en ná 'n feestelike intog in die stad is op 20 April 1808 die stadssleutels aan hom oorhandig. Dié dag word as eerste dag van Amsterdam as hoofstad van Nederland beskou. In 1908 is die honderdjarige herdenking met 'n weeklange fees gevier. In 2008 is die gebeurtenis egter nie herdenk nie.

Grondwetlik is Amsterdam sedert 1983 hoofstad, toe die grondwet hersien is. Ná die onttrekking van die Franse troepe is die landelike bestuur na Den Haag verskuif waar sedertdien beide die parlement en regering vergader; hier is ook die Hooggeregshof gesetel. Buitelandse ambassades is ook in Den Haag gevestig. Vir 'n koninklike inhuldiging kom die State-Generaal van Nederland (die Nederlandse parlement) vir 'n seremoniële gesamentlike sitting in Amsterdam byeen. Dié seremonie vind tradisioneel by die Nieuwe Kerk op Damplein plaas, onmiddellik nadat die vorige monarg in die nabygeleë Koninklike Paleis van Amsterdam sy abdikasie onderteken het.

Die bestuur van die provinsie Noord-Holland, waarin Amsterdam lê, is in Haarlem gesetel.

=== Munisipaliteit ===
[[Lêer:Amsterdam Amstel 12.jpg|duimnael|Die Amstel in die middestad van Amsterdam met die Stopera (middel) en H'ART Museum (regs)]]
Nederland is verdeel in provinsies wat weer onderverdeel is in munisipaliteite. Amsterdam lê in die provinsie [[Noord-Holland]] en is ook 'n munisipaliteit (Nederlands: ''gemeente''). Amsterdam het geen spesiale distrik, wat meeste andere hoofstede wel het, nie.

=== Stadsdele ===
[[Lêer:Amsterdamse stadsdelen 2010.png|duimnael|links|Die sewe stadsdele van Amsterdam sedert 2010]]
Groot stede in Nederland, soos Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, is verdeel in stadsdele. Die munisipaliteit Amsterdam is sedert die herindeling van die stad op 1 Mei 2010 in sewe stadsdele onderdeel. Daarvoor was dit 14 stadsdele; drie het onveranderd gebly, terwyl die andere tot vier nuwe stadsdele saamgesluit is.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.parool.nl/nieuws/aantal-stadsdelen-wordt-gehalveerd~b64fa857/ |title=Aantal stadsdelen wordt gehalveerd |publisher=Het Parool |date=10 Junie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704190234/https://www.parool.nl/nieuws/aantal-stadsdelen-wordt-gehalveerd~b64fa857/ |archive-date=4 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stadsdele is tot op 19 Maart 2014 as munisipaliteite bestuur en was ook in 'n belangrike mate outonoom. In afwyking van die munisipale bestuur beskik die stadsdele oor 'n (deur die Raad) verkose &quot;burgemeester&quot;. Die hawegebied Westpoort word sentraal deur die munisipaliteit bestuur. Amsterdam het tot 1 Januarie 2015 deel uitgemaak van die metropolitaanse gebied Amsterdam, wat 16 munisipaliteite en 'n bevolking van sowat 1,3 miljoen gehad het. Sedertdien werk die munisipaliteite met die andere munisipaliteite van die [[Randstad]] se Noordvleuel in die Metropoolregio Amsterdam saam.

Nadat die stad tydens die Goue Eeu deur invloedryke here bestuur is, kan Amsterdam sedert die ontstaan van die term &quot;links&quot; as 'n linkse stad bestempel word, al was ook liberale soos Willem Treub aan bewind. Vanaf die begin het ook die Sosiaaldemokrasie 'n belangrike rol in die stadsregering gespeel met name soos Wibaut, De Miranda en Schaefer en burgemeesters soos d'Ailly, Van Hall, Polak en Van Thijn. Ook links van die SDAP en PvdA is daar 'n relatief hoë aantal aan kiesers, verdeel oor 'n aantal partye en die anargistiese ideale (Domela rondom 1900, Provo in die 1960's) is ook meestal verteenwoordig. Die stadsbestuur handhaaf soms 'n eiesinnige koers ten opsigte van die res van Nederland, wat tot die uitdrukking &quot;Republiek Amsterdam&quot; gelei het.

Amsterdam het 'n tradisie van toleransie. Dit het sy oorsprong in die noodsaaklikheid van nuwe inwoners van die platteland, uit andere stede en andere lande toe te laat om voldoende arbeidskrag, kennis, innovasie en geld te laat instroom. Só het die regente gedurende die 17de en 18de eeu Katolieke, Lutherane en andere Protestante, Jode en vrydenkers 'n vir dié tyd ongekende ruimte gelaat, met 'n gepaardgaande vryheid van drukkery. Golwe van emigrante het hulle hulle onder andere uit hierdie redes in Amsterdam gevestig.

=== Heraldiek ===
[[Lêer:Blason emblême-Amsterdam.jpg|duimnael|Die groot wapen van Amsterdam]]
; Beskrywing
&quot;In rooi 'n swart paal, met drie silwer Flanchis (Andreaskruis) op.&quot; Op die groot wapen dien twee goue leeus met rooi tonge as skildhouers, op die silwer band die leuse in groot swart letters &quot;HELDHAFTIG VASTBERADEN BARMHARTIG&quot;, en bo die skild die goue keiserkroon. – Die vlag van Amsterdam is gelyk aan die hangende wapenskild, wanneer die wapen horisontaal verskyn, word die inhoud ook horisontaal getoon.

; Betekenis
Die presiese betekenis van die wapen is onbekend. Daar is verskeie teorieë wat deur historici as geloofwaardig beskou word, maar tot dusver nog nie bewys is nie. Die twee vernaamste teorieë is:
* Die drie kruise verteenwoordig die plae [[Oorstroming|vloed]], [[vuur]] en [[Swart Dood|pes]] wat Amsterdam al geteister het.
* Die kruise het as 'n merk van driwwe langs ou handelsroetes gedien. Ook die wapens van omliggende stede toon 'n soortgelyke uitbeelding van Andreaskruise: die wapen van [[Amstelveen]] toon vier en dié van [[Ouder-Amstel]] vyf Andreaskruise.
* Volgens 'n verdere teorie herinner die drie kruise aan die [[Apostel]] [[Andreas (apostel)|Andreas]].

Die keiserkroon op die groot wapen is in 1489 deur [[Maksimiliaan I]] aan die stad verleen en in die 16de eeu is die leeus as skildhouers bygevoeg.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.amsterdam.nl/toerisme-vrije-tijd/over-amsterdam/geschiedenis-wapen/ |title=Geschiedenis van het wapen van Amsterdam |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |accessdate=1 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160930231705/https://www.amsterdam.nl/toerisme-vrije-tijd/over-amsterdam/geschiedenis-wapen/ |archive-date=30 September 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná die bevryding van [[Nazi-Duitsland]] het koningin [[Wilhelmina van Nederland|Wilhelmina]] in 1947 die leuse &quot;heldhaftig, standvastig (ook: vasbeslote), barmhartig&quot; as erkenning vir die uithouvermoë van Amsterdam se burgers tydens die Tweede Wêreldoorlog verleen.

=== Die wyke in die stadsdele ===
Daar is sewe stadsdele en die stadsgebied Weesp.&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/stadsdelen/ |title=Stadsdelen |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |accessdate=27 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327135843/https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/stadsdelen/ |archive-date=27 Maart 2023}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam
! Aanwysing
! class=&quot;unsortable&quot; | Gebied
|-
|[[Amsterdam-Centrum|Centrum]]&lt;br /&gt;(''Sentrum'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[Binnenstad, Amsterdam|Binnenstad]], [[Grachtengordel]] met [[Jordaan, Amsterdam|Jordaan]], [[Plantage]], [[Westelijke Eilanden, Amsterdam|Westelijke Eilanden]] en [[Oostelijke Eilanden]]
|-
|[[Amsterdam Nieuw-West|Nieuw-West]]&lt;br /&gt;(''Nuwe Weste'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[Slotermeer]], [[Geuzenveld]], [[Slotervaart (buurt)|Slotervaart]], [[Overtoomse Veld]], [[Nieuw Sloten]], [[Osdorp]], [[De Aker]] en die dorpe [[Sloten, Amsterdam|Sloten]] en [[Oud Osdorp|Oud-Osdorp]]
|-
|[[Amsterdam-Noord|Noord]]&lt;br /&gt;(''Noord'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[Tuindorp Oostzaan]], [[Kadoelen]], [[Oostzanerwerf]], [[Buiksloot]], [[Buikslotermeer]], [[Nieuwendam]] en [[Landelijk Noord]], en die dorpe [[Schellingwoude]], [[Durgerdam]], [[Zunderdorp]], [[Ransdorp]], [[Holysloot]]
|-
|[[Amsterdam-Oost|Oost]]&lt;br /&gt;(''Oos'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[Weesperzijde, Amsterdam|Weesperzijde]], [[Oosterparkbuurt, Amsterdam|Oosterparkbuurt]], [[Dapperbuurt]], [[Transvaalbuurt, Amsterdam|Transvaalbuurt]], [[Oostpoort]], [[Watergraafsmeer]], [[Indische Buurt]], [[Oostelijk Havengebied]], [[Zeeburgereiland]] en [[IJburg]]
|-
|[[Amsterdam-West|West]]&lt;br /&gt;(''Wes'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[Spaarndammerbuurt]], [[Staatsliedenbuurt, Amsterdam|Staatsliedenbuurt]], [[Frederik Hendrikbuurt]], [[Kinkerbuurt]] en omliggende [[Overtoombuurt|Overtoom]], [[Admiralenbuurt]], omliggende Hoofdweg, Mercatorplein, [[Landlust]], [[Bos en Lommer]] en die dorpie [[Sloterdijk, Amsterdam|Sloterdijk]]
|-
|[[Amsterdam-Zuid|Zuid]]&lt;br /&gt;(''Suid'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[De Pijp]], [[Museumkwartier]], [[Willemspark, Amsterdam|Willemspark]], [[Schinkelbuurt]], [[Hoofddorppleinbuurt]], [[Stadionbuurt]], [[Apollobuurt]], [[Rivierenbuurt, Amsterdam|Rivierenbuurt]], [[Prinses Irenebuurt]], [[Zuidas]] en [[Buitenveldert]]
|-
|[[Amsterdam-Zuidoost|Zuidoost]]&lt;br /&gt;(''Suidoos'')
|Stadsdeel&lt;br /&gt;(''Stadsdele'')
|[[Venserpolder]], [[Bijlmermeer|Bijlmer]], [[Gaasperdam]] en [[Bullewijk]]
|-
|[[Weesp]]
|Stadsgebied
|die stad [[Weesp]] en die dorpie [[Driemond]]
|}

=== Groter-Amsterdam ===
[[Lêer:SRA gemeenten.png|duimnael|Kaart van die ''Regionaal Orgaan Amsterdam'', oftewel ''Stadsregio Amsterdam'']]
In die verlede is daar beplan om van die [[metropool]] Amsterdam 'n stadsprovinsie te maak, alhoewel dit nooit gerealiseer het nie. Die stad besit nou ook die ''Regionaal Orgaan Amsterdam'' (ook bekend as die ''Stadsregio Amsterdam''): 'n vereniging van al die munisipaliteite (behalwe Almere) binne-in die metropoolse gebied wat saam 'n raad gevorm het om oor die hele streek te heers. Hierdie bestuursraad bestaan uit die volgende munisipaliteite:
* Amsterdam
* Aalsmeer
* Amstelveen
* Beemster
* Diemen
* Edam-Volendam
* Haarlemmermeer (Schiphol, Badhoevedorp &amp; Hoofddorp)
* Landsmeer
* Oostzaan
* Ouder-Amstel (Duivendrecht &amp; Ouderkerk aan de Amstel)
* Purmerend
* Uithoorn
* Waterland
* Wormerland
* Zaanstad
* Zeevang

== Toerisme ==
[[Lêer:North facade of the Rijksmuseum Amsterdam (6).jpg|duimnael|Die ''Rijksmuseum'']]
[[Lêer:VOC ship Amsterdam2.jpg|duimnael|Replika van die VOC-skip, die ''Amsterdam'', naby Skeepvaartsmuseum]]
[[Lêer:Concertgebouw in Amsterdam Nederland.jpg|duimnael|Die Koninklike Concertgebouw]]
Amsterdam bly 'n gewilde bestemming vir toeriste en is die gewildste van al die stede in Nederland. Amsterdam word deur 5 miljoen toeriste per jaar van dwarsoor die wêreld besoek, en is die vyfde gewildste toeristebestemming in Europa. Daar is ook 'n jaarlikse totaal van 16 miljoen dagbesoekers aan Amsterdam.

=== Museums ===
Amsterdam is 'n regte museumstad met 'n totaal van 37 museums in die stad. Een van die bekendste museums is die Rijksmuseum, wat die bekende skildery, die Nagwag (deur [[Rembrandt van Rijn]]), huisves, maar ook die [[Gordon-versameling]]. Voor die museum is die Museumplein: 'n gewilde bymekaarkomplek vir inwoners en toeriste.

Van die stad se ander beroemde museums sluit in die Van Gogh-museum, die Anne Frank-museum (die oorspronklike huis van [[Anne Frank]]) en die Scheepvaart-museum (met inligting en uitstallings oor die [[VOC]] en Nederlandse kolonies).

=== Teaters ===
Amsterdam beskik ook oor heelwat klein en groot teaters, dit word druk besoek deur toeriste. Veral die Concertgebouw en de Opera is baie populêr. Hierbenewens het Amsterdam ook verskillende kleinere komedieklubs.

=== Blomme ===
Nederland staan steeds as ''die land van blomme'' bekend. Die geel tulpe wat op die dyke gekweek word, is 'n bekende gesig op poskaartfoto's. In die agtergrond is gewoonlik 'n jong Hollandse nooi in tradisionele drag, kompleet met 'n punthoed en houtklompe by 'n ou watermeul.

=== Argitektuur ===
Amsterdam is baie gewild onder mense wat van argitektuur hou. Amsterdam is besienswaardig vanweë ou historiese geboue, maar moderne argitektuur in die nuwe wyke is ook populêr by jonger toeriste.

=== Dwelms ===
Die gebruik van sommige dwelms is wettig is sommige situasies. Baie toeriste besoek sogenaamde ''koffieshops'' waar die gebruik van [[dagga]] toegelaat word. Daar word ook soms na Amsterdam verwys as die dwelmhoofstad van die wêreld.

=== Seks ===
Naas dwelms is prostitusie ook wettig in Amsterdam. Die stad besit die bekendste prostitusiedistrik in die wêreld: die sogenaamde &quot;Rooiligdistrik&quot; of &quot;De Walletjes&quot;. Amsterdam is ook bekend as 'n stad waar gay en lesbiese persone welkom is. Die stad bied 'n jaarlikse gay-parade aan en het talle kroeë en kuierplekke wat gemik is op homoseksuele klandisie.

=== Graffiti ===
Amsterdam is een van dié belangrikste graffitihoofstede in die wêreld. Die invloed kom veral uit [[New York]] en [[Chicago]]. En wedersyds het Amsterdam die spuitverwers van die hele wêreld dramaties beïnvloed.

=== Sport ===
[[Lêer:Arena, Ajax stadion, Amsterdam.JPG|duimnael|Johan Cruyff Arena]]
Amsterdam het as gasheer van die [[Olimpiese Somerspele 1928]] opgetree. Die Olimpiese Stadion, wat vir dié geleentheid opgerig is, is heeltemal opgeknap en word nou vir sport- en kulturele gebeure soos die Amsterdamse Maraton ingespan. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1920]], wat in die naburige [[Antwerpen]], [[België]], aangebied is, het Amsterdam die [[seilvaart]]e op die Buiten IJ gehuisves.

Amsterdam het 'n internasionaal bekende [[sokker]]span: [[AFC Ajax]]. Die klub het reeds verskeie titels ingepalm en speel sy tuiswedstryde op die Johan Cruijff Arena in die suidweste van Amsterdam. [[FC Amsterdam]] was 'n ander sokkerspan, maar dit het minder ondersteuning geniet.

Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] is die [[VRA-krieketveld]] in Amstelveen, net suidwes van Amsterdam vir een wedstryd, dié tussen [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], gebruik. Die [[Nederlandse nasionale krieketspan]] speel van sy tuiswedstryde op dieselfde grond.

Amsterdam beskik oor een rugbyklub, wat ook sportoefeningsklasse soos RTC (''Rugby Talenten Centrum'') aanbied en vir sy tuiswedstryde die [[Nasionale Rugbysentrum]] gebruik. Op dié stadion speel beide die [[Nederlandse nasionale rugbyspan|mansrugbyspan]] en [[Nederlandse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] hul tuiswedstryde en [[Rugby Nederland]] (RN) se hoofkantoor is hier geleë. Die [[Vrouerugbywêreldbeker 1998]] is geheel en al op hierdie stadion beslis.

== Susterstede ==
Amsterdam het die volgende susterstede:&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.amsterdam.nl/gemeente/volg-beleid/internationale/nieuwsberichten/nieuw-internationaal/ |title=Herijking Internationaal Beleid Amsterdam 2014–2018 |publisher=Munisipaliteit Amsterdam |date=18 Maart 2014 |accessdate=23 Junie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150623100939/http://www.amsterdam.nl/gemeente/volg-beleid/internationale/nieuwsberichten/nieuw-internationaal/ |archive-date=23 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

{{columns-list|4|
* {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]]
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Berlyn]], [[Duitsland]]
* {{vlagikoon|Indië}} [[Mumbai]], [[Indië]]
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]
* {{vlagikoon|België}} [[Brussel]], [[België]]
* {{vlagikoon|Marokko}} [[Casablanca]], [[Marokko]]
* {{vlagikoon|Viëtnam}} [[Hanoi]], [[Viëtnam]]
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Istanboel]], [[Turkye]]
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Izmit]], [[Turkye]]
* {{vlagikoon|Marokko}} [[Larache]], [[Marokko]]
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]]
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]], [[Verenigde State]]
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]], [[Frankryk]]
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]]
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]
* {{vlagikoon|Brasilië}} [[São Paulo]], [[Brasilië]]
* {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Seoel]], [[Suid-Korea]]
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shenzhen]], [[Volksrepubliek China]]
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Şişli]], [[Turkye]]
* {{vlagikoon|Swede}} [[Stockholm]], [[Swede]]
* {{vlagikoon|Marokko}} [[Tangier]], [[Marokko]]
* {{vlagikoon|Japan}} [[Tokio]], [[Japan]]
}}

Daarbenewens werk Amsterdam internasionaal saam met:
* {{vlagland|Curaçao}}
* {{vlagland|Sint Maarten}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Verdere leesstof ==
* {{nl}} {{cite book |last1=Berns |first1=Jan |last2=Daan |first2=Jo |title=Hij zeit wat: de Amsterdamse volkstaal |year=1993 |location=The Hague |publisher=BZZTôH |isbn=978-9062917563}}
* {{nl}} {{cite book | last1 = Frijhoff | first1 = Willem | last2 = Prak | first2 = Maarten | year = 2005 | title = Geschiedenis van Amsterdam. Zelfbewuste stadsstaat 1650–1813 | place = Amsterdam | publisher = SUN | isbn = 978-9058751386}}
* {{nl}} {{cite book | last = Mak | first= Geert | year = 1994 | title = Een kleine geschiedenis van Amsterdam | place = Amsterdam &amp; Antwerp | publisher = Atlas | isbn = 978-9045019536}}
* {{nl}} {{cite book | last = Nusteling | first= Hubert | year = 1985 | title = Welvaart en werkgelegenheid in Amsterdam 1540–1860. Een relaas over demografie, economie en sociale politiek van een wereldstad | place = Amsterdam | publisher = De Bataafsche Leeuw | isbn = 978-9067070829}}
* {{nl}} {{cite journal | last = Ramaer | first = J.C. | year = 1921 | title = Middelpunten der bewoning in Nederland, voorheen en thans | journal = TAG 2e Serie | volume = 38}}
* {{nl}} {{cite book | last = Van Dillen | first= J.G. | year = 1929 | title = Bronnen tot de geschiedenis van het bedrijfsleven en het gildewezen van Amsterdam | place = Den Haag}}
* {{en}} {{cite journal | last = Van Leeuwen | first = M. | last2 = Oeppen | first2 = J.E. | year = 1993 | title = Reconstructing the Demographic Regime of Amsterdam 1681–1920 | journal = Economic and Social History in the Netherlands | volume = 5 | pages = 61–102 | hdl = 10622/09251669-1993-001}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{nl}} [https://www.amsterdam.nl/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Amsterdam|title=Amsterdam|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=11 Oktober 2020}}

{{Munisipaliteite in Noord-Holland}}
{{Hoofstede in Europa}}
{{Normdata}}
{{de-vertaal|Amsterdam}}
{{en-vertaal|Amsterdam}}
{{nl-vertaal|Amsterdam}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Amsterdam| ]]
[[Kategorie:Nedersettings in Noord-Holland]]
[[Kategorie:Stede in Nederland]]</text>
      <sha1>0f2p0883rb7d54u8s78p4b3uq7nbi4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/11 November</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10962</id>
    <revision>
      <id>3362253</id>
      <parentid>2411002</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Opruim</comment>
      <origin>3362253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1973" sha1="2ab04u31x0ex0e4539q9a5y5lfvovvr" xml:space="preserve">&lt;!-- Only uncomment ONE image at a time
[[Lêer:Einstein Refrigerator.png|100px|Einstein Refrigerator]]
[[Lêer:IanSmith.jpg|100px|Ian Smith of Rhodesia]]
[[Lêer:Ned kelly day before execution photograph.jpg|80px|Edward &quot;Ned&quot; Kelly]]
[[Lêer:Gottfried Wilhelm von Leibniz.jpg|duimnael|regs|125px|Gottfried Leibniz]]
* [[1675]] – '''[[Gottfried Leibniz]]''' demonstreer [[integraalrekening]] vir die eerste keer deur die oppervlak onder die grafiek van 'n funksie ''y''&amp;nbsp;=&amp;nbsp;''f''(''x'') deur anti-afgeleides te bepaal.
--&gt;
'''[[11 November]]''': [[Sint-Maartenfees]] ([[Rooms-Katolieke Kerk]]); [[Wapenstilstand]]sdag; Gedenkdag in die [[Britse Statebond|Statebond]]; Veteranedag in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]; [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Angola]] ([[1975]]) en [[Pole]] ([[1918]]).
[[Lêer:Gros - First Consul Bonaparte (Detail).png|border|regs|125px|Napoleon Bonaparte]]
* [[1799]] – Ná die [[Franse Rewolusie]] word '''[[Napoleon Bonaparte]]''' eerste konsul van die [[Frankryk|Franse Republiek]].
* [[1918]] – Die [[Eerste Wêreldoorlog]] word beëindig: Die [[Duitse Keiserryk]] onderteken 'n vredesooreenkoms met die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|Geallieerdes]] in 'n treinwa buite [[Compiègne]] in [[Frankryk]].
* [[1930]] – 'n [[Patent]] word toegeken aan [[Albert Einstein]] en [[Leó Szilárd]] vir hulle uitvinding van die Einstein-yskas.
* [[1965]] – [[Ian Smith]], eerste minister van die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] kroonkolonie [[Rhodesië|Suid-Rhodesië]], vaardig 'n eensydige onafhankliheidsverklaring uit.
* [[1975]] – [[Angola]] verkry onafhanklikheid van [[Portugal]] ná byna 500 jaar van koloniale heerskappy.&lt;!--Verdeeldheid tussen die hoof magsgroepe, die [[MPLA]] en [[UNITA]], sou lei tot meer as 20 jaar van burgeroorlog waarby [[Suid-Afrika]] ook betrokke geraak het.
* [[1978]] – '''[[Maumoon Abdul Gayoom]]''' begin sy eerste termyn as [[president]] van die [[Maledive]].
--&gt;</text>
      <sha1>2ab04u31x0ex0e4539q9a5y5lfvovvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brasilië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12329</id>
    <revision>
      <id>3362145</id>
      <parentid>3320331</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79213" sha1="7ktqlgxhzhr0gcgej4irfdnyshtk9eq" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Federatiewe Republiek Brasilië
|volle_naam              = &lt;small&gt;''República Federativa do Brasil'' ([[Portugees]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Brasilië
|beeld_vlag              = Flag of Brazil.svg
|beeld_wapen             = Coat of arms of Brazil.svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Brazil (orthographic projection).svg
|leuse                   = ''Ordem e Progresso''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Portugees]] vir &quot;Orde en vooruitgang&quot;)''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[Hino Nacional Brasileiro]]''&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Hino-Nacional-Brasil-instrumental-mec.ogg]]&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;''Vlagvolkslied: Hino à Bandeira Nacional''&lt;ref&gt;{{pt}} {{cite web |url=http://www.eb.mil.br/web/midia-eletronica/hino-a-bandeira-nacional |title=Hino à Bandeira Nacional |author=Exército Brasileiro |accessdate=29 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129041325/http://www.eb.mil.br/web/midia-eletronica/hino-a-bandeira-nacional |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Brazilian Flag Anthem (Brazilian Army).ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Portugees]]&lt;ref&gt;{{pt}} {{cite web |title=Demografie |publisher=Brasiliaanse Regering |url=http://www.brasil.gov.br/sobre/brazil/brazil-in-numbers/demographics |accessdate=8 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117051415/http://www.brasil.gov.br/sobre/brazil/brazil-in-numbers/demographics |archive-date=17 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|hoofstad                = [[Brasília]]
{{Koördinate|15|47|S|47|52|W}}
|latd                    = 15
|latm                    = 47
|latNS                   = S
|longd                   = 47
|longm                   = 52
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[São Paulo]]
{{Koördinate|23|33|S|46|38|W}}
|regeringsvorm           = Federale presidensiële&lt;br /&gt;grondwetlike [[republiek]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President van Brasilië|President]]&lt;br /&gt;• [[Adjunkpresident]]
|leiername               = [[Luiz Inácio Lula da Silva]]&lt;br /&gt;[[Geraldo Alckmin]]
|oppervlak_rang          = 5&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 8&amp;nbsp;515&amp;nbsp;759&lt;ref&gt;{{pt}} {{cite web |url=http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm |title=Área Territorial Brasileira |publisher=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística |trans-title=Brasiliaanse Territoriale Gebied |accessdate=12 Mei 2018 |quote=Para a superfície do Brasil foi obtido o valor de 8.515.759,090 km2, publicado no DOU nº 124 de 30/06/2017, conforme Resolução Nº 02, de 29 de junho de 2017. |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019162946/https://www.ibge.gov.br/home/geociencias/cartografia/default_territ_area.shtm |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 3&amp;nbsp;287&amp;nbsp;956
|persent_water           = 0,65
|bevolking_skatting      = 217&amp;nbsp;240&amp;nbsp;060&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil|title=Brazil|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Januarie 2023|archive-date=18 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618101718/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2022
|bevolking_rang          = 7&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 190&amp;nbsp;732&amp;nbsp;694&lt;ref&gt;{{pt}} [http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=1766&amp;id_pagina=1 Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas].&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2010
|bevolkingsdigtheid      = 25
|bevolkingsdigtheidmi²   = 64,7
|bevolkingsdigtheidrang  = 193&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $3&amp;nbsp;958&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=223,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2027&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=Brazil |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2022 |accessdate=1 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 9&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2023
|BBP_PPP_per_kapita      = $18&amp;nbsp;396&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 88&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $2&amp;nbsp;059&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_rang                = 12&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2023
|BBP_per_kapita          = $9&amp;nbsp;572&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 104&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • Verklaar&lt;br /&gt;• Erken&lt;br /&gt;• Republiek&lt;br /&gt;• Huidige grondwet
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = van [[Portugal]]&lt;br /&gt;[[7 September]] [[1822]]&lt;br /&gt;[[29 Augustus]] [[1825]]&lt;br /&gt;[[15 November]] [[1889]]&lt;br /&gt;[[5 Oktober]] [[1988]]
|MOI                     = {{wins}} 0,754&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=1 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 87&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2021
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|hoog}}
|Gini                    = 48,9&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=BR |title=Gini Index – Brazil |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=1 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2020
|Gini_kategorie          = {{kleur|#990000|hoog}}
|geldeenheid             = [[Real]]
|geldeenheid_kode        = BRL
|land_kode               = BR
|tydsone                 = BRT
|utc_afwyking            = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]]
|tydsone_somer           = BRST
|utc_afwyking_DST        = [[UTC-02:00|-2]] tot [[UTC-05:00|-5]]
|internet_domein         = [[.br]]
|skakelkode              = 55
|voetskrif               = 
}}

'''Brasilië''' ([[Portugees]]: ''Brasil'', [bɾaˈziw], {{Audio|Pt-br-Brasil.ogg|luister}}), amptelik die '''Federatiewe Republiek Brasilië''' (''República Federativa do Brasil'', {{Audio|Pt-br-República Federativa do Brasil.ogg|luister}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=José María Bello|title=A History of Modern Brazil: 1889–1964|url=https://books.google.com/books?id=O26rAAAAIAAJ&amp;pg=PA56|year=1966|publisher=Stanford University Press|isbn=978-0-8047-0238-6|page=56}}&lt;/ref&gt;), is die grootste land en ook dié land met die grootste bevolking in [[Latyns-Amerika|Latyns]]- en [[Suid-Amerika]]. Dit is verder ook die vyfde grootste land in die wêreld ten opsigte van bevolking en grondgebied. Dié land strek oor die uitgestrekte gebied vanaf Sentraal-Suid-Amerika en die [[Atlantiese Oseaan]]. Dié land strek die verste oos van al die lande in die [[Amerikas]] en grens aan [[Uruguay]], [[Argentinië]], [[Paraguay]], [[Bolivië]], [[Peru]], [[Colombia]], [[Venezuela]], [[Guyana]], [[Suriname]] en die Franse [[département]] [[Frans-Guyana]]. Brasilië grens inderwaarheid aan bykans elke Suid-Amerikaanse land behalwe vir [[Ecuador]] en [[Chili]]&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt; en beslaan 47,3% van dié vasteland se oppervlak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.un.int/brazil/brasil/brazil-land.htm |title=BRAZIL – Land |website=Permanent Missions |publisher=[[Verenigde Nasies]] |at=Geography |accessdate=12 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141205072940/http://www.un.int/brazil/brasil/brazil-land.htm |archive-date= 5 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Brazil Blue Marble.png|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Brasilië]]
[[Lêer:Amanhecer no Hercules --.jpg|duimnael|links|Sonop in die Nasionale Serra dos Órgãos-park, deelstaat Rio de Janeiro. In die agtergrond: die bergpiek ''Dedo de Deus'' («Vinger van God»)]]
[[Lêer:Berohokã dress - Memorial dos Povos Indígenas - Brasilia - DSC00596.JPG|duimnael|links|Kunsvolle inheemse tekstiele in die museum ''Memorial dos Povos Indígenas'', Brasília]]
Brasilië bevat uitgebreide [[landbou]]gebiede en [[reënwoud]]e. Met sy baie natuurlike hulpbronne en groot arbeidsmark is dié land Suid-Amerika se leidende ekonomiese moondheid.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Clare Ribando Seelke|title=Brazil-U. S. Relations|url=https://books.google.com/books?id=AedJmV-wedMC&amp;pg=PA1|year=2010|publisher=Congressional Research Service|isbn=978-1-4379-2786-3|page=1}}&lt;/ref&gt;

Omdat dit 'n kolonie van [[Portugal]] was, is Portugees die [[amptelike taal]] van Brasilië&lt;ref&gt;{{pt}} Brasiliaanse Federale Grondwet, artikel 13 [http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/Constituicao/Constituiçao.htm &quot;Constituição Federal&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213194044/http://www.planalto.gov.br/CCIVIL_03/Constituicao/Constitui%C3%A7ao.htm |date=13 Desember 2007 }}, Brasiliaanse Regering (amptelike teks). Besoek op 17 Mei 2007.&lt;/ref&gt; – die grootste Portugeessprekende land in die wêreld en die enigste een in die Amerikas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author1=John J. Crocitti|author2=Monique Vallance|title=Brazil Today: An Encyclopedia of Life in the Republic|url=https://books.google.com/books?id=vP9jHaoL_s4C&amp;pg=PR23|year=2011|publisher=South Dakota State University|isbn=978-0-313-34673-6|page=23}}&lt;/ref&gt; Die naaste Portugeessprekende land is [[Kaap Verde]] in [[Afrika]] en noordoos van Brasilië geleë.

Brasilië het die wêreld se tweede grootste [[Christene|Christen]]-bevolking na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (151 miljoen) en ook die wêreld se grootste [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] bevolking, 'n sterk geskiedkundige band wat nagelaat is deur die Rooms-Katolieke [[Portugese]] koloniste.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/4243727.stm |title=Factfile: Roman Catholics around the world |publisher=[[BBC]] |date=1 April 2005 |accessdate=1 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;

== Etimologie ==
[[Lêer:Caesalpinia-echinata-Rinde.JPG|duimnael|links|Die rooi bas van die brasielhoutboom (''Caesalpinia echinata'')]]
Die Portugese landsnaam ''Brasil'' het sy oorsprong in die brasielhoutboom (''Caesalpinia echinata''), in Portugees ''pau-brasil'' genoem, wat in bosse langs die Atlantiese kus aangetref word en deur die inheemse Indiaanse bevolking vir die vervaardiging van pyle en boë gebruik is. Die rooi kleurstof, wat uit die hout ontgin kon word en waarin mans hul liggame geverf het, het 'n belangrike rol in rituele en in oorlogstye gespeel.

In die vroeë koloniale tydperk was brasielhout 'n gesogte uitvoerproduk wat die voorindustriële Europese tekstiel- en wolbedryf van 'n karmosynrooi kleurstof voorsien het. Die hout is tot in die 19de eeu ontgin – tot so 'n mate dat die brasielhoutboom destyds as uitgestorwe beskou is. Eers in 1928 is dit herontdek in Pernambuco. Die brasielhoutboom is tans een van die bedreigde spesies in die laaste oorblyfsels van Brasilië se oorspronklike Atlantiese kusbosse, die ''Mata Atlántica''.

Die Portugese term ''brasa'' kan vertaal word as &quot;gloed&quot; of &quot;gloeiende kole&quot;; die byvoeglike naamwoord ''brasil'' (&quot;gloedagtig&quot;) verwys na die kleur van brasielhout – dit is helder oranjerooi in sy natuurlike toestand, maar verander ná blootstelling – sodra dit gesny word – tot 'n diep rooibruin.

== Geografie ==
[[Lêer:Brazil topo.jpg|duimnael|links|Topografiese kaart van Brasilië]]
[[Lêer:Amazon 57.53278W 2.71207S.jpg|duimnael|Die [[Amasonerivier|Amasone se rivierloop]] in die tropiese reënwoud]]
[[Lêer:Rio de Janeiro from Sugarloaf mountain, May 2004.jpg|duimnael|[[Rio de Janeiro]], die tweede grootste stad in Brasilië]]
Brasilië word geografies deur twee groot landskapsvorme gekenmerk – die uitgebreide laagliggende Amasone-reënwoud in die noorde en die hoogplato in die sentrale gedeelte en die suide van dié land. Die laasgenoemde is 'n meer oop terrein bestaande uit heuwels en lae berge – tuiste van die oorgrote meerderheid van die Brasiliaanse bevolking en ook die gebied waar die landbou hoofsaaklik plaasvind. Langs die Atlantiese kus is daar ook verskeie bergreekse wat hoogtes van soveel as 2&amp;nbsp;900&amp;nbsp;meter bo [[seevlak]] bereik. Die hoogste piek is [[Pico da Neblina]] wat 3&amp;nbsp;014&amp;nbsp;meter bo seespieël in die Guyaanse hooglande uitstyg. Die langste riviere sluit in: die [[Amasonerivier|Amasone]], die grootste rivier in die wêreld in terme van vloeiende watervolume en die tweede langste in die wêreld ná die [[Nylrivier]] in [[Afrika]]; die [[Río Paraná|Paraná]] en sy hoofvertakking, die [[Rio Iguazú|Iguaçurivier]], waar die indrukwekkende [[Iguazú-waterval|Iguaçu-waterval]] (Portugees: ''Cataratas do Iguaçu'') gevind kan word; die [[Rio Negro]]-, [[Rio São Francisco|São Francisco]]-, [[Rio Xingu|Xingu]]-, [[Rio Madeira|Madeira]]- en die [[Rio Tapajós|Tapajós]]-riviere.

Brasilië is hoofsaaklik in die trope geleë en daarom toon die [[klimaat]] baie min seisoenale veranderinge. In die suidelikste deel van Brasilië kry 'n mens 'n subtropiese gematigde [[klimaat]], wat nou en dan selfs ryp en [[sneeu]] in die hoër dele kan ervaar. Neerslag is oorvloedig in die vogtige Amasonekom, maar daar word ook droër dele aangetref, veral in die noordooste van dié land.

'n Aantal [[eiland]]e in die Atlantiese Oseaan is ook deel van Brasilië:
* [[Sint Petrus en Sint Paulus-argipel]]
* Rocas Atol
* Fernando de Noronha
* Trinidade en Martim Vaz

Die Brasiliaanse vasteland word oor die algemeen geografies in vyf kenmerkende streke verdeel: die Noordelike streek, die Noordoostelike streek, die Sentraalwestelike streek, die Suidoostelike streek en die Suidelike streek.
* Die Noorde beslaan sowat 45,27% van die oppervlakte van Brasilië en is ook die streek met die kleinste bevolking. Daar is min nywerheidsontwikkelinge en die streek is redelik onderontwikkel (met die uitsondering van [[Manaus]], wat 'n belastingvrye [[nywerheid]]sone bevat). Die streek bevat ook die grootste reënwoude in die wêreld, die [[Amasonereënwoud|Amasone]] waar baie inheemse stamme van Brasilië woon.
* Die Noordoostelike streek bevat 'n derde van Brasilië se bevolking. Die mense daar het diverse kulture met sommiges wat sterk wortels het uit die Portugese koloniale tydperk en ander met 'n sterk Afro-Brasiliaanse kultuur en dan is daar ook diegene wie se kultuur deur hul inheemse Brasiliaanse Indiaanse afkoms beïnvloed word. Dit is ook die armste streek van Brasilië en beleef lang droë klimaatstoestande.
* Die Sentraalwestelike streek is die tweede grootste streek in Brasilië maar het 'n lae bevolkingsdigtheid. Dit is hier waar die Brasiliaanse hoofstad Brasília geleë is. Die streek bevat die [[Pantanal]], die wêreld se grootste moerasgebied, asook 'n klein deel van die Amasone-reënwoud in die noordwestelike deel daarvan. 'n Groot deel van die streek is begroei deur die Cerrado, die grootste grasvlakte in die wêreld, wat twee duidelik onderskeibare seisoene beleef: 'n reënseisoen (vanaf Oktober tot April) en 'n droë seisoen (vanaf Mei tot September). Dit is ook die belangrikste landbougebied in dié land. Die belangrikste stede hier is: Brasília, [[Goiânia]], [[Campo Grande]] en [[Cuiabá]].
* Die Suidoostelike streek is die welvarendste en digbevolkste streek. Dit het meer inwoners as enige ander Suid-Amerikaanse land en bevat een van die grootste metropolitaanse gebiede in die wêreld, waarvan die hoofstede dié land se twee grootstes is; [[São Paulo]] en [[Rio de Janeiro]]. Die streek bevat 'n groot diversiteit insluitende die groot sakegebied van São Paulo, die geskiedkundige stede van Minas Gerais, die wêreldbekende strande van Rio de Janeiro en die hoogs aangeskrewe kus van [[Espírito Santo]].
* Die Suidelike streek is die welvarendste (in terme van die BBP per capita), met die hoogste lewenstandaard in dié land. Dit is ook die koudste streek van Brasilië. Baie [[Europa|Europese]] immigrante het hulself hier gevestig, naas Portugese van die Europese vasteland en [[Asore]]ane hoofsaaklik [[Duitsers]], [[Italianers]] en mense van [[Slawiërs|Slawiese]] afkoms. Die inwoners van hierdie streek se kultuur toon sterk invloede vanuit dié kulture.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
[[Lêer:Serra da Capivara - Several Paintings 2b.jpg|duimnael|[[Grotkuns|Grottekeninge]] in die nasionale park Serra da Capivara]]
[[Lêer:Map of indigenous peoples of Brazil (16th C.).jpg|duimnael|Kaart van die [[Indiane|inheemse volke]] op die vooraand van [[kolonialisme]]]]
Daar word geglo dat Brasilië vir ten minste 10&amp;nbsp;000 jaar lank deur semi-nomadiese stamme bevolk was voordat die eerste Portugese ontdekkingsreisigers onder leiding van Pedro Álvares Cabral vroeg saans op 22 April 1500 daar voet aan wal gesit het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.britannica.com/ Britannica], [http://www.britannica.com/eb/article-9018462/Pedro-Alvares-Cabral Pedro Álvares Cabral], besoek op 20 Junie 2007&lt;/ref&gt; Die vroegste spore van menslike lewe is in die deelstaat Piauí ontdek. Terwyl navorsers aanneem dat Paleo-Indiaanse groepe omstreeks 10&amp;nbsp;000 v.C. die suidpunt van die Suid-Amerikaanse vasteland bereik het, word die oudste menslike oorskot, wat deur argeoloë in Brasiliaanse kusgebiede opgegrawe is, gedateer op omstreeks 8&amp;nbsp;000 v.C.

Geografiese en klimatiese besonderhede is oorspronklik as rede aangevoer vir die beweerde feit dat groter, hoogs ontwikkelde beskawings met hoër bevolkingsdigtheid, vergelykbaar aan die Inka-beskawing in die Andes-bergreeks, in die Amasonebekken nooit kon ontstaan nie. So is oorspronklik aangeneem dat Brasilië in die voorkoloniale periode 'n yl bevolkte gebied was met klein groepe nomadiese en halfnomadiese bewoners – hoofsaaklik jagters en vissers. Tot 'n beperkte mate is – volgens ouer hipoteses – grond bewerk.

Meer onlangse navorsing deur Brasiliaanse en Britse wetenskaplikes van die Universiteit van Exeter in Engeland, waarvan eerste bevindings in 2018 gepubliseer is, dui egter daarop dat randgebiede in die suidelike Amasonebekken, geleë in die deelstaat Mato Grosso, deur voor-kolumbiaanse bevolkings ontsluit is vir intensiewe boerdery. 'n Stelselmatig beplande netwerk van paaie het nedersettings in 'n gebied van 400&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; met mekaar verbind – as deel van 'n infrastruktuur vir 'n beraamde bevolking van een miljoen.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/amazonas-reste-von-80-alten-siedlungen-entdeckt-a-1200281.html ''spiegel.de, 28 Maart 2018: Amazonas – Reste von 81 alten Siedlungen entdeckt. Besoek op 8 Julie 2018'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.exeter.ac.uk/news/research/title_648742_en.html ''University of Exeter – Research news: Parts of the Amazon thought uninhabited were actually home to up to a million people. Besoek op 8 Julie 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180401123915/http://www.exeter.ac.uk/news/research/title_648742_en.html |date= 1 April 2018 }}&lt;/ref&gt;

=== Koloniale tydperk ===
==== Portugese verkenning en vroeë koloniale beleid ====
[[Lêer:Desembarque de Pedro Álvares Cabral em Porto Seguro em 1500 by Oscar Pereira da Silva (1865–1939).jpg|duimnael|Pedro Álvares Cabral land in Porto Seguro, 1500]]
[[Lêer:Brazil 16thc map restored cut.jpg|duimnael|Antieke kaart van Brasilië wat in 1519 deur Portugese ontdekkersreisigers opgestel is]]
Volgens die [[Verdrag van Tordesillas]], wat deur bemiddeling van die pous in 1494 tussen Spanje en Portugal gesluit is, het die destyds nog onbekende Brasilië deel uitgemaak van Portugal se eksklusiewe belangesfeer in die Nuwe Wêreld. As 'n feitlik onbekende land was Brasilië aanvanklik van min belang vir Portugal, maar sou nogtans tot sy grootste en belangrikste kolonie ontwikkel. Oor die loop van drie eeue is dit deur die Portugese hervestig en is die houtbronne eers ontgin en later ook landboubedrywighede in die vorm van suikerriet en [[Koffieboon|koffiebone]] gevestig en is [[goud]] ook daar ontgin. Die kolonie se mannekrag het aanvanklik bestaan uit [[Slawerny|slawe]] vanuit die oorspronklike boorlinge en ná 1550, hoofsaaklik vanuit [[Afrika]].&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{en}} [[Unesco]] [http://portal.unesco.org/ci/en/ev.php-URL_ID=8161&amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;URL_SECTION=201.html Slavery in Brazil], besoek op 20 Junie 2007&lt;/ref&gt;

Admiraal Cabral se vloot het in Maart 1500 die hawe van [[Lissabon]] verlaat en was met dertien skepe en 'n bemanning van 1&amp;nbsp;500 die grootste wat tot dusver na die Suid-Atlantiese gebiede gestuur is. Die Portugese was van plan om hulle handelsbelange in [[Indië]] met swaar gewapende skepe teen [[Arabiere|Arabiese]] mededingers en plaaslike heersers te beskerm. Die ontdekking van Brasilië was min of meer 'n toeval: op 2 April 1500 het Cabral se manne naby die huidige Porto Seguro vir die eerste keer land raakgesien. Op 22 April 1500 het die Portugese voet aan wal gesit en op vreedsame [[Indiane]] afgekom, maar daar was klaarblyklik geen rykdomme in hierdie land nie. Op 3 Mei het Cabral weer seile gespan om Indië betyds te bereik.

Brasilië het wél die aandag getrek van Portugese handelaars wat met plaaslike Indiane handel begin dryf het. 'n Verskeidenheid Europese goedere is teen inheemse hout geruil. Hierdie simmetriese betrekkinge tussen Europeërs en inheemse Brasiliane het eers drasties begin verander nadat Portugal besluit het om kusgebiede te koloniseer. Om setlaars na 'n oorsese besitting te stuur was 'n ongewone stap in Portugal se oorsese handelsbeleid. Met sy betreklik klein bevolking het die land sover moontlik steeds voorkeur gegee aan die vestiging van klein kommersiële nedersettings, met forte om hulle teen aanvalle te beskerm. Setlaarkolonies het geen rol in die land se koloniale en handelsbeleid gespeel nie.

In die geval van Brasilië het eksterne faktore bygedra tot 'n heel ander ontwikkeling. Portugal se Europese mededingers het die onderontwikkelde Portugese besitting in toenemende mate as basis vir Portugal se Asiatiese handelsroetes misbruik – roetes wat juis deur die suidelike Atlantiese Oseaan geloop het. Aanvanklik is gebruik gemaak van 'n feodale meganisme wat uit die tyd van die Reconquista, die Christelike herverowering van die Iberiese skiereiland uit die hande van Moslemheersers. So is kusgebiede in sogenaamde kapteinskappe verdeel wat aan privaat entrepreneurs oorhandig is. Nadat min sukses aan hierdie instrument beskore was, is die besluit geneem om Brasilië as setlaarkolonie te ontwikkel.&lt;ref&gt;{{en}} Francisco Vidal Luna and Herbert S. Klein: ''The Economic and Social History of Brazil since 1889''. New York: Cambridge University Press 2014, bl. 1&lt;/ref&gt;

==== Nederlands-Brasilië ====
Verskeie Europese moondhede het pogings onderneem om kolonies in Brasilië te vestig. Nederland was die enigste van hulle wat daarin geslaag het om voet in die deur te kry – al was dit maar vir 'n kort tydperk.

Tussen 1630 en 1654 is die gebied rondom [[Recife]] in die noordooste oorgeneem deur die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] en het die kolonie as [[Nederlands-Brasilië]] bekend gestaan. Die verskillende [[Nederland]]se goewerneurs van die kolonie het probeer om soveel moontlik immigrante na die gebied te lok, met gematigde sukses. Uiteindelik is die [[Nederlanders]], wat nie deur die moederland bygestaan kon word nie vanweë die [[Eerste Anglo-Nederlandse oorlog]], in 1654 verdryf deur die Portugese wat die gebied weer by hulle kolonie ingelyf het.&lt;ref&gt;{{en}} Benjamin Schmidt, [http://books.google.com/books?hl=en&amp;lr=&amp;id=U-OshMIPD48C&amp;oi=fnd&amp;pg=RA1-PR9&amp;dq=Brazil+New-Holland&amp;ots=9FJObDNV9h&amp;sig=VbZc8YrrocUWo7fmJwQa88t2esM#PPA211,M1, Innocence Abroad: The Dutch Imagination and the New World, 1570–1670], besoek op 20 Junie 2007&lt;/ref&gt;

==== Die Portugese koningshuis in Brasiliaanse ballingskap ====
Vroeg in die 19de eeu is Brasilië en sy Portugese moederland deur die [[Napoleontiese Oorloë]] in Europa geraak. [[Napoleon Bonaparte|Napoléon Bonaparte]] se poging om die Verenigde Koninkryk deur middel van 'n seeblokkade af te sny van toegang tot vastelandse Europese hawens is gedeeltelik gedwarsboom deur Portugal wat – weens sy eeue oue politieke en militêre alliansie met Engeland – alle hawens oop gehou het vir Engelse skepe. Frankryk en Spanje het in die Verdrag van Fontainebleau, wat op 28 Oktober 1807 onderteken is, besluit om Portugal binne te val en die land tussen hulle op te deel.

In die najaar van 1807 het Franse magte, wat deur Spanje ondersteun is, die Portugese grens oorskry. Op 30 November het die Franse besetters Lissabon ingeneem. Die Portugese koningshof het reeds op 27 November uit Lissabon gevlug op pad na die veilige Brasilië. Altesaam 15&amp;nbsp;000 persone het hulle vergesel. Die Portugese koning Dom João VI het die stadshouder van Lissabon aangewys om die stad sonder verset aan die Franse troepe te oorhandig. Vervolgens het Rio de Janeiro enkele jare lank as hoofstad van die Portugese Wêreldryk gedien.

Die koning se ballingskap was die begin van een van die moeilikste periodes in die Portugese geskiedenis. In die somer van 1808 het Britse magte begin om Napoleon se troepe weer uit die land te verdryf. Oorlogshandelinge het jare lank op die hele Iberiese Skiereiland voortgeduur en is op 'n indrukwekkende manier gedokumenteer in die Spaanse skilder Francisco de Goya se siklus ''Desastres de la Guerra''.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.portugalmania.de/2007/11/vor-200-jahren-die-truppen-napoleons-erobern-portugal/ ''www.portugalmania.de, 25 November 2007: Vor 200 Jahren: Die Truppen Napoleons erobern Portugal. Besoek op 8 Julie 2018'']&lt;/ref&gt;

=== Betrekkinge met die Verenigde Koninkryk en onafhanklikheid ===
[[Lêer:Independência ou Morte (1888).jpg|duimnael|links|Proklamasie van Brasilië se onafhanklikheid deur Prins Pedro op 7 September 1822]]
[[Lêer:Debret31.jpg|duimnael|upright|Keiser [[Pedro I van Brasilië]] (1822–1831)]]
[[Lêer:Fala do trono.jpg|duimnael|upright|Keiser [[Pedro II van Brasilië]] (1831–1889)]]
Brasilië se status is tydelik verhoog tot dié van 'n verenigde koninkryk onder die Portugese kroon. Na [[João VI van Portugal]] se terugkeer na die bevryde Lissabon het die oorblywende koninklike regering in Rio de Janeiro stappe gedoen om die Koninkryk Brasilië te ontbind en sy status weer na kroonkolonie te verlaag. Dit het gelei tot 'n reeks kleinskaalse konflikte wat bekend staan as die Brasiliaanse Onafhanklikheidsoorlog. Op 7 September 1822 het kroonprins [[Pedro I van Brasilië]] (later Pedro IV van Portugal) onafhanklikheid verklaar en die onafhanklike Koninkryk Brasilië tot stand gebring. 'n Verdrag, wat die koninkryk se onafhanklikheid erken het, is op 29 Augustus 1825 met die Verenigde Koninkryk en Portugal onderteken.

Aangesien die kroon steeds in die hande van die [[Huis van Braganza-Sakse-Koburg en Gotha|Huis van Braganza]] was, het die onafhanklikheid meer 'n verdeling van die [[Portugese Ryk]] in twee dele verteenwoordig en verskil dit ietwat met van die ander onafhanklikheidsbewegings wat elders in die [[Amerikas]] voorgekom het.

Die Brasiliaanse Ryk was teoreties 'n [[demokrasie]] volgens die Britse styl, al het die magsverdeling tussen die keiser en die parlement meer ooreenkomste met die destydse [[Keiserryk Oostenryk]] gehad. Slawerny is in 1888 afgeskaf deur die &quot;Goue Wet&quot; wat deur [[Prinses Isabel]] uitgevaardig is. Grootskaalse immigrasie uit Europa het daarna die basis geskep vir verdere nywerheidsontwikkeling. Pedro I is opgevolg deur sy seun [[Pedro II van Brasilië|Pedro II]] — wat op sy oudag vasgevang is in 'n politiese stryd tussen die weermag en die kabinet, 'n krisis wat ontstaan het as gevolg van die Paraguayaanse Oorlog. Om 'n [[burgeroorlog]] tussen die weermag en die vloot te voorkom het Pedro II op 15 November 1889 van sy troon afstand gedoen toe 'n federale republiek tot stand gebring is deur veldmaarskalk Deodora da Fonseca.

In die laat 19de en vroeë 20ste eeue het Brasilië meer as vyf miljoen Europese, Arabiese en [[Japan]]nese immigrante gelok. Die tydperk het dan ook die verdere nywerheidsontwikkeling en kolonisering van die binneland teweeg gebring. Brasiliaanse demokrasie is drie keer omvergegooi en deur diktatorskappe vervang tussen 1930–1934 en 1937–1945 onder die bewind van Getúlio Vargas en tussen 1964–1985 onder opeenvolgende generaals wat deur die militêre bewind aangestel is met die hulp van die Verenigde State.

=== Republiekwording en die tydperk van die wêreldoorloë ===
[[Lêer:Proclamação da República by Benedito Calixto 1893.jpg|duimnael|links|Proklamasie van die republiek in 1889]]
[[Lêer:Vargas e Roosevelt.jpg|duimnael|Getúlio Vargas (links) saam met die Amerikaanse president [[Franklin D. Roosevelt]] in Rio de Janeiro, 1936]]
Die eerste Brasiliaanse republiek met 'n federatiewe grondwet (24 Februarie 1891), die Verenigde State Brasilië (Portugees: ''República dos Estados Unidos do Brasil'') is deur maarskalk [[Deodoro da Fonseca|Manuel Deodoro da Fonseca]] geproklameer, met die [[Verenigde State van Amerika]] as sy model. Die republikeinse regerings het die vinnige ontwikkeling van die Brasiliaanse ekonomie bevorder en grenskonflikte met die buurstate is op 'n vreedsame manier besleg.

Die groot internasionale aanvraag na [[koffie]], een van Brasilië se hoofsaaklike uitvoerprodukte, het aanvanklik die ekonomiese welvaart van dié land verseker en die landbou het hom veral op hierdie gewas toegespits. Weens sterk mededinging van Asiatiese produsente het die plaaslike [[rubber]]bedryf egter al in 1914 in 'n ernstige krisis beland wat uiteindelik die hele ekonomie geraak het. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] was Brasilië sedert 1917 amptelik 'n lid van die [[Geallieerdes van die Eerste Wêreldoorlog|geallieerde koalisie]] teen [[Duitse Keiserryk|Duitsland]], maar het egter geen aktiewe rol by die oorlogshandelinge gespeel nie.

Die aanvraag na koffie het ná die einde van die oorlog skerp gedaal en die politieke stabiliteit is deur [[rewolusie]]s in die deelstate [[São Paulo (deelstaat)|Sāo Paulo]] en [[Rio Grande do Sul]] bedreig. Tydens die twintigerjare het groot dele van die bevolking daarvoor gepleit om 'n einde aan die [[oligargie]]se regeringstelsel te maak.

Met die tweede krisis van die koffiebedryf in 1930 het die bevolking onder die leiding van [[Getúlio Vargas]], die sogenaamde &quot;Vader van die Armes&quot;, in opstand teen die regering gekom en Vargas het die amp van [[President van Brasilië|presidentskap]] oorgeneem. In die eerste maande van sy regering het die Brasiliaanse ekonomie begin herstel. In 1937 is Vargas tot lewenslange president en &quot;welwillende diktator&quot; uitgeroep.

Nadat die Verenigde State druk op hom geplaas het, het Vargas in 1942 oorlog teen [[Nazi-Duitsland]] en die ander [[Spilmoondhede]] verklaar. 'n Afdeling van sowat 25&amp;nbsp;000 Brasiliaanse soldate is na [[Italië]] gestuur en het onder meer aan die Slag van Monte Cassino deelgeneem. Ná die oorlog is Vargas deur die Brasiliaanse weermag as president ontslaan.

=== Die tydperk ná 1945 ===
[[Lêer:Sessaoconstituinte.jpg|duimnael|Laaste vergadering van die Grondwetgewende Parlement in 1988]]
[[Lêer:BRICS leaders meet on the sidelines of 2016 G20 Summit in China.jpg|duimnael|Die [[BRICS]]-leiers in 2016: [[Michel Temer|Temer]], [[Narendra Modi|Modi]], [[Xi Jinping|Xi]], [[Wladimir Poetin|Poetin]] en [[Jacob Zuma|Zuma]] (v.l.n.r.)]]
Net vyf jaar later is Vargas deur die Brasiliaanse volk vir 'n tweede ampstermyn gekies. Hy het 'n duidelik [[Sosialisme|Sosialistiese]] beleid gevolg, maar nadat die Verenigde State en regsgesinde politieke kringe steeds meer druk op hom geplaas het om te bedank, het hy in 1954 selfmoord gepleeg. Sy opvolger [[Juscelino Kubitschek]] het saam met die Partido Trabalhista Brasileiro (PTB) daarin geslaag om buitelandse beleggers na dié land te lok en in die laat vyftigerjare het die Brasiliaanse ekonomie weer vinniger begin groei. President Kubitschek se ambisieuse projek om 'n nuwe hoofstad [[Brasília]] in die sentrum van dié land te stig, het die staatsfinansies erg verswak. Jânio da Silva Quadros het die presidentsverkiesing in 1960 gewen en 'n beleid van politieke onafhanklikheid (veral teenoor die VSA) en volhoubare staatsfinansies gevolg. Maar slegs enkele maande nadat hy die ampseed afgelê het, het hy in 1961 ten gunste van sy adjunkpresident Joāo Goulart afgedank.

Met die onbloedige rewolusie van 1964 wat deur 'n aantal goewerneurs in die deelstate gesteun is, is 'n einde aan die presidentskap van die links-liberale Goulart gemaak en 'n militêre bewind het die mag oorgeneem. Brasilië het tot een van die gewildste bestemmings vir internasionale beleggings ontwikkel en 'n groot aantal multinasionale maatskappye het hulle in dié land gevestig.

Sedert 1985 word Brasilië internasionaal as 'n demokrasie, en spesifiek 'n presidensiële demokrasie, erken. Die status is in 1993 deur 'n volkstemming bevestig, toe die kiesers gevra is om te kies tussen 'n presidensiële demokrasie of 'n parlementêre stelsel: kiesers het ook toe besluit om nie dié land se [[grondwetlike monargie]] te herstel nie.

In 2009 het Brasilië saam met [[Rusland]], [[Indië]] en die [[Volksrepubliek China]] die BRIC-organisasie gestig, wat in 2010 [[Suid-Afrika]] opgeneem en sy naam in [[BRICS]] verander het. In 2014 het Brasilië die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] aangebied, die tweede keer ná [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]]. Net twee jaar later is die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Somerspele van 2016]] in Rio de Janeiro beslis, die eerste in Suid-Amerika en die tweede in Latyns-Amerika ná die [[Olimpiese Somerspele 1968|Olimpiese Somerspele van 1968]] in [[Meksikostad]].

== Regering en politiek ==
=== Staatsvorm ===
[[Lêer:Alberto Fernández y Luiz Inácio Lula da Silva en São Paulo 2022 (3) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|[[Luiz Inácio Lula da Silva]], Brasilië se president sedert 2023]]
[[Lêer:Homologação do tombamento de obras do Niemeyer (35035168191).jpg|duimnael|Die [[Palácio do Planalto]], amptelike werkplek van die president]]
[[Lêer:Congresso Nacional durante o nascer do sol.jpg|duimnael|[[Brasiliaanse Nasionale Kongres|Brasilië se Nasionale Kongres]] is die bekendste landmerk in die hoofstad, [[Brasília]]]]
Die hoofstad van Brasilië is Brasília. Volgens die grondwet wat in 1988 bekragtig is, is Brasilië 'n federale presidensiële verteenwoordigende demokratiese republiek, waar die president, wat vir 'n ampstermyn van vier jaar regstreeks deur die volk verkies word, beide die [[staatshoof]] en regeringshoof is en ook die kabinet saamstel. Sedert 1998 mag die president, wat oor verreikende uitvoerende bevoegdhede beskik, vir 'n tweede ampstermyn herverkies word.

Die Unie se uitvoerende gesag word deur die regering uitgeoefen met die president as hoof. Wetgewende gesag berus by die [[Brasiliaanse Nasionale Kongres|Nasionale Kongres]] (''Congresso Nacional''), wat in twee kamers verdeel word. Die 513 afgevaardigdes van die Kamer van Afgevaardigdes van Brasilië (''Câmara dos Deputados'') word elke vier jaar verkies in 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging deur deelstate. Die lede van die Federale Senaat (''Senado Federal'') word volgens 'n meerderheidsstelsel vir 'n agt-jaar tydperk verkies. Die gewone wetgewende proses vereis deelname van die uitvoerende gesag, wat die reg het om nuwe wetgewing te veto.

Nadat die grondwet aanvanklik 'n oorgangsklousule behels het, is in 1993 'n referendum oor Brasilië se staats- (monargie of republiek) en sy regeringsvorm (presidensiële of parlementêre stelsel) gehou. Die kiesers het hulle met 'n algehele meerderheid vir 'n republikeinse staatsvorm (87 persent) en 'n presidensiële regeringstelsel (69 persent) uitgespreek.

Die administratiewe strukture van die staat is 'n federasie; Brasilië het egter die munisipaliteite as outonome politiese eenhede ingesluit wat die federasie drieledig maak en die Unie, die deelstate en die munisipaliteite insluit. Die regstelsel is gebaseer op Romeinse Reg.

=== Politieke ontwikkeling ===
[[Lêer:Chamber of Deputies of Brazil 2.jpg|duimnael|Die tweede kamer van die Brasiliaanse Nasionale Kongres, die ''Câmara dos Deputados'' (Kamer van Afgevaardigdes), vergader in die hoofstad Brasília]]
Brasilië was tussen 1964 en 1985 onder militêre bewind. In hierdie periode het veral indigene Brasilianers slagoffers van menseregvergrype geword, terwyl die ekonomiese ontwikkeling deur 'n reeks grootskaalse en ekologies onsensitiewe prestige-projekte gekenmerk was – waaronder die grootpad Transamazônica, die [[waterkrag]]sentrale Itaipú, die [[kernkrag]]sentrale in Angra dos Reis en talle snelweë. Die ekonomiese gevolge was 'n reuse-skuldlas (Brasilië se buitelandse skulde was die hoogste van alle lande) en sukkelende staatsondernemings.

Onder die voormalige president Bolsonaro en sy minister van onderwys Abraham Weintraub het die krisis in die onderwyssektor drasties vererger nadat die regering sy planne bekend gemaak het om die tersiêre onderwysbegroting met dertig persent te besnoei. 'n Besuiniging van staatsbesteding vir die primêre en sekondêre onderwyssektor word eweneens oorweeg. As rede word die ekonomiese krisis aangevoer waaronder Brasilië in 2019 verkeer. Kritici beweer dat die besluite ideologies gemotiveerd is nadat universiteite reeds gedurende die verkiesingsveldtog 'n leidende rol in die opposisiebeweging teen Bolsonaro gespeel het. In Mei 2019 het honderdduisende studente en dosente aan betogings teen die regering se onderwysbeleid deelgeneem.

Ondanks kritiese stemme uit die buiteland en sy omstrede beleid ten opsigte van die ekonomiese ontsluiting van die Amasonereënwoud het die destydse president Bolsonaro in meningspeilings betreklik groot steun geniet. So het Brasilië in 2019 vordering gemaak ten opsigte van die destydse regering se vier ekonomiese hoofdoelwitte:
* die opening van markte,
* die vermindering van burokrasie,
* die privatisering van staatsondernemings (soos die energieverskaffer Eletrobras) en
* die konsolidasie van staatsfinansies (onder meer deur die beoogde hervorming van die land se pensioenstelsel).

=== Partystelsel ===
Alhoewel dié land se demokrasie op 'n veelpartystelsel berus, beskik Brasiliaanse partye nie oor ideologies gebaseerde programme nie – 'n gebrek wat van hulle swak regeringspartye maak. Gewoonlik moet hulle ná verkiesings koalisieregerings vorm wat neig om onstabiel en kortstondig te wees. Wetsontwerpe vereis dus onderhandelinge met ander partye.

Die groot aantal kleiner partye, wat in die Brasiliaanse parlement verteenwoordig is, lei net soos [[korrupsie]] tot 'n onstabiele politieke situasie en belemmer daarnaas die administrasie van dié land. In die verkiesings van 2006 het altesaam twintig partye setels in die parlement verower, waarby die vyf grootste partye twee derdes van alle afgevaardigdes op hulle verenig.

=== Administratiewe verdeling ===
{{Hoofartikel|Deelstate van Brasilië}}
Brasilië is 'n [[federasie]] wat bestaan uit 26 deelstate en 1 federale distrik, wat 'n totaal van 27 ''Federale Eenhede'' gee.
[[Lêer:Brasilie kaart met streke.PNG|duimnael|Kaart van Brasilië met verskillende streke aangedui]]

{|
|valign=&quot;top&quot;|'''Noordelike Streek'''
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;[[Roraima]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Amapá]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Amazonas (Brasilië)|Amazonas]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Pará]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Tocantins]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Acre (staat)|Acre]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Rondônia]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|valign=&quot;top&quot;|'''Noordoostelike Streek'''
&lt;ol start=&quot;8&quot;&gt;
&lt;li&gt;[[Maranhão]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Piauí]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Ceará]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Rio Grande do Norte]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Paraíba]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Pernambuco]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Alagoas]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Sergipe]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Bahia]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|valign=&quot;top&quot;|'''Sentraalwestelike Streek'''
&lt;ol start=&quot;17&quot;&gt;
&lt;li&gt;[[Mato Grosso]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Goiás]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Federale Distrik (Brasilië)|Distrito Federal]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Mato Grosso do Sul]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|}

{|
|valign=&quot;top&quot;|'''Suidoostelike Streek'''
&lt;ol start=&quot;21&quot;&gt;
&lt;li&gt;[[Minas Gerais]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Espírito Santo]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Rio de Janeiro (deelstaat)|Rio de Janeiro]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[São Paulo (staat)|São Paulo]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|valign=&quot;top&quot;|'''Suidelike Streek'''
&lt;ol start=&quot;25&quot;&gt;
&lt;li&gt;[[Paraná (staat)|Paraná]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Santa Catarina (staat)|Santa Catarina]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Rio Grande do Sul]]&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
|}

Die Brasiliaanse deelstate geniet werklike onafhanklikheid ten opsigte van hul regering, wetgewing, openbare veiligheid en belasting. Die regering van 'n deelstaat word bestuur deur 'n goewerneur wat met 'n meerderheidstem verkies word en het ook sy eie wetgewende liggaam.

Elke deelstaat word verdeel in munisipaliteite wat op hul beurt hulle eie wetgewende rade het met 'n [[burgemeester]], wat outonoom en hiërargies onafhanklik is van beide die federale- en deelstaatsregerings. 'n Munisipaliteit kan ander dorpe buiten die munisipale setels insluit wat nie 'n aparte regering het nie.

Die regsbank word bestuur vanaf die deelstaat- en federale vlakke binne distrikte wat ''comarcas'' genoem word. Een ''comarca'' kan verskeie munisipaliteite insluit.

{{Sienook|Vlae van state van Brasilië}}

== Demografie ==
[[Lêer:Desfile Portela 2014 (906185).jpg|duimnael|Karnaval in Rio de Janeiro]]
Brasilië word deur 'n uiters onegalige bevolkingsverspreiding gekenmerk, wat sy oorsake in die geografie en historiese ontwikkeling van dié land het. Die digbevolkte kusgebiede van Noordoos- en Suidoos-Brasilië kontrasteer met die binneland, waar die bevolkingsdigtheid skerp afneem. Groot dele van die Amasonebekken is onbewoon. Die geweste Middel-Weste en Noorde, wat naastenby twee derdes van die Brasiliaanse oppervlak verteenwoordig, het minder inwoners as die metropolitaanse gebied van Sāo Paulo.

Brasilië het 'n gemengde bevolking, wat sedert die vroeë 19de eeu onder meer danksy die immigrasie uit Europa en [[Asië]] sterk gegroei het. 'n Groot deel van die blanke inwoners, wat sowat die helfte van die Brasiliaanse bevolking verteenwoordig, is nasate van Portugese immigrante. Ander belangrike groepe wat hulle in dié land gevestig het, is Italianers, [[Spanjaarde]], Duitsers, Oos-Europeërs en [[Japanners]].

Die aandeel van die swart bevolking, oorwegend nasate van slawe wat in die tydperk tussen die 16de en 19de eeu uit Afrika ingevoer is, is veral in die noordooste van Brasilië baie hoog. Meer as drie miljoen swart mense uit [[Angola]], [[Nigerië]], [[Benin]], [[Togo]], [[Ghana]], [[Ivoorkus]] en [[São Tomé en Príncipe]] is deur slawehandelaars na Brasilië gebring, voordat die slawehandel in 1850 verbied is. Baie swart mense het met die Portugese setlaars vermeng, sodat daar nou ook 'n groot bevolking van gemengde herkoms is.

Die inheemse Indiane is in die loop van die geskiedenis byna uitgeroei. Omtrent 1500 was daar sowat agt miljoen Indiane in Brasilië. Baie van hulle het ook aan ingevoerde siektes beswyk of het met ander etniese groepe vermeng. Tans is daar na ramings sowat 300&amp;nbsp;000 Indiane.

=== Tale ===
[[Lêer:Antiga Casa da Câmara e Cadeia - Museu da Inconfidência - Ouro Preto.jpg|duimnael|'n Gebou in [[Ouro Preto]], die stad is tot [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]] verklaar vanweë sy barokargitektuur]]
Brasilië is die enigste Portugeessprekende land in Suid-Amerika. Die plaaslike variant van die Portugese taal het sy eie karakter ontwikkel en verskil van Europese Portugees ten opsigte van sy uitspraak en – in 'n mindere mate – sy woordeskat, spelling en grammatika. Portugees is die enigste ampstaal en word deur sowat 97 persent van die bevolking as [[moedertaal]] gepraat.

Net 0,1 persent van die bevolking praat nog een van die sowat 180 tradisionele Indiaanse tale, waarvan [[Guaraní]], [[Tupí]] en Gês die belangrikstes is. Die twee laasgenoemdes word veral in die Amasonesgebied gebesig, waar die Europese invloed beperk gebly het. In die kusgebiede het die Indiaanse tale byna heeltemal verdwyn, alhoewel Guaraní in die koloniale tydperk hier 'n groter rol gespeel het.

Belangrike minderheidstale sluit ook immigrantetale soos [[Duits]], [[Italiaans]], [[Spaans]] en [[Japannees]] in. Buite groot hotelle en die vernaamste toeristebestemmings is [[Engels]]e taalvaardighede van Brasiliane beperk. Kommunikasie in Spaans is soms moontlik in die mees suidelike landsdele. Enige kennis van Portugees, hoe beperk dit ook mag wees, is nuttig vir beide toeriste en sakereisigers en word deur inheemses met dankbaarheid aanvaar.

=== Religie ===
[[Lêer:Candomble Pernambuco.jpg|duimnael|Candomblé-tempel in [[Recife]]]]
In 2000 was 73,6 persent van die bevolking Rooms-Katoliek, 15,4 persent [[Protestantisme|Protestant]] en 7,4 persent ongebonde. Vanweë die sendingwerk van veral Amerikaanse evangeliese groeperings neem die aantal Protestante vinnig toe.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.ked-bayern.de/Brasilien/obrasil.htm#Länderpapier%20Brasilien Kirchlicher Entwicklungsdienst Bayern – Länderpapier Brasilien] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626194501/http://www.ked-bayern.de/Brasilien/obrasil.htm#Länderpapier%20Brasilien |date=26 Junie 2007 }}&lt;/ref&gt; Die persentasie Rooms-Katolieke Brasiliane was in 1960 nog 93 persent en het tussen 1980 en 2007 van 89 tot 64 persent afgeneem. Die regering se betrekkinge met die Rooms-Katolieke bly veral weens die [[aborsie]]-vraagstuk gespanne nadat president [[Luiz Inácio Lula da Silva]] vir 'n liberalisering van Brasilië se aborsiewette gepleit het.

Daar is ook minderhede van [[Boeddhisme|Boeddhiste]], [[Baha’i]], [[Moslem]]s en [[Jode]]. Inheemse Indiaanse en Afro-Brasiliaanse religies soos Candomblé en Umbanda speel 'n belangrike rol. Die omgewing van die hoofstad Brasilia is die sentrum van 'n aantal esoteriese bewegings.

=== Etniese samestelling ===
46 persent van die bevolking is nasate van Portugese, Italiaanse, Duitse en ander Europese immigrante; 43 persent is van gemengde afkoms; 8 persent is swartes en 2 persent van ander afkoms (onder wie 0,6 persent Asiate, hoofsaaklik nasate van Japannese immigrante).

Volgens die sensus van 2000 was daar 734&amp;nbsp;131 Indiane van sowat 200 verskillende volke. Net ses inheemse etniese groepe het meer as 10&amp;nbsp;000 lede: [[Guaraní (volk)|Guaraní]] (sowat 46&amp;nbsp;000, insluitende Ñandeva, Kaiowa en Mbya), Ticuna (32&amp;nbsp;600), Kaingang (28&amp;nbsp;800), Terena (15&amp;nbsp;800), Guajajara (13&amp;nbsp;100) en Yanomami (11&amp;nbsp;700, insluitende Waika, Sanumá en Ninam).

== Ekonomie ==
=== Land van uiterstes ===
[[Lêer:Ponte estaiada Octavio Frias - Sao Paulo.jpg|duimnael|[[São Paulo]], die vierde grootste stad in die wêreld en die finansiële hoofstad van dié land]]
[[Lêer:Sao Paulo Stock Exchange.jpg|duimnael|Die ''Bolsa de Valores de São Paulo (BOVESPA)'' – die grootse effektebeurs in Suid-Amerika]]
[[Lêer:G-LCYD (8471692588).jpg|duimnael|'n Embraer 170-straler van ''[[British Airways]]'', ontwikkel en gebou deur [[Embraer]], die derde grootste vervaardiger van siviele vliegtuie naas [[Airbus]] en [[Boeing]],&lt;ref&gt;{{pt}} {{cite web |title=Embraer vê clientes mais dispostos à compra de aviões |publisher=Exame Magazine |url=https://exame.abril.com.br/negocios/embraer-ve-clientes-mais-dispostos-compra-avioes-554715/ |accessdate=12 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110033/https://exame.abril.com.br/negocios/embraer-ve-clientes-mais-dispostos-compra-avioes-554715/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; land op [[Glasgow]] se lughawe]]
Dikwels word na Brasilië as 'n land van uiterstes verwys, nie net vanweë sy grootheid en uitgestrektheid nie. Met 'n bevolking van meer as 200 miljoen is die land die wêreld se vierde grootste demokrasie en, met 'n bruto binnelandse produk van meer as VSA-$2&amp;nbsp;000 miljard ook een van die tien grootste ekonomieë en nywerheidslande. Brasilië is die derde grootste netto-uitvoerder van landbouprodukte (en sal volgens 'n beraming van die Verenigde Nasies se Voedsel- en Landbou-organisasie FAO omstreeks 2025 die Verenigde State verbysteek om die eerste plek in te neem).

Brasilië is selfvoorsienend wat ru-olie betref – terwyl nuwe reserwes in die vroeë 21ste eeu onder die donker dieptes van die Suidelike Atlantiese Oseaan ontdek is wat van die land omstreeks 2020 moontlik 'n netto-uitvoerder van olie sal maak. Desondanks is Brasilië al dekades lank 'n wêreldleier op die gebied van plantaardige brandstowwe (ook bio- of agro-brandstof genoem). Die helfte van alle voertuie in die land word aangedrewe deur [[etanol]] wat uit suikerriet ontgin is. Brasilië se per capita-varswaterreserwes is die grootstes ter wêreld.&lt;ref&gt;{{en}} Michael Reid: ''Brazil: The Troubled Rise of a Global Power''. New Haven, CT: Yale University Press 2014, bl. 5&lt;/ref&gt;

=== Kenmerke ===
Brasilië het met sy groot en goed ontwikkelde [[landbou]]-, [[mynbou]]-, vervaardiging- en diensverskaffingsektore en sy groot arbeidsmag die grootste BBP van al die Latyns-Amerikaanse lande en is die kernekonomie van [[Mercosur]], die Suid-Amerikaanse Doeane-unie. Met 'n [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van 1&amp;nbsp;400 miljard VSA-$ was Brasilië in 2007 die tiende grootste ekonomie ter wêreld.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Brasilien/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Brasilië: Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080617040836/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Brasilien/Wirtschaft.html |date=17 Junie 2008 }}&lt;/ref&gt; Die BBP per capita het in dieselfde jaar 7&amp;nbsp;600 VSA-$ beloop. Die dienstesektor het met 64 persent die belangrikste bydrae tot die BBP gelewer, terwyl die nywerheidsektor sowat 30 en die landbousektor 6 persent bygedra het. Volgens die [[Internasionale Monetêre Fonds]] en die [[Wêreldbank]] het Brasilië die negende grootste ekonomie in die wêreld ten opsigte van [[koopkragpariteit]] en die elfde grootste ten opsigte van handelsvolumes. Brasilië het sy middelklas ekonomie gediversifiseer met 'n wyd uiteenlopende ontwikkelingsvlakke. Die meeste groot industrieë is gevestig in die Suide en die Suidooste. Die Noordooste is die armste streek van Brasilië, maar nuwe beleggings begin daarheen vloei.

Dié land het die afgelope jare sy teenwoordigheid in wêreldmarkte verbreed. Hoofuitvoerprodukte sluit [[vliegtuig|vliegtuie]], koffie, voertuie, sojabone, [[yster]]erts, lemoensap, [[staal]], [[tekstiel]]e, [[skoen]]e en elektriese toerusting in. Brasilië het daarnaas ook voordeel uit die prysverhogings vir natuurlike hulpbronne getrek en was danksy die stewige handelsoorskot in staat om sy buitelandse skuldlas te verminder. Die monetêre beleid, wat op stabiliteit gemik is, het inflasiesyfers aansienlik verlaag.

Die BBP het in 2007 met 5,4 persent gegroei en die regering het vroeg in 2007 'n program van stapel gestuur wat die ekonomiese groei verder sal aanwakker, die sogenaamde ''PAC – Programa de Aceleração do Crescimento''. Tot in 2010 is beleggings ter waarde van meer as 500 miljard reais (naastenby 200 miljard €) in veral infrastruktuurprojekte beplan. Staatsbeheerde en privaatondernemings sal die grootste bedrae belê, terwyl die staatsektor 68 miljard reais sal bydra.

Brasilië het die gevorderdste nywerheidsektor in Latyns-Amerika. Die nywerheidsektor maak ongeveer 'n derde van die BBP uit en sluit 'n wye verskeidenheid nywerhede in wat wissel van motorvoertuie, staal en petrochemikalieë tot rekenaars, vliegtuie en verbruiksgoedere. Brasilië was in 2001 die sesde belangrikste produsent van koelkaste (3,4 miljoen eenhede), die sewende belangrikste produsent van televisietoestelle (5,5 miljoen eenhede) en die elfde belangrikste produsent van motors (1,5 miljoen eenhede) ter wêreld.

Met die verhoogde stabiliteit van die Plano Real, het Brasiliaanse en [[Multinasionaal|multinasionale]] ondernemings hul beleggings in nuwe toerusting en tegnologie drasties verhoog. 'n Groot hoeveelheid van hierdie beleggings is afkomstig vanaf [[Noord-Amerika]]anse ondernemings. Brasilië het ook 'n diverse en gesofistikeerde diensteverskaffingssektor. Tydens die 1990's het die bankwese soveel as 16% tot die BBP bygedra. Ten spyte van die feit dat die finansiële dienstesektor 'n groot opknappingsproses ondergaan, verskaf dit 'n wye reeks dienste en lok dit verskeie nuwe spelers in die mark. Die effektebeurse van São Paulo en Rio de Janeiro is ook in die proses van konsolidasie.

Alhoewel Brasilië se ekonomie progressief is en baie belangrik vir die streek is, is die probleme wat met korrupsie, [[armoede]] en ongeletterdheid gepaard gaan, steeds groot struikelblokke vir verdere ontwikkeling.

=== Huidige verwikkelinge ===
[[Lêer:Territorial waters - Brazil.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Brasilië]]
Na vele dekades van hoë [[inflasie]] en verskeie pogings om dit te beheer, het Brasilië in Julie 1994 'n ekonomiese stabiliseringsprogram onderneem, die Real Plan, tydens die administrasie van Itamar Franco. Die inflasiekoers wat byna 5&amp;nbsp;000% bereik het aan die einde van 1993, het skerp gedaal en in 1998 'n laagtepunt van 2,5% bereik. Die bekragtiging van die Fiskale Verantwoordelikheidswet in 2000 het die [[fiskaal|fiskale]] dissipline van die plaaslike en federale regerings verbeter al was dit ten koste van broodnodige belegging in [[infrastruktuur]] en verbetering van maatskaplike dienste. Tydens die bewind van Fernando Henrique Cardoso (1995–2002), het die regering pogings aangewend om die staatsgedomineerde ekonomie om te skakel na 'n meer markgedrewe een. Die Kongres het verskeie wysigings tot wetgewing goedgekeur om die ekonomie meer toeganklik te maak vir verhoogde deelname deur die privaatsektor en die betrokkenheid van buitelandse beleggers aan te moedig. Teen die einde van 2003 het Brasilië se privatiseringsprogram, wat die verkoop van staal-, elektrisiteits- en telekommunikasiefirmas ingesluit het, meer as $90 miljard ingevorder.

In Januarie 1999 het die Brasiliaanse Sentrale Bank aangekondig dat die Real nie meer teen 'n vaste koers teen die [[Amerikaanse dollar]] sou verhandel nie; 'n stap wat 'n grootskaalse devaluasie van die Brasiliaanse geldeenheid meegebring het. Die ekonomie het in 2000 met 4,4% gegroei en 1,3% in 2001. In 2002 het gerugte dat die presidensiële kandidaat wat as die gunsteling beskou was om te wen, Luis Inácio Lula da Silva, nie Brasilië se skuld sou eerbiedig nie, gelei tot 'n vertouenskrisis wat veroorsaak het dat die ekonomie begin agteruitgaan het. Na hy egter verkies is, het Lula sy voorganger se ekonomiese beleid bly volg. In 2003 het president Lula streng maatreëls gevolg en inflasie beheer en surplusse op die lopende rekening nagestreef om sodoende Brasilië se skuldverpligtinge na te kom.

Na 'n toename van 0,5% in die BBP in 2003 het Brasilië 'n sterk groei van 4,9% in 2004 getoon wat ietwat afgeneem het tot 2,3% in 2005; internasionale ekonomiese groei en gevolglike verhogings van uitvoere het bygedra tot hierdie prestasie.

=== Ekonomiese ontwikkeling in 2019 ===
[[Lêer:Santos Aérea.jpg|duimnael|Santos in die deelstaat São Paulo is die besigste seehawe in Latyn-Amerika]]
Danksy suksesvolle privatiserings en die uitreiking van kommersiële konsessies is in die eerste ses maande van 2019 bykomende beleggings ter waarde van R$8,7 miljard (ZAR 31,3 miljard) gemaak. 71 persent van die verwagte totale staatsinkomste (belastinginkomste) vir 2019 kon reeds in die eerste halfjaar ingevorder word.

Die groei van die formele arbeidsmag het in Augustus begin versnel, terwyl die inflasiekoers met omstreeks 3,6 persent redelik laag bly. Die Brasiliaanse Reserwebank was sodoende in staat om die rentekoers tot ses persent te verlaag – 'n nuwe rekordsyfer.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Verwagte reële verandering in persent&lt;ref&gt;Bronne: Banco do Brasil; Bradesco. [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=brasilien-treibt-marktoeffnung-voran,did=2359684.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 4 September 2019: Brasilien treibt Marktöffnung voran. Besoek op 7 November 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191107224117/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t%3Dbrasilien-treibt-marktoeffnung-voran,did%3D2359684.html |date= 7 November 2019 }}&lt;/ref&gt;
! Aanwyser !! 2019 !! 2020
|-
| Bruto binnelandse produk || 0,8 || 2,2
|-
| Inflasiekoers || 3,6 || 3,9
|-
| Invoere (in VSA-$) || 4,5 || 8,7
|-
| Uitvoere (in VSA-$) || 1,2 || 5,0
|-
| Nywerheidsproduksie || 0,6 || 2,5
|-
| Verbruik || 1,3 || 2,5
|-
| Beleggings || 3,0 || 5,5
|-
| Wisselkoers (R$/VSA-$, teen die einde van die jaar) || 3,8 || 3,8
|}

=== Kwelvrae ===
[[Lêer:Vidigal, Rio de Janeiro, Brazil.jpg|duimnael|Die krotbuurt (''favela'') Vidigal lê digby welvarende woonbuurte van Rio de Janeiro]]
Die ekonomie staar steeds ernstige uitdagings in die gesig en belangrike hervormings moet nog geïmplementeer word. Ernstige probleme met betrekking tot swak infrastruktuur, inkomsteverdeling, lae kwaliteit openbare dienste, korrupsie, sosiale konflikte en regeringsburokrasie dreig om ekonomiese groei te kniehalter. Die interne openbare skuldlas het 'n hoogtepunt bereik en openbare uitgawes is ook verhoog. Belastings verteenwoordig reeds 'n noemenswaardige deel van die nasionale inkomste en is 'n swaar las vir alle sosiale klasse en verlaag die geleenthede vir belegging. Verder word entrepreneurskap in die wiele gery deur hoë lisensiekostes en komplekse goedkeuringsprosesse. Die huidige ekonomiese groei is laer as dié van vergelykbare Latyns-Amerikaanse lande, asook dié van die Volksrepubliek China en Indië. Brasilië het elf posisies op die [[Wêreldekonomiese Forum]] se ranglys vir Groei Mededingendheidsindeks gesak tussen 2003 tot 2005.

Brasilië se landbousektor trek voordeel uit die stygende wêreldmarkpryse vir onder meer [[vleis]] en soja en dié land het tot een van die grootste uitvoerders van landbouprodukte ter wêreld ontwikkel. Die uitbreiding van veeteelt en sojaverbouing het egter rampsalige gevolge vir die Brasiliaanse reënwoud. Volgens amptelike statistieke is tussen Augustus 2003 en Augustus 2004 meer as 26&amp;nbsp;000 vierkante kilometer se tropiese woud afgekap om plek te maak vir sojavelde.

Die probleem van grootskaalse ontbossing, wat bydra tot die heersende koers van globale verhitting, het gedurende die presidentskap van Luis Inácio Lula da Silva nog vererger. Volgens natuurbewaringsorganisasies beloop die jaarlikse verlies aan bosgebiede as gevolg van kap-en-brand-praktyke, houtontginning, sojaverbouing, veeteelt en padbou nou jaarliks byna 30&amp;nbsp;000 vierkante kilometer.

=== Geldeenheid ===
{{Hoofartikel|Real}}
[[Lêer:100 reais 2012 verso.png|duimnael|'n Brasiliaanse 100 Reais-banknoot]]
Brasilië se huidige [[geld]]eenheid is die Brasiliaanse real (meervoud: ''Reais'', simbool: R$). Daar is banknote ter waarde van R$1 (wat geleidelik ten gunste van muntstukke uitgefaseer word), R$2, R$5, R$10, R$20, R$50 en R$100. Vanweë die hoë inflasiekoerse van die verlede word tans net beelde van Brasiliaanse diere op die banknote gebruik – die vroeëre hiperinflasie en gereelde vervanging van banknote het daartoe gelei dat afbeeldings van bekende persoonlikhede uit die Brasiliaanse geskiedenis as minder geskik geag is, aangesien die snel wisselende ontwerpe nie meer as 'n verering sou kon beskou word nie.

Real-muntstukke in verskillende groottes en kleure word ter waarde van 1, 5, 10, 25 en 50 Centavos en 1 Real geslaan.

As gevolg van die hoë inflasiekoerse gedurende die 1980's en vroeë 1990's was dié land gedwing om sy geldeenheid verskeie kere te verander. Tot in 1986 was die Brasiliaanse cruzeiro in gebruik; in hierdie jaar is drie nulle volgens 'n ekonomiese hervormingsplan geskrap en 'n nuwe geldeenheid, die cruzado, ingevoer. Enkele jare later is nog eens drie nulle geskrap by die invoering van nog 'n nuwe geldeenheid, die ''cruzado novo'' (&quot;nuwe cruzado&quot;). In 1990 is die cruzado novo met die herinvoer van die cruzeiro uitgefaseer, maar as gevolg van die heersende hiperinflasie is ook by hierdie geldeenheid in 1993 weereens drie nulle geskrap om die cruzeiro real in te voer.

Met 'n nuwe monetêre beleid is die huidige geldeenheid Real in 1994 ingevoer. Die jaarlikse inflasiekoerse het sedertdien duidelik afwaarts gebeur, en Brasiliane het nou aan 'n stabiele geldeenheid gewoond geraak. Op 10 April 2018 was 1 Brasiliaanse real se waarde gelyk aan ZAR3,53.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&amp;From=BRL&amp;To=ZAR ''www.xe.com: XE Currency Converter: BRL to ZAR. Besoek op 10 April 2018'']&lt;/ref&gt;

=== Handel met Suid-Afrika ===
Die aansienlike uitbreiding van die volume van die sogenaamde Suid-Suid-handel was een van die merkwaardigste verskynsels in vroeë 21ste eeuse wêreldekonomie. So is ook handels- en beleggingsbande tussen [[Suid-Afrika]] en Brasilië – die leidende ekonomiese moondhede op hulle vastelande – aanmerklik verstewig. Ondanks enkele terugslae soos die wêreldwye finansiële krisis in 2008/2009 en 'n geskil oor Brasiliaanse vleisuitvoere na Suid-Afrika het die twee lande verskillende komparatiewe voordele in die internasionale handel (dit wil sê elkeen kan bepaalde goedere en dienste goedkoper en doeltreffender vir die wêreldmark verskaf) wat baie geleenthede vir tweerigtinghandel en beleggings bied. Brasilië is vir Suid-Afrika reeds die belangrikste handelsvennoot in Latyn-Amerika – al het dit in 2009 nog slegs een persent van die RSA se totale buitelandse handel verteenwoordig. Suid-Afrika voer hoofsaaklik masjiene en uitrusting, minerale en chemiese produkte na Brasilië uit en voer dierprodukte, voedsel en [[tabak]]produkte van daar in.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.tradeforum.org/South-Africa-and-Brazil-Furthering-South-South-Trade/ ''South Africa and Brazil: Furthering South-South trade''. In: ''International Trade Forum Magazine – the Quarterly Magazine of the International Trade Centre'', issue 2/2010. Besoek op 10 April 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207182236/http://www.tradeforum.org/south-africa-and-brazil-furthering-south-south-trade/ |date= 7 Februarie 2018 }}&lt;/ref&gt;

== Sosiale en ekologiese vraagstukke ==
[[Lêer:RiodeJaneiro-Favela.jpg|duimnael|[[Rocinha]], 'n ''favela'' in Rio de Janeiro]]
Ten spyte daarvan dat Brasilië 'n groot land is wat ryk is aan natuurlike hulpbronne en 'n baie groot ekonomie, leef meer as 22 miljoen Brasiliane in klaaglike armoede. Die syfer is baie hoër as diegene wat in betreklike armoede leef ook by die syfer ingesluit word. Dit is 'n kritiese kwessie en word deels toegeskryf aan dié land se ekonomiese wanverdeling, een van die hoogste ter wêreld volgens die [[Gini-koëffisiënt]]indeks. Armoede in Brasilië is die sigbaarste in die talle ''favelas'', 'n groot aantal krotbuurte in dié land se metropolitaanse gebiede en ook op die afgeleë platteland waar daar bitter min ekonomiese en maatskaplike vooruitgang plaasvind. Die Noordoostelike streek het kroniese probleme vanweë die halfwoestynklimaat in die binneland en die periodieke droogtes beïnvloed miljoene mense.&lt;ref&gt;{{pt}} [http://www.fundaj.gov.br/docs/pe/pe0114.html Ministério da Educação – Fundação Joaquim Nabuco: ''Seca no Nordeste Brasileiro''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061118031514/http://www.fundaj.gov.br/docs/pe/pe0114.html |date=18 November 2006 }}&lt;/ref&gt;

Die mees onlangse pogings om hierdie probleme aan te pak is uitgevoer deur president Luiz Inácio Lula da Silva, wat 'n program genaamd Fome Zero voorgestel het om hongersnood uit te wis en het 'n begroting saamgestel vir handjievol programme vir die verspreiding van welvaart, daar is egter baie bespreking en kritiek oor die doeltreffendheid van die stappe.

In die afgelope 12 jaar is Brasilië se belastingkoerse geleidelik opgestoot van rondom 28% van dié land se BBP tot meer as 37%.&lt;ref&gt;{{pt}} [http://impostos.portaleconomia.com.br/ Portal Economia – Os Impostos no Brasil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222080554/http://impostos.portaleconomia.com.br/ |date=22 Desember 2008 }}&lt;/ref&gt; Ten spyte hiervan was daar onvoldoende (en in sommige gevalle geen) verbetering in openbare dienste wat deur federale of die meeste deelstaats- en munisipale regerings verskaf word nie.&lt;ref&gt;{{pt}} [http://www.fzort.org/mpr/stuff/crescebrasil.html www.fzort.org – ''Por que o Brasil não cresce?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121201135715/http://www.fzort.org/mpr/stuff/crescebrasil.html |date= 1 Desember 2012 }}&lt;/ref&gt;

Ongeveer 16 miljoen mense in Brasilië word amptelik as ongeletterd beskou.&lt;ref&gt;{{pt}} [http://noticias.terra.com.br/brasil/interna/0,,OI110852-EI994,00.html www.terra.com.br: ''Brasil tem 16 milhões de analfabetos'']&lt;/ref&gt;

=== Geweld as determinant in Brasilië se kultuur en leefstyl ===
[[Lêer:Murder Rio.JPG|duimnael|'n Jong man is by 'n vulstasie in die kop geskiet]]
Geweld was van die begin van die Europese kolonisasie af 'n draad wat deur die Brasiliaanse geskiedenis geloop het – aanvanklik geïnstitusionaliseer in slawerny, waarby Brasilië die laaste westerse land was wat dit afgeskaf het. Slawerny as die gewdwonge verskuiwing van mense, kulture en leefstyle van een vasteland na 'n ander het van Brasilië 'n multi-etniese sameglewing gemaak. Maar selfs ná die afskaffing van slawerny het onderdrukking en geweld 'n donker skadu oor die hele Brasiliaanse samelewing gegooi wat ook vandag nog dikwels in die land se rasseverhoudinge weerspieël word – soms op 'n baie subtiele manier, soms as openlike diskriminasie.

Al is Brasilië 'n volwaardige demokrasie waarin alle burgers gelyke regte het, ervaar swart Brasilianers nog baie vorme van sosiale ongelykheid en benadeling – in die land se regstelsel, gesondheidssorg, lewensverwagting, toegang tot onderwys, werksgeleenthede en bepaalde vorme van vryetydsbesteding. Soos velkleur in skakerings wissel, word die pyn van diskriminasie in verskillende grade ervaar.

Nogtans het die Brasiliaanse samelewing op verskillende terreine 'n inklusiewe benadering tot ras, etnisiteit en klas bevorder. So het kulturele verskynsels, wat aanvanklik beperk was tot swart gemeenskappe, deel van die Brasiliaanse hoofstoomkultuur geword – soos byvoorbeeld [[capoeira]], 'n danskultuur wat oorspronklik deur swart slawe as 'n soort gevegskuns ontwikkel is, maar intussen ook aanklank by ander etniese groepe vind; die godsdiens candomblé; samba-dans; en sokker.

=== Misdaad ===
[[Lêer:Palioviatura pmesp.jpg|duimnael|Motors van São Paulo se polisie]]
In die afgelope paar dekades het [[misdaad]] dwarsoor Brasilië handuit geruk. Brasiliaanse moordsyfers is vier keer hoër as dié in die VSA en die meeste misdaad bly onopgelos. Misdaad op straat verteenwoordig 'n groot kopseer vir plaaslike inwoners, veral in die aande waar rooftogte op die plattelandse paaie algemeen is. In Rio de Janeiro word die misdaadsituasie as krities beskou. Skietgevegte in die krotbuurte tussen die polisiemagte en kriminele of tussen kriminele bendes gebeur dikwels en neem dikwels die afmetings van [[Guerilla-oorlogvoering|guerilla-oorloë]] aan. Die munisipale regering het geen beheer in die krotbuurte nie, wat dikwels deur dwelmhandelaars regeer word. Ontvoerings kom ook algemeen in Brasiliaanse stede voor en dié land het een van die hoogste ontvoeringsyfers wêreldwyd.

Op 20 Augustus 2007 het die destydse president Luiz Inácio Lula da Silva 'n nuwe regeringsprogram aangekondig wat op doeltreffende misdaadbestryding gemik was. Oor 'n tydperk van vyf jaar het die Brasiliaanse regering sowat 6,7 miljard R$ (24,8 miljard ZAR) bestee vir die oprigting van 160 nuwe gevangenisse, die verbetering van [[polisie]]manne en -vroue se werksomstandighede en sosiale maatreëls. Die program het die indiensneming van meer polisiepersoneel en 'n verbeterde opleiding behels, maar ook die bestryding van armoede in die krotbuurte van Brasiliaanse metropole wat die ergste onder misdaad ly. Dit was die eerste keer dat Brasilië 'n poging aangewend het om misdaad ook met sosiale maatreëls onder beheer te kry.&lt;ref&gt;{{de}} dpa, Financial Times Deutschland, 22 Augustus 2007&lt;/ref&gt;

=== Pesdoders ===
Net soos die eenmalige Amerikaanse president Donald Trump geniet ook Brasilië se voormalige staatshoof Jair Bolsonaro die steun van groot agribesighede en chemiese ondernemings wat pesdoders vervaardig. Terwyl die gebruik van omstrede pesdoders in Brasilië reeds in die tydperk tussen 1990 en 2016 met 770 persent gegroei het, is toelatingsvereistes vir nuwe pesdoders vroeg in 2019 verder verslap en 290 nuwe produkte toegelaat – ondanks die feit dat sowat veertig persent van die land se pesdoders deur Greenpeace as &quot;hoogs giftig&quot; beskryf word en 32 persent daarvan in die Europese Unie verbode is. [[Glifosaat]], die mees gebruikte pesdoder op die Brasiliaanse mark, is in baie ander lande reeds verbied, hoewel nie om wetenskaplike redes nie.

Mense en diere betaal 'n hoë prys vir die regering se onverantwoordelike beleid. Die Brasiliaanse Departement van Gesondheid het in 2018 15&amp;nbsp;018 gevalle van pesdodervergiftigings vermeld – maar erken dat die ware syfer merkbaar hoër kan wees. In die eerste maande van 2019 het 500 miljoen heuningbye in Suid-Brasilianse deelstate gesterf.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-19/bees-are-dropping-dead-in-brazil-and-sending-a-message-to-humans ''Bloomberg, 19 Augustus 2019: Ecology – Bees Are Dropping Dead in Brazil and Sending a Message to Humans. Besoek op 1 September 2019'']&lt;/ref&gt;

== Boukuns ==
=== Tropiese modernisme ===
[[Lêer:Copan detail (2480994437).jpg|duimnael|Swierige kurwes, in [[beton]] gegiet, was Brasilië se bydrae tot modernistiese boukuns: Oscar Niemeyer se wolkekrabber ''Edifício Copan'' in [[São Paulo]]]]
Toe die befaamde argitek [[Le Corbusier]] in 1929 sy eerste besoek aan Rio de Janeiro gebring het, was Brasilië vir hom 'n opwindende land – alhoewel dit vir hom in baie opsigte nog agterlik was. Hy het hier enkele lesings gehou vir 'n klein sirkel van goed opgeleides wat oor die nodige kennis van Frans beskik het. Hierdie groep bevoorregtes het die Brasiliaanse argitekte [[Lucio Costa]] en [[Oscar Niemeyer]] ingesluit – twee sleutelpersone vir 'n latere argitektoniese stroming waarna as Brasiliaanse of Tropiese modernisme verwys sou word.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.architonic.com/en/story/susanne-fritz-tropical-modernism-the-masters-of-brazilian-modernism/7000479 ''architonic.com, 12 Mei 2010: Tropical Modernism: The Masters of Brazilian Modernism. Besoek op 30 Mei 2018'']&lt;/ref&gt;

Costa en Niemeyer se eerste opspraakwekkende projek was die Brasiliaanse pawiljoen vir die wêreldtentoonstelling wat in 1939 in [[New York Stad]] gehou is. Vier jaar later het hulle groot belangstelling by argitekte in die [[Noordelike Halfrond]] gewek met hul uitstalling ''Brazil Builds'' wat deur die ''Museum of Modern Art'' georganiseer is. Onder dieselfde naam is vervolgens 'n reisende uitstalling in Europese lande aangebied. Die beplanning en bou van 'n nuwe hoofstad vir Brasilië gedurende die 1950's, [[Brasília]], was die grootste projek van sy soort wat ooit verwesenlik is en onlosmaaklik verbind word met Costa en Niemeyer. Brasília was die hoogtepunt van Brasiliaanse modernisme, maar tragies ook sy einde. Die militêre bewind, wat in Brasilië vanaf die 1960's geregeer het, het baie bekende persoonlikhede, onder wie argitekte soos Niemeyer, in ballingskap gedwing.

== Sport ==
[[Lêer:Brazil and Peru's national rugby union teams.jpg|duimnael|links|Die Brasiliaanse en Peruaanse nasionale rugbyspanne in 2005]]
[[Lêer:Brazil 1970.JPG|duimnael|Die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan]] wat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] gewen het word as die beste nasionale sokkerspan ooit beskou&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2007/07/11/sports/soccer/11poll.html |title=1970 Brazilian Soccer Team Voted Best Ever |publisher=[[The New York Times]] |author=Jack Bell |date=11 Julie 2007 |accessdate=12 September 2025}}&lt;/ref&gt;]]
[[Sokker]] is die nasionale [[sport]]soort van Brasilië&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|isbn=0-226-47683-9 |page=61 |first=John |last=Lowell |title=Ring of Liberation: Deceptive Discourse in Brazilian Capoeira |year=1992 |publisher=University of Chicago Press}}&lt;/ref&gt; en ook die gewildste een.&lt;ref&gt;{{pt}} {{cite web |url=https://jf.jusbrasil.com.br/noticias/74894/futebol-o-esporte-mais-popular-do-brasil-e-destaque-no-via-legal |title=Futebol, o esporte mais popular do Brasil, é destaque no Via Legal :: Notícias |publisher=Jusbrasil.com.br |accessdate=12 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190620230938/https://jf.jusbrasil.com.br/noticias/74894/futebol-o-esporte-mais-popular-do-brasil-e-destaque-no-via-legal |archive-date=20 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan]] is een van die wêreld se suksesvolste spanne en het die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] reeds vyf keer gewen (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]), 'n algehele rekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Football in Brazil |work=Goal Programme |publisher=[[FIFA]] |date=15 April 2008 |url=https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |accessdate=12 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181019135509/https://www.fifa.com/associations/association=bra/index.html |archive-date=19 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Brasilië het dié toernooi tot dusver ook twee keer aangebied (in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]), maar kon albei toernooie nie wen nie. Daarbenewens het Brasilië die [[Sokker-Konfederasiebeker]] vier keer gewen (in [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 1997|1997]], [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005|2005]], [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|2009]] en [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013|2013]]) en in 2013 aangebied. Verskeie sportsoorte soos strandsokker, futsal en footvolley het in Brasilië as variasies van sokker ontstaan.

[[Vlugbal]], [[basketbal]], motorrenne en [[vegkuns]] lok ook groot gehore. Vegkunste soos [[Capoeira]], Vale tudo en Brasiliaanse jiu-jitsu het hul oorsprong in Brasilië en word slegs deur sokker in gewildheid oortref.

[[Rugby]] word in Brasilië sedert 1888 gespeel, solank as wat sokker in dié land beoefen word, maar rugby het nooit die aandag ontvang wat sokker geniet nie. In onlangse jare is rugby een van die snelgroeiende sportsoorte in Brasilië en word veral aan universiteite beoefen. Die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]], bekend as die ''Tupis'', word as Suid-Amerika se vierde beste span ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] beskou&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=1 Januarie 2023}}&lt;/ref&gt; en hulle ding gereeld met ander opkomende rugbyspanne in beide die Amerikaanse Rugbykampioenskap en die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap mee. Brasilië het tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie. Die [[Brasiliaanse nasionale vrouerugbyspan|vrouerugbyspan]] het in [[Vrouerugbywêreldbeker 2025|2025]] wél vir hul eerste [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer, maar hulle is in die groepfase uit die toernooi geskakel.

In motorwedrenne kon drie Brasiliane die [[Formule Een]] tot dusver agt keer wen: [[Emerson Fittipaldi]] twee (in 1972 en 1974), [[Nelson Piquet]] drie (in 1981, 1983 en 1987) en [[Ayrton Senna]] ook drie (in 1988, 1990 en 1991). Sedert 1972 word die [[Brasiliaanse Grand Prix]] veral op die [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos-renbaan]] in São Paulo gejaag.

Rio de Janeiro het die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Somerspele van 2016]] gehuisves, die eerste in Suid-Amerika en die tweede in Latyns-Amerika ná die [[Olimpiese Somerspele 1968|Olimpiese Somerspele van 1968]] in Meksikostad. Aansluitend het dié stad ook die [[Paralimpiese Somerspele 2016|Paralimpiese Somerspele van 2016]] aangebied, die eerste in beide Latyns- en Suid-Amerika.

== Bekende Brasiliane ==
[[Lêer:Oscar Niemeyer.jpg|duimnael|upright|Oscar Niemeyer in 2008]]
* [[Oscar Niemeyer]], argitek
* [[Lucio Costa]], argitek en stadsbeplanner
* [[Adriana Lima]], model
* [[Alessandra Ambrósio]], model
* [[Emídio Brasileiro]], skrywer
* [[Carmen Miranda]], sangeres en akteur
* [[Fernando Meirelles]], filmregisseur
* [[Gisele Bündchen]], model
* [[Joaquim Maria Machado de Assis]], skrywer
* [[Paulo Coelho]], skrywer
* [[Pelé]], sokkerspeler
* [[Ayrton Senna]] – Formule Een-renjaer
* [[Rubens Barrichello]] – Formule Een-renjaer
* [[Emerson Fittipaldi]] – Formule Een-renjaer
* [[Felipe Massa]] – Formule Een-renjaer

== Sien ook ==
* [[Platynse Oorloë]]

== Verwysings ==
: ''Hierdie artikel, of dele daarvan, is vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel, [[:en:Brazil|&quot;Brazil&quot;]]
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Brazil|title=Brazil|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Januarie 2023}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil|title=Brazil|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=1 Januarie 2023}}
* {{de}} Fischer Weltalmanach 2006. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2005
* Green, Beth: A South American cruise.  In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966.

== Eksterne skakels ==
; Ensiklopediese inligting en media
----
{{CommonsKategorie|Brazil|Brasilië}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Brazil|Brasilië}}
; Amptelike webwerwe
----
* {{pt}} [http://www.brasil.gov.br/ ''Portal do Governo Brasileiro – Webwerf van die Brasiliaanse regering'']
; Toerisme
----
* [https://www.visitbrasil.com/ ''Visit Brasil – Embratur | Brazilian Tourist Board'']

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Brasilië}}
| Noord = {{vlagland|Venezuela}} • {{vlagland|Guyana}} • {{vlagland|Suriname}} • {{vlagland|Frans-Guyana}}
| Noordoos = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Kaap Verde}}
| Oos = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Sint Helena}}
| Suidoos = [[Atlantiese Oseaan]] • {{vlagland|Tristan da Cunha}}
| Suid = {{vlagland|Paraguay}} • {{vlagland|Argentinië}} • {{vlagland|Uruguay}}
| Suidwes = {{vlagland|Bolivië}}
| Wes = {{vlagland|Peru}}
| Noordwes = {{vlagland|Colombia}}
}}

{{Lande van Suid-Amerika}}
{{G20}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Brasilie}}
[[Kategorie:Brasilië| ]]
[[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]]</text>
      <sha1>7ktqlgxhzhr0gcgej4irfdnyshtk9eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Windhoek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13052</id>
    <revision>
      <id>3361997</id>
      <parentid>3320037</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90543" sha1="eucun5kp1m5696tyq0xlhwgg5kjne67" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Windhoek • Windhuk'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''Otjomuise'' • ''ǀAi-ǁGams''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[Lêer:Windhoek-Skyline.jpg|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Namibiekaart.png|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Windhoek COA.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Windhoek.gif|90px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Land]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Namibië}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Streke van Namibië|Streek]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Khomas]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[GPS|Koördinate]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|22|34|S|17|5|O}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting ([[Jonker Afrikaner]])'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[1840]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Herstig op ([[Curt von François]])'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[18 Oktober]] [[1890]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Stadsregte|Stadstatus]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[18 Oktober]] [[1965]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Oppervlakte]]:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 5&amp;nbsp;124,2043 [[vierkante kilometer|km²]]&lt;ref name=&quot;2023-sensus&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://census.nsa.org.na/khomas-region/ |title=Khomas Region |publisher=Namibiese Statistiekagentskap |accessdate=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314061249/https://census.nsa.org.na/khomas-region/ |archive-date=14 Maart 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| &amp;nbsp;'''[[Seevlak|Hoogte bo seevlak]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;655&amp;nbsp;m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2023)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 486&amp;nbsp;169&lt;ref name=&quot;2023-sensus&quot; /&gt;
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 95/km²
|-
|&amp;nbsp;'''[[Tydsone]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Suid-Afrikaanse Standaardtyd|SAST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]])
|-
|&amp;nbsp;'''Klimaat'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Tipe
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Halfdroë klimaat
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 19,1&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 23,3 / 13,1&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 367,4&amp;nbsp;mm
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Ndeshihafela Larandja ([[Independent Patriots for Change|IPC]])
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [http://www.windhoekcc.org.na/ ''Windhoek'']
|}

'''Windhoek''' ([[Duits]]: ''Windhuk'', {{Audio|De-Windhoek.oga|luister}}; [[Engels]]: ''Windhoek'', [wɪndhʊk]; [[Herero (taal)|Herero]]: ''Otjomuise'', letterlik: &quot;plek van stoom&quot;; [[Nama]]: ''ǀAi-ǁGams'') is die sentraalgeleë [[hoofstad]] van [[Namibië]] en lê in die [[Khomas]]streek. Die stad is ongeveer 1&amp;nbsp;655&amp;nbsp;m bo [[seespieël]]. Dit beslaan 'n oppervlakte van 5&amp;nbsp;124&amp;nbsp;km² en volgens die 2023-sensus het dit 'n bevolking van 486&amp;nbsp;169 gehad.&lt;ref name=&quot;2023-sensus&quot; /&gt;

[[Lêer:Windhuk Independence Memorial Museum Blick auf die Christuskirche 3.jpg|duimnael|links|Windhoek se stadsentrum met die [[Christuskerk, Windhoek|Christuskerk]] gesien vanaf die Onafhanklikheidsgedenkmuseum]]
Die stad het ontstaan by die plek van 'n permanente warmwaterbron wat bekend was aan die plaaslike herderstamme. Dit het spoedig ontwikkel nadat [[Jonker Afrikaner]], [[kaptein]] van die [[Oorlam]], hom daar gevestig en 'n steenkerk vir sy gemeenskap opgerig het. In die daaropvolgende dekades het talle oorloë en gewapende vyandelikhede gelei tot die verwaarlosing en vernietiging van die nuwe nedersetting. In 1890 is Windhoek herstig deur die Keiserlike Duitse leër-majoor [[Curt von François]], toe die gebied deur die [[Duitse Keiserryk]] gekoloniseer is en dit die hoofstad van [[Duits-Suidwes-Afrika]] geword het. Tussen 1920 en 1990 was die stad die administratiewe sentrum van [[Suidwes-Afrika]] in die [[Unie van Suid-Afrika]] en is sedert die onafhanklikheidwording van Namibië op 21 Maart 1990 die hoofstad.

Die stad is geleë in die Windhoek-bekken, naby die land se geografiese middelpunt, omsluit deur die [[Erosberge]] in die noordooste, die [[Auasberge]] in die suide en die [[Khomashoogland]] in die weste. Met sowat 20% van die Namibiese totale bevolking is Windhoek verreweg die belangrikste ekonomiese sentrum van die land en ook die sentrale knooppunt in die Namibiese vervoerstelsel. Byna al die Namibiese of in Namibië aktiewe maatskappye het hul hoofkantoor in Windhoek, wat ook 'n voortgesette immigrasie uit ander dele van die land tot gevolg het en op sy beurt Windhoek se sentrale posisie verder onderstreep. Vandag is Windhoek 'n moderne stad wat Duitse en Afrika-invloede meng.

== Etimologie ==
Die [[Afrikaans]]e naam &quot;Windhoek&quot; is afgelei van winderige hoek; die [[Nama|Khoekhoegowab]]-naam ''ǀAe-ǁGams'' beteken &quot;warmbron&quot; en verwys na die voormalige warmwaterbronne in die streek. Die [[Herero (taal)|Otjiherero]]-naam van die stad ''Otjomuise'' beteken &quot;plek van rook&quot;. Ander voormalige stadsname is ''Queen Adelaide’s Bath'' (deur [[James Edward Alexander]]), ''Barmen'' (deur [[Carl Hugo Hahn]] van die [[Rynse Sendinggenootskap]]), ''Concordiaville'' (volgens [[Joseph Tindall]] van [[Metodisme]]) en ''Wind Hoock'' (deur [[Jan Jonker Afrikaner]]).&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Conny von Dewitz |title=Windhoek – Der kleine Stadtführer |year=2009 |isbn=978-3-941602-17-5}}&lt;/ref&gt; Volgens 'n teorie het kaptein [[Jonker Afrikaner]] Windhoek genoem na die [[Groot-Winterhoekberge]] by [[Tulbagh]] in [[Suid-Afrika]], waar sy voorsate gebly het. Die eerste bekende verwysing na die naam ''Windhoek'' was in 'n brief deur Jonker Afrikaner aan Joseph Tindall wat dateer op 12 August 1844.&lt;ref name=&quot;DierksK1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.klausdierks.com/images/Khauxanas/1introduction.htm |title=The History of ǁKhauxaǃnas. Introduction. |author=Klaus Dierks |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Aan die begin van die Duitse koloniale bewind is die skryfwyses ''Windhuk'' en ''Windhoek'' ewe gebruik. Deur [[Theodor Leutwein]] se regeringsbevel wat op 14 Mei 1903 in werking getree het, het ''Windhuk'' die enigste amptelike naam geword. Ná die Suid-Afrikaanse verowering is die amptelike naam in 1918 na ''Windhoek'' verander, terwyl Duits een van die ampstale gebly het. In die Duitse taalgebruik buite Namibië word steeds die skryfwyse ''Windhuk'' gebruik en ook amptelik deur die Duitse Buitelandse Kantoor gebruik.&lt;ref&gt;{{de}} {{en}} {{cite web |url=https://windhuk.diplo.de/Vertretung/windhuk/de/Startseite.html |title=Welcome to the German Embassy in Namibia! |publisher=[[Duitse Ambassade in Windhoek]] |accessdate=16 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171216001316/http://www.windhuk.diplo.de/Vertretung/windhuk/de/Startseite.html |archive-date=16 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Vroeë nedersetting ===
[[Lêer:Windhoek ende 19 jahrhundert.jpg|duimnael|Windhoek aan die einde van die 19de eeu]]
[[Lêer:Windhuk.jpg|duimnael|Windhoek tydens die Duitse koloniale tyd, voor 1908]]
[[Lêer:Windhuk stamp.jpg|duimnael|Seëls vir die [[Duits-Suidwes-Afrika]] geposmerk ''Windhuk'']]
[[Lêer:Kirche denkmal nam.jpg|duimnael|Die [[Christuskerk, Windhoek|Christuskerk]] en Ruiterstandbeeld in Windhoek dateer uit die Duitse koloniale tydperk, maar die gedenkteken is einde 2013 verwyder&lt;ref name=&quot;val&quot;&gt;{{af}} {{cite web |url=https://www.republikein.com.na/nuus/ruiter-val-op-heiligste-dag |title=Ruiter val op heiligste dag |publisher=[[Republikein]] |date=27 Desember 2013 |accessdate=1 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701202436/https://www.republikein.com.na/kultuur/ruiter-val-op-heiligste-dag.216286 |archive-date=1 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
Die gebied rondom Windhoek is reeds sedert etlike duisende jare deur die [[Boesman|San]] bevolk.&lt;ref name=&quot;Dierks&quot;&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.klausdierks.com/Geschichte/1.htm |title=Vorgeschichtliche Zeit Chronologie der namibischen Geschichte |publisher=klausdiers.com |author=Klaus Dierks |date=2 Januarie 2005 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1840 het [[Jonker Afrikaner]] 'n [[Oorlam]]-nedersetting by Windhoek gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://cape-slavery-heritage.iblog.co.za/category/new-creole-identities/page/4/ |title=The Orlams Afrikaners – the Creole Africans of the Garieb |publisher=Cape Slavery Heritage |accessdate=8 Julie 2010 |archive-date=12 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312103018/http://cape-slavery-heritage.iblog.co.za/category/new-creole-identities/page/4/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Sy en sy volgelinge het naby een van die hoofwarmwaterbronne gebly, geleë in die huidige voorstad [[Klein Windhoek]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author1=Victor L Tonchi |author2=William A Lindeke |author3=John J Grotpeter |title=Historical Dictionary of Namibia |url=https://books.google.de/books?id=Mls4H1mnN_0C&amp;redir_esc=y |edition=2 |series=Historical Dictionaries of Africa, African historical dictionaries |year=2012 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-7990-4 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hy het 'n steenkerk opgerig met plek vir sowat 500 mense; dit is ook as 'n skool gebruik. Twee [[Rynse Sendinggenootskap|Rynse]] [[sendeling]]e, [[Carl Hugo Hahn]] en [[Franz Kleinschmidt|Franz Heinrich Kleinschmidt]], het laat in 1842 daar begin werk. Twee jaar later is hulle verdryf deur twee Metodiste, Richard Haddy en Joseph Tindall.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Heinrich Vedder |title=Das alte Südwestafrika. Südwestafrikas Geschichte bis zum Tode Mahareros 1890 |year=1997 |edition=7 |publisher=Namibia Scientific Society |location=Windhoek |isbn=0-949995-33-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DierkbioA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.klausdierks.com/Biographies/Biographies_A.htm |title=Biographies of Namibian Personalities, A (entry for Jonker Afrikaner) |publisher=klausdiers.com |author=Klaus Dierks |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tuine is aangelê en Windhoek het vir 'n rukkie floreer. 'n Reeks oorloë tussen die [[Namas]] en [[Herero]]'s het uiteindelik die nedersetting verwoes. Ná 'n lang afwesigheid het Hahn in 1873 Windhoek weer besoek en hy was ontsteld van die feit dat niks van die stad se voormalige welvaart oorgebly het nie. In Junie 1885 het 'n [[Switserland|Switserse]] [[plantkundige]] slegs [[Rooijakkals|jakkalse]] en verhongerde [[tarentale]] tussen verwaarloosde vrugtebome gevind.&lt;ref name=&quot;windhoekcc&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.windhoekcc.org.na/default.aspx?page=30 |title=The History of Windhoek |publisher=Windhoekse Stadsraad |accessdate=21 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221153905/http://www.windhoekcc.org.na/default.aspx?page=30 |archive-date=21 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Koloniale tydperk ===
{{Hoofartikel|Duits-Suidwes-Afrika}}
{{Sien ook|Namibiese volksmoord 1904-1908}}
In 1878 het die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] die langs die kus geleë [[Walvisbaai]] saam met die [[Pikkewyn-eilande]] geannekseer en hulle in 1884 by die [[Kaapkolonie]] ingelyf, maar nie belanggestel in die hinterland nie. 'n Versoek deur handelaars uit [[Lüderitzbaai]] het gelei tot die 1884-verklaring, waarin 'n Duitse [[protektoraat]] oor die latere Duits-Suidwes-Afrika (''Deutsch-Südwestafrika'') afgekondig is, die huidige Namibië. In 1890 is die Duitse kolonie se grense bepaal en die [[Duitse Keiserryk]] het 'n beskermkorps, die ''Schutztruppe'' onder majoor [[Curt von François]], ontplooi om orde te handhaaf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Roman Adrian Cybriwsky |title=Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture |url=https://archive.org/details/capitalcitiesaro0000cybr |publisher=ABC-CLIO |location=VSA |year=2013 |pages=[https://archive.org/details/capitalcitiesaro0000cybr/page/338 338]}}&lt;/ref&gt; Von François het sy [[garnisoen]] gestasioneer in Windhoek wat strategies geleë was in 'n buffer tussen die strydende Namas en Herero's.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/verona-the-last-grandchild-of-von-francois/ |title=Verona, the last grandchild of Von François |publisher=[[The Namibian]] |author=Ester Mbathera, Tutaleni Pinehas |page=6 |date=17 November 2021 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die twaalf sterk fonteine het water voorsien vir die verbouing van produkte en graan.

Die koloniale Windhoek is gestig op 18 Oktober 1890, toe Von François die fondamentsteen aan die fort aangebring het, nou bekend as die [[Alte Feste]] (Ou Fort).&lt;ref name=&quot;DierkbioV&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.klausdierks.com/Biographies/Biographies_V.htm |title=Biographies of Namibian Personalities, V (entry for Curt von François) |publisher=klausdiers.com |author=Klaus Dierks |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;curtfarewell&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63728105 |title=Namibia pulls down German colonial officer's statue in Windhoek |publisher=[[BBC]] |author=Farouk Chothia |date=23 November 2022 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná 1907 het die ontwikkeling versnel nadat inheemse mense van die platteland hulle in die groeiende stad gevestig het op soek na werk. Meer en meer Europese setlaars het uit Duitsland en Suid-Afrika aangekom. Besighede is opgerig langs die Kaiserstraße (nou die Onafhanklikheidslaan) en langs die dominante bergrug oor die stad. Teen hierdie tyd is ook Windhoek se drie kastele, [[Heinitzburg]], [[Sanderburg]] en [[Schwerinsburg]], deur [[Wilhelm Sander]] gebou. Die Duitse koloniale owerheid het baie geld aan die ontwikkeling van die stad bestee en vandag huisves dit steeds pragtige geboue uit die Duitse koloniale tydperk soos die [[Christuskerk, Windhoek|Christuskerk]] en die [[Tintenpalast]] (letterlik &quot;Inkpaleis&quot;). Die Duitse atmosfeer, vermeng met talle ander kulturele elemente, leef tot vandag toe voort en dit is vandag die tuiste van die enigste Duitse [[Koerant|dagblad]] in Afrika, die ''[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]]'' en 'n groot Duitse privaatskool, die Deutsche Höhere Privatschule (DHPS).

=== Suid-Afrikaanse administrasie ná die Eerste Wêreldoorlog ===
{{Hoofartikel|Suidwes-Afrika-veldtog|Suidwes-Afrika|Namibiese Onafhanklikheidsoorlog}}
Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] in 1918 het die Duitse koloniale bewind in Duits-Suidwes-Afrika tot 'n einde gekom, nadat dit saam met Windhoek tydens die Suidwes-Afrika-veldtog reeds in 1915 deur die [[Unie van Suid-Afrika]] verower is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Windhoek|title=Windhoek|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tot en met die einde van die oorlog is die stad geadministreer deur 'n Suid-Afrikaanse militêre regering, waarvolgens geen verdere ontwikkeling plaasgevind het nie.&lt;ref name=CoWnew&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.windhoekcc.org.na/tour_history_heritage.php |title=The History of Windhoek |publisher=Windhoekse Stadsraad |accessdate=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029074218/http://www.windhoekcc.org.na/tour_history_heritage.php |archive-date=29 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1920 is die gebied luidens die [[Verdrag van Versailles]] as 'n [[Volkebond]]mandaat onder Suid-Afrikaanse beheer geplaas.&lt;ref name=&quot;geography&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.jstor.org/stable/40572467 |title=Walvis Bay: exclave no more |publisher=Geography |author=Ieuan Griffiths |volume=79 |number=4 |pages=354 |date=Oktober 1994 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] was meer kapital beskikbaar om die gebied se ekonomie te verbeter. Ná 1955 is groot openbare projekte aangepak soos die oprigting van nuwe skole en hospitale, die teer van die stad se paaie ('n projek wat in 1928 met die Kaiserstraße begin is) en die bou van damme en pyplyne om die watertoevoer te stabiliseer.&lt;ref name=&quot;windhoekcc&quot; /&gt; In 1958 het die stad die wêreld se eerste drinkwaterbehandelingsaanleg in gebruik geneem, wat rioolwater herwin en dit direk in die stad se watervoorsiening gelei het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://ag.arizona.edu/oals/ALN/aln56/dupisani.html |title=Surviving in an arid land: Direct reclamation of potable water at Windhoek's Goreangab Reclamation Plant |publisher=Universiteit van Arizona |author=Petrus Du Pisani |accessdate=6 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606065428/http://ag.arizona.edu/oals/ALN/aln56/dupisani.html |archive-date=6 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op 1 Oktober 1966 het die destydse administrateur van Suidwes-Afrika aan Windhoek die gebruik van 'n wapen toegestaan, wat op 2 Oktober 1970 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer is. Oorspronklik was 'n gestileerde [[aalwyn]] die hoofembleem, maar dit is op 15 September 1972 in 'n natuurlike aalwyn verander ([[Mopanie-aalwyn]]). Dit word beskryf as &quot;'n Windhoekse aalwyn met 'n tros van drie blomme op 'n eiland. Helmteken: 'n Muurkroon in heraldiese goud. Leuse: ''SUUM CUIQUE'' (&quot;Ieder sy eie&quot;)&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/na-wind.html |title=Windhoek (Namibia) |publisher=Flags of the World |author=Bruce Berry |date=12 Februarie 2014 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Op 18 Oktober 1965, ter geleentheid van Windhoek se 75ste herstigtingsdag deur Von François, is amptelik [[Stadsregte|stadstatus]] toegeken.&lt;ref name=Stadtrecht&gt;{{de}} {{cite news |title=Windhoek erhielt heute Stadtrechte |publisher=[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]] |date=18 Oktober 1965 |edition=2015-herdruk}}&lt;/ref&gt; Een jaar later het die Namibiese Onafhanklikheidsoorlog tussen [[SWAPO]] en [[Suid-Afrika]] uitgebreek nadat die [[Verenigde Nasies]] die Suid-Afrikaanse regering van sy mandaat ontneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.onwar.com/aced/data/november/namibia1966.htm |title=Namibian War of Independence 1966–1988 |publisher=Armed Conflict Events Database |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1971 het die Namibiese algemene kontrakwerkersstaking in Windhoek begin ten einde van die kontrakarbeidstelsel se beëindiging, [[apartheid]] teen te staan en Namibiese onafhanklikheid te eis.&lt;ref name=&quot;general&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=Barbara Rogers |title=Namibia's General Strike |url=https://www.jstor.org/stable/4185227 |journal=Africa Today |date=1972 |volume=19 |issue=2 |pages=3–8 |issn=0001-9887 |jstor=4185227}}&lt;/ref&gt;

=== Sedert Namibiese onafhanklikwording ===
Met Namibiese onafhanklikwording in 1990 het Windhoek die hoofstad asook die provinsiale setel van die sentrale [[Khomas]]streek geword. Sedert onafhanklikheid en die einde van oorlogvoering het die stad 'n spoedige groei en ontwikkeling ervaar. Vandag is Windhoek die opvoedkundige, administratiewe, handels-, nywerheids- en kommunikasiesentrum van die land. Die hoofstraat, Kaiserstraße, is na onafhanklikheid herdoop in Onafhanklikheidslaan, so ook talle ander strate na vryheidsvegters en Afrikaleiers. Die huidige geskatte bevolking beloop 316&amp;nbsp;000 (volgens ''World Gazetteer''). In 1991 is die [[Verklaring van Windhoek]] opgestel wat pleit vir onafhanklike, pluralistiese media en persvryheid in Afrika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201104/20110429ATT18422/20110429ATT18422EN.pdf |title=Declaration of Windhoek |publisher=[[Europese Parlement]] |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Ekonomie en infrastruktuur ==
[[Lêer:Windhoek aerial.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Sentraal-Windhoek, die ekonomiese sentrum van Namibië]]
[[Lêer:Street Market in Namibia - Windhoek.jpg|duimnael|Straatmark vir toeriste in Namibië]]
[[Lêer:The Heart of Windhoek.jpg|duimnael|'n Deel van Windhoek]]
Die stad is die administratiewe, kommersiële en industriele sentrum van Namibië. Volgens 'n 1992/93-studie verskaf Windhoek meer as die helfte van die Namibiese nielandbou-werksgeleenthede, sy nasionale aandeel aan indiensneming in nutsdienste beloop 96%, in vervoer en kommunikasie 94%, finansies en besigheidsdienste 82%.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.polytechnic.edu.na/academics/schools/engine_infotech/civil/lecturing/upd410s_module/(11.4)Windhoek%20Structure%20Plan%20Report.pdf |title=The Windhoek Structure Plan |year=1996 |publisher=City of Windhoek |page=6 |accessdate=2 Julie 2013}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Weens die stad se relatiewe grootte&lt;ref&gt;Die tweede grootste stad in Namibië, [[Walvisbaai]], het 'n bevolking van 43&amp;nbsp;700: {{cite web |url=http://www.newera.com.na/article.php?articleid=14109 |title=ELECTIONS 2010: Erongo regional profile |publisher=[[New Era (Namibië)|New Era]] |date=16 November 2010 |accessdate=6 September 2012 |archive-url=https://archive.ph/20120906113042/http://www.newera.com.na/article.php?articleid=14109 |archive-date=6 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; is Windhoek in alle opsigte die sosiale, ekonomiese en kulturele sentrum van die land. Feitlik elke nasionale onderneming se hoofkantoor, die [[Universiteit van Namibië]], asook die land se enigste teater en al die groot media en finansiële liggame is hier gesetel.&lt;ref name=profile&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.newera.com.na/article.php?articleid=14052 |title=ELECTIONS 2010: Khomas Region profile |publisher=[[New Era (Namibië)|New Era]] |author=Alvine Kapitako |date=12 November 2010 |accessdate=5 Desember 2012 |archive-url=https://archive.ph/20121205005928/http://www.newera.com.na/article.php?articleid=14052 |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Stad Windhoek se begroting is naastenby gelyk aan al die ander Namibiese plaaslike owerhede saam.&lt;ref name=&quot;newera1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.newera.com.na/article.php?articleid=9515 |title=Owning a house … a dream deferred |publisher=[[New Era (Namibië)|New Era]] |author=Desie Heita |date=11 Februarie 2010 |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055306/http://www.newera.com.na/article.php?articleid=9515 |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ten spyte van hul baie klein aandeel aan die totale bevolking is baie maatskappye in besit van Duits-Namibiërs; dit weerspieël een van die wêreldwyd grootste ongelyke inkomsteverspreiding. Suid-Afrikaanse maatskappye, wat histories nou verbonde is aan die Namibiese ekonomie, speel ook 'n belangrike rol. Die hoofkantoor van [[Air Namibia]] is in die TransNamib-gebou in Windhoek geleë.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://znaki.fm/en/teams/air-namibia/ |title=Air Namibia |publisher=Znaki |author=Charlie de Jong |date=28 Maart 2023 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Verskeie winkelsentrums is in die na-onafhanklikheidsera gebou, waaronder Maerua en Wernhillpark. Van die 3&amp;nbsp;300 VS$-miljoenêrs in Namibië bly 1&amp;nbsp;400 in Windhoek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/namibians-3rd-wealthiest-people-in-africa/ |title=Namibians 3rd wealthiest people in Africa |publisher=[[The Namibian]] |author=Ndama Nakashole |page=13 |date=24 April 2017 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Windhoekse Korrektiewe fasiliteit is die grootste van Namibië se sewe groot gevangenisse.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/743-convicts-in-jail-for-rape | title=743 convicts in jail for rape |publisher=[[The Namibian]] |author=Eino Vatileni |date=15 Februarie 2022 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Windhoek huisves naas die [[Bank van Namibië]], die groot nutsdiens in staatsbesit, ook talle diensondernemings in die toerismesektor, handelskoue soos die Windhoek-skou en die Namibië-toerisme-ekspo; verder is dit ook 'n sentrum van die vervaardigingsbedryf. Ook die nasionale [[aandelebeurs]], die [[Namibië Sekuriteitebeurs]], is in Windhoek geleë. Benewens die nasionale uitsaaikorporasie [[Namibiese Uitsaaikorporasie|NBC]] het ook die land se vyf grootste dagblaaie (''[[The Namibian|Namibian]]'', ''[[Republikein]]'', ''[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]]'', ''[[New Era (Namibië)|New Era]]'' en ''[[Namibian Sun]]'') almal hul setel in Windhoek. Namibië se grootste privaat maatskappy [[Ohlthaver &amp; List]] het sy setel in [[Windhoek-Sentraal]].

Die stad is een van die landswyd vernaamste handelsplekke vir [[karakoel]]skaapvelle. In Windhoek is die winkelsentrums ''The Grove Mall'', ''Maerua Mall'' en in die sentrum ''Wernhil'' geleë.

Sedert vroeg 2016 het Windhoek weens 'n voortslepende [[droogte]] 'n onsekere [[drinkwatervoorsiening]]. Besparings van minstens 40 persent is aanbeveel om tot die komende reënseisoen [[drinkwater]] te kan voorsien. Op mediumtermyn word 'n [[kanaal]] vanaf die [[Okavangorivier]] of 'n pypleiding vanaf die Atlantiese Oseaan met 'n gekoppelde seewaterontsoutingsaanleg beplan.

=== Vervoer ===
Weens sy sentrale geografiese ligging en sy enorme ekonomiese belangrikheid is Windhoek die belangrikste knooppunt in die Namibiese pad-, spoor- en lugvervoer.

==== Pad ====
[[Lêer:Independence Avenue Windhoek Namibia.jpg|duimnael|Onafhanklikheidslaan]]
In Windhoek kruis die twee belangrikste padverbindings mekaar: die in 'n noord-suid-rigting loopende nasionale pad [[B1-hoofweg (Namibië)|B1]] van [[Kaapstad]]/[[Suid-Afrika]] na [[Luanda]]/[[Angola]] en die in 'n oos-west-rigting loopende [[Trans-Kalahari-Grootpad]] ([[B2-hoofweg (Namibië)|B2]] en [[B6-hoofweg (Namibië)|B6]]) van die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] na die [[Indiese Oseaan]]. Deur die as 'n snelweg ontwikkelde Westelike Verbypad wat as 'n halfboë om Windhoek loop bly die sentrale sakedistrik deurverkeer grootliks gespaar. 'n Ander belangrike pad is die Onafhanklikheidslaan.

In 1928 was Kaiserstraße, nou Onafhanklikheidslaan, die eerste geplaveide straat in Windhoek. Tien jaar later is die volgende een, Gobabisweg (nou Sam Nujoma-rylaan), ook geplavei. Vandag is ongeveer 5&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km van sowat 40&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km se paaie in Namibië geseël. Windhoek se drie hooftoegangsroetes van [[Rehoboth]], [[Gobabis]] en [[Okahandja]] is geteer en ontwerp om die grootste moontlike vloede wat in 50 jaar verwag word, te kan hanteer. Geseëlde paaie kan verkeer dra wat teen snelhede van 120&amp;nbsp;km/h beweeg en behoort vir 20 jaar te hou. In 2014 het die Padowerheid beplan om die Windhoek-Okahandja-pad na 'n dubbelbaansnelweg op te gradeer. Dit sou sowat N$1&amp;nbsp;miljard kos en teen 2021 voltooi wees. Later het hulle ook beplan om die Windhoek-Hosea-Kutako-lughawe-pad na 'n dubbelbaansnelweg op te gradeer. Dit sou teen 2022 voltooi wees.

Huurmotors is geredelik beskikbaar en word maklik uitgeken in die stad met tekens wat bestaan uit een letter en soveel as drie syfers (byvoorbeeld T681, T68, T1). Soos oral in Namibië is openbare vervoer skaars en maak die vervoer in die stad staat op taxi's; daar was in 2013 6&amp;nbsp;492 geregistreerde taxi's in Windhoek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201304090526.html |title=A glimpse into the taxi industry |publisher=[[The Namibian]] |author=Selma Shipanga |pages=6–7 |date=3 April 2013 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

==== Lugvervoer ====
Windhoek word bedien deur twee lughawens. Die naaste is [[Windhoek Eros-lughawe|Eros]], 7&amp;nbsp;km suid van die middestad vir kleiner vliegtuie, en [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]] 42&amp;nbsp;km ten ooste van die stad. 'n Aantal buitelandse lugrederye vlieg na en van Windhoek. Huurvlugte en helikopters is ook beskikbaar.

===== Windhoek Internasionale Lughawe (WDH) =====
{{Hoofartikel|Hosea Kutako Internasionale Lughawe}}
[[Lêer:Hosea Kutako International Airport, Namibia (2017).jpg|duimnael|Die [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]] in 2017]]
Hosea Kutako Internasionale Lughawe, 42&amp;nbsp;km oos van Windhoek hanteer sowat 800&amp;nbsp;000 passasiers per jaar. Dit het een aanloopbaan sonder kapasiteitsbeperkings. Ander internasionale lughawens is in [[Lüderitz-lughawe|Lüderitz]], [[Ondangwa-lughawe|Ondangwa]] en [[Walvisbaai-lughawe|Walvisbaai]]. Daagliks vlugte vertrek na [[Lughawe Frankfurt|Frankfurt]] in [[Duitsland]] en [[Johannesburg]], die spil waarom Suider-Afrika se lugverkeer draai, is twee uur per vliegtuig daarvandaan, vanwaar daar na meer as 50 stede gevlieg kan word. Tot hul bankrotskap het die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] en [[Air Namibia]] daaglikse vlugte na WDH gevlieg, met [[TAAG Angola Airlines]] wat steeds twee-weekliks na en van [[Luanda]] vlieg.

===== Eros-lughawe =====
{{Hoofartikel|Windhoek Eros-lughawe}}
Eros-lughawe is die besigste lughawe in Namibië in terme van vliegtuie wat opstyg en land.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.airports.com.na/eros.php |title=Namibiese Lughawemaatskappy |accessdate=4 September 2012 |archive-url=https://archive.today/20120904002500/http://www.airports.com.na/eros.php |archive-date=4 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hierdie lughawe hanteer ongeveer 150 tot 200 bewegings per dag wat op sowat 50&amp;nbsp;000 individuele vlugte per jaar beloop. 2004 het die lughawe 141&amp;nbsp;605 passasiers bedien, waarvan die meeste ligte vliegtuie is. Beperkings soos die lengte van die aanloopbaan, geraas en lugruimopeenhoping het Eros daarvan weerhou om in 'n groter lughawe te ontwikkel. Die meeste van Namibië se huuroperateurs is by Eros gebaseer.

==== Spoor ====
[[Lêer:Estación de ferrocarril, Windhoek, Namibia, 2018-08-04, DD 13.jpg|duimnael|Windhoekstasie]]
Spoorweë van die staatsmaatskappy [[TransNamib]] uit [[Gobabis]] (oos), [[Keetmanshoop]] (suid), [[Swakopmund]] (wes) en [[Tsumeb]] (noord) kruis mekaar ook in Windhoek. Die Namibiese spoorvervoer is veral belangrik in vragvervoer. Daarbenewens ry die ''Desert Express'', wat in onlangse jare vir [[toerisme]] bemark word, gereeld op die Windhoek-Swakopmund-roete.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.desert.express |title=Desert Express |publisher=Desert Express |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié trein ry ook onreëlmatig na [[Lüderitz]] of die Tsumeb/[[Nasionale Etoshawildtuin]]. Andersins geskied passasiersvervoer veral op die pad, hetsy as privaat vervoer of as interstedelike busvervoer na bestemmings in Namibië, Suid-Afrika of Botswana.

=== Openbare geriewe ===
[[Lêer:Windhoek Central Hospital - Mapillary.jpg|duimnael|Die [[Windhoek Sentrale Hospitaal]]]]
In die sentrum van Windhoek is sowel Namibië se grootste hospitaal geleë ([[Windhoek Sentrale Hospitaal]]) as die land se grootste Korrektiewe fasiliteit ([[Windhoekse Korrektiewe fasiliteit]]) (albei in [[Windhoek-Wes]]). Daarbenewens beskik die Namibiese hoofstad oor nog hospitale soos die [[Katutura Staatshospitaal]], die Khomas-mediese sentrum (KMC) en die Lady Pohamba Privaathospitaal (LPPH). Die Ou tronk is in 1963 gesluit. Die Namibiese hoofstad se hoof[[begraafplaas]] is die Gammams-begraafplaas in [[Pionierspark]].

=== Toerisme ===
[[Lêer:WindhukSchild.jpg|duimnael|'n Inligtingsbord oor Besienswaardighede]]
Alhoewel die toerismesektor vir die Namibiese hoofstad minder belangrik is, is dit sedert die middel-1990's 'n gevestigde bedryf. Die besigtigingstoere deur die voormalige township Katutura het hul oorsprong in soortgelyke toere in die buurland Suid-Afrika. Hierdie sogenaamde krotbuurttoerisme (oftewel armoedetoerisme) het groot media-aandag ontvang, openbare verontwaardiging veroorsaak en is sedert sy ontstaan die onderwerp van wetenskaplike navorsing.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://shop.verlag.uni-potsdam.de/shop/armut-und-tourismus-in-windhoek/ |titel=Armut und Tourismus in Windhoek |publisher=Universitätsverlag Potsdam |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Restaurante van toeristebelang sluit in ''Joe's Beerhouse'' in Eros en ''The Stellenbosch Wine Bar'' in Ludwigsdorf wat albei in die meeste reisgidse gelys word.

Sedert 1966 beskik Windhoek met die [[Windhoekse Internasionale Konferensiesentrum]] oor 'n [[kongressentrum]].

=== Watervoorsiening ===
[[Lêer:Goreangabdam.jpg|duimnael|Die Goreangabdam bevind hom in die noordweste van Windhoek]]
Windhoek se [[drinkwatervoorsiening]] is drieledig:
* Die meeste drinkwater is afkomstig uit damme wat deur reënwater gevoed word. Daarbenewens is daar waterdraers wat as 'n stoorplek dien wanneer die damme vol is en waarheen water uit die damme gepomp word.
* Die drinkwaterbehandelingsaanleg Goreangab voorsien sowat 'n kwart van Windhoek se drinkwatervoorraad. Sedert 2002 herwin dié aanleg drinkwater uit afvalwater. Ná altesaam nege skoonmaakvlakke het die water 'n neutrale smak en is dit ontsmet en sonder chemiese oorblyfsels. Gevolglik voldoen die water aan die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] se vereistes. Daarna word die water van [[chloor]] voorsien om latere kontaminante te voorkom.
* Die ou aanleg vervaardig nou [[gryswater]], waarmee openbare groen- en sportaanlegte besproei word. Sedertdien word 60% van die afvalwater as drinkwater herwin. Tot in 2030 sal die aanleg uitgebrei word.&lt;ref&gt;{{de}} Juliette Irmer, ''Es gibt nur ein Wasser'', in Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, 24 Augustus 2025, bl. 47&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
[[Lêer:Satellitenbild Windhoek.jpg|duimnael|[[Nasa]]-satellietbeeld van Windhoek]]
[[Lêer:Windhoek Luftaufnahme.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Windhoek]]
Die Windhoek-bekken is 'n deels heuwelagtige valleikom binne die [[Khomashoogland]] wat op sy beurt deel is van die [[Groot Eskarp, Suider-Afrika|Groot Eskarp]]. Die Windhoek-bekken is tussen 1&amp;nbsp;625&amp;nbsp;m en 1&amp;nbsp;725&amp;nbsp;m hoog en aan sy rand bereik dit hoogtes van tot 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;m. Dit is aan alle kante omring deur bergreekse, wat slegs gedeeltelik in die noorde oopmaak, soos langs die [[Klein Windhoekrivier]] in die rigting van [[Windhoek-Brakwater|Brakwater]]. Die [[Erosberge]] in die ooste en die [[Auasberge]] in die suide vorm elk 'n kamlyn met hoogtes van tot 2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;m; van die ander kenmerkende berge sluit in die [[Nubuamisberg]] in die noorde en die [[Grossherzog-Friedrich-Berg]] in die suidweste van die stad. Hierdie [[topografie]] vorm 'n natuurlike beperking vir verdere stedelike ontwikkeling, aangesien die vir nywerhede en sportgeriewe plat boupersele skaars geword het en die woongebiede wat meer onlangs ontstaan het, reeds steiler berghellings bereik het.

Die [[Klein Windhoekrivier]], wat in sy boloop deur die [[Avisdam]] opgedam word, loop in 'n noordelike rigting deur die oostelike stadsgebied. In die stad se suidweste vloei Windhoek se langste rivier, die [[Arebbuschrivier]] en sy sytak [[Gammamsrivier]], wat albei in die [[Goreangabdam]] in die noordweste van die stad uitmond. Wes van Windhoek is die [[Daan-Viljoen-wildtuin]] met 40&amp;nbsp;km² geleë.

Om die stadsgebied uit te brei is 'n uitdaging op finansiële vlak en ook weens die geografiese ligging van die stad. In die suidelike, oostelike en westelike rigting word Windhoek omring deur rotsagtige, bergagtige areas wat grondontwikkeling baie duur maak. Die suidelike kant is nie geskik vir industriële ontwikkeling nie omdat daar ondergrondse waterdraers teenwoordig is. Dit laat die uitgestrekte [[brakwater]]area noord van die stad as die enigste haalbare plek vir die uitbreiding van Windhoek.&lt;ref name=&quot;newera2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.newera.com.na/article.php?articleid=9494 |title=Windhoek’s battle for land |publisher=[[New Era (Namibië)|New Era]] |author=William J. Mbangula |date=8 November 2005 |accessdate=12 Desember 2012 |archive-url=https://archive.is/20121209032607/http://www.newera.com.na/article.php?articleid=9494 |archive-date=12 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Windhoekse stadsaal beplan om die stad se grense drasties te vergroot sodat die stad 'n oppervlakte van 5&amp;nbsp;133,4&amp;nbsp;km² sal beslaan. Daarmee sal Windhoek ná [[Tianjin]] en [[Istanboel]] die wêreld se derde grootste stad word, alhoewel sy bevolkingsdigtheid slegs 95/km² is.&lt;ref name=slaan&gt;{{af}} {{cite web |url=http://www.republikein.com.na/regering/windhoek-slaan-afrika-rekord.207163 |title=Windhoek slaan Afrika-rekord |author=Christo Retief |publisher=[[Die Republikein]] |date=2 Julie 2013 |accessdate=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324055814/http://www.republikein.com.na/regering/windhoek-slaan-afrika-rekord.207163 |archive-date=24 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Voorstede ===
[[Lêer:Karte Stadt Windhoek - sortiert.png|duimnael|Ligging van die 30 voorstede van Windhoek]]
[[Lêer:Informal settlement in Windhoek2.jpg|duimnael|Die Havana-township]]
Windhoek is in 30 verskeie voorstede verdeel:

'''''C-''''' Windhoek-sentraal (Windhoek Sentrale Sakekern)
{|
| valign=&quot;top&quot; |
# Academia
# Auasblick
# Avis
# Cimbebasia
# Dorado Park
# Eros
# Eros Park
# Goreangab
# Hakahana
# Hochland Park
# Lafrenz-nywerheidsgebied
# [[Katutura]]
# Khomasdal
# [[Klein Windhoek]]
# [[Kleine Kuppe]]
| valign=&quot;top&quot; |
# &lt;li value=&quot;16&quot;&gt; Ludwigsdorf &lt;/li&gt;
# Luxushügel
# Windhoek-Noord
# Noordelike Industriegebied
# Okuryangava
# [[Olympia, Windhoek|Olympia]]
# Otjomuise
# [[Pionierspark]]
# Prosperita
# Rocky Crest
# Suidelike Industriegebied
# [[Suiderhof]]
# [[Universiteit van Namibië]]
# Wanaheda
# Windhoek-Wes
|}

In baie van Windhoek se townships woon inwoners in plakkershutte. In 2020 het die stad 'n totaal van 41&amp;nbsp;900 van hierdie informele behuisingstrukture getel wat byna 100&amp;nbsp;000 inwoners gehuisves het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/namibias-ghetto-life-half-million-live-in-shacks-countrywide/ |title=Namibia’s ghetto life: Half million live in shacks countrywide |publisher=[[The Namibian]] |author=Erastus Nghinomenwa |page=1 |date=12 Augustus 2020 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Op 15 April 2011 het die stadsbestuur aangekondig om [[Omeya]], 'n [[gholf]]baan sowat 30&amp;nbsp;km suid met [[Toerisme|toeriste]]-[[infrastruktuur]] soos hotelle en aangrensende woongebiede vir werkers, ook by die Windhoekse stadsgebied te integreer. Daarmee sou Windhoek met sowat 254&amp;nbsp;[[hektaar|ha]] groei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.omeyagolf.com/ |title=Omeya integrated into the City of Windhoek boundaries |publisher=Press Notice Omeya |date=15 April 2011 |accessdate=20 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140420013402/http://www.omeyagolf.com/ |archive-date=20 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Daarbenewens bestaan die stadsgebied uit tien kiesafdelings in die hoofstadstreek [[Khomas]] wat elk deur 'n raadslid bestuur word en onder die streeksraadvoorsittende [[Sophia Shaningwa]] die Khomas-streeksraad vorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.arc.org.na/home.php?pn=khomas_council |title=Khomas Regional Council |accessdate=21 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070921032233/http://www.arc.org.na/home.php?pn=khomas_council |archive-date=21 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Naas die landwye Namibiese polisie sorg die Windhoek stadspolisie ook vir sekuriteit in die stad. Die stadbeheerde maatskappy Windhoek Busdiens verskaf plaaslike openbare vervoer.

=== Klimaat ===
[[Lêer:Klimadiagramm-metrisch-deutsch-Windhuk.Namibia.png|duimnael|Klimaatdiagram van Windhoek]]
[[Lêer:Rainy season clouds outskirt of Windhoek.jpg|duimnael|Reënseisoen in Windhoek]]
[[Lêer:Cloudy sky in the capital city of Namibia.jpg|duimnael|Bewolkte lug in Windhoek]]
Soos groot dele van Namibië ook is Windhoek geleë in 'n halfwoestynagtige klimaatsgebied. Dae is meestal warm met baie warm dae gedurende die [[somer]]maande met aande wat oor die algemeen koel is. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 19,47 °C, wat hoog is vir 'n plek wat op so 'n hoë hoogte lê op die rand van die trope.&lt;ref&gt;Die gemiddeld vir 1957–1987 volgens die Goddard Instituut van Ruimtestudies se Wêreldklimaatdatabasis&lt;/ref&gt; Dit is hoofsaaklik weens die voorkoms van 'n warm noordelike lugvloei en die berge ten suide wat die stad teen koue suiderwinde beskut. Die [[winter]]maande van Junie, Julie en Augustus kry gewoonlik min tot geen reën nie. Veral danksy die winde, waarna Windhoek genoem is, word veral die wintermaande van April tot September as aangenaam ervaar. Minimumtemperature wissel tussen 5 °C en 18 °C. Aande is gewoonlik koel maar die temperatuur daal selde onder 0°C en dit [[sneeu]] amper nooit nie. Dae is gewoonlik warm en wissel tussen maksimumtemperature van 20 °C en 31 °C in Januarie. Die gemiddelde jaarlikse [[reën]]val is ongeveer 360&amp;nbsp;mm, wat te laag is om gewasse te kweek of om tuine in stand te hou sonder om baie water te gebruik. Die natuurlike plantegroei is struike en steppe. Droogtes kom gereeld voor.

Windhoek het meer as 300 sonskyndae per jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://weather-and-climate.com/average-monthly-Rainfall-Temperature-Sunshine-in-Namibia |title=Climate and average monthly weather in Namibia |publisher=weather-and-climate.com |accessdate=3 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170403145019/https://weather-and-climate.com/average-monthly-Rainfall-Temperature-Sunshine-in-Namibia |archive-date=3 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens [[Köppen-klimaatklassifikasie|Köppen]] het die stad 'n warm halfdroë klimaat (BSh), aangesien die gemiddelde jaarlikse temperatuur bo 18&amp;nbsp;°C is. Die temperature regdeur die jaar is mild weens die hoogte-invloed. Die jaarlikse temperatuurverskil tussen die hoogste en koudste temperatuur is 13,4&amp;nbsp;°C. Julie is die koudste maand met 'n gemiddelde temperatuur van 13,1&amp;nbsp;°C, terwyl Desember die warmste maand is met 'n gemiddelde temperatuur van 23,5&amp;nbsp;°C. Weens sy ligging naby die [[Kalahari]]woestyn ontvang die stad 3&amp;nbsp;605 sonskynure. Neerslag is volop in die somerseisoen en minimaal in die winterseisoen. Die gemiddelde jaarlikse neerslag is 367,4&amp;nbsp;mm met laagtepunte van 106,7&amp;nbsp;mm in die 2018/19-reënseisoen en 97&amp;nbsp;mm in 1929/30.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.namibian.com.na/78826/read/Khomas-faces-worst-drought-in-90-years |title=Khomas faces worst drought in 90 years |publisher=[[The Namibian]] |author=Werner Menges, Yokany Oliveira |page=1 |date=23 Mei 2019 |accessdate=25 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190525090528/https://www.namibian.com.na/78826/read/Khomas-faces-worst-drought-in-90-years |archive-date=25 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die 2010/11-reënseisoen was met deels meer as 1&amp;nbsp;100&amp;nbsp;mm se neerslag die natste ooit in die 120-jarige geskiedenis van Namibiese klimaatrekords.&lt;ref&gt;{{af}} {{cite web |url=http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/algemeen/beste-renjaar-ng-in-dekades.123509.php |title=Beste reënjaar nóg in dekades |publisher=[[Republikein]] |date=16 Maart 2011 |accessdate=17 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217211559/http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/algemeen/beste-renjaar-ng-in-dekades.123509.php |archive-date=17 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

{{Tabel weergemiddeldes
| locatie = Windhoek, Namibië
| bron = Deutscher Wetterdienst,&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_681100_kt.pdf |title=Klimatafel von Windhuk (Windhoek) / Namibia |publisher=[[Deutscher Wetterdienst]] |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Deense Meteorologiese Instituut (slegs son)&lt;ref&gt;{{da}} {{cite web |url=http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |title=Stationsnummer 68110 |publisher=Departement van Energie, Nutsdienste en Klimaat |accessdate=16 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116071752/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- maandelikse temperatuur- en neerslaggemiddeld--&gt;
| jan_gem=23.3           | jan_gem_ns=78.1
| feb_gem=22.1           | feb_gem_ns=80.3
| mrt_gem=21.0           | mrt_gem_ns=78.7
| apr_gem=18.9           | apr_gem_ns=37.7
| mei_gem=15.8           | mei_gem_ns=6.6
| jun_gem=13.2           | jun_gem_ns=1.2
| jul_gem=13.1           | jul_gem_ns=0.7
| aug_gem=15.8           | aug_gem_ns=0.9
| sep_gem=19.3           | sep_gem_ns=2.8
| okt_gem=21.7           | okt_gem_ns=11.8
| nov_gem=22.5           | nov_gem_ns=26.9
| dec_gem=23.5           | dec_gem_ns=41.7
| jaar_gem=19.1          | jaar_gem_ns=367.4

| jan_gem_min=17.2       | jan_gem_max=30.0
| feb_gem_min=16.5       | feb_gem_max=28.6
| mrt_gem_min=15.4       | mrt_gem_max=27.2
| apr_gem_min=12.8       | apr_gem_max=25.6
| mei_gem_min=9.2        | mei_gem_max=22.7
| jun_gem_min=6.7        | jun_gem_max=20.2
| jul_gem_min=6.3        | jul_gem_max=20.5
| aug_gem_min=8.6        | aug_gem_max=23.4
| sep_gem_min=11.9       | sep_gem_max=26.5
| okt_gem_min=14.6       | okt_gem_max=29.1
| nov_gem_min=15.6       | nov_gem_max=29.6
| dec_gem_min=16.9       | dec_gem_max=30.7
| jaar_gem_min=12.7      | jaar_gem_max=26.1

| jan_a_min=7.5          | jan_a_max=36.0
| feb_a_min=6.8          | feb_a_max=35.8
| mrt_a_min=3.7          | mrt_a_max=34.9
| apr_a_min=2.4          | apr_a_max=31.3
| mei_a_min=−1.6         | mei_a_max=31.8
| jun_a_min=−2.8         | jun_a_max=26.1
| jul_a_min=−2.6         | jul_a_max=25.7
| aug_a_min=−3.9         | aug_a_max=30.0
| sep_a_min=−1.1         | sep_a_max=33.2
| okt_a_min=1.6          | okt_a_max=35.1
| nov_a_min=0.4          | nov_a_max=36.5
| dec_a_min=3.3          | dec_a_max=36.6
| jaar_a_min=−3.9        | jaar_a_max=36.6

| zujan = 8.7
| zufeb = 8.0
| zumrt = 8.1
| zuapr = 9.4
| zumei = 9.7
| zujun = 9.9
| zujul = 10.0
| zuaug = 10.3
| zusep = 10.1
| zuokt = 10.0
| zunov = 10.0
| zudec = 10.2

| rdjan = 11.1
| rdfeb = 10.7
| rdmrt = 10.5
| rdapr = 5.5
| rdmei = 1.9
| rdjun = 0.7
| rdjul = 0.5
| rdaug = 0.3
| rdsep = 0.9
| rdokt = 2.8
| rdnov = 5.3
| rddec = 7.5

| lvjan = 42
| lvfeb = 56
| lvmrt = 51
| lvapr = 44
| lvmei = 37
| lvjun = 32
| lvjul = 27
| lvaug = 19
| lvsep = 17
| lvokt = 22
| lvnov = 30
| lvdec = 34
}}

== Demografie ==
In 1971 was daar ongeveer 26&amp;nbsp;000 [[Wit mense|witmense]] in Windhoek teenoor 24&amp;nbsp;000 [[Swart mense|swartmense]]. Ongeveer een derde van daardie witmense (9&amp;nbsp;000) was van 'n Duitse oorsprong.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1955&amp;dat=19710718&amp;id=9gorAAAAIBAJ&amp;sjid=YJoFAAAAIBAJ&amp;pg=2800,3519162 |title=Reading Eagle |publisher=Google News Archive Search |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tans staan Windhoek se bevolking op 325&amp;nbsp;858 (65% swart, 17% wit, 17% [[Bruinmense|bruin]], [[Rehoboth-basters|Basters]] en Asiate) en groei met ongeveer 4% jaarliks met die informele nedersettings wat teen ongeveer 10% per jaar groei.&lt;ref name=&quot;newera2&quot; /&gt; In die openbare lewe word [[Afrikaans]] en in 'n minder mate [[Duits]] steeds as [[lingua franca]]s gebruik, al gebruik die regering slegs [[Engels]]. Teen 2020 het Windhoek 'n bevolking van 431&amp;nbsp;000 gehad.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.visitwindhoek.net/component/content/article/113 |title=Visit Windhoek, People and languages |publisher=Visit Windhoek |author=Thomas Schoch |date=2003 |accessdate=22 Februarie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130222170645/http://www.visitwindhoek.net/component/content/article/113 |archive-date=22 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2009 het die Windhoekse burgemeester verwag dat die stad teen 2030 'n bevolking van sowat een miljoen sou hê.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.npc.gov.na/vision/pdfs/Chapter_4.pdf |title=Vision Paper Namibia, Outlook 2030, Chapter 4 |publisher=Nasionale Beplanningskommissie van Namibië |date=2009 |accessdate=12 Maart 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110312101800/http://www.npc.gov.na/vision/pdfs/Chapter_4.pdf |archive-date=12 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens die 2011-sensus het die stad 'n bevolking van 326&amp;nbsp;000 gehad,&lt;ref name=&quot;nsa&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.org.na/images/docs/Investor_Portal/2011_Census_Report.pdf |title=Namibia 2011 Population and Housing Census Preliminery Results |publisher=Namibiese Statistiekagentskap |date=April 2012 |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623014255/https://www.ecb.org.na/images/docs/Investor_Portal/2011_Census_Report.pdf |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; in die afgelope jare is 'n toename van tussen 4% en 5% per jaar gemeet. Tydens die 2023-sensus het die stad 'n bevolking van 486&amp;nbsp;169 gehad.&lt;ref name=&quot;2023-sensus&quot; /&gt; Gedurende die 1980's het Windhoek 'n bevolking van 115&amp;nbsp;000 gehad, teenoor 450&amp;nbsp;000 in 2022. Dié bevolkingsgroei is te danke aan die sterk migrasie uit Noord-Namibië en uit [[Angola]], wat hulle veral in die townships vestig.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://namibia.de/windhoek/ |title=Windhoek |publisher=Namibia Reisen &amp; Informationsportal |date=4 Maart 2016 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Politiek ==
=== Stadsbestuur ===
[[Lêer:Windhuk Independence Memorial Museum Blick auf den Tintenpalast 5 (cropped).jpg|duimnael|Die [[Tintenpalast]], setel van die [[parlement van Namibië|Namibiese parlement]]]]
[[Lêer:Windhoek-269058 1920.jpg|duimnael|Die [[Sanlamsentrum, Windhoek|Sanlamsentrum]] (links) huisves 'n aantal ambassades]]
Windhoek is as die hoofstad van Namibië die setel van die Namibiese regering. Van die regeringsgeboue sluit in die [[Tintenpalast]] met die [[parlement van Namibië]] wat uit twee kamers bestaan: die [[Nasionale Raad van Namibië|Nasionale Raad]] en die [[Nasionale Vergadering van Namibië|Nasionale Vergadering]], 'n aantal departemente, talle regeringsorganisasies en die [[Hooggeregshof van Namibië|Hooggeregshof]]. Van die meer as 50 [[diplomatieke sending]]s in Windhoek sluit in die [[Duitse Ambassade in Windhoek]].

Die stad Windhoek word bestuur deur die stadsadministrasie en die stadsraad wat uit 15 lede bestaan. Dit sluit in die stadsraadvoorsitter en die burgemeester.

=== Plaaslike owerheidsverkiesings ===
{{Sien ook|Windhoek (kiesafdeling)}}
Windhoek is die enigste selfregerende nedersetting in die Khomasstreek. Dit word regeer deur 'n veelparty munisipale raad met vyftien setels.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Know Your Local Authority |publisher=Institute for Public Policy Research |newspaper=Election Watch |year=2015 |issue=3 |page=4}}&lt;/ref&gt; Die raad vergader maandeliks; sy besluite word eenparig geneem.

[[SWAPO]] het die plaaslike 2015-owerheidsverkiesing gewen en twaalf setels verwerf nadat hulle 37&amp;nbsp;533 stemme ontvang het. Drie opposisiepartye het een setel elk verower: Die [[Populêre Demokratiese Beweging]] (PDB), voorheen die DTA, met 4&amp;nbsp;171 stemme, die [[National Unity Democratic Organisation]] (NUDO) met 1&amp;nbsp;453 stemme en de [[Rally for Democracy and Progress]] (RDP) met 1&amp;nbsp;422 stemme.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ecn.na/documents/27857/218731/LA+results+%28press+release%29+2015.pdf/870a030b-8547-487f-ad18-b22713b16d4c?version=1.0 |title=Local elections results |publisher=[[Namibiese Verkiesingskommissie]] |page=4 |date=28 November 2015 |accessdate=10 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151210194328/http://www.ecn.na/documents/27857/218731/LA+results+%28press+release%29+2015.pdf/870a030b-8547-487f-ad18-b22713b16d4c?version=1.0 |archive-date=10 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; SWAPO het ook die 2020-owerheidsverkiesing gewen, maar sy meerderheid in die stadsraad verloor. Hulle het 20&amp;nbsp;250 stemme ontvang en vyf setels verkry. Die [[Onafhanklike Patriotte vir Verandering]] (OPV), 'n opposisieparty wat in Augustus 2020 gestig is, het 14&amp;nbsp;028 stemme ontvang en vier setels verower. Twee setels elk het aan die plaaslike takke van die [[Affirmative Repositioning]]-beweging (8&amp;nbsp;501 stemme) en die [[Landless People's Movement]] (LPM, 'n nuwe party wat in 2018 geregistreer is, 7&amp;nbsp;365 stemme) gegaan. PDM (5&amp;nbsp;411 stemme) en NUDO (1&amp;nbsp;455 stemme) het een setel elk gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2020/11/Media-Release-on-LA-Results_2020.pdf |title=2020 Local Authority Elections Results and Allocation of Seats |publisher=[[Namibiese Verkiesingskommissie]] |page=9 |date=29 November 2020 |accessdate=24 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124162938/https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2020/11/Media-Release-on-LA-Results_2020.pdf |archive-date=24 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Stadsuitbreiding ===
In 2012 het die Departement vir stedelike en landelike ontwikkeling besluit om die Windhoekse stadsgebied op private landbougrond in elke rigting met sowat 50&amp;nbsp;km uit te brei, waarmee die stad met sowat 4&amp;nbsp;500&amp;nbsp;km² gegroei het. Dié besluit het aanvanklik groot weerstand by die stadsbestuur en die landeienaars veroorsaak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://observer24.com.na/national/474-farmers-panic-over-windhoek-extension |title=Farmers panic over Windhoek extension |publisher=Windhoek Observer |date=2 November 2012 |accessdate=21 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221124908/http://observer24.com.na/national/474-farmers-panic-over-windhoek-extension |archive-date=21 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná die uitbreiding beslaan die stad 'n oppervlakte van 5&amp;nbsp;133,4&amp;nbsp;km². Voorheen was dit 715,8&amp;nbsp;km².&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.az.com.na/nachrichten/windhoek-wchst-erstmals-konkrete-details-zur-stadterweiterung-1-2 |title=Windhoek wächst: Erstmals konkrete Details zur Stadterweiterung (1/2). |publisher=[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]] |date=3 Julie 2013 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.az.com.na/nachrichten/windhoek-wchst-erstmals-konkrete-details-zur-stadterweiterung-2-2 |title=Windhoek wächst: Erstmals konkrete Details zur Stadterweiterung (2/2). |publisher=[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]] |date=4 Julie 2013 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarmee het die bevolkingsdigtheid van 455,6/km² op 62,82/km² geval en beloop nou sowat 95/km².

=== Susterstede ===
==== Binnelands ====
{{columns-list|3|
* [[Aranos]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.windhoekcc.org.na/repository/Cooperation/International%20Relations.pdf |title=International relations |publisher=Windhoekse Stadsraad |accessdate=16 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216095549/http://www.windhoekcc.org.na/repository/Cooperation/International%20Relations.pdf |archive-date=16 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* [[Eenhana]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Gibeon]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Lüderitz]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Maltahöhe]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Mariental]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Ondangwa]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Ongwediva]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Oshakati]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Outapi]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Rehoboth]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Stampriet]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* [[Walvisbaai]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

==== Buitelands ====
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Berlyn]], [[Duitsland]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Bremen]], [[Duitsland]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Kameroen}} [[Douala]], [[Kameroen]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Botswana}} [[Gaborone]], [[Botswana]], sedert 2001.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://documents.windhoekcc.org.na/Content/Documents/Mayoral%20Report%202016.pdf |title=Mayoral Annual Report 2016 |publisher=Windhoekse Stadsraad |date=2016 |accessdate=21 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021215212/http://documents.windhoekcc.org.na/Content/Documents/Mayoral%20Report%202016.pdf |archive-date=21 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Harare]], [[Zimbabwe]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Kuba}} [[Havana]], [[Kuba]], sedert 2001.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Kandoma]], [[Zimbabwe]].&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Lephalale]], [[Suid-Afrika]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Zambië}} [[Lusaka]], [[Zambië]].&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Nanjing]], [[Volksrepubliek China]].&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Nantong]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2016.&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Richmond, Virginië|Richmond]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Antonio]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 2015.&lt;ref name=&quot;Susterstede2&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shanghai]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1996.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Trossingen]], [[Duitsland]], sedert 2000.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Finland}} [[Vantaa]], [[Finland]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

== Kuns en kultuur ==
[[Lêer:Handel in Windhoek.jpg|duimnael|Handwerk word op straat verkoop]]
[[Lêer:Unabhängigkeits-Gedenkmuseum Windhoek, Luftaufnahme (2017).jpg|duimnael|'n Lugbeeld van die Onafhanklikheidsgedenkmuseum in 2017]]
Windhoek was dekades lank die skoonste hoofstad in Afrika, maar dit is in 2015 deur [[Kigali]], [[Rwanda]], verbygesteek.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.az.com.na/nachrichten/windhoek-wird-dreckiger-und-tritt-den-sauber-titel-an-kigali-ab |title=Windhoek wird dreckiger und tritt den „Sauber-Titel“ an Kigali ab |publisher=[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 'n ranglys van stede volgens lewenskwaliteit was Windhoek in 2018 in die 130ste plek van 231 stede wêreldwyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://mobilityexchange.mercer.com/Portals/0/Content/Rankings/rankings/qol2018l852963/index.html |title=Mercer's 2018 Quality of Living Rankings |publisher=Mercer |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die stad word as gevolg van sosiale sekerheid en die naasbestaan van die Namibiese [[etniese groep]]e as 'n voorbeeldige sosiale model van 'n groot Afrikastad beskou, maar dit laat ook 'n redelik beskeie indruk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.travelafricamag.com/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=405 |title=Namibia: Windhoek, City Profile |publisher=Travel Africa Magazine |accessdate=2 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002083253/http://www.travelafricamag.com/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=405 |archive-date=2 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.realnamibia.com/rn_079windhoek.htm |title=Real Namibia: Windhoek |publisher=Real Namibia |accessdate=21 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121121033315/http://www.realnamibia.com/rn_079windhoek.htm |archive-date=21 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die binnestad se straatbeeld met klein straatkafees en biertuine herinner aan 'n Sentraal-Europese stad, met 'n boustruktuur, wat – naas baie moderne geboue – gekenmerk is deur [[Wilhelminisme|Wilhelminiese]] koloniale argitektuur rondom die eeuwisseling. Belangrike besienswaardighede sluit in koloniale geboue langs die Onafhanklikheidslaan, waaronder die Sint Mariakerk (1908), die Christuskerk (1911), die [[Tintenpalast]] en die [[Alte Feste]]. Sedert onafhanklikheidwording is talle nuwe geboue met 'n Afrika-argitektuur opgerig soos die Hooggeregshof (1990).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.superiorcourts.org.na/supreme/vtour.html |titel=Virtual tour through the Supreme Court |publisher=Hooggeregshof |accessdate=26 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130326085810/http://www.superiorcourts.org.na/supreme/vtour.html |archive-date=26 Maart 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Windhoek se museums en galerye behandel met uitstallings die land se kultuur- en geologiese geskiedenis asook tradisionele en kontemporêre kuns; waaronder die [[Nasionale Museum van Namibië|Nasionale Museum]], die [[TransNamib-museum]], die [[Nasionale Geowetenskaplike Museum]] en die [[Onafhanklikheidsgedenkmuseum]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gsn.gov.na/museum.htm |title=Museum |publisher=Geologiese Opname van Namibië |accessdate=26 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126112812/http://www.gsn.gov.na/museum.htm |archive-date=26 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; asook die [[Nasionale Kunsgalery van Namibië|Nasionale Kunsgalery]]. Tipies aan Windhoek is straatverkopers wat klein handwerk verkoop. Die [[Nasionale Biblioteek van Namibië|Nasionale Biblioteek]] is die sentrale argiefbiblioteek en nasionale bibliografiese sentrum van Namibië.

[[Uitvoerende kunste]] word in die [[Nasionale Teater van Namibië|Nasionale Teater]] en die private Warehouse-teater vertoon. Verder het sedert die verskuiwing van die Windhoek-brouery na die buitewyke die &quot;Ou Brouery&quot; (1902) in die sentrum van vakmanskap ontwikkel.

Die swart bevolkingsmeerderheid se toenemende selfbewussyn en die groeiende belangstelling van toeriste in die swart Afrikakultuur het gelei tot 'n toename in openbare aandag vir &quot;swart Afrika&quot;-kultuur. Van die geleenthede sluit in:
* ''Wild Cinema-Windhoek International Film Festival''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.filmfestivals.com/blog/wild_cinema_windhoek_international_film_festival |title=Wild Cinema Windhoek International Film Festival |publisher=Film Festival |accessdate=5 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204040234/https://www.filmfestivals.com/blog/wild_cinema_windhoek_international_film_festival |archive-date= 4 Desember 2024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; in Maart – 'n internasionale [[rolprentfees]] wat sedert 2002 op verskeie plekke plaasvind.
* ''Windhoekse Karneval'' (WIKA) in April – 'n toeriste-aantreklikheid sedert die 1950's wat in die eerste jare ná onafhanklikwording beperk was op 'n taamlik &quot;geslote&quot; groep mense en deur ander etniese groepe slegs gewaar is, maar in onlangs jare as 'n meer oop geleentheid gevestig het.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.az.com.na/nachrichten/beginn-der-fnften-jahreszeit-in-der-narrenhochburg-windhoek |title=Beginn der fünften Jahreszeit in der Narrenhochburg Windhoek |publisher=[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]] |date=7 April 2008 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
* ''Namibië-toerisme-ekspo'' in Mei
* ''[[Standard Bank]]-Biënnale'' – sedert 1981 Namibië se grootste kunsbeurs. Die Standard Bank-Biënnale vind slegs al om die twee jaar plaas en daar is planne om dit as die ''[[Bank Windhoek]]-Triënnale'' voort te sit.
* ''ǀAeǀGams-Kuns- en Kultuurfees'' – 'n kuns- en kultuurfees wat sedert 2001 deur die stadsraad gereël word.
* ''Kultuurweke'' – word deur die Tegniese Universiteit en Universiteit van Windhoek in die maande Augustus en September aangebied.
* ''Windhoekse [[Oktoberfest]]''.
* ''Namibiese Jeugekspo''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.youthcouncil-namibia.org/ |title=National Youth Council of Namibia |publisher=Nasionale Jeugraad van Namibië |accessdate=21 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521161325/http://www.youthcouncil-namibia.org/ |archive-date=21 Mei 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; in Oktober – 'n internasionale kontakbeurs ondersteun deur maatskaplike bewusmakingsorganisasies vir jong entrepreneurs en kunstenaars om moontlike borge of sakevennote te leer ken.
* ''Sanlam NBC-musiektoekennings'' in Desember – naas die ''[[Namibiese Jaarlikse Musiekpryse]]'' in [[Ongwediva]], 'n musiekprys wat sedert 2002 deur die [[Namibiese Uitsaaikorporasie|NBC]] met kompetisies in die kategorieë [[Hip-hop-musiek|hip-hop]]/[[Afrika-hip-Hop]], [[house]], [[kwaito]], [[reggae]], [[ritme en blues|R&amp;B]]/[[Afro-popmusiek|Afro-Pop]], [[rock and roll]] en verskeie tradisionele musiekstyle insluitende Duitstalige volksmusiek gehou word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.az.com.na/nachrichten/events-in-windhoek-throughout-the-year |title=Events in Windhoek throughout the year |publisher=[[Allgemeine Zeitung (Namibië)|Allgemeine Zeitung]] |date=28 Mei 2007 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;)

=== Goethe Instituut ===
{{Hoofartikel|Goethe Instituut}}
[[Lêer:Windhoek-Goethe Institut.jpg|duimnael|Die Goethe Instituut in Windhoek]]
Die Goethe Instituut is die enigste Duitse kultuursentrum in Namibië. Dit maak deel uit van 'n internasionale netwerk van altesaam 151 Goethe-sentra, [[Goethe Instituut]], kulturele verenigings en ander instellings wat deur die Federale Republiek Duitsland in 93 lande dwarsoor die wêreld onderhou word. In samewerking met die Namibies-Duitse Stigting bevorder die Windhoekse sentrum die kennis van die Duitse taal (taalkursusse word vir privaat persone en onderwysers aangebied) en interkulturele samewerking tussen Namibië en Duitsland. 'n Belangrike fokus is kulturele projekte wat huidige Namibiërs met die pynlike Duitse koloniale beleid van die verlede probeer versoen.

Naas kulturele programme bied die sentrum inligting oor die kulturele, maatskaplike en politieke lewe in Duitsland aan en onderhou 'n biblioteek. Sedert 2013 bied die Goethe-sentrum naas Duitse en [[Engels]]e ook [[Afrikaans]]e en [[Oshiwambo]]-taalkursusse aan.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.goethe.de/ins/na/de/index.html |title=Goethe-Institut Namibia |publisher=[[Goethe Instituut]] |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Kuns ===
Windhoek is bekend as die kunshoofstad van Namibië. Die [[Nasionale Kunsgalery van Namibië|Nasionale Kunsgalery]], [[Nasionale Teater van Namibië|Nasionale Teater]] en die [[Nasionale Museum van Namibië|Nasionale Museum]] is almal hier geleë. Twee plekke is deel van die Nasionale Museum:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.museums.com.na/museums/windhoek/national-museum-of-namibia |title=National Museum of Namibia |accessdate=11 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511144231/https://www.museums.com.na/museums/windhoek/national-museum-of-namibia |archive-date=11 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die [[Alte Feste]] (histories) vertoon 'n reeks koloniale items soos waens en huishoudelike items, terwyl die [[Owela-museum]] (wetenskaplik; genoem na [[Owela]], 'n tradisionele speletjie wat met klippies gespeel word) uitstallings bevat van minerale, fossiele en meteoriete en 'n insig gee in die tradisionele stadslewe. Daar is ook die [[Onafhanklikheidsgedenkmuseum, Namibië|Onafhanklikheidsgedenkmuseum]], die [[Nasionale Biblioteek van Namibië]] en die [[Windhoek Openbare Biblioteek]], gebou in 1925 en by die Alte Feste geleë.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200902190635.html |title=Namibia: Public Library Gets a Facelift |publisher=[[The Namibian]] |author=Nangula Shejavali |date=19 Februarie 2009 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Godsdiens ===
{{Sien ook|NG gemeente Windhoek|NG gemeente Windhoek-Oos|Gereformeerde kerk Windhoek|Gereformeerde kerk Windhoek-Suid|Gereformeerde kerk Bitterwater|Gereformeerde kerk Khomas-Hoogland}}
[[Lêer:Kirche Windhuk.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Lutheranisme|Lutherse]] [[Christuskerk, Windhoek|Christuskerk]]]]
[[Lêer:St. Marien-Kathedrale Windhoek.jpg|duimnael|upright|Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] Sint Mariakerk]]
Behalwe vir die [[Evangelies-Lutherse Kerk in Namibië]] (ELCIN) met sy setel in [[Oniipa]] is al die groot Namibiese kerke in Windhoek gesetel: die meeste inwoners is lede van die [[Evangelies-Lutherse Kerk in die Republiek van Namibië]] (ELCRN) of die [[Rooms-Katolieke Kerk]] in Namibië (RCC Namibia). Van die kleiner gemeentes sluit in die Duitstalige [[Evangelies-Lutherse Kerk in Namibië (DELK)]], die [[Anglikaanse Kerk van Suider-Afrika]] en die [[Verenigde Kongregasionale Kerk van Suider-Afrika]].

Die vernaamste kerkgeboue is die Lutherse Christuskerk, biskopsetel van die ELKIN-DELK en die Rooms-Katolieke Sint Mariakerk, hoofkerk van die Aartsbisdom Windhoek. Van die ander gebedshuise sluit in [[Christendom|Christelike]] [[Kerk (gebou)|kerke]] en [[tempel]]s: van die ELCIN, ELCRN, DELK (al drie is lede van die [[Lutherse Wêreldbond]]), [[Baptistekonvensie van Namibië]] ([[Baptiste-Wêreldalliansie]]), [[Assemblies of God]] en RCC Namibia.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=J. Gordon Melton, Martin Baumann |title=Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices |publisher=ABC-CLIO |location=VSA |year=2010 |pages=2012–2013}}&lt;/ref&gt; Daar is ook 'n aantal [[Islam]]itiese [[moskee]]s in die stad, insluitende die [[Windhoek Islamitiese Sentrum]]. Die eerste [[Jode]] het hulle tydens die Duitse koloniale bewind in Namibië gevestig en daar is 'n [[sinagoge]] in Windhoek. Vandag bly sowat 100 Jode in Namibië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/namibia-virtual-jewish-history-tour |title=Namibia Virtual Jewish History Tour |publisher=Jewish Virtual Library |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Sport ===
[[Lêer:Independence Stadium Windhoek Namibia Main Gate.jpg|duimnael|links|Die [[Onafhanklikheidsstadion]]]]
[[Lêer:Hage-geingob-stadium inside2018.jpg|duimnael|Die [[Hage Geingob Rugbystadion]]]]
[[Lêer:SamNujomaStadium.JPG|duimnael|Die [[Sam Nujoma-stadion]]]]
Die meeste van Windhoek se sportgeriewe is in die suidelike stadsdele [[Olympia, Windhoek|Olympia]], [[Kleine Kuppe]] en [[Pionierspark]] geleë (soos die [[Onafhanklikheidsstadion]], die [[Hage Geingob Rugbystadion]] en die [[Wanderers-krieketveld]] en die [[Nasionale Krieketstadion]]) asook in die noordwestelike stadsdele [[Katutura]] en [[Khomasdal]] (soos die [[Sam Nujoma-stadion]]).

[[Rugby]] is 'n gewilde [[sport]]soort in Namibië. Die [[Namibiese nasionale rugbyspan|nasionale rugbyspan]] speel hul tuiswedstryde op die Hage Geingob Rugbystadion in Windhoek. Die [[Welwitschias]], wat hul naam deel met die nasionale span, neem sedert 2021 aan die Suid-Afrikaanse plaaslike [[Rugby-uitdaagreeks]] deel en het voorheen in die [[Curriebeker]] en [[Vodacombeker]] meegeding. Windhoek het reeds ses keer die Afrikabeker aangebied (in 2002, 2004, 2006, 2008–09, 2015 en 2016).

Die [[Namibiese nasionale sokkerspan]] gebruik die Onafhanklikheidsstadion vir hul tuiswedstryde. Van die twaalf aan die [[Namibiese Premierliga]] deelnemende [[sokker]]spanne is sewe in Windhoek geleë. Van die stad se talle sokkerklubs sluit in [[African Stars FC]], [[Black Africa FC]], [[FC Civics Windhoek]], [[Orlando Pirates Windhoek|Orlando Pirates FC]], [[Ramblers FC]], [[SK Windhoek]], [[Tigers FC]], [[Tura Magic FC]] en [[Citizens FC]]. Die SK Windhoek is met meer as 900 lede die grootste Namibiese klub.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.faustballnamibia.com/html/vereine.html |title=Vereine |publisher=Faustball Namibia |accessdate=16 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416155703/http://www.faustballnamibia.com/html/vereine.html |archive-date=16 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Krieket]] is ook 'n gewilde sportsoort in Namibië. Die [[Namibiese nasionale krieketspan]], die Arende, het die meeste van hul tuiswedstryde op die Wanderers-krieketveld gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/19/1344.html |title=Wanderers Cricket Ground, Windhoek |publisher=Cricket Archive |accessdate=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215020509/https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/19/1344.html |archive-date=15 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het ook ander krieketvelde in die stad gebruik soos [[United-krieketveld]] en die [[Sentrum vir Krieketontwikkelingsveld]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/19/1343.html |title=United Ground, Windhoek |publisher=Cricket Archive |accessdate=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215012922/https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/19/1343.html |archive-date=15 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/19/1341.html |title=Trans Namib Ground, Windhoek |publisher=Cricket Archive |accessdate=15 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215015709/https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/19/1341.html |archive-date=15 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Namibië sal saam met Suid-Afrika en Zimbabwe die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Vir dié toernooi en die [[o. 19-krieketwêreldbeker]] 2026 is van 2023 af ’n nuwe nasionale stadion ([[Nasionale Krieketstadion]]) in Olympia opgerig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.we.com.na/sports-we/progress-with-state-of-the-art-stadium2023-11-30 |title=Progress with state-of-the-art stadium. |publisher=Windhoek Express |author=Tielman Van Lill |date=30 November 2023 |accessdate=12 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit word sedert 11 Oktober 2025 uitsluitlik vir internasionale wedstryde gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-s-cricket-dream-finally-has-a-home-in-windhoek-1506479 |title=Namibia's cricket dream finally has a home in Windhoek |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Oktober 2025 |accessdate=12 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Baie [[boks]]ers soos [[Paulus Moses]], [[Paulus Ambunda]] en [[Abmerk Shindjuu]] is uit die stad afkomstig. Mans[[bofbal]] is in 1950 by die Ramblers-sportklub in die stad in Namibië ingevoer.

Die &quot;Tony Rust-renbaan&quot; is in die weste van Windhoek op die Daan Viljoen-pad geleë en in 2007 heropen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.dlg.speedfreaks.org/tracks/africa/windhoek.html |title=Tony Rust Raceway, Windhoek |publisher=GEL Motorsport Information Page |author=Darren Galpin |accessdate=10 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170610080703/http://www.dlg.speedfreaks.org/tracks/africa/windhoek.html |archive-date=10 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Ontspanning ===
[[Farm Windhoek]] is 'n sportfasiliteit vir stap, hardloop en bergfietsry net buite die stad en in besit van die munisipaliteit.

== Onderwys ==
[[Lêer:Unamt.jpg|duimnael|Die hoofkampus van die [[Universiteit van Namibië]]]]
[[Lêer:Polytechnic of Namibia 01.JPG|duimnael|Die hoofkampus van die [[Namibiese Universiteit van Wetenskap en Tegnologie]]]]
Sedert onafhanklikwording het Windhoek mettertyd in 'n onderwys- en navorsingsplek ontwikkel, veral op die gebiede [[sosiale wetenskap]] en [[omgewingswetenskap]]. Die in 1992 gestigte [[Universiteit van Namibië]] tel deesdae sowat 10&amp;nbsp;000 studente en saam met die [[Internasionale Bestuuruniversiteit]], die [[Namibiese Universiteit van Wetenskap en Tegnologie]] en ander hoërskole is daar meer as 30&amp;nbsp;000 studente in Windhoek. Daarbenewens beskik Windhoek oor talle nasionale en internasionale navorsingsinstitute: onder andere die [[Namibiese Wetenskaplike Genootskap]], die [[Stigting vir Woestynnavorsing in Namibië]], die Nasionale Botaniese Navorsingsinstituut, die Arbeidshulpbron- en Navorsingsinstituut, die Namibiese Natuurstigting, die Namibiese Ekonomiese Beleidsnavorsingseenheid en 'n tak van die [[Max Planck-geselskap]] vir [[Sterrekunde]] ([[HESS]]).

Skoolonderwys in Namibië word ondersteun deur regeringsorganisasies soos die Nasionale Instituut vir Opvoedkundige Ontwikkeling en nieregeringsorganisasies soos ''EduVentures'' in projekte soos die ''Bernard Nordkamp'' (BNC) en die ''Katutura Community Arts Centre'' (KCAC). Die Namibiese gemiddelde ongeletterdheidsyfer is steeds 16,2% (7,7% vir 15–24-jariges, met 'n laer persentasie vir die stedelike bevolking).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000145998 |title=A Quick survey of SADC literacy statistics and projections |publisher=[[Unesco]] |author=John Aitchison en Peter Rule |year=2006 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Windhoekse skole van 'n internasionale gehalte sluit in die Internasionale Skool Windhoek (WIS) en die Deutsche Höhere Privatschule (DHPS).

=== Tersiêre onderwys ===
Die algemene instellings vir hoër onderwys in Windhoek is:
* [[Universiteit van Namibië]] (UNAM)
* [[Namibiese Universiteit van Wetenskap en Tegnologie]] (NUST), tot in 2015 die ''Politegnikum van Namibië''
* [[Internasionale Bestuuruniversiteit]] (IUM)

=== Ander instellings ===
Ander vername hoëronderwysinstellings:
* Instituut vir Inligtingstegnologie (IIT)
* [[Kunstekollege, Windhoek|Kunstekollege]] (COTA)

=== Sekondêre onderwys ===
Teen 2016 het Windhoek 29 sekondêre en 58 primere skole gehad.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201601150579.html |title=Schools in Windhoek under pressure for places |publisher=[[The Namibian]] |page=6 |date=15 Januarie 2016 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Van die noemenswaardige skole sluit in:

{{div col|2}}
* [[A. Shipena Sekondêre Skool]]
* [[Academia Sekondêre Skool]]
* [[Augustineum Sekondêre Skool]]
* Centaurus Hoërskool
* [[Concordia-kollege, Namibië|Concordia College]]
* [[Cosmos Hoërskool]]
* Chairman Mao Zedong Hoërskool
* Dagbreek Skool vir Intellektueel Gestremdes&lt;ref&gt;{{nl}} {{cite web |url=http://www.schoolnamibie.nl/dagbreek-school-info.html |title=Dagbreek school Windhoek Namibia-school for learners who are intellectually impaired |publisher=Stichting KANS |author=P.S Du Plessies |accessdate=26 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426041709/http://www.schoolnamibie.nl/dagbreek-school-info.html |archive-date=26 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* [[Dawid Bezuidenhout Sekondêre Skool]]
* [[Sekondêre Skool Delta]] (DSSW)
* [[Deutsche Höhere Privatschule Windhoek|Deutsche Höhere Privatschule]] (DHPS)
* [[Ella du Plessis Hoërskool]]
* Eros Meisieskool&lt;ref name=&quot;Mitrofanov&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.namibweb.com/schools.htm |title=Schools in Windhoek |publisher=namibweb.com |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[Hage G. Geingob Hoërskool|Hage Geingob Hoërskool]]
* [[Heilige Kruis-kloosterskool, Windhoek|Heilige Kruis-kloosterskool]]
* [[Immanuel Shifidi Sekondêre Skool]]
* [[Jakob Marengo Sekondêre Skool]]
* [[Jan Jonker Afrikaner Hoërskool]]
* [[Jan Möhr Sekondêre Skool]]
* Sint George-bisdomkollege&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stgeorgesnamibia.com |title=Saint George's Diocesan College |publisher=Sint George-bisdomkollege |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[Pionier Seunskool]]
* [[Sint Paul-kollege, Namibië|Sint Paul-kollege]]
* [[Windhoek Afrikaanse Privaatskool]] (WAP)
* [[Windhoek Gimnasium Privaatskool]] (WHK Gim)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.newera.com.na/2014/05/14/private-school-draws-praise-namwandi/ |title=Private school draws praise from Namwandi |publisher=[[New Era (Namibië)|New Era]] |author=Albertina Nakale |date=20 Mei 2014 |accessdate=20 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140520220609/http://www.newera.com.na/2014/05/14/private-school-draws-praise-namwandi/ |archive-date=20 Mei 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* [[Windhoek Hoërskool]] (WHS)
* [[Windhoek Internasionale Skool]] (WIS)
{{div col end}}

== Besienswaardighede ==
[[Lêer:Alte Feste Windhoek (Aussenansicht).jpg|duimnael|Die Alte Feste is Windhoek se oudste gebou]]
[[Lêer:Parlamentsgärten, Windhoek.jpg|duimnael|Parlementêre Tuin]]
[[Lêer:Windhoek SADC Tribunal.JPG|duimnael|Die Turnhalle, voormalige setel van die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] se tribunaal]]
Die stad se bekendste besienswaardighede is die [[Alte Feste]] wat die [[Nasionale Museum van Namibië|Nasionale Museum]] huisves, en die in 1910 ingewyde Lutherse [[Christuskerk, Windhoek|Christuskerk]]. Die Ruiterstandbeeld, wat ook deel was van dié ensemble, is op 25 Desember 2013 met 'n hyskraan van sy basis voor die Alte Feste verwyder en na die Alte Feste verskuif. Die basis is vernietig. Langs die Alte Feste bevind hom vandag die Onafhanklikheidsgedenkmuseum.

* [[Alte Feste]] – Duits vir ''Ou Fort''. Dit is in 1890 gebou en huisves tans die Nasionale Museum.
* [[Christuskerk, Windhoek|Christuskerk]] – 'n Lutherse kerk. Die konstruksie aan die kerk het onder [[pastoor]] Wilhelm Anz in April 1896 begin. Aan die einde van die Herero-oorloë tussen die Duitsers en die Herero's, Khoikhoi's en Ovambo's, is dit in 1910 ingewy as die Kerk van Vrede. Die kerk, wat in die Gotiese herlewingstyl met [[Jugendstil|Art Nouveau]]-elemente gebou is, staan in die historiese sentrum van Windhoek. Die 24&amp;nbsp;m hoë toring is soos die res van die kerk van [[sandsteen]] gemaak. Die uitsondering is die ingangsportaal en die altaar, wat van [[marmer]] gemaak is. Die kleurvolle loodglasvensters in die kerk was 'n geskenk van keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]]. Die kerk is langs die Parlementêre Tuin en die [[Tintenpalast]] geleë.
* Curt von François-standbeeld voor die munisipale gebou. Dit is op 18 Oktober 1965 ter geleentheid van Windhoek se 75ste herstigtingsdag deur Von François onthul. Die standbeeld is op 23 November 2022 verwyder en na die Windhoek-stadsmuseum verskuif.&lt;ref name=Stadtrecht /&gt;
* Daan Viljoen-wildtuin naby Windhoek
* Dieretuinpark – 'n openbare park aan Onafhanklikheidslaan die sentrum van Windhoek. Die huidige park is versorg en het 'n dam, speelarea vir kinders en 'n opelugteater.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sa-venues.com/regions/attractionsna/windhoek.htm#Zoo%20Park |title=Windhoek Attractions, Namibia |publisher=Sa-venues.com |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924093538/http://www.sa-venues.com/regions/attractionsna/windhoek.htm |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* [[Gibeon-meteoriet]] – dele van dié [[meteoriet]] word by die ''Post Street Mall'' uitgestal. Dit het in die [[voorgeskiedenis]] in Namibië geval, is deur die [[Namas]] gevind en gebruik om wapens en gereedskap te maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.meteorite-recon.com/home/meteorite-documentaries/gibeon-iron-meteorites |title=Gibeon Iron Meteorites – Discovery, History and Study |publisher=Meteorite Recon |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[Heldeakker, Namibië|Heldeakker]] – 'n Nasionale oorlog- en heldegedenkteken, sowat 10&amp;nbsp;km buite die stad.
* Holy Cross Kloosterskool
* [[Hooggeregshof van Namibië]] – geleë in Michael Scottstraat op Eliakim Namundjebo-plein. Dit is tussen 1994 en 1996 gebou&lt;ref name=WCE&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wcenamibia.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=95:windhoek-supreme-court&amp;catid=62:structural&amp;Itemid=125 |title=Windhoek Supreme Court |publisher=Windhoek Consulting Engineers |accessdate=15 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315084432/http://www.wcenamibia.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=95:windhoek-supreme-court&amp;catid=62:structural&amp;Itemid=125 |archive-date=15 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en is Windhoek se enigste na onafhanklikheid opgerigte gebou met 'n Afrika-argitektuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.holidaytravel.com.na/ct/central_towns.php?sub_id=192 |title=Windhoek on Foot |publisher=Holyday Travel |accessdate=3 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603125314/http://www.holidaytravel.com.na/ct/central_towns.php?sub_id=192 |archive-date=3 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* Koedoestandbeeld
* Nasionale Biblioteek van Namibië
* [[Nasionale Raad van Namibië|Nasionale Raad]] – Die hoërhuis van die Namibiese tweekamerparlement.
* [[Onafhanklikheidsgedenkmuseum, Namibië|Onafhanklikheidsgedenkmuseum]] – 'n Historiese museum wat fokus op die antikoloniale verset en die nasionale bevrydingsbeweging van die Republiek van Namibië.
* [[Ruiterstandbeeld, Windhoek|Ruiterstandbeeld]] (''Reiterdenkmal'') – n standbeeld wat die oorwinning van die Duitse Keiserryk oor die Herero en Nama tydens die [[Namibiese volksmoord 1904-1908]] vier.&lt;ref name=&quot;centenary&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201201300899.html |title=Monument's centenary remembered |publisher=[[The Namibian]] |author=Tanja Bause |date=30 Januarie 2012 |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die standbeeld is in Desember 2013 verwyder van sy historiese plek langsaan die Christuskerk en word nou in die erf van die Alte Feste vertoon.&lt;ref name=&quot;val&quot; /&gt;
* [[Staatshuis, Windhoek|Staatshuis]] van Namibië – die amptelike woning en werkplek van die [[president van Namibië]].
* Sint Mariakatedraal
* [[Tintenpalast]] – [[Duits]] vir ''Inkpaleis'', is die setel van albei kamers van die [[Parlement van Namibië|Namibiese wetgewer]], die [[Nasionale Raad van Namibië|Nasionale Raad]] en die [[Nasionale Vergadering van Namibië|Nasionale Vergadering]]. Dit is net noord van Robert Mugabe-laan en is ontwerp deur die argitek [[Gottlieb Redecker]] en gebou deur die maatskappy Sander &amp; Kock tussen 1912 en 1913 uit plaaslike materiale as 'n administratiewe gebou vir die Duitse regering wat in daardie stadium in beheer was van [[Duits-Suidwes-Afrika]]. Die gebou word omring deur die Parlementêre Tuin.
* [[Turnhalle, Windhoek|Turnhalle]] – 'n neo-klassisistiese gebou van Wilhelminiese argitektuur, ingewy in 1909.&lt;ref name=&quot;100years&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/100-years-turnhalle.99760.php |title=100 years Turnhalle • From gymnasium to Tribunal |publisher=[[Die Republikein]] |author=Andreas Vogt |date=18 Desember 2009 |accessdate=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324132914/http://www.republikein.com.na/politiek-en-nasionale/100-years-turnhalle.99760.php |archive-date=24 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* Die drie kastele van Windhoek wat deur die argitek [[Wilhelm Sander]] gebou is: [[Heinitzburg]], [[Sanderburg]] en [[Schwerinsburg]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.klausdierks.com/Biographies/Biographies_S.htm |title=Biographies of Namibian Personalities, S (entry for Wilhelm Sander) |publisher=klausdiers.com |author=Klaus Dierks |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
* Windhoek-spoorwegstasie – 'n Historiese spoorwegstasie wat die stad Windhoek bedien.
* Windhoek Openbare Biblioteek – gebou in 1925 langs die Alte Feste.

Die ''Tukondjeni Market'' (Tukondjeni-mark) en die ''Penduka Project Centre'' in die digbevolkte stadsdele [[Katutura]] en [[Khomasdal]] is ook besienswaardig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.namibweb.com/city.html |title=Windhoek city tours |publisher=namibweb.com |accessdate=5 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{de}} {{cite book |author=Sabine Aquilini |title=Hauptsache Windhoek |publisher=Wordweaver Publishing House |location=Windhoek |year=2013 |isbn=978-99916-889-1-6}}
* {{de}} {{cite book |author=Conny von Dewitz |title=Windhoek. Der kleine Stadtführer |publisher=Kuiseb-Verlag |location=Windhoek |year=2009 |isbn=978-3-941602-17-5}}
* {{de}} {{cite book |author=Rolf Brockmann |title=Katutura: Streifzüge durch Windhoeks Township |publisher=Klaus Hess |location=Göttingen |year=2006 |isbn=978-3-933117-04-5}}
* {{en}} Levinson, Olga: The cultural life of Windhoek. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 17, nr. 2, Desember 1967
* {{af}} Mossolow, N.: Die veelbewoë geskiedenis van Windhoek. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{en}} [http://www.windhoekcc.org.na/ Amptelike webwerf van Windhoek]
* {{de}} [http://www.dngev.de/ Tuisblad van die ''Deutsch-Namibische Gesellschaft e.V.'']
* {{en}} [http://www.namibiaonline.net/webcam_windhoek_namibia.html 2 WebCams in Windhoek]
* {{en}} [http://www.avisdam.org/ Avisdam-webwerf – Vriende van die Avisdam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728202558/http://www.avisdam.org/ |date=28 Julie 2018}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Windhoek|title=Windhoek|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Oktober 2025}}

{{Voorstede van Windhoek}}
{{Hoofstede in Afrika}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Windhoek| ]]</text>
      <sha1>eucun5kp1m5696tyq0xlhwgg5kjne67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Aktueel</title>
    <ns>10</ns>
    <id>13882</id>
    <revision>
      <id>3362237</id>
      <parentid>3361123</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>opdateer</comment>
      <origin>3362237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1679" sha1="d7ar6ppfss9wl21x1tv9rig7xvp9ba2" xml:space="preserve">[[Lêer:Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg|150px|regs|Kimi Antonelli in 2025.]]
* Die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026]] se uitslag is op 9 November bekendgemaak.
* '''[[Kimi Antonelli]]''' wen sy eerste [[Formule Een]]-bestuurderskampioenskap tydens die [[Formule 1-seisoen van 2026]] en word op 20 jaar die jongste Formule Een-wêreldkampioen ooit.
* Die FIA kondig 'n ooreenkoms met [[Rwanda]] aan, waarvolgens dié land vanaf 2030 vir tien jaar 'n [[Afrika Grand Prix]] mag aanbied. [[Suid-Afrika]] beywer hom steeds vir 'n terugkeer van die [[Suid-Afrikaanse Grand Prix]].
* Die 2026-[[Nobelprys vir Vrede]] word toegeken aan die [[Suid-Afrika]]anse juris en [[menseregte]]aktivis [[Navi Pillay]] &quot;vir haar pogings om [[vrede]] en [[internasionale reg]] te bevorder&quot;.
* Die [[Internasionale Krieketraad]] en [[Krieket Suid-Afrika]] maak die [[Krieketwêreldbeker 2027]] se wedstrydskedule in [[Kaapstad]] bekend; dié toernooi sal op 2 Oktober in [[Windhoek]] begin en die eindstryd sal ná ses weke se wedstryde in Suid-Afrika, [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] op 21 November op [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] beslis word.

&lt;div class=&quot;itn-footer&quot; style=&quot;margin-top: 0.5em;&quot;&gt;
'''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne]] • [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]&lt;br /&gt;
'''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[RJ Mitte]] • [[Patrick Stewart]] • [[John Leeson]] • [[Chris Lamprecht]] • [[Ben Dekker]]
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Voorbladsjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7ar6ppfss9wl21x1tv9rig7xvp9ba2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coffea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14908</id>
    <revision>
      <id>3362171</id>
      <parentid>3278821</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9931" sha1="p3tfhrfw9gmscqwqxf6ckxwpr34wa91" xml:space="preserve">:''Hierdie artikel bespreek die koffieplant (koffieboom). Vir inligting oor die drankie, sien [[koffie]].''
{{Outomatiese taksoboks
|name = Koffieplant (''Coffea'')
|image = Coffee Flowers.JPG
|image_caption = Blomme van ''Coffea arabica''
|display_parents = 3
|taxon = Coffea
|authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =
|range_map= Carte Coffea robusta arabic.svg
|range_map_width = 250px
|range_map_caption= Koffie-groeiende streke van die wêreld
}}
[[Lêer:Detail of Coffea canephora branch and leaves.jpg|regs|duimnael|''Coffea canephora''.]]
[[Lêer:CoffeeBerry.jpg|duimnael|regs|Coffea-bessies, Bali]]

Die '''koffieplant''' (''Coffea'') is 'n [[genus]] van ongeveer sestig [[spesies]] van blomdraende plante in die familie ''[[Rubiaceae]]''. Die meeste spesies kom in tropiese [[Afrika]] voor. Op [[Madagaskar]] kom 66 spesies voor, in tropiese Suidoos-Asië en op die eiland [[Mauritius]], drie soorte. Alle soorte is egter houtagtige plante. Die plante se sade is die bron van die stimulerende drankie genaamd [[koffie]]. Die sade word algemeen [[koffieboon|koffiebone]] genoem. Koffie is die wêreld se gewildste drankie. Gevolglik is die koffieplant 'n winsgewende [[landbou]]gewas.

== Spesies ==
Daar is 133 spesies wat tot genus hoort:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325985-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191101202204/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325985-2 |argiefdatum= 1 November 2019 |besoekdatum= 3 Mei 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Coffea abbayesii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea affinis]]'' &lt;small&gt;De Wild.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea alleizettii]]'' &lt;small&gt;Dubard&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea ambanjensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea ambongenis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy ex A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea andrambovatensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea ankaranensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy ex A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea anthonyi]]'' &lt;small&gt;Stoff. &amp; F.Anthony&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea arabica]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea arenesiana]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea augagneurii]]'' &lt;small&gt;Dubard&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea bakossii]]'' &lt;small&gt;Cheek &amp; Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea benghalensis]]'' &lt;small&gt;B.Heyne ex Schult.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea bertrandii]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea betamponensis]]'' &lt;small&gt;Portères &amp; J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea bissetiae]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea boinensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea boiviniana]]'' &lt;small&gt;(Baill.) Drake&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea bonnieri]]'' &lt;small&gt;Dubard&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea brassii]]'' &lt;small&gt;(J.-F.Leroy) A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea brevipes]]'' &lt;small&gt;Hiern&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea bridsoniae]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Mvungi&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea buxifolia]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea callmanderi]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea canephora]]'' &lt;small&gt;Pierre ex A.Froehner&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea carrissoi]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea charrieriana]]'' &lt;small&gt;Stoff. &amp; F.Anthony&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea cochinchinensis]]'' &lt;small&gt;Pierre ex Pit.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea commersoniana]]'' &lt;small&gt;(Baill.) A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea congensis]]'' &lt;small&gt;A.Froehner&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea costatifructa]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea coursiana]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea dactylifera]]'' &lt;small&gt;Robbr. &amp; Stoff.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea darainensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea decaryana]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea dewevrei]]'' &lt;small&gt;De Wild. &amp; T.Durand&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea dubardii]]'' &lt;small&gt;Jum.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea ebracteolata]]'' &lt;small&gt;(Hiern) Brenan&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea eugenioides]]'' &lt;small&gt;S.Moore&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea fadenii]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea farafanganensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea floresiana]]'' &lt;small&gt;Boerl.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea fotsoana]]'' &lt;small&gt;Stoff. &amp; Sonké&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea fragilis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea fragrans]]'' &lt;small&gt;Wall. ex Hook.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea gallienii]]'' &lt;small&gt;Dubard&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea grevei]]'' &lt;small&gt;Drake ex A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea heimii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea x heterocalyx]]'' &lt;small&gt;Stoff.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea homollei]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea horsfieldiana]]'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea humbertii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea humblotiana]]'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea humilis]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea jumellei]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea kalobinonensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea kapakata]]'' &lt;small&gt;(A.Chev.) Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea kianjavatensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea kihansiensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Mvungi&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea kimbozensis]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea kivuensis]]'' &lt;small&gt;Lebrun&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea klainei]]'' &lt;small&gt;Pierre ex De Wild.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea labatii]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea lancifolia]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea lebruniana]]'' &lt;small&gt;Germ. &amp; Kester&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea leonimontana]]'' &lt;small&gt;Stoff.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea leroyi]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea liaudii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy ex A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea liberica]]'' &lt;small&gt;Hiern&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea ligustroides]]'' &lt;small&gt;S.Moore&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea littoralis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea lulandoensis]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mabesae]]'' &lt;small&gt;(Elmer) J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea macrocarpa]]'' &lt;small&gt;A.Rich.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea madurensis]]'' &lt;small&gt;Teijsm. &amp; Binn. ex Koord.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea magnistipula]]'' &lt;small&gt;Stoff. &amp; Robbr.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea malabarica]]'' &lt;small&gt;(Sivar., Biju &amp; P.Mathew) A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mangoroensis]]'' &lt;small&gt;Portères&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mannii]]'' &lt;small&gt;(Hook.f.) A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea manombensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mapiana]]'' &lt;small&gt;Sonké&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mauritiana]]'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mayombensis]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mcphersonii]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea melanocarpa]]'' &lt;small&gt;[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Hiern&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea merguensis]]'' &lt;small&gt;Ridl.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea microdubardii]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea millotii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea minutiflora]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mogenetii]]'' &lt;small&gt;Dubard&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mongensis]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea montekupensis]]'' &lt;small&gt;Stoff.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea montis-sacri]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea moratii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy ex A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea mufindiensis]]'' &lt;small&gt;Hutch. ex Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea myrtifolia]]'' &lt;small&gt;(A.Rich. ex DC.) J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea namorokensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea neobridsoniae]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea neoleroya]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea perrieri]]'' &lt;small&gt;Drake ex Jum.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea pervilleana]]'' &lt;small&gt;(Baill.) Drake&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea pocsii]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea pseudozanguebariae]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea pterocarpa]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea pustulata]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea racemosa]]'' &lt;small&gt;Lour.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea rakotonasoloi]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea ratsimamangae]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy ex A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea resinosa]]'' &lt;small&gt;(Hook.f.) Radlk.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea rhamnifolia]]'' &lt;small&gt;(Chiov.) Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea richardii]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea rizetiana]]'' &lt;small&gt;Stoff. &amp; Noirot&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea rupicola]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea sahafaryensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea sakarahae]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea salvatrix]]'' &lt;small&gt;Swynn. &amp; Philipson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea sambavensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy ex A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea sapinii]]'' &lt;small&gt;(De Wild.) A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea schliebenii]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea semsei]]'' &lt;small&gt;(Bridson) A.P.Davis&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea sessiliflora]]'' &lt;small&gt;Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea stenophylla]]'' &lt;small&gt;G.Don&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea tetragona]]'' &lt;small&gt;Jum. &amp; H.Perrier&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea togoensis]]'' &lt;small&gt;A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea toshii]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea travancorensis]]'' &lt;small&gt;Wight &amp; Arn.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea tricalysioides]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea tsirananae]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea vatovavyensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea vavateninensis]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea vianneyi]]'' &lt;small&gt;J.-F.Leroy&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea vohemarensis]]'' &lt;small&gt;A.P.Davis &amp; Rakotonas.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea wightiana]]'' &lt;small&gt;Wall. ex Wight &amp; Arn.&lt;/small&gt;
* ''[[Coffea zanguebariae]]'' &lt;small&gt;Lour.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
FruitColors.jpg
0120Fc. Coffea.jpg
75 Entrega de plantas de café (12523649135).jpg
Arabica cherry coffee.jpg
Coffee tree in fruit at Wildwood grove, Lake Worth, Fla (NYPL b11707413-G90F137 016ZF).tiff
Berlin-Dahlem, botanischer Garten, Coffea robusta.JPG
Beta Tea house.jpg
Bibit kopi.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{commonskat|Coffea}}
{{wikispecies|Coffea}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Coffea| ]]
[[Kategorie:Koffie]]
[[Kategorie:Medisinale plante]]
[[Kategorie:Veldkos]]</text>
      <sha1>p3tfhrfw9gmscqwqxf6ckxwpr34wa91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wallis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15121</id>
    <revision>
      <id>3361989</id>
      <parentid>3329356</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T14:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46928" sha1="t2y083iioz5ki77vdumr307ga5xj4hv" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die huidige land binne die Verenigde Koninkryk. Vir die historiese prinsdom, sien [[Prinsdom van Wallis]].''
{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Wallis
|volle_naam              = &lt;small&gt;''Wales'' ([[Engels]])&lt;br /&gt;''Cymru'' ([[Wallies]])&lt;/small&gt;
|algemene_naam           = Wallis
|beeld_vlag              = Flag of Wales.svg
|beeld_wapen             = Royal Badge of Wales (2024 onwards).svg
|simbool_tipe            = Wapen
|beeld_kaart             = Wales in the UK and Europe.svg
|leuse                   = ''Cymru am byth''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Wallies vir: &quot;Wallis vir altyd&quot; of &quot;Lang leef Wallis&quot;)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076 |title=Cymru am byth! The meaning behind the Welsh motto |publisher=WalesOnline |date=6 Februarie 2015 |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407230230/https://www.walesonline.co.uk/lifestyle/fun-stuff/cymru-am-byth-meaning-behind-8592076 |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;''&lt;/small&gt;
|volkslied               = ''[[Hen Wlad Fy Nhadau]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(Wallies vir: &quot;Land van my vaders&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:Hen Wlad fy Nhadau piano.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Engels]] en [[Wallies]]
|hoofstad                = [[Cardiff]] (Caerdydd)
{{Koördinate|51|29|N|3|11|W}}
|latd                    = 51
|latm                    = 29
|latNS                   = N
|longd                   = 3
|longm                   = 11
|longEW                  = W
|grootste_stad           = [[Cardiff]] (Caerdydd)
|regeringsvorm           = Unitêre parlementêre&lt;br /&gt;[[grondwetlike monargie]]
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]&lt;br /&gt;• [[Eerste minister]]
|leiername               = [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Charles III]]&lt;br /&gt;[[Rhun ap Iorwerth]]
|oppervlak_rang          = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 21&amp;nbsp;218&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-latest-for-administrative-areas-in-the-united-kingdom-v2/about |title=Standard Area Measurements (Latest) for Administrative Areas in the United Kingdom (V2) |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=5 April 2023 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 8&amp;nbsp;192
|persent_water           = 
|bevolking_skatting      = 3&amp;nbsp;131&amp;nbsp;640&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/file?uri=/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/populationestimatesforukenglandandwalesscotlandandnorthernireland/mid2022/mye22final.xlsx |title=Mid-Year Population Estimates, UK, June 2022 |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=26 Maart 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2022
|bevolking_rang          = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|bevolking_sensus        = 3&amp;nbsp;107&amp;nbsp;494&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html |title=Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |publisher=Nasionale Rekords van Skotland |date=8 Augustus 2013 |accessdate=8 Augustus 2013}}&lt;/ref&gt;
|bevolking_sensus_jaar   = 2022
|bevolkingsdigtheid      = 151
|bevolkingsdigtheidmi²   = 391,1
|bevolkingsdigtheidrang  = 
|BBP_PPP                 = £74,5&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;GVA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross value added (balanced) per head and income components |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|BBP_PPP_jaar            = 2022
|BBP_PPP_per_kapita      = $23&amp;nbsp;804&lt;ref name=&quot;GVA&quot; /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|BBP                     = £85,4&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=&quot;GDP&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/datasets/nominalregionalgrossvalueaddedbalancedperheadandincomecomponents |title=Regional gross domestic product: all ITL regions |publisher=Kantoor vir Nasionale Statistieke |date=24 April 2024 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|BBP_rang                = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|BBP_jaar                = 2022
|BBP_per_kapita          = £27&amp;nbsp;274&lt;ref name=&quot;GDP&quot; /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 3&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt; (VK)
|onafhanklikheidstipe    = Vorming
|onafhanklikheidsgebeure = • Vereniging by&lt;br /&gt;Gruffydd ap Llywelyn&lt;br /&gt;• Statuut van Rhuddlan&lt;br /&gt;• [[Act of Union 1535|Unie met Engeland]]&lt;br /&gt;• Devolusie
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[1057]]&lt;br /&gt;[[3 Maart]] [[1284]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100419253|title=Statute of Rhuddlan| publisher=Oxford Reference|accessdate=5 Julie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[1543]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents |title=Laws in Wales Act 1535 (repealed 21. Desember 1993) |publisher=legislation.gov.uk |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417010928/http://www.legislation.gov.uk/aep/Hen8/27/26/contents |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[31 Julie]] [[1998]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents |title=Government of Wales Act 1998 |publisher=legislation.gov.uk |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416203623/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/38/contents |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|MOI                     = {{wins}} 0,898&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/GBR/?levels=1+4&amp;extrapolation=0 |title=Subnational HDI |publisher=Global Data Lab |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = –
|MOI_jaar                = 2021
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 30&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.gov.scot/binaries/content/documents/govscot/publications/statistics/2020/02/additional-poverty-statistics-2020/documents/gini-coefficient-by-uk-nation/gini-coefficient-by-uk-nation/govscot%253Adocument/Gini%252Bfor%252BUK%252Bcountries%252B-%252Bfor%252Bpublication.xlsx |title=Gini coefficient by UK nation |publisher=Skotse Regering |date=2020 |accessdate=5 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2016⁠–⁠19
|Gini_kategorie          = {{kleur|#fc0|medium}}
|geldeenheid             = [[Pond sterling]] (£)
|geldeenheid_kode        = GBP
|land_kode               = 
|tydsone                 = GMT
|utc_afwyking            = [[UTC±00:00|±0]]
|tydsone_somer           = BST
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+01:00|+1]]
|internet_domein         = [[.uk]], [[.gb]]
|skakelkode              = 44
|voetskrif               = &lt;big&gt;[[Beskermheilige]]: [[Sint David]] (Dewi Sant)&lt;br /&gt;[[Nasionale blom]]: [[Prei]], [[Tuinaffodil]]&lt;/big&gt;
}}

'''Wallis''' ([[Engels]]: ''Wales'', [ˈweɪlz], {{Audio|En-us-Wales.ogg|luister}}; [[Wallies]]: ''Cymru'', [ˈkəmri], {{Audio|Cymru.ogg|luister}}) is een van die vier [[lande van die Verenigde Koninkryk]]. Dit lê in die suidweste van Groot-Brittanje en word deur die [[Graafskappe van Engeland|Engelse graafskappe]] (''counties'') [[Cheshire]], [[Shropshire]], [[Herefordshire]] en [[Gloucestershire]] in die ooste, die [[Kanaal van Bristol]] in die suide, die [[Sint-Georgekanaal]] (''St. George's Channel'') in die suidweste en die [[Ierse See]] in die weste en noorde begrens.

[[Lêer:View from Snowdon - geograph.org.uk - 1543264.jpg|duimnael|links|Uitsig na die suidooste vanaf Snowdon, die hoogste bergpiek van Wallis en Engeland]]
[[Lêer:Caernafon Castle - Seiont sunset.jpg|duimnael|links|Na die vier kastele en versterkings, wat koning [[Eduard I van Engeland|Edward I]] ná die Engelse verowering van Wallis hier laat oprig het, is in die volksmond as die &quot;Ysterring&quot; verwys. Die kastele – Caernarfon, Beaumaris, Conwy en Harlech is as [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]]e aangewys. Die foto wys die Caernarfon-kasteel in Gwynedd teen sononder]]
[[Lêer:St David's Day at the Senedd - Dydd Gŵyl Dewi yn y Senedd 2014 (12949993074).jpg|duimnael|links|Twee meisies in nasionale kleredrag op ''St David's Day'', Wallis se nasionale feesdag wat op 1 Maart gevier word]]
Soms word na Wallis ook as die Vorstedom van Wallis (Engels: ''Principality of Wales'', Wallies: ''Tywysogaeth Cymru'') verwys, alhoewel die [[Prins van Wallis]] nie by die regering van die land betrokke is nie en hierdie naam nie deur alle bewoners van Wallis goedgekeur word nie.

Wallis het nooit as 'n soewereine staat bestaan nie, en die Walliese deelkoninkryke is in 1282 deur Engeland geannekseer, nadat die Engelse koning [[Eduard I van Engeland|Edward I]] in die Slag van Cilmeri 'n oorwinning oor die Walliese monarg Llywelyn II behaal het. Die Walliese Reg is egter in sommige plekke tot die afkondiging van die nuwe wetgewing oor regsake in Wallis (''Laws in Wales Acts'') in die jare 1535 tot 1542 behou.

[[Cardiff]], die grootste stad van Wallis, is in 1955 as sy hoofstad aangewys (voor 1955 was daar geen amptelike Walliese hoofstad nie), terwyl die Prins van Wallis 'n amptelike woning in Caernarfon het. Die plaaslike parlement, die Nasionale Vergadering van Wallis, is in 1999 ná 'n referendum gevorm. Sy bevoegdhede is in 2007 volgens die Wet op die Regering van Wallis uitgebrei.

Wallis word tradisioneel verbind met 'n reeks ikoniese simbole – Walliese manskore, [[rugby]], [[steenkool]]myne en lang reekse van terrashuise waarin mynbouwerkers gehuisves is, leiklipgroewe, [[Middeleeue|Middeleeuse]] [[kasteel|kastele]] (soos die &quot;Ysterring&quot; wat ná die Engelse verowering van Wallis ontstaan het), die bergpiek Mount Snowdon en skaapteelt (daar is steeds drie skape vir elke inwoner).

In die laat 20ste en vroeë 21ste eeu is nuwe ikone by dié lys gevoeg: nuwe nasionale museums wat die Walliese geskiedenis aan die nageslagte verduidelik (en, onafhanklik hiervan, as argitektoniese besienswaardighede beskou word), die nuwe parlementsgebou wat die Walliese ''Senned'' huisves, die Millennium-stadion en die herontwikkelde dokke van Cardiff asook die nuwe besoekersentrum wat sy deure op Mount Snowdon geopen het.

== Etimologie ==
Die woorde &quot;Wallis&quot; en &quot;Wallies&quot; is ontleen aan dieselfde [[Ou Engels]]e wortel (enkelvoud ''Wealh'', meervoud ''Wēalas''), 'n afstammeling van die Proto-Germaanse *''Walhaz'', wat op sy beurt ontleen is aan die naam vir die [[Gallië]]rs wat deur die Romeine ''Volcae'' genoem is. Hierdie term is later gebruik om onoordeelkundig na inwoners van die [[Wes-Romeinse Ryk]] te verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Katherine L. Miller |title=The Semantic Field of Slavery in Old English: Wealh, Esne, Þræl |date=2014 |url=http://etheses.whiterose.ac.uk/8031/1/Katherine%20Miller%20Semantic%20Field%20of%20Slavery%20in%20Old%20English%20v%203.pdf |publisher=University of Leeds |accessdate=8 Augustus 2019}}&lt;/ref&gt; Hierdie betekenis word nog steeds in name soos [[Wale]] en [[Wallonië]] (in [[België]]), [[Walagye]] (in [[Roemenië]]) en die einding ''-wall'' in [[Cornwall]] bewaar. Die [[Angelsaksers]] het die term gebruik om veral na die Britone te verwys; die meervoudsvorm ''Wēalas'' het die naam van hul gebied Wallis geword.&lt;ref name=&quot;davies&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=John Davies |title=A History of Wales |url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0 |publisher=Penguin |year=1994 |location=Londen |isbn=978-0-14-014581-6 |pages=[https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0/page/71 71]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=[[J.R.R. Tolkien]] |title=Angles and Britons: O'Donnell Lectures |publisher=University of Wales Press |year=1963 |location=Cardiff |pages=English and Welsh, an O'Donnell Lecture delivered at Oxford on 21 October 1955}}&lt;/ref&gt; In die historiese gebruik in Brittanje was die woorde nie beperk tot die moderne Wallis of die Walliesers nie; dit is egter gebruik om te verwys na enigiets wat Angelsaksers met Britte geassosieer het, insluitende ander nie-Germaanse gebiede in Brittanje (byvoorbeeld [[Cornwall]]) en plekke in die Angelsaksiese gebiede wat met Britone geassosieer is (byvoorbeeld [[Walworth, Durham|Walworth]] in [[Durham (graafskap)|Durham]] en [[Walton, Leeds|Walton]] in [[Wes-Yorkshire]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=David Rollason |title=Northumbria, 500–1100 |url=https://archive.org/details/northumbria500110000roll |publisher=Cambridge University Press |year=2003 |isbn=978-0-521-04102-7 |location=Cambridge |date=2003 |page=[https://archive.org/details/northumbria500110000roll/page/60 60] |chapter=Origins of a People}}&lt;/ref&gt;

Die moderne Walliesers noem hulleself ''Cymry'' en ''Cymru'' is die Walliese naam vir Wallis. Dié woorde (wat albei [ˈkəm.rɨ] uitgespreek woord) is afgelei van die Britoniese woord ''combrogi'' wat &quot;volksgenote&quot; beteken,&lt;ref name=&quot;Hist Wales 69&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=John Davies |title=A History of Wales |url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0 |publisher=Penguin |year=1994 |location=Londen |isbn=978-0-14-014581-6 |pages=[https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0/page/69 69]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=John Edward Lloyd |title=A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest (Note to Chapter VI, the Name &quot;Cymry&quot;) |url=https://books.google.com/books?id=NYwNAAAAIAAJ&amp;pg=PA191 |edition=2de |location=Londen |publisher=Longmans, Green, and Co. |date=1911 |volume=I |pages=191–192}}&lt;/ref&gt; en het waarskynlik voor die 7de eeu gebruiklik geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Egerton Phillimore |title=Y Cymmrodor |publisher=Honourable Society of Cymmrodorion |editor=Egerton Phillimore |volume=XI |location=Londen |date=1891 |pages=97–101 |chapter=Note (a) to The Settlement of Brittany |chapter-url=https://books.google.com/books?id=M35QO0vor-EC&amp;pg=PA97}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;davies&quot; /&gt; Volgens Middeleeuse legendes is dit afgelei van die oorspronklike koning van Cymru, Camber, die seun van Brutus, die eerste koning van Brittanje. In die literatuur kon die woorde gespel word as ''Kymry'' of ''Cymry'', ongeag of dit na die volk of hul vaderland verwys het.&lt;ref name=&quot;Hist Wales 69&quot; /&gt; Die Gelatiniseerde vorme van die name, ''Cambrian'', ''Cambric'' en ''Cambria'', het behou gebly in benamings soos Kambriese Berge en die [[Kambrium|Kambriese]] [[Geologiese tydskaal|Geologiese tydperk]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |url=https://books.google.com/books?id=Z7Ymjw1o9a0C&amp;pg=PA203 |title=Chambers 21st Century Dictionary |work=Kambriese woordeboek |publisher=Allied Publishers |year=2008 |isbn=978-81-8424-329-1 |location=Nieu-Delhi |page=203}}&lt;/ref&gt; Die naam Cymru is nou verwant met plekname in Noord-Engeland soos Cumberland en Cumbria.

== Geografie ==
=== Fisiese en geografiese kenmerke ===
[[Lêer:Brecon beacons arp.jpg|duimnael|links|Die Brecon Beacons-bergreeks]]
[[Lêer:&quot;Source of the River Severn&quot; - geograph.org.uk - 800337.jpg|duimnael|links|Die bron van die Severnrivier in die Kambriese Gebergte]]
Wallis lê op 'n [[skiereiland]] in die sentrale weste van Groot-Brittanje en beslaan 'n oppervlak van 21&amp;nbsp;218 vierkante kilometer. Dit is sowat 274 kilometer lank en 97 kilometer wyd. Wales het 'n kuslyn van meer as 1&amp;nbsp;200 kilometer en sluit 'n aantal eilande in, waarvan [[Anglesey]] in die noordweste die grootste is.

Die mees digbevolkte gebiede lê in Suid-Wallis, met die stede Cardiff, [[Swansea]] en [[Newport]]. Hierdie gebied is ook die nywerheidsentrum van Wallis.

Die grootste deel van Wallis se oppervlakte word deur bergagtige terrein beslaan, veral in die noordelike en sentrale gedeeltes, op hoogtes van meer as 150&amp;nbsp;m bo seevlak.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/regional-climates/wl ''MetOffice: Wales – Climate. Besoek op 7 Februarie 2016'']&lt;/ref&gt; Die bergreekse is tydens die laaste ystydperk gevorm, met die Snowdon (Wallies: ''Yr Wyddfa'') in Snowdonië, Noord-Wallis as die hoogste bergpiek op 1&amp;nbsp;085&amp;nbsp;meter. Die Brecon Beacons in die suide bereik 'n hoogte van 885&amp;nbsp;m, terwyl die Kambriese Gebergte (Engels: ''Cambrian Mountains'') in die hartland van Wallis uittoring. Die aarde se vroegste geologiese tydperk in die Paleosoïkum, die [[Kambrium]], is na die Kambriese bergreeks genoem.

Walliese riviere ontspring in die bergreekse en dreineer die land straalvormig. Die [[Severn]] (Wallies: ''Hafren'') is die langste rivier in Wallis en Engeland wat naby die bergtop Plynlimon in die Kambriese Gebergte ontspring. 'n Aantal hidroëlektriese kragsentrales en opgaardamme voorsien Wallis se groter nedersettings van elektrisiteit en [[drinkwater]].

Die huidige grens tussen Wallis en Engeland is grotendeels in die 16de eeu willekeurig vasgelê en volg hoofsaaklik die Middeleeuse feodale grenslyne. Die grenslyn skei Knighton van sy spoorwegstasie, sny Church Stoke van die res van Wallis af en loop dwarsdeur die dorp Llanymynech.

Geografies word Wallis dikwels onderverdeel in vier substreke: North Wales (Noord-Wallis), Mid Wales (die Walliese Middelland), West Wales (Wes-Wallis) en South Wales (Suid-Wallis).

=== Noord-Wallis ===
[[Lêer:The Grand Hotel, Llandudno - geograph.org.uk - 455955.jpg|duimnael|The Grand Hotel, Llandudno]]
[[Lêer:Frozen peat bog, near Hay Bluff - geograph.org.uk - 1098157.jpg|duimnael|Bevrore turfgrond naby Hay Bluff in die Black Mountains, Powys]]
Noord-Wallis (Wallies: ''Gogledd Cymru'') behels die vroeëre graafskappe Caernarfon en Merioneth, wat as deel van administratiewe hervormings saamgesmelt is tot die nuwe graafskap Gwynedd, en die vroeëre graafskap Denbigh, wat saam met aangrensende dele van ander graafskappe saamgesmelt is tot Clwyd.

Die koninklike Tudor-dinastie het sy oorsprong in Noord-Wallis, terwyl die Britse troonopvolger steeds in die plaaslike Caernarfon-kasteel as &quot;Prins van Wallis&quot; geproklameer word. Die laaste sodanige plegtigheid het in 1969 plaasgevind toe hierdie titel amptelik aan [[Charles III]], die oudste seun van koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]], verleen is. Die titel is tans vakant.

Ook die nasionale Walliese party [[Plaid Cymru]] het sy wortels in dié streek. Vier dekades ná sy stigting in 1925 het die eerste Plaid Cymru-afgevaardigde, Gwynfor Evans (1912–2005), in 1966 'n setel in die Britse Laerhuis verower.

Noord-Wallis was danksy sy strande en berge een van die eerste streke in Groot-Brittanje wat vir toerisme ontsluit is. Die plaaslike kusgebiede word deur 'n groot verskeidenheid landskapsvorme gekenmerk wat van eensame strande tot kranse met klein visserdorpies wissel. Nogtans is dit veral gewilde see- en strandoorde wat met Noord-Wallis as vakansiebestemming verbind word. So word Llandudno onder die mees tradisionele en elegante vakansieoorde in die Verenigde Koninkryk gereken.

=== Die Walliese Middelland ===
Die Walliese Middelland (Wallies: ''Canolbarth Cymru'' of kort ''Y Canolbarth'' &quot;Die Middelland&quot;) behels die vroeëre graafskappe Montgomery, Radnor en dele van Brecknockshire wat saamgesmelt is tot die nuwe graafskap Powys, die vroeëre graafskap Cardigan (wat tans deel uitmaak van Dyfed) asook dele van Merioneth en Carmarthen.

=== Wes-Wallis ===
Wes-Wallis (Wallies: ''Gorllewin Cymru'') behels as die mees westelike substreek van Wallis volgens een definisie net Pembrokeshire, Ceredigion en Carmarthenshire, terwyl ander beskrywings ook Swansea en Neath Port Talbot hierby insluit en Ceredigion nie daarby inreken nie.

Die sogenaamde ''preserved county'' van Dyfed kom grootliks ooreen met die streek waarna algemeen as Wes-Wallis verwys word. Tussen 1974 en 1996 het West Wales as 'n graafskap bestaan.

=== Suid-Wallis ===
[[Lêer:Summit of Pen-y-Fan - geograph.org.uk - 797061.jpg|duimnael|Die bergtop Pen y Fan (886&amp;nbsp;m)]]
Suid-Wallis (Wallies: ''De Cymru'') behels die historiese graafskappe Glamorgan en Monmouthshire, en soms word met Carmarthenshire en Pembrokeshire ook gebiede wes daarvan by dié substreek gereken. Dit word in die ooste en suide deur Engeland en die Kanaal van Bristol begrens, en in die noorde en weste deur die Walliese Middelland en Wes-Wallis. Sowat 'n derde van sy oppervlakte word deur die Nasionale Brecon Beacons-park beslaan, insluitende Pen y Fan, die hoogste bergtop suid van Snowdonië.

Met 'n bevolking van 2,2 miljoen (byna driekwart van die totale Walliese inwonertal) is Suid-Wallis die mees digbevolkte gebied in die suidweste van die Verenigde Koninkryk. Hier is met die hoofstad Cardiff (350&amp;nbsp;000 inwoners), Swansea (240&amp;nbsp;000) en Newport (150&amp;nbsp;000) ook die drie grootste stedelike nedersettings in Wallis geleë.

=== Die Sewe Wonders van Wallis ===
Die ''Sewe Wonders van Wallis'' is 'n tradisionele lys van sewe geografiese en kulturele bakens in Wallis: Snowdon (die hoogste berg), die klokke van Gresford met hulle kenmerkende gelui in die Middeleeuse Allerheilige-kerk, die Llangollen-brug (wat in 1347 oor die Deerivier opgerig is), die Bron van Sint Winefride ('n pelgrimsoord naby Holywell in Flintshire), die Toring van Wrexham ('n 16de eeuse toring van die Sint Giles-kerk in Wrexham), die Venynbome van Overton (baie oue venynbome op die begraafplaas van St Mary's in Overton-on-Dee) en Pistyll Rhaeadr (met 75&amp;nbsp;meter die hoogste waterval in Wallis).

== Klimaat ==
[[Lêer:Llangynidr - geograph.org.uk - 36620.jpg|duimnael|Llangynidr, 'n dorpie in die Uskvallei, onder sneeu]]
[[Lêer:Llynnau Mymbyr - geograph.org.uk - 879595.jpg|duimnael|links|Reënwolke oor Llynnau Mymbyr in die hartland van Snowdonië]]
[[Lêer:A view across the saltmarsh towards Barmouth - geograph.org.uk - 1087603.jpg|duimnael|'n Uitsig oor die soutmoeras van Cardigan Bay in Gwynedd, Noord-Wallis, met die dorpie Barmouth in die agtergrond. Die foto is in Desember geneem]]
Wallis het 'n seeklimaat wat deur gematigde temperature, winderige, reënerige en dikwels bewolkte weerstoestande gekenmerk word. Kus- en landskapsvorme het beslissende invloed op plaaslike weerstoestande. So varieer die meer ruwe klimaat van hoër geleë bergstreke met meer gematigde weerstoestande in beskermde kusgebiede. Gebiede in die ooste van die land is eweneens meer gematig, met klimaattoestande wat grootliks ooreenkom met dié van aangrensende Engelse graafskappe.

In laer geleë streke word 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van tussen 9,5 en 11&amp;nbsp;°C aangeteken, waarby die hoogste temperatuurwaardes in kusgebiede gemeet word. Die gemiddeldes daal met 0,5&amp;nbsp;°C vir elke 100&amp;nbsp;m hoogte-toename. So word in gebiede op 400&amp;nbsp;m bo seevlak byvoorbeeld 'n gemiddelde jaarlikse temperatuur van sowat 7,5&amp;nbsp;°C aangeteken.

Temperatuurwaardes toon 'n seisoenale asook 'n variasie tussen dag- en nagtoestande. Wintertemperature word grootliks beïnvloed deur die temperatuur van die wateroppervlak van die omliggende see wat sy laagste waardes laat in Februarie of vroeg in Maart bereik. So is Februarie die koudste maand in Walliese kusgebiede, terwyl daar op binnelandse plekke min temperatuurverskille tussen Januarie en Februarie is. Gemiddelde temperature in Januarie varieer tussen ongeveer 0&amp;nbsp;°C in die hoër geleë landsdele van Noord- en Sentraal-Wallis en 3 of 4&amp;nbsp;°C in kusstreke. Die hoogste gemiddeldes vir Januarie word in Pembrokeshire gemeet en toon die invloed van lugmassas wat hier vanuit die relatief warm Atlantiese Oseaan landinwaarts beweeg.

Die laagste temperature word gewoonlik teen sonop gemeet. Dit is veral gedurende winternagte, nadat die landskap met 'n sneeulag bedek is, en in weerstoestande met min wind en onbewolkte lug wanneer minimumtemperature aangeteken word. Die kwik val tot die laagste vlakke in binnelandse gebiede wat nie meer die matigende invloed van die see ervaar nie, soos op die bodem van valleie waar koue lug kan instroom.

Dit was in sulke weerstoestande toe die kwik op 21 Januarie 1940 in Rhyader, Powys met -23,3&amp;nbsp;°C tot die laagste vlak gedaal het wat ooit in Wallis aangeteken is. Die laagste wintertemperatuur, wat ooit langs die kus gemeet is, was -10,7&amp;nbsp;°C op 13 Januarie 1987 in Brawdy, Pembrokeshire.

Nagtemperature is in Walliese kusgebiede in die algemeen gematig. So is sommige van die hoogste temperature, wat ooit in die Verenigde Koninkryk gemeet is, juis op plekke langs die Noord-Walliese kus aangeteken. Hoë wintertemperature met uiterstes van 18&amp;nbsp;°C word gemeet wanneer vogtige lugmassas vanuit die suide of suidweste aanvanklik oor hoër geleë terrein in Snowdonië beweeg en daarna begin om warmer te word sodra die wind bergaf oor laer geleë gebiede waai. Na dié windeffek word as föhn verwys, analoog met dieselfde windverskynsel in die Europese [[Alpe]]reeks.

Julie is gewoonlik die warmste maand van die jaar, met maksimumtemperature wat van sowat 17&amp;nbsp;°C op hoër geleë plekke in die binneland tot 18&amp;nbsp;°C langs die weskus en 21&amp;nbsp;°C in die oostelike dele van Powys en Monmouthshire wissel. Somertemperature bereik hul maksimum tussen twee of drie uur op die namiddae. Die hoogste temperature word op binnelandse plekke gemeet wat nie meer aan die matigende invloed van die see blootgestel is nie. Op 2 Augustus 1990 is die historiese rekordtemperatuur van 35,2&amp;nbsp;°C by Hawarden Bridge in Flintshire gemeet. Wanneer baie warm lugmassas vanuit die ooste na die kusgebiede toe beweeg, styg die kwik ook hier tot die lae 30's. So is op 2 Augustus 1995 die rekordtemperatuur van 31,8&amp;nbsp;°C in Aberporth in Ceredigion aangeteken.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:CymruMap.PNG|duimnael|Die Walliese koninkryke in die Middeleeue]]
[[Lêer:Caernarfon castle interior.jpg|duimnael|Die kasteel Caernarfon is ná die verowering van Wallis in 1282 deur die Engelse koning Edward I opgerig]]
Die eerste menslike nedersetting in die huidige Wallis het teen die einde van die laaste ystydperk ontstaan. In die Romeinse tydperk was Wallis die tuisland van 'n aantal stamme, waarvan die Silures in die noordooste en die Ordovices in die sentrale en noord-westelike gebiede die belangrikste was. Die Romeine het tydens hulle heerskappy in Brittanje 'n lyn van forte opgerig, waarvan die mees westelike naby Maridunum (die huidige Carmarthen) ontstaan het, en [[goud]] in Dolaucothi in die huidige Carmarthenshire ontgin. Hulle het blykbaar nog verder weswaarts voorgedring. Een van die bekendste Romeinse geboue is die vesting van Isca (die huidige Caerleon) met sy pragtige amfiteater. Tydens die 4de eeu het die Romeine die Christelike godsdiens in Wallis ingevoer.

Ná die ondergang van die [[Romeinse Ryk]] in Brittanje omtrent 410 is Wallis in 'n aantal koninkryke verdeel. Danksy die bergagtige topografie en die weerstand van die plaaslike bevolking het alle pogings van Angel-Saksiese stamme om Wallis te verower misluk. Die Angel-Saksiese koning Offa van [[Mercia]] het egter daarin geslaag om 'n Walliese gebied in die huidige Powys by sy ryk in te lyf. In sy opdrag is langs die grenslyn die sogenaamde Offa-wal opgerig.

Die oostelike gebiede, wat deur die [[Engelse]] setlaars verower is, het in Wallies bekendgestaan as die Lloegyr, die &quot;Verlore Lande&quot;. In die huidige spelling ''Lloegr'' word dit as die Walliese naam vir Engeland gebruik. In die Angel-Saksiese dialekte is na die [[Walliesers]] as ''Walha'' (letterlik: &quot;vreemdeling&quot; of &quot;buitelander&quot;) verwys. Die Walliesers het na hulleself tot in die 12de eeu as ''Brythoniaid'' (Britone) verwys, alhoewel die huidige terme ''Cymru'' en ''y Cymry'' al in 633 deur Aneirin oorlewer is.

As gevolg van die Normandiese verowering van Engeland is die Walliese onafhanklikheid geleidelik ondermyn. [[Edward I van Engeland]] het in 1282 'n oorwinning oor Llywelyn die Laaste, die laaste onafhanklike vors van Wallis, behaal. Edward het 'n aantal kastele soos Beaumaris, Caernarfon, Conwy en Harlech laat oprig om die Walliesers in bedwang te hou. Met die Wet oor die Regspraak in Wallis van 1535 is Wallis onder die heerskappy van [[Hendrik VIII van Engeland]], 'n heerser met Walliese voorvaders, geannekseer. Die Wallis-en-Berwick-Wet van 1746 het bepaal dat alle Engelse wette outomaties ook in Wallis (en Berwick, 'n stad digby die Engels-Skotse grens) toegepas sou word, tensy deur die wet anders bepaal word.

Tydens die 20ste eeu het die Walliese nasionale bewussyn herleef. Plaid Cymru was die leidende organisasie in 'n onafhanklikheidsbeweging wat die selfregering van Wallis opgeëis het. Sedert 1955 word die term Engeland en Wallis vir alle gebiede gebruik, waar Engelse reg aangewend word. Terselfdertyd is Cardiff tot die hoofstad van Wallis verklaar. Uit vrees oor die moontlike uitwissing van die Walliese taal is in 1962 die Walliese Taalgenootskap gestig. In 1966 het Plaid Cymru daarin geslaag om die setel van die kiesafdeling Carmarthen te wen. Vir 'n kort tydperk was daar selfs geweldpleging deur Walliese nasionaliste van die ''Free Wales Army'' en ''Mudiad Amddiffyn Cymru'' (AMC – &quot;Walliese Weerstandsbeweging&quot;). Die Wallis-en-Berwick-Wet is in 1969 ten opsigte van Wallis herroep. 'n Wettelike definisie van Wallis is ingevoer en die grenslyn met Engeland afgebaken.

Die Walliesers het die voorgestelde skepping van 'n eie parlement in Wallies in 1979 eers met 'n oorweldigende meerderheid in 'n referendum afgekeur, maar het in 1997 uiteindelik ten gunste van 'n eie volksraad gestem. Die Nasionale Vergadering van Wallis, wat sedert 1999 bestaan, besluit veral oor en beheer die regering se begroting vir Wallis.

== Administratiewe streke ==
Op administratiewe vlak is Wallis onderdeel in 22 hoofgebiede ([[Engels]]: ''principal areas''; [[Wallies]]: ''Prif ardaloedd Cymru'').&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1994/19/schedule/1 |title=Local Government (Wales) Act 1994 |publisher=www.legislation.gov.uk |accessdate=14 September 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914221705/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1994/19/schedule/1 |archive-date=14 September 2017}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Wales Administrative Map 2009.png|duimnael|Kaart van Wallis se 22 hoofgebiede]]
* [[Blaenau Gwent]]
* [[Bridgend]] (''Pen-y-bont ar Ogwr'')
* [[Caerphilly]] (''Caerffili'')
* [[Cardiff]] (''Caerdydd'')
* [[Carmarthenshire]] (''Sir Gaerfyrddin'')
* [[Ceredigion]]
* [[Conwy]]
* [[Denbighshire]] (''Sir Ddinbych'')
* [[Flintshire]] (''Sir y Fflint'')
* [[Gwynedd]]
* [[Anglesey]] (''Ynys Môn'')
* [[Merthyr Tydfil]] (''Merthyr Tudful'')
* [[Monmouthshire]] (''Sir Fynwy'')
* [[Neath Port Talbot]] (''Castell-nedd Port Talbot'')
* [[Newport, Wallis|Newport]] (''Casnewydd'')
* [[Pembrokeshire]] (''Sir Benfro'')
* [[Powys]]
* [[Rhondda Cynon Taf]]
* [[Swansea]] (''Abertawe'')
* [[Torfaen]] (''Tor-faen'')
* [[Glamorgan]] (''Bro Morgannwg'')
* [[Wrexham]] (''Wrecsam'')

== Demografie ==
=== Historiese ontwikkeling ===
[[Lêer:Aberdare 1910s.jpg|duimnael|links|Mynwerkers en hul gesinne is meestal in lang rye eenderse baksteen-terrashuise gehuisves. Die foto wys Aberdare omstreeks 1910]]
[[Lêer:Penrhyn Castle - geograph.org.uk - 1459984.jpg|duimnael|Weelderige huisvesting: die ''[[country house]]'' Penrhyn-kasteel in Llandegai naby Bangor, Gwynedd in Noord-Wallis het sy oorsprong in 'n Normandiese kasteel wat in die 19de eeu tot 'n herewoning uitgebou is. Dit word as die argitek Thomas Hopper se meesterwerk beskou]]
Die [[nywerheidsomwenteling]] het in die 19de eeu aanleiding gegee tot ongekende bevolkingsgroei in Wallis. So het die bevolking van slegs sowat 'n halfmiljoen teen die middel van die 19de eeu gegroei tot 2,6 miljoen in 1921. Naas 'n natuurlike bevolkingsaanwas het binne- en buitelandse migrasie 'n beslissende rol gespeel. So het in die 1890's 130&amp;nbsp;000 migrante uit Engeland, Ierland, [[Spanje]], [[Italië]] en ander lande na die Suid-Walliese steenkoolvelde gestroom, terwyl Wallisers uit landelike gebiede toenemend na die nuwe nywerheidsgebiede gemigreer het.

Ofskoon nuwe nywerhede en die mynboubedryf werkgeleenthede vir baie Walliese arbeiders geskep het, het baie ander na oorsese bestemmings geëmigreer, veral na die noordoostelike [[Verenigde State]], maar ook na [[Suid-Afrika]] waar Walliese mynbouwerkers en -spesialiste grootliks bygedra het tot die ontwikkeling van die mynbousektor.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.museumwales.ac.uk/articles/2010-02-09/Working-Abroad---Welsh-Emigration/ ''National Museum Wales: Working Abroad – Welsh Emigration. Besoek op 9 Februarie 2016'']&lt;/ref&gt; Die [[Walliesers in Argentinië|Walliese gemeenskap in Argentinië]] bestaan uit sowat 50&amp;nbsp;000 mense.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Wales and Argentina |url=http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/wales_argentina/wales_argentina.aspx |publisher=Welsh Assembly Government |year=2008 |accessdate=24 Desember 2010 |work=Wales.com se webwerf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150603125015/http://www.wales.com/en/content/cms/English/International_Links/Wales_and_the_World/wales_argentina/wales_argentina.aspx |archive-date=3 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die agteruitgang van swaar nywerhede gedurende die 20ste eeu het net soos die toenemende kommersialisering, meganisering en kapitaalintensiteit van die landboubedryf emigrasiesyfers van veral jonger werknemers drasties laat styg. So is die Walliese bevolkingsamestelling dekades lank deur 'n buitengewoon hoë persentasie bejaardes gekenmerk.

Nuwe industriële groei het die bevolkingsverlies in die laat 20ste eeu verstadig, behalwe in Suid-Wallis en ander mynboustreke. Immigrasie- en emigrasiesyfers is intussen nagenoeg ewe groot, al het die grootskaalse vestiging van afgetredenes uit Engeland spanninge in tradisioneel Walliessprekende gebiede veroorsaak waar nuwe aankomelinge tans tot die helfte van die bevolking verteenwoordig. In sommige suidelike distrikte is daareenteen minder as tien persent van die inwoners buite Wallis gebore.

Gedurende die nywerheidsgroei in die laat 19de eeu het groter getalle swart seemans hulle in Suid-Wallis gevestig waar Cardiff een van die oudste swart gemeenskappe in Groot-Brittanje huisves. Bewoners met [[Afrika]]-wortels verteenwoordig tans egter net 'n baie klein persentasie van die Walliese bevolking.

=== Huidige bevolking ===
[[Lêer:Swansea from kilvey hill.jpg|duimnael|Swansea-baai en die stadsentrum van Swansea, die tweede grootste nedersetting in Wallis, soos gesien vanaf die bergpiek Kilvey Hill]]
Volgens die sensus van 2011 het die bevolking in dié jaar die rekordvlak van 3&amp;nbsp;063&amp;nbsp;456 bereik. In Junie 2018 is dit op 3&amp;nbsp;139&amp;nbsp;000 beraam. Sowat 'n kwart van die inwoners is in ander dele van die Verenigde Koninkryk gebore.

Vanweë die bergagtige karakter van die landskap is groot dele van Wallis maar yl bevolk en het die meeste nedersettings langs of naby die kus of in die mees suidelike graafskappe ontstaan wat sowat die helfte van die bevolking huisves. So is 'n groot persentasie van die bevolking in die nywerheidsgebiede van Suid-Wallis saamgetrek waar ook die grootste nedersettings Cardiff, Swansea en Newport geleë is. 'n Ander digbevolkte streek is in die noordooste rondom Wrexham geleë.

=== Taal ===
[[Lêer:Aber Recycling.jpg|duimnael|links|Tweetalige aanwysings vir die herwinning van huishoudelike afval]]
[[Lêer:Welsh speakers in the 2011 census.png|duimnael|Verspreiding van Wallies in Wallis volgens die sensus van 2011]]
Terwyl feitlik alle inwoners Engels magtig is, word Wallies of Cymraeg, 'n Keltiese taal, nog deur 'n halfmiljoen mense of 19 persent van die totale bevolking gepraat. Sy opvallendste kenmerk is die reëlmatige en volledig fonetiese spelling. Wallies is nou verwant aan Kornies en Bretons en word as een van die oudste lewende tale in Europa beskou. Sy huidige taalvorm het reeds in die 6de eeu n.C. ontwikkel.

Wallies geniet in Wallis gelyke status met Engels, soos verskans in die Walliese Taalwet van 1993, die Wet oor die Regering van Wallis van 1998, en die Wet oor die Nasionale Vergadering van Wallis (amptelike tale) van 2012. Openbare liggame word verplig om 'n Walliese taalskema voor te berei en te implementeer. Wallies is 'n verpligte skoolvak vir alle leerders in Wallis tot ouderdom 16, en Walliesmediumskole raak steeds meer gewild.

Plaaslike rade gebruik Wallies net soos die Walliese Regering as ampstaal, en alle amptelike dokumente is in Engels en Wallies beskikbaar. Dieselfde geld vir plekname op straatborde en padtekens. Een televisiekanaal, S4C, saai sy programme in Wallies uit, net soos die openbare radiostasie BBC Radio Cymru. Daarnaas verskaf BBC Wales as openbare uitsaaier enkele van sy programme in Wallies aan S4C. Alhoewel daar tans geen [[koerant|dagblad]] in Wallies uitgegee word nie, verskyn 'n nasionale weekblad net soos tydskrifte en maandelikse streekskoerante in Wallies.

=== Walliese familiename ===
Anders as in Engeland was familiename in Wallis nog tot in die 16de eeu feitlik onbekend. Terwyl baie Engelse vanne afgelei is van beroepe, soos Carpenter, Taylor, Carter, Smith, Butcher en ander, het Wallisers patronieme gebruik – 'n kind het dus sy eie voornaam gekry én dié van sy vader gedra, met die woord ''ab'' of ''ap'' (afgelei van die Walliese ''mab'' &quot;seun&quot;) daartussen. 'n Tradisionele Walliese naam soos Rhys ap Thomas kan dus vertaal word as &quot;Rhys, seun van Thomas&quot;.

Eers vanaf die laat 15de en vroeë 16de eeu, toe die Walliese Huis van Tudor oor Engeland en Wallis regeer het, het statusbewuste Wallisers begin om hul patronieme volgens die Engelse voorbeeld te angliseer tot familiename wat vandag steeds in gebruik is. Patronieme soos ap Owen (seun van Owen) is gewysig tot Bowen; ab Evan tot Bevan.

Ander weer het vanne volgens die Engelse styl aangeneem wat op Christelike voorname gegrond was. So dra 'n groot aantal Wallisers tans familiename soos Jones (afgelei van John), Evans, Edwards, Davies (David), Williams, Thomas, Griffiths, Rees, Jenkins en baie ander.&lt;ref&gt;{{en}} Terry Breverton: ''The Welsh: The Biography''. Stroud: Amberley Publishing 2012, bl. 216&lt;/ref&gt;

== Sport ==
[[Lêer:Wales national football team.jpg|duimnael|Die [[Walliese nasionale sokkerspan]] in 2011]]
[[Lêer:Wales rugby team.jpg|duimnael|Die [[Walliese nasionale rugbyspan]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2008 op die [[Millennium-stadion]]]]
Wallis beskik oor sy eie nasionale [[sport]]kompetisies en word tydens verskeie internasionale sportbyeenkomste soos [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]-toernooi, [[Rugbywêreldbeker]], [[UEFA Europa-beker]] en [[Statebondspele]] deur sy eie onderskeidelike nasionale spanne verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} Marc Keech: ''England and Wales.'' In: James Riordan, Arnd Krüger (uitgewer): ''European Cultures in Sport: Examining the Nations and Regions.'' Intellect, Bristol 2003, {{ISBN|1-84150-014-3}}, bl. 5–22.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sport.wales/what-is-sport-wales/?lang=en&amp; |title=NGB websites: About us: Sport Wales – Chwaraeon Cymru |publisher=Sport Wales |year=2010 |accessdate=10 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310074525/http://www.sportwales.org.uk/about-us/how-we-can-help/working-in-partnership/national-governing-bodies-of-sport/ngb-websites.aspx?lang=en&amp; |archive-date=10 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gedurende [[Olimpiese Spele]] maak Walliese atlete egter deel uit van Groot-Brittanje se span, saam met Engeland, Skotland en Noord-Ierland. Wallis het sy eie nasionale beheerliggame, soos die Walliese Voetbalassosiasie en die [[Walliese Rugbyunie]].

[[Rugby]] word as nasionale sport van Wallis beskou en is veral in Suid-Wallis gewild.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |url=http://spruce.flint.umich.edu/~ellisjs/Harris.pdf |journal=North American Journal of Welsh Studies |volume=6 |issue=2 |date=2006 |publisher=North American Association for the Study of Welsh Culture and History |title=(Re)Presenting Wales: National Identity and Celebrity in the Postmodern Rugby World |first=John |last=Harris |quote=rugby used to be the undisputed national sport of Wales […] Rugby Union's assumed position as &quot;the national game&quot; has often been questioned on the basis that it is predominantly a game played and followed in South Wales. |accessdate=10 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910040520/http://spruce.flint.umich.edu/~ellisjs/Harris.pdf |archive-date=10 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit word deur die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) bestuur. Wallis is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]] en [[Tonga]] kan soortgelyke bewerings maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Walliese nasionale rugbyspan]] ding tydens die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] mee en neem gereeld aan [[rugbywêreldbeker]]toernooie deel. Die [[Walliese nasionale vrouerugbyspan|vroue-eweknie]] neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-vrouetoernooi]] deel wat deur dieselfde rugbyunies bestuur word en hulle kwalifiseer ook gereeld vir [[vrouerugbywêreldbeker]]toernooie. Wallis het die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991]] alleenlik aangebied en was ook een van die medegashere tydens beide die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]], maar ook tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] is enkele wedstryde in Wallis beslis. Cardiff se [[Millennium-stadion]] is die grootste rugbystadion in Wallis en tuisstadion van die Walliese nasionale rugbyspan. Dit word as 'n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British &amp; Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=14 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt; Wallis word tydens die [[Verenigde Rugbykampioenskap]] deur die vier spanne [[Cardiff Blues]], [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]], [[Ospreys]] en [[Scarlets]] verteenwoordig.

[[Krieket]] is een van min sportsoorte waar Wallis nie oor sy eie nasionale span beskik nie en Walliese spelers mag vir die [[Engelse nasionale krieketspan]] speel wat deur die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] (ECB) beheer word. Wallis het saam met Engeland die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] gehuisves, en was een van die medegashere tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]]. Daarbenewens was Wallis medegasheer tydens twee [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] (in [[Kampioenetrofee 2013|2013]] en [[Kampioenetrofee 2017|2017]]). Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973]] is ook enkele wedstryde in Wallis beslis.

[[Sokker]] is veral in Noord-Wallis gewild en sedert 1992 beskik Wallis oor sy eie sokkerliga, die [[Cymru Premier]], wat die hoogste vlak van Walliese sokker is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.welshpremier.co.uk/History.ink |title=A Brief History of the League |publisher=Welsh Premier League |author=Alun Evans |accessdate=12 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170712072207/http://www.welshpremier.co.uk/History.ink |archive-date=12 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]], die eerste deelname vir Wallis op 'n [[UEFA Europa-beker]] ooit, het die [[Walliese nasionale sokkerspan]] tot die halfeindrondte deurgedring, maar teen die gasheer en latere naaswenner [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] verloor. Tot dusver het Wallis net aan twee Sokker-Wêreldbeker deelgeneem: Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958]] in [[Swede]] het hulle die kwarteindrondte gehaal, maar teen die latere kampioen [[Brasiliaanse nasionale sokkerspan|Brasilië]] verloor; tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]] in [[Katar]] is hulle reeds in die groepfase uitgeskakel.

Wallis het sedert 1930 aan elke Statebondspele deelgeneem en altesaam 306 medaljes ingepalm: 67 goud, 98 silwer en 141 brons. Walliese stede het dit al een keer gehuisves: Die Statebondspele van 1958 is in Cardiff aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |title=1958 British Empire and Commonwealth Games |publisher=[[Statebondspele]] |accessdate=5 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617162140/https://thecgf.com/games/cardiff-1958 |archive-date=17 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book|last=Davies|first=John|title=A History of Wales|url=https://archive.org/details/historyofwales0000davi_g1b0| publisher=Penguin| year=1994| location=Londen|isbn = 978-0-14-014581-6}}
* {{en}} {{cite book |editor1-first=John |editor1-last=Davies |editor2-first=Nigel |editor2-last=Jenkins |editor3-first=Menna |editor3-last=Baines|editor4-first=Peredur I. |editor4-last=Lynch|title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |url=https://archive.org/details/welshacademyency0000unse |year=2008 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-1953-6 }}

== Eksterne skakels ==
; Wiki-webtuistes
----
{{CommonsKategorie|Wales|Wallis}}
{{Wikt-inlyn|Wallis}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Wales|Wallis}}
; Walliese regering
----
* {{cy}} {{en}} [https://gov.wales/ Amptelike webwerf van die Walliese regering]
; Ensiklopediese inligting
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Wales|title=Wales|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Maart 2024}}
; Toerisme
----
* {{en}} [https://www.visitwales.com/ ''Visit Wales'']

{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Wallis}}
| Noord = [[Keltiese See]] • {{vlagland|Eiland Man}} • {{vlagland|Skotland}}
| Noordoos = {{vlagland|Engeland}}
| Oos = {{vlagland|Engeland}}
| Suidoos = {{vlagland|Engeland}}
| Suid = [[Kanaal van Bristol]] • {{vlagland|Engeland}}
| Suidwes = [[Keltiese See]]
| Wes = {{vlagland|Ierland}} • [[Sint-Georgekanaal]]
| Noordwes = [[Noord-Ierland]] • [[Ierse See]]
}}

{{Navigasie indeling Verenigde Koninkryk}}
{{Keltiese gebiede in Europa}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Wallis| ]]</text>
      <sha1>t2y083iioz5ki77vdumr307ga5xj4hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde Arabiese Emirate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17145</id>
    <revision>
      <id>3361937</id>
      <parentid>3324789</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24914" sha1="mcq02rjuez3w768tg8eki61tgkdipmu" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Land
|noem_naam               = Verenigde Arabiese Emirate
|volle_naam              = &lt;small&gt;دولة الإمارات العربية المتحدة ([[Arabies]])&lt;/small&gt; 
|algemene_naam           = die Verenigde Arabiese Emirate
|beeld_vlag              = Flag of the United Arab Emirates.svg
|beeld_wapen             = Emblem of the United Arab Emirates.svg
|simbool_tipe            = Embleem
|beeld_kaart             = United Arab Emirates (orthographic projection).svg
|leuse                   = 
|volkslied               = عيشي بلادي&lt;br /&gt;''Ishy Bilady''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''([[Arabies]] vir: &quot;Lank lewe my Nasie&quot;)''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;[[Lêer:UAE national anthem.ogg]]&lt;/center&gt;
|amptelike_tale          = [[Arabies]]
|hoofstad                = [[Aboe Dhabi]]
{{Koördinate|24|28|N|54|22|O}}
|latd                    = 24
|latm                    = 28
|latNS                   = N
|longd                   = 54
|longm                   = 22
|longEW                  = O
|grootste_stad           = [[Doebai (stad)|Doebai]]
|regeringsvorm           = Federale parlementêre&lt;br /&gt;[[grondwetlike monargie]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Dona J. Stewart |title=The Middle East Today: Political, Geographical and Cultural Perspectives |publisher=Routledge |date=2013 |location=London and New York |isbn=978-0415782432 |page=155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Alan John Day |title=Political Parties of The World |url=https://archive.org/details/politicalparties0004daya |publisher=Stockton |date=1996 |isbn=1561591440 |page=[https://archive.org/details/politicalparties0004daya/page/599 599]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://elaws.moj.gov.ae/MainArabicTranslation.aspx?val=UAE-MOJ_LC-En/00_CONSTITUTION/UAE-LC-En_1971-07-18_00000_Dos.html&amp;np=&amp;lmp=undefined |title=United Arab Emirates Constitution |publisher=UAE Ministry of Justice |accessdate=10 Oktober 2018 |archive-date=11 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011053637/https://elaws.moj.gov.ae/MainArabicTranslation.aspx?val=UAE-MOJ_LC-En/00_CONSTITUTION/UAE-LC-En_1971-07-18_00000_Dos.html&amp;np=&amp;lmp=undefined |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|leiertitels             = &lt;br /&gt;• [[President]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;• [[Eerste minister]]
|leiername               = [[Mohamed bin Zayed Al Nahyan|Mohamed bin Zayed&lt;br /&gt;Al Nahyan]]&lt;br /&gt;[[Mohammed bin Rashid Al Maktoum|Mohammed bin Rashid&lt;br /&gt;Al Maktoum]]
|oppervlak_rang          = 114&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|oppervlak_grootte       = 
|oppervlak               = 83&amp;nbsp;600&lt;ref name=&quot;CIA&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/|title=United Arab Emirates|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=19 Maart 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|oppervlakmi²            = 32&amp;nbsp;278
|persent_water           = feitlik geen
|bevolking_skatting      = 10&amp;nbsp;032&amp;nbsp;213&lt;ref name=&quot;CIA&quot; /&gt;
|bevolking_skatting_jaar = 2024
|bevolking_rang          = 94&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|bevolking_sensus        = 4&amp;nbsp;106&amp;nbsp;427
|bevolking_sensus_jaar   = 2005
|bevolkingsdigtheid      = 120
|bevolkingsdigtheidmi²   = 310,8
|bevolkingsdigtheidrang  = 83&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP                 = $908,925&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=466,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2022&amp;ey=2029&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=United Arab Emirates |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2025 |accessdate=19 Maart 2025}}&lt;/ref&gt;
|BBP_PPP_rang            = 34&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_PPP_jaar            = 2025
|BBP_PPP_per_kapita      = $82&amp;nbsp;000&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_PPP_per_kapita_rang = 14&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|BBP                     = $568,567&amp;nbsp;miljard&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_rang                = 26&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|BBP_jaar                = 2025
|BBP_per_kapita          = $51&amp;nbsp;294&lt;ref name=imf2 /&gt;
|BBP_per_kapita_rang     = 21&lt;sup&gt;ste&lt;/sup&gt;
|onafhanklikheidstipe    = • van die [[Verenigde Koninkryk]]
|onafhanklikheidsgebeure = 
|onafhanklikheidsdatums  = &lt;br /&gt;[[2 Desember]] [[1971]]
|MOI                     = {{wins}} 0,937&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |title=Human Development Report 2023/2024 |publisher=United Nations Development Programme |date=13 Maart 2024 |accessdate=19 Maart 2025}}&lt;/ref&gt;
|MOI_rang                = 17&lt;sup&gt;de&lt;/sup&gt;
|MOI_jaar                = 2022
|MOI_kategorie           = {{kleur|#090|baie hoog}}
|Gini                    = 26,4&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AE |title=Gini Index – United Arab Emirates |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=19 Maart 2025}}&lt;/ref&gt;
|Gini_rang               = 
|Gini_jaar               = 2018
|Gini_kategorie          = {{kleur|#090|laag}}
|geldeenheid             = [[Emiratiese dirham|Dirham]]
|geldeenheid_kode        = AED
|land_kode               = AE
|tydsone                 = GST
|utc_afwyking            = [[UTC+04:00|+4]]
|tydsone_somer           = nie toegepas nie
|utc_afwyking_DST        = [[UTC+04:00|+4]]
|internet_domein         = [[.ae]], امارات.
|skakelkode              = 971
|voetskrif               = 
}}

Die '''Verenigde Arabiese Emirate''' ([[Arabies]]: دولة الإمارات العربية المتحدة‎, ''Dawlat al-Imārāt al-'Arabīyah al-Muttaḥidah''; dikwels afgekort tot '''VAE'''), in die omgangstaal ook net '''Emirate''' (الإمارات‎, ''al-Imārāt'') genoem, is 'n [[land]] in die [[Midde-Ooste]] en [[Wes-Asië]]. Die Verenigde Arabiese Emirate (VAE) is 'n federasie van sewe emirate – [[Aboe Dhabi]] (die grootste), Ajman, [[Doebai (emiraat)|Doebai]], Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah en Umm al-Quwain – waarvan elkeen sy eie spesifieke karakter het.

[[Lêer:Satellite image of United Arab Emirates in October.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Verenigde Arabiese Emirate]]
[[Ruolie]] is die primêre bron van rykdom in die VAE, maar die emirate is besig om hul ekonomieë te diversifiseer. So word onder meer die [[toerisme]]- en handelsbedryf massief uitgebrei. Die ekonomiese welvaart het daartoe gelei dat die ou tradisies van die Arabiese kultuur in die VAE met 'n hipermoderne infrastruktuur en 'n kosmopolitiese leefstyl verbind word. Dit het ook baie buitelandse spesialiste en ander werknemers na die VAE gelok sodat die federasie tans 'n vinnige bevolkingsgroei van byna drie persent (soos in 2013) ervaar. Net sowat 'n vyfde van die meer as vyf miljoen Emiratis, soos die inwoners genoem word, is plaaslik gebore.

Die VAE het in die laat 20ste en 21ste eeu tot een van die mees dinamiese en hoogontwikkelde ekonomieë ter wêreld ontwikkel en soms word na die [[federasie]] as die &quot;[[Switserland]] van die Nabye Ooste&quot; verwys.&lt;ref&gt;{{de}} Dieter Matthew Schlesinger en Gabriele Katharina Scheuring (reds.): ''Vereinigte Arabische Emirate. Wirtschaft, kultur und geographische Strukturen. WRU-Berichte, Heft 34''. Materialien und Forschungsberichte aus dem Lehrstuhl für Wirtschaftsgeographie der Universität München. München 2008, bl. 1. Teks aanlyn beskikbaar: [http://www.geographie.uni-muenchen.de/department/fiona/department/wirtschaftsgeo../publikationen/wru/wru_34.pdf ''VAE'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; In elk geval word die VAE met ambisieuse projekte en superlatiewe verbind, waaronder die hoogste gebou ter wêreld, die ''[[Burj Khalifa]]'', die grootste [[moskee]] met plek vir 70&amp;nbsp;000 gelowiges, die langste voloutomatiese moltreinlyne en kunsmatige eilande soos ''The World'' en die palmeilande ''Palm Jumeirah'' en ''Jebel Ali''.

[[Doebai (stad)|Doebai]] en [[Aboe Dhabi]], die twee grootste stede, het tot globale metropole en internasionale lugvaartsentrums ontwikkel, terwyl [[Emirates]], 'n Doebai-gebaseerde [[lugredery]], tot een van die grootstes wêreldwyd gegroei het.

== Geografie ==
Die Verenigde Arabiese Emirate grens in die noordweste aan die [[Persiese Golf]], in die noorde aan die [[Straat van Hormuz]], in die noordooste aan die [[Golf van Oman]], in die ooste aan [[Oman]], asook in die suide en suidweste aan [[Saoedi-Arabië]]. Verder noordwes is [[Bahrein]] en [[Katar]] en in die noorde is [[Iran]] geleë. Die emirate se geografie word in die suide gekenmerk deur die [[Arabiese woestyn]].

=== Geologie ===
[[Lêer:Arabian Plate map-uni.png|duimnael|links|Die Arabiese Plaat]]
Die [[Arabiese Skiereiland]] (wat in die geologiese konteks ook Arabiese Plaat genoem word) het oorspronklik deel gevorm van die [[Afrika]]-vasteland waarvan dit eers in die laat [[tersiêr]] (sowat 50 miljoen jaar gelede) en vroeë [[kwartêr]] geskei is. Tektoniese aktiwiteit in die aardkors het die [[Groot Skeurvallei]] gevorm, 'n [[slenkdal]] wat vanuit die [[Middellandse See]]gebied in 'n suidelike rigting deur [[Ethiopië]] loop en verder suidwaarts tot in [[Zimbabwe]] strek en die Arabiese Skiereiland van die vasteland van Afrika skei. In die slenkdal tussen die Afrikavasteland en die Arabiese Plaat het die [[Rooisee]] gevorm.

Nadat die westelike randgebiede van die skiereiland deur verdere tektoniese prosesse opwaarts gedruk is, het die hele plaat in 'n oostelike rigting begin beweeg. Hierdie proses, waarby die Arabiese teen die [[Eurasiese Plaat]] stoot en die Anatolies-Iranse Plooigebergte ontstaan het, duur steeds voort en veroorsaak onder meer verwoestende [[aardbewing]]s in Iran. Tans beweeg die Arabiese Plaat met 'n snelheid van tussen twee en drie sentimeter per jaar in 'n noordoostelike rigting en daar word verwag dat die Persiese Golf oor vyf miljoen jaar nie meer sal bestaan nie.

=== Emirate ===
[[Lêer:UAE en-map.png|duimnael|links|Ligging van die sewe emirate]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- style=&quot;background:#efefef; &quot;
! rowspan=2 class=&quot;unsortable&quot;|Vlag
! rowspan=2 | Emiraat
! rowspan=2 | Hoofstad
! colspan=2 | Bevolking&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php |title=Census 2008 |work=Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates |year=2008 |accessdate=18 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110320/http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
! colspan=3 | Oppervlakte
|-
! 2008
! %
! (km²)
! (myl²)
! %
|-
| [[Lêer:Flag of Abu Dhabi.svg|raam|40px]]
| [[Aboe Dhabi (emiraat)|Aboe Dhabi]]
| [[Aboe Dhabi]] ||align=&quot;right&quot;| 1&amp;nbsp;548&amp;nbsp;655 ||align=&quot;right&quot;| 31,2% ||align=&quot;right&quot;| 67&amp;nbsp;340 ||align=&quot;right&quot;| 26&amp;nbsp;000 ||align=&quot;right&quot;| 86,7%
|-
| [[Lêer:Flag of Ajman.svg|raam|40px]]
| Ajman
| Ajman ||align=&quot;right&quot;| 372&amp;nbsp;923 ||align=&quot;right&quot;| 7,5% ||align=&quot;right&quot;| 259 ||align=&quot;right&quot;| 100 ||align=&quot;right&quot;| 0,3%
|-
| [[Lêer:Flag of Dubai.svg|raam|40px]]
| [[Doebai (emiraat)|Doebai]]
| [[Doebai (stad)|Doebai]] ||align=&quot;right&quot;| 1&amp;nbsp;770&amp;nbsp;533 ||align=&quot;right&quot;| 35,6% ||align=&quot;right&quot;| 3&amp;nbsp;885 ||align=&quot;right&quot;| 1&amp;nbsp;500 ||align=&quot;right&quot;| 5,0%
|-
| [[Lêer:Flag of Fujairah (1952–1961).svg|raam|40px]]
| Fujairah
| Fujairah ||align=&quot;right&quot;| 137&amp;nbsp;940 ||align=&quot;right&quot;| 2,9% ||align=&quot;right&quot;| 1&amp;nbsp;165 ||align=&quot;right&quot;| 450 ||align=&quot;right&quot;| 1,5%
|-
| [[Lêer:Flag of Ras al-Khaimah.svg|raam|40px]]
| Ras al-Khaimah
| Ras al-Khaimah ||align=&quot;right&quot;| 171&amp;nbsp;903 ||align=&quot;right&quot;| 3,4% ||align=&quot;right&quot;| 1&amp;nbsp;684 ||align=&quot;right&quot;| 650 ||align=&quot;right&quot;| 2,2%
|-
| [[Lêer:Flag of Sharjah.svg|raam|40px]]
| Sharjah
| [[Sharjah]] ||align=&quot;right&quot;| 895&amp;nbsp;252 ||align=&quot;right&quot;| 18,0% ||align=&quot;right&quot;| 2&amp;nbsp;590 ||align=&quot;right&quot;| 1&amp;nbsp;000 ||align=&quot;right&quot;| 3,3%
|-
| [[Lêer:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|raam|40px]]
| Umm al-Quwain
| Umm al-Quwain ||align=&quot;right&quot;| 69&amp;nbsp;936 ||align=&quot;right&quot;| 1,4% ||align=&quot;right&quot;| 777 ||align=&quot;right&quot;| 300 ||align=&quot;right&quot;| 1%
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;background:#ccc;&quot;
| [[Lêer:Flag of the United Arab Emirates.svg|raam|40px]]
| '''VAE'''
| Aboe Dhabi ||align=&quot;right&quot;| 4&amp;nbsp;967&amp;nbsp;142 ||align=&quot;right&quot;| 100% ||align=&quot;right&quot;| 77&amp;nbsp;700 ||align=&quot;right&quot;| 30&amp;nbsp;000 ||align=&quot;right&quot;| 100%
|}

== Politiek ==
[[Lêer:Mohammed bin Zayed Al Nahyan - 2021 (51683733605) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Mohamed bin Zayed Al Nahyan, derde en huidige president van die VAE]]
[[Lêer:Zayed bin Al Nahayan.jpg|duimnael|upright|Zayed bin Sultan Al Nahyan was die eerste president van die Verenigde Arabiese Emirate en word as vader van die nasie beskou]]
Die Duitse Departement van Buitelandse Sake het die politieke bedeling in die VAE, 'n federale [[absolute monargie]], in 2007 as 'n &quot;patriargaliese presidensiële stelsel met tradisionele konsultasiemeganismes&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{de}} Sabine Wimberger: ''Dubai, Reiseziel der Zukunft. Eine kritische Betrachtung der Tourismusentwicklung aus ökonomischer, gesellschaftlicher und ökologischer Sicht''. Proefskrif. Hamburg: Diplomica Verlag 2008, bl. 5&lt;/ref&gt; Die VAE se president word deur die sewe eerste ministers uit die geledere van die sewe emirs of premiers van die emirate gekies. Daar is geen politieke partye of algemene verkiesings volgens westerse parlementêre modelle nie.

Die parlement – die Federale Nasionale Raad (FNR) – het 40 afgevaardigdes waarvan die helfte deur die sewe heersers of premiers benoem en die ander helfte indirek verkies word. Ofskoon die FNR bevoegd is om wetsbesluite en verordeninge asook die bedrywighede van departemente en ministers te hersien, tree dit in die praktyk eerder raadgewend op. Die VAE se [[grondwet]] maak voorsiening vir die skeiding van magte, maar dit is die hoogste federale liggaam, die Hoogste Raad van die sewe heersers, waar die wetgewende gesag in die praktyk gesetel is. Aangesien hulle ook die uitvoerende gesag het en die staatshoof verkies wat op sy beurt die regering benoem, is die mag in die Hoogste Raad gekonsentreer.

Die huidige president van die Verenigde Arabiese Emirate is sedert 2022 [[Mohamed bin Zayed Al Nahyan]], wat ook as emir van [[Aboe Dhabi]] dien. Die eerste minister is [[Mohammed bin Rashid Al Maktoum]], gelyktydig heerser van [[Doebai]].

== Ekonomie ==
=== Hoofkenmerke ===
[[Lêer:Jabal hafeet shahin.jpg|duimnael|links|Al-Ain is een van min plekke in die VAE waar [[landbou]] beoefen kan word]]
[[Lêer:Etihad Airways - Airbus A380-861.jpg|duimnael|[[Etihad Airways]], vlagdraer van die Verenigde Arabiese Emirate]]
[[Lêer:A380 Emirates A6-EDC.jpg|duimnael|[[Emirates]] is een van die grootste lugrederye ter wêreld]]
Die Verenigde Arabiese Emirate is die agtste grootste ruolieprodusent en beskik oor die wêreld se sesde grootste herwinbare ruolie- en die sewende grootste [[aardgas]]reserwes. Met 'n per capita-inkomste van sowat VSA-$ 50&amp;nbsp;000, bestendige ekonomiese groei en internasionale beleggingsbates ter waarde van enkele honderd miljard VSA-$ word die Emirate, wat as 'n ontwikkelende hoër-inkomste-ekonomie geklassifiseer word, van die welvarendste lande en grootste internasionale beleggers gereken. Die VAE se ekonomiese vryemarkbeleid plaas min beperkings op die privaat sektor, internasionale handel en kapitaalbewegings.

Volgens die ''Economist Intelligence Unit'' het die Emiratiese ekonomie in 2012 met drie persent gegroei, terwyl vir 2013 – afhangende van die beweging in die olieprys – tussen drie en vier persent voorspel word. [[Inflasie]] is onder beheer met minder as twee persent (0,9 persent in 2011 en 0,7 persent in 2012). Die relatief hoë olieprys verseker 'n hoë staatsinkomste en stabiele ekonomie groei. Die Emirate is besig om hul olieproduksie van sowat drie miljoen vate per dag op te stoot tot die maksimum van 3,5 miljoen vate.

Die VAE se ekonomiese beleid, wat veral deur die emiraat Aboe Dhabi finansieel gesteun word, is desondanks gemik op die diversifisering van die ekonomiese basis. Nuwe sleutelsektore sluit logistiek, handel, die organisering van handelskoue, toerisme en finansiële dienste (veral met betrekking tot Doebai) in, maar ook kapitaal- en energieintensiewe nywerheidsbedrywe soos staal- en aluminiumvervaardiging en petrochemie en hoë-tegnologiesektore ([[hernubare energie]] en die vervaardiging van mikroskyfies). Daarnaas speel ook lugvaart 'n belangrike rol en lewer intussen byna 'n vyfde van die VAE se bruto binnelandse produk op. Doebai en Aboe Dhabi het vanweë hul gunstige geografiese ligging en strukturele voordele tot twee van die wêreld se voorste lugvaartsentrums ontwikkel: Die [[Aboe Dhabi Internasionale Lughawe]] en die [[Doebai Internasionale Lughawe]].

=== Energiebedryf ===
[[Lêer:Sheikh Makhtoum house courtyard March 2008c.JPG|duimnael|links|'n Tradisionele huis in Doebai met windtorings, ''barjeel'' genoem]]
Die VAE is besig om hul energievoorsiening te diversifiseer, veral omdat die kragverbruik met jaarliks sewe persent skerp styging toon. Vanweë die relatief lae kragkoste, maar ook omdat die baie warm en dikwels vogtige klimaat lugreëling in geboue noodsaaklik maak, het die per capita-elektrisiteitsverbruik reeds 'n internasionale rekordvlak van jaarliks 12&amp;nbsp;000 kilowatt-ure bereik.

Naas konvensionele gasturbine-kragsentrales (wat dikwels as komplekse met meerdere kragsentrales bedryf en met seewaterontsoutingsaanlegte gekombineer word, soos onder meer in Al Taweelah in Aboe Dhabi en in Djabal Ali in Doebai) en kernaanlegte (vanaf 2017) word ook steeds meer in hernubare energiebronne belê. Duursame energiebronne sal omstreeks 2020 na verwagting in tenminste sewe persent van die plaaslike energiebehoefte voorsien. 'n Belangrike internasionale agentskap vir hernubare energiebronne, die [[Verenigde Nasies]] se ''International Renewable Energy Agency (IRENA)'', is in Aboe Dhabi gesetel.

'n [[Suid-Korea]]anse konsortium onder leiding van die ''Korea Electric Power Corporation (KEPCO)'' het in 2009 opdrag gekry om vier APR-1400-kernreaktors (elkeen met 'n kraglewering van 1&amp;nbsp;400 MWe) ter waarde van VSA-$ 30 miljard op te rig. Boubedrywighede vir die eerste twee reaktors van die Barākah-aanleg in die uiterste weste van Aboe Dhabi het op 17 Maart 2011 begin. Die kernaanlegte sal in 'n kwart van die Emirate se kragbehoefte voorsien en na verwagting tussen 2017 en 2020 voltooi en in 2021 in bedryf gestel word.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=564328.html ''Germany Trade and Invest, 30 April 2012: Aktuelle Trends aus den Vereinigten Arabischen Emiraten. Besoek op 1 Desember 2013''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917123044/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=564328.html |date=17 September 2013 }}&lt;/ref&gt;

== Demografie ==
[[Lêer:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 5.jpg|duimnael|'n Tradisionele ''souk'' in Deira, Doebai]]
Meer as 50 persent van die inwoners is nie in die land gebore nie (in die omgang &quot;expats&quot; genoem). Weens die werkgeleenthede daar woon meer as twee miljoen mense van [[Suid-Asië]] soos [[Indië]]rs en [[Pakistan]]is in die Verenigde Arabiese Emirate; so ook baie duisende [[Suid-Afrika]]ners.

== Godsdiens ==
Meer as 70 persent van die land se inwoners is [[Moslem]]s terwyl ongeveer tussen vyf en tien persent [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] is wat van die [[Filippyne]] (wat hoofsaaklik Katolieke is) geïmmigreer het. 'n Verdere tien persent is [[Hindoeïsme|Hindoes]] wat van Suid-Asië geïmmigreer het. 'n Groot mate van godsdiensvryheid bestaan; tot die mate dat Doebai 'n kerk spesifiek gerig op Suid-Afrikaners, die '[[Afrikaans]]e Kerk van Doebai', huisves.

== Sport ==
=== Motorsport ===
[[Lêer:Theeb.jpg|duimnael|Tradisionele valkery in die woestyn]]
[[Lêer:2015 CWC I v UAE 02-28 General (01).JPG|duimnael|Wedstryd tussen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in [[Perth]]]]
[[Formule Een]] is die gewildste toeskouersport in die Verenigde Arabiese Emirate. Die [[Aboe Dhabi Grand Prix]] vorm sedert [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] deel van die Formule Een-kalender en word op die [[Yas Marina-renbaan]] op die [[Yas-eiland]] beslis. Ander gewilde sportsoorte sluit in [[kameel]]wedrenne, valkery, uithouritte en [[tennis]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archivedate=11 Junie 2008 |title=UAE Sports |publisher=Uae.gov.ae }}&lt;/ref&gt;

=== Sokker ===
[[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in die Verenigde Arabiese Emirate. Die nasionale sokkerspan het tot dusver een keer vir die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] kwalifiseer en aan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990]] deelgeneem, saam met [[Egipte]]. Dit was die derde agtereenvolgende toernooi waartydens twee Arabiese nasionale sokkerspanne kon deelneem, ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]] met [[Algerië]] en [[Koeweit]], gevolg deur die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] met Algerië, [[Irak]] en [[Marokko]]. Na die Asiatiese Beker van 1996 het die VAE weer die Asiatiese Beker in 2019 aangebied.

=== Krieket ===
[[Krieket]] is een van die gewildste sportsoorte in die Verenigde Arabiese Emirate, veral te danke aan die uitgewekene bevolking uit [[Suid-Asië|Suid-Asiatiese]] lande, die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Australië]]. Doebai huisves kantore van die [[Internasionale Krieketraad]], terwyl die hoofkantoor steeds in [[Londen]] se [[Lord’s]]-krieketveld gesetel is. Die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan]] het tot dusver vir twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer en aan dié toernooie van [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] deelgeneem, maar nie tot die uitklopfase deurgedring nie. Hulle het tot dusver ook vir drie [[T20I-wêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]) gekwalifiseer, maar nog nie die tweede rondte gehaal nie. In 2021 het die Verenigde Arabiese Emirate saam met Oman vir die eerste keer 'n belangrike kriekettoernooi – die T20I-wêreldbeker – aangebied. Dit was die eerste vername kriekettoernooi wat geheel en al deur [[Internasionale Krieketraad|IKR]]-assosiaatlede gehuisves is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/t20-world-cup-will-move-to-uae-and-oman-confirms-icc-1.1251079 |title=T20 World Cup will move to UAE and Oman, confirms ICC |publisher=The National |author=Paul Radley |date=29 Junie 2021 |accessdate=19 Maart 2025}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan het egter nie daarin geslaag om vir dié toernooi te kwalifiseer nie. Drie jaar later het die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] gevolg&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2024-faqs-uae-set-to-be-tournament-s-first-ever-neutral-venue-1452325 |title=FAQs: The first ever women's T20 World Cup at a neutral venue |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=1 Oktober 2024 |accessdate=19 Maart 2025}}&lt;/ref&gt; en daarop die [[Kampioenetrofee 2025]] as medegasheer met Pakistan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-2025-dubai-to-host-all-india-matches-including-the-knockouts-if-india-qualify-1466411 |title=Champions Trophy 2025: Dubai to host all India matches, including the knockouts if India qualify |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Desember 2024 |accessdate=19 Maart 2025}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
; Algemeen
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/United-Arab-Emirates|title=United Arab Emirates|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Maart 2025}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/|title=United Arab Emirates|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=19 Maart 2025}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|United Arab Emirates|Verenigde Arabiese Emirate}}
* {{en}} {{Wikivoyage|United_Arab_Emirates|Verenigde Arabiese Emirate}}
* {{en}} [http://www.uaeinteract.com/ ''www.uaeinteract.com – Nuus en inligting oor die Verenigde Arabiese Emirate''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100918022658/http://www.uaeinteract.com/ |date=18 September 2010}}
* {{en}} [http://www.uaeyearbook.com/ ''Die Verenigde Arabiese Emirate se Jaarboek 2013''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208034535/http://www.uaeyearbook.com/ |date=8 Desember 2013}}

{{Lande van Asië}}
{{Arabiese wêreld}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Verenigde Arabiese Emirate| ]]
[[Kategorie:Voormalige Britse kolonies]]
[[Kategorie:Arabiese wêreld]]</text>
      <sha1>mcq02rjuez3w768tg8eki61tgkdipmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bethlehem, Vrystaat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17476</id>
    <revision>
      <id>3362133</id>
      <parentid>2912565</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7555" sha1="eh7jzj5415gvz62agd8krcdpzucrqdh" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Bethlehem
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = 
| nedersetting_tipe       = [[Dorp]]
| beeld_stadsilhoeët      = Bethlehem, Vrystaat, uitsig a.jpg
| beeldbyskrif            = 
| latd  = 28 |latm  = 14 |lats  = 0
| longd = 28 |longm = 18 |longs = 0
| provinsie               = Vrystaat
| distrik                 = Thabo Mofutsanyana
| munisipaliteit          = Dihlabeng
| stigtingsdatum          = [[1859]]
| regeringstipe           = 
| leier_party             = 
| leiertitel              = 
| leiernaam               = 
| hoogte_m                = 1687
| oppervlakvoetnotas      = &lt;ref name=census2011&gt;Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/470001 Bohlokong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212329/http://census2011.adrianfrith.com/place/470001 |date= 4 Maart 2016 }}, [http://census2011.adrianfrith.com/place/470002 Thorisong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171129002130/https://census2011.adrianfrith.com/place/470002 |date=29 November 2017 }}, [http://census2011.adrianfrith.com/place/470003 Vuka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304213448/http://census2011.adrianfrith.com/place/470003 |date= 4 Maart 2016 }}, [http://census2011.adrianfrith.com/place/470004 Old Location] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220020524/http://census2011.adrianfrith.com/place/470004 |date=20 Desember 2015 }} en [http://census2011.adrianfrith.com/place/470005 Bethlehem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225355/http://census2011.adrianfrith.com/place/470005 |date= 3 Maart 2016 }} tydens die 2011-Sensus.&lt;/ref&gt;
| oppervlak_totaal_km2    = 37.1
| bevolking_totaal        = 76667
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = &lt;ref name=census2011 /&gt;
| demografie1_voetnotas   = &lt;ref name=census2011 /&gt;
| persent_swart           = 85.2%
| persent_kleurling       = 2.1%
| persent_asiër           = 0.6%
| persent_wit             = 12.0%
| persent_ander           = 0.2%
| demografie2_voetnotas   = &lt;ref name=census2011 /&gt;
| demografie2_titel1      = [[Sotho]]
| demografie2_info1       = 72.2%
| demografie2_titel2      = [[Afrikaans]]
| demografie2_info2       = 14.5%
| demografie2_titel3      = [[Zoeloe]]
| demografie2_info3       = 7.0%
| demografie2_titel4      = [[Engels]]
| demografie2_info4       = 2.4%
| demografie2_titel5      = Ander
| demografie2_info5       = 3.9%
| poskode                 = 9700
| poskode2                = 9700
| skakelkode              = 058
| sensuskode              = 
| voetnotas               = 
| webwerf                 = 
}}
[[Lêer:NG kerk Bethlehem.jpg|duimnael|links|210px|Kerkgebou van Bethlehem se [[NG gemeente Bethlehem|N.G. Moedergemeente]]]]
[[Lêer:Town Hall Bethlehem01.jpg|duimnael|links|210px|Bethlehem se stadsaal]]
[[Lêer:Bethlehem damwal.jpg|duimnael|regs|210px|Die damwal van Loch Athlone, een van drie damme wat Bethlehem van water voorsien]]

'''Bethlehem''' is 'n dorp in die [[Oos-Vrystaat]] in [[Suid-Afrika]]. Die streek word hoofsaaklik deur [[landbou]]verbouing gekenmerk. Die [[N5 (Suid-Afrika)|N5]] nasionale pad gaan Bethlehem, en word deur Kerk- en Mullerstrate verbind. 

== Geskiedenis ==
Die dorp is in 1860 op die plaas Pretoriuskloof van ene J.C. Pretorius gestig, maar eers in 1884 geproklameer en munisipale status het eers in 1902 gevolg. Die naam is deur F.P. Naude, 'n plaaslike kerkleier gegee. Die naam Bethlehem beteken eintlik “broodhuis” of “beit lechem” in [[Hebreeus]]. Dit is 'n verwysing na die aard van landboubedrywighede in die area. 

Na die val van [[Bloemfontein]] was Bethlehem tydelik die setel van die Vrystaatse regering tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Die dorp se vinnige groei is aangedryf deur sy spoorwegverbindings en sy rol as 'n kommersiële en landbousentrum, veral vir koringnavorsing en -produksie. Bethlehem het veral vir [[graan]]- en meer spesifiek [[koring]]verbouing bekend geword. Dit is tans 'n stad alhoewel dit nooit as sodanig verklaar is nie.

== Uitleg en sektore ==
Die stadsmidde is in 'n bekken geleë wat deur die konvergerende Atbaraspruit en Jordaanrivier gevorm word. Die vernaamste voorstede is La Provence, Panorama, Eureka, Jordania, Panorama-Oos, Morelig, Bakenpark, Bohlokong, Bergsig, Hospitaalheuwel, Wesselsheim en Bethlehem-Sentraal. Die Bohlokong-township is vernoem na die hloko/bohloko-gras, ''[[Diheteropogon|Diheteropogon filifolius]]'', wat in die gebied voorkom.&lt;ref&gt;Rodney Moffet, Grasses of the Eastern Free State: Their descriptions and uses, UNIQWA, Phuthaditjhaba, 1997&lt;/ref&gt; Die stad word gekenmerk deur sandsteengeboue wat in die sakekern voorkom. Sandsteen is vroeër gebruik as boumateriaal aangesien dit volop in die berge en koppies in die gebied voorkom.

Bethlehem word as 'n stad beskou, weens die beduidende kommersiële, industriële en streeksentrumfunksies, insluitend diverse sakeondernemings, nywerhede soos voedsel- en drankproduksie, en dienste soos onderwys en gesondheidsorg. Dit is 'n belangrike sentrum in die oostelike Vrystaat en dien as 'n belangrike vervoerskakel met pad-, spoor- en lugtoegang. Plaaslike nywerhede sluit meubelvervaardiging, tekstielaanlegte, meelfabrieke, koue stooraanlegte, en suiwel- en moutnywerhede in, en dit is 'n streeksentrum vir dienste soos mediese sorg, onderwys en kleinhandel.

== Omgewing ==
Landbou rondom Bethlehem behels sowel gewasverbouing as veeteelt, met beduidende mielie- en koringproduksie. Die streek se vrugbare valleie en ryk grond is ideaal vir graangewasse, terwyl hoër berghellings vir beweiding deur vee soos beeste en skape geskik is. Sommige wildplase is ook hier geleë, insluitend Arendshoek, 18 km buite Bethlehem, wat jag, wildritte en aktiwiteite soos baarshengel en abseil aanbied. Uniondale-wildplaas is 'n historiese terrein met dinosourusvoetspore. Wolhuterskop Wild- en Natuurreservaat is langs die N5 geleë en is die tuiste van springbokke, elande, swartwildebeeste en blesbokke, benewens ander wildlewe. Die Lionsrock Big Cat Sanctuary is die tuiste van ongeveer 100 geredde groot katte van regoor die wêreld.

Naby dié dorp is drie groot damme wat Bethlehem se inwoners van water voorsien. Dit is naamlik die Loch Athlonedam (bekend vir sy restaurant wat in die vorm van 'n skip, die ''Athlone Castle'', gebou is), die Gerrandsdam en die Sol Plaatjedam. Laasgenoemde was eers bekend as die Saulspoortdam, maar die naam is terstond verander na 'n bus gelaai met [[COSATU]]-geaffilieerde vakbondwerkers, wat vanaf [[Kimberley]] na [[QwaQwa]] onderweg was om 'n Meidag viering by te woon, teen 'n spoed in die dam ingejaag het in Mei 2003. Dosyne passasiers is dood in die grootste busramp in die land se geskiedenis.

== Sport ==
Die professionale [[sokker]]span [[Free State Stars]], wat aan die [[Premier Sokkerliga]] deelneem, se tuisstadion is in Bethlehem. [[John van Reenen]], voormalige wêreldrekordhouer in [[skyfwerp]] is hier gebore.

== Sien ook ==
* [[Gereformeerde kerk Bethlehem]]
* [[NG gemeente Bethlehem]]
* [[NG gemeente Bethlehem-Wes]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Geografiese ligging
|Senter    = Bethlehem
|Noord     = [[Reitz]]
|Noordwes  = [[Lindley]]
|Noordoos  = [[Warden]]
|Oos       = [[Kestell]]
|Suidoos   = [[Clarens, Vrystaat|Clarens]]
|Suid      = [[Fouriesburg]]
|Suidwes   = [[Rosendal]]
|Wes       = [[Senekal]]
}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC19}}

[[Kategorie:Nedersettings in die Vrystaat]]</text>
      <sha1>eh7jzj5415gvz62agd8krcdpzucrqdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chicago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19665</id>
    <revision>
      <id>3362155</id>
      <parentid>3347251</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54192" sha1="gz7dpqvgfdltknydbd84z4ytxgynpdl" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Chicago'''&lt;br /&gt;
[[Lêer:Chicago montage.jpg|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Seël'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Cook County Illinois incorporated and unincorporated areas Chicago highlighted.svg|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Seal of Chicago.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Chicago, Illinois.svg|90px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Verenigde State}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Lêer:Flag of Illinois.svg|20px]] [[Illinois]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[County (Verenigde State)|Counties]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Cook, DuPage
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|41|53|N|87|37|W}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | ca. [[1780]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Geïnkorporeer op'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[4 Maart]] [[1837]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 607,44 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;- waarvan land
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 589,82 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 182,02&amp;nbsp;m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2020)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 2&amp;nbsp;746&amp;nbsp;388
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 4&amp;nbsp;656,33/vk km
|-
| &amp;nbsp;- Metropolitaanse gebied
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 9&amp;nbsp;618&amp;nbsp;502
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] -6 (CST)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | UTC -5 (CDT)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Klimaat'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Tipe
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Kontinentale klimaat
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 10,5&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | -3,3 / 24,3&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 937,1&amp;nbsp;mm
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Brandon Johnson ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]])
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [https://www.chicago.gov/ ''chicago.gov'']
|}

'''Chicago''' ([[Engels]]: [ʃɪˈkɑːɡoʊ], {{Audio|En-Chicago.ogg|luister}}; plaaslik ook: [ʃɪˈkɔːɡoʊ], {{Audio|En-us-Chicago.ogg|luister}}) is die grootste stad in die [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstaat]] [[Illinois]], in die Middelweste op die suidwestelike oewer van die [[Michiganmeer]]. Met 'n bevolking van byna drie miljoen is dit ook die derde grootste stad in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Dit is ’n belangrike nywerheid- en sakesentrum, bekend vir sy talle [[wolkekrabber]]s.&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt;

Die groter sogenaamde Chicagoland, 'n verstedelikte gebied wat oor die noordooste van Illinois tot in die suidooste van [[Wisconsin]] en die noordweste van [[Indiana]] strek, is die derde grootste metropolitaanse gebied in die Verenigde State en die oorheersende [[metropool]] in die Amerikaanse Middelweste met 'n bevolking van meer as nege miljoen.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.britannica.com/place/Chicago ''Encyclopædia Britannica: Chicago. Besoek op 18 Junie 2015'']&lt;/ref&gt;

Chicago, wat in die noordweste van Illinois aan die Michiganmeer lê, is die finansiële, sake- en kulturele spilpunt van die Amerikaanse Middelweste en word deur die ''Loughborough University Globalization and World Cities Study Group &amp; Network'' as alfa-wêreldstad gelys. Die stad het in sy lang geskiedenis verskillende byname soos ''Windy City'', ''Chi-Town'' en ''Stad van die Groot Skouers'' (volgens [[Carl Sandburg]] se gedig ''Chicago'') gekry.

Die stad is in 1833 as 'n dorp gestig wat die [[Groot Mere]] met die [[Mississippirivier]]stelsel verbind het en het vinnig tot 'n belangrike vervoersentrum in die Noordwesgebied ontwikkel, met stoomboot-, kanaal- en (sedert 1855) spoorwegverbindings na ander belangrike gebiede in die VSA. In 1890 is dit reeds by die tien invloedrykste wêreldstede gereken en was dit ook 'n belangrike nywerheids-, politieke, geneeskundige en opvoedkundige sentrum.

Ná die groot brandramp van die jaar 1871 is Chicago binne 'n kort tydperk as moderne stedelike nedersetting herbou. Dit was in die laat 19de eeu die bakermat van die staalskelet-wolkekrabber, terwyl sy modernistiese 20ste eeuse boukuns rigtingwysende ontwerpe van internasionaal befaamde argitekte soos [[Louis Sullivan|Louis H. Sullivan]], [[Frank Lloyd Wright]] en [[Ludwig Mies van der Rohe]] insluit.

Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Chicago 'n nuwe oplewing van boubedrywighede beleef, alhoewel 'n groot deel van die stedelike bevolking na die voorstede verhuis het.

== Etimologie ==
Chicago se naam is afgelei van 'n Franse weergawe van die inheemse Miami-Illinois-woord ''shikaakw'' vir 'n wilde familielid van die [[ui]]; dit staan onder [[Plantkunde|plantkundiges]] bekend as ''Allium tricoccum'', terwyl die meer algemene naam ''ramps'' is. In 1679 was [[René Robert Cavelier de La Salle]] die eerste persoon wat in sy [[memoires]] na die huidige stad Chicago as ''Checagou'' verwys het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Milo M. Quaife |title=Checagou: From Indian Wigwam to Modern City, 1673–1835 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.151734 |year=1933 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago, IL |oclc=1865758}}&lt;/ref&gt; In 1688 het [[Henri Joutel]] in sy joernaal opgemerk dat die gelyknamige wilde &quot;knoffel&quot; in die gebied se woude volop gegroei.&lt;ref name=&quot;Swenson, John F. 235–248&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=John F. Swenson |title=Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name |journal=Illinois Historical Journal |volume=84 |issue=4 |date=Winter 1991 |pages=235–248 |issn=0748-8149 |oclc=25174749}}&lt;/ref&gt; Volgens sy dagboek in laat September 1687:

{{caanhaling|''… when we arrived at the said place called &quot;Chicagou&quot; which, according to what we were able to learn of it, has taken this name because of the quantity of garlic which grows in the forests in this region.''

&lt;small&gt;&quot;… toe ons by die genoemde plek genaamd &quot;Chicagou&quot; aangekom het, wat, volgens wat ons daarvan kon verneem, hierdie naam verkry het vanweë die hoeveelheid knoffel wat in die woude in hierdie streek groei.&quot;&lt;/small&gt;|4=Henri Joutel|5=dagboek&lt;ref name=&quot;Swenson, John F. 235–248&quot; /&gt;}}

Die stad het in sy geskiedenis verskeie byname gehad, soos die ''Windy City'', ''Chi-Town'', ''Second City'' en ''City of the Big Shoulders''.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Sarah S. Marcus |title=Chicago's Twentieth-Century Cultural Exports |editor=Grossman, Keating &amp; Reiff |year=2004 |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/410156.html |accessdate=6 Desember 2015 |archive-date=18 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220118043358/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/410156.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Geografie ==
[[Lêer:Chicago.landsat.750pix.jpg|duimnael|'n ''Landsat''-beeld van Chicago]]
Chicago lê in die noordooste van die deelstaat Illinois aan die suidwestelike oewer van Michiganmeer en op die kontinentale waterskeiding by die Chicago Portage, wat die waterskeidings van die Mississippirivier en die Groot Mere met mekaar verbind.

Twee riviere vloei heeltemal of gedeeltelik deur die stadsgebied van Chicago – die Chicagorivier in die middestad en die Calumetrivier in die industriële voorstad South Side. Die ''Chicago Sanitary and Ship Canal'' verbind die Chicagorivier met die Des Plaines-rivier wes van die stad.

Toe Chicago in die 1830's gestig is, het die meeste beboude gebiede by die monding van die Chicagorivier ontstaan. Tans beslaan Chicago 'n totale oppervlakte van 607,44&amp;nbsp;km² (234,53 vierkante myl), waarvan 589,82&amp;nbsp;km² (227,73 vierkante myl) land en 17,62&amp;nbsp;km² (6,80 vierkante myl) of 2,90% [[water]] is.

Die gemiddelde hoogte bo [[seevlak]] is 182,02 meter (579 voet), met die laagste punte langs die meeroewer (176 meter) en die hoogste, 'n vullisterrein, in die suide (224 meter/735 voet).

=== Die Chicagorivier ===
[[Lêer:Chicago Donwtown.jpg|duimnael|Plesierbote op die Chicagorivier]]
Die Chicagorivier is tans 'n waterwegstelsel wat uit 'n verskeidenheid riviere en kanale met 'n totale lengte van 156 myl (251&amp;nbsp;km) bestaan en regdeur die stad, insluitende die stadskern, loop. Alhoewel dit 'n betreklik kort waterloop is, het Chicago nogtans sy ontstaan aan dié rivier te danke, met die sogenaamde Chicago Portage as 'n belangrike geografiese verbindingstuk tussen die Groot Mere, die waterweë van die Mississippivallei en uiteindelik die [[Golf van Meksiko]].

Net so merkwaardig is die rivier se natuurlike en mensgemaakte geskiedenis. In 1887 het Illinois se Algemene Vergadering, onder meer vanweë rampspoedige weerstoestande wat in 1885 watervoorsiening in Chicago bedreig het, besluit om die Chicagorivier se vloeirigting om te keer. So is water uit die Michiganmeer herlei na die Mississippirivier-waterskeiding. In 1889 het die Vergadering die ''Chicago Sanitary District'' geskep om die Illinois-Michigankanaal, wat omrede Chicago se vinnige groei ontoereikend geword het as rioolwaterafloop en kommersiële waterweg, met die aansienlik groter ''Chicago Sanitary and Ship Canal'' te vervang.

Die ''Chicago Sanitary District'' het die verbinding tussen die Groot Mere en die Mississippi-waterskeiding in 1900 voltooi deur die waterloop van die rivier se sogenaamde Main Stem en suidelike tak deur middel van 'n reeks kanaalsluise omgekeer. Daarnaas is ook die rivier se watertoeloop uit die Michiganmeer vergroot en na die nuwe kanaal herlei. Dié projek is deur die [[American Society of Civil Engineers|American Society of Civil Engineers (ASCE)]] in 1999 as 'n &quot;Jaarduisendmonument van siviele ingenieurswese&quot; aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.ktu.edu.tr/dosyalar/14_01_00_2d9a6.pdf ''Top 10 Achievements &amp; MIllennium Monuments. Besoek op 28 Maart 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180403183307/http://www.ktu.edu.tr/dosyalar/14_01_00_2d9a6.pdf |date=3 April 2018}}&lt;/ref&gt;

Op Chicago se stadsvlag word die rivier deur twee horisontale strepe versinnebeeld. Die Chicagorivier het daarnaas ook as inspirasie vir een van die stad se alomteenwordige simbole – 'n drieledige, Y-vormige simbool wat die Chicagorivier se drie vertakkings versinnebeeld en op talle geboue en ander strukture in die hele stadsgebied aangetref word.

=== Die Michiganmeer ===
[[Lêer:Chicago Downtown Aerial View.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Chicago se middestad]]
Die geskiedenis van Chicago is nou verbind met dié van die Michiganmeer en reeds voor die stigting van die stad is setlaars en goedere met skepe na die gebied vervoer. Die Michiganmeer is die derde grootste van die Groot Mere met 'n maksimum diepte van 282&amp;nbsp;m (925 voet) en 'n oppervlakte wat effens groter is as dié van [[Kroasië]] in [[Europa]]. Die meer bereik net voor Chicago 'n gemiddelde diepte van tussen 4,5 en 10,6 meter. 'n Aantal skeepswrakke, waaronder skoeners, sleepbote en veerbote, maar ook vliegtuie uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] lê hier op die meerbodem.

Duiktogte en plesiervaarte langs die kus is baie gewild onder die inwoners. In 1988 is sebramossels in Lake Saint Clair ontdek en hulle het vinnig in die Groot Mere uitgebrei. Die mossels het 'n groot impak op die plaaslike ekostelsel. Hulle verstop waterpype en het 'n negatiewe uitwerking op die basiese voedselketting. 'n Onverwagte gevolg van hulle uitbreiding was die suiwering van die meerwater – terwyl sigbaarheid onderwater in die 1970's nog slegs 'n gemiddelde 1,5 tot 4,8 meter was, het dit tans gestyg tot gemiddeldes van meer as ses en soms selfs twaalf meter.

=== Klimaat ===
[[Lêer:Chicago above the clouds.jpg|duimnael|Die stadsilhoeët van Chicago, soos gesien vanuit 'n vliegtuig bo die wolke]]
Chicago se klimaat word, net soos dié van ander gebiede in die Midweste, deur 'n groot verskeidenheid weerstoestande en vier verskillende seisoene gekenmerk. Julie is die warmste maand van die jaar met gemiddelde maksimum temperature van 29&amp;nbsp;°C (84&amp;nbsp;°F) en 'n gemiddelde minimum van 17&amp;nbsp;°C (63&amp;nbsp;°F). Die kwik daal in Januarie, die koudste maand, tot 'n gemiddelde maksimum van -2&amp;nbsp;°C (29&amp;nbsp;°F) en gemiddelde minimum van -10&amp;nbsp;°C (13&amp;nbsp;°F). Die hoogste temperature wat volgens die Nasionale Weerdiens ooit amptelik aangeteken is, was 40&amp;nbsp;°C (117&amp;nbsp;°F) op 24 Julie 1934, die laagste (-31&amp;nbsp;°C of -23&amp;nbsp;°F) op 20 Januarie 1985.

Chicago se gemiddelde jaarlikse neerslag is 965 millimeter (38 duim). Somer is die hoofreënseisoen met oorwegend kortstondige reënval en donderbuie. Die winters is eerder droog en die meeste neerslag val as sneeu. Die sneeurykste winter was dié van 1929–1930 met 'n totale sneeuval van 290&amp;nbsp;cm. Die sterkste reënval binne 24 uur is met 164 millimeter (6,49 duim) op 14 Augustus 1987 aangeteken.

{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Chicago
|jan_gem_max=−0.6
|feb_gem_max=1.8
|mrt_gem_max=8.1
|apr_gem_max=15.0
|mei_gem_max=21.1
|jun_gem_max=26.5
|jul_gem_max=28.9
|aug_gem_max=27.7
|sep_gem_max=23.8
|okt_gem_max=16.8
|nov_gem_max=9.0
|dec_gem_max=1.6
|jaar_gem_max=15.0
|jan_gem_min=−8.6
|feb_gem_min=−6.6
|mrt_gem_min=−1.6
|apr_gem_min=3.8
|mei_gem_min=9.1
|jun_gem_min=14.5
|jul_gem_min=17.7
|aug_gem_min=17.2
|sep_gem_min=12.4
|okt_gem_min=6.0
|nov_gem_min=0.2
|dec_gem_min=−6.3
|jaar_gem_min=4.8
|jan_gem_ns=43.9
|feb_gem_ns=45.5
|mrt_gem_ns=63.5
|apr_gem_ns=85.9
|mei_gem_ns=93.5
|jun_gem_ns=87.6
|jul_gem_ns=94.0
|aug_gem_ns=124.5
|sep_gem_ns=81.5
|okt_gem_ns=80.0
|nov_gem_ns=80.0
|dec_gem_ns=57.2
|jaar_gem_ns=937.1
|rdjan=10.5
|rdfeb=8.8
|rdmrt=11.1
|rdapr=12.0
|rdmei=11.6
|rdjun=10.2
|rdjul=9.8
|rdaug=9.8
|rdsep=8.3
|rdokt=10.2
|rdnov=10.8
|rddec=11.0
|bron = World Weather Information Service&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=274 |title=Chicago, Illinois |publisher=World Weather Information Service |accessdate=2 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502233332/http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=274 |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;}}

== Geskiedenis ==
Toe die Franse verkenners [[Louis Joliet]] en die sendeling [[Jacques Marquette]] in 1673 die eerste bekende ekspedisie na die gebied van die huidige Chicago onderneem het, was dit maar 'n modderige en stinkerige vlakte, wat deur die plaaslike [[Illinois-Miami]] 'shikaakwa' genoem is – letterlik &quot;Plek van die wilde knoffel&quot;. Nogtans het Joliet onmiddellik die strategiese potensiaal van die gebied raakgesien, wat moontlik as 'n bootvervoerroete tussen die Groot Mere en die Mississippi-riviervallei sou kon dien. Sy voorstel om 'n kanaal tussen die Michiganmeer en die Mississippi te bou, is egter nie deur die [[Frankryk|Franse]] regering aanvaar nie.

Die eerste nedersetting is dus eers in 1779 gestig, toe Jean Baptiste Point du Sable, 'n pelshandelaar van Haïtiaanse afkoms, hier sy handelspos aan die oewer van die Chicago-rivier opgerig het. Fort Dearborn, 'n militêre pos wat deur die Amerikaanse regering in 1803 oorkant die rivier gebou is, is gedurende die [[Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812|oorlog van 1812]] deur die [[Verenigde Koninkryk|Britte]] se [[Indiane|Indiaanse]] bondgenote verniel en eers in 1816 heropgebou. Dit het daarna die kern van 'n klein handelsdorp geword.

[[Lêer:Chicago lit.jpg|duimnael|Chicago in die 19de eeu]]
Die deelstaat Illinois se owerhede het Joliet se kanaalplanne in die dertigerjare van die 19de eeu begin heroorweeg en uiteindelik is die dorp Chicago as die beplande oostelike eindpunt van die waterweg aangelê. Die verwagte styging van grondpryse het talle spekulante na Chicago gelok en in 1837 was daar reeds 4&amp;nbsp;000 inwoners. Die kanaalbouprojek is nogtans eers in die veertigerjare aangepak. Die Illinois-en-Michigankanaal is net soos die eerste spoorweglyn in 1848 geopen en Chicago het in die volgende dekade tot 'n belangrike vervoersentrum ontwikkel. In 1857 het reeds 120 treine per dag in Chicago aangekom of vertrek en die dorp het tot die wêreld se grootse uitvoerhawe vir [[graan]] ontwikkel. Ook groot hoeveelhede hout uit die deelstate [[Wisconsin]] en [[Michigan]] is van hier na die boomlose nedersettings van die [[Groot Vlaktes]] vervoer.

Danksy die spoorweglyne en skeepsroetes het groot getalle immigrante in Chicago aangekom en in die dekade tussen 1850 en 1860 het die bevolking van 30&amp;nbsp;000 tot meer as 100&amp;nbsp;000 gegroei. Aanvanklik het veral [[Iere|Ierse]] setlaars hulle in die gebied gevestig en werk gevind by die kanaalbouprojek, maar tussen 1850 en 1920 was [[Duitsers]] die grootste groep nuwe aankomelinge. In die dekade tussen 1870 en 1880 het ook talle [[Skandinawië|Skandinawiese]] immigrante hulle in Chicago gevestig. In 1890 het Chicago reeds met die grootste Skandinawiese gemeenskap van alle Amerikaanse stede gepronk. 'n Derde belangrike groep was [[Pole (volk)|Poolse]] immigrante.

[[Lêer:The maze of livestock pens and walkways at Chicago's stockyards, ca. 1947 - NARA - 541823 (cropped).jpg|duimnael|links|''Union Stock Yards'' (1947)]]
Dit was veral Chicago se vinnig groeiende nywerhede wat mense na die stad gelok het. Die nyweraar Cyrus McCormick het sy maaierfabriek reeds in 1847 na Chicago verskuif en teen die laat tagtigerjare is vyftien persent van alle Amerikaanse [[landbou]]masjiene in Chicago vervaardig. Chicago het daarnaas sedert die 1860's ook tot die sentrum van die Amerikaanse vleisverpakkingsbedryf ontwikkel en sy ''Union Stock Yards'', wat in 1865 geopen is, was die grootse vleisverwerkingsfabriek ter wêreld. In die vroeë tagtigerjare is George Pullman se grootskaalse treinwanywerheid saam met 'n industriële modelstad net suid van Chicago opgerig. Maatskappye soos Montgomery Ward (wat later as Wards bekend gestaan en tot 'n afdelingswinkelketting ontwikkel het) en Sears &amp; Roebuck het van Chicago die wêreld se posbesteldienshoofstad gemaak.

Die Groot Vuur van die jaar 1871, wat enkele honderd menselewens geëis en 100&amp;nbsp;000 van die 300&amp;nbsp;000 inwoners dakloos gelaat het, was net 'n tydelike teenslag vir Chicago. Die stad is vinnig herstel en in die volgende dekades het 'n aantal bekende plaaslike argitekte hulle stempel op die stad se boukuns afgedruk. Die eerste kantoorgebou wat op die basis van 'n yster-en-staalkonstruksie ontstaan het, die ''[[Home Insurance Building]]'', is in 1885 deur William Le Baron Jenney opgerig. Wolkekrabbers met 'n yster- en staalraamwerk het die sakekern se argitektuur begin oorheers, terwyl die inwonerstal in 1890 een miljoen oorskry het. Toe Chicago in 1893 as die gasheerstad van die Kolumbus-wêreldtentoonstelling (''World's Columbian Exposition'') opgetree het, het meer as 27 miljoen nasionale en internasionale besoekers die neoklassieke argitektuur en ander argitektoniese en tegniese besienswaardighede bewonder.

[[Lêer:ChicagovanafSearsTower.jpg|duimnael|Die middestad van Chicago, soos gesien vanaf die Sears-toring]]
Die skadusy van die bevolkingsgroei en nywerheidsontwikkeling was die ellende van die krotbuurte, waarin talle immigrante uit [[Oos-Europa|Oos-]] en [[Suid-Europa]] beland het, en die voortdurende arbeidsonluste, wat hulle hoogtepunt in die Haymarket-onluste van die jaar 1886 en die Pullman-staking in 1894 bereik het.

In die tydperk tussen ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het ook duisende swartes uit die [[Suidelike Verenigde State]] hulle in Chicago gevestig, maar rasseverhoudinge het aanvanklik baie sleg gebly. Gedurende die rasseonluste van Julie 1919, wat vyf dae lank gewoed het, het 23 swartes en vyftien blankes gesterf. Daarnaas het Chicago in die 1920's ook weens die georganiseerde misdaad in die stad 'n slegte reputasie opgebou. Dit was die stad van [[Al Capone]], die berugte rampokker en Chicago het tydens die Prohibisie bekend gestaan vir ''bootlegging'' (onwettige stokery) en die gewapende bende-oorloë wat hier gewoed het. Nogtans het die stad se ekonomie in die 1920's verder gegroei.

Die verkiesing van Anton Cermak as burgemeester in 1931 het 'n periode van byna vyftig jaar ingelui waarin die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] die stad oorheers het. Onder die regering van burgemeester Richard J. Daley, wat die amp vanaf 1955 tot met sy dood in 1976 beklee het, was Chicago een van min groot Amerikaanse metropole met 'n funksionerende bestuur. Die oplewing in boubedrywighede tydens die laat sestiger- en vroeë sewentigerjare was gekenmerk deur die oprigting van drie van die wêreld se hoogste wolkekrabbers – die John Hancock-sentrum, die Amoco-gebou en die [[Willis-toring|Sears-toring]]. Met die McCormick Place-konvensiesentrum het Chicago sy reputasie as die land se vernaamste bestemming vir konvensies gevestig, terwyl die O'Hare Field-lughawe in die 1970's en 1980's die besigste ter wêreld was.

[[Lêer:Buckingham Fountain August 2010 2.JPG|duimnael|links|Grant Park met die Buckingham Fountain]]
Die verandering in die rassamestelling, wat deur die voortgesette swart migrasie uit die Suide en talle blanke gesinne se verhuising na die voorstede veroorsaak is, het in die sewentigerjare 'n kwellende sosiale vraagstuk geword. Die aandeel swart bewoners het tussen 1940 en 1980 van 8,2 tot 39,8 persent gestyg. Die vervanging van krotbuurte deur grootskaalse sosiale behuisingprojekte het nuwe probleme vir swart inwoners geskep en segregasie gevestig. Met die agteruitgang van ou nywerhede in die groot sentrums van die sogenaamde ''Rust Belt'' het swart werkloosheid skerp gestyg, terwyl ontevredenheid met die Demokratiese Party steeds gegroei het.

Die stemme van swart kiesers het in 1983 tot die oorwinning van die swart burgemeesterskandidaat Harold Washington gelei. Nogtans was die laat 20ste eeu 'n periode van ekonomiese agteruitgang, waartydens talle werkgeleenthede na die voorstede verskuif is. Chicago se bevolking, wat sy hoogtepunt met 3,6 miljoen in 1950 bereik het, het in die volgende dekades steeds verminder en was in 1990 nog slegs 2,8 miljoen. Danksy die groot aantal [[Spaans]]talige en [[Asië|Asiatiese]] immigrante het die inwonertal sindsdien weer begin styg. In 2000 was reeds sowat 'n kwart van die bevolking van [[Latyns-Amerika]]anse afkoms. Ook welvarende blankes het hulle weer in die nuwe spogbuurte van die middestad gevestig.

Die stadshorison van Chicago het in 2009 met die voltooiing van 'n aantal nuwe wolkekrabbers merkbaar verander, terwyl 'n nuwe ekologiese ontwikkelingsplan naas die vermindering van lugbesoedeling ook die herstel van natuurlike groen gebiede en die skepping van daktuine bo-op die platdakke van wolkekrabbers insluit.

== Ekonomie ==
[[Lêer:Cbot-close-night.jpg|duimnael|Die ''Chicago Board of Trade'' se hoofkwartier]]
'n Verskeidenheid ekonomiese sektore, wat in Chicago gesetel is, sorg vir die derde grootste metropolitaanse bruto geografiese produk in die VSA – naastenby VSA-$ 442 miljard volgens skattings uit die jaar 2007. Die [[Switserland|Switserse]] bank UBS het Chicago in 2006 tiende op sy lys van die welvarendste stede ter wêreld geplaas. Diversifikasie was Chicago se sleutel tot een van die mees gebalanseerde ekonomieë in die Verenigde State.

Alhoewel nywerhede soos chemie, metaalverwerking, masjienbou en elektroniese verbruikersgoedere nog steeds 'n belangrike rol speel, is die meeste fabrieke lankal na die voorstede verskuif. Nogtans beskik die stad oor die grootste aantal werknemers in die hoëtegnologie- en inligtingsbedrywe.

Chicago se meerhawe hanteer uitvoergoedere soos [[ruolie]], [[yster]]erts, [[steenkool]], chemiese produkte, [[tekstiel]]e en graan. Die belangrikste invoere is motors, [[staal]], visseryprodukte en alkoholiese dranke.

'n Aantal groot ondernemings uit alle sektore het tans hulle hoofkwartiere in die stad, waaronder ''Boeing Company'', wat sy administrasie in 2001 van [[Seattle]] na Chicago verskuif het, en vervaardigers van mediese produkte en aanbieders van mediese dienste soos Baxter International en Abbott Laboratories. Ander [[multinasionaal|multinasionale]] maatskappye met hoofkwartiere in Chicago is [[Encyclopædia Britannica]] Inc. (die uitgewer van die bekende [[ensiklopedie]]), Hyatt (een van die grootste hotelkettings ter wêreld), Midway Games (rekenaarspeletjies), Playboy Enterprises (media en vermaak), Tribune Company (media) en Wm. Wrigley Jr. Company (die grootste vervaardiger van kougom wêreldwyd).

Die voorstede van Chicago huisves die hoofkwartiere van internasionale maatskappye soos ACNielsen (marknavorsing), die voedselvervaardiger Kraft Foods, McDonald's Corporation (kitskos-restourante), Motorola (elektroniese stelsels en bou-elemente), Sears Holdings Corporation (handel), [[United Airlines]] (lugredery) en U.S. Robotics (inligtings- en telekommunikasietegnologie).

Dit was egter veral die finansiële sektor wat van Chicago se sentrale besigheidsdistrik die tweede grootste in die land gemaak het. Chicago is die setel van die Federale Reserwebank van Chicago en belangrike beurse soos die Effektebeurs van Chicago, die Handelsraad van Chicago (''Chicago Board of Trade, CBOT''), die ''Chicago Options Exchange'' en die ''Chicago Mercantile Exchange'' (die &quot;Merc&quot;). Chicago en sy omgewing huisves daarnaas ook talle makelarye en assuransie-maatskappye soos Allstate Corporation en Zurich North America.

Chicago is naas [[Las Vegas]] en [[Orlando, Florida|Orlando]] (Florida) ook die derde belangrikste bestemming vir konvensies in die VSA.

== Vervoer ==
[[Lêer:20110821 AmtrakEmpireBuilder.jpg|duimnael|'n Amtrak-trein op die Empire Builder-roete vertrek uit Chicago-stasie, op pad na die Pasifiese Noordweste]]
[[Lêer:CTA blue line O'Hare.jpg|duimnael|Die Chicago Transit Authority (CTA) beheer 'n gekombineerde mol- en stadstreinnetwerk]]
Chicago is 'n eersterangse vervoerspilpunt in die VSA, maar speel as die derde grootste intermodale hawe ter wêreld na [[Hongkong]] en [[Singapoer]] ook 'n belangrike rol op internasionale vlak. Die stad beskik oor uitstekende spoorwegverbindings en sy hoofstasie Chicago Union Station is die vertrekpunt vir baie langafstandtreindienste van die nasionale spoorwegmaatskappy Amtrak, met bestemmings soos [[New York Stad|New York]], Seattle, [[New Orleans]], [[San Francisco]], [[Los Angeles]] en [[Washington, D.C.]]. Plaaslike treindienste verbind Chicago met ander bestemmings in Illinois en die nabygeleë [[Milwaukee]].

=== Lughawens ===
Die belangrikste internasionale [[lughawe]]ns van Chicago is [[Midway Internasionale Lughawe|Midway]] in die suide van die stad en [[O'Hare Internasionale Lughawe|Chicago/O'Hare]] in die noordweste, wat albei deur die Stad Chicago beheer word. O'Hare is een van die besigste lughawens ter wêreld. Die internasionale lughawe Gary/Chicago International in die nabygeleë Gary ([[Indiana]]) dien as die derde lughawe in die metropolitaanse gebied van Chicago, alhoewel ''SkyValue'' die enigste [[lugredery]] is wat hier gereelde seisoenale passasiersvlugte aanbied.

'n Vierde lughawe, Chicago/Rockford International Airport (die vroeëre Groter Rockford-lughawe), dien as 'n vraglughawe vir die maatskappy ''United Parcel Service'' ([[UPS Airlines]]) en hanteer ook 'n kleiner aantal passasiersvlugte. Dit is daarnaas 'n belangrike uitwyklughawe vir O'Hare, veral in slegte weersomstandighede. Chicago dien as die internasionale hoofkwartier van die Amerikaanse lugredery [[United Airlines]].

=== Openbare vervoer ===
Die ''Regional Transportation Authority (RTA)'' koördineer die drie liggame wat die openbare vervoerstelsel van Chicago beheer.

Die ''Chicago Transit Authority (CTA)'' beheer die openbare vervoer in Chicago en 'n aantal aangrensende voorstede soos Evanston, Rosemont, Oak Park, Cicero en Forest Park. Die CTA beskik oor 'n uitgebreide netwerk van buslyne en 'n gekombineerde mol- en stadstreinstelsel (Engels: ''rapid transport system''), wat plaaslik as &quot;L&quot; bekend staan ('n afkorting vir &quot;''elevated''&quot;) en onder meer treinverbindings na Midway en O'Hare aanbied.

''Pace'' beheer die bus- en sogenaamde ''paratransit''-vervoer in meer as 200 voorstede van die omgewing, waarvan sommige lyne na die middestad uitgebrei is. ''Metra'' se spoorwegverbindings is veral op pendelaars uit die voorstede gemik.

== Demografie ==
Volgens die sensus van 2010 het Chicago se bevolking 2&amp;nbsp;695&amp;nbsp;598 beloop – 'n afname van 6,9 persent sedert die sensus van 2000. Die stad se inwoners verteenwoordig sowat 'n vyfde van die totale bevolking van die deelstaat Illinois en sowat een persent van die totale Amerikaanse bevolking.

[[Lêer:Marina10.jpg|duimnael|'n Nagtelike uitsig oor die River North-sone, met die Wrigley-gebou (links), 330 North Wabash in die middel, die Marina City-kompleks, Westin Chicago River North, en 321 North Clark. Aon Center en Two Prudential Plaza in die agtergrond. Heel agter: die Michiganmeer]]
Van die bevolking was 41,97 persent blankes, 36,77 persent swartes, 0,36 persent [[Indiane]], 4,35 persent Asiate, 0,06 persent Pasifiese Eilanders, 13,58 persent van ander rasse en 2,92 persent van gemengde afkoms. 26,02 persent was van Latyns-Amerikaanse afkoms.

Alhoewel die woongebiede in Chicago en sy voorstede oorwegend langs rasselyne verdeel is, het die stad sy unieke kultuur aan sy etniese diversiteit en sy historiese funksie as 'n smeltkroes te danke. Die blanke, swart en Latyns-Amerikaanse woonbuurte het radiaal vanuit die stadsentrum na die voorstede uitgebrei.

Chicago se hoofsaaklik etniese groepe is [[Iere]], [[Duitsers]], [[Italianers]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Han-Chinese]], [[Meksiko|Meksikaners]] en [[Puerto Rico|Puerto Ricaners]]. Die South Side van Chicago word deur 'n groot konsentrasie van Iers-Amerikaanse inwoners gekenmerk, alhoewel baie van hulle in die afgelope vyftig jaar na die voorstede verhuis het. Baie van Chicago se politikusse is van Ierse afkoms, soos die destydse burgemeester Richard M. Daley.

Chicago besit daarnaas die grootste Poolse bevolking buite die Poolse hoofstad [[Warskou]]; die tweede grootste groep Latyns-Amerikaanse inwoners in die VSA na Los Angeles asook die tweede grootste gemeenskap van Puerto Ricaanse inwoners na New York Stad en die derde grootste aantal Suid-Asiate na New York Stad en San Francisco. Ander belangrike etniese groepe sluit naastenby 200&amp;nbsp;000 [[Arabiere]] en 100&amp;nbsp;000 [[Roemene]] in. Vir die groot [[Litauers|Litause]] gemeenskap fungeer Chicago as &quot;Wêreldhoofstad&quot;.

=== Suid-Afrikaners in Chicago ===
Die eerste [[Suid-Afrika]]ners wat na Chicago gemigreer het, was meestal akademici en dokters in die 1960's.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot;&gt;{{en}} [http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1167.html South Africans – Encyclopedia Chicago] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260102123854/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1167.html |date= 2 Januarie 2026 }}&lt;/ref&gt; Hulle het 'n netwerk gevestig wat geleerdes in medisyne en verwante velde gewerf het etlike dekades geduur het en honderde professionele na Chicago gelok het.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Suid-Afrikaanse migrasie na Chicago het gedurende die 1970's toegeneem met die verhoogde geweld in die opstand teen die [[apartheid]]sbeleide wat vele wit Suid-Afrikaners genoop het om die land in vrees of in protes te verlaat.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Ná die [[Soweto-opstand|Soweto-studenteopstande]] van 1976 het emigrasie skielik toegeneem, met veral 'n groot groep [[Jode|Joodse]] Suid-Afrikaners wat 'n gemeenskap in die noordelike voorstede van Chicago gevestig het en ander na die area gelok het.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; 'n Klein aantal swart studente en politieke vlugtelinge het gemigreer, maar emigrasiebeleide tydens apartheid het dit vir die meeste swartes moeilik gemaak om die land te verlaat; politieke vlugtelinge moes gewoonlik eers na ander [[Afrika]]lande emigreer voordat hulle na Chicago kon verhuis.

Migrasie het deur die 1980's en 1990's voortgeduur soos Suid-Afrikaners om politieke redes, om met families herenig te word, en om persoonlike geleenthede na te streef, die land verlaat het.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Die migrasie het rondom die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994]] 'n hoogtepunt bereik toe groot getalle wit Suid-Afrikaners – veral [[Afrikaners]] – gemigreer het uit vrees vir verandering wat sou plaasvind as 'n gevolg van die oordrag van politieke mag aan die swart meerderheid.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Volgens gemeenskapsskattings in 2001 het Chicago se Suid-Afrikaanse bevolking uit tussen 2&amp;nbsp;000 en 3&amp;nbsp;000 mense bestaan.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Hierdie mense het uit diverse etniese groepe en agtergronde gekom en is dwarsdeur die stad en die voorstede verspreid gevestig.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt;

Die Chicagose Suid-Afrikaanse gemeenskap omvat verskillende groepe en organisasies wat kulturele en gemeenskapsbewustheid bevorder.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; ''Indaba'', wat &quot;bespreking&quot; in [[Zoeloe]] beteken, is 'n belangrike organisasie in hierdie gemeenskap.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Die organisasie is in die vroeë 1990's gestig en borg 'n aantal jaarlikse gemeenskapsgebeurtenisse, soos die jaarlikse somer[[braai]]. Daarby vergemaklik Indaba inligtingsuitwisseling deur middel van 'n [[webwerf]] en 'n e-poslys om Suid-Afrikaners oor beide internasionale en plaaslike kwessies en gebeurtenisse ingelig te hou.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Die Suid-Afrikaanse konsulaat in Chicago behou kontak met vele uitgewekenes en bied 'n jaarlikse [[Vryheidsdag]]partytjie op 27 April asook ander gebeurtenisse en sprekers deur die jaar.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Daarby het afgestudeerdes van die [[Universiteit van die Witwatersrand]] 'n oudstudentegroep in Chicago gestig wat gebeurtenisse vir lede reël.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; In 2001 is die Suid-Afrikaanse Verenigde State-vroueaksiegroep gestig wat bewustheid en begrip oor Suid-Afrika onder Amerikaners bevorder.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Suid-Afrikaners sosialiseer ook in verskeie andere fora, soos informele partytjies, religieuse aanbidding en ander aktiwiteite, [[rugby]]wedstryde, en feesdae.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt;

Suid-Afrikaners het ook verskeie bande met die stad Chicago geskep met die belange om besigheids-, opvoedkundige en kulturele uitwisseling tussen Suid-Afrika en die Midweste te bevorder.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Die VSA se Midwesterse en Suid-Afrikaanse Kamer van Handel, wat in 2000 deur Amerikaners en Suid-Afrikaanse besigheidsmanne gestig is wat met die Suid-Afrikaanse konsulaat in Chicago werk, poog om bewustheid en uitwisseling tussen hierdie areas te vermeerder.&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt; Bykomend behou die Chicago Susterstede Internasionale Program 'n amptelike verhouding met die Suid-Afrikaanse stad [[Durban]].&lt;ref name=&quot;chicago encyclopaedia&quot; /&gt;

== Argitektuur ==
Chicago se argitektuur het steeds 'n groot invloed op die ontwikkeling van die Amerikaanse argitektuur uitgeoefen en sy nuutste boustyle gereflekteer. Die stad pronk dus met 'n verskeidenheid indrukwekkende geboue, wat deur belangrike argitekte in 'n groot aantal style ontwerp is. Aangesien die meeste geboue in die middestad in die Groot Brand van 1871 verniel is (Chicago se historiese watertoring is 'n bekende uitsondering), word Chicago se huidige argitektuur veral deur sy oorspronklikheid gekenmerk.

=== Geskiedenis ===
[[Lêer:Chicago from the Hancock observation deck.jpg|duimnael|links|North Lakeshore Drive, soos gesien vanaf die John Hancock Center]]
[[Lêer:Home Insurance Building.JPG|duimnael|[[Home Insurance Building]] (1884–1885)]]
Die snelle groei van Chicago en die gepaardgaande prysontploffing van onbeboude erwe was net soos die Groot Brandramp van 1871, toe ysterkonstruksies vanweë die groot hitte soos botter gesmelt het, 'n ingrypende ervaring vir plaaslike argitekte. Hulle het dus geprobeer om nuwe boukundige metodes te ontwikkel wat brandbestande en hoër geboue moontlik sou maak. Die argitekte Burnham en Root se ''Monadnock Building'', wat tussen 1884 en 1892 ontstaan het, was 'n poging om wolkekrabbers met tradisionele materiale soos bakstene te verwesenlik. Alhoewel hierdie gebou se nugtere fasade as rigtingwysend beskou is, moes die grondverdieping van twee meter dikke mure voorsien word om die wolkekrabber se vyftien verdiepings te kan dra. Sodoende is kosbare oppervlakte, wat anders vir winkels beskikbaar sou gewees het, vir statiese sterkte opgeoffer.

Daarenteen het die sogenaamde Chicago-skool van argitektuur in die vroeë 1880's pionierswerk met die ontwikkeling van staalraamkonstruksies gedoen en was in die 1890's die eerste wat spieëlglas gebruik het. Hierdie nuwe tegnologieë en materiale het onder meer die oprigtig van die eerste wolkekrabbers moontlik gemaak. William LeBaron Jenney se ''[[Home Insurance Building]]'' was in 1885 die eerste gebou, waarin in plaas van gietyster staal vir die strukturele raamwerk gebruik is. Nogtans is hierdie gebou nog van 'n tradisionele steenfasade voorsien.

Teen die middel van die 1890's het Daniel Burnham en sy vennote John Welborn Root en Charles Atwood tegnologies gevorderde staalraamwerke ontwerp, wat met glas- en terracotta-fasades gespog het. Hierdie ontwerpe is danksy die betrokkenheid van professionele ingenieurs soos E.C. Shankland en toekomsgerigte kontraktante soos George A. Fuller moontlik gemaak.

Louis Sullivan het as Chicago se mees filosofiese argitek na vore getree. Hy het besef dat wolkekrabbers 'n nuwe vorm van argitektuur verteenwoordig het en dus geboue ontwerp waarby vir die eerste keer die vertikale struktuur beklemtoon is. Hierdie nuwe argitektoniese styl, wat deur Jenney, Burnham, Sullivan en ander verteenwoordig is, het aanvanklik bekendheid verwerf onder die naam &quot;Kommersiële Styl&quot;, maar is deur geskiedkundiges later die &quot;Chicago-skool&quot; genoem.

Chicago se Masonic Temple het in 1892 die World Building in New York Stad ná twee jaar as die hoogste gebou verbygesteek, maar net twee jaar later is 'n nuwe rekord deur 'n ander wolkekrabber in New York opgestel.

Die sogenaamde &quot;Wit Stad&quot;, wat onder die leiding van Daniel Burnham vir die ''World's Columbian Exposition'' in 1893 ontwerp is, word deur sommige geskiedkundiges as die beginpunt van die hernuwing van die neoklassieke boustyl in Chicago en die res van die Verenigde State beskou. Die mees gevorderde wolkekrabbers in Chicago is ná die sluiting van die tentoonstelling, in die periode tussen 1894 en 1899, opgerig.

Frank Llyod Wright se Prairie-skool het sowel die ontwerp van geboue asook meubels beïnvloed, terwyl die Duits-gebore argitek [[Ludwig Mies van der Rohe]] met sy ''Illinois Institute of Technology''-kampus in Chicago een van die grondleggers van die latere Moderne of [[Internasionale Styl]] was.

=== Wolkekrabbers ===
[[Lêer:Chicago Skyline from an office building window.jpg|duimnael|Die middestad van Chicago in 2015]]
Met die voltooiing van die eerste staalskelet-wolkekrabber in 1885 het Chicago bekendheid verwerf as 'n stad van wolkekrabbers en dit besit steeds die hoogste stadshorison ter wêreld. Die meeste wolkekrabbers het in die middestad ontstaan, waaronder historiese geboue soos die ''Chicago Board of Trade Building'' in die Loop, of langs die oewers van die Michiganmeer. Die ''Merchandise Mart'' by die vereniging van die Chicagorivier se noordelike en suidelike takriviere was vroeër die hoogste gebou ter wêreld. Die huidige hoogste drie wolkekrabbers in Chicago is die Sears Tower (tans die hoogste gebou in die Verenigde State), die Aon Center en die John Hancock Center.

Die res van die stadsgebied bestaan hoofsaaklik uit hoë woonstelgeboue naby die Michiganmeer en laer geboue en gesinshuise verder af van die meeroewer. Die belangrikste nywerheidsgebiede lê langs die meeroewer digby die grens met die deelstaat Indiana, suid van die Midway-lughawe en aan die oewers van die ''Chicago Sanitary and Ship Canal''.

Nuwe boubedrywighede sal Chicago se stadshorison met 'n aantal nuwe en hoër wolkekrabbers soos die Waterview Tower, die Chicago Spire en die Trump International Hotel and Tower verryk. Die Chicago Spire volgens 'n ontwerp van die Spaanse argitek Santiago Calatrava sou na verwagting in die jaar 2012 voltooi wees, maar die konstruksiewerk is in 2008 gestaak.&lt;ref&gt;{{en}} The Irish Emigrant: [http://www.irishemigrant.com/ie/go.asp?p=story&amp;storyID=7981 ''Death knell for Chicago Spire as receiver appointed''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229085200/http://www.irishemigrant.com/ie/go.asp?p=story&amp;storyID=7981 |date=29 Desember 2015}}&lt;/ref&gt; Hierdie gebou met sy beplande hoogte van 610 meter sal nie die rekord as die hoogste wolkekrabber ter wêreld opstel nie, aangesien die Burj Dubai (&quot;Toring van Dubai&quot;) in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] die Spire nog voor sy voltooiing met 'n hoogte van 808 meter sal oortref. Die poskode 60602 in Chicago is deur Forbes danksy nuwe projekte soos ''The Heritage at Millennium Park'' in 130 N. Garland-straat as die begeerlikste in die land aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} [https://archive.is/20120730072413/http://www.forbes.com/2006/03/09/cx_sc_0310homeslide1.html?thisSpeed=6000 ''Best and worst neighbourhoods to buy a home: zip codes with highest appreciation''] op www.forbes.com.&lt;/ref&gt;

Langs Lake Shore Drive is talle parke soos Grant Park en [[Millennium Park (Chicago)|Millenium Park]] by die meeroewer aangelê, wat onder meer 31 strande, die Lincoln Park-dieretuin, 'n aantal voëlreservate, die McCormick Place-konvensiesentrum, Navy Pier (die [[Amerikaanse Vloot]] se hawehoof in Chicago), [[Soldier Field]], die Museum-kampus en 'n watersuiweringsaanleg behels.

[[Lêer:2010-02-19 16500x2000 chicago skyline panorama.jpg|duimnael|senter|900px|Die stadshorison van Chicago]]

== Kultuur ==
=== Museums ===
[[Lêer:Stairwell at The Museum of Contemporary Art in Chicago.jpg|duimnael|'n Traphuis in die ''Museum of Contemporary Art'' se nuwe gebou, wat deur Josef Paul Kleihues ontwerp is]]
[[Lêer:Adler fg03.jpg|duimnael|Modelle van planete in die Adler-planetarium]]
[[Lêer:Tiffany Dome Ceiling at the Chicago Cultural Center.jpg|duimnael|Tiffany-solder in die sentrale gebou van die Chicago Cultural Center]]
Museum Campus met 'n oppervlakte van tien akkers (vier hektaar) teen die suidelike kant van Grant Park is in 1998 amptelik ingewy. Hierdie park langs die meeroewer behels drie van Chicago se belangrikste museums: die Adler-planetarium, die ''Field Museum of Natural History'' en die Shedd-akwarium.

Die Adler-planetarium en die sterrekundige museum is in 1930 voltooi. Die museum behandel die [[heelal]], ons [[sonnestelsel]] en die historiese en moderne [[Sterrekunde|sterrekundige]] navorsing. Van sy bekendste voorwerpe is 'n versameling van historiese instrumente. Die museum beskik daarnaas oor twee teaters vir sterrekundige demonstrasies, wat met 'n Zeiss-projektor en 'n moderne digitale [[laser]]stelsel toegerus is. Hier word onder meer vlugsimulasies aangebied.

Die ''Field Museum of Natural History'' is in 1893 as die ''Columbian Museum of Chicago'' gestig. Oorspronklik het dit ook kunsversamelings vertoon, maar hom later na sy hernoeming in 1905 op [[natuurwetenskappe]] en volkekunde toegespits. Sy beskermheer Marshall Field het die stigting van aansienlike fondse voorsien. Die museum het in 1921 na sy huidige gebou aan die oewer van die Michiganmeer verhuis. Met meer as 22 miljoen gekonserveerde organismes en ander voorwerpe behoort sy natuurwetenskaplike en antropologiese versamelings tot die grootstes ter wêreld.

Grant Park huisves ook die ''Art Institute of Chicago'', die tweede belangrike museum in die middestad. Die kunsmuseum, wat ook 'n kunsskool huisves, is in 1866 gestig en vertoon bekende kunswerke soos [[Claude Monet]] se ''Haystacks'', George Serat se ''Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte'', Grant Wood se ''American Gothic'' en Edward Hopper se ''Nighthawks''. Die Art Institute huisves daarnaas ook die lewenswerk van die fotograaf Irving Penn.

Die enigste gebou van die ''World's Columbian Exposition'' van 1893 wat tot vandag bewaar gebly het, huisves die ''Museum of Science and Industry in Chicago'' in die nabygeleë Hyde Park-buurt se Jackson-park, net suid van die middestad. Baie van sy vertoonstukke is met die oog op interaktiwiteit ontwerp. Besoekers kan byvoorbeeld deur 'n model van die [[mens]]like [[hart]] wandel, die geskiedenis van die [[Telefoon|telefonie]] in die ''Hall of Communications'' bestudeer of die model van 'n koolmyn besigtig.

Die ''Museum of Contemporary Art (MCA)'' was die Duitse argitek Josef Paul Kleihues se eerste projek in die Verenigde State en is in 1967 as 'n museum vir eietydse kuns gestig. Dit beskik oor 'n groot aantal interaktiewe vertoonstukke, video-aanbiedings asook 'n afdeling met kunswerke van onder meer Alexander Calder en [[Andy Warhol]]. Teen sy agterkant lê 'n beeldhouwkunstuin en 'n patio.

Die ''Oriental Institute'' maak deel uit van die Universiteit van Chicago en vertoon 'n omvattende versameling van [[Antieke Egipte|Oud-Egiptiese]] kuns, asook argeologiese vondse uit die [[Midde-Ooste]], terwyl die Freedom Museum aan die ''First Amendment'' (Eerste Wysiging) van die Verenigde State se Grondwet gewy is. Ander museums en kunsgalerye in Chicago sluit die ''Chicago History Museum'', die ''DuSable Museum of African-American History'', die ''Mexican Fine Arts Center Museum'', die ''Peggy Notebaert Nature Museum'' en ''The Renaissance Society'' in.

=== Vermaak en uitvoerende kunste ===
Chicago besit 'n besige teaterlewe met teatergeselskappe soos ''Steppenwolf Theatre Company'', ''Goodman Theatre'' en ''Victory Gardens Theater'', asook oor twee bekende spanne komediante – ''The Second City'' en ''I.O.''

[[Lêer:Chicagothebandmillbrook lar.jpg|duimnael|links|300px|Die rockgroep ''Chicago'' tydens 'n konsert in Queenstown ([[Nieu-Seeland]])]]
Die stad huisves die ''Lyric Opera of Chicago'', die ''Chicago Symphony Orchestra'', die ''Joffrey Ballet'' en 'n aantal moderne en [[jazz]]-dansgroepe. Die [[klassieke musiek]]lewe sluit geselskappe en orkeste soos ''Music of the Baroque'', die ''Chicago Opera Theater'', die ''Chicago Chamber Musicians'', ''Chicago a cappella'' en baie ander in.

Chicago staan ook bekend vir sy ''Chicago blues'', ''Chicago soul'', jazz en gospel. Die stad is die bakermat van innoverende musiekstyle soos ''House'' en die tuiste van baie ''Hip-hop''-kunstenaars.

Die plaaslike ''Wax Trax!''-etiket het 'n belangrike rol by die ontwikkeling van die ''New Wave'', ''Punk'' en ''Industrial''-musiekstyle van die 1980's gespeel en ook die alternatiewe musiekstyle van die 1990's beïnvloed.

Chicago was een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] en die [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999]].

== Susterstede ==
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], [[Pole]], sedert 1960.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/ |title=Chicago Sister Cities |publisher=Chicago Sister Cities International |accessdate=21 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117110459/http://www.chicagosistercities.com/sister-cities/ |archive-date=17 November 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Italië}} [[Milaan]], [[Italië]], sedert 1973.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Japan}} [[Osaka]], [[Japan]], sedert 1973.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Marokko}} [[Casablanca]], [[Marokko]], sedert 1982.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shanghai]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1985.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shenyang]], Volksrepubliek China, sedert 1985.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Swede}} [[Gotenburg]], [[Swede]], sedert 1987.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Ghana}} [[Accra]], [[Ghana]], sedert 1989.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], [[Oekraïne]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]], [[Kanada]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Birmingham]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Litaue}} [[Vilnius]], [[Litaue]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hamburg]], [[Duitsland]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Israel}} [[Petah Tikva]], [[Israel]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Parys]], [[Frankryk]], sedert 1996.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]], sedert 1997.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Durban]], [[Suid-Afrika]], sedert 1997.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Ierland}} [[Galway]], [[Republiek Ierland]], sedert 1997.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Switserland}} [[Luzern]], [[Switserland]], sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Indië}} [[Delhi]], [[Indië]], sedert 2001.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]], sedert 2004.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Serwië}} [[Belgrado]], [[Serwië]], sedert 2005.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pakistan}} [[Lahore]], [[Pakistan]], sedert 2007.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Busan]], [[Suid-Korea]], sedert 2007.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Colombia}} [[Bogotá]], [[Colombia]], sedert 2009.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Australië}} [[Sydney]], [[Australië]], sedert 2019.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]], sedert 1997.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Verdere leesstof ==
; Algemene oorsig en geskiedenis
* {{en}} Cronon, William: ''Nature's Metropolis: Chicago and the Great West''. New York: Norton 1991
* {{en}} Furer, Howard B.: ''Chicago: A Chronological &amp; Documentary History, 1784–1970''. New York: Oceana Publications 1974
* {{en}} Mayer, Harold M., en Richard C. Wade: ''Chicago: Growth of a Metropolis''. Chicago: University of Chicago Press 1969
* {{en}} Miller, Donald L.: ''City of the Century: The Epic of Chicago and the Making of America''. New York: Simon and Schuster 1996

; Argitektuur
* {{de}} Gympel, Jan: ''Geschichte der Architektur. Von der Antike bis heute''. Königswinter: Könemann/Tandem 2005
* {{en}} Pridmore, Jay en George A. Larson: ''Chicago Architecture and Design: Revised and expanded''. New York: Harry N. Abrams, Inc. 2005

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
; Algemene inligting
----
* {{en}} {{Wikivoyage}}
* {{en}} [https://www.chicago.gov/ Amptelike webwerf]

; Aanlyn-ensiklopedie
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Chicago|title=Chicago|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2024}}
* {{en}} [http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/misc/showhistory.html ''Encyclopaedia of Chicago'']

; Argitektuur en ontwerpkuns
----
* {{en}} [http://www.architecture.org/ ''Chicago Architecture Foundation'']
* {{en}} [https://www.aiachicago.org/ ''American Institute of Architects, Chicago'']
* {{en}} [http://chi-athenaeum.org/ ''Chicago Athenaeum Museum of Architecture and Design'']

; Geskiedenis
----
* {{en}} [https://www.chicagohistory.org/ ''Chicago History Museum'']

; Afrikaanse reisberigte
----
* {{af}} [http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bchicago.htm Jens Friis: &quot;''Al Capone verdwyn, nou boer Chicago vooruit''&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014617/http://home.intekom.com/reisinafrikaans/bchicago.htm |date=27 September 2007}}

{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Chicago| ]]</text>
      <sha1>gz7dpqvgfdltknydbd84z4ytxgynpdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victoria-Wes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20260</id>
    <revision>
      <id>3361955</id>
      <parentid>3288234</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:29:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5730" sha1="sbkcwe44j07mfy462mo5buowq4cc0be" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp
| naam                    = Victoria-Wes
| inheemse_naam           = 
| ander_naam              = Victoria West
| beeld_stadsilhoeët      = Dutch Reformed Church, Victoria West.JPG
| beeldbyskrif            = [[NG gemeente Victoria-Wes|NG kerk Victoria-Wes]]
| beeld_vlag              = 
| beeld_seël              = 
| beeld_skild             = Coat of Arms of Victoria West.png
| bynaam                  = 
| slagspreuk              = 
| nedersetting_tipe       = Dorp
| latd  = 31 |latm  = 24 |lats  = 11
| longd = 23 |longm = 07 |longs = 14
| provinsie               = Noord-Kaap
| distrik                 = Pixley ka Seme
| munisipaliteit          = Ubuntu
| stigtingsdatum          = 1844&lt;ref name=established&gt;{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 1 Maart 2017 }}&lt;/ref&gt;
| regeringstipe           = &lt;!-- Wyknommer --&gt;
| leier_party             = 
| leiertitel              = &lt;!-- Raadslid --&gt;
| leiernaam               = 
| oppervlakvoetnotas      = 
| oppervlak_totaal_km2    = 78.95
| hoogte_m                = 
| bevolking_totaal        = 8254
| bevolking_soos_op       = 2011
| bevolkingvoetnotas      = 
| demografie1_voetnotas   = 
| persent_swart           = 23.7%
| persent_kleurling       = 69.3%
| persent_asiër           = 0.4%
| persent_wit             = 5.6%
| persent_ander           = 0.9%
&lt;!-- demografie (deel 2) --&gt;
| demografie2_voetnotas   = 
| demographics2_title1    = [[Afrikaans]]
| demographics2_info1     = 82.1%
| demographics2_title2    = [[Xhosa]]
| demographics2_info2     = 13.8%
| demographics2_title3    = [[Engels]]
| demographics2_info3     = 1.1%
| demographics2_title4    = Ander
| demographics2_info4     = 3.0%
| demographics2_title5    = 
| demographics2_info5     = 
| poskode                 = 7070
| poskode2                = 7070
| skakelkode              = 053
| sensuskode              = 369005
| webwerf                 = 
}}

'''Victoria-Wes''' is 'n dorp in die sentrale [[Karoo|Karoo-streek]] van die provinsie [[Noord-Kaap]]. Dit is op die [[N12 (Suid-Afrika)|N12-roete]] geleë, op 'n hoogte van 1&amp;nbsp;300&amp;nbsp;meter. Dit is die setel van die [[Ubuntu Plaaslike Munisipaliteit]] in die [[Pixley ka Seme-distriksmunisipaliteit]].

== Geskiedenis ==
Toe [[diamant]]e in [[1867]] by [[Hopetown]] ontdek is, is 'n hoofpad teen 'n reghoek bo-oor die hoofstraat van '''Victoria-Wes''' gemaak. Hotelle, winkels en selfs 'n koerant is opgerig. Die spoorweg het 12&amp;nbsp;km van die dorp af verbygeloop en '''Victoria-Wes''' moes tevrede wees met 'n spoorweghalte met die koddige naam Victoria-Wes-Weg en 'n swak grondpad dorp toe.

== NG gemeente ==
Die dorp het sy ontstaan te danke aan die voorstelling in April [[1844]] van die eerste kerkraadslede, wat dadelik oorgegaan het om grond aan te koop vir die aanlê van 'n dorp. Vir 23&amp;nbsp;000 riksdaalders (£1725) is die plaas Kapoksfontein en 'n deel van die plaas Zeekoegat aangekoop en op [[28 Augustus]] [[1844]] besluit die kerkraad dat die &quot;parochie . . . naar onze geliefde koningin 'Victoria' zoude genoem worde&quot;. Die getal belydende lidmate was in [[1979]] 726, in [[1990]] 566 en in [[2007]] 465.

== Besienswaardighede ==
[[Lêer:St John's Church, Victoria West 1869.JPG|duimnael|links|St John-kerk, Victoria-Wes (1869)]]
Die Apollo-teater is die enigste oorblywende voorbeeld van 'n [[Art Deco]]-teater uit die dekade na 1950. Gereelde rolprentfeeste word hier aangebied. Die Handelspos en [[Mannetjies Roux]]-museum bied aandenkings van die legendariese [[Springbokke|Springbok-rugbyspeler]] te koop aan. Die Anglikaanse kerk, gebou in 1869, het twee pragtige gebrandskilderde ruite.

Daar is 'n wildreservaat buite die dorp met [[springbok]]ke, [[eland]]e, [[swartwildebees]]te, [[blesbok]]ke, [[gemsbok]]ke en ander wild. Op 'n nabygeleë plaas is daar 'n aansienlike versameling ou motorkarre, onder meer stoomaangedrewe modelle en een van [[Adolf Hitler]] se koeëlvaste voertuie.

== Bevolking ==
Volgens die World Gazetteer het Victoria-Wes se bevolking van 8&amp;nbsp;409 in [[1996]] tot 8&amp;nbsp;164 in [[2007]] afgeneem, maar weer tot 11&amp;nbsp;202 in [[2008]] toegeneem.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/ |title=World Gazetteer |access-date=4 Desember 2012 |archive-date=4 Desember 2012 |archive-url=https://archive.is/20121204142112/http://www.world-gazetteer.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Brakrivier (Karoo)]]
* [[NG gemeente Victoria-Wes]]
* [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* [https://archive.is/20121217204031/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&amp;men=gcis&amp;lng=en&amp;des=wg&amp;geo=-245&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;pt=c&amp;va=x World Gazetteer]

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Victoria West}}
* [http://www.northerncape.org.za/getting_around/towns/Victoria%20West/ Volledige inligting van die Noord-Kaapse Toerismeraad]
* [http://www.victoriawest.co.za Alles oor die dorp]

{{Geografiese ligging
|Senter    = Victoria-Wes
|Noord     = [[Vosburg]]
|Noordoos  = [[Britstown]]
|Oos       = [[Richmond, Noord-Kaap|Richmond]]
|Suidoos   = [[Murraysburg]]
|Suid      = [[Nelspoort]]
|Suidwes   = [[Beaufort-Wes]]
|Wes       = [[Loxton]]
|Noordwes  = [[Carnarvon]]
}}

{{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC7}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Nedersettings in die Noord-Kaap]]</text>
      <sha1>sbkcwe44j07mfy462mo5buowq4cc0be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boog (boukunde)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22021</id>
    <revision>
      <id>3362014</id>
      <parentid>3357318</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krok6kola</username>
        <id>83957</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Gabriel Tranchard-Foto 1853 Khorsabad.jpg]] → [[File:Gabriel Tranchand-Foto 1853 Khorsabad.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Tranchand au lieu de Tranchand</comment>
      <origin>3362014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93180" sha1="1zdwubguy1vh29824t6p5x3j24m8r99" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Geboë struktuur wat 'n ruimte oorspan en 'n las kan dra}}
[[Lêer:Valvbåge.png|duimnael|'n Geboude boog]]

'n '''Boog''' is in die boukunde 'n geboë vertikale struktuur wat 'n oop ruimte daaronder oorspan.{{Sfn|Gorse|Johnston|Pritchard|2020|loc=arch}} Boë kan die las bo hulle dra of 'n suiwer dekoratiewe rol speel. As dekoratiewe element dateer die boog uit die 4de millennium v.C., maar dragende boë het eers algemeen geword nadat die [[Antieke Rome|Romeine]] dit in die 4de eeu v.C. oorgeneem het.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=History}} In die boukuns word die boog baie gebruik omdat dit van nature 'n sterk [[konstruksie]] vorm. In die verlede was 'n boogkonstruksie dikwels die enigste manier om groot ruimtes te oorspan en vervolgens weer daaroor te bou; sonder die [[uitvinding]] van die boog as draagkonstruksie sou baie van die enorme geboue uit die outyd, soos die [[katedraal|katedrale]], nie moontlik gewees het nie.

Boogagtige strukture kan ook horisontaal lê, soos 'n boogdam wat 'n horisontale hidrostatiese druklas weerstaan.{{Sfn|Gorse|Johnston|Pritchard|2020|loc=arch dam}} Boë dien gewoonlik as steun vir baie soorte gewelwe; die tonnelgewelf is in wese 'n deurlopende boog.{{Sfn|Clarke|Clarke|2010|loc=vault}} 'n Uitgebreide gebruik van boë en gewelwe kenmerk die '''boogbou''', teenoor die '''lateibou''', waarin pale en balke oorheers, soos in die boukuns van die antieke Griekeland, China en Japan en in die moderne staalraamtegniek.{{Sfn|Lyttleton|2003}}

'n Alternatief vir 'n boog is dus die [[latei]], 'n ingemesselde draagsteen of draagbalk. Veral in messelwerk het die boog egter verskeie voordele bo die latei: met dieselfde hoeveelheid materiaal kan 'n boog 'n groter spanwydte hê, meer gewig dra en uit kleiner en dus hanteerbaarder stukke gebou word.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{Britannica|32510}}&lt;/ref&gt; Die boog se rol in die bou het in die middel van die 19de eeu met die invoering van smeeyster, en later [[staal]], afgeneem, omdat die hoë treksterkte van dié materiale lang lateie moontlik gemaak het. Sedert die uitvinding van gewapende en voorafgespanne [[beton]] het staal- en betonrame die boog as dra-element in geboue grootliks vervang, al word boë steeds in brûe gebruik.

== Basiese begrippe ==
=== Terminologie ===
'n '''Egte boog''' is 'n dragende boog waarvan die dele onder druk werk.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003}} Die term '''valse boog''' het verskeie betekenisse. Dit dui gewoonlik 'n boog aan wat geen strukturele doel het nie, soos die prosceniumboog wat in [[teater]]s die opvoering vir die gehoor omraam, maar word ook vir kraagboë en driehoekboë gebruik, wat nie op druk berus nie.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=False}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Triangular}}

[[Lêer:Arch illustration.svg|duimnael|upright=1|Die dele van 'n gemesselde boog]]
'n Tipiese egte gemesselde boog bestaan uit die volgende dele:{{Sfn|Boyd|1978|p=90}}{{Sfn|Wilkins|1879|pp=291-293}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Structure}}
# Die '''sluitsteen''', die boonste blok van die boog. Die gedeelte van die boog rondom die sluitsteen (die sluitsteen inkluis), sonder 'n presies afgebakende grens, heet die '''kruin'''.
# Die '''boogsteen''' of wigsteen ('n wigvormige boublok). 'n '''Saamgestelde boog''' bestaan uit verskeie konsentriese lae boogstene. Die '''rollaagboog''' is 'n besondere geval van die saamgestelde boog,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=rowlock arch |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/rowlock%20arch}}&lt;/ref&gt; waar die boogsteenvlakke deur die koppe van bakstene gevorm word.{{Sfn|American Technical Society|1908|p=111}}
# Die '''ekstrados''' (buitewelf), die buitenste oppervlak van die boog.
# Die '''impost''', 'n blok aan die voet van die boog (die boogsteen net bo die impost is die '''aansetsteen'''). Die '''aansetlyn''' is waar die boog begin buig; dit hoef nie met die bokant van die impost of kapiteel saam te val nie.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}} Die gedeelte van die boog tussen die aansetlyn en die kruin (rondom die hoek van 45°{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Haunch}}) heet die '''flank'''. Op 'n suil kan 'n boog op die abakus rus; 'n '''dosseret''' bied 'n alternatief in die vorm van 'n diep reghoekige impost bo die kapiteel.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Dosseret}} Dosserette was algemeen in die laat-antieke, vroeg-Christelike en [[Bisantynse argitektuur|Bisantynse boukuns]].{{Sfn|Hourihane|2012|pp=129-130}}
# Die '''intrados''' (binnewelf), die onderkant van die boog, ook die ''soffiet'' genoem.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003}}
# Die '''pylhoogte''', die hoogte van die boog, gemeet van die aansetlyn tot die kruin.
# Die '''spanwydte''' (die vrye oorspanning).
# Die '''steunpunt''' (by 'n brug die landhoof).{{Sfn|Beall|1987|p=301}} Die rofweg driehoekige deel van die muur tussen die ekstrados en die horisontale geleding daarbo heet die '''boogveld''' (''spandrel'').{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Intrados}}

Die '''dikte''' van 'n boog word tussen die intrados en die ekstrados gemeet en kan langs die kromme wissel. Die pylhoogte gedeel deur die spanwydte gee die '''pyl-spanwydte-verhouding'''.{{Sfn|Treccani|loc=Architettura}}

Elke helfte (links of regs) van 'n boog heet 'n ''boogbeen''; die algehele lyn van 'n boog is die ''arkatuur''{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Arc}} (dié term word ook vir 'n arkade gebruik).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=arcature |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/arcature}}&lt;/ref&gt; Die '''argivolt''' is die blootgestelde (voorwaartse) deel van die boog, wat soms versier is (die term word af en toe ook vir die intrados gebruik).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Archivolt}} As die sye van die boogstene nie reguit is nie, maar hoeke en krommes het sodat die stene ineengryp, heet die boog '''vertand'''.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Joggled}} Afwisselende kleure klip kan die ineengrypende patroon beklemtoon. Vertande boë is algemeen in die Islamitiese boukuns, onder meer by die Bab al-Nasr in [[Kaïro]] (1087).{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}}

=== Boogwerking ===
[[Lêer:Arch action English.png|duimnael|Die werking van 'n boog (A) vergeleke met 'n balk (B)]]
'n Egte boog los danksy sy pylhoogte die vertikale laste in horisontale en vertikale reaksies by die eindpunte op, die sogenaamde '''boogwerking'''. Die vertikale las veroorsaak 'n positiewe buigmoment in die boog, terwyl die binnewaarts gerigte horisontale reaksie van die boogveld of steunpunt 'n teenwerkende negatiewe moment lewer. Gevolglik is die buigmoment in enige deel van die boog veel kleiner as in 'n balk met dieselfde las en spanwydte.{{Sfn|Au|1960|p=169}} Die diagram toon die verskil tussen 'n belaste boog en 'n balk: die dele van die boog is hoofsaaklik aan druk onderhewig (A), terwyl daar in die balk 'n buigmoment is, met druk aan die bokant en trek aan die onderkant (B).

Toe boë nog uit gemesselde stukke gebou is, het die horisontale kragte by die eindpunte van 'n boog (die sogenaamde '''spatkrag'''{{Sfn|Calvo-López|2020|p=8}}) swaar steunpunte soos dié van die Romeinse triomfboog vereis. Die ander manier om die kragte teen te werk en dus dunner steune moontlik te maak, was om teenboë te gebruik, soos in 'n arkade, waar die horisontale spatkrag van elke boog deur sy bure gebalanseer word en net die eindboë geskraag hoef te word. Met nuwe boumateriale (staal, beton, saamgestelde hout) het nie net die boë self ligter geword nie, maar kan die horisontale spatkrag verder verlig word deur 'n trekstang wat die eindpunte van die boog verbind (die trekbandboog).&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

=== Funikulêre vorms ===
Wanneer 'n mens dit beoordeel na die hoeveelheid materiaal wat nodig is om 'n gegewe las te dra, is die beste soliede strukture dié wat net druk ondervind; by buigsame materiale geld dieselfde vir ontwerpe wat net trek ondervind. Daar is 'n fundamentele simmetrie in die natuur tussen soliede drukstrukture en buigsame trekstrukture, wat [[Robert Hooke]] in 1676 opgemerk het: &quot;Soos die buigsame lyn hang, so sal die starre boog omgekeerd staan.&quot; Die studie (en die terminologie) van boogvorms is dus onlosmaaklik aan die studie van hangende kettings verbind, en die ooreenstemmende krommes of veelhoeke heet ''funikulêr''. Net soos die vorm van 'n hangende ketting na gelang van die gewigte daaraan wissel, hang die vorm van 'n ideale boog (een wat net druk ondervind) van die verspreiding van die las af.{{Sfn|Allen|Ochsendorf|West|2016|p=40}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Analogy between an arch and a hanging chain and comparison to the dome of St Peter's Cathedral in Rome.png|Die analogie tussen 'n boog en 'n hangende ketting, vergeleke met die koepel van die Sint Pietersbasiliek in [[Rome]] (Giovanni Poleni, 1748)
Lêer:Maqueta funicular.jpg|'n Ingewikkelde funikulêre model (die kerk van die Colònia Güell deur [[Antoni Gaudí|Gaudí]], 19de eeu)
&lt;/gallery&gt;

[[Lêer:Pressure polygon.png|duimnael|Boogdiagram met drukveelhoeke. 'n Gebrek by die gedeelte R-S van die intrados maak die boog vatbaar vir 'n ekstra krag langs die lyn M-N, waar die veelhoekkromme buite die omhulsel van die boog gedruk kan word en 'n ineenstorting kan veroorsaak]]
By die bou van gemesselde boë in die nie baie hoë geboue van die verlede was die praktiese aanname dat die klippe feitlik onbeperkte druk kan weerstaan (tot 100&amp;nbsp;N per mm²), terwyl die treksterkte baie laag was, selfs met mortel tussen die klippe, en effektief as nul aangeneem kon word. Onder dié aannames word die berekeninge vir die boogontwerp baie vereenvoudig: óf 'n verkleinde model kan gebou en getoets word, óf 'n funikulêre kromme (drukveelhoek) kan bereken of gemodelleer word, en solank dié kromme binne die grense van die boogstene bly, sal die konstruksie volgens die sogenaamde &quot;veiligheidstelling&quot; stabiel wees.{{Sfn|Calvo-López|2020|pp=8-9}}

Vroeë studies van die boog se spatkrag sluit Philippe de La Hire se werk van 1712 en [[Charles Coulomb|Charles-Augustin de Coulomb]] se behandeling van gly en rotasie tussen boogstene van 1773 in. Édouard Méry het in 1828 'n grafiese metode ontwikkel om die druklyn te bepaal en dit in 1840 gepubliseer.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929|loc=La tecnica dell'arco}}

== Klassifikasie ==
Boë kan op verskeie maniere geklassifiseer word:{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}}
# volgens die meetkundige vorm van die intrados (byvoorbeeld halfrond, driehoekig, ensovoorts);{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}}{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}
# by boë met 'n ronde intrados, volgens die aantal sirkelsegmente waaruit die boog bestaan. Die rondboog het byvoorbeeld een middelpunt en die spitsboog twee.{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}} Die '''meetkundige middelpunt''' van 'n segment is die punt van waar sy sirkelkromme in aansig getrek word;{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}}
# volgens die materiaal (klip, baksteen, beton, staal) en die boumetode.{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}} Die wigvormige boogstene van 'n baksteenboog kan byvoorbeeld uit gewone bakstene gekap of in die wigvorm vervaardig word;{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|pp=431-432}}
# struktureel, volgens die aantal '''skarniere''' (beweegbare verbindings) tussen die vaste dele. Die boogstene van 'n klipboog behoort byvoorbeeld nie te beweeg nie, en daarom het dié boë gewoonlik geen skarniere nie (hulle is &quot;ingeklem&quot;). Deur in 'n groot struktuur 'n mate van beweging toe te laat, kan spannings (byvoorbeeld weens termiese uitsetting) verlig word, en daarom word baie boogbrugspanne sedert die middel van die 19de eeu met drie skarniere gebou (een by elke steunpunt en een by die kruin).{{Sfn|Slivnik|2013|p=1089}}

== Rangskikkings ==
'n Reeks boë kan saamgegroepeer word om 'n '''arkade''' te vorm. Die Romeine het dié vorm vervolmaak, soos die boogstrukture van die Pont du Gard byvoorbeeld toon.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} In die binneruim van [[hallekerk]]e is arkades van '''skeiboë''' gebruik om die [[Skip (argitektuur)|skip]] van 'n kerk van die sybeuk te skei,&lt;ref&gt;Günther Wasmuth (red.): ''Wasmuths Lexikon der Baukunst'', deel 4: ''P - Zyp''. Wasmuth, Berlyn 1932, bl. 293.&lt;/ref&gt; of twee aangrensende sybeuke van mekaar.&lt;ref&gt;Wilfried Koch: ''Baustilkunde - Europäische Baukunst von der Antike bis zur Gegenwart''. Sonderausgabe, Orbis Verlag, München 1988, {{ISBN|3-572-05927-5}}, bl. 447.&lt;/ref&gt;

'''Dubbelboë''', met twee boë bo-op mekaar, is soms in die Islamitiese boukuns gebruik, meestal vir dekoratiewe doeleindes.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Two-tiered}}

Boë kan met lateie in 'n '''serliana''' gekombineer word, waar die middelste opening 'n boog het en die openinge weerskante 'n horisontale bokant. Herhaalde serlianas vorm die [[loggia]]s van [[Andrea Palladio]] se Basilica Palladiana in [[Vicenza]].{{Sfn|Franco|1936}}

Die opening van 'n boog kan gevul word, wat 'n '''blinde boog''' skep. Blinde boë is dikwels dekoratief en is wyd in die vroeg-Christelike, [[Romaanse kuns|Romaanse]] en Islamitiese boukuns gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Blind}} Die ruimte onder die kop van 'n blinde boog is sy '''lunet'''.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}} 'n '''Omvattende boog''' vorm 'n buitenste raam om een of meer kleiner boë; die binne- en buiteprofiele hoef nie ooreen te stem nie.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Containing}} Die galerye van die abdy van [[Jumièges]] en die katedraal van [[Amiens]] illustreer dié rangskikking, wat wyd in Romaanse en [[Gotiese argitektuur|Gotiese]] kerke gebruik is.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}}

Verskeie boë kan met 'n verskuiwing oormekaar gelê word, wat 'n '''vervlegte''' reeks boë skep wat gewoonlik (met 'n paar uitsonderings) blind en dekoratief is. Vervlegte arkades was in die Romaanse en Gotiese boukuns gewild.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Interlace}} Die vervlegte motief het ook voor-Islamitiese voorgangers in Romeinse mosaïeke en in die gebeeldhoude versiering van vroeg-Christelike kerke in [[Sirië]].{{Sfn|Ewert|1991|loc=Islam}} 'n Buitemuur kan aan die kant wat na binne kyk 'n '''agterboog''' om 'n opening hê.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Rear-arch [rere-arch]}} In 'n deuropening kan dié boog ook die houtdeur in posisie hou.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Pont du Gard - panoramio (11).jpg|Arkades van die Pont du Gard (Romeins)
Lêer:REI St Zeno 23.jpg|Skeiboë in die St. Zeno-kerk in Bad Reichenhall
Lêer:ES Cordoba 1104 (150) (17245613545).jpg|Dubbelboë in die Groot Moskee van Córdoba (Islamities)
Lêer:Blind venetian arch, Chapel Milton Viaduct.jpg|'n Groot blinde boog wat drie kleiner blinde boë omvat
Lêer:Castle Acre Priory 05.jpg|Vervlegte arkade van blinde boë by Castle Acre (Romaans)
Lêer:LangfordOxon StMatthew ChancelWindow.JPG|Agterboog om drie vensterligte in die St. Matthew-kerk, Langford
&lt;/gallery&gt;

=== Strukturele boë ===
'''Ontlastingsboë''' dra laste bo 'n opening of 'n dunner muurgedeelte. Hulle kan groot vensters en poorte moontlik maak of laste na sterker dele van 'n gebou lei, soos in die Romeinse [[Panteon in Rome|Pantheon]].{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Containing}} Hulle was algemeen in die Romeinse baksteenbou en in die Ottoonse en Romaanse boukuns, en kom ook in Islamitiese geboue voor.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

'''Gordelboë''' (dwarsboë) kruis 'n binneruim reghoekig op die symure, verdeel dit in travees en dra gewelwe. Hulle was van die Karolingiese tydperk af algemeen in die Westerse boukuns.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Transverse}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}} 'n '''Diafragmaboog''' kruis ook die binneruim, maar dra 'n blootgestelde muurgedeelte bo hom.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Diaphragm}} Die muur en boog kan 'n hoë dak of gewelf op 'n tussenpunt ondersteun. Hulle kan ook die dak in dele verdeel of die symure skraag. Voorbeelde kom in Islamitiese geboue sowel as in Karolingiese, Ottoonse en Romaanse werk voor.{{Sfn|Hourihane|2012|pp=130, 132}}

'n '''Stutboog''' keer dat 'n muur of gemesselde pyler na binne beweeg deur dit teen 'n ander te skraag. Sulke boë was dikwels deel van Middeleeuse herstelwerk: die katedrale van Wells ({{Circa|1340}}) en [[Canterbury]] (1495) het dekoratiewe voorbeelde wat dié strukturele rol vervul. Dié skraging het dit ook moontlik gemaak om in die Groot Moskee van Córdoba hoër steune te gebruik.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}} Stutboë kan '''omgekeer''' (onderstebo) wees en steeds struktureel bly.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Inverted}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Strainer}} Wanneer hulle oor spoorweginsnydings gebruik word om te keer dat die wande inval, word stutboë soms '''sweefboë''' genoem.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rare Victorian Railway Arches Saved |url=https://historicengland.org.uk/whats-new/news/rare-victorian-railway-arches-saved/ |website=historicengland.org.uk |publisher=Historic England |access-date=21 April 2024 |language=en |date=18 Augustus 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Historic England |title=Series of 16 strainer arches in railway cutting at SD 581 192 (1072648) |url=https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1072648 |website=National Heritage List for England |access-date=21 April 2024}}&lt;/ref&gt; 'n '''Teenboog''' word langs 'n ander boog gebou om sy horisontale werking teen te werk of hom te stabiliseer, byvoorbeeld by die bou van 'n lugboog.{{Sfn|Curl|2006|loc=counter-arch|p=207}}

In fondamente en aan die voet van tonnelbekledings kan omgekeerde boë opwaartse druk van die grond weerstaan.{{Sfn|Treccani|loc=Architettura, &quot;A. rovescio&quot;}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Back of the Pantheon, Walking Tour, Rome (45506980035).jpg|Blinde ontlastingsboë van baksteen aan die Romeinse Pantheon
Lêer:Kaiserdom Speyer Germany - panoramio (1).jpg|Gordelboë in die Dom van [[Speyer]]
Lêer:Firenze kosciol San Miniato 4.jpg|Diafragmaboog in San Miniato al Monte
Lêer:Wells Cathedral (St. Andrew) (17087358042).jpg|Die &quot;skêr&quot;-stutboë in die katedraal van Wells sluit 'n omgekeerde boog in
&lt;/gallery&gt;

== Vorms ==
Die groot verskeidenheid boogvorms kan grootliks in drie breë kategorieë verdeel word: rond, spits en parabolies.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Treledsbåge.png|drieskarnierboog
Lêer:Rundbåge.png|ronde boog
Lêer:Segmentbåge.png|segmentboog
Lêer:Stigande båge.png|gestelte boog
Lêer:Lansettbåge.png|lansetboog
Lêer:Spetsbåge.png|spitsboog
Lêer:Skulderbåge.png|skouerboog
Lêer:Trepassbåge.png|driepasboog
Lêer:Hästskobåge.png|hoefysterboog
Lêer:Korgbåge.png|korfboog
Lêer:Ellipsbåge.png|elipsboog
Lêer:Draperibåge.png|gordynboog
Lêer:Kölbåge.png|kielboog
Lêer:Karnisbåge.png|akkoladeboog
Lêer:Tudorbåge.png|tudorboog
Lêer:Parabelbåge.png|paraboolboog
&lt;/gallery&gt;

=== Ronde boë ===
Die &quot;ronde&quot; of halfsirkelvormige boog (die '''rondboog''') is algemeen vir antieke boë van swaar messelwerk gebruik,{{Sfn|Ambrose|2012|p=32}} en die Romeinse bouers het sedert die 4de eeu v.C. sterk daarop gesteun; Romeinse boë was dus gewoonlik sirkelvormig. Dit word as die algemeenste boogvorm beskou{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Round}} en is kenmerkend van die Romeinse, Romaanse en [[Renaissance-argitektuur|Renaissance]]-boukuns.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}} In Europa word dié soort boë behalwe in kerke ook dikwels in brûe aangetref.

Die '''segmentboog''', met 'n ronde vorm wat minder as 'n halfsirkel is, is baie oud (weergawes is omstreeks 2100 v.C. by Beni Hasan in [[Antieke Egipte]] uit die rots gekap). Sedertdien is dit af en toe in Griekse tempels gebruik,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Segmental}} in die Romeinse woningbou,{{Sfn|DeLaine|1990|p=417}} en in die Islamitiese boukuns, en dit het tydens die Renaissance as vensterfronton gewild geraak.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Segmental}}

'n '''Korfboog''', ook ''gedrukte boog'' of ''driesentrumboog'', bestaan uit segmente van drie sirkels met drie verskillende middelpunte (soms word vyf of sewe segmente gebruik, sodat dit ook 'n ''vyfsentrumboog'' ensovoorts kan wees). Dit is in die Laatgotiek en die [[Barok]]boukuns gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Basket}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Depressed}}

'n '''Hoefysterboog''' (ook ''sleutelgatboog'') het 'n profiel wat verder as 'n halfsirkel strek en kan 'n ronde of spits top hê. Dit is algemeen in die Islamitiese boukuns, en in streke met Islamitiese invloed, onder meer [[Spanje]], Suid-Frankryk en [[Italië]], kom dit ook in Christelike geboue voor. Die spits variant was van omstreeks 1000 tot 1250 veral in [[Afghanistan]] algemeen.{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}} Hoefysterprofiele is af en toe vir Gotiese gewelfribbe gebruik en het in die tussenoorlogse jare vir die voordeure van Engelse huise gewild geraak.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Horseshoe}}

In 'n '''Florentynse boog''', ook ''Venesiaanse'' of ''Italiaanse boog'', word die afstand tussen die intrados en die ekstrados nader aan die top groter. Dit kan 'n ronde intrados met 'n spits ekstrados kombineer.{{Sfn|Davies|Jokiniemi|2012|p=198}}{{Sfn|Harris|2013|p=217}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:InsideGWWatchtower.jpg|Rondboë van baksteen en klipblokke in die [[Groot Muur van China]]
Lêer:Puente de Alconétar, Cáceres Province, Spain. Pic 03.JPG|Segmentboog van die Alconétar-brug
Lêer:Fichtelnaab Bahnstrecke Regensburg–Oberkotzau bei Pappenfabrik.jpg|Brug met 'n korfboog
Lêer:Great Mosque of Cordoba, mihrab area, 10th century (7) (29211135964).jpg|Hoefysterboog in die Groot Moskee van Córdoba
&lt;/gallery&gt;

=== Spitsboë ===
[[Lêer:Spitzbogen.png|duimnael|upright=1.5|Spitsboë: 1 gelyksydig met driepasversiering, 2 stomp, 3 lanset, 4 akkolade, 5 viersentrum, 6 gordyn (ingeboë), 7 spits hoefyster]]
'n '''Spitsboog''' bestaan uit twee ('n &quot;tweesentrumboog&quot;{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Two-centred}}) of meer sirkelsegmente wat bo in 'n punt uitloop. Vroeë voorbeelde kom by Qasr Ibn Wardan in Sirië (561-564 n.C.) voor, en die vorm het daarna wyd in die Islamitiese boukuns versprei.{{Sfn|Hourihane|2012|pp=131-132}} Dit is in die tweede helfte van die 11de eeu in Wes-Europa gebruik, onder meer by Monte Cassino en die abdy van Cluny,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Pointed}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}} en het later 'n kenmerk van die [[Gotiese argitektuur]] geword, wat dikwels van spitsboë gebruik maak.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Crossley|first=Paul|title=Gothic Architecture|year=2000|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=978-0-300-08799-4|page=58|url=https://books.google.com/books?id=LBZ6781vvOwC&amp;q=gothic+architecture}}&lt;/ref&gt;

Die voordele van 'n spitsboog bo 'n rondboog is 'n buigsame verhouding tussen spanwydte en pylhoogte{{Sfn|Bond|1905|p=265}} en 'n kleiner horisontale reaksie by die voet. Dié vernuwing het hoër en digter geplaaste openinge moontlik gemaak, wat tipies van die Gotiese boukuns is.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hadrovic|first=Ahmet|title=Structural Systems in Architecture|year=2009|publisher=On Demand Publishing|isbn=978-1-4392-5944-3|page=289}}&lt;/ref&gt;

Die '''gelyksydige spitsboog''' is die algemeenste vorm van die spitsboog: die middelpunte van die twee sirkels wat die intrados vorm, val met die aansetpunte van die teenoorstaande segment saam. Saam met die toppunt vorm hulle 'n gelyksydige driehoek, vandaar die naam.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Equilateral}} As die middelpunte van die sirkels verder uitmekaar lê, word die boog 'n nouer en skerper '''lansetboog''', wat in die vroeë Gotiek in [[Frankryk]] (die abdy van Saint-Denis) verskyn het en in die laat 12de en vroeë 13de eeu in [[Engeland]] ([[Salisbury-katedraal]]) prominent geword het.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Lancet}} As die middelpunte nader aan mekaar lê, is die resultaat 'n wyer '''stomp spitsboog'''.

Die intrados van die '''veelpasboog''' (ook ''veellobbige boog'' of ''geskulpte boog'') bestaan uit verskeie onafhanklike sirkelsegmente in 'n geskulpte rangskikking. Dié hoofsaaklik dekoratiewe boë is algemeen in die Islamitiese boukuns en die Noord-Europese Laatgotiek, en kom ook in die Romaanse boukuns voor.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Cusped}} 'n Soortgelyke '''driepasboog''' het net drie segmente en soms 'n ronde eerder as 'n spits top. Dit is algemeen in die Islamitiese boukuns en in Romaanse geboue wat daardeur beïnvloed is, en het later in die dekoratiewe motiewe van die Laatgotiese ontwerpe van Noord-Europa gewild geraak.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Trefoil}}

Elke boogbeen van 'n '''akkoladeboog''' (eselsrug) bestaan uit minstens twee sirkelsegmente (altesaam dus minstens vier), waarby die middelpunt van die boonste sirkel buite die ekstrados lê. Die Engelse Decorated-styl, die Franse Flamboyant, die Venesiaanse en ander Laatgotiese style het die akkoladeboog dikwels gebruik. Die vroegste Europese voorbeelde is die wesfront van die San Marco-basiliek in [[Venesië]] (omstreeks 1250) en die Eleanorkruise in Engeland (van 1291).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ogee}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}} Die akkoladeboog staan ook as ''omgekeerde-kromme-boog'' bekend en word af en toe 'n ''omgekeerde boog'' genoem.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Inverted}} 'n '''Knikkende akkoladeboog''' het 'n toppunt wat vorentoe uit die muur steek. In Engeland, waar dit in die vroeë 14de eeu wyd gebruik is, het dit gewoonlik geen strukturele doel gedien nie. Voorbeelde sluit die doksaal van Southwell Minster{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Nodding}} en die Mariakapel van die katedraal van Ely in.{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}}

Elke boogbeen van 'n '''viersentrumboog''' bestaan uit twee sirkelsegmente met verskillende middelpunte; gewoonlik is die radius naaste aan die aansetpunt kleiner, met 'n sterker kromming. Dit is algemeen in die Islamitiese boukuns (die ''Persiese boog'') en, met die boonste deel byna tot reguit lyne afgeplat (die '''tudorboog'''{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Tudor}}), in die Engelse Perpendicular-Gotiek.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Four-centred}} 'n '''Kielboog''' is 'n variant van die viersentrumboog met byna reguit flanke, wat aan die deursnee van 'n omgekeerde skip herinner. Dit is in die Islamitiese boukuns gewild, maar word ook in Europa aangetref. Daar het dit soms 'n klein akkolade-element bo,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Keel}} sodat dit soms as 'n variant van die akkoladeboog beskou word.{{Sfn|Curl|2006|loc=ogee arch|p=37}}

Die '''gordynboog''' (ook ''ingeboë boog'', en net soos die kielboog gewoonlik dekoratief{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}) gebruik twee (of meer) hangende krommes wat by die toppunt bymekaarkom. Dit is hoofsaaklik in [[Sakse]] as omlysting van vensters en deure in Laatgotiese en vroeë Renaissance-geboue (laat 15de tot vroeë 16de eeu) gebruik en word met Arnold von Westfalen verbind.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Curtain}} Wanneer die intrados verskeie konkawe segmente het, heet die boog ook 'n ''gedrapeerde boog'' of ''tentboog''.{{Sfn|Davies|Jokiniemi|2012|p=153}} 'n Soortgelyke boog wat 'n mengsel van geboë en reguit segmente gebruik{{Sfn|Martinez Nespral|2023|p=15}} of skerp draaie tussen die segmente toon,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}} is 'n '''gemengdelynboog'''. In die Moorse boukuns het die gemengdelynboog tot 'n sierlike '''lambrekynboog''' ontwikkel,&lt;ref&gt;{{Cite book |first1=Marianne |last1=Barrucand |first2=Achim |last2=Bednorz |title=Architecture maure en Andalousie |publisher=PML Éditions |date=1995 |page=162 |language=fr}}&lt;/ref&gt; ook as ''muqarnas-boog'' bekend.

&lt;gallery&gt;
Lêer:Flickr - Gaspa - Cairo, Moschea di Ibn-Tulun (24).jpg|Spitsboë van die Ibn Tulun-moskee (9de eeu n.C.)
Lêer:20191203 Diwan-i-Khas, Red Fort, Delhi 0507 6368 DxO.jpg|Veelpasboog in die Diwan-i-Khas van die Rooi Fort, [[Delhi]]
Lêer:Normandie Calvados Bayeux4 tango7174.jpg|Driepasboog in die katedraal van Bayeux
Lêer:N2 layer marney3.jpg|Tudorboog by Layer Marney Tower
Lêer:A 14th century lady - geograph.org.uk - 1341596.jpg|Akkoladeboog in die St. Mary the Virgin-kerk, Silchester
Lêer:Nodding ogee niche.jpg|Knikkende akkoladenis in die St. Peter-kerk, Walpole St Peter
Lêer:Keel arches.jpg|Kielboë by die Palazzo Guadagni
Lêer:Schloss Hartenfels, Torgau 2H1A5753WI.jpg|Gordynboë oor vensters van die kasteel Hartenfels
Lêer:Draped arch.png|'n Gedrapeerde boog by die regeringspaleis van [[Tlaxcala]] (1545)
Lêer:Salamanca Escuelas Menores 494.jpg|Gemengdelynboë by die Escuelas Menores in [[Salamanca]]
Lêer:Lambrequin arch.jpg|Lambrekynboog in die Bahia-paleis in [[Marokko]]
&lt;/gallery&gt;

=== Paraboliese boë ===
Die gewildheid van boë met sirkelsegmente berus op die eenvoud van hul uitlê en bou,{{Sfn|Mark|1996|p=387}} nie op hul strukturele eienskappe nie. Argitekte het dus histories ook 'n verskeidenheid ander krommes in hul ontwerpe gebruik: elliptiese krommes, hiperboliese cosinuskrommes (waaronder die [[kettinglyn]]) en paraboliese krommes. Daar is twee redes vir die keuse van dié krommes:{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=185}}
# hulle is voor die bou nog betreklik maklik met gewone gereedskap uit te lê;
# na gelang van die situasie kan hulle beter strukturele eienskappe en/of 'n beter voorkoms hê.
Die hiperboliese kromme is nie maklik om uit te lê nie, maar daar is bekende gevalle waar dit gebruik is.{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=185}} Die nie-sirkelvormige krommes lyk eenders en stem by plat profiele ooreen, sodat 'n kettinglyn dikwels verkeerdelik as 'n parabool geklassifiseer word.{{Sfn|Bradley|Gohnert|2022}} Volgens [[Galileo Galilei|Galileo]] &quot;pas die [hangende] ketting byna perfek by sy parabool&quot;.{{Sfn|Osserman|2010|p=220}} González en andere gee die voorbeeld van die Palau Güell, waar navorsers nie oor die klassifikasie van die boë saamstem nie of die prominensie van paraboliese boë beweer, terwyl metings toon dat net twee van die 23 boë wat Gaudí ontwerp het, werklik parabolies is.{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|pp=174, 184}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Palau Güell, Barcelona 07.jpg|Palau Güell: parabolies{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=183|loc=#14}}
Lêer:Palau Güell, Barcelona 114.jpg|Palau Güell: hiperbolies{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=182|loc=#9}}
Lêer:043 Palau Güell, c. Nou de la Rambla 3-5 (Barcelona), baixos.jpg|Palau Güell: Rankine-kromme{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=183|loc=#18}} (ook geweegde kettinglyn genoem)
Lêer:Barcelona Palau Güell Orgel (1).jpg|Palau Güell: ellipties{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=183|loc=#19}}
&lt;/gallery&gt;

Drie krommes wat parabolies lyk, is vir die boogontwerp van besondere belang: die [[parabool]] self, die kettinglyn en die geweegde kettinglyn. Boë gebruik natuurlik die omgekeerde (onderstebo) weergawes van dié krommes.

'n Parabool is die ideale vorm (net druk) wanneer die las eweredig oor die spanwydte versprei is en die gewig van die boog self weglaatbaar is. 'n Kettinglyn is die beste oplossing waar 'n boog van eenvormige dikte net sy eie gewig sonder 'n eksterne las dra. Praktiese brugontwerpe lê iewers tussenin en gebruik dus krommes wat 'n kompromis tussen die kettinglyn en die funikulêre kromme vir 'n bepaalde oneweredige lasverspreiding verteenwoordig.{{Sfn|Benaim|2019|p=501}} Praktiese vrystaande boë is onder sterker en dus swaarder, sodat 'n geweegde kettinglyn daarvoor gebruik word. Dieselfde kromme pas ook goed by 'n brug wat uit 'n boog met 'n pad van gestampte grond daarbo bestaan, aangesien die dooie las met die afstand van die middel af toeneem.{{Sfn|Osserman|2010|p=224}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Tyne Bridge - Newcastle Upon Tyne - England - 2004-08-14.jpg|'n Deurboogbrug (die Tyne-brug in [[Newcastle upon Tyne]], Engeland): boë wat parabolies lyk, met verskeie deksteune wat die las versprei
Lêer:Arch Reflection 1 (5263608871).jpg|Die Gateway Arch is onder sterker: 'n geweegde kettinglyn
&lt;/gallery&gt;

=== Ander vorms ===
Die '''strekboog''', wat ook ''plat boog'', ''lateiboog'' of ''reguit boog'' heet,&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mahan | first=D.H. | title=A Treatise on Civil Engineering | publisher=J. Wiley &amp; Son | year=1873 | url=https://books.google.com/books?id=ANY5AAAAMAAJ&amp;pg=PA247 | access-date=13 Januarie 2024 | page=247}}&lt;/ref&gt; is anders as gewone boë nie geboë nie. Die boog is plat in profiel en kan onder dieselfde omstandighede as 'n latei gebruik word. Lateie is egter aan buigspanning onderhewig, terwyl strekboë egte boë is, saamgestel uit onreëlmatige boogsteenvorms (net die sluitsteen het die simmetriese wigvorm),{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Flat}} wat die druksterkte van die messelwerk net soos 'n geboë boog doeltreffend benut en dus aan weerskante 'n massa messelwerk vereis om die aansienlike sywaartse spatkrag op te vang. Dit is in die Romeinse boukuns gebruik om die Griekse lateie na te boots, en ook in die Islamitiese, Europese Middeleeuse en Renaissance-boukuns. Die strekboog word steeds as dekoratiewe patroon gebruik, hoofsaaklik bo vensteropeninge.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Flat}}

==== Valse boë ====
In 'n '''kraagboog''' steek elke laag verder in die opening uit as die een daaronder, sodat die teenoorstaande stapels kraagstene uiteindelik bymekaarkom. Die resulterende struktuur dra gewig sonder om 'n egte boog te vorm.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Corbelled}} Die meeste het 'n driehoekige omtrek, maar geboë voorbeelde kom by die Quwwat-ul-Islam-moskee in Delhi (1198) voor. Die tegniek kom ook in die Egiptiese, [[Miceense Griekeland|Miceense]] en Maya-boukuns voor.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}}

Net soos 'n kraagboog is die '''driehoekboog''' in strukturele sin nie 'n egte boog nie. Sy intrados word deur twee plate gevorm wat teen mekaar leun.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Triangular}} Baksteenbouers noem enige boog met reguit skuins sye driehoekig.&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Brick Industry Association |series=Technical Notes on Brick Construction |title=Brick Masonry Arches: Introduction |date=Januarie 1995 |publisher=Brick Industry Association |page=2 |url=https://faculty-legacy.arch.tamu.edu/anichols/index_files/courses/arch631/NS6-1brickarch.pdf}}&lt;/ref&gt; Die ontwerp was tot die laat 11de eeu in Angel-Saksiese Engeland algemeen (St Mary Coslany).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Triangular}} Maya-kraagboë word weens hul vorm soms driehoekig genoem.{{Sfn|Sturgis|Davis|2013|p=121|loc=Triangular Arch}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Cucinone di palazzo pitti, cappa con piattabanda attr. al dis. del buontalenti 02.jpg|Strekboog in die kombuis van die Palazzo Pitti
Lêer:Refugi pedra Tales.jpg|Driehoekboog
Lêer:White Castle, arrow slit.jpg|'n Gemesselde driehoekboog
Lêer:Kabah Arch 2002.12.29 27.jpg|Maya-kraagboog
&lt;/gallery&gt;

=== Variasies ===
'n Paar transformasies kan op boogvorms toegepas word.

As die een impost veel hoër as die ander is, staan die boog (dikwels 'n spitsboog) as 'n '''stygende boog''' ({{Langx|fr|arc rampant}}) bekend.{{Sfn|Davies|Jokiniemi|2008|p=305}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ramping}} Stygende boë is gebruik om skuins strukture soos trappe te dra, en het in die 13de en 14de eeu deel van die lugboë gevorm wat die spatkrag van Gotiese [[ribgewelf|ribgewelwe]] teengewerk het.{{Sfn|Bozzoni|1991}} Waar Gotiese lugboë in verskeie lae gebou is, kon die boonste boë ook die dakwater van die sybeuke af wegvoer en windkragte weerstaan.{{Sfn|Bozzoni|1991}} 'n Vroeër voorbeeld is in die sybeuke van die katedraal van Vaison-la-Romaine (omstreeks 1100) te vind, waar stygende boë die Romaanse gebou geskraag het.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

Die middelste deel van 'n boog kan op kort vertikale steune verhef word, wat 'n driepasagtige '''skouerboog''' skep. Die verhewe middeldeel kan enigiets van 'n strekboog tot 'n akkoladeboog wees. Skouerboë is vir deuropeninge en ander openinge in die Middeleeuse Europese en Laatgotiese boukuns gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Shouldered}} Voorbeelde in die Iranse boukuns dateer uit die 12de en 13de eeu, voor 'n wyer gebruik in die 14de eeu. Die buitearkades van die graftombe van Öljaitü by Soltaniyeh illustreer dié latere gewildheid. Buite [[Iran]] bied die Groen Moskee in [[Bursa]] (1424) 'n voorbeeld in die Ottomaanse boukuns.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

In 'n '''gestelte boog''' (ook ''verhoogde boog''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=surmounted arch |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/surmounted%20arch}}&lt;/ref&gt;) lê die aansetlyn bo die imposte (op &quot;stelte&quot;). Die tegniek was teen die 8ste eeu aan Islamitiese argitekte bekend en is in die Romaanse en Gotiese boukuns gebruik om die toppunte van boë van verskillende afmetings vertikaal op een lyn te bring.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Stilted}} Stelting was nuttig vir rondboë, waar die pylhoogte op die helfte van die spanwydte vasgelê is, maar is ook op spitsboë toegepas.

Die '''skewe boog''' (ook ''skuins boog'') word gebruik waar die boog in die horisontale vlak 'n skuins hoek met die (ewewydige) aansetlyne moet vorm,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Skew}}{{Sfn|Calvo-López|2020|p=265}} byvoorbeeld wanneer 'n brug 'n rivier teen 'n ander hoek as 90° kruis. 'n '''Uitwaaierende boog''' word gebruik waar die spanwydtes aan weerskante van die boog ongelyk is (wanneer 'n binneopening in die muur byvoorbeeld groter as die buiteopening is); die intrados van 'n ronde uitwaaierende boog is nie silindries nie, maar keëlvormig.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=splayed arch |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/splayed%20arch}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Calvo-López|2020|p=265}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Palau Dalmases.jpg|Stygende boë by die Palau Dalmases in [[Barcelona]]
Lêer:Frauenstein Lorenziberg Filialkirche hl Laurentius Vorlaube Schulterbogenportal 25042017 7964.jpg|Skouerboog om die deur van die kerk van Lorenziberg; die verhewe deel is 'n strekboog
Lêer:Doges Palace 5 (7243239310).jpg|Skouerboog bo die hoofingang van die Dogepaleis in Venesië; die vertikale steune skei die segmente van 'n akkoladeboog
Lêer:St John's Chapel, Tower of London.jpg|Die kleiner boë op die onderste vlak is gestelt om by die wyer boë links te pas (St John's Chapel, [[Londense Tower]])
Lêer:Nave and left aisle - Cathedral of Monreale - Italy 2015.JPG|Gestelte spitsboë in die katedraal van Monreale
Lêer:Sickergill Skew Bridge in 1898.jpg|Skewe boog (die Sickergill-brug) met skroefvormige messellae
Lêer:All Saints Church - splayed tower window - geograph.org.uk - 1361830.jpg|Uitwaaierende boog oor 'n vensteropening in die All Saints-kerk in Chedgrave
&lt;/gallery&gt;

'n Wye boog waarvan die pylhoogte minder as die helfte van die spanwydte is (sodat die meetkundige sirkel van minstens een segment onder die aansetlyn lê), heet 'n '''verlaagde boog'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=surbased |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/surbased}}&lt;/ref&gt; (soms ook 'n ''gedrukte boog''{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Surbased}}).

== Skarnierboë ==
[[Lêer:Rossgrabenbruecke 01 09.jpg|duimnael|upright=1|Die Rossgraben-brug ([[Rüeggisberg]]) naby [[Bern]], Switserland, met die skarnier in die middel van die span van dié drieskarnierboog]]
Praktiese boogbrûe word as 'n ingeklemde boog, 'n tweeskarnierboog of 'n drieskarnierboog gebou.&lt;ref name=&quot;Reynolds&quot;&gt;{{Cite book|last=Reynolds|first=Charles E|title=Reynolds's Reinforced Concrete Designer's Handbook|year=2008|publisher=Psychology Press|location=New York|isbn=978-0-419-25820-9 |page=41 |url=https://books.google.com/books?id=hrOfsy89QxkC&amp;q=three-hinged+arch+statically+determinate&amp;pg=PA41}}&lt;/ref&gt; Die ingeklemde boog word meestal in brûe en tonnels van gewapende beton met kort spanne gebruik. Omdat dit aan bykomende interne spanning weens termiese uitsetting en inkrimping onderhewig is, is dié soort boog staties onbepaald (die interne toestand kan nie net uit die eksterne kragte bepaal word nie).{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

Die tweeskarnierboog word meestal gebruik om lang spanne te oorbrug.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}} Dié soort boog het skarnierverbindings aan sy voet. Anders as by die ingeklemde boog kan die geskarnierde voet draai,&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Luebkeman|first=Chris H.|title=Support and Connection Types|url=http://web.mit.edu/4.441/1_lectures/1_lecture13/1_lecture13.html|work=MIT.edu Architectonics: The Science of Architecture|publisher=MIT.edu|access-date=3 Februarie 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028035620/http://web.mit.edu/4.441/1_lectures/1_lecture13/1_lecture13.html|archive-date=28 Oktober 2012}}&lt;/ref&gt; sodat die struktuur vry kan beweeg en die termiese uitsetting en inkrimping wat buitetemperatuurveranderinge veroorsaak, kan opvang. Dit kan egter bykomende spannings tot gevolg hê, en daarom is die tweeskarnierboog ook staties onbepaald, hoewel minder as die ingeklemde boog.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

Die drieskarnierboog is nie net soos die tweeskarnierboog aan sy voet geskarnier nie, maar ook by sy toppunt. Die bykomende verbinding by die top laat die drieskarnierboog in twee teenoorgestelde rigtings beweeg en enige uitsetting en inkrimping opvang. Dié soort boog is dus nie aan bykomende spanning weens temperatuurverandering onderhewig nie. Anders as die ander twee soorte is die drieskarnierboog dus staties bepaald.&lt;ref name=&quot;Reynolds&quot; /&gt; Dit word meestal vir spanne van middelmatige lengte gebruik, soos dié van die dakke van groot geboue. 'n Ander voordeel van die drieskarnierboog is dat die reaksie van die geskarnierde voete voorspelbaarder as by die ingeklemde boog is, wat by spanne van middelmatige lengte vlak fondamente moontlik maak. In die drieskarnierboog &quot;veroorsaak termiese uitsetting en inkrimping van die boog vertikale bewegings by die skarnier aan die top, maar het dit geen noemenswaardige uitwerking op die voete nie&quot;, wat die ontwerp van die fondamente verder vereenvoudig.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

== Geskiedenis ==
Die boog het in die Romeinse tyd gewild geraak. In 'n groot deel van die wêreld was die invoering van die egte boog die gevolg van Europese invloed, hoewel dit veel vroeër bekend was en af en toe gebruik is. Baie antieke boukunste het die boog vermy, waaronder dié van die [[Wikings]] en die [[Hindoeïsme|Hindoes]].{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=History}}

=== Bronstydperk: die antieke Nabye Ooste ===
Egte boë, in teenstelling met kraagboë, was aan 'n aantal beskawings in die [[Antieke Nabye Ooste|antieke Nabye Ooste]] bekend, waaronder die [[Levant]], maar hulle is selde gebruik en meestal tot ondergrondse strukture soos dreine beperk, waar die probleem van sywaartse spatkrag veel kleiner is.{{Sfn|Rasch|1985|p=117}} 'n Voorbeeld van laasgenoemde is die boog van [[Nippur]], wat voor 3800 v.C. gebou is&lt;ref&gt;John P. Peters, University of Pennsylvania Excavations at Nippur. II. The Nippur Arch, ''The American Journal of Archaeology and of the History of the Fine Arts'', jg. 10, nr. 3, bl. [https://www.jstor.org/stable/496542 352-368] (Jul.-Sep. 1895).&lt;/ref&gt; en deur H. V. Hilprecht (1859-1925) selfs tot voor 4000 v.C. gedateer is.&lt;ref&gt;New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, deel I: [https://www.ccel.org/ccel/schaff/encyc01.html?term=Babylonia Babylonia]: V. The People, Language, and Culture: 7. The Civilization. Besoek op 9 April 2020.&lt;/ref&gt; Seldsame uitsonderings is 'n geboë deuropening van kleistene in 'n huis van omstreeks 2000 v.C. by Tell Taya in [[Irak]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Tell Taya (1967): Summary Report |jstor=4199854 |journal=Iraq |date=1 Januarie 1968 |volume=30 |issue=2 |pages=234-264 |doi=10.2307/4199854 |first=J.E. |last=Reade|s2cid=162348582 }}&lt;/ref&gt; en twee Kanaänitiese stadspoorte met boë uit die [[Bronstydperk]], een by [[Ashkelon|Askelon]] (omstreeks 1850 v.C.)&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.jpost.com/Local-Israel/Around-Israel/Oldest-arched-gate-in-the-world-restored |access-date=21 Januarie 2018 |title=Oldest arched gate in the world restored |first=Etgar |last=Lefkovits |date=8 April 2008 |location=Jerusalem |newspaper=The Jerusalem Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20130814034938/http://www.jpost.com/Local-Israel/Around-Israel/Oldest-arched-gate-in-the-world-restored |archive-date=14 Augustus 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en een by [[Tel Dan]] (omstreeks 1750 v.C.), albei in die hedendaagse [[Israel]].&lt;ref&gt;{{Cite book |author1=Israel Finkelstein |author2=Amihay Mazar |editor=Brian B. Schmidt |title=The Quest for the Historical Israel: Debating Archaeology and the History of Early Israel |url=https://books.google.com/books?id=jpbngoKHg8gC&amp;pg=PA177 |date=2007 |publisher=Society of Biblical Literature |isbn=978-1-58983-277-0 |pages=177-}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Frances, Rosa: [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0950061812004849 The three-arched middle Bronze Age gate at Tel Dan - A structural investigation of an extraordinary archaeological site], besoek op 9 April 2020.&lt;/ref&gt;

In Egipte het die gebruik van egte boë, soos die ondergrondse tonnelgewelwe by die begraafplaas van Dendera, ook in die 4de millennium v.C. ontstaan. Staande boë was minstens sedert die Derde Dinastie bekend, maar baie min voorbeelde het behoue gebly, aangesien die boë meestal in nie-duursame wêreldlike geboue gebruik is en uit kleisteen-boogstene gemaak is wat nie wigvormig was nie, maar bloot deur mortel in posisie gehou is en dus maklik kon inval (die oudste boog wat nog staan, is by die [[Ramesseum]]). Heilige geboue het óf 'n lateiontwerp óf kraagboë gehad. Boë het selfs ná die Romeinse verowering grootliks in Egiptiese tempels ontbreek, al het die Egiptenare die boog as 'n geestelike vorm beskou en dit in rotsgrafte en draagbare skryne gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}} Auguste Mariette het voorgestel dat dié keuse op die relatiewe broosheid van 'n gewelf berus het: &quot;wat sou vandag van die grafte en tempels van die Egiptenare oorbly as hulle die gewelf verkies het?&quot;{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}

Die Miceense boukuns het net kraagboë gebruik, in sy koepelgrafte met driehoekige openinge.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}} Die Miceners het ook waarskynlik die oudste klipboogbrug ter wêreld gebou wat nog staan,&lt;ref&gt;Hope Simpson, R. (1998). [https://web.archive.org/web/20080710084113/http://www.arts.mun.ca/mouseion/1998/simpson/index.html#01 &quot;The Mycenaean Highways&quot;]. ''Classical Views''. '''XLII''' (17de uitg.): 239-260. Geargiveer vanaf [http://www.arts.mun.ca/mouseion/1998/simpson/index.html#01 die oorspronklike] op 10 Julie 2008.&lt;/ref&gt; die Arkadiko-brug in [[Griekeland]].

Soos hul nabootsings van die paraboliese boë toon, het die [[Hetiete]] heel waarskynlik die Egiptiese ontwerpe leer ken, maar die kraagtegniek gebruik om dit te bou.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Saqqara - Pyramid of Djoser complex - Heb-sed Court - chapel.JPG|Gewelfde gebou met 'n dekoratiewe segmentboog by die Heb-sed-hof in [[Saqqara]] (gerestoureer, omstreeks 2650 v.C.)
Lêer:Ramesseum Magazine 03.jpg|'n Egte boog (kettinglyn) by die graanskure van die Ramesseum (omstreeks 1300 v.C.)
Lêer:Kazarma Tholos Tomb 1.JPG|Ruïnes van die koepelgraf van Kazarma (omstreeks 1500 v.C.) met die Miceense koepeltegniek
Lêer:Arkadiko Mycenaean Bridge II.JPG|Die Arkadiko-brug (omstreeks 1300-1190 v.C.): kraagboog, siklopiese messelwerk
Lêer:Chatušaš, Královská brána - panoramio.jpg|Die Koningspoort van Hattusa (omstreeks 1400-1200 v.C.), 'n nabootsing van die paraboliese boog deur die Hetiete
&lt;/gallery&gt;

=== Klassieke Persië en Griekeland ===
Die [[Assirië]]rs, blykbaar ook onder Egiptiese invloed, het die egte boog (met 'n effens spits profiel) vroeg in die 8ste eeu v.C. oorgeneem.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}} In die antieke Persië het die [[Achaemenidiese Ryk]] (550-330 v.C.) klein tonnelgewelwe (in wese 'n reeks boë wat saam 'n saal vorm) gebou wat as ''iwan'' bekend staan, en dié het tydens die latere [[Partiese Ryk]] (247 v.C. tot 224 n.C.) massiewe, monumentale strukture geword.&lt;ref&gt;Brosius, Maria (2006), ''The Persians: An Introduction'', Londen en New York: Routledge, bl. 128, {{ISBN|0-415-32089-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Garthwaite, Gene Ralph (2005), ''The Persians'', Oxford en Carlton: Blackwell Publishing, Ltd., bl. 84, {{ISBN|1-55786-860-3}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schlumberger, Daniel (1983), &quot;Parthian Art&quot;, in Yarshater, Ehsan, ''Cambridge History of Iran'', 3.2, Londen en New York: Cambridge University Press, bl. 1049, {{ISBN|0-521-20092-X}}.&lt;/ref&gt; Dié boutradisie is deur die [[Sassanidiese Ryk]] (224-651) voortgesit, wat in die 6de eeu n.C. die Taq Kasra by [[Ktesifon]] gebou het, tot in die moderne tyd die grootste vrystaande gewelf.&lt;ref&gt;Wright, G. R. H., ''Ancient building technology vol. 3''. Leiden, Nederland: Koninklijke Brill NV, 2009, bl. 237.&lt;/ref&gt;

'n Vroeë Europese voorbeeld van 'n boogsteenboog verskyn in die Griekse Rhodos-voetbrug uit die 4de eeu v.C.{{Sfn|Galliazzo|1995|p=36}}{{Sfn|Boyd|1978|p=91}} Die trappe van die tempel van Apollo by Didyma loop onder boë deur wat binne die gebou verborge is.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} By die stadion van [[Olimpia]] en die agora van Priene is die ingangsboë sigbaar gelaat; in die Griekse wêreldlike bou was dit aanvaarbaar.{{Sfn|Hourihane|2012|p=133}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Gabriel Tranchand-Foto 1853 Khorsabad.jpg|Boog by die opgrawing in Dur-Sjarrukin (Assiriese boukuns, einde van die 8ste eeu v.C.; foto van 1853)
Lêer:Didyma, Temple of Apollo, Passageway under Temple, Turkey - panoramio.jpg|Gewelf onder die tempel van Apollo in Didyma, [[Turkye]] (4de eeu v.C.)
Lêer:02Στάδιο Αρχαίας Ολυμπίας01.jpg|Boog by die stadion van Olimpia (4de eeu v.C.)
&lt;/gallery&gt;

=== Antieke Rome ===
Die antieke Romeine het die rondboog by die [[Etruskers]] geleer (albei kulture het die ontwerp blykbaar in die 4de eeu v.C. oorgeneem{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}}), dit verfyn en die volle potensiaal daarvan vir bogrondse geboue benut:

&lt;blockquote&gt;Die Romeine was die eerste bouers in Europa, miskien die eerste ter wêreld, wat die voordele van die boog, die gewelf en die koepel ten volle waardeer het.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Robertson|first=D.S.|chapter-url=https://archive.org/details/greekromanarchit0000robe/page/231/mode/1up|chapter=Chapter Fifteen: Roman Construction. Arches, Vaults, and Domes|url=https://archive.org/details/greekromanarchit0000robe/page/n4/mode/1up|title=Greek and Roman Architecture|edition=2de|isbn=0521061040|oclc=1149316661|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1969|page=231|access-date=31 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Regdeur die [[Romeinse Ryk]], van Sirië tot [[Skotland]], het ingenieurs boogstrukture opgerig. Boë is eers vir burgerlike strukture soos dreine en stadspoorte gebruik. Later is boë vir groot openbare bouwerke, brûe en akwadukte gebruik, met die [[Colosseum]], die Pont du Gard en die akwaduk van Segovia as uitstaande voorbeelde uit die 1ste eeu n.C.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} Die invoering van die seremoniële triomfboog dateer uit die [[Romeinse Republiek]], hoewel die beste voorbeelde uit die keisertyd kom (die boog van Augustus by Susa, die boog van Titus).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}}

Die Romeine het die boog aanvanklik in godsdienstige geboue vermy, en in Rome was tempels met boë tot die erkenning van die [[Christendom]] in 313 n.C. taamlik seldsaam (met die Pantheon en die &quot;tempel van Minerva Medica&quot; as uitsonderings). Weg van die hoofstad was tempels met boë algemener (die tempel van Hadrianus by [[Efese]], die tempel van Jupiter by Sbeitla, die Severiese tempel by Djemila).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} Die koms van die Christendom het tot 'n nuwe soort tempel gelei, die Christelike basiliek, wat radikaal met die heidense tradisie gebreek het: boë, saam met blootgestelde baksteenmure, was een van die hoofelemente van die ontwerp, soos by Santa Sabina in Rome en Sant'Apollinare in Classe.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} Van die laat 5de eeu tot die 20ste was arkades 'n standaardelement van sowel die Oosterse as die Westerse Christelike boukuns.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

Die Romeine het segmentboë in brûe soos die Alconétar-brug en die Ponte San Lorenzo gebruik, in die besef dat 'n brugboog nie 'n halfsirkel hoef te wees nie.{{Sfn|Galliazzo|1995|pp=429-437}}{{Sfn|O'Connor|1993|p=171}} Die utilitêre en massa-woongeboue (''insulae''), soos in [[Ostia Antica]] en [[Pompeii]] gevind, het meestal lae segmentboë van baksteen en argitrawe van hout gebruik, terwyl die betonstrekboë in villas en paleise aangetref word.{{Sfn|DeLaine|1990|p=417}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Falerii novi.JPG|Die Jupiterpoort by Falerii Novi (omstreeks 300 v.C.)
Lêer:Acueduct of Segovia.jpg|Boë van die akwaduk van Segovia
Lêer:Laika ac Colosseum (9487556579).jpg|Boë van die Colosseum
Lêer:Arco di Augusto-Susa.jpg|Die boog van Augustus, Susa, [[Piëmont]] (omstreeks 8 v.C.)
Lêer:Tempio di Minerva Medica 21-09-2019.jpg|Boë van die &quot;tempel van Minerva Medica&quot; in Rome
Lêer:The Temple of Hadrian (16127691050).jpg|Die tempel van Hadrianus by Efese kombineer 'n rondboog met lateie (117 n.C.)
Lêer:Trois temples 13 - cropped (Temple of Jupiter).png|Die tempel van Jupiter by Sbeitla (omstreeks 150 n.C.)
Lêer:S Sabina - portico 1000013.JPG|Boë in die voorportaal van Santa Sabina, Rome (omstreeks 425 n.C.)
Lêer:QDFV Basilica di Sant Apollinare in Classe - Ravenna.jpg|Boë en koepel in Sant'Apollinare in Classe (534-536 n.C.)
Lêer:OstianInsula.JPG|Segmentboë in 'n insula van Ostia
&lt;/gallery&gt;

=== Antieke China ===
Die antieke boukuns van China (en Japan) het meestal houtraambou en die lateistelsel gebruik.{{Sfn|Lyttleton|2003}} Boë is min gebruik, hoewel 'n paar boogbrûe uit die literatuur en een artistieke uitbeelding in 'n klipreliëf bekend is.&lt;ref&gt;Needham, Joseph (1986), ''Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics'', Taipei: Caves Books, bl. 161-188, {{ISBN|0-521-07060-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Needham, Joseph (1986), ''Science and Civilisation in China: Volume 4, Physics and Physical Technology; Part 2, Mechanical Engineering'', Taipei: Caves Books, bl. 171-172, {{ISBN|0-521-05803-1}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Liu, Xujie (2002), &quot;The Qin and Han dynasties&quot;, in Steinhardt, Nancy S., ''Chinese Architecture'', New Haven: Yale University Press, bl. 56, {{ISBN|0-300-09559-7}}.&lt;/ref&gt; Aangesien die enigste oorblywende bouwerke uit die [[Han-dinastie]] (202 v.C. tot 220 n.C.) verdedigingsmure en torings van gestampte grond, keramiekdakteëls van houtgeboue wat nie meer bestaan nie,&lt;ref&gt;Wang, Zhongshu (1982), ''Han Civilization'', vertaal deur K.C. Chang en medewerkers, New Haven en Londen: Yale University Press, bl. 1, 30, 39-40, {{ISBN|0-300-02723-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chang, Chun-shu (2007), ''The Rise of the Chinese Empire: Volume II; Frontier, Immigration, &amp; Empire in Han China, 130 B.C. – A.D. 157'', Ann Arbor: University of Michigan Press, bl. 91-92, {{ISBN|0-472-11534-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morton, William Scott; Lewis, Charlton M. (2005), ''China: Its History and Culture'' (4de uitg.), New York: McGraw-Hill, bl. 56, {{ISBN|0-07-141279-4}}.&lt;/ref&gt; klippoorttorings&lt;ref&gt;Liu, Xujie (2002), &quot;The Qin and Han dynasties&quot;, in Steinhardt, Nancy S., ''Chinese Architecture'', New Haven: Yale University Press, bl. 55, {{ISBN|0-300-09559-7}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Steinhardt, Nancy Shatzman (2005), &quot;Pleasure tower model&quot;, in Richard, Naomi Noble, ''Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines'&lt;nowiki/&gt;'', New Haven en Londen: Yale University Press en Princeton University Art Museum, bl. 279-280, {{ISBN|0-300-10797-8}}.&lt;/ref&gt; en ondergrondse baksteengrafte is, is die bekende gewelwe, koepels en boë met die steun van die grond gebou en was hulle nie vrystaande nie.&lt;ref&gt;Wang, Zhongshu (1982), ''Han Civilization'', vertaal deur K.C. Chang en medewerkers, New Haven en Londen: Yale University Press, bl. 175-178, {{ISBN|0-300-02723-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Watson, William (2000), ''The Arts of China to AD 900'', New Haven: Yale University Press, bl. 108, {{ISBN|0-300-08284-3}}.&lt;/ref&gt;

China se oudste klipboogbrug wat nog bestaan, is die Anji-brug. Dit is nog in gebruik en is tussen 595 en 605 n.C. tydens die [[Sui-dinastie]] gebou.&lt;ref&gt;Knapp, Ronald G. (2008). ''Chinese Bridges: Living Architecture From China's Past''. Singapoer: Tuttle Publishing. bl. 122-127. {{ISBN|978-0-8048-3884-9}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Needham, Joseph. ''The Shorter Science and Civilisation in China''. Cambridge University Press, 1994. {{ISBN|0-521-29286-7}}. bl. 145-147.&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
Lêer:Anji Bridge, Zhao County, 2020-09-06 05.jpg|Die Anji-brug: segmentboog met oop boogvelde
&lt;/gallery&gt;

=== Islamitiese wêreld ===
Islamitiese argitekte het die Romeinse boë oorgeneem, maar gou hul vindingrykheid getoon: teen die 8ste eeu was die eenvoudige rondboog byna heeltemal deur fraaier vorms vervang, ondanks 'n paar fyn voorbeelde van eersgenoemde in die Omajjadiese boukuns (vergelyk die [[Omajjadiese Moskee|Groot Moskee van Damaskus]], 706-715 n.C.). Die eerste spitsboë verskyn reeds aan die einde van die 7de eeu n.C. (die [[Al-Aqsa-moskee]], die paleis van Ukhaidir, die reënwatertenks van die Wit Moskee van [[Ramla]]{{Sfn|Saoud|2002|p=5}}{{Sfn|Graves|2009}}). Hul variasies het vinnig en wyd versprei: die Ibn Tulun-moskee in Kaïro (876-879 n.C.), die Nizamiyya-madrasa by Khar Gerd (nou Iran, 11de eeu), die Kongo-moskee by Diani Beach ([[Kenia]], 16de eeu).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}{{Sfn|Graves|2009}}

Die Islamitiese boukuns het 'n groot aantal boogvorms laat ontstaan: die ronde hoefysterboog, wat 'n kenmerk van Islamitiese geboue geword het, die kielboog, die veelpasboog en die gemengdelynboog (waar die geboë &quot;akkoladeswelling&quot; met skerp knakke afgewissel word).{{Sfn|Graves|2009}} Die Groot Moskee van Córdoba, wat as 'n katalogus van Islamitiese boë beskou kan word, bevat ook boë met byna reguit sye, driepasboë, vervlegte boë en vertande boë. Die Ibn Tulun-moskee voeg die viersentrum- en gestelte weergawes van die spitsboog by.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}

In al-Hakam II se uitbreiding van die moskee van Córdoba het vervlegte boë die ribkoepels help dra. By die Tinmal-moskee merk lambrekynboë die middel en die ente van die arkade voor die [[Kiebla|kibla]]-muur, met verskillende gelobde vorms tussenin.{{Sfn|Ewert|1991|loc=Islam}}

Die invoering van die spitsboog in Wes-Europa in die tweede helfte van die 11de eeu en van die akkoladeboog in Venesië omstreeks 1250{{Sfn|Hourihane|2012|pp=131-132}} is aan Islamitiese invloed toegeskryf,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}} moontlik via [[Sicilië]].{{Sfn|Saoud|2002|p=7}} [[John Ruskin]] voer die ontwikkeling van die Gotiese akkoladeboog egter op 'n inheemse evolusie van die verskillende vorms (&quot;ordes&quot;) van die Florentynse boog terug.{{Sfn|Balchin|2022}}

John Warren het 'n vroeër oordrag van die spitsboog na Italië voorgestel. Hy het die spits arkades van die San Marco-basiliek in Venesië tot die kerk gedateer wat in 829-836 gebou is, eerder as tot die laat 12de of vroeë 13de eeu, en dit aan die koms van Griekse vakmanne uit [[Alexandrië]] gekoppel.{{Sfn|Warren|1991|p=65}}

Saoud{{Sfn|Saoud|2002|p=4}} skryf ook die verspreiding van die gordelboog aan Islamitiese argitekte toe. Die gemengdelynboog het in die Mudéjar-styl gewild geraak en daarna oor die Spaanssprekende wêreld versprei.{{Sfn|Martinez Nespral|2023|p=15}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:CSC 0117 (5299538961).jpg|Rondboë in die Omajjadiese Moskee
Lêer:Cisterns of the White Mosque, Ramla IMG 5271.JPG|Spitsboë in die reënwatertenks van die Wit Moskee in Ramla
Lêer:Cordoue - Mosquée - arcature 2.JPG|Driepasboë in die moskee van Córdoba
Lêer:CordobaMezquita01.jpg|Vervlegte boë in die moskee van Córdoba
Lêer:Cordoue - Mosquée - arcature.JPG|Hoefysterboë in die moskee van Córdoba
Lêer:Córdoba 2014.06.jpg|Akkoladeboog in die moskee van Córdoba
Lêer:Detalle de la Puerta del Perdón - Mezquita de Córdoba.jpg|Veelpasboë in die moskee van Córdoba
Lêer:Mixed line arches.png|Gemengdelynboë by die Palacio de Torre Tagle, [[Lima]], [[Peru]] (1735)
&lt;/gallery&gt;

=== Wes-Europa ===
Die rondboog het tot omstreeks 1130 die Wes-Europese bou oorheers. Sy gebruik in die voor-Romaanse style het die keiserlike Romeinse en vroeg-Christelike praktyk voortgesit. Die Christelike Kerk was ná die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk in die 5de eeu die vernaamste bouheer.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

'''Getrapte boë''' (ook ''sponningboë'') is teen omstreeks 1000 gebruik om openinge te versier. In dié rangskikking vernou die opening trapsgewys deur die muur, met elke boog deur 'n sponning van die volgende geskei.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Western Europe and its influence}} Dié versiering het die diepte van boë in dik mure benut, wat nodig geword het namate bouers toenemend breukklip of minder akkuraat gekapte klip gebruik het. Deurlopende lyswerk en later beeldhouwerk het verdere versiering bygevoeg.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}} Middeleeuse bouers het die intrados dikwels glad gehou sodat die boogstene maklik op die formeel kon rus. Uitstekende lyswerk wat van die 13de eeu af daar aangebring is, het spesiaal gevormde of dubbele formele vereis.{{Sfn|Bozzoni|1991}}

Eksperimente met die spitsboog in Romaanse geboue sluit Italiaanse werk en die abdy van Cluny in Bourgondië van 1088 in. Die hoë ribgewelwe van die katedraal van [[Durham]] het spits gordelboë wat moontlik al uit 1120 dateer. Verskeie spits profiele kom in die wesblok van die abdy van Saint-Denis voor, wat omstreeks 1135 begin is. Hoë tonnelgewelwe met 'n spits profiel, soos dié van die abdy van Fontenay (omstreeks 1139-1147), het 'n kenmerk van die Sistersiënser-boukuns geword.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

Met spitsboë kon bouers die kruine van aangrensende openinge selfs by verskillende spanwydtes op een lyn bring.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Western Europe and its influence}} Dit het die vroeë Gotiek 'n manier gegee om ongelyke boë sonder stelting te kombineer. Die vorm het ook 'n integrale deel van die Gotiese ribgewelfbou geword.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

In Italië, waar die spitsboog minder volledig aanvaar is, het die herlewing van Romeinse vorms van omstreeks 1400 af die rondboog bevoordeel. In die 16de eeu het die Renaissance-boukuns oor 'n groot deel van Europa versprei en, deur die Europese uitbreiding, ook daarbuite. Latere boutegnieke met gietyster, staal en beton het die strukturele oorheersing van die boog verminder.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Western Europe and its influence}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

=== Indië ===
Die geskiedenis van die boog in [[Indië]] is baie lank (boë is blykbaar in opgrawings by Kosambi uit die 2de millennium v.C. gevind), maar die rotsboë in die Lomas Rishi-grot (3de eeu v.C.) is die begin van die deurlopende geskiedenis.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}} 'n Gewelfde dak van 'n vroeë [[Indusvalleibeskawing|Harappaanse]] grafkamer is by Rakhigarhi opgemerk.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=McIntosh|first=Jane|url=https://books.google.com/books?id=1AJO2A-CbccC&amp;q=vaulting+rakhigarhi+burial&amp;pg=PA293|title=The Ancient Indus Valley: New Perspectives|date=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-907-2|pages=293|language=en}}&lt;/ref&gt; S.R. Rao berig 'n gewelfde dak van 'n klein kamer in 'n huis by Lothal.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Rao|first1=Shikaripur Ranganatha|url=https://books.google.com/books?id=LmRuAAAAMAAJ&amp;q=vaulted+roof+lothal|title=Lothal and the Indus Civilization|last2=Rao|first2=Calyampudi Radhakrishna|date=1973|publisher=Asia Publishing House|isbn=978-0-210-22278-2|pages=77|language=en}}&lt;/ref&gt; Tonnelgewelwe is ook in die laat-Harappaanse Begraafplaas H-kultuur (1900-1300 v.C.) gebruik, waar dit die dak van 'n metaalbewerkingsoond gevorm het; die ontdekking is in 1940 deur Vats tydens opgrawings by [[Harappa]] gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Tripathi|first=Vibha|date=27 Februarie 2018|title=Metals and Metallurgy in the Harappan Civilization|url=https://insa.nic.in/writereaddata/UpLoadedFiles/IJHS/Vol53_3_2018__Art04.pdf|journal=Indian Journal of History of Science|pages=279-295}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Kenoyer|first1=J.M.|title=Summaries of Five Seasons of Research at Harappa (District Sahiwal, Punjab, Pakistan) 1986-1990|last2=Dales|first2=G. F.|publisher=Prehistory Press|pages=185-262}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Kenoyer|first1=J.M.|url=https://www.harappa.com/sites/default/files/pdf/Kenoyer1999_Metal%20Technologies%20of%20the%20Indus%20Valley%20Tradition.pdf|title=Metal Technologies of the Indus Valley Tradition in Pakistan and Western India|last2=Miller|first2=Heather M. L.|pages=124}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van boë tot die Islamitiese verowering van Indië in die 12de eeu n.C. was sporadies, met akkoladeboë en tonnelgewelwe in rotstempels (die Karla-grotte, van die 1ste eeu v.C. af) en dekoratiewe spits ''gavaksha''-boë. Teen die 5de eeu n.C. is boogsteengewelwe struktureel in die baksteenbou gebruik. Behoue voorbeelde sluit die tempel by Bhitargaon (5de eeu n.C.) en die Mahabodhi-tempel (7de eeu n.C.) in; laasgenoemde het sowel spitsboë as rondboë.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=wiUTOanLClcC&amp;pg=PA9 |title=Hindu-Buddhist Architecture in Southeast Asia|last=Chihara|first=Daigorō|date=1996|publisher=Brill|isbn=978-90-04-10512-6|language=en|access-date=1 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702133648/https://books.google.com/books?id=wiUTOanLClcC&amp;pg=PA9&amp;lpg=PA9#v=onepage&amp;f=false|archive-date=2 Julie 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dié booggewelfstelsel uit die [[Guptaryk|Gupta-tydperk]] is later in die 11de en 12de eeu wyd in Birmaanse Boeddhistiese tempels in Pyu en Bagan gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&amp;q=mahabodhi+temple+arch+cunningham&amp;pg=PA246|title=Buddhist Architecture|last=Le|first=Huu Phuoc|date=2010|publisher=Grafikol|isbn=978-0-9844043-0-8|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402035917/https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&amp;pg=PA246&amp;lpg=PA246&amp;dq=mahabodhi+temple+arch+cunningham&amp;source=bl&amp;ots=4LRbyTbhCW&amp;sig=iulZK4o-Sl5QgoLF439H3kqO2E8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkp_2PjpraAhUN2o8KHRlZBE8Q6AEIfTAO#v=onepage&amp;q=mahabodhi%20temple%20arch%20cunningham&amp;f=false|archive-date=2 April 2018}}&lt;/ref&gt;

Met die koms van Islamitiese en ander Wes-Asiatiese invloed het boë prominent in die Indiese boukuns geword, hoewel die lateibou steeds verkies is. 'n Verskeidenheid spits- en gelobde boë was kenmerkend van die Indo-Islamitiese boukuns, met as monumentale voorbeeld die Buland Darwaza, wat 'n spitsboog het wat met klein veelpasboë versier is.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Barabar Caves inside Lomas Rishi cave.jpg|Die binnekant van die Lomas Rishi-grot
Lêer:029 Chaitya and Roof (33563756881).jpg|Boë by Karla (die Groot Chaitya, 1ste eeu n.C.)
Lêer:Ajanta Caves, Aurangabad s-7.jpg|Dekoratiewe akkoladeboë (gavaksha) in die Ajanta-grotte
Lêer:Inner sanctum of Mahabodhi temple at Bodhgaya in Bihar. 07.jpg|Spits gewelf in die Mahabodhi-tempel
Lêer:Fatehput Sikiri Buland Darwaza gate 2010-color change.jpg|Boë van die Buland Darwaza (16de eeu n.C.)
&lt;/gallery&gt;

=== Korea ===
Dit is onbekend wanneer boë in [[Korea]] in gebruik geneem is, maar vroeë voorbeelde kom in die baksteengrafte van Lelang naby [[Pjongjang]] voor, wat uit omstreeks die 3de en 4de eeu n.C. dateer.{{Sfn|Yun|2014}}{{Sfn|Kim|2023}} Chinese invloed is duidelik in die gewelfde baksteengrafte van Baekje, waaronder die graf van koning Muryeong, wat Suid-Chinese modelle gevolg het.{{Sfn|Kim|2023}}{{Sfn|Yun|2014}} Tydens die Verenigde Silla-tydperk is boogbrûe aktief gebou nadat die Koreaanse [[Boeddhisme]] vroeër tot staatsgodsdiens verklaar is; baie tempels is deur die koninklike familie of die adel gebou. Die bou van die Bulguksa-tempel met sy trapbrûe deur Kim Daeseong het in 751 begin en 24 jaar geduur. Drie brûe (die Cheongungyo, die Baegungyo en die Yeonhwagyo) het boë ingesluit.{{Sfn|Hwang|2026}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=경주 불국사 청운교 및 백운교 |url=https://www.heritage.go.kr/heri/cul/culSelectDetail.do;jsessionid=dGxLKt1lMGQSpjdfdFRkx4Qt40Xp7zxgXCLJsD6u8MrDgDUbttH2wepmz3S41VTr.cpawas_servlet_engine1?searchCondition=&amp;searchCondition2=&amp;ccbaKdcd=11&amp;ccbaAsno=0000230000000&amp;ccbaCtcd=37&amp;ccbaCpno=1113700230000&amp;ccbaGcode=CA&amp;ccbaBcode=05&amp;ccbaMcode=01&amp;culPageNo=1&amp;header=div&amp;sngl=Y&amp;returnUrl=%2Fheri%2Fcul%2FculSelectDivList.do&amp;pageNo=1_3_0_0 |website=Korea Heritage Service |language=ko}}&lt;/ref&gt;

Onder die paleisbrûe is die behoue antieke boogbrûe eenvoudige brûe met twee spanne; hulle gebruik goed gepoleerde, betreklik groot granietblokke, wat tot 'n klein aantal struktuurdele en 'n halfronde vorm lei. Die brugdek is in drie dele verdeel: die middelste deel het as die koning se deurgang gedien, terwyl die linker- en regterkant deur hofdienaars gebruik is. Gevolglik is die brug breed en die dek betreklik plat.{{Sfn|Hwang|2026}} Aangesien hulle oor die Geumcheon, 'n kunsmatige waterweg binne die paleis, gebou is, is die rivier smal en die spanlengte betreklik kort. Die Yeongjegyo by die Gyeongbokgung-paleis, 'n verteenwoordigende paleisbrug, is in 1395 voltooi.{{Sfn|Hwang|2026}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018-08-18 |title=조선 시대 다리 경복궁 영제교 |url=https://www.yna.co.kr/amp/view/PYH20180801123700805 |work=Yonhap News |language=ko}}&lt;/ref&gt;

Die Gwanghwamun is in 1398 tydens die [[Joseon]]-dinastie gebou. Dit het drie boogpoorte op drie plekke in die klipfondament.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hwang |first=Ui-su |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0002439 |title=경복궁 광화문 |publisher=Encyclopedia of Korean Culture |year=1995 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Lêer:무령왕릉발굴과정 2.jpg|Boog by die graf van koning Muryeong (ten tyde van die ontdekking)
Lêer:Gwanghwamun 20190608 002.jpg|Die drie boogpoorte van die Gwanghwamun
Lêer:경복궁 흥례문 영제교 전경(궁능유적본부)-min.jpg|Die Yeongje-brug van die Gyeongbokgung-paleis
Lêer:Bulguksa 01.jpg|Die Baegun-brug by Bulguksa
&lt;/gallery&gt;

=== Pre-Columbiaanse Amerika ===
Die Maya-boukuns het kraagboë gebruik. Die ander [[Meso-Amerika]]anse kulture het net plat dakke sonder enige boë gebruik,{{Sfn|Quirarte|1989|p=47}} hoewel sommige navorsers voorgestel het dat sowel die Maya- as die [[Asteke|Asteekse]] argitekte die begrip van 'n egte boog verstaan het.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Befu | first1=Harumi | last2=Ekholm | first2=Gordon F. | title=The True Arch in Pre-Columbian America? | journal=Current Anthropology | volume=5 | issue=4 | date=1964 | issn=0011-3204 | doi=10.1086/200506 | pages=328-329 | s2cid=145134147 | url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/200506?journalCode=ca| url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Schwerin | first1=Karl H. | last2=Ekholm | first2=Gordon F. | title=On the Arch in Pre-Columbian Mesoamerica | journal=Current Anthropology | volume=7 | issue=1 | date=1966 | issn=0011-3204 | doi=10.1086/200668 | pages=89-90 | s2cid=144301211 | url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/200668?journalCode=ca | url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

=== Herlewing van die lateibou ===
Die Iron Bridge, wat in 1779 oor die [[Severn]] in [[Shropshire]] opgerig is, was die eerste enkelspan-boogbrug van gietyster.{{Sfn|English Heritage|2019}}

Die invoering van smeeyster (en later staal) in die bou in die 19de eeu het die rol van die boog verander. Danksy die hoë treksterkte van die nuwe materiale het betreklik lang lateie moontlik geword, soos die buisvormige Britannia-brug (Robert Stephenson, 1846-1850) getoon het. 'n Vurige voorstander van die lateibou, Alexander &quot;Greek&quot; Thomson, wie se voorkeur vir lateie oorspronklik op estetiese gronde berus het, het opgemerk dat die spanne van dié brug langer is as dié van enige boog wat ooit gebou is, en dus &quot;bevat die eenvoudige, ongekunstelde kliplatei in sy struktuur al die wetenskaplike middele [...] wat in die groot buisbrug gebruik word. [...] [[Stonehenge]] is wetenskapliker gebou as York Minster.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Stamp |first=Gavin |title=&quot;At Once Classic and Picturesque...&quot;: Alexander Thomson's Holmwood |journal=The Journal of the Society of Architectural Historians |volume=57 |number=1 |date=Maart 1998 |doi=10.2307/991404 |jstor=991404 |pages=46-58}}&lt;/ref&gt; Die gebruik van boë in die brugbou het voortgeduur (die Britannia-brug is in 1972 as 'n vakwerkboogbrug herbou), maar in geboue het staalrame en gewapendebetonrame die boog as draende element grootliks vervang.
&lt;gallery&gt;
Lêer:Britanniabruecke Postkarte coloriert2.jpg|Die oorspronklike Britannia-brug ('n ingekleurde poskaart)
Lêer:Pont Britannia - geograph.org.uk - 692277.jpg|Die Britannia-brug (2008)
&lt;/gallery&gt;

== Konstruksie ==
[[Lêer:Pont d'arcades de Móra d'Ebre (Ribera d'Ebre, Catalonia).jpg|duimnael|upright=1|'n Reeks paraboliese boë op die brug van Móra d'Ebre, [[Katalonië]], Spanje (2005)]]
As 'n suiwer drukvorm is die boog se nut daaraan te danke dat baie boumateriale, waaronder [[klip]] en ongewapende beton, sterk onder druk maar bros onder [[trekspanning]] is.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Reid|first=Esmond|title=Understanding Buildings: A Multidisciplinary Approach|year=1984|publisher=MIT Press|location=Cambridge, MA|isbn=978-0-262-68054-7|page=12|url=https://books.google.com/books?id=J42yn0icWAcC&amp;q=concrete,+like+stone,+is+strong+in+compression+but+weak+in+tension&amp;pg=PA12|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602232231/https://books.google.com/books?id=J42yn0icWAcC&amp;pg=PA12&amp;dq=concrete,+like+stone,+is+strong+in+compression+but+weak+in+tension&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=oLkOUc38Eum10AHzsYDACA&amp;ved=0CDYQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=concrete%2C%20like%20stone%2C%20is%20strong%20in%20compression%20but%20weak%20in%20tension&amp;f=false|archive-date=2 Junie 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Messelwerk ===
Die boogstene kan wigvormig of reghoekig wees; in laasgenoemde geval word die wigwerking deur die mortel gelewer.{{Sfn|Bozzoni|1991}} Dik boë van reghoekige [[baksteen|bakstene]] kan verskeie konsentriese ringe gebruik om te keer dat die wigvormige mortelvoeë by die ekstrados te wyd word.{{Sfn|Bozzoni|1991}} Sommige boë kombineer baksteenwerk met klipblokke by die aansette en die kruin. Klipboogstene kan 'n afsonderlike boogring vorm of in die omringende muur inloop om by sy lae te pas. Hul akkurate vorm en plasing is deurslaggewend; mortel maak die kontakvlakke gelyk en versprei die druk.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}

Tydens die bou rus die ring op 'n tydelike hout- of raamwerk, die '''formeel''' ('n vorm van stutwerk), wat die intradosprofiel van die boog volg.{{Sfn|Baker|1889|pp=515-516}} Vir boë hoër as kophoogte kan die formeel met [[steierwerk]] gekombineer word om werktoegang te bied.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kidder |first=Frank E. |title=The Architect's and Builder's Pocket-Book |location=New York |publisher=J. Wiley |year=1905 |url=https://archive.org/details/architectsbuilde00kiddrich |access-date=30 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Nadat die sluitsteen geplaas is en die ring vas sit, word die formeel ''gestryk'' (laat sak en verwyder). By gemesselde bou word die verwydering uitgestel totdat die mortel genoeg sterkte verkry het; moderne riglyne beveel dikwels minstens sewe dae aan, met langer tydperke in koue weer of wanneer die ontleding dit vereis.{{Sfn|Baker|1889|pp=526-527}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Technical Notes 31: Brick Masonry Arches |url=https://www.gobrick.com/media/file/31-brick-masonry-arches.pdf |website=Brick Industry Association |date=Januarie 1995 |page=19 |access-date=30 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Om skokke en ongelyke lasoordrag te vermy, word groter werke eenvormig laat sak met behulp van wigpare, lang saamgestelde wieë of sandkiste.{{Sfn|Baker|1889|pp=522-525, 526-527}} Onvoldoende styfheid van die formeel, voortydige stryking of boufoute kan tot versakking of plaaslike swigting lei namate die reaksies na die flanke en steunpunte verskuif.{{Sfn|Baker|1889|pp=517-518, 526-527}}

=== Gewapende beton ===
In die [[gewapende beton|gewapendebetonbou]] word die beginsel van die boog gebruik om voordeel te trek uit die beton se vermoë om drukspanning te weerstaan. Waar enige ander vorm van spanning ontstaan, soos trek- of torsiespanning, moet dit deur sorgvuldig geplaaste wapeningstawe of vesels weerstaan word.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Allen|first=Edward|title=Fundamentals of Building Construction|url=https://archive.org/details/fundamentalsbuil00alle|url-access=limited|year=2009|publisher=John Wiley &amp; Sons|location=Hoboken, NJ|isbn=978-0-470-07468-8|page=[https://archive.org/details/fundamentalsbuil00alle/page/n542 529]}}&lt;/ref&gt;

== Boustyle ==
Die soort boë (of die afwesigheid daarvan) is een van die opvallendste kenmerke van 'n boustyl. Toe Heinrich Hübsch byvoorbeeld in die 19de eeu die boustyle probeer klassifiseer het, was sy &quot;primêre elemente&quot; die dak en die steune, met as basiese tipes op die boonste vlak die lateibou (sonder boë) en die boogbou (op boë gebaseer). Sy volgende verdeling van die boogstyle het op die gebruik van ronde en spits boogvorms berus.{{Sfn|Mallgrave|1988|pp=14-15}}

== Kulturele verwysings ==
Die bestendige horisontale druk van 'n boog teen sy steunpunte het tot die gesegde &quot;die boog slaap nooit&quot; aanleiding gegee, wat aan uiteenlopende bronne toegeskryf word, van die Hindoes{{Sfn|Heyman|2015|p=1}} tot die [[Arabiere]].{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}} Dié spreuk beklemtoon dat die boog &quot;'n saad van die dood&quot; vir homself en vir die struktuur waarin hy staan dra, 'n stelling wat by die aanskoue van die Romeinse ruïnes gemaak kan word.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}} Saoud{{Sfn|Saoud|2002}} verklaar die spreekwoord aan die hand van die kettingagtige selfbalansering van die horisontale en vertikale kragte in die boog en sy &quot;universele aanpasbaarheid&quot;.{{Sfn|Royster|2021|p=62}}

== Sien ook ==
* [[Koepel]]
* [[Hangbrug]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
{{Refbegin}}
* {{Cite book |last1=Allen |first1=Edward |last2=Ochsendorf |first2=John |last3=West |first3=Mark |title=The Fabric Formwork Book |date=2016 |publisher=Routledge |isbn=9781315675022 |chapter-url=https://www.routledge.com/rsc/downloads/Chapter_3_-_Fabric_Formwork.pdf |chapter=Structural Intelligence In Flexible Materials |pages=39-47}}
* {{Cite book |last=Ambrose |first=James |title=Building Structures |url=https://archive.org/details/buildingstructur00ambr |url-access=limited |year=2012 |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Hoboken, NJ |isbn=978-0-470-54260-6}}
* {{Cite book |last=American Technical Society |title=Cyclopedia of Architecture, Carpentry and Building |publisher=American Technical Society |volume=1 |year=1908 |url=https://books.google.com/books?id=53wq6UT4hh4C&amp;pg=PA121 |access-date=14 Maart 2025}}
* {{Cite book |last=Au |first=T. |title=Elementary Structural Mechanics |publisher=Prentice-Hall |series=Prentice-Hall civil engineering and engineering mechanics series |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125543/page/n181/mode/2up |access-date=2 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last=Baker |first=Ira O. |title=A Treatise on Masonry Construction |edition=7de |location=New York |publisher=J. Wiley &amp; Sons |year=1889 |url=https://books.google.com/books?id=B69IAAAAMAAJ |access-date=30 Oktober 2025}}
* {{Cite book |last=Balchin |first=Paul N. |title=The Development of Cities in Northern and Central Italy: During the Renaissance |publisher=Routledge |date=19 Februarie 2022 |isbn=978-1-000-55078-8 |url=https://books.google.com/books?id=ecFdEAAAQBAJ&amp;pg=PA68 |access-date=14 November 2025}}
* {{Cite book |last=Beall |first=C. |title=Masonry Design and Detailing for Architects, Engineers, and Builders |publisher=McGraw-Hill |year=1987 |isbn=978-0-07-004223-0 |url=https://books.google.com/books?id=RsdRAAAAMAAJ |access-date=1 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last=Benaim |first=Robert |title=The Design of Prestressed Concrete Bridges |publisher=CRC Press |date=14 Desember 2019 |isbn=978-0-367-86572-6 |chapter=The Design and Construction of Arches |chapter-url=https://www.academia.edu/33968904 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000349/http://ebooks.narotama.ac.id/files/The%20Design%20of%20Prestressed%20Concrete%20Bridges/Chapter%2017%20The%20Design%20And%20Construction%20Of%20Arches.pdf |archive-date=2 Februarie 2017}}
* {{Cite book |last=Bond |first=Francis |title=Gothic Architecture in England: An Analysis of the Origin &amp; Development of English Church Architecture from the Norman Conquest to the Dissolution of the Monasteries |publisher=B. T. Batsford |year=1905 |url=https://books.google.com/books?id=nLxUmfJBgl4C&amp;pg=PA265 |access-date=15 Desember 2023}}
* {{Cite journal |last=Boyd |first=Thomas D. |title=The Arch and the Vault in Greek Architecture |journal=American Journal of Archaeology |volume=82 |issue=1 |year=1978 |pages=83-100 |doi=10.2307/503797 |jstor=503797 |s2cid=194040597}}
* {{Cite book |last=Bozzoni |first=C. |chapter=Arco |title=Enciclopedia dell'Arte Medievale |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1991 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last1=Bradley |first1=R.A. |last2=Gohnert |first2=M. |title=Current Perspectives and New Directions in Mechanics, Modelling and Design of Structural Systems |chapter=Parametric study of the catenary dome under gravity load |publisher=CRC Press |publication-place=London |date=2 September 2022 |isbn=978-1-003-34844-3 |doi=10.1201/9781003348443-130}}
* {{Cite book |last=Calvo-López |first=José |title=Stereotomy |chapter=Arches |publisher=Springer International Publishing |publication-place=Cham |volume=4 |date=2020 |isbn=978-3-030-43217-1 |series=Mathematics and the Built Environment |pages=265-329 |doi=10.1007/978-3-030-43218-8_6 |s2cid=241431231}}
* {{Cite book |last1=Clarke |first1=Michael |last2=Clarke |first2=Deborah |title=The Concise Oxford Dictionary of Art Terms |publisher=Oxford University Press |date=1 Januarie 2010 |isbn=978-0-19-956992-2 |doi=10.1093/acref/9780199569922.001.0001}}
* {{Cite book |last=Curl |first=James Stevens |title=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture |edition=2de |isbn=978-0-19-860678-9 |url=https://books.google.com/books?id=jIWr0IO9dYIC&amp;pg=PA37 |access-date=3 Januarie 2024 |publisher=Oxford University Press |date=2006}}
* {{Cite book |last1=Davies |first1=N. |last2=Jokiniemi |first2=E. |title=Dictionary of Architecture and Building Construction |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2008 |isbn=978-1-136-41025-3 |url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA305 |access-date=5 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last1=Davies |first1=N. |last2=Jokiniemi |first2=E. |title=Architect's Illustrated Pocket Dictionary |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2012 |isbn=978-1-136-44406-7 |url=https://books.google.com/books?id=7PXEeoS88lQC&amp;pg=PA153 |access-date=20 Februarie 2024}}
* {{Cite journal |last=DeLaine |first=Janet |title=Structural experimentation: The lintel arch, corbel and tie in western Roman architecture |journal=World Archaeology |volume=21 |issue=3 |date=1990 |issn=0043-8243 |doi=10.1080/00438243.1990.9980116 |pages=407-424 |jstor=124838}}
* {{Cite web |title=The Iron Bridge reopens to the public following £3.6 million project |publisher=English Heritage |date=7 Januarie 2019 |url=https://www.english-heritage.org.uk/about/search-news/the-iron-bridge-saved/ |access-date=22 September 2026 |ref={{SfnRef|English Heritage|2019}}}}
* {{Cite book |last=Ewert |first=C. |chapter=Arco |at=Afdeling &quot;Islam&quot; |title=Enciclopedia dell'Arte Medievale |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1991 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last=Franco |first=Fausto |chapter=Serliana |title=Enciclopedia Italiana |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1936 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/serliana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last=Galliazzo |first=Vittorio |title=I ponti romani |volume=1 |year=1995 |publisher=Edizioni Canova |location=Treviso |isbn=978-88-85066-66-3}}
* {{Cite journal |last1=González |first1=Genaro |last2=Samper |first2=Albert |last3=Herrera |first3=Blas |title=Classification by Type of the Arches in Gaudí's Palau Güell |journal=Nexus Network Journal |volume=20 |issue=1 |date=2018 |issn=1590-5896 |doi=10.1007/s00004-017-0355-7 |pages=173-186}}
* {{Cite book |editor1-last=Gorse |editor1-first=Christopher |editor2-first=David |editor2-last=Johnston |editor3-first=Martin |editor3-last=Pritchard |title=A Dictionary of Construction, Surveying and Civil Engineering |publisher=Oxford University Press |date=2020 |isbn=978-0-19-883248-5 |doi=10.1093/acref/9780198832485.001.0001}}
* {{Cite book |last=Graves |first=Margaret |title=Oxford Art Online |chapter=Arches in Islamic architecture |publisher=Oxford University Press |date=2 Julie 2009 |isbn=978-1-884446-05-4 |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t2082057}}
* {{Cite book |last=Harris |first=Cyril M. |title=Illustrated Dictionary of Historic Architecture |publisher=Courier Corporation |date=28 Februarie 2013 |isbn=978-0-486-13211-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kp_DAgAAQBAJ&amp;pg=PA217 |access-date=14 November 2025 |chapter=Florentine arch}}
* {{Cite journal |last=Heyman |first=Jacques |title=Strainer arches |journal=Construction History |publisher=The Construction History Society |volume=30 |issue=2 |year=2015 |issn=0267-7768 |jstor=44215905 |pages=1-14 |url=http://www.jstor.org/stable/44215905 |access-date=25 Januarie 2024}}
* {{Cite book |editor-last=Hourihane |editor-first=Colum |title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture |publisher=Oxford University Press |volume=1 |year=2012 |isbn=978-0-19-539536-5 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ&amp;pg=PA129 |access-date=24 Desember 2024 |chapter=Arch |pages=129-134}}
* {{Cite web |last=Hwang |first=Hak-ju |date=28 Augustus 2026 |title=홍예교 |trans-title=Arch bridge |website=Encyclopedia of Korean Culture |publisher=Academy of Korean Studies |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0064271 |language=ko}}
* {{Cite web |last=Kim |first=Seon-suk |date=7 Februarie 2023 |title=벽돌방무덤 |trans-title=Brick-chamber tombs |website=Encyclopedia of Korean Culture |publisher=Academy of Korean Studies |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0022822 |language=ko}}
* {{Cite book |last=Lyttleton |first=Margaret |chapter=Trabeated construction |publisher=Oxford University Press |date=2003 |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t085978 |title=Grove Art Online |isbn=978-1-884446-05-4}}
* {{Cite book |last=Mallgrave |first=Harry Francis |title=Modern Architecture: A Guidebook for His Students to this Field of Art |publisher=Getty Center for the History of Art and the Humanities |chapter=Introduction |series=Texts &amp; Documents |year=1988 |pages=1-54 |isbn=978-0-226-86939-1 |url=https://books.google.com/books?id=-LNDAgAAQBAJ |access-date=7 Februarie 2024}}
* {{Cite journal |last1=Mark |first1=Robert |title=Architecture and Evolution |journal=American Scientist |date=1996 |volume=84 |issue=4 |pages=383-389 |jstor=29775710 |publisher=Sigma Xi, The Scientific Research Honor Society |bibcode=1996AmSci..84..383M |url=https://www.uv.mx/personal/tcarmona/files/2010/08/Mark-1996.pdf}}
* {{Cite book |editor1-last=Rashid |editor1-first=H. |editor2-last=Petersen |editor2-first=K. |title=The Bloomsbury Handbook of Muslims and Popular Culture |publisher=Bloomsbury Publishing |series=Bloomsbury Handbooks |year=2023 |isbn=978-1-350-14541-2 |chapter=Islamic Presence in Latin American Architecture. Three Periods - Three Ways |chapter-url=https://books.google.com/books?id=tqzPEAAAQBAJ&amp;pg=PA15 |first=Fernando Luis |last=Martinez Nespral |pages=13-24 |access-date=20 Februarie 2024}}
* {{Cite book |last1=Nicolosi |first1=Giuseppe |last2=Niccoli |first2=Raffaello |last3=Cultrera |first3=Giuseppe |chapter=Arco |title=Enciclopedia Italiana |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1929 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last=O'Connor |first=Colin |title=Roman Bridges |publisher=Cambridge University Press |year=1993 |isbn=978-0-521-39326-3}}
* {{Cite journal |last=Osserman |first=Robert |title=Mathematics of the Gateway Arch |url=https://www.ams.org/notices/201002/rtx100200220p.pdf |date=Februarie 2010 |journal=Notices of the American Mathematical Society |issn=0002-9920 |volume=57 |issue=2 |pages=220-229}}
* {{Cite book |last1=Punmia |first1=B.C. |last2=Jain |first2=Ashok Kumar |last3=Jain |first3=Arun Kumar |title=Building Construction |publisher=Laxmi Publications |year=2005 |isbn=978-81-7008-053-4 |url=https://books.google.com/books?id=_kAvTMzKGhAC&amp;pg=PA425 |access-date=23 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last1=Quirarte |first1=Jacinto |title=Latin American Art and Music: A Handbook for Teaching |date=1989 |publisher=Texas Univ., Austin. Inst. of Latin American Studies |location=Austin, TX |isbn=0-86728-012-3 |pages=27- |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED342705.pdf |chapter=The Art and Architecture of Mesoamerica: An Overview}}
* {{Cite journal |last=Rasch |first=Jürgen |year=1985 |title=Die Kuppel in der römischen Architektur. Entwicklung, Formgebung, Konstruktion |journal=Architectura |volume=15 |pages=117-139}}
* {{Cite book |last=Royster |first=Paula D. |title=Decolonizing Arts-Based Methodologies: Researching the African Diaspora |publisher=Brill |date=1 Januarie 2021 |isbn=978-90-04-44612-0 |doi=10.1163/9789004446120_004}}
* {{Cite web |last=Saoud |first=Rabah |title=The Arch That Never Sleeps |website=Muslim Heritage |date=17 Januarie 2002 |url=https://www.muslimheritage.com/uploads/ACF4FB.pdf |access-date=25 Januarie 2024}}
* {{Cite book |title=Structures and Architecture |chapter=Three–hinged structures in a historical perspective |publisher=CRC Press |first=L. |last=Slivnik |date=27 Junie 2013 |pages=1129-1136 |isbn=978-0-429-15935-0 |doi=10.1201/b15267-153 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=in3OBQAAQBAJ&amp;pg=PA1089}}
* {{Cite book |last1=Sturgis |first1=Russell |last2=Davis |first2=Francis A. |title=Sturgis' Illustrated Dictionary of Architecture and Building: An Unabridged Reprint of the 1901-2 Edition |publisher=Dover Publications |series=Dover Architecture |year=2013 |isbn=978-0-486-14840-3 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=j9wAW2YleywC&amp;pg=PA116 |access-date=15 Desember 2023 |chapter=Triangular Arch}}
* {{Cite web |title=Arco |website=Enciclopedia on line |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco/ |language=it |access-date=22 September 2026 |ref={{SfnRef|Treccani}}}}
* {{Cite journal |last=Warren |first=John |title=Creswell's Use of the Theory of Dating by the Acuteness of the Pointed Arches in Early Muslim Architecture |journal=Muqarnas |volume=8 |date=1991 |pages=59-65 |doi=10.2307/1523154 |jstor=1523154 |url=https://www.archnet.org/publications/4180 |access-date=7 Augustus 2025}}
* {{Cite book |last=Wilkins |first=H.S.C. |title=A treatise on mountain roads, live loads, and bridges |publisher=E. &amp; F.N. Spon |year=1879 |url=https://books.google.com/books?id=f9DNAAAAMAAJ&amp;pg=PA291 |access-date=16 Desember 2023}}
* {{Cite book |last1=Woodman |first1=Francis |last2=Bloom |first2=Jonathan M. |title=Oxford Art Online |chapter=Arch |publisher=Oxford University Press |date=2003 |isbn=978-1-884446-05-4 |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t003657}}
* {{Cite web |last=Yun |first=Yong-hyeon |date=7 April 2014 |title=뛰어난 조형미와 구조 안정성의 으뜸 ‘홍예(虹霓)’ |trans-title=The arch: outstanding aesthetic form and structural stability |url=https://www.kh.or.kr/brd/board/741/L/menu/740?bbIdx=101085&amp;brdType=R |publisher=Korea Cultural Heritage Foundation |language=ko}}
{{Refeindig}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie|Arches}}
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/physics/arch-physics.html Physics of Stone Arches] deur ''Nova'': 'n model om 'n boog te bou sonder dat dit inval
* [https://web.mit.edu/masonry/interactiveThrust/index.html InteractiveTHRUST]: interaktiewe toepassings en tutoriale
* [https://dx.doi.org/10.4995/vlc.2015.3598 Artikel oor die drieskarnierboog van die Galerie des Machines van 1889] deur Javier Estévez Cimadevila en Isaac López César

{{Kerkargitektuur}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Boukunde]]
[[Kategorie:Kerkargitektuur]]</text>
      <sha1>1zdwubguy1vh29824t6p5x3j24m8r99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362141</id>
      <parentid>3362014</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93551" sha1="bem1eokh7xzv3wgany51jvvocaej1hh" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Geboë struktuur wat 'n ruimte oorspan en 'n las kan dra}}
[[Lêer:Valvbåge.png|duimnael|'n Geboude boog]]

'n '''Boog''' is in die boukunde 'n geboë vertikale struktuur wat 'n oop ruimte daaronder oorspan.{{Sfn|Gorse|Johnston|Pritchard|2020|loc=arch}} Boë kan die las bo hulle dra of 'n suiwer dekoratiewe rol speel. As dekoratiewe element dateer die boog uit die 4de millennium v.C., maar dragende boë het eers algemeen geword nadat die [[Antieke Rome|Romeine]] dit in die 4de eeu v.C. oorgeneem het.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=History}} In die boukuns word die boog baie gebruik omdat dit van nature 'n sterk [[konstruksie]] vorm. In die verlede was 'n boogkonstruksie dikwels die enigste manier om groot ruimtes te oorspan en vervolgens weer daaroor te bou; sonder die [[uitvinding]] van die boog as draagkonstruksie sou baie van die enorme geboue uit die outyd, soos die [[katedraal|katedrale]], nie moontlik gewees het nie.

Boogagtige strukture kan ook horisontaal lê, soos 'n boogdam wat 'n horisontale hidrostatiese druklas weerstaan.{{Sfn|Gorse|Johnston|Pritchard|2020|loc=arch dam}} Boë dien gewoonlik as steun vir baie soorte gewelwe; die tonnelgewelf is in wese 'n deurlopende boog.{{Sfn|Clarke|Clarke|2010|loc=vault}} 'n Uitgebreide gebruik van boë en gewelwe kenmerk die '''boogbou''', teenoor die '''lateibou''', waarin pale en balke oorheers, soos in die boukuns van die antieke Griekeland, China en Japan en in die moderne staalraamtegniek.{{Sfn|Lyttleton|2003}}

'n Alternatief vir 'n boog is dus die [[latei]], 'n ingemesselde draagsteen of draagbalk. Veral in messelwerk het die boog egter verskeie voordele bo die latei: met dieselfde hoeveelheid materiaal kan 'n boog 'n groter spanwydte hê, meer gewig dra en uit kleiner en dus hanteerbaarder stukke gebou word.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{Britannica|32510}}&lt;/ref&gt; Die boog se rol in die bou het in die middel van die 19de eeu met die invoering van smeeyster, en later [[staal]], afgeneem, omdat die hoë treksterkte van dié materiale lang lateie moontlik gemaak het. Sedert die uitvinding van gewapende en voorafgespanne [[beton]] het staal- en betonrame die boog as dra-element in geboue grootliks vervang, al word boë steeds in brûe gebruik.

== Basiese begrippe ==
=== Terminologie ===
'n '''Egte boog''' is 'n dragende boog waarvan die dele onder druk werk.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003}} Die term '''valse boog''' het verskeie betekenisse. Dit dui gewoonlik 'n boog aan wat geen strukturele doel het nie, soos die prosceniumboog wat in [[teater]]s die opvoering vir die gehoor omraam, maar word ook vir kraagboë en driehoekboë gebruik, wat nie op druk berus nie.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=False}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Triangular}}

[[Lêer:Arch illustration.svg|duimnael|upright=1|Die dele van 'n gemesselde boog]]
'n Tipiese egte gemesselde boog bestaan uit die volgende dele:{{Sfn|Boyd|1978|p=90}}{{Sfn|Wilkins|1879|pp=291-293}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Structure}}
# Die '''sluitsteen''', die boonste blok van die boog. Die gedeelte van die boog rondom die sluitsteen (die sluitsteen inkluis), sonder 'n presies afgebakende grens, heet die '''kruin'''.
# Die '''boogsteen''' of wigsteen ('n wigvormige boublok). 'n '''Saamgestelde boog''' bestaan uit verskeie konsentriese lae boogstene. Die '''rollaagboog''' is 'n besondere geval van die saamgestelde boog,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=rowlock arch |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/rowlock%20arch}}&lt;/ref&gt; waar die boogsteenvlakke deur die koppe van bakstene gevorm word.{{Sfn|American Technical Society|1908|p=111}}
# Die '''ekstrados''' (buitewelf), die buitenste oppervlak van die boog.
# Die '''impost''', 'n blok aan die voet van die boog (die boogsteen net bo die impost is die '''aansetsteen'''). Die '''aansetlyn''' is waar die boog begin buig; dit hoef nie met die bokant van die impost of kapiteel saam te val nie.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}} Die gedeelte van die boog tussen die aansetlyn en die kruin (rondom die hoek van 45°{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Haunch}}) heet die '''flank'''. Op 'n suil kan 'n boog op die abakus rus; 'n '''dosseret''' bied 'n alternatief in die vorm van 'n diep reghoekige impost bo die kapiteel.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Dosseret}} Dosserette was algemeen in die laat-antieke, vroeg-Christelike en [[Bisantynse argitektuur|Bisantynse boukuns]].{{Sfn|Hourihane|2012|pp=129-130}}
# Die '''intrados''' (binnewelf), die onderkant van die boog, ook die ''soffiet'' genoem.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003}}
# Die '''pylhoogte''', die hoogte van die boog, gemeet van die aansetlyn tot die kruin.
# Die '''spanwydte''' (die vrye oorspanning).
# Die '''steunpunt''' (by 'n brug die landhoof).{{Sfn|Beall|1987|p=301}} Die rofweg driehoekige deel van die muur tussen die ekstrados en die horisontale geleding daarbo heet die '''boogveld''' (''spandrel'').{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Intrados}}

Die '''dikte''' van 'n boog word tussen die intrados en die ekstrados gemeet en kan langs die kromme wissel. Die pylhoogte gedeel deur die spanwydte gee die '''pyl-spanwydte-verhouding'''.{{Sfn|Treccani|loc=Architettura}}

Elke helfte (links of regs) van 'n boog heet 'n ''boogbeen''; die algehele lyn van 'n boog is die ''arkatuur''{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Arc}} (dié term word ook vir 'n arkade gebruik).&lt;ref&gt;{{Cite web |title=arcature |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/arcature}}&lt;/ref&gt; Die '''argivolt''' is die blootgestelde (voorwaartse) deel van die boog, wat soms versier is (die term word af en toe ook vir die intrados gebruik).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Archivolt}} As die sye van die boogstene nie reguit is nie, maar hoeke en krommes het sodat die stene ineengryp, heet die boog '''vertand'''.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Joggled}} Afwisselende kleure klip kan die ineengrypende patroon beklemtoon. Vertande boë is algemeen in die Islamitiese boukuns, onder meer by die Bab al-Nasr in [[Kaïro]] (1087).{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}}

=== Boogwerking ===
[[Lêer:Arch action English.png|duimnael|Die werking van 'n boog (A) vergeleke met 'n balk (B)]]
'n Egte boog los danksy sy pylhoogte die vertikale laste in horisontale en vertikale reaksies by die eindpunte op, die sogenaamde '''boogwerking'''. Die vertikale las veroorsaak 'n positiewe buigmoment in die boog, terwyl die binnewaarts gerigte horisontale reaksie van die boogveld of steunpunt 'n teenwerkende negatiewe moment lewer. Gevolglik is die buigmoment in enige deel van die boog veel kleiner as in 'n balk met dieselfde las en spanwydte.{{Sfn|Au|1960|p=169}} Die diagram toon die verskil tussen 'n belaste boog en 'n balk: die dele van die boog is hoofsaaklik aan druk onderhewig (A), terwyl daar in die balk 'n buigmoment is, met druk aan die bokant en trek aan die onderkant (B).

Toe boë nog uit gemesselde stukke gebou is, het die horisontale kragte by die eindpunte van 'n boog (die sogenaamde '''spatkrag'''{{Sfn|Calvo-López|2020|p=8}}) swaar steunpunte soos dié van die Romeinse triomfboog vereis. Die ander manier om die kragte teen te werk en dus dunner steune moontlik te maak, was om teenboë te gebruik, soos in 'n arkade, waar die horisontale spatkrag van elke boog deur sy bure gebalanseer word en net die eindboë geskraag hoef te word. Met nuwe boumateriale (staal, beton, saamgestelde hout) het nie net die boë self ligter geword nie, maar kan die horisontale spatkrag verder verlig word deur 'n trekstang wat die eindpunte van die boog verbind (die trekbandboog).&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

=== Funikulêre vorms ===
Wanneer 'n mens dit beoordeel na die hoeveelheid materiaal wat nodig is om 'n gegewe las te dra, is die beste soliede strukture dié wat net druk ondervind; by buigsame materiale geld dieselfde vir ontwerpe wat net trek ondervind. Daar is 'n fundamentele simmetrie in die natuur tussen soliede drukstrukture en buigsame trekstrukture, wat [[Robert Hooke]] in 1676 opgemerk het: &quot;Soos die buigsame lyn hang, so sal die starre boog omgekeerd staan.&quot; Die studie (en die terminologie) van boogvorms is dus onlosmaaklik aan die studie van hangende kettings verbind, en die ooreenstemmende krommes of veelhoeke heet ''funikulêr''. Net soos die vorm van 'n hangende ketting na gelang van die gewigte daaraan wissel, hang die vorm van 'n ideale boog (een wat net druk ondervind) van die verspreiding van die las af.{{Sfn|Allen|Ochsendorf|West|2016|p=40}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Analogy between an arch and a hanging chain and comparison to the dome of St Peter's Cathedral in Rome.png|Die analogie tussen 'n boog en 'n hangende ketting, vergeleke met die koepel van die Sint Pietersbasiliek in [[Rome]] (Giovanni Poleni, 1748)
Lêer:Maqueta funicular.jpg|'n Ingewikkelde funikulêre model (die kerk van die Colònia Güell deur [[Antoni Gaudí|Gaudí]], 19de eeu)
&lt;/gallery&gt;

[[Lêer:Pressure polygon.png|duimnael|Boogdiagram met drukveelhoeke. 'n Gebrek by die gedeelte R-S van die intrados maak die boog vatbaar vir 'n ekstra krag langs die lyn M-N, waar die veelhoekkromme buite die omhulsel van die boog gedruk kan word en 'n ineenstorting kan veroorsaak]]
By die bou van gemesselde boë in die nie baie hoë geboue van die verlede was die praktiese aanname dat die klippe feitlik onbeperkte druk kan weerstaan (tot 100&amp;nbsp;N per mm²), terwyl die treksterkte baie laag was, selfs met mortel tussen die klippe, en effektief as nul aangeneem kon word. Onder dié aannames word die berekeninge vir die boogontwerp baie vereenvoudig: óf 'n verkleinde model kan gebou en getoets word, óf 'n funikulêre kromme (drukveelhoek) kan bereken of gemodelleer word, en solank dié kromme binne die grense van die boogstene bly, sal die konstruksie volgens die sogenaamde &quot;veiligheidstelling&quot; stabiel wees.{{Sfn|Calvo-López|2020|pp=8-9}}

Vroeë studies van die boog se spatkrag sluit Philippe de La Hire se werk van 1712 en [[Charles Coulomb|Charles-Augustin de Coulomb]] se behandeling van gly en rotasie tussen boogstene van 1773 in. Édouard Méry het in 1828 'n grafiese metode ontwikkel om die druklyn te bepaal en dit in 1840 gepubliseer.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929|loc=La tecnica dell'arco}}

== Klassifikasie ==
Boë kan op verskeie maniere geklassifiseer word:{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}}
# volgens die meetkundige vorm van die intrados (byvoorbeeld halfrond, driehoekig, ensovoorts);{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}}{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}
# by boë met 'n ronde intrados, volgens die aantal sirkelsegmente waaruit die boog bestaan. Die rondboog het byvoorbeeld een middelpunt en die spitsboog twee.{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}} Die '''meetkundige middelpunt''' van 'n segment is die punt van waar sy sirkelkromme in aansig getrek word;{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}}
# volgens die materiaal (klip, baksteen, beton, staal) en die boumetode.{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|p=425}} Die wigvormige boogstene van 'n baksteenboog kan byvoorbeeld uit gewone bakstene gekap of in die wigvorm vervaardig word;{{Sfn|Punmia|Jain|Jain|2005|pp=431-432}}
# struktureel, volgens die aantal '''skarniere''' (beweegbare verbindings) tussen die vaste dele. Die boogstene van 'n klipboog behoort byvoorbeeld nie te beweeg nie, en daarom het dié boë gewoonlik geen skarniere nie (hulle is &quot;ingeklem&quot;). Deur in 'n groot struktuur 'n mate van beweging toe te laat, kan spannings (byvoorbeeld weens termiese uitsetting) verlig word, en daarom word baie boogbrugspanne sedert die middel van die 19de eeu met drie skarniere gebou (een by elke steunpunt en een by die kruin).{{Sfn|Slivnik|2013|p=1089}}

== Rangskikkings ==
'n Reeks boë kan saamgegroepeer word om 'n '''arkade''' te vorm. Die Romeine het dié vorm vervolmaak, soos die boogstrukture van die Pont du Gard byvoorbeeld toon.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} In die binneruim van [[hallekerk]]e is arkades van '''skeiboë''' gebruik om die [[Skip (argitektuur)|skip]] van 'n kerk van die sybeuk te skei,&lt;ref&gt;Günther Wasmuth (red.): ''Wasmuths Lexikon der Baukunst'', deel 4: ''P - Zyp''. Wasmuth, Berlyn 1932, bl. 293.&lt;/ref&gt; of twee aangrensende sybeuke van mekaar.&lt;ref&gt;Wilfried Koch: ''Baustilkunde - Europäische Baukunst von der Antike bis zur Gegenwart''. Sonderausgabe, Orbis Verlag, München 1988, {{ISBN|3-572-05927-5}}, bl. 447.&lt;/ref&gt;

'''Dubbelboë''', met twee boë bo-op mekaar, is soms in die Islamitiese boukuns gebruik, meestal vir dekoratiewe doeleindes.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Two-tiered}}

Boë kan met lateie in 'n '''serliana''' gekombineer word, waar die middelste opening 'n boog het en die openinge weerskante 'n horisontale bokant. Herhaalde serlianas vorm die [[loggia]]s van [[Andrea Palladio]] se Basilica Palladiana in [[Vicenza]].{{Sfn|Franco|1936}}

Die opening van 'n boog kan gevul word, wat 'n '''blinde boog''' skep. Blinde boë is dikwels dekoratief en is wyd in die vroeg-Christelike, [[Romaanse kuns|Romaanse]] en Islamitiese boukuns gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Blind}} Die ruimte onder die kop van 'n blinde boog is sy '''lunet'''.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}} 'n '''Omvattende boog''' vorm 'n buitenste raam om een of meer kleiner boë; die binne- en buiteprofiele hoef nie ooreen te stem nie.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Containing}} Die galerye van die abdy van [[Jumièges]] en die katedraal van [[Amiens]] illustreer dié rangskikking, wat wyd in Romaanse en [[Gotiese argitektuur|Gotiese]] kerke gebruik is.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}}

Verskeie boë kan met 'n verskuiwing oormekaar gelê word, wat 'n '''vervlegte''' reeks boë skep wat gewoonlik (met 'n paar uitsonderings) blind en dekoratief is. Vervlegte arkades was in die Romaanse en Gotiese boukuns gewild.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Interlace}} Die vervlegte motief het ook voor-Islamitiese voorgangers in Romeinse mosaïeke en in die gebeeldhoude versiering van vroeg-Christelike kerke in [[Sirië]].{{Sfn|Ewert|1991|loc=Islam}} 'n Buitemuur kan aan die kant wat na binne kyk 'n '''agterboog''' om 'n opening hê.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Rear-arch [rere-arch]}} In 'n deuropening kan dié boog ook die houtdeur in posisie hou.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Pont du Gard - panoramio (11).jpg|Arkades van die Pont du Gard (Romeins)
Lêer:REI St Zeno 23.jpg|Skeiboë in die St. Zeno-kerk in Bad Reichenhall
Lêer:ES Cordoba 1104 (150) (17245613545).jpg|Dubbelboë in die Groot Moskee van Córdoba (Islamities)
Lêer:Blind venetian arch, Chapel Milton Viaduct.jpg|'n Groot blinde boog wat drie kleiner blinde boë omvat
Lêer:Castle Acre Priory 05.jpg|Vervlegte arkade van blinde boë by Castle Acre (Romaans)
Lêer:LangfordOxon StMatthew ChancelWindow.JPG|Agterboog om drie vensterligte in die St. Matthew-kerk, Langford
&lt;/gallery&gt;

=== Strukturele boë ===
'''Ontlastingsboë''' dra laste bo 'n opening of 'n dunner muurgedeelte. Hulle kan groot vensters en poorte moontlik maak of laste na sterker dele van 'n gebou lei, soos in die Romeinse [[Panteon in Rome|Pantheon]].{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Containing}} Hulle was algemeen in die Romeinse baksteenbou en in die Ottoonse en Romaanse boukuns, en kom ook in Islamitiese geboue voor.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

'''Gordelboë''' (dwarsboë) kruis 'n binneruim reghoekig op die symure, verdeel dit in travees en dra gewelwe. Hulle was van die Karolingiese tydperk af algemeen in die Westerse boukuns.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Transverse}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}} 'n '''Diafragmaboog''' kruis ook die binneruim, maar dra 'n blootgestelde muurgedeelte bo hom.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Diaphragm}} Die muur en boog kan 'n hoë dak of gewelf op 'n tussenpunt ondersteun. Hulle kan ook die dak in dele verdeel of die symure skraag. Voorbeelde kom in Islamitiese geboue sowel as in Karolingiese, Ottoonse en Romaanse werk voor.{{Sfn|Hourihane|2012|pp=130, 132}}

'n '''Stutboog''' keer dat 'n muur of gemesselde pyler na binne beweeg deur dit teen 'n ander te skraag. Sulke boë was dikwels deel van Middeleeuse herstelwerk: die katedrale van Wells ({{Circa|1340}}) en [[Canterbury]] (1495) het dekoratiewe voorbeelde wat dié strukturele rol vervul. Dié skraging het dit ook moontlik gemaak om in die Groot Moskee van Córdoba hoër steune te gebruik.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}} Stutboë kan '''omgekeer''' (onderstebo) wees en steeds struktureel bly.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Inverted}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Strainer}} Wanneer hulle oor spoorweginsnydings gebruik word om te keer dat die wande inval, word stutboë soms '''sweefboë''' genoem.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rare Victorian Railway Arches Saved |url=https://historicengland.org.uk/whats-new/news/rare-victorian-railway-arches-saved/ |website=historicengland.org.uk |publisher=Historic England |access-date=21 April 2024 |language=en |date=18 Augustus 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Historic England |title=Series of 16 strainer arches in railway cutting at SD 581 192 (1072648) |url=https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1072648 |website=National Heritage List for England |access-date=21 April 2024}}&lt;/ref&gt; 'n '''Teenboog''' word langs 'n ander boog gebou om sy horisontale werking teen te werk of hom te stabiliseer, byvoorbeeld by die bou van 'n lugboog.{{Sfn|Curl|2006|loc=counter-arch|p=207}}

In fondamente en aan die voet van tonnelbekledings kan omgekeerde boë opwaartse druk van die grond weerstaan.{{Sfn|Treccani|loc=Architettura, &quot;A. rovescio&quot;}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Back of the Pantheon, Walking Tour, Rome (45506980035).jpg|Blinde ontlastingsboë van baksteen aan die Romeinse Pantheon
Lêer:Kaiserdom Speyer Germany - panoramio (1).jpg|Gordelboë in die Dom van [[Speyer]]
Lêer:Firenze kosciol San Miniato 4.jpg|Diafragmaboog in San Miniato al Monte
Lêer:Wells Cathedral (St. Andrew) (17087358042).jpg|Die &quot;skêr&quot;-stutboë in die katedraal van Wells sluit 'n omgekeerde boog in
&lt;/gallery&gt;

== Vorms ==
Die groot verskeidenheid boogvorms kan grootliks in drie breë kategorieë verdeel word: rond, spits en parabolies.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Treledsbåge.png|drieskarnierboog
Lêer:Rundbåge.png|ronde boog
Lêer:Segmentbåge.png|segmentboog
Lêer:Stigande båge.png|gestelte boog
Lêer:Lansettbåge.png|lansetboog
Lêer:Spetsbåge.png|spitsboog
Lêer:Skulderbåge.png|skouerboog
Lêer:Trepassbåge.png|driepasboog
Lêer:Hästskobåge.png|hoefysterboog
Lêer:Korgbåge.png|korfboog
Lêer:Ellipsbåge.png|elipsboog
Lêer:Draperibåge.png|gordynboog
Lêer:Kölbåge.png|kielboog
Lêer:Karnisbåge.png|akkoladeboog
Lêer:Tudorbåge.png|tudorboog
Lêer:Parabelbåge.png|paraboolboog
&lt;/gallery&gt;

=== Ronde boë ===
Die &quot;ronde&quot; of halfsirkelvormige boog (die '''rondboog''') is algemeen vir antieke boë van swaar messelwerk gebruik,{{Sfn|Ambrose|2012|p=32}} en die Romeinse bouers het sedert die 4de eeu v.C. sterk daarop gesteun; Romeinse boë was dus gewoonlik sirkelvormig. Dit word as die algemeenste boogvorm beskou{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Round}} en is kenmerkend van die Romeinse, Romaanse en [[Renaissance-argitektuur|Renaissance]]-boukuns.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}} In Europa word dié soort boë behalwe in kerke ook dikwels in brûe aangetref.

Die '''segmentboog''', met 'n ronde vorm wat minder as 'n halfsirkel is, is baie oud (weergawes is omstreeks 2100 v.C. by Beni Hasan in [[Antieke Egipte]] uit die rots gekap). Sedertdien is dit af en toe in Griekse tempels gebruik,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Segmental}} in die Romeinse woningbou,{{Sfn|DeLaine|1990|p=417}} en in die Islamitiese boukuns, en dit het tydens die Renaissance as vensterfronton gewild geraak.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Segmental}}

'n '''Korfboog''', ook ''gedrukte boog'' of ''driesentrumboog'', bestaan uit segmente van drie sirkels met drie verskillende middelpunte (soms word vyf of sewe segmente gebruik, sodat dit ook 'n ''vyfsentrumboog'' ensovoorts kan wees). Dit is in die Laatgotiek en die [[Barok]]boukuns gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Basket}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Depressed}}

'n '''Hoefysterboog''' (ook ''sleutelgatboog'') het 'n profiel wat verder as 'n halfsirkel strek en kan 'n ronde of spits top hê. Dit is algemeen in die Islamitiese boukuns, en in streke met Islamitiese invloed, onder meer [[Spanje]], Suid-Frankryk en [[Italië]], kom dit ook in Christelike geboue voor. Die spits variant was van omstreeks 1000 tot 1250 veral in [[Afghanistan]] algemeen.{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}} Hoefysterprofiele is af en toe vir Gotiese gewelfribbe gebruik en het in die tussenoorlogse jare vir die voordeure van Engelse huise gewild geraak.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Horseshoe}}

In 'n '''Florentynse boog''', ook ''Venesiaanse'' of ''Italiaanse boog'', word die afstand tussen die intrados en die ekstrados nader aan die top groter. Dit kan 'n ronde intrados met 'n spits ekstrados kombineer.{{Sfn|Davies|Jokiniemi|2012|p=198}}{{Sfn|Harris|2013|p=217}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:InsideGWWatchtower.jpg|Rondboë van baksteen en klipblokke in die [[Groot Muur van China]]
Lêer:Puente de Alconétar, Cáceres Province, Spain. Pic 03.JPG|Segmentboog van die Alconétar-brug
Lêer:Fichtelnaab Bahnstrecke Regensburg–Oberkotzau bei Pappenfabrik.jpg|Brug met 'n korfboog
Lêer:Great Mosque of Cordoba, mihrab area, 10th century (7) (29211135964).jpg|Hoefysterboog in die Groot Moskee van Córdoba
&lt;/gallery&gt;

=== Spitsboë ===
[[Lêer:Spitzbogen.png|duimnael|upright=1.5|Spitsboë: 1 gelyksydig met driepasversiering, 2 stomp, 3 lanset, 4 akkolade, 5 viersentrum, 6 gordyn (ingeboë), 7 spits hoefyster]]
'n '''Spitsboog''' bestaan uit twee ('n &quot;tweesentrumboog&quot;{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Two-centred}}) of meer sirkelsegmente wat bo in 'n punt uitloop. Vroeë voorbeelde kom by Qasr Ibn Wardan in Sirië (561-564 n.C.) voor, en die vorm het daarna wyd in die Islamitiese boukuns versprei.{{Sfn|Hourihane|2012|pp=131-132}} Dit is in die tweede helfte van die 11de eeu in Wes-Europa gebruik, onder meer by Monte Cassino en die abdy van Cluny,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Pointed}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}} en het later 'n kenmerk van die [[Gotiese argitektuur]] geword, wat dikwels van spitsboë gebruik maak.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Crossley|first=Paul|title=Gothic Architecture|year=2000|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=978-0-300-08799-4|page=58|url=https://books.google.com/books?id=LBZ6781vvOwC&amp;q=gothic+architecture}}&lt;/ref&gt;

Die voordele van 'n spitsboog bo 'n rondboog is 'n buigsame verhouding tussen spanwydte en pylhoogte{{Sfn|Bond|1905|p=265}} en 'n kleiner horisontale reaksie by die voet. Dié vernuwing het hoër en digter geplaaste openinge moontlik gemaak, wat tipies van die Gotiese boukuns is.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Hadrovic|first=Ahmet|title=Structural Systems in Architecture|year=2009|publisher=On Demand Publishing|isbn=978-1-4392-5944-3|page=289}}&lt;/ref&gt;

Die '''gelyksydige spitsboog''' is die algemeenste vorm van die spitsboog: die middelpunte van die twee sirkels wat die intrados vorm, val met die aansetpunte van die teenoorstaande segment saam. Saam met die toppunt vorm hulle 'n gelyksydige driehoek, vandaar die naam.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Equilateral}} As die middelpunte van die sirkels verder uitmekaar lê, word die boog 'n nouer en skerper '''lansetboog''', wat in die vroeë Gotiek in [[Frankryk]] (die abdy van Saint-Denis) verskyn het en in die laat 12de en vroeë 13de eeu in [[Engeland]] ([[Salisbury-katedraal]]) prominent geword het.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Lancet}} As die middelpunte nader aan mekaar lê, is die resultaat 'n wyer '''stomp spitsboog'''.

Die intrados van die '''veelpasboog''' (ook ''veellobbige boog'' of ''geskulpte boog'') bestaan uit verskeie onafhanklike sirkelsegmente in 'n geskulpte rangskikking. Dié hoofsaaklik dekoratiewe boë is algemeen in die Islamitiese boukuns en die Noord-Europese Laatgotiek, en kom ook in die Romaanse boukuns voor.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Cusped}} 'n Soortgelyke '''driepasboog''' het net drie segmente en soms 'n ronde eerder as 'n spits top. Dit is algemeen in die Islamitiese boukuns en in Romaanse geboue wat daardeur beïnvloed is, en het later in die dekoratiewe motiewe van die Laatgotiese ontwerpe van Noord-Europa gewild geraak.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Trefoil}}

Elke boogbeen van 'n '''akkoladeboog''' (eselsrug) bestaan uit minstens twee sirkelsegmente (altesaam dus minstens vier), waarby die middelpunt van die boonste sirkel buite die ekstrados lê. Die Engelse Decorated-styl, die Franse Flamboyant, die Venesiaanse en ander Laatgotiese style het die akkoladeboog dikwels gebruik. Die vroegste Europese voorbeelde is die wesfront van die San Marco-basiliek in [[Venesië]] (omstreeks 1250) en die Eleanorkruise in Engeland (van 1291).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ogee}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}} Die akkoladeboog staan ook as ''omgekeerde-kromme-boog'' bekend en word af en toe 'n ''omgekeerde boog'' genoem.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Inverted}} 'n '''Knikkende akkoladeboog''' het 'n toppunt wat vorentoe uit die muur steek. In Engeland, waar dit in die vroeë 14de eeu wyd gebruik is, het dit gewoonlik geen strukturele doel gedien nie. Voorbeelde sluit die doksaal van Southwell Minster{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Nodding}} en die Mariakapel van die katedraal van Ely in.{{Sfn|Hourihane|2012|p=131}}

Elke boogbeen van 'n '''viersentrumboog''' bestaan uit twee sirkelsegmente met verskillende middelpunte; gewoonlik is die radius naaste aan die aansetpunt kleiner, met 'n sterker kromming. Dit is algemeen in die Islamitiese boukuns (die ''Persiese boog'') en, met die boonste deel byna tot reguit lyne afgeplat (die '''tudorboog'''{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Tudor}}), in die Engelse Perpendicular-Gotiek.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Four-centred}} 'n '''Kielboog''' is 'n variant van die viersentrumboog met byna reguit flanke, wat aan die deursnee van 'n omgekeerde skip herinner. Dit is in die Islamitiese boukuns gewild, maar word ook in Europa aangetref. Daar het dit soms 'n klein akkolade-element bo,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Keel}} sodat dit soms as 'n variant van die akkoladeboog beskou word.{{Sfn|Curl|2006|loc=ogee arch|p=37}}

Die '''gordynboog''' (ook ''ingeboë boog'', en net soos die kielboog gewoonlik dekoratief{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}) gebruik twee (of meer) hangende krommes wat by die toppunt bymekaarkom. Dit is hoofsaaklik in [[Sakse]] as omlysting van vensters en deure in Laatgotiese en vroeë Renaissance-geboue (laat 15de tot vroeë 16de eeu) gebruik en word met Arnold von Westfalen verbind.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Curtain}} Wanneer die intrados verskeie konkawe segmente het, heet die boog ook 'n ''gedrapeerde boog'' of ''tentboog''.{{Sfn|Davies|Jokiniemi|2012|p=153}} 'n Soortgelyke boog wat 'n mengsel van geboë en reguit segmente gebruik{{Sfn|Martinez Nespral|2023|p=15}} of skerp draaie tussen die segmente toon,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}} is 'n '''gemengdelynboog'''. In die Moorse boukuns het die gemengdelynboog tot 'n sierlike '''lambrekynboog''' ontwikkel,&lt;ref&gt;{{Cite book |first1=Marianne |last1=Barrucand |first2=Achim |last2=Bednorz |title=Architecture maure en Andalousie |publisher=PML Éditions |date=1995 |page=162 |language=fr}}&lt;/ref&gt; ook as ''muqarnas-boog'' bekend.

&lt;gallery&gt;
Lêer:Flickr - Gaspa - Cairo, Moschea di Ibn-Tulun (24).jpg|Spitsboë van die Ibn Tulun-moskee (9de eeu n.C.)
Lêer:20191203 Diwan-i-Khas, Red Fort, Delhi 0507 6368 DxO.jpg|Veelpasboog in die Diwan-i-Khas van die Rooi Fort, [[Delhi]]
Lêer:Normandie Calvados Bayeux4 tango7174.jpg|Driepasboog in die katedraal van Bayeux
Lêer:N2 layer marney3.jpg|Tudorboog by Layer Marney Tower
Lêer:A 14th century lady - geograph.org.uk - 1341596.jpg|Akkoladeboog in die St. Mary the Virgin-kerk, Silchester
Lêer:Nodding ogee niche.jpg|Knikkende akkoladenis in die St. Peter-kerk, Walpole St Peter
Lêer:Keel arches.jpg|Kielboë by die Palazzo Guadagni
Lêer:Schloss Hartenfels, Torgau 2H1A5753WI.jpg|Gordynboë oor vensters van die kasteel Hartenfels
Lêer:Draped arch.png|'n Gedrapeerde boog by die regeringspaleis van [[Tlaxcala]] (1545)
Lêer:Salamanca Escuelas Menores 494.jpg|Gemengdelynboë by die Escuelas Menores in [[Salamanca]]
Lêer:Lambrequin arch.jpg|Lambrekynboog in die Bahia-paleis in [[Marokko]]
&lt;/gallery&gt;

=== Paraboliese boë ===
Die gewildheid van boë met sirkelsegmente berus op die eenvoud van hul uitlê en bou,{{Sfn|Mark|1996|p=387}} nie op hul strukturele eienskappe nie. Argitekte het dus histories ook 'n verskeidenheid ander krommes in hul ontwerpe gebruik: elliptiese krommes, hiperboliese cosinuskrommes (waaronder die [[kettinglyn]]) en paraboliese krommes. Daar is twee redes vir die keuse van dié krommes:{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=185}}
# hulle is voor die bou nog betreklik maklik met gewone gereedskap uit te lê;
# na gelang van die situasie kan hulle beter strukturele eienskappe en/of 'n beter voorkoms hê.
Die hiperboliese kromme is nie maklik om uit te lê nie, maar daar is bekende gevalle waar dit gebruik is.{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=185}} Die nie-sirkelvormige krommes lyk eenders en stem by plat profiele ooreen, sodat 'n kettinglyn dikwels verkeerdelik as 'n parabool geklassifiseer word.{{Sfn|Bradley|Gohnert|2022}} Volgens [[Galileo Galilei|Galileo]] &quot;pas die [hangende] ketting byna perfek by sy parabool&quot;.{{Sfn|Osserman|2010|p=220}} González en andere gee die voorbeeld van die Palau Güell, waar navorsers nie oor die klassifikasie van die boë saamstem nie of die prominensie van paraboliese boë beweer, terwyl metings toon dat net twee van die 23 boë wat Gaudí ontwerp het, werklik parabolies is.{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|pp=174, 184}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Palau Güell, Barcelona 07.jpg|Palau Güell: parabolies{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=183|loc=#14}}
Lêer:Palau Güell, Barcelona 114.jpg|Palau Güell: hiperbolies{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=182|loc=#9}}
Lêer:043 Palau Güell, c. Nou de la Rambla 3-5 (Barcelona), baixos.jpg|Palau Güell: Rankine-kromme{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=183|loc=#18}} (ook geweegde kettinglyn genoem)
Lêer:Barcelona Palau Güell Orgel (1).jpg|Palau Güell: ellipties{{Sfn|González|Samper|Herrera|2018|p=183|loc=#19}}
&lt;/gallery&gt;

Drie krommes wat parabolies lyk, is vir die boogontwerp van besondere belang: die [[parabool]] self, die kettinglyn en die geweegde kettinglyn. Boë gebruik natuurlik die omgekeerde (onderstebo) weergawes van dié krommes.

'n Parabool is die ideale vorm (net druk) wanneer die las eweredig oor die spanwydte versprei is en die gewig van die boog self weglaatbaar is. 'n Kettinglyn is die beste oplossing waar 'n boog van eenvormige dikte net sy eie gewig sonder 'n eksterne las dra. Praktiese brugontwerpe lê iewers tussenin en gebruik dus krommes wat 'n kompromis tussen die kettinglyn en die funikulêre kromme vir 'n bepaalde oneweredige lasverspreiding verteenwoordig.{{Sfn|Benaim|2019|p=501}} Praktiese vrystaande boë is onder sterker en dus swaarder, sodat 'n geweegde kettinglyn daarvoor gebruik word. Dieselfde kromme pas ook goed by 'n brug wat uit 'n boog met 'n pad van gestampte grond daarbo bestaan, aangesien die dooie las met die afstand van die middel af toeneem.{{Sfn|Osserman|2010|p=224}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Tyne Bridge - Newcastle Upon Tyne - England - 2004-08-14.jpg|'n Deurboogbrug (die Tyne-brug in [[Newcastle upon Tyne]], Engeland): boë wat parabolies lyk, met verskeie deksteune wat die las versprei
Lêer:Arch Reflection 1 (5263608871).jpg|Die Gateway Arch is onder sterker: 'n geweegde kettinglyn
&lt;/gallery&gt;

=== Ander vorms ===
Die '''strekboog''', wat ook ''plat boog'', ''lateiboog'' of ''reguit boog'' heet,&lt;ref&gt;{{Cite book | last=Mahan | first=D.H. | title=A Treatise on Civil Engineering | publisher=J. Wiley &amp; Son | year=1873 | url=https://books.google.com/books?id=ANY5AAAAMAAJ&amp;pg=PA247 | access-date=13 Januarie 2024 | page=247}}&lt;/ref&gt; is anders as gewone boë nie geboë nie. Die boog is plat in profiel en kan onder dieselfde omstandighede as 'n latei gebruik word. Lateie is egter aan buigspanning onderhewig, terwyl strekboë egte boë is, saamgestel uit onreëlmatige boogsteenvorms (net die sluitsteen het die simmetriese wigvorm),{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Flat}} wat die druksterkte van die messelwerk net soos 'n geboë boog doeltreffend benut en dus aan weerskante 'n massa messelwerk vereis om die aansienlike sywaartse spatkrag op te vang. Dit is in die Romeinse boukuns gebruik om die Griekse lateie na te boots, en ook in die Islamitiese, Europese Middeleeuse en Renaissance-boukuns. Die strekboog word steeds as dekoratiewe patroon gebruik, hoofsaaklik bo vensteropeninge.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Flat}}

==== Valse boë ====
In 'n '''kraagboog''' steek elke laag verder in die opening uit as die een daaronder, sodat die teenoorstaande stapels kraagstene uiteindelik bymekaarkom. Die resulterende struktuur dra gewig sonder om 'n egte boog te vorm.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Corbelled}} Die meeste het 'n driehoekige omtrek, maar geboë voorbeelde kom by die Quwwat-ul-Islam-moskee in Delhi (1198) voor. Die tegniek kom ook in die Egiptiese, [[Miceense Griekeland|Miceense]] en Maya-boukuns voor.{{Sfn|Hourihane|2012|p=130}}

Net soos 'n kraagboog is die '''driehoekboog''' in strukturele sin nie 'n egte boog nie. Sy intrados word deur twee plate gevorm wat teen mekaar leun.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Triangular}} Baksteenbouers noem enige boog met reguit skuins sye driehoekig.&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Brick Industry Association |series=Technical Notes on Brick Construction |title=Brick Masonry Arches: Introduction |date=Januarie 1995 |publisher=Brick Industry Association |page=2 |url=https://faculty-legacy.arch.tamu.edu/anichols/index_files/courses/arch631/NS6-1brickarch.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328111953/https://faculty-legacy.arch.tamu.edu/anichols/index_files/courses/arch631/NS6-1brickarch.pdf |archive-date=28 Maart 2025 |access-date= 4 September 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die ontwerp was tot die laat 11de eeu in Angel-Saksiese Engeland algemeen (St Mary Coslany).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Triangular}} Maya-kraagboë word weens hul vorm soms driehoekig genoem.{{Sfn|Sturgis|Davis|2013|p=121|loc=Triangular Arch}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Cucinone di palazzo pitti, cappa con piattabanda attr. al dis. del buontalenti 02.jpg|Strekboog in die kombuis van die Palazzo Pitti
Lêer:Refugi pedra Tales.jpg|Driehoekboog
Lêer:White Castle, arrow slit.jpg|'n Gemesselde driehoekboog
Lêer:Kabah Arch 2002.12.29 27.jpg|Maya-kraagboog
&lt;/gallery&gt;

=== Variasies ===
'n Paar transformasies kan op boogvorms toegepas word.

As die een impost veel hoër as die ander is, staan die boog (dikwels 'n spitsboog) as 'n '''stygende boog''' ({{Langx|fr|arc rampant}}) bekend.{{Sfn|Davies|Jokiniemi|2008|p=305}}{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ramping}} Stygende boë is gebruik om skuins strukture soos trappe te dra, en het in die 13de en 14de eeu deel van die lugboë gevorm wat die spatkrag van Gotiese [[ribgewelf|ribgewelwe]] teengewerk het.{{Sfn|Bozzoni|1991}} Waar Gotiese lugboë in verskeie lae gebou is, kon die boonste boë ook die dakwater van die sybeuke af wegvoer en windkragte weerstaan.{{Sfn|Bozzoni|1991}} 'n Vroeër voorbeeld is in die sybeuke van die katedraal van Vaison-la-Romaine (omstreeks 1100) te vind, waar stygende boë die Romaanse gebou geskraag het.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

Die middelste deel van 'n boog kan op kort vertikale steune verhef word, wat 'n driepasagtige '''skouerboog''' skep. Die verhewe middeldeel kan enigiets van 'n strekboog tot 'n akkoladeboog wees. Skouerboë is vir deuropeninge en ander openinge in die Middeleeuse Europese en Laatgotiese boukuns gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Shouldered}} Voorbeelde in die Iranse boukuns dateer uit die 12de en 13de eeu, voor 'n wyer gebruik in die 14de eeu. Die buitearkades van die graftombe van Öljaitü by Soltaniyeh illustreer dié latere gewildheid. Buite [[Iran]] bied die Groen Moskee in [[Bursa]] (1424) 'n voorbeeld in die Ottomaanse boukuns.{{Sfn|Hourihane|2012|p=132}}

In 'n '''gestelte boog''' (ook ''verhoogde boog''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=surmounted arch |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/surmounted%20arch}}&lt;/ref&gt;) lê die aansetlyn bo die imposte (op &quot;stelte&quot;). Die tegniek was teen die 8ste eeu aan Islamitiese argitekte bekend en is in die Romaanse en Gotiese boukuns gebruik om die toppunte van boë van verskillende afmetings vertikaal op een lyn te bring.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Stilted}} Stelting was nuttig vir rondboë, waar die pylhoogte op die helfte van die spanwydte vasgelê is, maar is ook op spitsboë toegepas.

Die '''skewe boog''' (ook ''skuins boog'') word gebruik waar die boog in die horisontale vlak 'n skuins hoek met die (ewewydige) aansetlyne moet vorm,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Skew}}{{Sfn|Calvo-López|2020|p=265}} byvoorbeeld wanneer 'n brug 'n rivier teen 'n ander hoek as 90° kruis. 'n '''Uitwaaierende boog''' word gebruik waar die spanwydtes aan weerskante van die boog ongelyk is (wanneer 'n binneopening in die muur byvoorbeeld groter as die buiteopening is); die intrados van 'n ronde uitwaaierende boog is nie silindries nie, maar keëlvormig.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=splayed arch |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/splayed%20arch}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Calvo-López|2020|p=265}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Palau Dalmases.jpg|Stygende boë by die Palau Dalmases in [[Barcelona]]
Lêer:Frauenstein Lorenziberg Filialkirche hl Laurentius Vorlaube Schulterbogenportal 25042017 7964.jpg|Skouerboog om die deur van die kerk van Lorenziberg; die verhewe deel is 'n strekboog
Lêer:Doges Palace 5 (7243239310).jpg|Skouerboog bo die hoofingang van die Dogepaleis in Venesië; die vertikale steune skei die segmente van 'n akkoladeboog
Lêer:St John's Chapel, Tower of London.jpg|Die kleiner boë op die onderste vlak is gestelt om by die wyer boë links te pas (St John's Chapel, [[Londense Tower]])
Lêer:Nave and left aisle - Cathedral of Monreale - Italy 2015.JPG|Gestelte spitsboë in die katedraal van Monreale
Lêer:Sickergill Skew Bridge in 1898.jpg|Skewe boog (die Sickergill-brug) met skroefvormige messellae
Lêer:All Saints Church - splayed tower window - geograph.org.uk - 1361830.jpg|Uitwaaierende boog oor 'n vensteropening in die All Saints-kerk in Chedgrave
&lt;/gallery&gt;

'n Wye boog waarvan die pylhoogte minder as die helfte van die spanwydte is (sodat die meetkundige sirkel van minstens een segment onder die aansetlyn lê), heet 'n '''verlaagde boog'''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=surbased |website=Merriam-Webster.com Dictionary |publisher=Merriam-Webster |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/surbased}}&lt;/ref&gt; (soms ook 'n ''gedrukte boog''{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Surbased}}).

== Skarnierboë ==
[[Lêer:Rossgrabenbruecke 01 09.jpg|duimnael|upright=1|Die Rossgraben-brug ([[Rüeggisberg]]) naby [[Bern]], Switserland, met die skarnier in die middel van die span van dié drieskarnierboog]]
Praktiese boogbrûe word as 'n ingeklemde boog, 'n tweeskarnierboog of 'n drieskarnierboog gebou.&lt;ref name=&quot;Reynolds&quot;&gt;{{Cite book|last=Reynolds|first=Charles E|title=Reynolds's Reinforced Concrete Designer's Handbook|year=2008|publisher=Psychology Press|location=New York|isbn=978-0-419-25820-9 |page=41 |url=https://books.google.com/books?id=hrOfsy89QxkC&amp;q=three-hinged+arch+statically+determinate&amp;pg=PA41}}&lt;/ref&gt; Die ingeklemde boog word meestal in brûe en tonnels van gewapende beton met kort spanne gebruik. Omdat dit aan bykomende interne spanning weens termiese uitsetting en inkrimping onderhewig is, is dié soort boog staties onbepaald (die interne toestand kan nie net uit die eksterne kragte bepaal word nie).{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

Die tweeskarnierboog word meestal gebruik om lang spanne te oorbrug.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}} Dié soort boog het skarnierverbindings aan sy voet. Anders as by die ingeklemde boog kan die geskarnierde voet draai,&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Luebkeman|first=Chris H.|title=Support and Connection Types|url=http://web.mit.edu/4.441/1_lectures/1_lecture13/1_lecture13.html|work=MIT.edu Architectonics: The Science of Architecture|publisher=MIT.edu|access-date=3 Februarie 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028035620/http://web.mit.edu/4.441/1_lectures/1_lecture13/1_lecture13.html|archive-date=28 Oktober 2012}}&lt;/ref&gt; sodat die struktuur vry kan beweeg en die termiese uitsetting en inkrimping wat buitetemperatuurveranderinge veroorsaak, kan opvang. Dit kan egter bykomende spannings tot gevolg hê, en daarom is die tweeskarnierboog ook staties onbepaald, hoewel minder as die ingeklemde boog.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

Die drieskarnierboog is nie net soos die tweeskarnierboog aan sy voet geskarnier nie, maar ook by sy toppunt. Die bykomende verbinding by die top laat die drieskarnierboog in twee teenoorgestelde rigtings beweeg en enige uitsetting en inkrimping opvang. Dié soort boog is dus nie aan bykomende spanning weens temperatuurverandering onderhewig nie. Anders as die ander twee soorte is die drieskarnierboog dus staties bepaald.&lt;ref name=&quot;Reynolds&quot; /&gt; Dit word meestal vir spanne van middelmatige lengte gebruik, soos dié van die dakke van groot geboue. 'n Ander voordeel van die drieskarnierboog is dat die reaksie van die geskarnierde voete voorspelbaarder as by die ingeklemde boog is, wat by spanne van middelmatige lengte vlak fondamente moontlik maak. In die drieskarnierboog &quot;veroorsaak termiese uitsetting en inkrimping van die boog vertikale bewegings by die skarnier aan die top, maar het dit geen noemenswaardige uitwerking op die voete nie&quot;, wat die ontwerp van die fondamente verder vereenvoudig.{{Sfn|Ambrose|2012|p=31}}

== Geskiedenis ==
Die boog het in die Romeinse tyd gewild geraak. In 'n groot deel van die wêreld was die invoering van die egte boog die gevolg van Europese invloed, hoewel dit veel vroeër bekend was en af en toe gebruik is. Baie antieke boukunste het die boog vermy, waaronder dié van die [[Wikings]] en die [[Hindoeïsme|Hindoes]].{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=History}}

=== Bronstydperk: die antieke Nabye Ooste ===
Egte boë, in teenstelling met kraagboë, was aan 'n aantal beskawings in die [[Antieke Nabye Ooste|antieke Nabye Ooste]] bekend, waaronder die [[Levant]], maar hulle is selde gebruik en meestal tot ondergrondse strukture soos dreine beperk, waar die probleem van sywaartse spatkrag veel kleiner is.{{Sfn|Rasch|1985|p=117}} 'n Voorbeeld van laasgenoemde is die boog van [[Nippur]], wat voor 3800 v.C. gebou is&lt;ref&gt;John P. Peters, University of Pennsylvania Excavations at Nippur. II. The Nippur Arch, ''The American Journal of Archaeology and of the History of the Fine Arts'', jg. 10, nr. 3, bl. [https://www.jstor.org/stable/496542 352-368] (Jul.-Sep. 1895).&lt;/ref&gt; en deur H. V. Hilprecht (1859-1925) selfs tot voor 4000 v.C. gedateer is.&lt;ref&gt;New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge, deel I: [https://www.ccel.org/ccel/schaff/encyc01.html?term=Babylonia Babylonia]: V. The People, Language, and Culture: 7. The Civilization. Besoek op 9 April 2020.&lt;/ref&gt; Seldsame uitsonderings is 'n geboë deuropening van kleistene in 'n huis van omstreeks 2000 v.C. by Tell Taya in [[Irak]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Tell Taya (1967): Summary Report |jstor=4199854 |journal=Iraq |date=1 Januarie 1968 |volume=30 |issue=2 |pages=234-264 |doi=10.2307/4199854 |first=J.E. |last=Reade|s2cid=162348582 }}&lt;/ref&gt; en twee Kanaänitiese stadspoorte met boë uit die [[Bronstydperk]], een by [[Ashkelon|Askelon]] (omstreeks 1850 v.C.)&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.jpost.com/Local-Israel/Around-Israel/Oldest-arched-gate-in-the-world-restored |access-date=21 Januarie 2018 |title=Oldest arched gate in the world restored |first=Etgar |last=Lefkovits |date=8 April 2008 |location=Jerusalem |newspaper=The Jerusalem Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20130814034938/http://www.jpost.com/Local-Israel/Around-Israel/Oldest-arched-gate-in-the-world-restored |archive-date=14 Augustus 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en een by [[Tel Dan]] (omstreeks 1750 v.C.), albei in die hedendaagse [[Israel]].&lt;ref&gt;{{Cite book |author1=Israel Finkelstein |author2=Amihay Mazar |editor=Brian B. Schmidt |title=The Quest for the Historical Israel: Debating Archaeology and the History of Early Israel |url=https://books.google.com/books?id=jpbngoKHg8gC&amp;pg=PA177 |date=2007 |publisher=Society of Biblical Literature |isbn=978-1-58983-277-0 |pages=177-}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Frances, Rosa: [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0950061812004849 The three-arched middle Bronze Age gate at Tel Dan - A structural investigation of an extraordinary archaeological site], besoek op 9 April 2020.&lt;/ref&gt;

In Egipte het die gebruik van egte boë, soos die ondergrondse tonnelgewelwe by die begraafplaas van Dendera, ook in die 4de millennium v.C. ontstaan. Staande boë was minstens sedert die Derde Dinastie bekend, maar baie min voorbeelde het behoue gebly, aangesien die boë meestal in nie-duursame wêreldlike geboue gebruik is en uit kleisteen-boogstene gemaak is wat nie wigvormig was nie, maar bloot deur mortel in posisie gehou is en dus maklik kon inval (die oudste boog wat nog staan, is by die [[Ramesseum]]). Heilige geboue het óf 'n lateiontwerp óf kraagboë gehad. Boë het selfs ná die Romeinse verowering grootliks in Egiptiese tempels ontbreek, al het die Egiptenare die boog as 'n geestelike vorm beskou en dit in rotsgrafte en draagbare skryne gebruik.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}} Auguste Mariette het voorgestel dat dié keuse op die relatiewe broosheid van 'n gewelf berus het: &quot;wat sou vandag van die grafte en tempels van die Egiptenare oorbly as hulle die gewelf verkies het?&quot;{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}

Die Miceense boukuns het net kraagboë gebruik, in sy koepelgrafte met driehoekige openinge.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}} Die Miceners het ook waarskynlik die oudste klipboogbrug ter wêreld gebou wat nog staan,&lt;ref&gt;Hope Simpson, R. (1998). [https://web.archive.org/web/20080710084113/http://www.arts.mun.ca/mouseion/1998/simpson/index.html#01 &quot;The Mycenaean Highways&quot;]. ''Classical Views''. '''XLII''' (17de uitg.): 239-260. Geargiveer vanaf [http://www.arts.mun.ca/mouseion/1998/simpson/index.html#01 die oorspronklike] op 10 Julie 2008.&lt;/ref&gt; die Arkadiko-brug in [[Griekeland]].

Soos hul nabootsings van die paraboliese boë toon, het die [[Hetiete]] heel waarskynlik die Egiptiese ontwerpe leer ken, maar die kraagtegniek gebruik om dit te bou.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Saqqara - Pyramid of Djoser complex - Heb-sed Court - chapel.JPG|Gewelfde gebou met 'n dekoratiewe segmentboog by die Heb-sed-hof in [[Saqqara]] (gerestoureer, omstreeks 2650 v.C.)
Lêer:Ramesseum Magazine 03.jpg|'n Egte boog (kettinglyn) by die graanskure van die Ramesseum (omstreeks 1300 v.C.)
Lêer:Kazarma Tholos Tomb 1.JPG|Ruïnes van die koepelgraf van Kazarma (omstreeks 1500 v.C.) met die Miceense koepeltegniek
Lêer:Arkadiko Mycenaean Bridge II.JPG|Die Arkadiko-brug (omstreeks 1300-1190 v.C.): kraagboog, siklopiese messelwerk
Lêer:Chatušaš, Královská brána - panoramio.jpg|Die Koningspoort van Hattusa (omstreeks 1400-1200 v.C.), 'n nabootsing van die paraboliese boog deur die Hetiete
&lt;/gallery&gt;

=== Klassieke Persië en Griekeland ===
Die [[Assirië]]rs, blykbaar ook onder Egiptiese invloed, het die egte boog (met 'n effens spits profiel) vroeg in die 8ste eeu v.C. oorgeneem.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Egypt, the Near East and the eastern Mediterranean}} In die antieke Persië het die [[Achaemenidiese Ryk]] (550-330 v.C.) klein tonnelgewelwe (in wese 'n reeks boë wat saam 'n saal vorm) gebou wat as ''iwan'' bekend staan, en dié het tydens die latere [[Partiese Ryk]] (247 v.C. tot 224 n.C.) massiewe, monumentale strukture geword.&lt;ref&gt;Brosius, Maria (2006), ''The Persians: An Introduction'', Londen en New York: Routledge, bl. 128, {{ISBN|0-415-32089-5}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Garthwaite, Gene Ralph (2005), ''The Persians'', Oxford en Carlton: Blackwell Publishing, Ltd., bl. 84, {{ISBN|1-55786-860-3}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schlumberger, Daniel (1983), &quot;Parthian Art&quot;, in Yarshater, Ehsan, ''Cambridge History of Iran'', 3.2, Londen en New York: Cambridge University Press, bl. 1049, {{ISBN|0-521-20092-X}}.&lt;/ref&gt; Dié boutradisie is deur die [[Sassanidiese Ryk]] (224-651) voortgesit, wat in die 6de eeu n.C. die Taq Kasra by [[Ktesifon]] gebou het, tot in die moderne tyd die grootste vrystaande gewelf.&lt;ref&gt;Wright, G. R. H., ''Ancient building technology vol. 3''. Leiden, Nederland: Koninklijke Brill NV, 2009, bl. 237.&lt;/ref&gt;

'n Vroeë Europese voorbeeld van 'n boogsteenboog verskyn in die Griekse Rhodos-voetbrug uit die 4de eeu v.C.{{Sfn|Galliazzo|1995|p=36}}{{Sfn|Boyd|1978|p=91}} Die trappe van die tempel van Apollo by Didyma loop onder boë deur wat binne die gebou verborge is.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} By die stadion van [[Olimpia]] en die agora van Priene is die ingangsboë sigbaar gelaat; in die Griekse wêreldlike bou was dit aanvaarbaar.{{Sfn|Hourihane|2012|p=133}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Gabriel Tranchand-Foto 1853 Khorsabad.jpg|Boog by die opgrawing in Dur-Sjarrukin (Assiriese boukuns, einde van die 8ste eeu v.C.; foto van 1853)
Lêer:Didyma, Temple of Apollo, Passageway under Temple, Turkey - panoramio.jpg|Gewelf onder die tempel van Apollo in Didyma, [[Turkye]] (4de eeu v.C.)
Lêer:02Στάδιο Αρχαίας Ολυμπίας01.jpg|Boog by die stadion van Olimpia (4de eeu v.C.)
&lt;/gallery&gt;

=== Antieke Rome ===
Die antieke Romeine het die rondboog by die [[Etruskers]] geleer (albei kulture het die ontwerp blykbaar in die 4de eeu v.C. oorgeneem{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}}), dit verfyn en die volle potensiaal daarvan vir bogrondse geboue benut:

&lt;blockquote&gt;Die Romeine was die eerste bouers in Europa, miskien die eerste ter wêreld, wat die voordele van die boog, die gewelf en die koepel ten volle waardeer het.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Robertson|first=D.S.|chapter-url=https://archive.org/details/greekromanarchit0000robe/page/231/mode/1up|chapter=Chapter Fifteen: Roman Construction. Arches, Vaults, and Domes|url=https://archive.org/details/greekromanarchit0000robe/page/n4/mode/1up|title=Greek and Roman Architecture|edition=2de|isbn=0521061040|oclc=1149316661|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=1969|page=231|access-date=31 Desember 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

Regdeur die [[Romeinse Ryk]], van Sirië tot [[Skotland]], het ingenieurs boogstrukture opgerig. Boë is eers vir burgerlike strukture soos dreine en stadspoorte gebruik. Later is boë vir groot openbare bouwerke, brûe en akwadukte gebruik, met die [[Colosseum]], die Pont du Gard en die akwaduk van Segovia as uitstaande voorbeelde uit die 1ste eeu n.C.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} Die invoering van die seremoniële triomfboog dateer uit die [[Romeinse Republiek]], hoewel die beste voorbeelde uit die keisertyd kom (die boog van Augustus by Susa, die boog van Titus).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}}

Die Romeine het die boog aanvanklik in godsdienstige geboue vermy, en in Rome was tempels met boë tot die erkenning van die [[Christendom]] in 313 n.C. taamlik seldsaam (met die Pantheon en die &quot;tempel van Minerva Medica&quot; as uitsonderings). Weg van die hoofstad was tempels met boë algemener (die tempel van Hadrianus by [[Efese]], die tempel van Jupiter by Sbeitla, die Severiese tempel by Djemila).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} Die koms van die Christendom het tot 'n nuwe soort tempel gelei, die Christelike basiliek, wat radikaal met die heidense tradisie gebreek het: boë, saam met blootgestelde baksteenmure, was een van die hoofelemente van die ontwerp, soos by Santa Sabina in Rome en Sant'Apollinare in Classe.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Ancient Greece and Rome}} Van die laat 5de eeu tot die 20ste was arkades 'n standaardelement van sowel die Oosterse as die Westerse Christelike boukuns.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

Die Romeine het segmentboë in brûe soos die Alconétar-brug en die Ponte San Lorenzo gebruik, in die besef dat 'n brugboog nie 'n halfsirkel hoef te wees nie.{{Sfn|Galliazzo|1995|pp=429-437}}{{Sfn|O'Connor|1993|p=171}} Die utilitêre en massa-woongeboue (''insulae''), soos in [[Ostia Antica]] en [[Pompeii]] gevind, het meestal lae segmentboë van baksteen en argitrawe van hout gebruik, terwyl die betonstrekboë in villas en paleise aangetref word.{{Sfn|DeLaine|1990|p=417}}
&lt;gallery&gt;
Lêer:Falerii novi.JPG|Die Jupiterpoort by Falerii Novi (omstreeks 300 v.C.)
Lêer:Acueduct of Segovia.jpg|Boë van die akwaduk van Segovia
Lêer:Laika ac Colosseum (9487556579).jpg|Boë van die Colosseum
Lêer:Arco di Augusto-Susa.jpg|Die boog van Augustus, Susa, [[Piëmont]] (omstreeks 8 v.C.)
Lêer:Tempio di Minerva Medica 21-09-2019.jpg|Boë van die &quot;tempel van Minerva Medica&quot; in Rome
Lêer:The Temple of Hadrian (16127691050).jpg|Die tempel van Hadrianus by Efese kombineer 'n rondboog met lateie (117 n.C.)
Lêer:Trois temples 13 - cropped (Temple of Jupiter).png|Die tempel van Jupiter by Sbeitla (omstreeks 150 n.C.)
Lêer:S Sabina - portico 1000013.JPG|Boë in die voorportaal van Santa Sabina, Rome (omstreeks 425 n.C.)
Lêer:QDFV Basilica di Sant Apollinare in Classe - Ravenna.jpg|Boë en koepel in Sant'Apollinare in Classe (534-536 n.C.)
Lêer:OstianInsula.JPG|Segmentboë in 'n insula van Ostia
&lt;/gallery&gt;

=== Antieke China ===
Die antieke boukuns van China (en Japan) het meestal houtraambou en die lateistelsel gebruik.{{Sfn|Lyttleton|2003}} Boë is min gebruik, hoewel 'n paar boogbrûe uit die literatuur en een artistieke uitbeelding in 'n klipreliëf bekend is.&lt;ref&gt;Needham, Joseph (1986), ''Science and Civilization in China: Volume 4, Physics and Physical Technology, Part 3, Civil Engineering and Nautics'', Taipei: Caves Books, bl. 161-188, {{ISBN|0-521-07060-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Needham, Joseph (1986), ''Science and Civilisation in China: Volume 4, Physics and Physical Technology; Part 2, Mechanical Engineering'', Taipei: Caves Books, bl. 171-172, {{ISBN|0-521-05803-1}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Liu, Xujie (2002), &quot;The Qin and Han dynasties&quot;, in Steinhardt, Nancy S., ''Chinese Architecture'', New Haven: Yale University Press, bl. 56, {{ISBN|0-300-09559-7}}.&lt;/ref&gt; Aangesien die enigste oorblywende bouwerke uit die [[Han-dinastie]] (202 v.C. tot 220 n.C.) verdedigingsmure en torings van gestampte grond, keramiekdakteëls van houtgeboue wat nie meer bestaan nie,&lt;ref&gt;Wang, Zhongshu (1982), ''Han Civilization'', vertaal deur K.C. Chang en medewerkers, New Haven en Londen: Yale University Press, bl. 1, 30, 39-40, {{ISBN|0-300-02723-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chang, Chun-shu (2007), ''The Rise of the Chinese Empire: Volume II; Frontier, Immigration, &amp; Empire in Han China, 130 B.C. – A.D. 157'', Ann Arbor: University of Michigan Press, bl. 91-92, {{ISBN|0-472-11534-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Morton, William Scott; Lewis, Charlton M. (2005), ''China: Its History and Culture'' (4de uitg.), New York: McGraw-Hill, bl. 56, {{ISBN|0-07-141279-4}}.&lt;/ref&gt; klippoorttorings&lt;ref&gt;Liu, Xujie (2002), &quot;The Qin and Han dynasties&quot;, in Steinhardt, Nancy S., ''Chinese Architecture'', New Haven: Yale University Press, bl. 55, {{ISBN|0-300-09559-7}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Steinhardt, Nancy Shatzman (2005), &quot;Pleasure tower model&quot;, in Richard, Naomi Noble, ''Recarving China's Past: Art, Archaeology, and Architecture of the 'Wu Family Shrines'&lt;nowiki/&gt;'', New Haven en Londen: Yale University Press en Princeton University Art Museum, bl. 279-280, {{ISBN|0-300-10797-8}}.&lt;/ref&gt; en ondergrondse baksteengrafte is, is die bekende gewelwe, koepels en boë met die steun van die grond gebou en was hulle nie vrystaande nie.&lt;ref&gt;Wang, Zhongshu (1982), ''Han Civilization'', vertaal deur K.C. Chang en medewerkers, New Haven en Londen: Yale University Press, bl. 175-178, {{ISBN|0-300-02723-0}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Watson, William (2000), ''The Arts of China to AD 900'', New Haven: Yale University Press, bl. 108, {{ISBN|0-300-08284-3}}.&lt;/ref&gt;

China se oudste klipboogbrug wat nog bestaan, is die Anji-brug. Dit is nog in gebruik en is tussen 595 en 605 n.C. tydens die [[Sui-dinastie]] gebou.&lt;ref&gt;Knapp, Ronald G. (2008). ''Chinese Bridges: Living Architecture From China's Past''. Singapoer: Tuttle Publishing. bl. 122-127. {{ISBN|978-0-8048-3884-9}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Needham, Joseph. ''The Shorter Science and Civilisation in China''. Cambridge University Press, 1994. {{ISBN|0-521-29286-7}}. bl. 145-147.&lt;/ref&gt;
&lt;gallery&gt;
Lêer:Anji Bridge, Zhao County, 2020-09-06 05.jpg|Die Anji-brug: segmentboog met oop boogvelde
&lt;/gallery&gt;

=== Islamitiese wêreld ===
Islamitiese argitekte het die Romeinse boë oorgeneem, maar gou hul vindingrykheid getoon: teen die 8ste eeu was die eenvoudige rondboog byna heeltemal deur fraaier vorms vervang, ondanks 'n paar fyn voorbeelde van eersgenoemde in die Omajjadiese boukuns (vergelyk die [[Omajjadiese Moskee|Groot Moskee van Damaskus]], 706-715 n.C.). Die eerste spitsboë verskyn reeds aan die einde van die 7de eeu n.C. (die [[Al-Aqsa-moskee]], die paleis van Ukhaidir, die reënwatertenks van die Wit Moskee van [[Ramla]]{{Sfn|Saoud|2002|p=5}}{{Sfn|Graves|2009}}). Hul variasies het vinnig en wyd versprei: die Ibn Tulun-moskee in Kaïro (876-879 n.C.), die Nizamiyya-madrasa by Khar Gerd (nou Iran, 11de eeu), die Kongo-moskee by Diani Beach ([[Kenia]], 16de eeu).{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}{{Sfn|Graves|2009}}

Die Islamitiese boukuns het 'n groot aantal boogvorms laat ontstaan: die ronde hoefysterboog, wat 'n kenmerk van Islamitiese geboue geword het, die kielboog, die veelpasboog en die gemengdelynboog (waar die geboë &quot;akkoladeswelling&quot; met skerp knakke afgewissel word).{{Sfn|Graves|2009}} Die Groot Moskee van Córdoba, wat as 'n katalogus van Islamitiese boë beskou kan word, bevat ook boë met byna reguit sye, driepasboë, vervlegte boë en vertande boë. Die Ibn Tulun-moskee voeg die viersentrum- en gestelte weergawes van die spitsboog by.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}

In al-Hakam II se uitbreiding van die moskee van Córdoba het vervlegte boë die ribkoepels help dra. By die Tinmal-moskee merk lambrekynboë die middel en die ente van die arkade voor die [[Kiebla|kibla]]-muur, met verskillende gelobde vorms tussenin.{{Sfn|Ewert|1991|loc=Islam}}

Die invoering van die spitsboog in Wes-Europa in die tweede helfte van die 11de eeu en van die akkoladeboog in Venesië omstreeks 1250{{Sfn|Hourihane|2012|pp=131-132}} is aan Islamitiese invloed toegeskryf,{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}} moontlik via [[Sicilië]].{{Sfn|Saoud|2002|p=7}} [[John Ruskin]] voer die ontwikkeling van die Gotiese akkoladeboog egter op 'n inheemse evolusie van die verskillende vorms (&quot;ordes&quot;) van die Florentynse boog terug.{{Sfn|Balchin|2022}}

John Warren het 'n vroeër oordrag van die spitsboog na Italië voorgestel. Hy het die spits arkades van die San Marco-basiliek in Venesië tot die kerk gedateer wat in 829-836 gebou is, eerder as tot die laat 12de of vroeë 13de eeu, en dit aan die koms van Griekse vakmanne uit [[Alexandrië]] gekoppel.{{Sfn|Warren|1991|p=65}}

Saoud{{Sfn|Saoud|2002|p=4}} skryf ook die verspreiding van die gordelboog aan Islamitiese argitekte toe. Die gemengdelynboog het in die Mudéjar-styl gewild geraak en daarna oor die Spaanssprekende wêreld versprei.{{Sfn|Martinez Nespral|2023|p=15}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:CSC 0117 (5299538961).jpg|Rondboë in die Omajjadiese Moskee
Lêer:Cisterns of the White Mosque, Ramla IMG 5271.JPG|Spitsboë in die reënwatertenks van die Wit Moskee in Ramla
Lêer:Cordoue - Mosquée - arcature 2.JPG|Driepasboë in die moskee van Córdoba
Lêer:CordobaMezquita01.jpg|Vervlegte boë in die moskee van Córdoba
Lêer:Cordoue - Mosquée - arcature.JPG|Hoefysterboë in die moskee van Córdoba
Lêer:Córdoba 2014.06.jpg|Akkoladeboog in die moskee van Córdoba
Lêer:Detalle de la Puerta del Perdón - Mezquita de Córdoba.jpg|Veelpasboë in die moskee van Córdoba
Lêer:Mixed line arches.png|Gemengdelynboë by die Palacio de Torre Tagle, [[Lima]], [[Peru]] (1735)
&lt;/gallery&gt;

=== Wes-Europa ===
Die rondboog het tot omstreeks 1130 die Wes-Europese bou oorheers. Sy gebruik in die voor-Romaanse style het die keiserlike Romeinse en vroeg-Christelike praktyk voortgesit. Die Christelike Kerk was ná die ineenstorting van die Wes-Romeinse Ryk in die 5de eeu die vernaamste bouheer.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

'''Getrapte boë''' (ook ''sponningboë'') is teen omstreeks 1000 gebruik om openinge te versier. In dié rangskikking vernou die opening trapsgewys deur die muur, met elke boog deur 'n sponning van die volgende geskei.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Western Europe and its influence}} Dié versiering het die diepte van boë in dik mure benut, wat nodig geword het namate bouers toenemend breukklip of minder akkuraat gekapte klip gebruik het. Deurlopende lyswerk en later beeldhouwerk het verdere versiering bygevoeg.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}} Middeleeuse bouers het die intrados dikwels glad gehou sodat die boogstene maklik op die formeel kon rus. Uitstekende lyswerk wat van die 13de eeu af daar aangebring is, het spesiaal gevormde of dubbele formele vereis.{{Sfn|Bozzoni|1991}}

Eksperimente met die spitsboog in Romaanse geboue sluit Italiaanse werk en die abdy van Cluny in Bourgondië van 1088 in. Die hoë ribgewelwe van die katedraal van [[Durham]] het spits gordelboë wat moontlik al uit 1120 dateer. Verskeie spits profiele kom in die wesblok van die abdy van Saint-Denis voor, wat omstreeks 1135 begin is. Hoë tonnelgewelwe met 'n spits profiel, soos dié van die abdy van Fontenay (omstreeks 1139-1147), het 'n kenmerk van die Sistersiënser-boukuns geword.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

Met spitsboë kon bouers die kruine van aangrensende openinge selfs by verskillende spanwydtes op een lyn bring.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Western Europe and its influence}} Dit het die vroeë Gotiek 'n manier gegee om ongelyke boë sonder stelting te kombineer. Die vorm het ook 'n integrale deel van die Gotiese ribgewelfbou geword.{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

In Italië, waar die spitsboog minder volledig aanvaar is, het die herlewing van Romeinse vorms van omstreeks 1400 af die rondboog bevoordeel. In die 16de eeu het die Renaissance-boukuns oor 'n groot deel van Europa versprei en, deur die Europese uitbreiding, ook daarbuite. Latere boutegnieke met gietyster, staal en beton het die strukturele oorheersing van die boog verminder.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Western Europe and its influence}}{{Sfn|Hourihane|2012|p=134}}

=== Indië ===
Die geskiedenis van die boog in [[Indië]] is baie lank (boë is blykbaar in opgrawings by Kosambi uit die 2de millennium v.C. gevind), maar die rotsboë in die Lomas Rishi-grot (3de eeu v.C.) is die begin van die deurlopende geskiedenis.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}} 'n Gewelfde dak van 'n vroeë [[Indusvalleibeskawing|Harappaanse]] grafkamer is by Rakhigarhi opgemerk.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=McIntosh|first=Jane|url=https://books.google.com/books?id=1AJO2A-CbccC&amp;q=vaulting+rakhigarhi+burial&amp;pg=PA293|title=The Ancient Indus Valley: New Perspectives|date=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-907-2|pages=293|language=en}}&lt;/ref&gt; S.R. Rao berig 'n gewelfde dak van 'n klein kamer in 'n huis by Lothal.&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Rao|first1=Shikaripur Ranganatha|url=https://books.google.com/books?id=LmRuAAAAMAAJ&amp;q=vaulted+roof+lothal|title=Lothal and the Indus Civilization|last2=Rao|first2=Calyampudi Radhakrishna|date=1973|publisher=Asia Publishing House|isbn=978-0-210-22278-2|pages=77|language=en}}&lt;/ref&gt; Tonnelgewelwe is ook in die laat-Harappaanse Begraafplaas H-kultuur (1900-1300 v.C.) gebruik, waar dit die dak van 'n metaalbewerkingsoond gevorm het; die ontdekking is in 1940 deur Vats tydens opgrawings by [[Harappa]] gemaak.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Tripathi|first=Vibha|date=27 Februarie 2018|title=Metals and Metallurgy in the Harappan Civilization|url=https://insa.nic.in/writereaddata/UpLoadedFiles/IJHS/Vol53_3_2018__Art04.pdf|journal=Indian Journal of History of Science|pages=279-295}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Kenoyer|first1=J.M.|title=Summaries of Five Seasons of Research at Harappa (District Sahiwal, Punjab, Pakistan) 1986-1990|last2=Dales|first2=G. F.|publisher=Prehistory Press|pages=185-262}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Kenoyer|first1=J.M.|url=https://www.harappa.com/sites/default/files/pdf/Kenoyer1999_Metal%20Technologies%20of%20the%20Indus%20Valley%20Tradition.pdf|title=Metal Technologies of the Indus Valley Tradition in Pakistan and Western India|last2=Miller|first2=Heather M. L.|pages=124}}&lt;/ref&gt;

Die gebruik van boë tot die Islamitiese verowering van Indië in die 12de eeu n.C. was sporadies, met akkoladeboë en tonnelgewelwe in rotstempels (die Karla-grotte, van die 1ste eeu v.C. af) en dekoratiewe spits ''gavaksha''-boë. Teen die 5de eeu n.C. is boogsteengewelwe struktureel in die baksteenbou gebruik. Behoue voorbeelde sluit die tempel by Bhitargaon (5de eeu n.C.) en die Mahabodhi-tempel (7de eeu n.C.) in; laasgenoemde het sowel spitsboë as rondboë.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=wiUTOanLClcC&amp;pg=PA9 |title=Hindu-Buddhist Architecture in Southeast Asia|last=Chihara|first=Daigorō|date=1996|publisher=Brill|isbn=978-90-04-10512-6|language=en|access-date=1 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702133648/https://books.google.com/books?id=wiUTOanLClcC&amp;pg=PA9&amp;lpg=PA9#v=onepage&amp;f=false|archive-date=2 Julie 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dié booggewelfstelsel uit die [[Guptaryk|Gupta-tydperk]] is later in die 11de en 12de eeu wyd in Birmaanse Boeddhistiese tempels in Pyu en Bagan gebruik.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&amp;q=mahabodhi+temple+arch+cunningham&amp;pg=PA246|title=Buddhist Architecture|last=Le|first=Huu Phuoc|date=2010|publisher=Grafikol|isbn=978-0-9844043-0-8|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402035917/https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC&amp;pg=PA246&amp;lpg=PA246&amp;dq=mahabodhi+temple+arch+cunningham&amp;source=bl&amp;ots=4LRbyTbhCW&amp;sig=iulZK4o-Sl5QgoLF439H3kqO2E8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjkp_2PjpraAhUN2o8KHRlZBE8Q6AEIfTAO#v=onepage&amp;q=mahabodhi%20temple%20arch%20cunningham&amp;f=false|archive-date=2 April 2018}}&lt;/ref&gt;

Met die koms van Islamitiese en ander Wes-Asiatiese invloed het boë prominent in die Indiese boukuns geword, hoewel die lateibou steeds verkies is. 'n Verskeidenheid spits- en gelobde boë was kenmerkend van die Indo-Islamitiese boukuns, met as monumentale voorbeeld die Buland Darwaza, wat 'n spitsboog het wat met klein veelpasboë versier is.{{Sfn|Woodman|Bloom|2003|loc=Indian subcontinent and Islamic lands}}

&lt;gallery&gt;
Lêer:Barabar Caves inside Lomas Rishi cave.jpg|Die binnekant van die Lomas Rishi-grot
Lêer:029 Chaitya and Roof (33563756881).jpg|Boë by Karla (die Groot Chaitya, 1ste eeu n.C.)
Lêer:Ajanta Caves, Aurangabad s-7.jpg|Dekoratiewe akkoladeboë (gavaksha) in die Ajanta-grotte
Lêer:Inner sanctum of Mahabodhi temple at Bodhgaya in Bihar. 07.jpg|Spits gewelf in die Mahabodhi-tempel
Lêer:Fatehput Sikiri Buland Darwaza gate 2010-color change.jpg|Boë van die Buland Darwaza (16de eeu n.C.)
&lt;/gallery&gt;

=== Korea ===
Dit is onbekend wanneer boë in [[Korea]] in gebruik geneem is, maar vroeë voorbeelde kom in die baksteengrafte van Lelang naby [[Pjongjang]] voor, wat uit omstreeks die 3de en 4de eeu n.C. dateer.{{Sfn|Yun|2014}}{{Sfn|Kim|2023}} Chinese invloed is duidelik in die gewelfde baksteengrafte van Baekje, waaronder die graf van koning Muryeong, wat Suid-Chinese modelle gevolg het.{{Sfn|Kim|2023}}{{Sfn|Yun|2014}} Tydens die Verenigde Silla-tydperk is boogbrûe aktief gebou nadat die Koreaanse [[Boeddhisme]] vroeër tot staatsgodsdiens verklaar is; baie tempels is deur die koninklike familie of die adel gebou. Die bou van die Bulguksa-tempel met sy trapbrûe deur Kim Daeseong het in 751 begin en 24 jaar geduur. Drie brûe (die Cheongungyo, die Baegungyo en die Yeonhwagyo) het boë ingesluit.{{Sfn|Hwang|2026}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=경주 불국사 청운교 및 백운교 |url=https://www.heritage.go.kr/heri/cul/culSelectDetail.do;jsessionid=dGxLKt1lMGQSpjdfdFRkx4Qt40Xp7zxgXCLJsD6u8MrDgDUbttH2wepmz3S41VTr.cpawas_servlet_engine1?searchCondition=&amp;searchCondition2=&amp;ccbaKdcd=11&amp;ccbaAsno=0000230000000&amp;ccbaCtcd=37&amp;ccbaCpno=1113700230000&amp;ccbaGcode=CA&amp;ccbaBcode=05&amp;ccbaMcode=01&amp;culPageNo=1&amp;header=div&amp;sngl=Y&amp;returnUrl=%2Fheri%2Fcul%2FculSelectDivList.do&amp;pageNo=1_3_0_0 |website=Korea Heritage Service |language=ko}}&lt;/ref&gt;

Onder die paleisbrûe is die behoue antieke boogbrûe eenvoudige brûe met twee spanne; hulle gebruik goed gepoleerde, betreklik groot granietblokke, wat tot 'n klein aantal struktuurdele en 'n halfronde vorm lei. Die brugdek is in drie dele verdeel: die middelste deel het as die koning se deurgang gedien, terwyl die linker- en regterkant deur hofdienaars gebruik is. Gevolglik is die brug breed en die dek betreklik plat.{{Sfn|Hwang|2026}} Aangesien hulle oor die Geumcheon, 'n kunsmatige waterweg binne die paleis, gebou is, is die rivier smal en die spanlengte betreklik kort. Die Yeongjegyo by die Gyeongbokgung-paleis, 'n verteenwoordigende paleisbrug, is in 1395 voltooi.{{Sfn|Hwang|2026}}&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018-08-18 |title=조선 시대 다리 경복궁 영제교 |url=https://www.yna.co.kr/amp/view/PYH20180801123700805 |work=Yonhap News |language=ko}}&lt;/ref&gt;

Die Gwanghwamun is in 1398 tydens die [[Joseon]]-dinastie gebou. Dit het drie boogpoorte op drie plekke in die klipfondament.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hwang |first=Ui-su |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0002439 |title=경복궁 광화문 |publisher=Encyclopedia of Korean Culture |year=1995 |language=ko}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
Lêer:무령왕릉발굴과정 2.jpg|Boog by die graf van koning Muryeong (ten tyde van die ontdekking)
Lêer:Gwanghwamun 20190608 002.jpg|Die drie boogpoorte van die Gwanghwamun
Lêer:경복궁 흥례문 영제교 전경(궁능유적본부)-min.jpg|Die Yeongje-brug van die Gyeongbokgung-paleis
Lêer:Bulguksa 01.jpg|Die Baegun-brug by Bulguksa
&lt;/gallery&gt;

=== Pre-Columbiaanse Amerika ===
Die Maya-boukuns het kraagboë gebruik. Die ander [[Meso-Amerika]]anse kulture het net plat dakke sonder enige boë gebruik,{{Sfn|Quirarte|1989|p=47}} hoewel sommige navorsers voorgestel het dat sowel die Maya- as die [[Asteke|Asteekse]] argitekte die begrip van 'n egte boog verstaan het.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Befu | first1=Harumi | last2=Ekholm | first2=Gordon F. | title=The True Arch in Pre-Columbian America? | journal=Current Anthropology | volume=5 | issue=4 | date=1964 | issn=0011-3204 | doi=10.1086/200506 | pages=328-329 | s2cid=145134147 | url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/200506?journalCode=ca| url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1=Schwerin | first1=Karl H. | last2=Ekholm | first2=Gordon F. | title=On the Arch in Pre-Columbian Mesoamerica | journal=Current Anthropology | volume=7 | issue=1 | date=1966 | issn=0011-3204 | doi=10.1086/200668 | pages=89-90 | s2cid=144301211 | url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/200668?journalCode=ca | url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

=== Herlewing van die lateibou ===
Die Iron Bridge, wat in 1779 oor die [[Severn]] in [[Shropshire]] opgerig is, was die eerste enkelspan-boogbrug van gietyster.{{Sfn|English Heritage|2019}}

Die invoering van smeeyster (en later staal) in die bou in die 19de eeu het die rol van die boog verander. Danksy die hoë treksterkte van die nuwe materiale het betreklik lang lateie moontlik geword, soos die buisvormige Britannia-brug (Robert Stephenson, 1846-1850) getoon het. 'n Vurige voorstander van die lateibou, Alexander &quot;Greek&quot; Thomson, wie se voorkeur vir lateie oorspronklik op estetiese gronde berus het, het opgemerk dat die spanne van dié brug langer is as dié van enige boog wat ooit gebou is, en dus &quot;bevat die eenvoudige, ongekunstelde kliplatei in sy struktuur al die wetenskaplike middele [...] wat in die groot buisbrug gebruik word. [...] [[Stonehenge]] is wetenskapliker gebou as York Minster.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Stamp |first=Gavin |title=&quot;At Once Classic and Picturesque...&quot;: Alexander Thomson's Holmwood |journal=The Journal of the Society of Architectural Historians |volume=57 |number=1 |date=Maart 1998 |doi=10.2307/991404 |jstor=991404 |pages=46-58}}&lt;/ref&gt; Die gebruik van boë in die brugbou het voortgeduur (die Britannia-brug is in 1972 as 'n vakwerkboogbrug herbou), maar in geboue het staalrame en gewapendebetonrame die boog as draende element grootliks vervang.
&lt;gallery&gt;
Lêer:Britanniabruecke Postkarte coloriert2.jpg|Die oorspronklike Britannia-brug ('n ingekleurde poskaart)
Lêer:Pont Britannia - geograph.org.uk - 692277.jpg|Die Britannia-brug (2008)
&lt;/gallery&gt;

== Konstruksie ==
[[Lêer:Pont d'arcades de Móra d'Ebre (Ribera d'Ebre, Catalonia).jpg|duimnael|upright=1|'n Reeks paraboliese boë op die brug van Móra d'Ebre, [[Katalonië]], Spanje (2005)]]
As 'n suiwer drukvorm is die boog se nut daaraan te danke dat baie boumateriale, waaronder [[klip]] en ongewapende beton, sterk onder druk maar bros onder [[trekspanning]] is.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Reid|first=Esmond|title=Understanding Buildings: A Multidisciplinary Approach|year=1984|publisher=MIT Press|location=Cambridge, MA|isbn=978-0-262-68054-7|page=12|url=https://books.google.com/books?id=J42yn0icWAcC&amp;q=concrete,+like+stone,+is+strong+in+compression+but+weak+in+tension&amp;pg=PA12|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160602232231/https://books.google.com/books?id=J42yn0icWAcC&amp;pg=PA12&amp;dq=concrete,+like+stone,+is+strong+in+compression+but+weak+in+tension&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=oLkOUc38Eum10AHzsYDACA&amp;ved=0CDYQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=concrete%2C%20like%20stone%2C%20is%20strong%20in%20compression%20but%20weak%20in%20tension&amp;f=false|archive-date=2 Junie 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Messelwerk ===
Die boogstene kan wigvormig of reghoekig wees; in laasgenoemde geval word die wigwerking deur die mortel gelewer.{{Sfn|Bozzoni|1991}} Dik boë van reghoekige [[baksteen|bakstene]] kan verskeie konsentriese ringe gebruik om te keer dat die wigvormige mortelvoeë by die ekstrados te wyd word.{{Sfn|Bozzoni|1991}} Sommige boë kombineer baksteenwerk met klipblokke by die aansette en die kruin. Klipboogstene kan 'n afsonderlike boogring vorm of in die omringende muur inloop om by sy lae te pas. Hul akkurate vorm en plasing is deurslaggewend; mortel maak die kontakvlakke gelyk en versprei die druk.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}}

Tydens die bou rus die ring op 'n tydelike hout- of raamwerk, die '''formeel''' ('n vorm van stutwerk), wat die intradosprofiel van die boog volg.{{Sfn|Baker|1889|pp=515-516}} Vir boë hoër as kophoogte kan die formeel met [[steierwerk]] gekombineer word om werktoegang te bied.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kidder |first=Frank E. |title=The Architect's and Builder's Pocket-Book |location=New York |publisher=J. Wiley |year=1905 |url=https://archive.org/details/architectsbuilde00kiddrich |access-date=30 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Nadat die sluitsteen geplaas is en die ring vas sit, word die formeel ''gestryk'' (laat sak en verwyder). By gemesselde bou word die verwydering uitgestel totdat die mortel genoeg sterkte verkry het; moderne riglyne beveel dikwels minstens sewe dae aan, met langer tydperke in koue weer of wanneer die ontleding dit vereis.{{Sfn|Baker|1889|pp=526-527}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Technical Notes 31: Brick Masonry Arches |url=https://www.gobrick.com/media/file/31-brick-masonry-arches.pdf |website=Brick Industry Association |date=Januarie 1995 |page=19 |access-date=30 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Om skokke en ongelyke lasoordrag te vermy, word groter werke eenvormig laat sak met behulp van wigpare, lang saamgestelde wieë of sandkiste.{{Sfn|Baker|1889|pp=522-525, 526-527}} Onvoldoende styfheid van die formeel, voortydige stryking of boufoute kan tot versakking of plaaslike swigting lei namate die reaksies na die flanke en steunpunte verskuif.{{Sfn|Baker|1889|pp=517-518, 526-527}}

=== Gewapende beton ===
In die [[gewapende beton|gewapendebetonbou]] word die beginsel van die boog gebruik om voordeel te trek uit die beton se vermoë om drukspanning te weerstaan. Waar enige ander vorm van spanning ontstaan, soos trek- of torsiespanning, moet dit deur sorgvuldig geplaaste wapeningstawe of vesels weerstaan word.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Allen|first=Edward|title=Fundamentals of Building Construction|url=https://archive.org/details/fundamentalsbuil00alle|url-access=limited|year=2009|publisher=John Wiley &amp; Sons|location=Hoboken, NJ|isbn=978-0-470-07468-8|page=[https://archive.org/details/fundamentalsbuil00alle/page/n542 529]}}&lt;/ref&gt;

== Boustyle ==
Die soort boë (of die afwesigheid daarvan) is een van die opvallendste kenmerke van 'n boustyl. Toe Heinrich Hübsch byvoorbeeld in die 19de eeu die boustyle probeer klassifiseer het, was sy &quot;primêre elemente&quot; die dak en die steune, met as basiese tipes op die boonste vlak die lateibou (sonder boë) en die boogbou (op boë gebaseer). Sy volgende verdeling van die boogstyle het op die gebruik van ronde en spits boogvorms berus.{{Sfn|Mallgrave|1988|pp=14-15}}

== Kulturele verwysings ==
Die bestendige horisontale druk van 'n boog teen sy steunpunte het tot die gesegde &quot;die boog slaap nooit&quot; aanleiding gegee, wat aan uiteenlopende bronne toegeskryf word, van die Hindoes{{Sfn|Heyman|2015|p=1}} tot die [[Arabiere]].{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}} Dié spreuk beklemtoon dat die boog &quot;'n saad van die dood&quot; vir homself en vir die struktuur waarin hy staan dra, 'n stelling wat by die aanskoue van die Romeinse ruïnes gemaak kan word.{{Sfn|Nicolosi|Niccoli|Cultrera|1929}} Saoud{{Sfn|Saoud|2002}} verklaar die spreekwoord aan die hand van die kettingagtige selfbalansering van die horisontale en vertikale kragte in die boog en sy &quot;universele aanpasbaarheid&quot;.{{Sfn|Royster|2021|p=62}}

== Sien ook ==
* [[Koepel]]
* [[Hangbrug]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
{{Refbegin}}
* {{Cite book |last1=Allen |first1=Edward |last2=Ochsendorf |first2=John |last3=West |first3=Mark |title=The Fabric Formwork Book |date=2016 |publisher=Routledge |isbn=9781315675022 |chapter-url=https://www.routledge.com/rsc/downloads/Chapter_3_-_Fabric_Formwork.pdf |chapter=Structural Intelligence In Flexible Materials |pages=39-47}}
* {{Cite book |last=Ambrose |first=James |title=Building Structures |url=https://archive.org/details/buildingstructur00ambr |url-access=limited |year=2012 |publisher=John Wiley &amp; Sons |location=Hoboken, NJ |isbn=978-0-470-54260-6}}
* {{Cite book |last=American Technical Society |title=Cyclopedia of Architecture, Carpentry and Building |publisher=American Technical Society |volume=1 |year=1908 |url=https://books.google.com/books?id=53wq6UT4hh4C&amp;pg=PA121 |access-date=14 Maart 2025}}
* {{Cite book |last=Au |first=T. |title=Elementary Structural Mechanics |publisher=Prentice-Hall |series=Prentice-Hall civil engineering and engineering mechanics series |year=1960 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.125543/page/n181/mode/2up |access-date=2 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last=Baker |first=Ira O. |title=A Treatise on Masonry Construction |edition=7de |location=New York |publisher=J. Wiley &amp; Sons |year=1889 |url=https://books.google.com/books?id=B69IAAAAMAAJ |access-date=30 Oktober 2025}}
* {{Cite book |last=Balchin |first=Paul N. |title=The Development of Cities in Northern and Central Italy: During the Renaissance |publisher=Routledge |date=19 Februarie 2022 |isbn=978-1-000-55078-8 |url=https://books.google.com/books?id=ecFdEAAAQBAJ&amp;pg=PA68 |access-date=14 November 2025}}
* {{Cite book |last=Beall |first=C. |title=Masonry Design and Detailing for Architects, Engineers, and Builders |publisher=McGraw-Hill |year=1987 |isbn=978-0-07-004223-0 |url=https://books.google.com/books?id=RsdRAAAAMAAJ |access-date=1 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last=Benaim |first=Robert |title=The Design of Prestressed Concrete Bridges |publisher=CRC Press |date=14 Desember 2019 |isbn=978-0-367-86572-6 |chapter=The Design and Construction of Arches |chapter-url=https://www.academia.edu/33968904 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202000349/http://ebooks.narotama.ac.id/files/The%20Design%20of%20Prestressed%20Concrete%20Bridges/Chapter%2017%20The%20Design%20And%20Construction%20Of%20Arches.pdf |archive-date=2 Februarie 2017}}
* {{Cite book |last=Bond |first=Francis |title=Gothic Architecture in England: An Analysis of the Origin &amp; Development of English Church Architecture from the Norman Conquest to the Dissolution of the Monasteries |publisher=B. T. Batsford |year=1905 |url=https://books.google.com/books?id=nLxUmfJBgl4C&amp;pg=PA265 |access-date=15 Desember 2023}}
* {{Cite journal |last=Boyd |first=Thomas D. |title=The Arch and the Vault in Greek Architecture |journal=American Journal of Archaeology |volume=82 |issue=1 |year=1978 |pages=83-100 |doi=10.2307/503797 |jstor=503797 |s2cid=194040597}}
* {{Cite book |last=Bozzoni |first=C. |chapter=Arco |title=Enciclopedia dell'Arte Medievale |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1991 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last1=Bradley |first1=R.A. |last2=Gohnert |first2=M. |title=Current Perspectives and New Directions in Mechanics, Modelling and Design of Structural Systems |chapter=Parametric study of the catenary dome under gravity load |publisher=CRC Press |publication-place=London |date=2 September 2022 |isbn=978-1-003-34844-3 |doi=10.1201/9781003348443-130}}
* {{Cite book |last=Calvo-López |first=José |title=Stereotomy |chapter=Arches |publisher=Springer International Publishing |publication-place=Cham |volume=4 |date=2020 |isbn=978-3-030-43217-1 |series=Mathematics and the Built Environment |pages=265-329 |doi=10.1007/978-3-030-43218-8_6 |s2cid=241431231}}
* {{Cite book |last1=Clarke |first1=Michael |last2=Clarke |first2=Deborah |title=The Concise Oxford Dictionary of Art Terms |publisher=Oxford University Press |date=1 Januarie 2010 |isbn=978-0-19-956992-2 |doi=10.1093/acref/9780199569922.001.0001}}
* {{Cite book |last=Curl |first=James Stevens |title=A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture |edition=2de |isbn=978-0-19-860678-9 |url=https://books.google.com/books?id=jIWr0IO9dYIC&amp;pg=PA37 |access-date=3 Januarie 2024 |publisher=Oxford University Press |date=2006}}
* {{Cite book |last1=Davies |first1=N. |last2=Jokiniemi |first2=E. |title=Dictionary of Architecture and Building Construction |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2008 |isbn=978-1-136-41025-3 |url=https://books.google.com/books?id=krlTS0XWkLwC&amp;pg=PA305 |access-date=5 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last1=Davies |first1=N. |last2=Jokiniemi |first2=E. |title=Architect's Illustrated Pocket Dictionary |publisher=Taylor &amp; Francis |year=2012 |isbn=978-1-136-44406-7 |url=https://books.google.com/books?id=7PXEeoS88lQC&amp;pg=PA153 |access-date=20 Februarie 2024}}
* {{Cite journal |last=DeLaine |first=Janet |title=Structural experimentation: The lintel arch, corbel and tie in western Roman architecture |journal=World Archaeology |volume=21 |issue=3 |date=1990 |issn=0043-8243 |doi=10.1080/00438243.1990.9980116 |pages=407-424 |jstor=124838}}
* {{Cite web |title=The Iron Bridge reopens to the public following £3.6 million project |publisher=English Heritage |date=7 Januarie 2019 |url=https://www.english-heritage.org.uk/about/search-news/the-iron-bridge-saved/ |access-date=22 September 2026 |ref={{SfnRef|English Heritage|2019}}}}
* {{Cite book |last=Ewert |first=C. |chapter=Arco |at=Afdeling &quot;Islam&quot; |title=Enciclopedia dell'Arte Medievale |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1991 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Medievale%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last=Franco |first=Fausto |chapter=Serliana |title=Enciclopedia Italiana |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1936 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/serliana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last=Galliazzo |first=Vittorio |title=I ponti romani |volume=1 |year=1995 |publisher=Edizioni Canova |location=Treviso |isbn=978-88-85066-66-3}}
* {{Cite journal |last1=González |first1=Genaro |last2=Samper |first2=Albert |last3=Herrera |first3=Blas |title=Classification by Type of the Arches in Gaudí's Palau Güell |journal=Nexus Network Journal |volume=20 |issue=1 |date=2018 |issn=1590-5896 |doi=10.1007/s00004-017-0355-7 |pages=173-186}}
* {{Cite book |editor1-last=Gorse |editor1-first=Christopher |editor2-first=David |editor2-last=Johnston |editor3-first=Martin |editor3-last=Pritchard |title=A Dictionary of Construction, Surveying and Civil Engineering |publisher=Oxford University Press |date=2020 |isbn=978-0-19-883248-5 |doi=10.1093/acref/9780198832485.001.0001}}
* {{Cite book |last=Graves |first=Margaret |title=Oxford Art Online |chapter=Arches in Islamic architecture |publisher=Oxford University Press |date=2 Julie 2009 |isbn=978-1-884446-05-4 |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t2082057}}
* {{Cite book |last=Harris |first=Cyril M. |title=Illustrated Dictionary of Historic Architecture |publisher=Courier Corporation |date=28 Februarie 2013 |isbn=978-0-486-13211-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kp_DAgAAQBAJ&amp;pg=PA217 |access-date=14 November 2025 |chapter=Florentine arch}}
* {{Cite journal |last=Heyman |first=Jacques |title=Strainer arches |journal=Construction History |publisher=The Construction History Society |volume=30 |issue=2 |year=2015 |issn=0267-7768 |jstor=44215905 |pages=1-14 |url=http://www.jstor.org/stable/44215905 |access-date=25 Januarie 2024}}
* {{Cite book |editor-last=Hourihane |editor-first=Colum |title=The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture |publisher=Oxford University Press |volume=1 |year=2012 |isbn=978-0-19-539536-5 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=FtlMAgAAQBAJ&amp;pg=PA129 |access-date=24 Desember 2024 |chapter=Arch |pages=129-134}}
* {{Cite web |last=Hwang |first=Hak-ju |date=28 Augustus 2026 |title=홍예교 |trans-title=Arch bridge |website=Encyclopedia of Korean Culture |publisher=Academy of Korean Studies |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0064271 |language=ko}}
* {{Cite web |last=Kim |first=Seon-suk |date=7 Februarie 2023 |title=벽돌방무덤 |trans-title=Brick-chamber tombs |website=Encyclopedia of Korean Culture |publisher=Academy of Korean Studies |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0022822 |language=ko}}
* {{Cite book |last=Lyttleton |first=Margaret |chapter=Trabeated construction |publisher=Oxford University Press |date=2003 |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t085978 |title=Grove Art Online |isbn=978-1-884446-05-4}}
* {{Cite book |last=Mallgrave |first=Harry Francis |title=Modern Architecture: A Guidebook for His Students to this Field of Art |publisher=Getty Center for the History of Art and the Humanities |chapter=Introduction |series=Texts &amp; Documents |year=1988 |pages=1-54 |isbn=978-0-226-86939-1 |url=https://books.google.com/books?id=-LNDAgAAQBAJ |access-date=7 Februarie 2024}}
* {{Cite journal |last1=Mark |first1=Robert |title=Architecture and Evolution |journal=American Scientist |date=1996 |volume=84 |issue=4 |pages=383-389 |jstor=29775710 |publisher=Sigma Xi, The Scientific Research Honor Society |bibcode=1996AmSci..84..383M |url=https://www.uv.mx/personal/tcarmona/files/2010/08/Mark-1996.pdf}}
* {{Cite book |editor1-last=Rashid |editor1-first=H. |editor2-last=Petersen |editor2-first=K. |title=The Bloomsbury Handbook of Muslims and Popular Culture |publisher=Bloomsbury Publishing |series=Bloomsbury Handbooks |year=2023 |isbn=978-1-350-14541-2 |chapter=Islamic Presence in Latin American Architecture. Three Periods - Three Ways |chapter-url=https://books.google.com/books?id=tqzPEAAAQBAJ&amp;pg=PA15 |first=Fernando Luis |last=Martinez Nespral |pages=13-24 |access-date=20 Februarie 2024}}
* {{Cite book |last1=Nicolosi |first1=Giuseppe |last2=Niccoli |first2=Raffaello |last3=Cultrera |first3=Giuseppe |chapter=Arco |title=Enciclopedia Italiana |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |year=1929 |chapter-url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |language=it |access-date=22 September 2026}}
* {{Cite book |last=O'Connor |first=Colin |title=Roman Bridges |publisher=Cambridge University Press |year=1993 |isbn=978-0-521-39326-3}}
* {{Cite journal |last=Osserman |first=Robert |title=Mathematics of the Gateway Arch |url=https://www.ams.org/notices/201002/rtx100200220p.pdf |date=Februarie 2010 |journal=Notices of the American Mathematical Society |issn=0002-9920 |volume=57 |issue=2 |pages=220-229}}
* {{Cite book |last1=Punmia |first1=B.C. |last2=Jain |first2=Ashok Kumar |last3=Jain |first3=Arun Kumar |title=Building Construction |publisher=Laxmi Publications |year=2005 |isbn=978-81-7008-053-4 |url=https://books.google.com/books?id=_kAvTMzKGhAC&amp;pg=PA425 |access-date=23 Januarie 2024}}
* {{Cite book |last1=Quirarte |first1=Jacinto |title=Latin American Art and Music: A Handbook for Teaching |date=1989 |publisher=Texas Univ., Austin. Inst. of Latin American Studies |location=Austin, TX |isbn=0-86728-012-3 |pages=27- |url=https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED342705.pdf |chapter=The Art and Architecture of Mesoamerica: An Overview}}
* {{Cite journal |last=Rasch |first=Jürgen |year=1985 |title=Die Kuppel in der römischen Architektur. Entwicklung, Formgebung, Konstruktion |journal=Architectura |volume=15 |pages=117-139}}
* {{Cite book |last=Royster |first=Paula D. |title=Decolonizing Arts-Based Methodologies: Researching the African Diaspora |publisher=Brill |date=1 Januarie 2021 |isbn=978-90-04-44612-0 |doi=10.1163/9789004446120_004}}
* {{Cite web |last=Saoud |first=Rabah |title=The Arch That Never Sleeps |website=Muslim Heritage |date=17 Januarie 2002 |url=https://www.muslimheritage.com/uploads/ACF4FB.pdf |access-date=25 Januarie 2024}}
* {{Cite book |title=Structures and Architecture |chapter=Three–hinged structures in a historical perspective |publisher=CRC Press |first=L. |last=Slivnik |date=27 Junie 2013 |pages=1129-1136 |isbn=978-0-429-15935-0 |doi=10.1201/b15267-153 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=in3OBQAAQBAJ&amp;pg=PA1089}}
* {{Cite book |last1=Sturgis |first1=Russell |last2=Davis |first2=Francis A. |title=Sturgis' Illustrated Dictionary of Architecture and Building: An Unabridged Reprint of the 1901-2 Edition |publisher=Dover Publications |series=Dover Architecture |year=2013 |isbn=978-0-486-14840-3 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=j9wAW2YleywC&amp;pg=PA116 |access-date=15 Desember 2023 |chapter=Triangular Arch}}
* {{Cite web |title=Arco |website=Enciclopedia on line |publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/arco/ |language=it |access-date=22 September 2026 |ref={{SfnRef|Treccani}}}}
* {{Cite journal |last=Warren |first=John |title=Creswell's Use of the Theory of Dating by the Acuteness of the Pointed Arches in Early Muslim Architecture |journal=Muqarnas |volume=8 |date=1991 |pages=59-65 |doi=10.2307/1523154 |jstor=1523154 |url=https://www.archnet.org/publications/4180 |access-date=7 Augustus 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813205613/https://www.archnet.org/publications/4180 |archive-date=13 Augustus 2025 |url-status=dead}}
* {{Cite book |last=Wilkins |first=H.S.C. |title=A treatise on mountain roads, live loads, and bridges |publisher=E. &amp; F.N. Spon |year=1879 |url=https://books.google.com/books?id=f9DNAAAAMAAJ&amp;pg=PA291 |access-date=16 Desember 2023}}
* {{Cite book |last1=Woodman |first1=Francis |last2=Bloom |first2=Jonathan M. |title=Oxford Art Online |chapter=Arch |publisher=Oxford University Press |date=2003 |isbn=978-1-884446-05-4 |doi=10.1093/gao/9781884446054.article.t003657}}
* {{Cite web |last=Yun |first=Yong-hyeon |date=7 April 2014 |title=뛰어난 조형미와 구조 안정성의 으뜸 ‘홍예(虹霓)’ |trans-title=The arch: outstanding aesthetic form and structural stability |url=https://www.kh.or.kr/brd/board/741/L/menu/740?bbIdx=101085&amp;brdType=R |publisher=Korea Cultural Heritage Foundation |language=ko}}
{{Refeindig}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie|Arches}}
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/physics/arch-physics.html Physics of Stone Arches] deur ''Nova'': 'n model om 'n boog te bou sonder dat dit inval
* [https://web.mit.edu/masonry/interactiveThrust/index.html InteractiveTHRUST]: interaktiewe toepassings en tutoriale
* [https://dx.doi.org/10.4995/vlc.2015.3598 Artikel oor die drieskarnierboog van die Galerie des Machines van 1889] deur Javier Estévez Cimadevila en Isaac López César

{{Kerkargitektuur}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Boukunde]]
[[Kategorie:Kerkargitektuur]]</text>
      <sha1>bem1eokh7xzv3wgany51jvvocaej1hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Winnie Madikizela-Mandela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22617</id>
    <revision>
      <id>3361998</id>
      <parentid>3288623</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23583" sha1="5bzr9vo9fdsm8222h17og7yk6gxpmzc" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Winnie Madikizela-Mandela
| beeld           = Winnie Mandela 190814.jpg
| beeldonderskrif = Winnie Madikizela-Mandela in 2014
| orde            = Lid van die Suid-Afrikaanse Parlement
| termynaanvang   = Mei 2009
| termyneinde     = April 2018
| voorganger      = 
| opvolger        = 
| geboortedatum   = Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela&lt;br /&gt;{{Geboortedatum|1936|9|26}}
| geboortejaar    = 
| geboortemaand   =
| geboortedag     = 
| geboorteplek    = [[Bizana]], [[Transkei]], [[Unie van Suid-Afrika]]
| sterftedatum    = {{Sterfdatum en ouderdom|1936|9|26|2018|4|2}}
| sterfteplek     = [[Johannesburg]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]]
| party           = [[African National Congress]]
| orde2           = [[Eerste Dame]] van [[Suid-Afrika]]
| termynaanvang2  = [[10 Mei]] [[1994]]
| termyneinde2    = [[19 Maart]] [[1996]]
| president2      = [[Nelson Mandela]]
| voorganger2     = [[Marike de Klerk]]
| opvolger2       = [[Graça Machel]]
| orde3           = Adjunkminister van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie
| termynaanvang3  = [[1994]]
| termyneinde3    = [[1995]]
| voorganger3     = ''Nuwe amp''
| opvolger3       = [[Pallo Jordan]] (Kuns en Kultuur)&lt;br /&gt;[[Derek Hanekom]] (Wetenskap en Tegnologie)
| eggenoot        = [[Nelson Mandela]] (1958–1996; geskei)
| kinders         = Zenani (* 1959)&lt;br /&gt;Zindziwa (* 1960)
| alma_mater      = [[Universiteit van Suid-Afrika]]
| religie         = 
| handtekening    = 
| militer         = 
| lojaliteit      = 
| tak             = 
| diensjare       = 
| rang            = 
| eenheid         = 
| oorloe          = 
| toekennings     = 
}}

'''Winnie Madikizela-Mandela''' (gebore as '''Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela''' op 26 September 1936;&lt;ref&gt;[http://www.nndb.com/people/292/000023223/ Winnie Mandela]. nndb.com&lt;/ref&gt; oorlede op 2 April 2018 in [[Johannesburg]]) was 'n [[Suid-Afrika]]anse aktivis en politikus wat verskeie regeringsposisies beklee het, en ook hoof van die [[African National Congress|ANC]] se Vroueliga was. Sy was ook 'n lid van die ANC se uitvoerende komitee.

Sy was vir 38 jaar met [[Nelson Mandela]] getroud, insluitende die 27 jaar wat hy in die tronk was. Hoewel hulle steeds getroud was toe hy [[president van Suid-Afrika]] geword het in Mei 1994, was die paartjie reeds twee jaar vantevore uitmekaar. Hulle is op 19 Maart 1996 amptelik geskei,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1996/03/20/world/south-african-judge-gives-nelson-mandela-a-divorce.html |work=The New York Times |first=Suzanne |last=Daley |title=South African Judge Gives Nelson Mandela a Divorce |date=20 Maart 1996 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110646/https://www.nytimes.com/1996/03/20/world/south-african-judge-gives-nelson-mandela-a-divorce.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; maar Winnie Mandela het steeds haar teenwoordigheid in sy lewe gehandhaaf, al is hy later weer in 1998 getroud. Winnie is byna daagliks gesien waar sy haar gewese man by die Mediclinic Harthospitaal in Pretoria besoek het terwyl hy daar behandel is.&lt;ref name=&quot;theguardian1&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/06/nelson-winnie-mandela-marriage |title=Nelson and Winnie Mandela's marriage ended, but the bond was never broken |work=The Guardian |author=Smith, David |date=6 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110645/https://www.theguardian.com/world/2013/dec/06/nelson-winnie-mandela-marriage |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Van al die hooffigure wat tydens die vryheidstryd internasionale status geniet het, is sy die een wat al die jare die meeste internasionale aandag ontvang het en was gesien as die openbare gesig vir Mandela se woorde en gedagtes terwyl hy vir 27 jaar tronkstraf uitgedien het.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2013/08/03/world/africa/in-mandela-legacy-a-place-for-winnie.html?_r=0 |title=In Mandela Legacy, a Place for Winnie? |work=The New York Times |date=3 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140108140841/http://www.nytimes.com/2013/08/03/world/africa/in-mandela-legacy-a-place-for-winnie.html?_r=0 |archive-date=8 Januarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sy was altyd 'n omstrede aktivis wat wye steun onder haar ondersteuners gehad het, en het bekend gestaan as die &quot;Moeder van die Nasie&quot;, maar ander het haar weer verag nadat die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] bevind het dat sy verantwoordelik was vir die moord, marteling, ontvoering, en aanranding op talle mans, vroue en kinders, en verder ook onregstreeks deel gehad het in nog meer soortgelyke wandade.&lt;ref name=&quot;truth-commission&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.justice.gov.za/trc/report/finalreport/Volume%202.pdf|title=Truth and Reconciliation Commission of South Africa Report, Volume Two, Chapter 6 (bl. 543–82): Special Investigation: Mandela United Football Club|date=29 Oktober 1998|accessdate=10 Julie 2010|archive-date= 4 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091104033712/http://www.justice.gov.za/trc/report/finalreport/Volume%202.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe ==
Haar [[Xhosa]]-naam is '''Nomzamo''' (&quot;Sy wat probeer&quot;). Sy is gebore in die dorpie eMbongweni,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130316233444/http://www.sahistory.org.za/people/winnie-madikizela-mandela Madikizela-Mandela profile].&lt;/ref&gt; in [[Bizana]], Pondoland, wat vandag deel van Suid-Afrika se [[Oos-Kaap]] is. Sy is die vierde van nege kinders, wat sewe susters en 'n broer insluit. Haar ouers, Columbus and Gertrude, was albei onderwysers. Columbus was 'n geskiedenisonderwyser en 'n skoolhoof, en Getrude het huishoudkunde gegee. Sy is dood toe Winnie nege jaar oud was. Dit het 'n totale skeiding in die gesin gebring aangesien die kinders na verskillende familielede gestuur is om hul verder groot te maak. Madikizela-Mandela het hoofmeisie van haar hoërskool in Bizana geword. Na matriek is sy [[Johannesburg]] toe waar sy maatskaplike werk by die Jan Hofmeyrskool studeer het, ondanks die beperkinge van die opvoeding waaraan swartes in die apartheidsjare uitgelewer was.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Winnie Madikizela-Mandela|last=Van Wyk|first=Chris|publisher=Awareness Publishing|year=2003|isbn=1-919910-12-3|location=|pages=5–9}}&lt;/ref&gt; Sy ontvang in 1956 haar graad in maatskaplike werk, en 'n paar jaar later haar [[Baccalaureus Artium|B.A.graad]] in internasionale betrekkinge aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]]. Winnie het verskeie betrekkings in die ou [[bantoestan]] van [[Transkei]] beklee, insluitende 'n pos in die Transkeise staatdiens. Haar eerste werk was as 'n maatskaplike werker by die [[Chris Hani Baragwanath-hospitaal|Baragwanath-hospitaal]] in [[Soweto]].

== Huwelik en kinders ==
Die jong Winnie ontmoet 'n prokureur en anti-apartheidsaktivis, Nelson Mandela, in 1957. Sy was 22 jaar oud en het by 'n bushalte in Soweto gestaan toe Mandela haar raaksien, 'n geselsie met haar aanknoop, en 'n ete-afspraak vir die volgende week met haar maak.&lt;ref name=&quot;theguardian1&quot; /&gt; Die twee is in 1958 getroud en het twee dogters, Zenani (gebore in 1959) en Zindzi (gebore in 1960). Nelson Mandela is in 1963 in hegtenis geneem en in 1990 vrygelaat. Die paartjie is in 1992 uitmekaar en hul egskeiding is in 1996 met 'n ooreenkoms (waarvan die inhoud nooit bekend gemaak is nie), wat buite die hof geskik is, finaal afgehandel. Haar pogings vir 'n egskeidings-ooreenkoms van $35-miljoen is deur die hof van die hand gewys toe sy nie vir die verhoor opgedaag het nie.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n21_v89/ai_18170308 |title=Nelson and Winnie Mandela divorce; Winnie fails to win $5 million settlement |date=8 April 1996 |work=Jet |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016053147/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1355/is_n21_v89/ai_18170308 |archive-date=16 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Toe sy in 1994 uitgevra is oor 'n moontlike versoening, het sy gesê: &quot;Ek streef nie om die land se presidentsvrou te word nie. Inderdaad is ek nie die soort mens om mooi blomme rond te dra en almal se porseleinpop te wees nie.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://derwinpereiramedia.com/singapore/derwin-pereira-invest-to-rebuild-s-africa-call-by-winnie-mandela.html |title=Derwin Pereira - 'Invest to rebuild S. Africa' call by Winnie Mandela |date=22 Junie 1994 |access-date= |website= |publisher=Pretoria |last=Pereira |first=Derwin |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141225113225/http://derwinpereiramedia.com/singapore/derwin-pereira-invest-to-rebuild-s-africa-call-by-winnie-mandela.html |archive-date=25 Desember 2014 |url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Apartheid ==
As gevolg van haar politieke bedrywighede is sy gereeld deur die veiligheidspolisie aangehou. Sy is gemartel, aan huisarres onderwerp, gedurig dopgehou, vir 'n jaar alleen opgesluit en na 'n klein Vrystaatse dorpie verban.&lt;ref name=&quot;theguardian1&quot; /&gt; In latere jare het sy na vore getree as 'n vurige teenstander van [[apartheid]] (Augustus 1963-Februarie 1990). Vir baie van dié tyd was sy in ballingskap in [[Oranje-Vrystaat]] en in die gebied ingeperk, behalwe vir die tye wanneer sy toegelaat is om haar man op [[Robbeneiland]] te besoek. Aan die begin van 1969 is sy in eensame opsluiting in die Sentrale Gevangenis in Pretoria aangehou.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anc.org.za/show.php?doc=/people/mandela_nw.html|title=Nomzamo Nobandla Winnifred MADIKIZELA-MANDELA|publisher=[[African National Congress]]|accessdate=24 Januarie 2010|quote=In 1969 she became one of the first detainees under Section 6 of the notorious Terrorism Act. She was detained for 18 months in solitary confinement in the condemned cell at Pretoria Central before being charged under the Suppression of Communism Act.|archive-date=14 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314015912/http://www.anc.org.za/show.php?doc=%2Fpeople%2Fmandela_nw.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dit was hiertydens dat die Weste in Winnie Mandela begin belangstel het. Sy het klinieke vir haar mense gereël, aktief geveg vir gelyke regte en is deur die ANC verhoogde status gebied as 'n simbool van die stryd teen apartheid.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1997/the_winnie_mandela_trial/33659.stm |title=The Winnie Mandela Trial |publisher=[[BBC]] |date=29 November 1997 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110637/http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1997/the_winnie_mandela_trial/33659.stm |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 1985 is die Robert F. Kennedy Human Rights Award aan Winnie en mede-aktiviste, [[Allan Boesak]] en [[Beyers Naudé]] toegeken vir hul menseregtewerk in Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Robert F Kennedy Center Laureates|url=http://rfkcenter.org/allan-boesak-beyers-naude-a-winnie-mandela-south-africa-6?id=881&amp;lang=en|access-date= 2 Mei 2016|archive-date= 7 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407044628/http://rfkcenter.org/allan-boesak-beyers-naude-a-winnie-mandela-south-africa-6?id=881&amp;lang=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Kriminele veroordelings en misdaadbedrywighede ==
[[Lêer:Nelson Mandela Alberto Chissano Winnie Mandela Cidalia Chissano in Museu Galeria Chissano, Matola, Mozambique.jpg|duimnael|Winnie Mandela en Nelson Mandela, Alberto Chissano en sy dogter, Cidalia in Museu Galeria Chissano, Mosambiek, 1990]]
[[Lêer:Winnie Mandela00.jpg|duimnael|Winnie Madikizela-Mandela in 2008]]
Haar reputasie het 'n ernstige knou gekry oor die openbare uitlatings wat sy kwytgeraak het. Soos die toespraak wat sy op 13 April 1986 in Munsievile gehou het waar sy die grusame praktyk van die [[halssnoermoord]]e (verbrand mense lewendig met buitebande en petrol) goedgepraat het. Haar woorde was: &quot;Met ons dosies [[vuurhoutjie]]s en ons halssnoere sal ons die land bevry.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://century.guardian.co.uk/1980-1989/Story/0,,110268,00.html |title=Row over 'mother of the nation' Winnie Mandela |work=The Guardian |location=UK |date=27 Januarie 1989 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120618150254/http://century.guardian.co.uk/1980-1989/Story/0,,110268,00.html |archive-date=18 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 2 Mei 2016 }}&lt;/ref&gt; Haar reputasie is nog verder geskaad met die beskuldigings van haar lyfwag, Jerry Musivuzi Richardson, dat sy opdragte vir ontvoerings en moorde gegee het.&lt;ref name=&quot;bbc97&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/36680.stm |title=Winnie says evidence against her is 'ludicrous' |date=4 Desember 1997 |publisher=BBC News |access-date=25 Augustus 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609145616/http://news.bbc.co.uk/2/hi/36680.stm |archive-date=9 Junie 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Richardson was die afrigter van die Mandela Voetbalklub wat eintlik Winnie se persoonlike sekuriteitsmense was. Op 29 Desember 1988 ontvoer Richardson die 14-jarige James Seipei (ook bekend as [[Stompie Moeketsi]]) en drie ander jeugdiges uit die huis van 'n Metodisteprediker, Eerw. Paul Verryn, met die verskoning dat die eerwaarde hulle seksueel misbruik. Die vier is geslaan en gedwing om te sê hulle het seks met Verryn gehad. Seipei is daarvan beskuldig dat hy 'n informant is en sy lyk is later op 6 Januarie 1989 in die veld met messteke aan sy keel gekry.&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1990/05/26/world/winnie-mandela-aide-guilty-of-murder.html |title=Winnie Mandela Aide Guilty of Murder |work=The New York Times |date=26 Mei 1990 |first=Christopher S. |last=Wren |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110651/https://www.nytimes.com/1990/05/26/world/winnie-mandela-aide-guilty-of-murder.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://mg.co.za/article/2013-03-15-00-bodies-probably-wont-bury-winnie Bodies probably won't bury Winnie] ''M&amp;G''. 15 Maart 2013&lt;/ref&gt;

Sy is in 1991 op al die aanklagte vrygespreek, behalwe die ontvoeringklag.&lt;ref name=&quot;theguardian1&quot; /&gt; Haar ses jaar tronkstraf is op appèl na 'n boete verander. Die WVK se finale verslag het in 1998 die volgende oor Winnie Mandela gesê: &quot;Me. Winnie Madikizela-Mandela is moreel en polities verantwoordbaar vir die opdragte van growwe skendings van menseregte.&quot;&lt;ref name=&quot;truth-commission&quot; /&gt;

=== Oorgang na demokrasie ===
Met Suid-Afrika se oorgang na demokrasie het sy 'n baie minder versoenende houding as haar man teenoor die land se wit gemeenskap gehad. Hoewel sy aan sy sy was met sy vrylating in 1990, die eerste keer saam in die openbaar in byna 30 jaar, is die Mandela's se huwelik op die rotse toe dit bekend word dat sy ontrou was terwyl hy tronkstraf uitgedien het. Ná die egskeiding aanvaar Winnie haar ongetroude van as Madikizela-Mandela. Sy word aangestel as adjunkminister van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie (Mei 1994). Elf maande later is sy afgedank weens bewerings van korrupsie.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.scotsman.com/winniemandela/Winnie-Mandelas-fall-from-grace.2422138.jp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100410213310/http://news.scotsman.com/winniemandela/Winnie-Mandelas-fall-from-grace.2422138.jp |archive-date=10 April 2010 |url-status=live |title=Winnie Mandela's fall from grace |date=26 April 2003 |author=Bridgland, Fred |work=The Scotsman |location=Edinburgh |accessdate=24 Maart 2009}}&lt;/ref&gt;

=== Regsprobleme ===
Op 24 April 2003 word Winnie op 43 aanklagte van korrupsie en 25 klagtes van diefstal skuldig bevind. Haar makelaar, Addy Moolman, is op 58 korrupsieklagtes en 25 vir diefstal skuldig bevind. Hulle het skuld ontken vir die gelde wat uit 'n begrafnisfonds onttrek is. Sy is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis wat later op appél na 'n [[opgeskorte vonnis]] verander is.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.suntimes.co.za/2003/04/27/news/news01.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20030517134854/http://www.suntimes.co.za/2003/04/27/news/news01.asp |archive-date=17 Mei 2003 |url-status=dead |title=ANC: We won't dump Winnie |publisher=Sunday Times |location=Suid-Afrika |date=27 April 2003}}&lt;/ref&gt; Kort na haar vonnis bedank Madikizela-Mandela uit die ANC-leierskap, bedank ook as president van die ANC se Vroueliga en as parlementslid.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2003/WORLD/africa/04/25/mandela.sentencing |title=Winnie Mandela resigns ANC posts |publisher=[[CNN]] |date=25 April 2003 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115132811/http://edition.cnn.com/2003/WORLD/africa/04/25/mandela.sentencing |archive-date=15 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=2 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1553061,00.html |title=Winnie: No personal gain |publisher=News24 |date=7 Mei 2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080602115850/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1553061,00.html |archive-date= 2 Junie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Mei 2016 }}&lt;/ref&gt;

In Junie 2007 weier die Kanadese Hoëkommissaris in Suid-Afrika vir Winnie Madikizela-Mandela 'n visum om na [[Toronto]], Kanada toe te vlieg vir 'n fondsinsamelings-galakonsert wat ook die wêreldpremière van ''The Passion of Winnie'', 'n opera gegrond op haar lewe, ingesluit het.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Winnie Mandela denied entry to Canada for arts gala |url=http://www.cbc.ca/arts/music/story/2007/06/05/winnie-mandela.html |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |date=5 Junie 2007 |access-date=5 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070607162331/http://www.cbc.ca/arts/music/story/2007/06/05/winnie-mandela.html |archive-date=7 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== 2010 onderhoud met Nadira Naipaul ===
In 2010 voer Nadira Naipaul 'n onderhoud met Madikizela-Mandela waartydens sy haar gewese man aanval en daarvan beskuldig dat hy die swartes in die steek gelaat het, en dat hy &quot;niks meer as net 'n stigting is nie&quot;. Sy veroordeel hom verder omdat hy die [[Nobelprys vir Vrede]] saam met [[Frederik Willem de Klerk|F.W. de Klerk]] aanvaar het.&lt;ref&gt;Naipaul, Nadira (8 Maart 2010) [http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23812947-how-nelson-mandela-betrayed-us-says-ex-wife-winnie.do &quot;How Nelson Mandela betrayed us, says ex-wife Winnie&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100310233648/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23812947-how-nelson-mandela-betrayed-us-says-ex-wife-winnie.do |date=10 Maart 2010 }}.&lt;/ref&gt;

Die onderhoud het wyd belangstelling uitgelok,&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/southafrica/7403504/Winnie-Mandela-accuses-Nelson-of-letting-down-South-Africas-blacks.html &quot;Winnie Mandela accuses Nelson of letting down South Africa's blacks&quot;].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fernandez, Colin (9 Maart 2010) [http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1256425/Nelson-Mandelas-ex-wife-accuses-President-betraying-blacks-South-Africa.html &quot;Winnie Mandela accuses Nelson of 'betraying' the blacks of South Africa&quot;].&lt;/ref&gt; en die ANC kondig aan dat die organisasie haar vir 'n verduideliking gaan vra oor haar uitlatings aangaande Nelson Mandela.&lt;ref name=&quot;Madiba&quot;&gt;{{cite web|author1=Williams, Murray |author2=Kgosana, Caiphus|url=http://www.iol.co.za/index.php?art_id=vn20100309120838574C472618&amp;singlepage=1|title=South Africa: &quot;'Madiba' let us down&quot;|date=9 Maart 2010}}&lt;/ref&gt; Op 14 Maart 2010 word 'n verklaring namens haar uitgereik dat die onderhoud 'n verdigsel was.&lt;ref&gt;[http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article354012.ece &quot;'Ms Naipaul is a liar and a fraud'&quot;]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180403112657/https://www.timeslive.co.za/sundaytimes/article354012.ece/ |date= 3 April 2018 }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie}}
* {{Imdb naam|541692}}
* [http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/73780409.html?dids=73780409:73780409&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=FEB+18%2C+1989&amp;author=William+Claiborne&amp;pub=The+Washington+Post&amp;desc=Fall+of+Winnie+Mandela+Began+Nearly+2+Years+Ago%3B+Erratic+Behavior+Preceded+R &quot;Fall of Winnie Mandela Began Nearly 2 Years Ago; Erratic Behavior Preceded Recent Violence&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524125418/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/73780409.html?dids=73780409:73780409&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=FEB+18%2C+1989&amp;author=William+Claiborne&amp;pub=The+Washington+Post&amp;desc=Fall+of+Winnie+Mandela+Began+Nearly+2+Years+Ago%3B+Erratic+Behavior+Preceded+R |date=24 Mei 2011 }}, Washington Post, 18 Februarie 1989
* [http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2001/10/16/winnie16.xml &quot;Winnie Mandela on bank fraud charges&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200531035726/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2001%2F10%2F16%2Fwinnie16.xml |date=31 Mei 2020 }}, Telegraph, 15 Oktober 2001
* [http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1997/12/05/win05.html &quot;Mrs Mandela defies accusers&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031103005310/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1997%2F12%2F05%2Fwin05.html |date= 3 November 2003 }}, Telegraph, 5 Desember 1997
* [http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=/archive/1997/09/06/wman06.html &quot;Winnie Mandela 'had hand in boy's murder'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041121175750/http://www.telegraph.co.uk/htmlContent.jhtml?html=%2Farchive%2F1997%2F09%2F06%2Fwman06.html |date=21 November 2004 }}, Telegraph, 9 Desember 1997
* [http://kaganof.com/kagablog/2008/01/09/special-investigation-into-the-mandela-united-football-club/ &quot;Special Investigation into the Mandela United Football Club&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815073731/http://kaganof.com/kagablog/2008/01/09/special-investigation-into-the-mandela-united-football-club/ |date=15 Augustus 2010 }}
* [http://www.the-write-stuff.com.au/archives/vol-1/reviews/winnie.html ''The Lady: the life and times of Winnie Mandela''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160228135801/http://www.the-write-stuff.com.au/archives/vol-1/reviews/winnie.html |date=28 Februarie 2016 }} by Emma Gilbey. London: Vintage, 1994. {{ISBN|0-09-938801-4}}
* [http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1989/pr0218.html NEC statement on Mandela Football Club], {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20001002042602/http://www.anc.org.za/ancdocs/pr/1989/pr0218.html |date= 2 Oktober 2000 }} 19 Februarie 1989
* [http://www.bookrags.com/Winnie_Madikizela-Mandela &quot;Winnie Madikizela-Mandela Biography Summary&quot;]
* [http://links.jstor.org/sici?sici=0164-2472(199723%2F24)52%2F53%3C161%3AQCWMAT%3E2.0.CO%3B2-Z &quot;Winnie Mandela and the Moffies&quot;]
* [http://www.japantoday.com/jp/news/408566 Report on Winnie Mandela]{{Dooie skakel|Junie 2013}} on ''Japan Today News''
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8474580.stm Can Winnie Mandela's Heroism Outshine her Crimes?] by ''BBC News'', 25 Januarie 2010

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Madikizela-Mandela, Winnie}}
[[Kategorie:Eerste Dames van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]]
[[Kategorie:Xhosas]]
[[Kategorie:Geboortes in 1936]]
[[Kategorie:Sterftes in 2018]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktiviste]]
[[Kategorie:Politici van die African National Congress]]</text>
      <sha1>5bzr9vo9fdsm8222h17og7yk6gxpmzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>All Blacks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23862</id>
    <revision>
      <id>3362090</id>
      <parentid>3322577</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182006" sha1="s870s63lpm0jhkxc5qrpw3zcv5z6kmy" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Nieu-Seelandse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Black Ferns]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Nieu-Seeland
| beeld                  = Allblacks.gif
| unie                   = [[Nieu-Seeland Rugby]] (NZR)
| bynaam                 = All Blacks
| embleem                = Varingblaar
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[Ardie Savea]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dave Rennie]] &lt;small&gt;(sedert 2026)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _allbkacls2425h
| patroon_b1             = _allbkacls2425h
| patroon_ra1            = _allbkacls2425h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _3_white_stripes
| linkerarm1             = 000000
| liggaam1               = 000000
| regterarm1             = 000000
| broek1                 = 000000
| kouse1                 = 000000
| patroon_la2            = _allbkacls2425a
| patroon_b2             = _allbkacls2425a
| patroon_ra2            = _allbkacls2425a
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = _3_white_stripes
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Sam Whitelock]] (153)&lt;ref name=&quot;Most tests&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttests.ASP?stats_ID=12 |title=All Blacks that have played 50 or more tests. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=8;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Dan Carter]] (1598)&lt;ref name=&quot;Most test points&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostptsinall.ASP?stats_ID=14 |title=All Black Test Match point scorers. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] (54)&lt;ref name=&quot;Most test tries&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mosttriesintests.ASP?stats_ID=16 |title=Most tries in Test matches. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = [[Jonah Lomu]] 1994 (19 jaar, 45 dae)
| eerste                 = {{AUSru}} 3–22 {{NZLru-r}}&lt;br /&gt;([[Sydney]], [[Australië]]; 15 Augustus 1903)
| grootwen               = {{NZLru}} 145–17 {{JPNru-r}}&lt;br /&gt;([[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]; 4 Junie 1995)
| grootverloor           = {{NZLru}} 10–43 {{RSAru-r}}&lt;br /&gt;([[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]], Nieu-Seeland; 13 September 2025)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]]
| url                    = www.allblacks.com
| unieurl                = www.nzrugby.co.nz
}}

Die '''All Blacks''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Nieu-Seeland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby is Nieu-Seeland se nasionale sport en die All Blacks is ’n gedugte mag in internasionale rugby met ’n wenrekord teen al die ander lande. Nieu-Seeland is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Samoa]], [[Tonga]] en [[Wallis]] kan soortgelyke bewerings maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.teivovo.com/history/|title=Rugby History in Fiji|publisher=Teivovo|accessdate=14 November 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/|archive-date=14 November 2007|url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sy belangrikste internasionale verskyning het die All Blacks tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi. In [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] was Nieu-Seeland saam met [[Australië]] die gasheer vir die eerste [[Rugbywêreldbeker]] wat die All Blacks gewen het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het die All Blacks die eindstryd gehaal, maar is deur die gasheer in [[ekstra tyd]] met 15–12 verslaan. Die volgende verskyning in die eindstryd het die All Blacks tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis gemaak, toe hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] naelskraap met 8–7 verslaan het. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] het Nieu-Seeland as eerste span daarin geslaag om die [[Webb Ellis-beker]] te verdedig, toe hulle die [[Wallabies]] geklop het. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword om die trofee drie keer omhoog te hou, ’n prestasie wat later deur die [[Springbokke]] geëwenaar is. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] het die All Blacks die eindstryd vir ’n vyfde keer gehaal, maar teen die Springbokke naelskraap met 12–11 vasgeval. Die All Blacks speel jaarliks teen die Australiese Wallabies, die Suid-Afrikaanse Springbokke en die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] in [[die Rugbykampioenskap]], voorheen die Drienasiesreeks, waartydens hulle ook om die [[Bledisloebeker]] teen Australië en die [[Vryheidsbeker]] teen Suid-Afrika meeding. Die All Blacks het die Drienasiesreeks en die Rugbykampioenskap reeds 20 keer in die toernooi se 27 jaar bestaan gewen en is die huidige Bledisloebeker- asook Vryheidsbekerhouer.

Die span het vir die eerste keer in 1882 ’n internasionale wedstryd gespeel teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Nieu-Suid-Walliese Waratahs]], en het hulle eerste toetswedstryd in 1903 gespeel: ’n oorwinning oor Australië. Dit is gevolg deur ’n toer na die [[Noordelike Halfrond]] in 1905 waartydens die span slegs teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]] verloor het. Tydens hulle 1905-toer het die All Blacks slegs swart gedra, behalwe vir die [[silwervaring]]; die “All Black”-naam dateer uit dié tydperk. Die All Blacks het hulle eerste reeksoorwinning oor hul “aartsvyande Suid-Afrika” (die Springbokke) in Nieu-Seeland in 1956 behaal. ’n Dekade later het hulle hul langste segetog behaal deur sewentien toetse tussen 1965 en 1970 te wen. Die [[Britse en Ierse Leeus]] het hulle enigste reeksoorwinning oor die All Blacks in 1971 behaal, maar sewe jaar later sou die All Blacks hulle eerste [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal (oorwinnings oor [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Wallis tydens dieselfde toer). Die All Blacks sou nog drie ander keer ’n Grand Slam behaal (in 2005, 2008 en 2010). Die 1981-Springboktoer na Nieu-Seeland het grootskaalse burgerlike onrus veroorsaak as gevolg van proteste teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid. Nieu-Seeland het in 1996 in post-apartheid Suid-Afrika vir die eerste keer daarin geslaag om ’n reeksoorwinning oor die Springbokke in Suid-Afrika te behaal.

Die vroeë Nieu-Seelandse nasionale rugbydrag het bestaan uit ’n swart trui met ’n silwervaring en wit broeke. Rugby het ’n belangrike rol gespeel in die integrasie van die [[Maori's]] in die [[Verenigde Koninkryk|Brits]]-beïnvloede Nieu-Seelandse samelewing, aangesien die sport geskik was vir die fisieke vermoëns van die [[Inheemse volke|inheemse mense]] van Nieu-Seeland en hulle is spoedig as gelykwaardige spelers aanvaar. Om die teenstander te intimideer en hulleself te motiveer voer die All Blacks tradisioneel ’n [[haka]] (’n Maori-oorlogsdans) voor elke wedstryd uit. Tradisioneel word ''Te Rauparaha'' se ''Ka Mate haka'' uitgevoer, maar sedert 2005 word ''Kapa o Pango'', ’n aangepaste weergawe van die All Blacks se 1924-haka, ''Kia Whaka-ngawari'', soms ook gebruik. Hulle is tans (September 2026) tweede op Wêreldrugby se wêreldranglys&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en is in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016 deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 21 voormalige All Blacks is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Nieu-Seeland Rugby}}
[[Lêer:NZunions.png|duimnael|’n Kaart van die Nieu-Seelandse plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Nieu-Seeland is Nieu-Seeland Rugby (''New Zealand Rugby'', NZR), tot in 2013 die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU) genoem. Nieu-Seeland Rugby is op 16 April 1892 gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/about-nzr/our-history/ |title=Our History |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 1949 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand |title=New Zealand |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Nieu-Seelandse beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |work=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}&lt;/ref&gt;

Naas die amptelike nasionale span roep NZR ook ander keurspanne byeen. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Die talentvolste spelers op skoolvlak word vir die skoolspan ''NZ Schools'' gekeur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/schools/ |title=New Zealand Schools |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die volgende vlak op pad na die nasionale span All Blacks is die o. 20-nasionale span wat aan die o. 20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o. 20-kampioenskap]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/u20/ |title=New Zealand Under 20 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Naas hierdie span vir ’n bepaalde ouderdomsgroep hou NZR ook toesig oor spanne wat volgens spesiale kriteria saamgestel word. Die ''Junior All Blacks'' is, ten spyte van hul naam, geen nasionale span vir jongmense nie, maar die tweede span vir opkomende (toekomstige) All Blacks. Tydens toere van ander spanne deur Nieu-Seeland speel die besoekers gewoonlik ook teen die Nieu-Seeland Māori. ’n Speler moet oor ’n [[Maori|Māori]]-afkoms beskik om vir hierdie span in aanmerking te kan kom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/maori-all-blacks/ |title=Māori All Blacks |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die span ''Heartland XV'' bestaan uit amateurspelers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/heartland-xv/ |title=Heartland XV |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''All Blacks Sevens'' is die Nieu-Seelandse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker, [[Olimpiese Somerspele]] en [[Statebondspele]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/teams/all-blacks-sevens/ |title=All Blacks Sevens |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Op ’n nasionale vlak is klubs slegs in ’n plaaslike opsig belangrik. Die 26 plaaslike beheerliggame (17 op die [[Noordeiland]] en nege op die [[Suideiland]]), wat elkeen met ’n keurspan aan die professionele liga, die Mitre 10-beker, of die semi-professionele Heartland-kampioenskap deelneem, is belangriker. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met spanne uit Australië en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) die internasionale [[Superrugby]]toernooi beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sarugbymag.co.za/super-rugby-set-twelve-2022/ |title=Reports: Agreement reached for 12-team Super Rugby from 2022 |publisher=www.sarugbymag.co.za |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien die seisoene min oorvleuel word talle spelers in al drie ligas gebruik.

Volgens NZR se beginsels moet ’n speler vir ’n plaaslike span in die ITM-beker of Superrugby speel om in aanmerking vir die All Blacks te kan kom. Indien ’n speler in die buiteland speel, mag hy nie vir die All Blacks uitdraf nie. As gevolg van hierdie regulasie, wat ander vername rugbylande nie het nie, bly die beste spelers vir enkele jare in Nieu-Seeland en hulle kondig dan hul uittrede uit die nasionale span aan, om aansluitend in die finansieel sterkste rugbyligas ter wêreld (die Engelse Premierskap of die Franse Top 14) te gaan speel.

== Geskiedenis ==
=== Invoer van rugby na Nieu-Seeland ===
[[Lêer:New Zealand in NSW 1884.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse span wat in 1884 na Nieu-Suid-Wallis getoer het]]
Rugbyvoetbal is deur Charles Monro in 1870 in Nieu-Seeland ingevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/11 11]}}&lt;/ref&gt; Die seun van die destydse speaker van die Nieu-Seelandse huis van verteenwoordigers het die sport ontdek terwyl hy sy studies by Christ’s College Finchley, [[Engeland]], voltooi het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5387120.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=27 September 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die eerste bekende wedstryd in Nieu-Seeland het op 14 Mei 1870 in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]] tussen die Nelsonklub en Nelson Kollege plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2 |pages=[https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan/page/16 16]}}&lt;/ref&gt; Die eerste unie, die Canterbury Rugbyvoetbalunie, is in 1879 gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=27}}&lt;/ref&gt; In 1882 is Nieu-Seeland se eerste internasionale wedstryde gespeel toe die Australiese ''Southern Rugby Union'' (later die ''New South Wales Rugby Union'') die land besoek het. Die besoekers het twee keer teen [[Auckland]]se provinsiale klubs gespeel, twee keer teen Wellington en eenkeer teen Canterbury, Otago en West Coast, [[Noord-Eiland]], waarvan hulle vier wedstryde gewen en drie verloor het; hulle het nie teen ’n nasionale span gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/12 12]}}&lt;/ref&gt; Twee jaar later het die eerste Nieu-Seelandse span na oorsee getoer. Hulle het teen verskeie spanne uit Nieu-Suid-Wallis te staan gekom en al die wedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/first-nz-rugby-team-tours-overseas |title=First New Zealand rugby team in action |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde Britse Eilande-span (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]) Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=29–30}}&lt;/ref&gt;

=== ’n Internasionale kompetisie begin ===
[[Lêer:Original allblacks.jpg|duimnael|links|Die 1905-All Blacks, bekend as die ''Originals'']]
[[Lêer:Lion rugby.jpg|duimnael|Die Nieu-Seelandse katjie oorwen die Engelse leeu (spotprent in ''Punch'')]]
[[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|links|’n Lynstaan tydens die 1905-wedstryd teen Wallis – die enigste wat die All Blacks tydens die toer verloor het]]
In 1888 en 1889 het die ''New Zealand Natives'', ’n deur privaatpersone geborgde, nieamptelike en amper slegs uit [[Maori|Māori]] bestaande span, die eerste keurspan uit ’n [[Britse Ryk|Britse kolonie]] geword om in die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] wedstryde te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/page/new-zealand-natives-rugby-tour-1888-9 |title=Natives’ Rugby Tour, 1888–89 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 1892 is die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie (NSRVU; ''New Zealand Rugby Football Union'', NZRFU; nou [[Nieu-Seeland Rugby]], ''New Zealand Rugby'', NZR) gestig wat aanvanklik sewe provinsies verteenwoordig het. Canterbury, Otago en Southland het beswaar aangeteken teen die vereiste dat NSRVU se uitvoerende komiteelede in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] moes bly. Hulle het uiteindelik almal by die NSRVU aangesluit, al is die woonplekreël eers in 1986 verander.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=32}}&lt;/ref&gt; Die eerste deur die NSRVU goedgekeurde amptelike Nieu-Seelandse span het in Julie 1893 deur Nieu-Suid-Wallis en Queensland getoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/7 |title=1893 New Zealand tour to New South Wales and Queensland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die span se eerste regte toetswedstryd was op 15 Augustus 1903 voor ’n skare van 30&amp;nbsp;000 op die [[Sydney-krieketveld]], wat hulle met 22–3 teen die [[Wallabies|Australiërs]] gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Nieu-Seelanders in die eerste toetswedstryd teen die Britse keurspan, die latere Britse Leeus, geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British &amp; Irish Lions Results: 1904 Australia &amp; New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1905 het die eerste amptelike Nieu-Seeland-verteenwoordigende span na [[Groot-Brittanje]], [[Ierland]], [[Frankryk]] en [[Kalifornië]] getoer. Tydens hierdie toer het die bynaam ''All Blacks'' ([[Afrikaans]]: “die geheel en al in swart geklede”) ontstaan, en na dié span is later as ''Original All Blacks'' (“Oorspronklike All Blacks”) verwys. Hulle het 35 wedstryde gespeel, waaronder vyf toetswedstryde. Die ''Originals'' se enigste nederlaag tydens die toer was ’n 0–3 teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] in [[Cardiff]]; in al die ander wedstryde het hulle slegs oorwinnings aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryd is as gevolg van die omstredenheid aangaande ’n betwiste drie deur die All Black-speler Bob Deans in die volksgeskiedenis van beide lande opgeneem. As die drie nie toegelaat sou gewees het nie, sou die wedstryd in ’n 3–3 gelykopuitslag geëindig het. Met hierdie toer het die Nieu-Seelanders hul posisie as een van die vorste nasionale rugbyspanne onderstreep. In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Nieu-Seeland besoek en is met 2–0 deur die All Blacks verslaan, nadat die derde wedstryd in ’n gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/56 56]}}&lt;/ref&gt; Behalwe vir ’n tweemaandse toer in 1913 na die westelike [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Brits-Columbië]] het die All Blacks tot ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] slegs teen Australië en verskeie provinsiale spanne te staan gekom. Tussen 1915 en 1919 het geen toetswedstryde plaasgevind nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/61 61]}}&lt;/ref&gt;

=== Ontstaan van ’n legende ===
[[Lêer:1924 invincibles all blacks.jpg|duimnael|''The Invincibles'' All Blacks wat in 1924–25 na die Britse Eilande en Frankryk getoer het]]
[[Lêer:Allblacks haka 1932.jpg|duimnael|Die All Blacks op die hoogtepunt van hul haka voor ’n toets teen Australië in 1932]]
[[Lêer:NoMaorisNoTour.jpg|duimnael|Aankondiging van ’n protesvergadering deur die Nieu-Seelandse “Burgerlike All Blacks Toervereniging” (1959)]]
Ná die einde van die oorlog het ’n keurspan van die Nieu-Seelandse Weermag in Engeland aan die King’s-beker deelgeneem. Hulle het die trofee ingepalm en tydens die volgende jare die kerngroep van die All Blacks gevorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-ruby-world-cup/origins-of-international-rugby |title=Origins of international rugby |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=2 Oktober 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Suid-Afrikaanse toer na Australasië in 1921 het die wedywering tussen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks wat tot op hede voortduur ’n aanvang geneem. Albei spanne is reeds as die beste spanne wêreldwyd beskou, maar het nog nie een toetswedstryd teen mekaar gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=16}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is die Springbokke se toer na [[Australië]] en Nieu-Seeland as ’n soort “rugbywêreldbekertoernooi” beskryf.&lt;ref&gt;{{en}} Spiro Zavos: ''The Passion That Keeps An Old Rivalry Burning.'' In: The Sydney Morning Herald, 9 Augustus 1997, bl. 52.&lt;/ref&gt; Die strawwe toer het helaas gelykop geëindig, nadat die drie wedstryde in ’n oorwinning, ’n gelykop en ’n nederlaag geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=20–21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/41 |title=1921 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het daarna in 1928 na Suid-Afrika gereis vir ’n reeks wat weereens gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=234–235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/59 |title=1928 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná ’n onderbreking van amper twintig jaar het die NSRVU in 1924 weer ’n toer na Europa gereël, wat na 28 wedstryde teen klubs en provinsiale spanne ook vier toetswedstryde ingesluit het. Die 1924-All Black-besoekers aan die [[Verenigde Koninkryk]] is die bynaam ''The Invincibles'' (“die onoorwinlike”) gegee, aangesien hulle al hulle wedstryde gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/50 |title=1924/25 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die span is egter van ’n kans op ’n volle Grand Slam (oorwinnings oor al vier die Britse spanne tydens dieselfde toer) ontneem nadat [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] geweier het om te speel, aangesien dié toer deur die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] gereël is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/42 42]}}&lt;/ref&gt; Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies, het Nieu-Seeland in 1930 besoek. Alhoewel die Leeus die eerste toetswedstryd gewen het, het die tuisspan herstel en die toetsreeks met 3–1 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/132 132]–134}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het die Verenigde Koninkryk in 1935–36 vir ’n reeks van 30 wedstryde weer besoek, waarvan hulle slegs drie wedstryde, waaronder twee toetswedstryde, verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/81 |title=1935/36 New Zealand tour to UK, Ireland and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In een van die nederlae het Prins Alexander Obolensky twee skitterende drieë gedruk om Engeland met 13–0 te laat wen, waarmee hulle hul eerste oorwinning ooit oor die All Blacks aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/suffolk/7813726.stm |title=Statue for rugby's Russian prince |publisher=[[BBC]] |date=9 Januarie 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1937 het Suid-Afrika ’n reeksoorwinning oor die All Blacks in Nieu-Seeland behaal. Die All Blacks het die eerste toetswedstryd gewen, maar die Springbokke het in die twee oorblywende toetswedstryde geseëvier. Vervolgens is die 1937-Springbokke as die beste span beskryf, wat “Nieu-Seeland ooit verlaat het”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/192 192]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;m152&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |title=THE 1956 SPRINGBOK TOUR |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=5 Junie 2012 |archive-url=https://archive.today/20120605005815/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=152 |archive-date=5 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:1971 All Blacks.jpg|duimnael|Die All Blacks voor die derde toetswedstryd tydens die Britse Leeus-toer in 1971]]
In 1949 het die Nieu-Seelandse beheerliggaam saam met sy [[Rugby Australia|Australiese]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrikaanse]] eweknieë volle lede geword van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) wat voorheen slegs uit verteenwoordigers van [[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]] bestaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks sou eers in dieselfde jaar, ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]], weer teen Suid-Afrika speel toe hulle die land met Fred Allen as kaptein besoek het. ’n Berugte All Blacks-rekord is tydens dié besoek opgestel — die All Blacks se nederlaag in twee toetswedstryde op een dag. Gelyktydig het die Wallabies ’n toer na Nieu-Seeland onderneem, omdat die Māorispelers as gevolg van die Apartheidpolitik nie vir die wedstryde teen die Springbokke gekies is nie en saam met reserwespelers ’n tweede span gevorm het. Vervolgens het die Springbokke slegs teen ''Pākehā'' (Nieu-Seelanders met ’n Europese afkoms) gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}&lt;/ref&gt; Die beperking vir nieblanke spelers was tot die 1970-toer in werking, toe vier spelers met ’n Māori- en ’n Samoaanse herkoms as “eerblankes” na Suid-Afrika kon gaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=164–165}}&lt;/ref&gt; Op die middag van 3 September (Nieu-Seelandse tyd) is die All Blacks onder kaptein J. B. (Johnny) Smith in Wellington deur Australië met 11–6 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/105 |title=1949 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dieselfde middag in Suid-Afrika (Suid-Afrikaanse tyd) het die All Blacks onder kaptein Ron Elvidge (Allen was beseer) met 3–9 teen die Springbokke in [[Durban]] verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/103 |title=1949 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks in Nieu-Seeland het ook hulle tweede toets met 16–9 verloor, waarmee Australië die Bledisloebeker vir die eerste keer ingepalm het. Alhoewel elke wedstryd ’n taai stryd was, het die All Blacks die reeks met 0–4 verloor, tot op hede ’n negatiewe rekord vir die All Blacks.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/207 207]}}&lt;/ref&gt; Sedertdien staan vir die All Blacks die jaar 1949 as “verskriklike jaar” bekend, aangesien hulle hul ses toetswedstryde dié jaar verloor het. Gevolglik het die NSRVU daarop besluit om hul kragte saam te snoer en voortaan geen tweede span gelyktydig te laat speel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/217 217]–218}}&lt;/ref&gt; Die Britse Leeus het in 1950 na Nieu-Seeland getoer, maar drie van die vier toetswedstryde teen die All Blacks verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date= 3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die twee reeksnederlae teen Suid-Afrika het beteken dat die Springbokke se 1956-besoek aan Nieu-Seeland met groot afwagting ingewag is. Die All Blacks se kaptein was Bob Duff en die [[afrigter]] Bob Stuart. Die 3–1-reeksoorwinning was die eerste oor die Springbokke en ook die Springbokke se eerste reeksnederlaag teen enige teenstander.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1 |pages=52–53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/130 |title=1956 South Africa tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens dié reeks het die All Blacks Don Clarke en Kevin Skinner vir die laaste twee toetswedstryde benoem om die reeksoorwinning te help beklink.&lt;ref name=&quot;m152&quot; /&gt; Skinner is ingesluit om die Springbokstutte “uit te sorteer”, terwyl Don Clarke weens sy doelskopvermoeë vervolgens bekend sou staan as “The Boot”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Kevin-Skinner-AB-491 |title=Kevin Skinner |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/all-players/profile/Don-Clarke-AB-580 |title=Don Clarke #580 |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks se 3–1 reeksoorwinning oor die Leeus in 1959 het ’n dominante tydperk van All Black-rugby ingelui.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4 |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/267 267]–272}}&lt;/ref&gt; Dit is opgevolg deur ’n 1963–64-toer na die Verenigde Koninkryk, gelei deur Wilson Whineray, wat baie naby aan ’n Grand Slam gekom het maar daarvan ontneem is deur ’n puntelose gelykopuitslag teen Skotland.&lt;ref name=&quot;GrandSlamAttempts&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10357266 |title=Beach beckons as All Blacks celebrate history |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2005 |accessdate=30 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930014500/http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=1500971&amp;ObjectID=10357266 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die enigste nederlaag op die toer was teen Newport RFC wat die All Blacks op 30 Oktober 1963 met 3–0 by Rodney Parade, Newport, geklop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.historyofnewport.co.uk/games/games.php?id=000018 |title=New Zealand, 30 October 1963 |work=History of Newport |publisher=Newport RFC |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Later sou die 1967-span drie toetswedstryde wen, maar hulle kon nie teen Ierland speel nie as gevolg van ’n [[bek-en-klouseer]]-bedreiging, waarvolgens die All Blacks die Grand Slam nie meer kon aanteken nie.&lt;ref name=&quot;GrandSlamAttempts&quot; /&gt; Die toer het deel gevorm van die All Blacks se langste segetog tussen 1965 en 1970 waartydens hulle 17 toetsoorwinnings behaal het;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/269 269]}}&lt;/ref&gt; dié rekord is in 1998 deur die Springbokke geëwenaar en in 2010 deur Litaue verbeter.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10640778 |title=Lithuania sets rugby record |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 April 2010 |accessdate=14 September 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

Alhoewel die 1966-Leeus tydens hulle Nieu-Seelandse toer met 4–0 verslaan is, is die geluk vyf jaar later omgekeer toe die 1971-Leeus, onder die kapteinskap van die Wallieser John Dawes, die All Blacks in ’n toetsreeks met 2–1 (met een gelykop) verslaan het wat tot op hede steeds die Leeus se enigste reeksoorwinning oor Nieu-Seeland is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=20 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |title=1971 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211002802/https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |archive-date=11 Desember 2023 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; In 1972/73 het die All Blacks ’n Europatoer van 32 wedstryde aangepak. Die 1972/3-besoekers aan die Britse Eilande het as gevolg van ’n gelykopuitslag teen Ierland net-net nie daarin geslaag om ’n Grand Slam te behaal nie.&lt;ref name=&quot;GrandSlamAttempts&quot; /&gt; Die toer is ook noemenswaardig vir die huistoe stuur van die stut Keith Murdoch wat na bewering tydens feesvieringe ná die oorwinning oor Wallis betrokke was by ’n kroeggeveg in ’n [[Cardiff]]hotel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&amp;objectid=10348988 |title=Disgraced All Black 'heroic' in dignified silence |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Robert Lowe |date=7 Oktober 2005 |accessdate=14 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105232654/https://www.nzherald.co.nz/all-blacks/news/article.cfm?c_id=116&amp;objectid=10348988 |archive-date= 5 November 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Omstrede toere ===
[[Lêer:AllblacksItalia1980.jpg|duimnael|Die All Blacks teen Italië in 1980]]
[[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-entry-to-ground.jpg|duimnael|[[Polisie]] buite [[Edenparkstadion|Edenpark]] voor ’n All Blacks-wedstryd tydens die Springbok-toer in 1981]]
[[Lêer:Argentina vs all blacks reid running.jpg|duimnael|Die All Blacks speel teen Argentinië tydens hul 1985-toer]]
Uit ’n sportiewe oogpunt was die uit 24 wedstryde bestaande All Blacks se 1976-toer na Suid-Afrika minder suksesvol: Die All Blacks het drie wedstryde teen provinsiale spanne en ook drie van hul vier toetswedstryde teen die Springbokke verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/272 |title=1976 New Zealand tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié toer na Suid-Afrika het veral tot politieke opslae gelei. Weens die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid het baie Māori geweier om in Suid-Afrika te speel. Van die begin van die 1960’s af is met openbare proteste en politieke druk probeer om die NSRVU te oortuig, om óf hoegenaamd geen Māori te keur nie óf toere na Suid-Afrika nie te onderneem nie. Terwyl die eerste minister Norman Kirk in 1973 ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika verbied het, het sy opvolger Robert Muldoon in 1976 egter sy toestemming vir ’n toer van die All Blacks na Suid-Afrika gegee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10392040 |title=It's time to close the final chapter |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=19 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200607180030/https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10392040 |archive-date=7 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nadat die span ondanks skerp proteste na Suid-Afrika vertrek het, het ’n aantal Afrikalande Nieu-Seeland se uitsluiting van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] geëis. Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] het egter nie gereageer nie aangesien rugby destyds nie ’n Olimpiese sportsoort was nie. Vervolgens het 28 oorwegend Afrikalande die Olimpiese Spele in [[Montreal]] geboikot.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Volker Kluge |title=Olympische Sommerspiele – Die Chronik III |publisher=Sportverlag |location=Berlyn |year=2000 |isbn=3-328-00741-5 |pages=450–451}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks kon weereens nie daarin slaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te wen nie en het dit eers in 1996, ná die einde van [[Apartheid]], vermaag. Die 1976-toer het bygedra tot die Gleneagles-ooreenkoms wat deur die Staatshoofde van die [[Britse Statebond]] in 1977 goedgekeur is en enige sportiewe verbintenis met Suid-Afrika verbied het.&lt;ref name=&quot;Gleneagles&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/gleneagles-agreement |title=From Montreal to Gleneagles |work=New Zealand History |publisher=Minister van Kultuur en Erfenis |date=11 April 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ook in 1977 het Nieu-Seeland die toetsreeks teen die Britse Leeus ná drie naelskraapse oorwinnings en ’n ewe naelskraapse nederlaag beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |title=1977 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617105538/http://www.lions-tour.com/1977-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het Graham Mourie die All Blacks aangevoer tydens hulle eerste Grand Slam wat met ’n 13–12-oorwinning oor Wallis beklink is. Die wedstryd het tot groot omstredenheid gelei nadat die All Blacks gewen het as gevolg van ’n strafskop laat in die wedstryd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10541667 |title=Rugby's 10 worst refereeing howlers |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Steve Deane |date=7 November 2008 |accessdate=23 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023101148/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10541667 |archive-date=23 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die slot Andy Haden het in ’n poging om die strafskop te bekom uit die lynstaan geduik; die strafskop wat deur die skeidsregter Roger Quittenton toegeken is, was egter teen Wallis se slot Geoff Wheel wat van die skouer van Frank Oliver afgespring het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |title=Mourie has mixed emotions over Haden dive |publisher=tiscali.co.uk |date=24 November 2005 |author=John Mehaffey |accessdate=12 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012004557/http://tiscali.co.uk/news/newswire.php/news/reuters/2005/11/24/sport/mouriehasmixedemotionsoverhadendive.html |archive-date=12 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se enigste nederlaag tydens die toer was die berugte 0–12-nederlaag teen die Ierse provinsie [[Munster Rugby|Munster]] op Thomond Park.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,678170,00.html |title=The 10 greatest shocks in sport's history |publisher=[[The Guardian]] |author=Oliver Irish |date=7 April 2002 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die nederlaag het bekendheid verwerf deur die toneelstuk “Alone it Stands” deur John Breen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |title=Alone It Stands – at Court Theatre |publisher=nbr.co.nz/smythe |author=John Smythe |date=1 April 2004 |accessdate=17 Augustus 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050817144751/http://nbr.co.nz/smythe/2005/04/alone-it-stands-at-court-theatre.html |archive-date=17 Augustus 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://culturevulture.net/theater/alone-it-stands-john-breen/ |title=Alone It Stands – John Breen |publisher=Culture Vulture |date=6 Junie 2001 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die 1981-Springbokrugbytoer na Nieu-Seeland het gelei tot betogings teen Suid-Afrika se apartheidsbeleid&lt;ref name=&quot;1981wairarapa&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |title=Dark days of thunder – when a free nation confronted apartheid in sport |publisher=wairarapa.co.nz |author=Sharpe Marty |date=25 Augustus 2001 |accessdate=17 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060217223452/http://wairarapa.co.nz/times-age/weekly/2001/springboks_tour.html |archive-date=17 Februarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; op ’n skaal wat sedert die 1951-waterfrontdispuut nie in Nieu-Seeland gesien is nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/springbok-tour |title=A country divided |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |accessdate=24 Oktober 2012 |author=Steve Watters |archive-url=https://www.webcitation.org/6Ber9dKmf?url=http://www.nzhistory.net.nz/culture/1981-springbok-tour |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die NSRVU het die Springbokke na Nieu-Seeland uitgenooi omdat die [[Robert Muldoon|Muldoon]]-regering geweier het om politiek en sport te meng.&lt;ref name=&quot;Gleneagles&quot; /&gt; Reeds voor die begin van die toer is dié besluit skerp gekritiseer. Baie het dit as ondersteuning van ’n blanke oorheersing in Suid-Afrika beskou, terwyl ander na die gespanne verhoudings met die Māori tuis verwys het. Van einde Julie tot middel September het die Suid-Afrikaners 17 wedstryde in Nieu-Seeland, waaronder drie toetswedstryde teen die All Blacks, gespeel. Alhoewel die All Blacks die toetsreeks gewen het, is twee van die toer se provinsiale wedstryde gekanselleer. Die wedstryde het groot skare gelok, maar die hele toer is gekenmerk deur geweld en betogings. In [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] het 350 betogers die versperrings verwyder, die speelveld ingestorm en ’n kansellasie van die wedstryd afgedwing.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/video/game-cancelled-in-hamilton |title=Game cancelled in Hamilton, 1981 Springbok tour |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=4 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In [[Timaru]] moes ook ’n wedstryd afgelas word en Wellington het herhaaldelike straatgevegte gesien. Gedurende die laaste wedstryd in [[Auckland]] is uit ’n laag vlieënde vliegtuig meelsakke, pamflette en ’n plakkaat wat [[Steve Biko]] gehuldig het op die speelveld in [[Edenparkstadion|Edenpark]] neergegooi.&lt;ref name=&quot;Tour Diary&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1981-springbok-tour/tour-diary |title='A war played out twice a week' |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |author=Steve Watters |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die toer het die land onrus deurgemaak en die toer het ’n beduidende impak op die Nieu-Seelandse samelewing gehad.&lt;ref name=&quot;1981wairarapa&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tour Diary&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TurningPoint&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10390269 |title=Protests a turning point in the history of New Zealand |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Ruth Hill |date=8 Julie 2006 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929121654/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&amp;ObjectID=10390269 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Britse Leeus se 1983-toer na Nieu-Seeland het die Britte se verouderde rugby teenoor die Nieu-Seelandse s’n duidelik na vore getree en die besoekers het die toetsreeks met 0–4 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/19176624/the-1983-lions-tour-new-zealand-which-began-hope-ended-calamity |title=The 1983 Lions tour of New Zealand which began in hope but ended in calamity |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=21 April 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die 6–38-nederlaag in die vierde toetswedstryd is die ergste in dié tyd vir die Britse Leeus teen ’n nasionale span.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/on-this-day-1983-lions-suffer-worst-ever-defeat-2915410 |title=On this day 1983: Lions suffer worst ever defeat |publisher=The Scotsman |author=Duncan Smith |date=16 Julie 2020 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Alhoewel daar nuwe protesaksies verwag is en die projek met die Gleneagles-ooreenkoms gebots het, het die NSRVU die Suid-Afrikaanse beheerliggaam se uitnodiging vir ’n teenbesoek aanvaar en in 1985 ’n toer na Suid-Afrika voorberei. Twee advokate het klagte ingedien en aangevoer dat die toer nie in die grondwetlike belang van die Nieu-Seelandse Rugbyvoetbalunie ten einde van die bevordering van die spel was nie.&lt;ref name=&quot;TurningPoint&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;IDID=289 |title=Bernie Fraser |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Bob Luxford |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerCy1qE?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=5B31 |title=Blazey, Cecil Albert 1909–1998 |publisher=Dictionary of New Zealand Biography |author=Julia Millen |date=7 April 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerF93Rm?url=http://www.teara.govt.nz/en/biographies/5b31/1 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Pleks daarvan is op korttermyn ’n toer na Argentinië gereël.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/430 |title=1985 New Zealand tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Beide in Suid-Afrika en Nieu-Seeland was daar mense wat steeds ’n toer van Nieu-Seeland na Suid-Afrika sou ondersteun het. Gevolglik is in 1986 ’n privaat georganiseerde toer met rebellerende spelers gereël. Die span, wat as “die Kavaliers” bekend gestaan het, het 28 van die 30 spelers wat vir die 1985-All Blacks-toer gekies is, ingesluit en twaalf wedstryde in Suid-Afrika gespeel, waaronder vier wat as “toetswedstryde” bestempel is. Die Springbokke het die eerste, derde en vierde toetswedstryde gewen en die rebelle kon nie die droom om die Springbokke in Suid-Afrika te klop verwesenlik nie. Die Geel Bladsye het die toer met R2,5 miljoen geborg wat beskryf is as die grootste rugbyborgskap in Suid-Afrika tot op daardie stadium. Gerugte het die rondte gedoen dat die spelers betaal is, op ’n stadium toe rugby nog streng ’n amateursport was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=154 |title=The 1986 Cavaliers Tour |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=26 Augustus 2007}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Die Kavalierstoer het die All Blacks se voorbereiding op die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] ietwat ontwrig. Die rebelle is baie lig gestraf en is slegs vir twee toetswedstryde geskors. Lede van die Kavaliers het maklik gemeng met hul tydelike plaasvervangers, die sogenaamde ‘Baby Blacks’. Die Kavaliers se beproewing op die Suid-Afrikaanse Hoëveld het waarskynlik bygedra tot die All Blacks se oorwinning tydens die eerste wêreldbeker. Meer as die helfte van die span wat Frankryk in die 1987-eindstryd geklop het, was voormalige Kavaliers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/media/photo/cavaliers-rugby-tour-1985 |title=Cavaliers rugby tour, 1986 |work=New Zealand History |publisher=Ministerie van Kultuur en Erfenis |date=12 Junie 2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Eers in 1992, ná die apartheidsera, is weer toetswedstryde tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika gereël.

=== Vroeë wêreldbekertoernooie ===
[[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] is op die spel tydens rugbywêreldbekertoernooie]]
Die Nieu-Seelandse en Australiese rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Nieu-Seeland en Australië die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het aan hul status as algehele gunstelinge voldoen. Ná drie maklike oorwinnings tydens die groepfase oor [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] het hulle Skotland in die kwarteindstryd en Wallis in die halfeindstryd verslaan. In die eindstryd op [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] het hulle [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] met 29–9 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het slegs 52 punte afgestaan en 43 drieë gedruk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests&amp;Level2=ABC&amp;IDID=103 |title=World Cup in New Zealand and Australia |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BerL29Xf?url=http://www.rugbymuseum.co.nz/toursbreak.asp?level1=All_Black_Tests |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ruwc&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |title=Match Centre – All Blacks at the Rugby World Cup |publisher=All Blacks |accessdate=7 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241007093603/http://stats.allblacks.com/asp/rwc.asp |archive-date=7 Oktober 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks se oorheersing was ook tydens die 1988-toer na Australië duidelik, toe hulle onoorwonne gebly het (twaalf oorwinnings en een gelykop).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die jaar 1989 het nog beter verloop, toe die All Blacks al hul 19 wedstryde gewen het (waaronder sewe toetswedstryde). In Augustus 1990 is hulle vir die eerste keer in vier jaar deur die Wallabies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Voor die [[Rugbywêreldbeker 1991]] was die All Blacks ’n verouderde span wat deur Alex Wyllie en John Hart saam afgerig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/227 227]}}&lt;/ref&gt; Hulle het gesukkel tydens die groepwedstryde teen Engeland, die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en Italië, maar het daarin geslaag om hulle kwarteindstryd teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] te wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/228 228]}}&lt;/ref&gt; Daarna is hulle deur die latere kampioen Australië met 16–6 in die halfeindstryd op Lansdowne Road in Dublin geklop. In die klein finale om die derde plek het hulle Skotland verslaan.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Kort ná die toernooi het baie spelers en die afrigter, Wyllie, wat ’n 86%-wentempo in 29 toetse behaal het, uitgetree.&lt;ref name=&quot;Palenski290&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}&lt;/ref&gt; Die aansienlik jonger span het aanvanklik nie op die gewone hoë vlak gespeel nie. Terwyl die All Blacks in 1993 die toetsreeks teen die Britse Leeus met 2–1 beklink het, het hulle ’n jaar later twee agtereenvolgende tuiswedstryde teen Frankryk verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |title=1993 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-date=17 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112719/http://www.lions-tour.com/1993-new-zealand/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/590 |title=1994 France tour to Canada and New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het die All Blacks die eerste toetsreeks teen Suid-Afrika ná die einde van apartheid met twee oorwinnings en een gelykopuitslag beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/593 |title=1994 South Africa tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Laurie Mains het in 1992 vir Wyllie vervang en opdrag gekry om die span op die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika voor te berei. Die All Blacks was weereens die gunstelinge om die toernooi te wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het hulle status as gunstelinge onderstreep toe hulle Ierland en Wallis tydens die groepfase verslaan het. Daarna is [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 145–17 verneder, hulle hoogste oorwinning in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3090865.stm |title=World Cup records |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het voortgegaan, toe ’n jong [[Jonah Lomu]] vier drieë teen Engeland gedruk het in die All Blacks se 45–29 halfeindstrydoorwinning.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;IDID=506 |title=Jonah Tali Lomu |publisher=New Zealand Rugby Museum |author=Lindsay Knight |accessdate=14 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314224022/http://www.rugbymuseum.co.nz/ABProfilee.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;IDID=506 |archive-date=14 Maart 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks sou egter op die ou einde in die eindstryd teen die gasheer in hulle eerste wêreldbekertoernooi in [[ekstra tyd]] verloor toe die Spingboklosskakel [[Joel Stransky]] die beker met ’n skepskop beklink het.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks is skynbaar deur ’n onheilspellende voedselvergiftiging van die vorige dag geteister. Sedertdien doen samesweringsteorië die rondte, waarvolgens Suid-Afrikaanse rugbyamptenare of ’n kelnerin genaamd “Suzie” ’n stof in die All Blacks se ete sou gemeng het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1251765,00.html |title=OSM's sporting plaque |publisher=[[The Guardian]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/rugby-players-food-may-have-been-spiked-1353245.html |title=Rugby players' food may have been spiked |publisher=[[The Independent]] |date=20 November 1996 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |title=Suzie never existed |publisher=Rugby Heaven |accessdate=4 Desember 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031204033730/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2003/08/11/1060588317125.html |archive-date=4 Desember 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |title=Springboks poisoned at 1995 Cup: Luyt |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Oktober 2003 |accessdate=27 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827222052/http://rugby.com.au/news/springboks_poisoned_at_1995_cup:_luyt,12170.html |archive-date=27 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/2960348.stm |title=1995: Party time for SA |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Begin van die professionele tydperk ===
[[Lêer:France All Blacks 16-11-2002.jpg|duimnael|Frankryk huisves die All Blacks op die [[Stade de France]], [[Saint-Denis]], 2002]]
Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}&lt;/ref&gt; Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere).

Die eerste Drienasiesreeks is in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] beslis met die All Blacks wat al vier toetswedstryde gewen het om die trofee in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=170}}&lt;/ref&gt; Op die 1996-Drienasiesoorwinning het nog ’n historiese mylpaal gevolg: Tydens die daaropvolgende toetsreeks in Suid-Afrika het die All Blacks onder die nuwe afrigter, John Hart, en hul kaptein Sean Fitzpatrick vir die eerste keer daarin geslaag om ’n toetsreeks in Suid-Afrika te beklink.&lt;ref name=&quot;PalenskiSA1996&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/206 206]}}&lt;/ref&gt; Fitzpatrick het die reeksoorwinning hoër geag as Nieu-Seeland se 1987-wêreldbekeroorwinning, waaraan hy ook deelgeneem het.&lt;ref name=&quot;PalenskiSA1996&quot; /&gt; Die volgende twee seisoene het gemengde resultate vir die All Blacks opgelewer: hulle het tydens die [[1997-Drienasiesreeks]] al hul wedstryde gewen en die titel suksesvol verdedig, maar in [[1998-Drienasiesreeks|1998]] sou hulle al hul vier toetse van die reeks verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=185}}&lt;/ref&gt; Dit sou ook die eerste keer sedert 1949 wees dat hulle vier keer aanmekaar verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=199}}&lt;/ref&gt; Op 28 Augustus 1999 het hulle hul ergste toetsnederlaag in dié tyd gely, toe hulle met 7–28 teen Australië in [[Sydney]] verloor het.&lt;ref name=&quot;palenski233&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] een maand later herstel en hulle groep oorheers deur onder andere Engeland met 30–16 op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] te verslaan; hulle het ook [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en Italië heeltemal gedomineer. In die kwarteindstryd het hulle Skotland met 30–18 geklop om in die halfeindstryd teen Frankryk op Twickenham te staan te kom. Die All Blacks het teen halftyd met 17–10 voorgeloop,&lt;ref name=&quot;palenski233&quot; /&gt; maar in die tweede helfte het Frankryk skitterende rugby gespeel waarop die All Blacks geen antwoord gehad het nie en Frankryk het uiteindelik met 43–31 gewen.&lt;ref name=&quot;palenski233&quot; /&gt; In die klein finale om die derde plek is die All Blacks deur die Springbokke verslaan.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;palenski233&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het Hart as afrigter bedank hy en is met twee mede-afrigters, Wayne Smith en Tony Gilbert, vervang.

In 2000 was die Nieu-Seelandse beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot; /&gt; Onder Smith en Gilbert het die All Blacks telkens tweede geëindig tydens die [[2000-Drienasiesreeks|2000]]- en [[2001-Drienasiesreeks|2001]]-Drienasiestoernooie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Albei afrigters is op 3 Oktober 2001 met John Mitchell vervang, wat die All Blacks afgerig en gelei het tot Drienasiesoorwinnings in [[2002-Drienasiesreeks|2002]] en [[2003-Drienasiesreeks|2003]] en die herowering van die Bledisloebeker (wat sedert 1998 deur Australië gewen is) in 2003.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat hulle die 2003-Drienasiesreeks gewen het, het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië as een van die gunstelinge afgeskop en weereens hulle groep oorheers met oorwinnings oor Italië, Kanada en Tonga voordat hulle een van die strafste toernooiwedstryde in dié tyd teen Wallis gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/wales/3234965.stm |title=Charvis bowed but proud |publisher=[[BBC]] |date=2 November 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het dié keer ook daarin geslaag om Suid-Afrika in ’n wêreldbekerwedstryd te klop (met 29–9), maar die All Blacks het in die halfeindstryd in Sydney met 22–10 teen die verdedigende kampioen Australië vasgeval. Daarna het Nieu-Seeland die klein finale om die derde plek teen Frankryk gewen.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die toernooi is Mitchell deur die NSRVU afgedank en met Graham Henry vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15371552/henry-new-all-blacks-coach |title=Henry is new All Blacks coach |publisher=ESPNscrum |date=18 Desember 2003 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Beginnende oorheersing en tweede wêreldbekertitel ===
[[Lêer:British and Irish Lions scrum.jpg|duimnael|Losskrum tussen die Leeus en die All Blacks in 2005]]
[[Lêer:2005 Tri Nations Series - All Blacks vs Wallabies.jpg|duimnael|Die All Blacks teen die Wallabies tydens die [[2005-Drienasiesreeks]]]]
[[Lêer:Match NZ-Tonga.JPG|duimnael|Nieu-Seeland teen Tonga tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:All Blacks parade 2011 RWC (1).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2011 as die wêreldkampioen gekroon is]]
Henry se ampstermyn het afgeskop met twee oorwinnings oor die wêreldkampioen Engeland in 2004. Die twee wedstryde se gesamentlike telling was 72–15, met die All Blacks wat Engeland daarvan weerhou het om enige drieë te druk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/778 |title=2004 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ondanks dié positiewe begin van Henry se ampstermyn was die [[2004-Drienasiesreeks]] ’n gemengde sukses met twee oorwinnings en nederlae elk. Die kompetisie was taaier as ooit tevore en die uitslag moes deur bonuspunte beslis word wat die All Blacks laaste geplaas het.&lt;ref&gt;Bonuspunte kon op twee manier verdien word: deur vier of meer drieë in ’n wedstryd te druk en deur met sewe punte of minder te verloor.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=289}}&lt;/ref&gt; Die 2004-seisoen het op ’n hoë noot geëindig met die All Blacks wat in Europa gewen het, waaronder ’n 45–6-rekordoorwinning oor Frankryk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2004/nov/28/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam |title=Carter leads devastating dance of the All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Streeter |date=28 November 2004 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2005 was die Britse en Ierse Leeus op toer in Nieu-Seeland. Die All Blacks het die toetsreeks met 3–0 beklink, die [[2005-Drienasiesreeks]] gewen en die eerste Grand Slam sedert 1978 teen die spanne van die Britse Eilande aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2005-new-zealand/ |title=2005 New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=14 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617101003/https://www.lions-tour.com/2005-new-zealand/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2005 |title=2005 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2005/nov/27/rugbyunion.newzealandrugbyunionteam1 |title=Scots unable to derail Blacks' grand slam |publisher=[[The Guardian]] |author=Norman Harris |date=27 November 2005 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks is deur die Internasionale Rugbyraad as “span van die jaar”, Graham Henry as “afrigter van die jaar” en [[Dan Carter]] as “speler van die jaar” aangewys.&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot; /&gt;

Die All Blacks se wenstreep het in die volgende jaar aangehou: In [[2006-Drienasiesreeks|2006]] het hulle die Drienasiesreeks weer verower deur die eerste vyf wedstryde te wen (drie teen Australië en twee teen Suid-Afrika).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het egter hulle laaste wedstryd van die reeks teen Suid-Afrika verloor. Nieu-Seeland het sy einde-van-die-jaar-toer onoorwonne voltooi met rekordoorwinnings oor Engeland, Frankryk en Wallis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://iol.co.za/sport/rugby/2006-12-22-all-blacks-dominate-with-world-cup-looming/ |title=All Blacks dominate with World Cup looming |publisher=[[IOL]] |author=Foster Niumata |date=22 Desember 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Weens hul uitstekende prestasies is die All Blacks in 2006 weer aangewys as die IRR se “span van die jaar” en die [[losvoorspeler]] [[Richie McCaw]] as “speler van die jaar”.&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot; /&gt; Daarbenewens is hulle as Laureus se “span van die jaar” en die vleuel [[Jonah Lomu]] as “terugkoms van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2006 |title=Laureus World Sports Awards 2006 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2007 is die All Blacks weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2007 |title=Laureus World Sports Awards 2007 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2007 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se eerste [[2007-Drienasiesreeks|Drienasiestoets van 2007]] was teen die Springbokke in Durban waar hulle twee drieë in die laaste tien minute gedruk het om die wedstryd met 26–21 te wen. Die volgende week het die Wallabies die All Blacks teen alle verwagtinge op die [[Melbourne-krieketveld]] in [[Melbourne]] verslaan (met 20–15): die All Blacks se eerste nederlaag teen die Wallabies sedert 2004. Australië se nederlaag teen die Springbokke in Suid-Afrika en die All Blacks se 26–12-oorwinning oor Australië in die finale wedstryd in Auckland het egter meegebring dat die All Blacks ook die 2007-Drienasiesreeks en die Bledisloebeker gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |title=Kick in the guts for Wallabies |publisher=rugby heaven |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807124957/http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/21/1184560103146.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul oorwinning tydens die 2007-Drienasiesreeks het Nieu-Seeland die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk weer as gunstelinge betree en die verwagtinge met twee oorwinnings oor Frankryk tydens opwarmingswedstryde onderstreep. Die All Blacks het die toetse gewen: met 42–11 op Edenpark en met 61–10 op die [[Westpacstadion]]. In ’n derde wedstryd teen Kanada is die All Blacks effens gevlei deur ’n wentelling van 64–13 wat nie Kanada se aanslag ten volle reflekteer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |title=Slick All Blacks belt Canada |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Junie 2007 |accessdate=17 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070917054254/http://www.abc.net.au/sport/content/200706/s1953312.htm |archive-date=17 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het ná oorwinnings oor Skotland, Italië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] (elkeen met meer as 40 punte) hul groep gewen. Hulle is egter deur die nominale gasheer Frankryk in die kwarteindstryd in Cardiff met 20–18 geklop, gelykstaande aan hul ergste toernooi-uitslag in dié tyd.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die nederlaag teen Frankryk is die kontrak met die afrigter Graham Henry ten spyte van kritiek verleng, alhoewel die destydse [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusader]]-afrigter Robbie Deans ’n sterk aanspraakmaker was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10480740 |title=Reconditioning a mistake – Henry |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=7 Desember 2007 |accessdate=31 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331125648/http://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=10480740 |archive-date=31 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die 2008-seisoen het met drie middeljaartoetse teen Ierland en Engeland afgeskop, en Nieu-Seeland het al daardie toetswedstryde gewen.&lt;ref name=&quot;2008results&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/match_results.html?id=2008;team=8;type=year |title=Rugby Union {{!}} 2008 {{!}} New Zealand {{!}} Match results |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het in sy eerste [[2008-Drienasiesreeks|Drienasieswedstryd]] Suid-Afrika met 19–8 in Wellington verslaan, maar is een week later op [[Carisbrook]] in Dunedin deur die Springbokke met 30–28 geklop, wat ’n reeks van 30 oorwinnings tuis beëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/13/sports/13iht-RUGBY.1.14449484.html |title=Springboks end home streak of All Blacks |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Julie 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbydump.com/news/springboks-end-all-black-home-winning-streak-in-dunedin/ |title=Springboks end All Black home winning streak in Dunedin |publisher=Rugby Dump |date=12 Julie 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het sy volgende Drienasieswedstryd op 26 Julie teen Australië in Sydney met 19–34 verloor, maar ’n week later het die All Blacks die Wallabies tuis met 39–10 geklop.&lt;ref name=&quot;2008results&quot; /&gt; Hulle het toe Suid-Afrika met 19–0 op [[Nuwelandstadion]] verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/17/newzealandrugbyunionteam.southafricarugbyteam |title=All Blacks manage crisis |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=16 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het sy laaste wedstryd op 13 September teen Australië op Suncorpstadion in [[Brisbane]] met 28–24 gewen en daarmee beide die Bledisloebeker en die Drienasiesitel verdedig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |title=Australia v New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008203415/http://www.espnscrum.com/tri-nations-2008/rugby/match/25714.html |archive-date=8 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks het die 2009-seisoen met ’n 22–27-nederlaag teen Frankryk op Carisbrook afgeskop, maar het een week later wraak geneem en Frankryk in Wellington met 14–10 verslaan. Volgens punteverskil het Frankryk die Dave Gallaher-trofee vir die eerste keer ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/jun/13/new-zealand-france-rugby-union |title=France complete historic win on New Zealand soil |publisher=[[The Guardian]] |date=13 Junie 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Week later het die All Blacks Italië met 27–6 in [[Christchurch]] verslaan. Hulle het die [[2009-Drienasiesreeks]] ná Suid-Afrika, wat slegs een wedstryd verloor het, as naaswenner geëindig, en die All Blacks het die reeks met ’n 33–6-oorwinning oor Australië in Wellington afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.greenandgoldrugby.com/a-bledisloe-stat-attack/ |title=Statistics and records for Australia Wallabies vs New Zealand All Blacks |publisher=greenandgoldrugby.com |date=15 Julie 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2010 het die All Blacks die [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika vir die tiende keer ingepalm,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=103851&amp;league=244293 |title=Gritty All Blacks are worthy champions |publisher=ESPNscrum |author=Huw Baines |date=21 Augustus 2010 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en hulle het ook die Bledisloebeker ná agtereenvolgende oorwinnings oor Australië gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |title=Wallabies beat All Blacks with last-minute kick |publisher=[[CNN]] |author=Dean Irvine |date=30 Oktober 2010 |accessdate=23 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823201813/http://edition.cnn.com/2010/SPORT/10/30/rugby.australia.newzealand/index.html |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Onoorwonne wenstreep, wat in 2009 begin het, het 15 wedstryde bereik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/scrum/rugby/records/team/most_consecutive_wins.html?id=1;type=class |title=Rugby Union {{!}} Test matches {{!}} Most consecutive wins |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik is die All Blacks in 2011 weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2011 |title=Laureus World Sports Awards 2011 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Ondanks ’n tweede plek tydens die [[2011-Drienasiesreeks]], nadat hulle deur Australië in Brisbane geklop is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/australia-win-tri-nations |title=Australia clinch Tri Nations with victory over New Zealand |publisher=The Guardian |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; het die All Blacks as eerste span op die wêreldranglys die [[Rugbywêreldbeker 2011]] op eie bodem as gunstelinge betree.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/aug/27/rugby-world-cup-preview |title=Rugby World Cup 2011 preview |publisher=[[The Guardian]] |author=Mike Averis |date=27 Augustus 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het die groepfase met Tonga, Japan, Frankryk en Kanada onoorwonne beëindig, en ná oorwinnings oor Argentinië (met 33–10) en toe Australië (met 20–6) het hulle in die eindstryd op 23 Oktober 2011 op Edenpark in Auckland weer teen Frankryk te staan gekom. Nieu-Seeland het een drie gedruk en een strafdoel aangeteken en sodoende net-net met 8–7 gewen, waardeur die All Blacks hul tweede beker ná 1987 ingepalm het.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/oct/23/rugby-world-cup-richie-mccaw-new-zealand-france?intcmp=239 |title=Richie McCaw's New Zealand beat France in final |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=23 Oktober 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Henry het ná die wêreldbekertoernooi as afrigter bedank en hy is deur sy adjunk [[Steve Hansen]] opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/8960338/New-Zealand-Rugby-Union-appoints-Steve-Hansen-as-new-All-Blacks-coach.html |title=New Zealand Rugby Union appoints Steve Hansen as new All Blacks coach |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Gavin Mairs |date=17 Desember 2011 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarop het nog ’n nominasie as Laureus se “span van die jaar” gevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2012 |title=Laureus World Sports Awards 2012 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2012 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Derde wêreldbekertitel en daarna ===
[[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Italië in [[Rome]]]]
[[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]]
Argentinië het in 2012 by die Drienasiesreeks aangesluit wat tot die Rugbykampioenskap herdoop is. Die All Blacks het in die [[2012-Rugbykampioenskapreeks|eerste toernooi]] al hul ses wedstryde gewen en die titel ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het deur die jaar heen onoorwonne gebly en is eers in die laaste wedstryd op Twickenham deur Engeland geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20534229 |title=England 38-21 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 Desember 2012 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2013 het Nieu-Seeland Frankryk vir ’n reeks van drie wedstryde gehuisves – hul eerste ontmoeting sedert die 2011-eindstryd. Die All Blacks het al drie wedstryde gewen en ook die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/rugby-union/24412501 |title=New Zealand beat South Africa for title |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2013 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In November 2013 het Nieu-Seeland die eerste rugbyland van die professionele tydperk geword wat ’n 100%-wenrekord in ’n kalenderjaar kon behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/25037059 |title=New Zealand deny Ireland to win 24-22 and seal perfect year |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2013 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna is hulle weer as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2014 |title=Laureus World Sports Awards 2014 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2014 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks in hul wegwedstryde gelykop teen Australië gespeel en teen Suid-Afrika verloor, maar hulle het die ander vier toernooiwedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2014 |title=2014 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks teen Australië verloor en as naaswenner geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2015 |title=2015 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het egter ’n beduidende terugvegoorwinning in die tweede Bledisloetoets behaal en toe dié beker behou. Die All Blacks het die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland as verdedigende kampioen betree en tydens die groepfase na oorwinnings oor Argentinië, Namibië, Tonga en Georgië weereens onoorwonne gebly. In die kwarteindstryd het hulle die gevreesde teenstander Frankryk met 62–13 verslaan, die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62-13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het Suid-Afrika naelskraap met 20–18 in die halfeindstryd en Australië met 34–17 in die eindstryd geklop om sodoende die eerste land geword wat die titel verdedig en ook vir ’n derde keer ingepalm het.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=31 Oktober 2015 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het die losskakel [[Dan Carter]] Laureus se toekenning as “terugkoms van die jaar” gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die All Blacks, onder die nuwe kaptein en [[agsteman]], Kieran Read, en adjunkkaptein en [[heelagter]] Ben Smith, het ook tydens die [[2016-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne gebly en telkens ’n bonuspuntoorwinning behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2016 |title=2016 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Beide Smith en die vleuel Israel Dagg was met vyf drieë elk die beste driedrukkers van dié toernooi, terwyl die [[losskakel]] [[Beauden Barrett]] met 81 die meeste punte tydens die toernooi aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |title=All Blacks 2016: Year in Review |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601204028/https://www.allblacks.com/News/30192/all-blacks-2016-year-in-review |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2016 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks hul eerste wedstryd in 111 jaar se wedywering teen Ierland verloor en is met 29–40 op [[Soldier Field]] in [[Chicago]] geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/37886601 |title=Autumn internationals: Ireland 40–29 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland het vir dié nederlaag wraak geneem en in die terugwedstryd een week later Ierland in Dublin met 21–9 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/86655461/all-blacks-score-three-tries-to-beat-ireland-219-in-dublin-and-avenge-loss-in-chicago |title=All Blacks shake off Chicago shock to defeat Ireland in Dublin |publisher=Stuff |date=20 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2017 het die Britse en Ierse Leeus vir die tweede keer van die professionele tydperk na Nieu-Seeland getoer. Die reeks het in ’n gelykop geëindig, nadat die All Blacks en die Leeus ’n 1–1–1 aangeteken het. Die All Blacks het die eerste toets met 30–15 gewen, die Leeus die tweede met 24–21, en die laaste toets was ’n 15–15-gelykop. Net soos die 2005-toer was hierdie Leeus-toer met omstredenheid geteister, soos die Leeus se taktiek (onder die Nieu-Seelandse afrigter Warren Gatland),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.standard.co.uk/sport/rugby/it-s-onedimensional-and-boring-for-critics-to-keep-moaning-about-warrenball-a3558391.html |title=It’s one-dimensional and boring for critics to keep moaning about Warrenball |publisher=Evening Standard |date=6 Junie 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; die toon van plaaslike mediadekking,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/02/warren-gatland-new-zealand-herald-clown-lions-coach-all-blacks-criticism |title=Warren Gatland mocked as clown by New Zealand media after anti-fan remarks |publisher=[[The Guardian]] |date=2 November 2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; die rooikaart teen Sonny Bill Williams in die tweede toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby/rugby-union/lionstour/british-and-irish-lions-2017-sonny-bill-williams-red-card-tackle-video-defining-moment-rugbys-greatest-series-a7818371.html |title=British and Irish Lions 2017: Sonny Bill Williams' red card a defining moment in 'rugby's greatest series' |publisher=The Independent |author=Jack de Menezes |date=1 Julie 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; asook die speelbeheer van die Franse skeidsregters Romain Poite en Jérôme Garcès&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jul/08/all-blacks-lions-third-test-auckland-new-zealand-reaction |title=New Zealand media attack referee Romain Poite’s late penalty U-turn |publisher=8 Julie 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; is almal debatteerbaar. Die gelykop van die toetsreeks, saam met die nederlaag teen Ierland die vorige jaar het volgens sommige persberigte daarop gedui dat die span swakker word en die [[Noordelike Halfrond]] nader beweeg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |title=Rugby power swings back to the north – Woodward |publisher=All Blacks |accessdate=1 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601205536/http://www.allblacks.com/News/31076/rugby-power-swings-back-to-the-north-woodward |archive-date=1 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Huleadle het egter die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] onoorwonne beklink en ook die Bledisloebeker ingepalm, nadat die All Black Australië twee keer geklop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In Oktober het Nieu-Seeland in die laaste Bledisloetoets op Suncorpstadion in Brisbane ’n verrassende 18–23-nederlaag teen Australia gely. Tydens die [[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die All Blacks met die [[Britse Barbarians]] (met 31–22), Frankryk (met 38–18), Skotland (met 22–17) en Wallis (met 33–18) afgereken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1144 |title=2017 New Zealand tour to France and British Isles |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Met die afskop van die 2018-seisoen het die All Black tydens die Franse toer die reeks met 3–0 beklink,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1425 |title=2018 France tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en hul eerste wedstryde van die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]] teen Australië 38–13 en 40–12 gewen om sodoende die Bledisloebeker behou. ’n Ander maklike 46–24-oorwinning oor Argentinië het gevolg, maar die All Blacks is vervolgens deur die Springbokke vir die eerste keer sedert 2009 tuis in Wellington in ’n taai wedstryd met 36–34 geklop,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/45532702 |title=Rugby Championship 2018: South Africa earn thrilling 36–34 win over New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=15 September 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; voordat hulle weer met Argentinië 35–17 afgereken het. In die terugwedstryd teen Suid-Afrika in Pretoria het die All Blacks vir die grootste deel van die wedstryd gesukkel, maar laat in die tweede helfte teruggekom om in die wedstryd met 32–30 te seevier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |title=Rugby Championship: All Blacks survive Springboks scare |publisher=Newshub |date=7 Oktober 2018 |accessdate=30 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630104834/https://www.newshub.co.nz/home/sport/2018/10/rugby-championship-all-blacks-survive-springboks-scare.html |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het later nog ’n verpletterende 37–20-oorwinning oor Australië in [[Jokohama]] aangeteken en sodoende ’n suiwer Bledisloereeks verseker.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-bledisloe-cup-game-three-australia-vs-new-zealand/news-story/6e6a65540f10db153e5147d41ecbd8b7 |title=New Zealand secures Bledisloe Cup clean sweep against Australia |publisher=NewsComAu |date=27 Oktober 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Ontwikkelingspan het aangebly om [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] met 69–31 te klop, terwyl die eerste span vir die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] na Europa getoer het. Dit sou ’n taai reeks vir die All Blacks word, waartydens hulle Engeland net-net met een punt (16–15) in ’n strawwe wedstryd oorwin het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/10/england-new-zealand-autumn-international-series-report |title=England denied by All Blacks and late decision in Twickenham thriller |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 November 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; gevolg deur die tweede nederlaag ooit teen Ierland met 9–16 onder ’n kookpotatmosfeer op [[Aviva-stadion]] in Dublin.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/17/ireland-new-zealand-autumn-international-match-report |title=Jacob Stockdale scores only try as Ireland earn historic win over All Blacks |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=17 November 2018 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks het toe 66–3 met Italië afgereken en sodoende hul reeks met een oorwinning beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1427 |title=2018 New Zealand tour to Japan and Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Opkomende mededingers ===
[[Lêer:New Zealand national rugby 20191101a11.jpg|duimnael|Klein finale om die derde plek tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] tussen die All Blacks en Wallis]]
[[Lêer:2023 Rugby World Cup – France vs New Zealand – 2.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die Rugbywêreldbeker 2023 tussen die gasheer Frankryk en Nieu-Seeland]]
[[Lêer:All Blacks vs Argentina - 10 August 2024.jpg|duimnael|Wedstryd tussen die All Blacks en die Poemas tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]]]]
Aan die begin van die 2019-seisoen het die All Blacks slegs die derde plek van die [[2019-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] behaal; die eerste keer sedert dié toernooi van stapel gestuur is – die laaste keer wat Nieu-Seeland die derde plek (en destyds laaste plek) gemaak het, was tydens die [[2004-Drienasiesreeks]]. In die kampioenskap het die All Blacks vir die eerste keer sedert 1994 teen die Springbokke gelykop geëindig, gevolg deur ’n rekordnederlaag teen die Wallabies met 26–47.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2019 |title=2019 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Ongeag dié uitslag het Nieu-Seeland die Bledisloebeker verdedig, nadat hulle in die terugwedstryd Australië met 36–0 geklop het. Die All Blacks se eerste wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan teen die Springbokke is met spanning verwag en Nieu-Seeland het met 23–13 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |title=All Blacks turn kicking pressure back on Springboks for win |publisher=All Blacks |author=Lynn McConnell |date=21 September 2019 |accessdate=22 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922053708/https://www.allblacks.com/news/all-blacks-turn-kicking-pressure-back-on-springboks-for-win/ |archive-date=22 September 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarna het Nieu-Seeland Kanada en Namibië verslaan. Hul laaste groepwedstryd teen Italië is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=12275294 |title=Rugby World Cup clash between All Blacks and Italy cancelled |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=10 Oktober 2019 |accessdate=30 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230023508/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&amp;objectid=12275294 |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul kwarteindstrydoorwinning oor Ierland het hulle in die halfeindstryd teen Engeland met 7–19 vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/rugby-world-cup/rwc-2019-japan/115611398/all-blacks-v-england-new-zealands-threepeat-hopes-over-after-crushing-loss-to-england |title=All Blacks v England: New Zealand's three-peat hopes over after heavy loss to England |publisher=stuff.co.nz |author=Richard Knowler |date=26 Oktober 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle het daarmee die kans op ’n titeldriekuns misgeloop en as troosprys in die klein finale om die derde plek teen Wallis te staan gekom. Dit was vir beide die Nieu-Seelandse afrigter [[Steve Hansen]] en die Walliese afrigter [[Warren Gatland]] die laaste wedstryd in hul onderskeidelike poste, en hul spanne wou albei met ’n goeie wedstryd groet. Die All Blacks het daarin geslaag en met 40–17 gewen.&lt;ref name=&quot;ruwc&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50232481 |title=Rugby World Cup 2019 bronze match: Wales 17-40 New Zealand |publisher=[[BBC]] |date=1 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/117137284/a-tribute-to-steve-hansen-one-of-the-greatest-coaches-in-rugby-history |title=A tribute to Steve Hansen: One of the greatest coaches in rugby history |publisher=Stuff |date=4 November 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Steve Hansen is in Desember 2019 deur Ian Foster opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/118113331/all-blacks-name-ian-foster-next-head-coach-live |title=Ian Foster named next All Blacks coach – coverage of the announcement and reaction as Scott Robertson loses out |publisher=Stuff |date=11 Desember 2019 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die All Blacks het dié toernooi ná twee oorwinnings en nederlae elk beklink, waaronder die eerste nederlaag teen die Poemas ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2020/nov/14/nz-all-blacks-vs-argentina-live-scores-tri-nations-rugby-union-new-zealand-game-match-sydney-bankwest-stadium-score-kickoff-news-teams-latest |title=New Zealand All Blacks 15–25 Argentina: Rugby Tri-Nations – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Jonathan Howcroft |date=14 November 2020 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In die tweede ontmoeting met Argentinië het Nieu-Seeland wraak geneem en vir die eerste keer enige Argentynse punte verhoed. Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] het Nieu-Seeland sy titel ná vyf oorwinnings en een nederlaag verdedig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/58689678 |title=Rugby Championship – New Zealand 19–17 South Africa: All Blacks seal title with late penalty |publisher=[[BBC]] |date=25 September 2021 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het vir Nieu-Seeland met oorwinnings oor die Verenigde State, Wallis en Italië begin, maar daarop het nederlae teen Ierland en Frankryk gevolg, waarmee die Franse die Dave Gallaher-trofee vir ’n tweede keer ingepalm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/59363034 |title=France 40–25 New Zealand: Hosts beat All Blacks for first time since 2009 |publisher=[[BBC]] |date=20 November 2021 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2022 midjaarrugbytoetsreeks is Nieu-Seeland vir die eerste keer deur Ierland in ’n tuisreeks met 1–2 verslaan. Dit was ook Ierland se eerste oorwinnings in Nieu-Seeland ooit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/new-zealand-ireland-third-test-rugby-union-match-report |title=Ireland stun All Blacks again to make history with series triumph |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=16 Julie 2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] kon die All Blacks slegs met een bonuspunt meer as die Springbokke beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd-6-pumas-make-springboks-work-hard-for-victory/ |title=Pumas Make Springboks Work Hard for Victory |publisher=[[Superrugby]] |date=25 September 2022 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het die All Blacks ná oorwinnings in al hul drie wedstryde hul algehele 20ste titel in dié toernooi se geskiedenis ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In hul laaste opwarmingswedstryd voor die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Nieu-Seeland teen hul aartsvyand Suid-Afrika op Twickenham met 7–35 hul ergste nederlaag in dié tyd gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |title=All Blacks suffer record defeat to Springboks at Twickenham – as it happened |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=25 Augustus 2023 |accessdate=26 Augustus 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230826032944/https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-springboks-live-updates-at-twickenham/ISFKUMXIWRD7ZGW4MIS4HCWATU/ |archive-date=26 Augustus 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks was vir die hooftoernooi tradisioneel een van die gunstelinge op die titel. In die openingswedstryd het die All Blacks teen die medegunsteling en gasheer Frankryk hul ergste nederlaag in dié tyd tydens ’n toernooi en hul eerste in die groepfase gely (met 13–27). Die All Blacks kon egter herstel en die groepfase met maklike oorwinnings oor Namibië (met 71–3), Italië (met 96–17) en Uruguay (met 73–0) afsluit. In die kwarteindstryd het hulle met Ierland nog ’n gunsteling ontmoet en kon ’n naelskraapse 28–24-oorwinning behaal. In die halfeindstryd het die All Blacks Argentinië met 44–6 oorrompel en die eerste span geword wat vyf eindstryde gehaal het. Hier het hulle die aartsvyand Suid-Afrika ontmoet, waardeur een span vir die eerste keer ’n vierde wêreldbekertitel kon inpalm. In een van die nouste eindstryde in dié tyd het Nieu-Seeland met 11–12 verloor, waartydens die kaptein [[Sam Cane]] die eerste speler geword het wat ’n rooikaart in ’n eindstryd ontvang het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/888879/new-zealand-rugby-world-cup-2023-review |title=New Zealand: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=29 Oktober 2023 |accessdate=31 Oktober 2023}}&lt;/ref&gt;

Vroeg in 2024 het die voormalige All Black [[Scott Robertson]] as hoofafrigter oorgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzrugby.co.nz/news-and-events/latest-news/scott-robertson-appointed-all-blacks-head-coach-from-2024 |title=Scott Robertson appointed All Blacks Head Coach from 2024 |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=21 Maart 2024 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] moes die All Blacks die titel aan die aartsvyand die Springbokke oorhandig nadat die Suid-Afrikaners vir die eerste keer sedert 1949 hul vierde agtereenvolgende oorwinning oor die Nieu-Seelanders kon behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] is Nieu-Seeland se ergste nederlaag teen die aartsvyand Suid-Afrika met 10–43 oortref.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/all-blacks-v-south-africa-new-zealand-out-to-regain-freedom-cup-at-wellingtons-sky-stadium/JMY2764YCRGOPAEWVLIAZCRRMI |title=All Blacks v South Africa recap: Springboks hand All Blacks record defeat in Wellington |publisher=[[The New Zealand Herald]] |authors=Benjamin Plummer, Alex Powell, Christopher Reive |date=13 September 2025 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Springbokke het ook met die toernooititel weggestap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2026 het Robertson as hoofafrigter bedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby/all-blacks/all-blacks-coach-scott-robertson-set-to-be-axed-reports/E5C3QKLUDNA7XFK4YMXOE7AW6Q/ |title=All Blacks coach Scott Robertson departs his role |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=15 Januarie 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Twee maande later is die voormalige All Black [[Dave Rennie]] as sy opvolger benoem en hy sal die All Blacks voorberei op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] in Australië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/new-zealand-rugby-appoints-dave-rennie-as-all-blacks-head-coach |title=New Zealand Rugby appoints Dave Rennie as All Blacks Head Coach |publisher=All Blacks |date=4 Maart 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; In die ook in 2026 vir die eerste keer besliste „Rugby se Grootste Wedywering“-reeks van vier toetswedstryde teen die aartsvyand Suid-Afrika is Nieu-Seeland met 1–3 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c8e3xk48wk9o |titel=Boks power &amp; All Blacks of old – what did we learn from series? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=13 September 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Die bynaam „All Blacks“ ==
Billy Wallace, die laaste oorblywende speler van die 1905/06-''Original All Blacks'', het in 1955 in ’n onderhoud vertel, dat ’n joernalis van die koerant ''Daily Mail'' na afloop van die wedstryd teen Hartlepool na die Nieu-Seelandse span as „all backs“ verwys het. Dié joernalis het die gewoonlik swaar en groot voorspelers bedoel, wat in teenstelling met hul teenstanders vinnig en rats was en die bal net só goed soos die agterspelers bemeester het, asof hulle almal sou speel soos die agterspan (''as if they were all backs'', “asof almal agterspelers was”). Wallace het verder beweer, dat weens ’n tikfout in ’n artikel voor die komende speel teen Somerset almal na die span slegs as “All Blacks” verwys het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/16 16]–17}}&lt;/ref&gt;

Wallace se verduideliking word vandag algemeen verwerp, aangesien vir die tydperk van 1905/06 geen Engelse koerant beskikbaar is wat die term “All Backs” gebruik nie. Die term “All Backs” word wel in ’n verslag deur die plaaslike koerant ''Northern Daily Mail'' ná die wedstryd teen Hartlepool gebruik, wat vervolgens deur die ''Daily Mail'' se nasionale uitgawe oorgeneem is. Die outeur van dié artikel is J. A. Buttery, die ''Daily Mail'' se rugbyverslaggewer tydens die Nieu-Seelandse toer, wat met die bynaam na die geheel-en-al swart gekleede span (met uitsondering van die silwervaring) verwys het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |title=“All Blacks” – The Name. |publisher=New Zealand Rugby Museum |accessdate=4 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204171307/http://rugbymuseum.co.nz/article-all-blacks-the-name/ |archive-date=4 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== All Black-trui ==
[[Lêer:All Blacks 1905.JPG|duimnael|links|Die 1905-''Originals'' se trui]]
[[Lêer:All blacks jersey whitebackg.jpg|duimnael|Die [[Adidas]]-trui tussen Julie 1999 en Augustus 2011]]
[[Lêer:NZ All Blacks Mens XV's Shirt.jpg|duimnael|Die 2012-trui, geborg deur AIG]]
Die huidige Nieu-Seelandse trui is heeltemal swart (na dié trui word soms as die “swartste” trui ooit verwys), met uitsondering van die borg se kenteken en die NSRVU se silwervaring op die embleem. Die 1884-Nieu-Seeland-toer na Australië was die eerste oorsese rugbytoer vir Nieu-Seeland en het heeltemal ander truie as vandag s’n gesien. Destyds het die span ’n donkerblou hemp met ’n goue varing op die linkerkant van die trui aangetrek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X |pages=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |title=A history of New Zealand rugby in four jerseys |author=Malcolom Woods |publisher=New Zealand Rugby Museum |date=September 2011 |accessdate=30 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190930025244/http://rugbymuseum.co.nz/a-history-of-nz-rugby-in-four-jerseys/ |archive-date=30 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |title=Early All Blacks jerseys recreated |publisher=Massey Universiteit |accessdate=5 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205045155/http://www.massey.ac.nz/massey/about-massey/news/article.cfm?mnarticle_uuid=1B1C2AFC-A0D1-F2F9-1B0B-EC682E8B332C |archive-date=5 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1893 het die NSRVU op hul jaarlikse algemene vergadering bepaal dat die trui uit ’n swart hemp met ’n silwervaring op en wit poefbroeke sal bestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/17 17]}}&lt;/ref&gt; Historiese prente toon egter dat wit broeke gedurende die vroeë jare gedra is. Iewers tussen 1897 en 1901 is die trui verander; die span wat in 1901 teen Nieu-Suid-Wallis te staan gekom het, het ’n swart hemp sonder kraag en ’n silwervaring gedra.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/en/1966/all-blacks/page-3 |title=The “All Black” Uniform |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Sedert 2000 vertoon Nieu-Seeland tydens hul eindjaarrugbytoetsreekse in Frankryk ’n geborduurde herinneringspapawer op hul truimou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |journal=The Press (Christchurch) |title=ABs Remember |date=11 November 2006 |page=F1}}&lt;/ref&gt; Die papawer het die ANZAC-soldate wat aan die strande van [[Gallipoli]] gesneuwel het geëer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |title=New Zealand &amp; France – strong links |publisher=www.newzealand.com |accessdate=24 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124115200/https://media.newzealand.com/en/story-ideas/new-zealand-france-strong-links/ |archive-date=24 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Kaptein Richie McCaw het gesê “Ons wil die oorsese diens van Nieu-Seelanders gedenk. Dit is ’n belangrike deel van ons geskiedenis as ’n land en as ’n span.”&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.iol.co.za/index.php?sf=117&amp;set_id=6&amp;click_id=18&amp;art_id=qw116167788450S163 |title=All Blacks to honour fallen soldiers |work=[[IOL]] |publisher=[[Sekunjalo Independent Media]] |date=24 Oktober 2006 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024025916/http://www.iol.co.za/sport/all-blacks-to-honour-fallen-soldiers-1.564093 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die Rugbywêreldbeker 2011 het die All Blacks ’n geborduurde Webb Ellis-beker op die mou van hul trui met die jaar “1987” onderaan in herinnering aan hul eerste wêreldtitel vertoon. Elkeen van die vier spanne wat voorheen die toernooi gewen het, het dieselfde detail op hul truie getoon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |title=The new All Blacks jersey – a tribute to history |publisher=All Blacks |date=30 Julie 2011 |accessdate=29 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029130037/https://www.allblacks.com/News/16938/the-new-all-blacks-jersey-a-tribute-to-history- |archive-date=29 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Adidas betaal aan die NSRVU $200&amp;nbsp;miljoen oor nege jaar, met die verwagting dat Nieu-Seeland omtrent 75% van hul wedstryde sal wen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&amp;Highlight=2,team,new,zealand,and,teamwork |title=God defend the All Black brand |publisher=Fairfax New Zealand |work=Unlimited Magazine |author=Russell Brown |date=22 September 2003 |accessdate=11 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011212110/http://unlimited.co.nz/unlimited.nsf/0/13565E280545E3FACC256DA30017EA5A?OpenDocument&amp;Highlight=2%2Cteam%2Cnew%2Czealand%2Cand%2Cteamwork |archive-date=11 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Nike het in 1996 ook aansoek gedoen om die All Blacks te borg, maar het eerder die gholfspeler[[Tiger Woods]] geborg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1609776,00.html |title=Member of the Club |publisher=[[Time (tydskrif)]] |author=Alice Park |location=Fort Worth |date=12 April 2007 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die wegtrui was tradisioneel wit met swart broeke. Nadat die All Blacks vir ’n aantal jare in ’n alternatiewe uitrusting met ’n grys trui en swart broek uitgedraf het, het die NSRVU in Mei 2009 teruggekeer na die tradisionele wit truie met swart broeke. Vir hul wedstryd teen die Springbokke op 30 Julie 2011 in Wellington het die All Blacks se trui ’n wit kraag in eerbetoon vir die span wat die 1987-wêreldbeker gewen het getoon. Net selde speel die All Blacks hul wegwedstryde nie in swart nie, veral as hulle teen spanne te staan kom wat tradisioneel ook in donker kleure speel (byvoorbeeld die Skotte se donkerblou). In 2006 is die wit trui met ’n grys een vervang, maar drie jaar later was dit weer die gewone wit trui.

In 2012 het die NSRVU ’n omstrede stap geneem en die Amerikaanse versekerings- en finansiëledienstemaatskappy, AIG, toegelaat om hulself op die sentrale bodeel van die All Black-trui te adverteer. In ruil daarvoor sou die NSRVU ’n geheime, direkte finansiële borgskap met ’n waarde van sowat $80&amp;nbsp;miljoen oor vyf jaar bekom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-aig-deal-worth-80m |title=All Blacks' AIG deal worth $80m |publisher=Otago Daily Times |date=4 November 2012 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat AIG besluit het om nie sy borgooreenkoms met die span te verleng nie, is aangekondig dat die Altrad Group vanaf 2022 die All Blacks se nuwe hoofborg sou wees met ’n sesjaarooreenkoms ter waarde van meer as $120&amp;nbsp;miljoen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |title=Rugby: French billionaire Mohed Altrad reveals hidden detail in massive All Blacks sponsorship deal |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=30 Augustus 2021 |accessdate=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928174608/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-french-billionaire-mohed-altrad-reveals-hidden-detail-in-massive-all-blacks-sponsorship-deal/TN4ZPRCLR7JMQD5T2P5DZAONLM/ |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Steinlager was die eerste borg wat, tussen 1994 en 1999, op die All Blacks se trui verskyn het, op die linkerbors van die trui (oorkant die silwervaring); voordat Adidas in 1999 as verskaffer oorgeneem het.

Adidas tree sedert die [[1999-Drienasiesreeks]] as Nieu-Seeland se truivervaardiger op, nadat hulle by Canterbury oorgeneem het, wat sedert 1924 die truie vervaardig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |title=Canterbury 1924 |publisher=nz.canterbury.com |accessdate=25 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625050132/https://nz.canterbury.com/canterbury-1924-i46 |archive-date=25 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná die vrystelling van ’n spesiale trui vir die komende drie toetse teen die [[Britse en Ierse Leeus]] is in Junie 2017 aangekondig dat die vennootskap tussen die All Blacks en Adidas tot minstens 2023 uitgebrei is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/331970/adidas-and-all-blacks-unveil-new-jersey |title=Adidas and All Blacks unveil new jersey |publisher=Radio New Zealand |date=31 Mei 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Voor die Rugbywêreldbeker 2023 het die All Blacks en Adidas hul vennootskap vir ’n onbekende tydperk verleng.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/nzr-look-to-the-future-and-renew-long-standing-partnership-with-adidas |title=NZR look to the future and renew long-standing partnership with adidas |publisher=All Blacks |date=29 Maart 2023 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Tuisstadions ==
[[Lêer:Eden Park.jpg|duimnael|links|[[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]]]]
{{Location map+ |Nieu-Seeland
|caption=Kaart van Nieu-Seeland se huidige tuistadions
|places=
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Edenparkstadion|Edenpark]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-52 |lat_sec=-30 |lon_deg=174 |lon_min=44 |lon_sec=41 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[North Harbour-stadion|North Harbour]]}} |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-36 |lat_min=-43 |lat_sec=-37 |lon_deg=174 |lon_min=42 |lon_sec=6 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Waikatostadion|Waikato]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-46 |lat_sec=-52 |lon_deg=175 |lon_min=16 |lon_sec=6 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Westpacstadion|Westpac]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-23 |lon_deg=174 |lon_min=47 |lon_sec=9 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Forsyth Barr-stadion|Forsyth Barr]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-45 |lat_min=-52 |lat_sec=-9 |lon_deg=170 |lon_min=31 |lon_sec=28 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label={{nowrap|[[Rugby League Park]]}} |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-43.5437 |lon_deg=172.6041 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Yarrowstadion|Yarrow]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-4 |lat_sec=-13 |lon_deg=174 |lon_min=3 |lon_sec=54 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[McLeanpark]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-39 |lat_min=-30 |lat_sec=-7 |lon_deg=176 |lon_min=54 |lon_sec=46 }}
 {{Location map~ |Nieu-Seeland |label=[[Trafalgarpark]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-41 |lat_min=-16 |lat_sec=-1 |lon_deg=173 |lon_min=16 |lon_sec=59 }}
}}
Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Australië, Frankryk en Suid-Afrika beskik Nieu-Seeland oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die All Blacks gebruik vir hul tuiswedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nieu-Seeland in. Veral [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]], [[Westpacstadion]] in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] und die [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]] word gereeld vir toetswedstryde gebruik.

Voor die oprigting van die Westpacstadion in 1999 was Wellington se toetsstadion [[Athletic Park]]. Athletic Park het die eerste All Blacks-toets in Nieu-Seeland teen Groot-Brittanje in 1904 gehuisves.&lt;ref name=&quot;2ndTest&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |title=Match Centre – All Blacks vs British &amp; Irish Lions |publisher=All Blacks |accessdate=8 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408164322/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=1047 |archive-date=8 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hul eerste tuistoets buite die hoofsentra Auckland, Christchurch, Dunedin en Wellington is in 1996 op [[McLeanpark]] in [[Napier, Nieu-Seeland|Napier]] gespeel.&lt;ref name=&quot;296thTest&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |title=Match Centre – All Blacks vs Samoa |publisher=All Blacks |accessdate=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406162445/http://stats.allblacks.com/asp/teamsheet.asp?MT_ID=2004 |archive-date=6 April 2023}}&lt;/ref&gt; Edenpark het albei eindstryde van die rugbywêreldbekertoernooie in 1987 en 2011 aangebied.

Beide Edenpark en [[Lancasterpark]] is met die oog op die Rugbywêreldbeker 2011 opgeknap en hulle kapasiteite is verhoog. Die Nieu-Seelandse regering het alternatiewelik vir die uitbreiding van Edenpark die oprigting van ’n nasionale stadion by die ou hawe van Auckland voorgestel. Dié voorstel het is egter deur die owerhede in Auckland en die streek verwerp en is einde November 2006 laat vaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10412665 |title=It's Eden Park says disappointed Mallard |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=27 November 2006 |accessdate=5 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132327/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10412665 |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Destyds het die NSRVU Carisbrook nie langer as ’n geskikte toetsstadion beskou nie, en ’n [[Forsyth Barr-stadion|bedekte sportstadion]] is as vervanging voorgestel.&lt;ref name=&quot;CarisbrookReplacement&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |title=Proposed stadium a NZ first |publisher=Television New Zealand |date=10 Augustus 2006 |accessdate=14 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200914055955/http://tvnz.co.nz/view/page/411317/811408 |archive-date=14 September 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stad [[Dunedin]] het die nuwe stadion in Maart 2008 goedgekeur,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |title=Dunedin council to help fund stadium |publisher=Television New Zealand |date=17 Maart 2008 |accessdate=24 Oktober 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/6BeuvOBVD?url=http://tvnz.co.nz/view/page/1320238/1642915 |archive-date=24 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die verkryging van grond het van Augustus tot Oktober daardie jaar plaasgevind,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/news/dunedin/council-starts-buying-stadium-land |title=Council starts buying stadium land |publisher=Otago Daily Times |author=David Loughrey |date=29 Augustus 2008 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; en die nuwe stadion is in Augustus 2011 ingewy, net betyds vir die Rugbywêreldbeker.

Lancasterpark is tydens die Christchurch-aardbewing in Februarie 2011 ernstig beskadig, met krake in sommige staanplekke en die speeloppervlak is deur oorvloedig erg beskadig, maar ook die infrastruktuur en strate rondom dié stadion. As gevolg van die groot skade is al die wedstryde, wat in Christchurch beplan was, na ander plekke verskuif. Toetsrugby het in 2012 na Christchurch se [[Rugby League Park]] teruggekeer. Alhoewel die staanplekke op daardie stadion ernstig beskadig is, sodat hulle afgebreek moes word, was die skade aan die infrastruktuur heelwat minder as by Lancasterpark, en die speeloppervlak het die aardbewing relatief onbeskadig oorleef. Die stadion is herbou met ’n permanente sitplekkapasiteit van 17&amp;nbsp;000, met tydelike sitplekke vir ’n bykomende 9&amp;nbsp;000 toeskouers.

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2011}}
[[Lêer:Rugby World Cup 2011 New Zealand.jpg|duimnael|Speelstede in Nieu-Seeland tydens die Rugbywêreldbeker 2011]]
Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is saam deur Australië en Nieu-Seeland aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Vyf wedstryde van Groep 2, asook al die wedstryde van beide Groep 3 (wat die All Blacks ingesluit het) en Groep 4 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Daarbenewens is een kwarteindstryd elk in Auckland en Christchurch, asook die klein finale om die derde plek in Rotorua en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk in Auckland aangebied. Nieu-Seeland het altesaam 21 wedstryde gehuisves, met die oorblywende elf wedstryde wat in Australië gespeel is. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: Athletic Park in Wellington, Lancasterpark in Christchurch, [[Carisbrook]] in [[Dunedin]], [[McLeanpark]] in [[Napier]], [[Waikatostadion]] in [[Hamilton, Nieu-Seeland|Hamilton]], [[Rugby Park-stadion|Rugby Park]] in [[Invercargill]] en [[Arena Manawatu|Showgrounds-ovaal]] in [[Palmerston North]].

Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] sou oorspronklik oor deur beide Australië en Nieu-Seeland aangebied word, maar ná ’n dispuut tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/1861398.stm |title=New Zealand loses Cup status |publisher=[[BBC]] |date=8 Maart 2002 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Nieu-Seeland sou oorspronklik 23 van die 48 wedstryde huisves, maar is van hul gasheerregte ontneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/1937084.stm |title=NZ loses Rugby World Cup |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2002 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Rugbywêreldbeker 2011 is dwarsdeur Nieu-Seeland aangebied. Die 48 wedstryde is in 13 stadions gehuisves, met [[Edenparkstadion|Edenpark]] in Auckland wat die openingswedstryd, die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die All Blacks en Frankryk aangebied het. Van Nieu-Seeland se ander stadions tydens dié toernooi was: [[Westpacstadion|Westpac]] in Wellington, [[Forsyth Barr-stadion|Otago]] in [[Dunedin]], [[North Harbour-stadion|North Harbour]] in Auckland, Waikatostadion in Hamilton, [[Rotorua Internasionale Stadion|Rotorua Int’l Stadion]] in [[Rotorua]], [[Yarrowstadion]] in [[Nieu-Plymouth]], [[Trafalgarpark]] in [[Nelson, Nieu-Seeland|Nelson]], Rugby Park in Invercargill, [[Okarapark]] in [[Whangarei]], McLeanpark in Napier en Showgrounds-ovaal in Palmerston North.

== Haka ==
{{Hoofartikel|Haka}}
[[Lêer:New Zealand Haka vs Portugal 15-09-2007.jpg|duimnael|links|Haka voor ’n wedstryd teen Portugal in Lyon, Frankryk, tydens die Rugbywêreldbeker 2007]]
[[Lêer:New zealand haka 1917.jpg|duimnael|’n Haka in 1917, Parys]]
[[Lêer:Maori allblacks paris.jpg|duimnael|Die Maori-All Blacks se haka in 1926, Parys]]
[[Lêer:haka 2006.jpg|duimnael|Die All Blacks besig om die Haka uit te voer voor ’n wedstryd teen Frankryk in 2006]]
[[Lêer:Haka.jpg|duimnael|’n 2009-haka]]
[[Lêer:Ka mate.jpg|duimnael|Frankryk beantwoord die haka tydens die 2007-kwarteindstryd met ’n nabystaan – en sal die wedstryd later wen]]
[[Lêer:2015 Rugby World Cup New Zealand vs Argentina (21391939030).jpg|duimnael|Haka tydens die Rugbywêreldbeker 2015 teen Argentinië]]
Die All Blacks voer ’n haka (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) voor elke toetswedstryd uit wat as ’n motivering vir hulleself en ’n intimidasie van hul teenstanders dien. Die haka word soms as ’n uitnodiging vir ’n geveg beskryf. Die haka word met Nieu-Seeland geassosieer sedert ’n toer van Nieu-Suid-Wallis in 1888/89.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=17}}&lt;/ref&gt; Die Nieu-Seelandse “Native”-span (die span wat in Brittanje, Australië en Nieu-Seeland getoer het in 1888 en 1889) het die ''Ake Ake Kia Kaha'' gebruik en die 1903-span in Australië het ’n spottende haka, ''Tupoto koe, Kangaru!'' gebruik. Die 1905-All Blacks het die tradisie begin om die ''Ka Mate'' te gebruik en teen 1914 was dit goed gevestig in Nieu-Seelandse rugby. Die 1924-All Blacks het ’n spesiaal gekomponeerde haka, ''Kia Whaka-ngawari'', gebruik, maar later het die All Blacks weer teruggeval op die ''Ka Mate''.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3 |pages=24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://teara.govt.nz/en/1966/haka/page-3 |title=All Blacks' Haka |publisher=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die haka is tot in 1986 veral buite Nieu-Seeland opgevoer, maar sedert die [[Rugbywêreldbeker 1987]] ook op eie bodem. Dit moes egter geoefen word om 'n ritmiese akkuraatheid en intensiteit wat voorheen ontbreek het, te bereik. Die spelers Wayne Shelford en Hika Reid het hierin ’n sleutelrol gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/the-haka/ |title=The Haka |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In Augustus 2005, voor die Drienasiestoets tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika op Carisbrook in [[Dunedin]], het die All Blacks ’n ander haka, ''Kapa o Pango'', uitgevoer. ''Kapa o Pango'' was ’n haka wat spesiaal deur Derek Lardelli ontwikkel is en “...ontwerp is om die multi-kulturele aard van kontemporêre Nieu-Seeland te reflekteer — in besonder die invloed van [[Polinesië|Polinesiese]] kulture”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&amp;objectid=10342926 |title=New haka the cutting edge of sport |publisher=[[The New Zealand Herald]] |author=Jon Stokes |date=29 Augustus 2005 |accessdate=29 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929164431/http://www.nzherald.co.nz/section/4/story.cfm?c_id=4&amp;objectid=10342926 |archive-date=29 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Kapa o Pango'' is bedoel om gebruik te word by spesiale geleenthede en nie om die ''Ka Mate'' te vervang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |title=ABs Reveal New Haka |publisher=xtramsn.co.nz |author=Marc Hinton |date=27 Augustus 2005 |accessdate=29 Junie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060629234113/http://xtramsn.co.nz/rugby/0,,12428-4704719,00.html |archive-date=29 Junie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ''Kapa o Pango'' eindig met ’n “keel-afsny”-aksie wat ’n bron van omstredenheid was en gelei het tot aantygings dat ''Kapa o Pango'' geweld aanmoedig wat die verkeerde boodskap aan All Blacks-ondersteuners sou stuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/newzealand/2364899/Cut-throat-haka-does-All-Blacks-no-favours.html |title=Cut-throat haka does All Blacks no favours |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=5 September 2005 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theage.com.au/sport/haka-furore-adds-spice-to-bledisloe-duel-20060728-gdo27b.html |title=Haka furore adds spice to Bledisloe duel |publisher=theage.com.au |date=28 Julie 2006 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Volgens die “Kapo o Pango”-komponis, Derek Lardelli, stel die gebaar die “trek van lewenskragtige energie in die longe en hart in” voor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |title=Kapa O Pango gets green light |publisher=Planet Rugby |date=8 Julie 2006 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607091559/http://www.planet-rugby.com/News/story_52333.shtml |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Indien die All Blacks in [[Wellington, Nieu-Seeland|Wellington]] speel, word uit respek teenoor Te Rauparaha altyd die Ka Mate uitgevoer. By ander speelplekke besluit die kaptein en die haka se leier gedurende die dae voor die wedstryd op die haka wat wat die beste pas by die bui van die spel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/27583628/understanding-all-blacks-supreme-success |title=Understanding the All Blacks' supreme success |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In November 2006, by die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]], het die All Blacks die haka in hulle kleedkamers voor die wedstryd uitgevoer, in plaas van net voor die afskop. Die Walliese Rugbyunie wou gehad het dat die Walliese volkslied gesing moes word ná die uitvoering van die haka. Die All Blacks wou nie instem tot die versoek nie en het daarom die haka in hulle kleedkamers uitgevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/0500rugbyunion/0200news/tm_method=full%26objectid=18166940%26siteid=50082-name_page.html |title=So just who is to blame for no Millennium haka? |publisher=icwales.co.uk |date=27 November 2006 |accessdate=18 Desember 2006}}&lt;/ref&gt;

Ander nasionale spanne uit [[Eilandstaat|eilandstate]] in die [[Stille Oseaan]]-gebied voer soortgelyke oorlogsdanse voor internasionale wedstryde uit; dit sluit in [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] se weergawe van die haka, Tonga se ''Sipi Tau'' en Fidji se ''cibi''. Suid-Afrika se Springbokke het ook al oorweg om ’n [[Zoeloes|Zoeloe]]-oorlogsdans as deel van die voorwedstrydverrigtinge in te voer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6902661.stm |title=Springboks aim to unveil own haka |publisher=[[BBC]] |date=17 Julie 2007 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die “Ka Mate”-haka begin algemeen met ’n stel van vyf voorbereidingsinstruksies wat deur die leier geskree word, voordat die hele span by hom aansluit:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://haka.co.nz/haka/ |title=Haka |date=30 November 2015 |accessdate=22 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022020138/http://haka.co.nz/haka/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Haka! The Dance of a Noble People |date=17 Junie 1993 |publisher=Raupo Publishing (NZ) Ltd}}&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left:3em&quot;
|+'''&quot;Ka Mate&quot;'''
|-
|'''Leier''':
|''Taringa whakarongo!''
|
|Ore op!
|-
|
|''Kia rite! Kia rite! Kia mau! ''
|
|Maak reg...! Staan in een ry...! Staan vas!
|-
|'''Span''':
|''Hī!''
|
|Ja!
|-
|'''Leier''':
|''Ringa ringa pakia!''
|
| Klap die hande teen die dye!
|-
|
|''Waewae takahia kia kino nei hoki!''
|
|Stamp met die voete so hard as wat jy kan!
|-
|'''Span''':
|''Kia kino nei hoki!''
|
|So hard as wat ons kan!
|-
|'''Leier''':
|''Ka mate, ka mate''
|
|Ek sterf! Ek sterf!
|-
|'''Span''':
|''Ka ora' Ka ora'
|
|Ek lewe! Ek lewe!
|-
|'''Leier''':
|''Ka mate, ka mate''
|
|Ek sterf! Ek sterf!
|-
|'''Span''':
|''Ka ora' Ka ora'
|
|Ek lewe! Ek lewe!
|-
|'''Almal''':
|''Tēnei te tangata pūhuruhuru''
|
|Hier staan die harige man...
|-
|
| ''Nāna ne I tiki mai whakawhiti te rā''
|
|...wat die son roep en dit op ons laat skyn!
|-
|
|''A Upane! Ka Upane!''
|
|Ry nou! Ry nou!
|-
|
|''A Upane Kaupane&quot;
|
|Neem die eerste stap!
|-
|
|''Whiti te rā,!''
|
|Laat die sonskyn in!
|-
|
|''Hī!''
|
|Maak klaar!
|}

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:New Zealand IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Nieu-Seeland se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Die All Blacks het teen elke teenstander ’n positiewe wenrekord. Nieu-Seeland het 511 van sy 668 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 76,50%. Daarmee is die All Blacks die suksesvolste nasionale rugbyspan wêreldwyd. Drie nasionale spanne, wat deur Wêreldrugby as ’n vlak-een-span geag word, het nog nooit teen die All Blacks ’n oorwinning aangeteken nie ([[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]). Die slegste wenrekord het die All Blacks teen die Suid-Afrikaanse Springbokke (57,02%). Sedert die bekendstelling van Wêreldrugby se ranglys in Oktober 2003 was Nieu-Seeland oorwegend in die eerste plek. Nieu-Seeland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=8;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – New Zealand |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.allblacks.com/rivalries |title=Rivalries |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 41 || 36 || 4 || 1 || 87,80
|-
| {{AUSru}} || 181 || 128 || 45 || 8 || 70,72
|-
| {{BILru}} || 41 || 30 || 7 || 4 || 73,17
|-
| {{ENGru}} || 47 || 36 || 9 || 2 || 76,60
|-
| {{FIJru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{FRAru}} || 68 || 52 || 15 || 1 || 76,47
|-
| {{GEOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 40 || 34 || 5 || 1 || 85,00
|-
| {{ITAru}} || 18 || 18 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{JPNru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ROMru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SCOru}} || 33 || 31 || 0 || 2 || 93,94
|-
| {{RSAru}} || 114 || 64 || 46 || 4 || 56,14
|-
| {{TGAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{URUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 38 || 35 || 3 || 0 || 92,11
|- class=&quot;sortbottom&quot;
! Algeheel || 668 !! 511 !! 134 !! 23 !! 76,50
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur [[Nieu-Seeland Rugby]] nieerkende wedstryde teen die Nieu-Suid-Walliese Waratahs (1920–1928) is nie in die lys nie. Wedstryde teen die [[Britse Barbarians]] word deur Nieu-Seeland Rugby ook nie as sulks erken nie.

== Wedywering met ander nasionale spanne ==
=== Noordelike Halfrond ===
Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Nieu-Seeland ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Nieu-Seeland tydens twee van sy eindstrydverskynings teen Frankryk te staan gekom (in 1987 en 2011), wat hulle albei kon wen. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] en sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]].&lt;ref name=&quot;Part One&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2005 en 2017 was teen die Britse en Ierse Leeus die New Zealand Lions Series-trofee op die spel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/15380001/lions-trophy-unveiled |title=Lions trophy unveiled |publisher=ESPNscrum |date=29 Mei 2005 |accessdate=2 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt; Dié trofee is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=2 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Suid-Afrika ===
[[Lêer:1981-springbok-tour-auckland-1.jpg|duimnael|Die All Blacks se 1981-toetswedstryd teen die Springbokke in Auckland moes agter doringdraad plaasvind en is deur betogings begelei]]
Sedert die eerste ontmoeting in 1921 op Nieu-Seelandse bodem handhaaf die Springbokke en die All Blacks, wat albei as die beste nasionale rugbyspanne wêreldwyd beskou word, ’n intensiewe wedywering. Reeds destyds is albei spanne as die bestes beskou, wat deur die gelykopuitslag van die eerste toetsreeks bevestig is. Die tweede toetsreeks tydens die teenbesoek van 1928 in Suid-Afrika het ook in ’n gelykopuitslag geëindig. In 1937 het die Springbokke daarin geslaag om in Nieu-Seeland ’n toetsreeks teen die All Blacks te wen. In 1949 het die Springbokke die tuisreeks teen die All Blacks met ’n negatiewe rekord vir die Nieu-Seelanders, wat vandag nog bestaan, gewen. In 1956 het die All Blacks egter die tuisreeks teen die Springbokke gewen. In 1960 was die Springbokke weer tydens die tuisreeks teen die All Blacks suksesvol; dié toer word egter vir politieke rusies as vir sportiewe suksesse onthou. Daarna is die wedersydse toetsreekse veral deur die Suid-Afrikaanse apartheidsbeleid en die gepaardgaande twis oor die All Blacks se Māorispelers gekenmerk. Tot in die 1980’s is onderlinge toere onderneem, maar hulle het veral politieke weerstand van anti-apartheidsaktiviste ontlok en is vervolgens deur proteste van ander lande begelei. Die Nieu-Seelandse regering se vashou aan die 1976-toer na Suid-Afrika en die Internasionale Olimpiese Komitee se weiering (rugby was destyds nie ’n Olimpiese sportsoort nie) om Nieu-Seeland ná proteste deur Afrikalande van die [[Olimpiese Somerspele 1976]] te skors het tot die boikot van dié Olimpiese Spele deur 30 oorwegend Afrikalande gelei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cbc.ca/sports/olympics-summer/african-nations-boycott-costly-montreal-games-1.770807 |title=African nations boycott costly Montreal Games |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |date=7 Augustus 2009 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Eers ná die einde van die apartheidsbewind in Suid-Afrika het die onderlinge wedywering genormaliseer. Tot vandag toe het die Springbokke slegs teen die All Blacks ’n negatiewe wenrekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.investec.com/en_za/sponsorships/rugby/all-blacks-vs-springboks-the-greatest-sports-rivalry.html |title=Springboks vs the All Blacks – The Great Rivalry |publisher=Investec |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |title=A Rivalry in Numbers: All Blacks vs South Africa |publisher=All Blacks |date=23 Julie 2019 |accessdate=4 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221004192056/https://www.allblacks.com/news/a-rivalry-in-numbers-all-blacks-vs-south-africa |archive-date=4 Oktober 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die wedywering sluit intussen ook die rugbywêreldbekertoernooie in, aangesien die Springbokke die Webb Ellis-beker reeds vier keer omhoog kon hou en die All Blacks drie keer. In 2023 het die Springbokke die eerste span geword wat die toernooi vir ’n vierde keer kon wen (by altesaam tien rugbywêreldbekertoernooie). Albei spanne het tot dusver tydens ses rugbywêreldbekertoernooie ontmoet, waarvan die All Blacks en die Springbokke drie wedstryde elk kon wen. Die Springbokke se belangrikste oorwinnings was die 1995-eindstryd, toe hulle met 15–12 in ekstra tyd gewen het, en die 2023-eindstryd, wat hulle met 12–11 kon wen. Sedert 1996 ontmoet albei spanne tydens die jaarlikse Drienasiesreeks, sedert 2012 die Rugbykampioenskap. Tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] moes die Springbokke hul (tot dusver) ergste nederlaag verduur: 0–57 teen die All Blacks.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/rampant-all-blacks-blow-springboks-away/ |title=Rampant All Blacks blow Springboks away |publisher=Super Rugby |date=17 Augustus 2017 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Springbokke op hul beurt die All Blacks hul ergste nederlaag in dié tyd toegedien: 10–43.

As gevolg van die Springbokke se geskiedenis as ’n suiwer “wit” span het baie Suid-Afrikaners, wat destyds onder die rassistiese diskriminasie gely het, die All Blacks pleks van die Springbokke ondersteun, ook oor generasies heen. Dit het sy oorsprong in apartheid, toe anti-apartheidsaktiviste by elke geleentheid die teenstander van die Springbokke as ’n soort weerstand teen apartheid en sy simbole ondersteun het. Ná die einde van apartheid is hierdie gedrag deur ander Suid-Afrikaners egter as “onpatrioties” en “verraad” bestempel. Sedert die oorwinnings van ’n span toenemend saamgestel uit “swart”, “wit” en “bruin” spelers (sedert die Rugbywêreldbeker 1995), asook herstrukturering in die bestuurspan kon al hoe meer Suid-Afrikaners van alle etniese agtergronde hulself met die nasionale rugbyspan identifiseer, en om hierdie rede het die ondersteuning vir die All Blacks of ander spanne gekwyn.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://theconversation.com/cape-crusaders-why-some-south-africans-still-support-the-kiwis-not-the-springboks-87207 |title=Cape Crusaders: why some South Africans (still) support the Kiwis, not the Springboks |publisher=The Conversation |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Australië ===
[[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]]
Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Nieu-Seeland tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Australië,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt; waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204093310/https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235/ |archive-date= 4 Desember 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |author=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=15 November 2021}}&lt;/ref&gt; Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het.

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Richie McCaw and the Webb Ellis cup after the Rugby World Cup final 2011.jpg|duimnael|upright|Nieu-Seeland het in 1987, 2011 en 2015 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Alhoewel die All Blacks altyd een van die groot gunstelinge is om die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi te wen, het hulle die [[Webb Ellis-beker]] slegs drie keer ingepalm: tydens die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Nieu-Seeland en Australië, tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] tuis en tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland. Daarmee het die All Blacks die eerste nasionale rugbyspan geword wat die titel verdedig het. In [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] het hulle die halfeindstryd teen die Wallabies verloor en in [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] die eindstryd teen die Springbokke. Hul tweede ergste uitslag was in [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] die vierde plek. In [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het hulle weereens die halfeindstryd teen Australië verloor. Hul ergste toernooiverloop was tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], toe hulle reeds in die kwarteindstryd deur Frankryk uitgeskakel is.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Tweede plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Vierde plek
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Derde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Tweede plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Drienasies/Rugbykampioenskap ===
[[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]]
Nieu-Seeland se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Australië en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Nieu-Seeland se rekord van 20 toernooikampioenskappe (1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005–2008, 2010, 2012–2014, 2016–2018 en 2020–2023) en 99 wedstrydoorwinnings is verreweg meer as die rekords van die ander spanne. As deel van die Rugbykampioenskap ding die All Blacks ook met die Wallabies om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Vryheidsbeker]] (sedert 2004) mee.&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt;

{{Drie-Nasiesrekord}}
{{Die Rugbykampioenskap-rekord}}

&lt;small&gt;Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.&lt;/small&gt;

=== Ander toetswedstryde ===
Gedurende die amateurtydperk het die All Blacks maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Nieu-Seeland getoer. Die All Blacks het al vier keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (die Grand Slam-toere was in 1978, 2005, 2008 en 2010).

Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Nieu-Seeland en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die All Blacks na Europa.

Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Nieu-Seeland sedert 2004 ook met Suid-Afrika om die [[Vryheidsbeker]] mee. Sedert 2000 ding Nieu-Seeland en Frankryk mee om die [[Dave Gallaher-trofee]] (genoem na [[David Gallaher|David „Dave“ Gallaher]], die kaptein van die ''Original All Blacks'' van 1905/06, wie tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in Frankryk gesneuwel het) en hulle moes dié trofee in 2009 en 2021 oorhandig. Sedert 2008 ding Nieu-Seeland en Engeland mee om die [[Hillary-skild]] (genoem na die in 2008 oorlede [[Edmund Hillary]]) wat die All Blacks slegs in 2012 moes oorhandig.&lt;ref name=&quot;Part One&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt; In 2005 en 2017 het die All Blacks teen die Britse en Ierse Leeus om die New Zealand Lions Series-trofee meegeding, wat in 2021 met die Lions Series-trofee vervang is.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die All Blacks-span gevorm tydens die 2026-„Rugby se Grootste Wedywering“-reeks:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.allblacks.com/news/all-blacks/all-blacks-squad-named-for-rugby-s-greatest-rivalry-tour |title=All Blacks Squad Named for Rugby's Greatest Rivalry Tour |publisher=[[Nieu-Seeland Rugby]] |date=26 Julie 2026 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde
|-
| [[Beauden Barrett]] || [[Skrumskakel]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | 144
|-
| [[Josh Jacomb]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Ruben Love]] || Skrumskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Damian McKenzie]] || Skrumskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}77
|-
| [[Richie Mo’unga]] || Skrumskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}56
|-
| [[Noah Hotham]] || [[Losskakel]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}3
|-
| [[Kyle Preston]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Cortez Ratima]] || Losskakel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}24
|-
| [[Cam Roigard]] || Losskakel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Counties Manukau || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}20
|-
| [[Jordie Barrett]] || [[Senter]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}81
|-
| [[Anton Lienert-Brown]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}90
|-
| [[Timoci Tavatavanawai]] || Senter || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}2
|-
| [[Quinn Tupaea]] || Senter || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|-
| [[Leroy Carter]] || [[Vleuel]] || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}7
|-
| [[Fehi Fineanganofo]] || Vleuel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Rieko Ioane]] || Vleuel || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}88
|-
| [[Josh Moorby]] || Vleuel || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}2
|-
| [[Emoni Narawa]] || Vleuel || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}4
|-
| [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] || [[Heelagter]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}57
|}
|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub / Provinsie !! Toetswedstryde
|-
| [[Asafo Aumua]] || [[Haker]] || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}22
|-
| [[Bradley Slater]] || Haker || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Samisoni Taukei’aho]] || Haker || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}44
|-
| [[Codie Taylor]] || Haker || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | 109
|-
| [[George Bower]] || [[Stut]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Otago || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|-
| [[Ethan de Groot]] || Stut || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Southland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}43
|-
| [[Siale Lauaki]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Tyrel Lomax]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}51
|-
| [[Saula Ma’u]] || Stut || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[Fletcher Newell]] || Stut || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}37
|-
| [[Xavier Numia]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}2
|-
| [[Pasilio Tosi]] || Stut || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Bay of Plenty || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}17
|-
| [[Ofa Tu’ungafasi]] || Stut || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Northland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}68
|-
| [[Sam Darry]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Jamie Hannah]] || Slot || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Canterbury || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Fabian Holland]] || Slot || [[Highlanders (Superrugbyspan)|Highlanders]] / Otago || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}12
|-
| [[Josh Lord]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}15
|-
| [[Patrick Tuipulotu]] || Slot || [[Blues (Superrugbyspan)|Blues]] / Auckland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}57
|-
| [[Tupou Vaa’i]] || Slot || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Taranaki || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}47
|-
| [[Ethan Blackadder]] || [[Losvoorspeler]] || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] / Tasman || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}14
|-
| [[Luke Jacobson]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Waikato || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}27
|-
| [[Peter Lakai]] || Losvoorspeler || [[Hurricanes (Superrugbyspan)|Hurricanes]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Simon Parker]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / Northland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Ardie Savea]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Wellington || style=&quot;text-align:center&quot; | 109
|-
| [[Wallace Sititi]] || Losvoorspeler || [[Chiefs (Superrugbyspan)|Chiefs]] / North Harbour || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}21
|-
| [[Semisi Tupou Ta’eiloa]] || Losvoorspeler || [[Moana Pasifika]] / Southland || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dave Gallaher 1905c.jpg|duimnael|upright|Dave Gallaher (1905)]]
[[Lêer:Colin Meads.jpg|duimnael|upright|Colin Meads (1956)]]
[[Lêer:Jonah Lomu (cropped).jpg|duimnael|upright|Jonah Lomu (2004)]]
21 voormalige Nieu-Seelandse spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Fred Allen (rugbyspeler)|Fred Allen]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[Zinzan Brooke]] || [[Agsteman]], [[Vleuel]] || 2026
|-
| [[Dan Carter]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2023
|-
| [[Don Clarke]] || [[Heelagter]] || 2014
|-
| [[Sean Fitzpatrick]] || [[Haker]] || 2014
|-
| [[Grant Fox]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[David Gallaher]] || [[Losvoorspeler]] || 2010
|-
| [[Michael Jones (rugbyspeler)|Michael Jones]] || [[Losvoorspeler]], [[Agsteman]] || 2014
|-
| [[David Kirk]] || [[Skrumskakel]] || 2011
|-
| [[Ian Kirkpatrick (Nieu-Seelandse rugbyspeler)|Ian Kirkpatrick]] || [[Losvoorspeler]] || 2014
|-
| [[John Kirwan]] || [[Vleuel]] || 2014
|-
| [[Chris Laidlaw]] || [[Skrumskakel]] || 2024
|-
| [[Brian Lochore]] || [[Agsteman]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[Jonah Lomu]] || [[Vleuel]] || 2011
|-
| [[Richie McCaw]] || [[Losvoorspeler]] || 2019
|-
| [[Colin Meads]] || [[Slot (rugby)|Slot]], [[Agsteman]] || 2014
|-
| [[Graham Mourie]] || [[Losvoorspeler]] || 2014
|-
| [[George Nepia]] || [[Heelagter]] || 2014
|-
| [[Joe Warbrick]] || [[Heelagter]] || 2008
|-
| [[Wilson Whineray]] || [[Stut]] || 2007
|-
| [[Bryan Williams]] || [[Vleuel]], [[Senter]], [[Heelagter]] || 2018
|}

Daarbenewens is die wêreldkampioenafrigter [[Graham Henry]] en die span ''New Zealand Natives'' ingeskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706696 |title=Graham Henry – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59180 |title=1888 New Zealand Team – World Rugby – Hall of Fame |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; 14 spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Carter]], [[Ben Franks]], [[Owen Franks]], [[Jerome Kaino]], [[Richie McCaw]], [[Keven Mealamu]], [[Ma’a Nonu]], [[Kieran Read]], [[Colin Slade]], [[Conrad Smith]], [[Victor Vito (rugbyspeler)|Victor Vito]], [[Sam Whitelock]], [[Sonny Bill Williams]] en [[Tony Woodcock (rugbyspeler)|Tony Woodcock]] (almal in 2011 en in 2015). [[Wêreldrugby]] het ses spelers as speler van die jaar benoem: [[Dan Carter]] (in 2005, 2012 en 2015), [[Richie McCaw]] (in 2006, 2009 en 2010), [[Kieran Read]] (in 2013), [[Brodie Retallick]] (in 2014), [[Beauden Barrett]] (in 2016 en 2017) en [[Ardie Savea]] (in 2023).&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Kieran Read 2011.jpg|duimnael|upright|Kieran Read (2011)]]
[[Lêer:Richie McCaw ONZ (cropped).jpg|duimnael|upright|Richie McCaw (2016)]]
[[Lêer:Dan Carter ONZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Dan Carter (2019)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van die All Blacks se spelers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/statlist.asp |title=All Blacks se statistieke |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. Die verskil tussen die aantal wedstryde en die aantal toetswedstryde is ’n gevolg van die All Blacks se groot aantal wedstryde teen plaaslike spanne en keurspanne tydens oorsese toere in die amateurtydperk.

&lt;small&gt;(Korrek teen September 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref name=&quot;Most tests&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=8;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153
|-
| {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015 || 148
|-
| {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || 145
|-
| {{0}}4 || [[Keven Mealamu]] || 2002–2015 || 132
|-
| {{0}}5 || [[Kieran Read]] || 2008–2019 || 127
|-
| {{0}}6 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}7 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{0}}8 || [[Ardie Savea]] * || 2016–2026
|rowspan=&quot;3&quot;| 112
|-
| [[Codie Taylor]] * || 2015–2026
|-
| [[Dan Carter]] || 2003–2015
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste wedstryde&lt;ref name=&quot;Most matches&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.allblacks.com/asp/mostgames.ASP?stats_ID=11 |title=All Blacks that have played 75 or more matches. |publisher=All Blacks |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Wedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sam Whitelock]] || 2010–2023 || 153
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}2 || [[Richie McCaw]] || 2001–2015
|rowspan=&quot;2&quot;| 149
|-
| [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}4 || [[Colin Meads]] || 1957–1971
|rowspan=&quot;2&quot;| 133
|-
| [[Keven Mealamu]] || 2002–2015
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}6 || [[Sean Fitzpatrick]] || 1986–1997
|rowspan=&quot;2&quot;| 128
|-
| [[Kieran Read]] || 2008–2019
|-
| {{0}}8 || [[Aaron Smith]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}9 || [[Tony Woodcock]] || 2002–2015 || 118
|-
| 10 || [[Andy Haden]] || 1972–1985 || 117
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref name=&quot;Most test points&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=8;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Dan Carter]] || 2003–2015 || 1598
|-
| {{0}}2 || [[Andrew Mehrtens]] || 1995–2004 || {{0}}967
|-
| {{0}}3 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || {{0}}813
|-
| {{0}}4 || [[Grant Fox]] || 1985–1993 || {{0}}645
|-
| {{0}}5 || [[Richie Mo’unga]] || 2017–2023 || {{0}}466
|-
| {{0}}6 || [[Damian McKenzie]] * || 2016–2026 || {{0}}392
|-
| {{0}}7 || [[Aaron Cruden]] || 2010–2017 || {{0}}322
|-
| {{0}}8 || [[Jordie Barrett]] * || 2017–2026 || {{0}}306
|-
| {{0}}9 || [[Carlos Spencer]] || 1997–2004 || {{0}}291
|-
| 10 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || {{0}}245
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref name=&quot;Most test tries&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=8;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Will Jordan (rugbyspeler)|Will Jordan]] * || 2020–2026 || 54
|-
| {{0}}2 || [[Doug Howlett]] || 2000–2007 || 49
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| {{0}}3 || [[Julian Savea]] || 2012–2017
|rowspan=&quot;3&quot;| 46
|-
| [[Christian Cullen]] || 1996–2002
|-
| [[Joe Rokocoko]] || 2003–2010
|-
| {{0}}6 || [[Beauden Barrett]] * || 2012–2026 || 45
|-
| {{0}}7 || [[Jeff Wilson]] || 1993–2001 || 44
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| {{0}}8 || [[Ben Smith]] || 2012–2019
|rowspan=&quot;2&quot;| 39
|-
| [[Rieko Ioane]] * || 2016–2026
|-
| 10 || [[Jonah Lomu]] || 1995–2002 || 37
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Wayne Smith CNZM (cropped).jpg|duimnael|upright|Wayne Smith (2012)]]
[[Lêer:Graham Henry knight 2012.jpg|duimnael|upright|Graham Henry (2012)]]
[[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2020)]]
Aangesien die definisie en rol van afrigters tot die Suid-Afrikaanse toer in 1949 baie uiteenlopend was, bevat die volgende tabel slegs afrigters wat sedertdien benoem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/290 290]}}&lt;/ref&gt; Sedert die begin af was al die All Blacks se afrigters Nieu-Seelanders.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Naam
! Tydperk
! Wedstryde
! Oorwinnings
! Gelykop
! Nederlae
! % Gewen
|-
| Alex McDonald
| 1949
| 4
| 0
| 0
| 4
| 0
|-
| Tom Morrison
| 1950, 1955–56
| 12
| 8
| 1
| 3
| 66,7
|-
| Len Clode
| 1951
| 3
| 3
| 0
| 0
| 100
|-
| Arthur Marslin
| 1953–1954
| 5
| 3
| 0
| 2
| 60
|-
| Dick Everest
| 1957
| 2
| 2
| 0
| 0
| 100
|-
| Jack Sullivan
| 1958–1960
| 11
| 6
| 1
| 4
| 54,5
|-
| Neil McPhail
| 1961–1965
| 20
| 16
| 2
| 2
| 80
|-
| Ron Bush
| 1962
| 2
| 2
| 0
| 0
| 100
|-
| Fred Allen
| 1966–1968
| 14
| 14
| 0
| 0
| 100
|-
| Ivan Vodanovich
| 1969–1971
| 10
| 4
| 1
| 5
| 40
|-
| Bob Duff
| 1972–1973
| 8
| 6
| 1
| 1
| 75
|-
| John Stewart
| 1974–1976
| 11
| 6
| 1
| 4
| 54,5
|-
| Jack Gleeson
| 1977–1978
| 13
| 10
| 0
| 3
| 76,9
|-
| Eric Watson
| 1979–1980
| 9
| 5
| 0
| 4
| 55,5
|-
| Peter Burke
| 1981–1982
| 11
| 9
| 0
| 2
| 81,8
|-
| Bryce Rope
| 1983–1984
| 12
| 9
| 1
| 2
| 75
|-
| Sir Brian Lochore
| 1985–1987
| 18
| 14
| 1
| 3
| 77,7
|-
| Alex Wyllie
| 1988–1991
| 29
| 25
| 1
| 3
| 86,2
|-
| Laurie Mains
| 1992–1995
| 34
| 23
| 1
| 10
| 67,6
|-
| John Hart
| 1996–1999
| 41
| 31
| 1
| 9
| 75,6
|-
| Wayne Smith
| 2000–2001
| 17
| 12
| 0
| 5
| 70,5
|-
| John Mitchell
| 2002–2003
| 28
| 23
| 1
| 4
| 82,1
|-
| Graham Henry
| 2004–2011
| 103
| 88
| 0
| 15
| 85,4
|-
| Steve Hansen
| 2012–2019
| 107
| 93
| 4
| 10
| 86,9
|-
| Ian Foster
| 2020–2023
| 46
| 32
| 2
| 12
| 69,5
|-
| Scott Robertson
| 2024–2026
| 27
| 20
| 0
| 7
| 74,1
|-
| Dave Rennie
| sedert 2026
| 7
| 4
| 0
| 3
| 57,1
|}

== Toekennings ==
Die Italiaanse sporttydskrif ''Gazzetta dello Sport'' het die All Blacks in 2005 as “wêreldspan van die jaar” aangewys. Die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, het die All Blacks elf keer as “span van die jaar” benoem (in 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 en 2016).&lt;ref name=&quot;World Rugby Awards&quot; /&gt; Die All Blacks het ook die Laureus Wêreldsporttoekennings as “span van die jaar” ontvang (in 2016).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2016 |title=Laureus World Sports Awards 2016 |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2016 |accessdate=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]]
* [[Black Ferns]], Nieu-Seeland se nasionale vrouerugbyspan
* [[Nieu-Seelandse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London |year=1968 |isbn=978-0-7207-0206-4}}
* {{de}} {{cite book |author=James Kerr |title=Das Geheimnis der All Blacks |publisher=Copress Verlag |location=Grünwald |year=2021 |isbn=978-3-7679-1230-4}}
* {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |title=New Zealand Rugby Legends |publisher=MOA Publications |location=Auckland |year=1987 |isbn=0-908570-15-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Greg Ryan |title=Forerunners of the All Blacks |url=https://archive.org/details/forerunnersofall0000ryan |publisher=Canterbury University Press |location=Christchurch |year=1993 |isbn=0-908812-30-2}}
* {{en}} {{cite book |author=Grant Harding, David Williams |title=The Toughest of Them All: New Zealand and South Africa, the Struggle for Rugby Supremacy |publisher=Penguin Books |location=Auckland/New York |year=2000 |isbn=0-14-029577-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black: 100 Years of All Black Test Rugby |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett Publishers |location=Auckland |year=2003 |isbn=1-86958-937-8}}
* {{en}} {{cite book |author=Phil Gifford |title=The Passion: The Stories Behind 125 years of Canterbury Rugby |publisher=Wilson Scott Publishing |location=Christchurch |year=2004 |isbn=0-9582535-1-X}}
* {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2}}
* {{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |year=2005 |isbn=1-877252-18-2}}
* {{fr}} {{cite book |author=Ian Borthwick |title=France/All Blacks: 100 ans de rencontres |publisher=Au vent des îles |location=Papeete |year=2006 |isbn=2-915654-07-7}}
* {{en}} {{cite book |author=Malcolm Mulholland |title=Beneath the Maori Moon: An Illustrated History of Maori Rugby |publisher=Huia Publishers |location=Wellington |year=2009 |isbn=978-1-86969-305-3}}
* {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |title=The First Lions of Rugby |publisher=Slattery Media Group |location=Richmond |year=2013 |isbn=978-0-9875002-7-4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|New Zealand national rugby union team|All Blacks}}
* {{en}} [http://www.allblacks.com/ Amptelike webwerf van die All Blacks]
* {{en}} [https://www.nzrugby.co.nz/ Amptelike webwerf van Nieu-Seeland Rugby]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/new-zealand Nieu-Seeland by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/new-zealand/ Nieu-Seeland op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Die Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nieu-Seelandse rugbyspanne]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]]</text>
      <sha1>s870s63lpm0jhkxc5qrpw3zcv5z6kmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afrikaans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24042</id>
    <revision>
      <id>3362071</id>
      <parentid>3322579</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54647" sha1="bd719fdca0a8sn326matsl4di69g0au" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Taal
|naam=Afrikaans
|inheemsenaam=
|familiekleur=Indo-Europees
|state={{vlagland|Suid-Afrika}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Namibië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Botswana}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Zimbabwe}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Eswatini}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Australië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Nieu-Seeland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Kanada}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Ierland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Argentinië}}
|streek=[[Suider-Afrika]]
|sprekers= 7,2 miljoen (eerste taal)&lt;br /&gt;10,3 miljoen (tweede of derde taal)&lt;ref&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=afr www.ethnologue.com].&lt;/ref&gt;
|rang=99
|skrif=[[Latynse alfabet]]&lt;br /&gt;[[Arabiese alfabet]] ([[Arabies-Afrikaans]])
|fam2=[[Germaanse tale|Germaans]]
|fam3=[[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaans]]
|fam4=[[Nederfrankies]]
|fam5=[[Nederlands]]
|nasie={{vlagland|Suid-Afrika}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Namibië}} (erken as minderheidstaal)
|agentskap=Die [[Taalkommissie]] van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (in Suid-Afrika)
|iso1=af|iso2=afr|iso3=afr
|kaart=[[Lêer:Afrikaans ETN15 Status.svg|250px|Verspreiding van Afrikaans in die wêreld]]
}}

'''Afrikaans''' is tipologies beskou 'n [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]], [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaanse]], [[Nederfrankies]]e [[taal]],&lt;ref&gt;https://www.ethnologue.com/language/afr&lt;/ref&gt; wat aan die suidpunt van Afrika onder invloed van verskeie ander tale en taalgroepe ontstaan het. Afrikaans is op 8 Mei 1925 as 'n [[amptelike taal]] van [[Suid-Afrika]] erken en is tans die derde jongste Germaanse taal wat amptelike status geniet, naas [[Faroëes]] wat in 1948 grondwetlik erken is en [[Luxemburgs]] wat hierdie status in 1984 verkry het.

Afrikaans is een van die twaalf amptelike tale van [[Suid-Afrika]] en daarnaas ook 'n belangrike taal van [[Namibië]]. Volgens die Suid-Afrikaanse sensusopname van 2011, beskou ongeveer 6,9 miljoen sprekers in Suid-Afrika (13,5% van die totale bevolking)&lt;ref&gt;http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf&lt;/ref&gt; dit as hulle moedertaal. Sowat een miljoen van dié sprekers is tweetalige moedertaalsprekers van Afrikaans en [[Engels]].&lt;ref name=&quot;louw&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.geocities.com/TheTropics/8240/afrikaan.htm |title=''Gerhard Louw: Afrikaans'' |accessdate= 1 Januarie 2008 |archive-date=19 Februarie 1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990219222004/http://www.geocities.com/TheTropics/8240/afrikaan.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Buiten die oorspronklike taalgebied, is daar groot groepe Afrikaanssprekendes in lande soos [[Namibië]] (ongeveer 180&amp;nbsp;000; naastenby 9% van alle huishoudings),&lt;ref&gt;http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&amp;f=tableCode%3a27%3bareaCode%3a0%3bsexCode%3a0&amp;c=2,3,5,7,9,11,13,14,15&amp;s=_vcvv2:asc,_countryEnglishNameOrderBy:asc,refYear:desc&amp;v=1&lt;/ref&gt; die [[Verenigde Koninkryk]] (ongeveer 100&amp;nbsp;000),&lt;ref&gt;Volgens amptelike statistiek het 140&amp;nbsp;236 Suid-Afrikaanse burgers in 2001 in die Verenigde Koninkryk gebly, [http://www.statssa.gov.za/PublicationsHTML/Report-03-51-032003/html/Report-03-51-032003_12.html ''Statistics South Africa – Comparative Assessment of Data on Self-Declared Emigration, 2002 Update''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060903115559/http://www.statssa.gov.za/PublicationsHTML/Report-03-51-032003/html/Report-03-51-032003_12.html |date= 3 September 2006 }}&lt;/ref&gt; [[Nieu-Seeland]] (21&amp;nbsp;000 in 2006),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stats.govt.nz/census/2006-census-data/quickstats-about-culture-identity/quickstats-about-culture-and-identity.htm?page=para011Master |title=''Statistics New Zealand – QuickStats about Culture and Identity'' |accessdate= 1 Januarie 2008 |archive-date= 1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201021015/http://www.stats.govt.nz/census/2006-census-data/quickstats-about-culture-identity/quickstats-about-culture-and-identity.htm?page=para011Master |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Botswana]] (20&amp;nbsp;000), die [[Verenigde State]] (23&amp;nbsp;010 volgens die ''2009–2013 American Community Survey'' wat deur die Amerikaanse Sensusburo in Oktober 2015 gepubliseer is&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=''mongabay.com: How many people speak &quot;Afrikaans&quot; in America. Besoek op 15 September 2019'' |url=https://names.mongabay.com/languages/Afrikaans.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20250309225847/https://names.mongabay.com/languages/Afrikaans.html |argiefdatum= 9 Maart 2025 |besoekdatum=15 September 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;), [[Australië]] (43&amp;nbsp;741, volgens die sensus van 2016), en [[Kanada]] (8&amp;nbsp;770 volgens die sensus van 2011).&lt;ref&gt;[http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/tbt-tt/Rp-eng.cfm?LANG=E&amp;APATH=3&amp;DETAIL=0&amp;DIM=0&amp;FL=A&amp;FREE=0&amp;GC=0&amp;GID=0&amp;GK=0&amp;GRP=1&amp;PID=107988&amp;PRID=0&amp;PTYPE=101955&amp;S=0&amp;SHOWALL=0&amp;SUB=0&amp;Temporal=2011&amp;THEME=90&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF= ''Statistics Canada: 2011 Census of Canada: Topic-based tabulations. Besoek op 19 Mei 2015'']&lt;/ref&gt;

Afrikaans het as kontaktaal aan die suidpunt van Afrika ontwikkel uit die kontak tussen 16de- en [[17de eeu]]se [[Nuwe Nederlands|Nieunederlands]] (of Nuwe Nederlands), [[Khoisan-tale|Khoi, San]], [[Maleis]], [[Portugees]], [[Frans]], [[Duits]], [[Engels]] en verskeie [[Nguni-taalfamilie|Nguni]]- en [[Sotho-taalfamilie|Sothotale]].&lt;ref name=&quot;mesthrie&quot;&gt;Rajend Mesthrie: ''Language in South Africa'', p. 200 tot 206&lt;/ref&gt;

== Klassifikasie ==
[[Lêer:Niederfränkisch.png|duimnael|Nederfrankiese taalgebied in Europa.]]
* [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]]
** [[Germaanse tale|Germaans]]
*** [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaans]]
**** [[Nederduits]]
***** [[Nederfrankies]]
****** [[Nederlands]]
******* Afrikaans

Afrikaans is 'n [[Indo-Europees|Indo-Europese taal]] wat aan die [[Wes-Germaanse tale|Wes-Germaanse]] tak van die [[Germaanse tale]] behoort. Afrikaans behoort saam met [[Nederlands]] aan die [[Nederfrankies]]e taalgroep wat van [[Oudnederlands]] afstam. Nederfrankiese verskeidenhede word in [[Europa]] in [[Nederland]], die noorde van [[België]], [[Frans-Vlaandere]] in [[Frankryk]] en die [[Duitsland|Duitse]] gebied langs die [[Ryn]] tussen [[Keulen]] en die grens tussen Duitsland en Nederland gepraat. Buite Europa word Nederfrankiese verskeidenhede in [[Suid-Afrika]], [[Namibië]], [[Suriname]] en die Nederlandse eilande in die Karibiese See gepraat.

Die Nederfrankiese verskeidenhede word saam met [[Nedersaksies]] onder [[Nederduits]] gegroepeer. Daar het 'n skeiding gekom tussen Nederduits en Hoogduits vanweë die [[Hoogduitse klankverskuiwing]].&lt;ref&gt;Glück, H. (ed.): ''Metzler Lexikon Sprache'', pages 472, 473. Stuttgart, Weimar: Metzler, 2000 (entries ''niederdeutsch'' and ''niederfränkisch'')&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
{{Hoofartikel|Geskiedenis van Afrikaans}}
=== Ontstaan van die Afrikaanse omgangsvariëteite ===
[[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Eerste Taalmonument]] in [[Burgersdorp]] ([[Oos-Kaap]]) versinnebeeld die erkenning van [[Nederlands]] as amptelike taal in die [[Kaapkolonie]].]]
[[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] in [[Paarl]] ([[Wes-Kaap]]) versinnebeeld die invloed van ander tale in die ontstaan van Afrikaans.]]
Teen die middel van die 17de eeu het Europeërs hulle aan die Kaap gevestig. Op taalgebied sou hier 'n proses plaasvind wat in alle Nuwe Wêreldlande waar mense van verskillende tale en kulture vermeng het, plaasgevind het. Nuwe omgangsvariëteite sou ontstaan. Aan die Kaap sou ook taalontwikkelinge wat latent in [[Nederlands]] aanwesig was, tot ontplooiing kom,&lt;ref&gt;Raidt, Edith H.: ''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk 1991, bl. 230&lt;/ref&gt; soos die sinkopee van die intervokaliese -d- en -g- (byvoorbeeld: sadel &gt; saal en regen &gt; reën).

By die ontwikkeling van sommige Afrikaans-Hollandse omgangsvariëteite, was die invloed van vreemde tale gering, maar ander variëteite het 'n [[Kreooltaal|kreoliseringsproses]] ondergaan – byvoorbeeld Hottentot-Hollands en Slawe-Hollands. Alle vreemdelinge aan die Kaap het Nederlands egter eie probeer maak. Veral ander Europeërs is binne 'n relatief kort tydperk geassimileer. Die nuwe omgangsvariëteite word wel deur 'n eenvoudiger taalkode gekenmerk. Hierdie proses was egter nie alleen tot die Kaap beperk nie. In [[Brasilië]] sou in dieselfde tyd 'n omgangsvariëteit ontstaan het wat grammatikaal eenvoudiger as Europese [[Portugees]] is. In [[Quebec]] het ook 'n omgangsvariëteit ontstaan wat grammatikaal eenvoudiger as Europese [[Frans]] is.

As gevolg van die Europese [[volksverhuising]], verhuis [[Friese]], [[Angele]], [[Sakse]] en [[Jutte]] van die Europese vasteland na die Britse eilande waar hierdie Germaanse immigrante met die Britse [[Kelte]] vermeng. Tussen 800 en 1100 sou [[Wikings]] of Vikinge hulle ook op die Britse Eilande vestig. Die nuwe Germaanse taal wat hier ontwikkel het en later as Engels (afkomstig van Angele) bekend sou staan, is ook grammatikaal eenvoudiger as die Germaanse tale van die Europese vasteland.

As gevolg van die grootskaalse [[taal]]- en kultuurvermenging in Amerika, het dáár ook nuwe omgangsvariëteite ontstaan wat grammatikaal eenvoudiger as Standaardengels is. Die bekendste voorbeeld hiervan is [[Negerengels]].

Die Nederlandse omgangsvariëteite aan die Kaap tussen 1652 en omstreeks 1800, is selde op skrif gestel, wat beteken dat ons nie vandag presies weet hoe hierdie variëteite gelyk het nie.&lt;ref&gt;Raidt, Edith H.: Afrikaans en sy Europese Verlede. Derde hersiene en uitgebreide uitgawe. Kaapstad: Nasou 1991, bl. 171&lt;/ref&gt; Teen omstreeks 1800 is die volgende omgangsvariëteite aan die Kaap gepraat:
: 1) Suiwer Nederlands;
: 2) Burger Afrikaans of Kaaps-Hollands, soos gebruik deur die aristokrasie;
: 3) Boere-Afrikaans, veral op die platteland;
: 4) Hottentot-Hollands (of Hottentot-Afrikaans);
: 5) Slawe-Afrikaans;
: 6) Vreemdeling-Afrikaans.&lt;ref&gt;[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe H.J.J.M]].: Herkoms en Ontwikkeling van Afrikaans. Afrikaanse Pers-Boekhandel: Johannesburg 1970, bl. 69&lt;/ref&gt;

Die skrywer [[A.N.E. Changuion]] vermeld dat die volgende variëteite in 1844 aan die Kaap gepraat was:
: 1) Suiwer Nederlands;
: 2) Hoog-Hollands, soos gebruik in die gegoede burgerlike kringe aan die Kaap;
: 3) Plat-Kaaps van ander blankes en Engelse;
: 4) Plat-Kaaps van die Hottentotte en ander 'gepeupel'.&lt;ref&gt;Changuion, A.N.E.: De Nederduitsche Taal in Zuid-Afrika Hersteld. Kaapstad: Richert Pike 1844&lt;/ref&gt;

In 1875 was [[S.J. du Toit]] van mening dat drie soorte Afrikaans in die Kaap gepraat was. Dit was volgens hom:
: 1) Heere-Afrikaans;
: 2) Boere-Afrikaans;
: 3) Hottentot-Afrikaans.&lt;ref&gt;E.H. Raidt: Taalvariasie in Negentiende-Eeuse Afrikaans. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, jaargang 32(4), 240-256, bl. 241&lt;/ref&gt;

S.J. du Toit was van mening dat Boere-Afrikaners die 'regte' inwoners van Suid-Afrika was en het hy Boere-Afrikaans as die model waarop Standaardafrikaans geskoei moes word, beskou.

=== Standaardisering en ontwikkeling van Afrikaans as kultuurtaal ===
Aan die Kaap is verskillende Afrikaans-Hollandse omgangsvariëteite gepraat met Nederlands as die oorkoepelende kultuurtaal. Nederlands was die algemeen aanvaarde kultuurtaal en het as skryftaal, bestuurstaal, kerktaal en die taal van die onderwys gedien. In 1806 het die Kaapkolonie vir die tweede keer in Britse hande geval, waarna Engels 'n kragtige opmars begin het. Die gebruik van Afrikaans-Nederlands is onder Engelse bestuur ontmoedig.

In 1854 het die [[Oranje-Vrystaat]] Nederlands as [[amptelike taal]] aanvaar. In 1882 is Nederlands, naas Engels, as die amptelike taal in die Kaap aanvaar. In 1888 is Nederlands as die amptelike taal in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) aanvaar. Om die erkenning van Nederlands as amptelike taal in die Kaapse parlement te herdenk, is die [[Eerste Taalmonument]] in 1893 by Burgersdorp opgerig. Aan die einde van die 19de eeu, was sommige mense van mening dat Afrikaans (veral Boere-Afrikaans) meer erkenning moes geniet en het hulle voorspraak vir 'n eie inheemse [[taal]] begin maak: Afrikaans. In die Nederlandstalige pers is toe soms briewe en artikels in Afrikaans geplaas.

Die [[Kaapse Maleiers]] het ook begin om Afrikaans-Nederlands naas Arabies in hulle godsdiensgeoefeninge te gebruik. Die [[Maleiers]] het onder andere Afrikaans-Nederlands geskryf, maar in die [[Arabiese alfabet]].

== Die Afrikaanse Taalbeweging ==
[[Lêer:Patriot eerste voorblad.jpg|duimnael|[[Die Afrikaanse Patriot]] uitgegee in 1876.]]
Die eerste- en tweede [[Afrikaanse Taalbeweging]] het veral die [[Amerikaanse Taalbeweging]] en ook die [[Vlaamse Taalbeweging]] as voorbeelde beskou. In die VSA het [[Noah Webster]] vir 'n eie inheemse Amerikaanse taal in die plek van Engels gepleit. In Vlaandere, Brasilië, Noorweë en Quebec het ook stemme vir 'n eie inheemse taal opgegaan. Hierdie taalbewegings was deur nasionalisme aangevuur. Die [[Vlaamse Taalbeweging]], die [[Brasiliaanse Taalbeweging]], die [[Amerikaanse Taalbeweging]] en die [[Quebecse Taalbeweging]] het telkens op mislukkings uitgeloop. Die [[Noorse Taalbeweging]] was wel aanvanklik 'n sukses, maar is tans besig om te misluk. Alleen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] was volledig suksesvol in die vestiging van 'n ''nuwe kultuurtaal''. Die motivering en doelstellings van al hierdie taalbewegings was dieselfde.

Die eerste Afrikaanse taalbeweging neem in 1875 met die stigting van die GRA of die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] in Paarl 'n aanvang. Die doelstellings van die '''GRA''' is egter deur die meeste Kapenaars verwerp. Nederlands is as die algemeen aanvaarde kultuurtaal beskou. Dit was die formele skryftaal, kerktaal, bestuurstaal, onderwystaal en die taal van die pers. Nederlands het hoë aansien geniet en is as 'n deftige statustaal beskou. Afrikaans is as 'n taal beskou wat die stempel van onkunde dra. Hoofregter J.H. de Villiers was in 1876 van mening dat 'n Afrikaanse Bybel, soos voorgestaan deur die Patriotmanne, onvanpas was, omdat die Afrikanerbevolking Nederlands in elk geval verstaan.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl.97&lt;/ref&gt; Dieselfde regter was al op 13 Mei 1875 in Kaapstad van mening dat indien dit die bedoeling van die GRA en Patriotmanne was om Nederlands met Afrikaans te vervang, dit later sou blyk 'n groot &quot;misslag&quot; te wees en die beweging uiteindelik 'n mislukking sou word, omdat die bevolkingsgrootte van die Afrikaners te klein was.&lt;ref&gt;A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl.36&lt;/ref&gt;

Artikels in die Nederlandstalige pers het neerhalend na Afrikaans verwys. In ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' is na Afrikaans as 'n &quot;''corruptie''&quot;, &quot;''een mengelmoes van onzin en dwaasheid''&quot; verwys, wat niks anders sou wees as &quot;''een caricatuur van de gemeene wijze waarop die Mozambiekers op onze straten spreken en n.b. meestal geschreven wordt door uitlanders, die noch ons volk, noch ons land kennen''&quot;.&lt;ref&gt;Van Rensburg (1997), bl. 44&lt;/ref&gt; ''[[Die Afrikaanse Patriot|Di Afrikaanse Patriot]]'', mondstuk van die GRA, is as 'n &quot;''vod''&quot;, 'n &quot;''Prulblad''&quot; en 'n &quot;''Hottentot Courant''&quot; beskryf.

Die meeste Afrikaners het Afrikaans op daardie tydstip insgelyk as 'n uiters minderwaardige taalvorm beskou. Vir hulle was dit 'n [[taal]] sonder grammatika; 'n Hottentotstaal; 'n wartaal; 'n mengelmoes vol onsin en dwaashede en 'n taal wat by skaapkrale en in die kombuis hoort.

=== Afrikaans en nasionalisme ===
Die [[erkenning van Afrikaans]] as amptelike taal naas Engels, vind op 8 Mei 1925 plaas.&lt;ref&gt;https://www.parliament.gov.za/press-releases/media-statement-sport-and-culture-committee-chairperson-celebrates-100th-anniversary-afrikaans-language&lt;/ref&gt; Volgens Wet 9 van 1925, is Afrikaans toe aan Nederlands gelykgestel, maar in die praktyk het die ondersteuners van [[D.F. Malan]] Nederlands op 'n despotiese manier met Afrikaans vervang.&lt;ref&gt;J.J. le Roux: Handleiding in het Afrikaans voor Nederlanders. Amsterdam: S.L. van Looy. 1921. bl. 4.&lt;/ref&gt;

Afrikaans het sinoniem met [[nasionalisme]] geword. Afrikaans as kultuurtaal is beskou as die produk van nasionalisme;&lt;ref&gt;F.A. Ponelis: &quot;Standaardafrikaans in oorgang.&quot; V.N. Webb (red.), Afrikaans ná Apartheid. Pretoria. J.L. van Schaik. 1992, bl.69–90.&lt;/ref&gt; of as 'n uitingsvorm van nasionalisme.&lt;ref&gt;J.du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad: Tafelberg uitgewers. 1980. bl. 9.&lt;/ref&gt; Die Afrikaners het immers oor 'n reeds gevestigde kultuurtaal beskik (Nederlands) wat doelbewus met 'n ander kultuurtaal (Afrikaans) vervang moes word.

Die ondersteuners van D.F. Malan wou nie alleen 'n wig tussen Afrikaans en Nederlands inslaan nie, maar ook 'n wig tussen die Afrikaners en die Kleurlinge. [[J.B.M. Hertzog]] het juis gewaarsku dat Malan die verkeerde pad volg. Vir Hertzog was Nederlands die kultuurtaal van die Afrikaner en het Hertzog die Kleurlinggemeenskap ook as 'n deel van die Afrikaners beskou. Malan het gewen. Hy het die Kleurlinge tot nie-blankes laat verklaar en hulle uit 'blanke' dorpe en stede laat verwyder. Uiteindelik het juis hierdie rassisme die taal skade berokken. Afrikaans het 'apartheidstaal' geword, 'n simbool van die onderdrukking van die gekleurde helfte van sy eie sprekers.

Met sy nuwe funksie as amptelike taal, het die woordeskat van Afrikaans in die 20ste eeu grootskaals uitgebrei, en intussen het meer as 200 Afrikaanse vakwoordeboeke verskyn. Om die [[taal]], wat oorspronklik 'n eenvoudige kommunikasiemiddel en omgangstaal was, tot 'n medium vir die onderwys, administrasie, literatuur, kunste en wetenskappe te kon uitbou, is dikwels na Nederlandse terme teruggekeer om [[neologisme]]s te vorm. Die verskillende Afrikaanse vaktale het intussen ook die internasionale woordeskat, wat op hulle gebiede gebruiklik is, oorgeneem.

=== Afrikaans na 1994 ===
[[Lêer:South Africa 2001 linguistic distribution of white people map.svg|duimnael|Verspreiding van Afrikaans versus Engels as huistaal onder [[Blanke Suid-Afrikaners]].
{{columns-list|2|
{{sleutel|#2166ac|87,5–100% Afrikaans}}
{{sleutel|#4393c3|75–87,5% Afrikaans}}
{{sleutel|#92c5de|62,5–75% Afrikaans}}
{{sleutel|#d1e5f0|50–62,5% Afrikaans}}
{{sleutel|#fddbc7|50–62,5% Engels}}
{{sleutel|#f4a582|62,5–75% Engels}}
{{sleutel|#d6604d|75–87,5% Engels}}
{{sleutel|#b2182b|87,5–100% Engels}}}}]]
[[Lêer:Pretoriase kunsmuseum 1.jpg|duimnael|Tweetalige teken in Afrikaans en [[Suid-Ndebele]] by die [[Pretoriase Kunsmuseum]]]]
Die Grondwet van 1909 het bepaal dat Nederlands en Engels die amptelike tale van die land was. In 1925 is Afrikaans aan Nederlands gelykgestel. Die Grondwet van 1961 het Afrikaans en Engels as amptelike tale erken, maar bevestig dat Afrikaans en Nederlands dieselfde status geniet. Volgens die Grondwet van 1983, was slegs Afrikaans en Engels die amptelike tale van die land. Die Grondwet van 1996 het elf amptelike tale erken, waarvan Afrikaans een is.

Die aftakeling van Afrikaans as 'n volwaardige ampstaal in Suid-Afrika, het in die afgelope jare tot groot paniek gelei. Regeringsinstellings en privaatondernemings gee om verskillende redes dikwels aan Engels die voorkeur. Die mening het begin posvat dat Engels, as wêreldtaal, 'n meer geskikte taal vir onderwys en internasionale kommunikasie is.

Hierdie beskouing is in stryd met die teenswoordige ontwikkeling in baie lande, waar streektale – as 'n soort reaksie op die toenemende [[globalisering]]stendense en die dreigende verlies van kulturele identiteit – begin herleef. Afrikaans toon in sy huidige situasie baie ooreenkomste met Europese streektale en beskik oor dieselfde potensiaal om in sy hoofsaaklike taalgebiede – die weste van Suid-Afrika en die suide van Namibië – 'n funksie as enigste amps- en wetenskapstaal te kan vervul. Daar is talle voorbeelde van ander lande, waar 'n konsekwente taalbeleid ten gunste van kleiner tale suksesvol ingestel is. Die [[Kanada|Kanadese]] provinsie [[Quebec]] het 'n eentalige Franse gebied in [[Noord-Amerika]] geword, ondanks die ekonomiese druk wat vanuit die Engelse omgewing uitgaan. In Katalonië, die historiese nywerheidsentrum van [[Spanje]], het die plaaslike [[Katalaans]] [[Spaans]] volledig uit die openbare lewe verdring, en selfs  in tersiêre onderwys is Katalaans as enigste voertaal aanvaar. In [[Luxemburg]] word [[Luxemburgs]] (eintlik 'n vorm van [[Moeselfrankies]]) as amptelike taal naas Frans en Duits erken.

In die geval van Afrikaans bly die letterkunde en die kultuurlewe 'n waarborg vir die voortbestaan daarvan. Afrikaanse koerante en tydskrifte geniet net soveel sukses as privaat-televisiekanale wat op die Afrikaanse mark gefokus is. In die suidelike helfte van Namibië, is Afrikaans die belangrikste huis- en omgangstaal, en die grootste [[koerant]] van die land, ''Die Republikein'', verskyn in Afrikaans. Terwyl die verkope van Suid-Afrikaans-gepubliseerde boeke tussen 2004 en 2014 meer as verdubbel het (van 1,5 miljoen tot 3,6 miljoen verkope), en die aantal Suid-Afrikaans-gepubliseerde boektitels toegeneem het van 9&amp;nbsp;000 tot 16&amp;nbsp;000, het die aandeel Suid-Afrikaans-gepubliseerde boeke in Afrikaans van 25 tot 45 persent gestyg.&lt;ref&gt;[http://www.mosselbayadvertiser.com/news/Arts--Entertainment/Entertainment/158298/Skrywers-geslyp-in-die-kuns-om-treffend-te-skryf ''Mossel Bay Advertiser, 24 Februarie 2016: Skrywers geslyp in die kuns om treffend te skryf. Besoek op 1 Mei 2017'']&lt;/ref&gt;

Hoewel Afrikaans as voer- en onderrigtaal dikwels aan die kortste end by staatsinstansies trek, staan verkope van Afrikaanse boeke in Suid-Afrika baie sterk. Die grote gros van Engelstalige boeke wat in Suid-Afrika verkoop word is naamlik van buitelandse oorsprong, en die verkoopsyfers van boeke wat plaaslik in Engels geskryf en verkoop word, word oorskadu deur dié in Afrikaans. Die mededinging van plaaslike boeke in Engels met dié uit die buiteland, is die vernaamste rede hiervoor.&lt;ref name=&quot;Malan&quot; /&gt;

In 2004 was net 22% van plaaslik gepubliseerde boeke in Afrikaans, teenoor 77% wat Engelstalig was. Teen 2015 het die omset van Afrikaanse boeke tot 49% van die totaal toegeneem, terwyl die aandeel van Engelse boeke tot 50% afgeneem het. Ook wat die digkuns betref, floreer Afrikaanse werke terwyl plaaslike verkope van Engelse digbundels so power vaar dat bykans geen plaaslike uitgewer meer daarin belangstelling toon nie. Afrikaanse boeke word deesdae ook deur buitelandse uitgewers soos PRH, Macmillan, Oxford en Pearson uitgegee. 'n Verdere pluspunt is die ruimer mediasteun wat onder meer deur die Afrikaanse pers aan (plaaslike) Afrikaanse boeke toegestaan word, sodat die Afrikaanse skrywer meer blootstelling as dié van 'n plaaslike Engelse skrywer geniet.&lt;ref name=&quot;Malan&quot; /&gt; Statistiek in PASA (Uitgewersvereniging van Suid-Afrika) se ''Annual book publishing industry survey'' dui aan dat die netto verkope van Afrikaanse boeke tussen 2009 en 2015 op ongeveer 2 miljoen per jaar konstant gebly, en die aantal nuwe Afrikaanse titels van 832 tot 890 toegeneem het. Die getal titels van Afrikaanse boeke in druk het toegeneem van 5&amp;nbsp;000 tot 8&amp;nbsp;500 en die totale omset van Afrikaanse boeke het van R190&amp;nbsp;miljoen tot R237&amp;nbsp;miljoen gestyg — ’n toename van sowat 25%. Daarteenoor het die verkope van boeke in ander tale (hoofsaaklik in Engels) tussen 2009 en 2015 van 1,88&amp;nbsp;miljoen eksemplare tot 1,74&amp;nbsp;miljoen eksemplare gedaal.&lt;ref name=&quot;Malan&quot; /&gt;

Die opbloei in die verkope van Afrikaanse boeke kan ten dele toegeskryf word aan die verswakkende rand en [[Brexit]], met die gevolglike vergrotende prysverskil tussen plaaslike en ingevoerde boeke. Daar bestaan ook 'n getroue leserspublikum by die Afrikaanse uitgewers wat by die Engelse uitgewers van plaaslike boeke ontbreek. Afrikaanse boeke se voorkoms vertoon ook merendeels beter as hul ingevoerde Engelstalige eweknieë wat teen lae onkoste op swak papier gedruk, onleesbaar klein geset en sommer net aanmekaargelym word.&lt;ref name=&quot;Malan&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/librarian_march_april_2017_0.pdf |title=Malan, M. 2017. Die Afrikaanse boek se toekoms lyk rooskleurig. ''Kaapse bibliotekaris'' 61(2):12–15. |accessdate=19 September 2017 |archive-date=19 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170919192128/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/librarian_march_april_2017_0.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Uit 'n skatting van 2007&lt;!--watter skatting of bron?--&gt; blyk dit dat Engels (as onderrigtaal) nie 'n groot invloed uitoefen op Afrikaanssprekende kinders se huistaalgebruik nie. Dit blyk verder dat baie minder bruin Afrikaanssprekers na Engels oorskakel as wat aanvanklik vermoed is. Afrikaansmediumskole is wel (regtens of onregtens) daarvan beskuldig dat hulle taalbeleid aanwend om inname van swart leerlinge te bemoeilik.&lt;ref name=&quot;lafon1&quot;&gt;{{en}} {{cite book |last1=Lafon |first1=Michel |last2=Webb |first2=Vic|last3=Wa Kabwe Segatti |first3=Aurelia |title=The Standardisation of African Languages – Language political realities (IFAS Working Paper Series) |date=2008 |publisher=CentRePoL &amp; IFAS |pages=47 |url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-00449090/document |accessdate=30 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt; Sekere swart ouers, soms met die steun van provinsiale onderwysdepartemente, het dan gedinge aanhangig gemaak om onderrig in Engels by hierdie skole af te dwing. Teen 2006 was daar 300 enkelmedium Afrikaanse skole vergeleke met 2&amp;nbsp;500 in 1994, nadat meeste Afrikaanse skole na dubbelmedium-onderwys oorgeskakel het.&lt;ref name=&quot;lafon1&quot; /&gt;

In Mei 2022 is Afrikaans vir die eerste keer as 'n inheemse taal van Suid-Afrika erken.&lt;ref&gt;{{en}} [https://www.politicsweb.co.za/politics/anc-forced-to-recognise-afrikaans-khoi-and-san-lan#google_vignette ''ANC forced to recognise Afrikaans, Khoi and San languages'' – dr. Leon Schreiber. Besoek op 31 Maart 2025'']&lt;/ref&gt;

== Huidige verspreiding ==
{{Hoofartikel|Geografiese verspreiding van Afrikaanssprekendes}}
=== Afrikaans in Suider-Afrika ===
[[Lêer:South Africa 2011 Afrikaans speakers proportion map.svg|duimnael|Suid-Afrikaanse provinsies met 'n meerderheid Afrikaanstaliges in 2011. Daar is ook groot Afrikaanse gemeenskappe in die ander provinsies.
{{Kolomme2
|Kolom1=
{{sleutel|#EDF8E9|0–20%}}
{{sleutel|#BAE4B3|20–40%}}
{{sleutel|#74C476|40–60%}}
|Kolom2=
{{sleutel|#31A354|60–80%}}
{{sleutel|#006D2C|80–100%}}}}]]
[[Lêer:South Africa 2011 Afrikaans speakers density map.svg|duimnael|Geografiese verspreiding van Afrikaans in Suid-Afrika volgens bevolkingsdigtheid per vierkante kilometer in 2011.
{{Kolomme2
|Kolom1=
{{sleutel|#ffffcc|&lt;1/km²}}
{{sleutel|#ffeda0|1–3/km²}}
{{sleutel|#fed976|3–10/km²}}
{{sleutel|#feb24c|10–30/km²}}
{{sleutel|#fd8d3c|30–100/km²}}
|Kolom2=
{{sleutel|#fc4e2a|100–300/km²}}
{{sleutel|#e31a1c|300–1000/km²}}
{{sleutel|#bc0026|1000–3000/km²}}
{{sleutel|#800026|&gt;3000/km²}}}}]]
[[Lêer:Sprachenverteilung Afrikaans Namibia (2011).svg|duimnael|Verspreiding van Afrikaans in Namibië volgens die 2011-sensus:
{{sleutel|white|&lt;1%}}
{{sleutel|#f4d7d7ff|1–5,99%}}
{{sleutel|#e9afafff|6–10,99%}}
{{sleutel|#de8787ff|11–20,99%}}
{{sleutel|#d35f5fff|21–30,99%}}
{{sleutel|#c83737ff|31–49,99%}}]]
[[Lêer:Afrikaans USC2000 PHS.svg|duimnael|Verspreiding van Afrikaans in die Verenigde State (2000-sensus)]]
[[Lêer:Afrikaans ETN15 Spread.svg|duimnael|Hoofverspreiding van Afrikaans]]
Daar is onlangs nuwe skattings (gegrond op ''SA Satistics 2010 mid-year estimates'') uitgereik wat toon dat Afrikaans as huistaal oor die afgelope drie jaar veranderinge ondergaan het. Die getal mense wat Afrikaans tuis gebruik, het van omtrent 6,44 miljoen in 2007 tot omtrent 6,49 miljoen in 2010 gestyg (Namibië inkluis).

Wat verrassend hierby mag wees is dat die syfer van swart Afrikaanssprekendes gestyg het van omtrent 0,24 miljoen in 2007 tot 0,29 miljoen in 2010. As redes daarvoor word onder meer die bevolkingsgroei in Namibië asook in die Vrystaat en die noordelike deel van Suid-Afrika vermoed waar Afrikaans die meesgebruikte taal onder werkers in die landbou is wat sodoende die taal ook by die huis gebruik.

Verder kan ook vasgestel word dat Afrikaanse huishoudings toenemend na &quot;dubbelmedium&quot; oorskakel wat beteken dat Engels benewens Afrikaans gebruik word. Die getal wit Afrikaanssprekendes het effens toegeneem, terwyl die persentasie bruin Afrikaanssprekendes stadig maar seker daal. Volgens 2007 se ''Community Survey'' word geskat dat omtrent 6,44 miljoen Suid-Afrikaners Afrikaans as huistaal gebruik het (Blankes: 2,76 miljoen – Namibië inkluis, Bruin: 3,44 miljoen – Namibië inkluis, Swart: 0,24 miljoen (Namibië uitgesluit), Indiërs: minder as 10&amp;nbsp;000).

Benewens blanke en bruin Afrikaanssprekendes word Afrikaans deur die meeste etniese groepe in Suid-Afrika as 'n tweede (of selfs derde) taal gepraat. Westelike Suid-Afrika (d.w.s. die provinsies Noord- en Wes-Kaap en die westelike streke van die Vrystaat) is tans 'n oorwegend Afrikaanstalige gebied; 'n groot segment van Afrikaanses in die gebied is Kleurlinge.

In die oostelike Suid-Afrika is daar stedelike konsentrasies van veral blanke Afrikaanssprekers in [[Pretoria]], [[Bloemfontein]], [[Vereeniging]], [[Welkom]], [[Potchefstroom]], [[Klerksdorp]], [[Kemptonpark]], [[Pietersburg]], [[Nelspruit]], [[Witbank]] en [[Krugersdorp]]. In [[Namibië]] is daar sowat 146&amp;nbsp;000 sprekers. Afrikaans word daar erken as nasionale taal, maar die enigste amptelike taal sedert onafhanklikheid in 1989 is [[Engels]]. Volgens skattings is daar tot twintig miljoen mense wêreldwyd wat Afrikaans as moeder-, tweede of derde taal kan praat.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Etniese Groep
! Afrikaanssprekendes in 2011
|---- |-
| Bruin Suid-Afrikaners
| 3&amp;nbsp;442&amp;nbsp;164
|---- |-
| Wit Suid-Afrikaners
| 2&amp;nbsp;710&amp;nbsp;461
|---- |-
| Swart Suid-Afrikaners
| 602&amp;nbsp;166
|---- |-
| Asiatiese en Indiese Suid-Afrikaners
| 58&amp;nbsp;700
|---- |-
| Ander
| 41&amp;nbsp;591
|---- |-
| Totaal
| 6&amp;nbsp;855&amp;nbsp;082
|}

=== Afrikaans as Afrikataal ===
Hoewel Afrikaans as 'n Germaanse taal geklassifiseer word, kan dit op grond van ruimtelike gebruik as 'n Afrikataal bestempel word. In Afrika word daar 'n reeks tale gepraat, wat nie aan mekaar verwant is nie. In die sin kan enige ''taal van Afrika'' as sinoniem met ''Afrikataal'' beskou word.
Verdere redes sluit in:&lt;ref&gt;Ponelis, F.A. : &quot;Inleiding tot die Afrikaanse taalkunde.&quot; Botha/Ponelis/Combrink/Odendal (Reds.), Ruimtelike klassifikasie. Kaapstad. Academica. 1989, bl.26–27.&lt;/ref&gt;
* Die taal dra die naam van die vasteland.
* Gedurende sy ontwikkeling het Afrikaans redelik baie woorde uit ander Afrikatale, soos Khoekhoens en die [[Bantoetale]], ontleen.
* Die taalgemeenskap het in Afrika die lig gesien en is merendeels tot Afrika beperk. Die sprekers van Maleis, Nederlands, Frans, Hoogduits, Platduits en Portugees, wat vanuit ander wêrelddele afkomstig is, het aan die Kaap 'n nuwe, oorspronklike taalgemeenskap, naamlik dié van Afrikaans geskep.
* Daar is Afrikane wat Afrikaans magtig is.

Omrede die [[Taalkommissie]], die hoogste gesag in Afrikaans, se hoofkwartier fisies op die Afrika-vasteland gestasioneer is (vergelyk [[Nederlandse Taalunie]], wat die Nederlandse taal reguleer, in [[Den Haag]]), kan dit ook as aanduiding dien dat Afrikaans 'n Afrikataal is.

=== Afrikaans in die res van die wêreld ===
Met die einde van die amptelike beleid van rasseskeiding het die internasionale belangstelling in Suid-Afrika duidelik toegeneem, en ná dekades van sanksies en boikotte is daar sprake van 'n normalisering van die kulturele en politieke betrekkinge tussen die Lae Lande (Nederland en Vlaandere) en Suid-Afrika se Afrikaanssprekende gemeenskap.&lt;ref&gt;[http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/5231/No_59%282010%29_Terblanche_O.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y Terblanche, Otto; [[Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit]], Port Elizabeth: ''Vlaandere en Suid-Afrika: Normalisering van politieke en kulturele betrekkinge sedert 1990. Besoek op 5 Mei 2016'']&lt;/ref&gt;
'n Aantal universiteite in die buiteland, onder meer [[Gent]] in [[België]], [[Keulen]] en [[Göttingen]] in [[Duitsland]] en [[Wene]] in [[Oostenryk]], het Afrikaans as 'n taalvak binne die verband van die Neerlandistiek ingevoer. Die Adam Mickiewicz-universiteit in [[Poznań]], [[Pole]], se Instituut vir Engelse Filologie het 'n Departement van Nederlands en Suid-Afrikaanse Studies&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=''UAM – Department of Dutch and South African Studies'' |url=http://ifa.amu.edu.pl/fa/Department_of_Dutch_and_South_African_Studies |argief-url=https://web.archive.org/web/20120719032250/http://ifa.amu.edu.pl/fa/Department_of_Dutch_and_South_African_Studies |argiefdatum=19 Julie 2012 |besoekdatum=23 Junie 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en bied ook spesialisasie in Suid-Afrika en Afrikaans aan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=UAM/IFA – Suid-Afrikaanse Spesialisasie |url=http://ifa.amu.edu.pl/dutchafrikaans/afrikaans/index.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20121120130318/http://ifa.amu.edu.pl/dutchafrikaans/afrikaans/index.html |argiefdatum=20 November 2012 |besoekdatum=23 Junie 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Skole vir sekondêre onderwys in [[Nederland]] kan kies om Afrikaans as 'n deel van die vak ''Nederlands'' te onderwys. Die ontwikkeling en [[geskiedenis van Afrikaans]] is 'n verpligte deel van die vak ''Literatuurgeskiedenis'' (as 'n deel van die geskiedenis van die Nederlandse taal in Suid-Afrika).

In die Verenigde State word Afrikaans as taalvak as deel van studies in Germaanse tale of Afrikastudies aangebied. Die ''National African Language Resource Center (NALRC)'' in Bloomington, [[Indiana]] het 'n brosjure oor Afrikaans vir voornemende studente aan die Universiteit van Wisconsin in [[Milwaukee]], die Universiteit van Kalifornië in [[Los Angeles]] en die [[Brigham Young-universiteit]] in Provo, [[Utah]] gepubliseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nalrc.indiana.edu/brochures/afrikaans.pdf |title=Afrikaans |accessdate=30 Julie 2017 |archive-date=28 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128100459/http://www.nalrc.indiana.edu/brochures/afrikaans.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://www.afrikaans.com/leer/lekker-leer/na-skool-vooruitsigte/hier-kan-jy-in-afrikaans-studeer |argief-url=https://web.archive.org/web/20180219215611/http://www.afrikaans.com/leer/lekker-leer/na-skool-vooruitsigte/hier-kan-jy-in-afrikaans-studeer |argiefdatum=19 Februarie 2018 |besoekdatum=15 Desember 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.afrikaans.com/news-headlines/het-jy-geweet/afrikaans-floreer-in-die-buiteland{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

Suid-Afrikaanse emigrante het in baie oorsese lande Afrikaanse gemeentes, klubs en ander instellings gestig, en tans is daar enkele honderdduisend sprekers van Afrikaans in die buiteland. In Julie 2008 is die eerste Afrikaanse radioprogram, OppieStasie, in Australië deur Erika von Kaschke (nee Jooste) op die gemeenskapsradiostasie, begin.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.radiofremantle.com/ |title=Radio Fremantle 107.9FM |access-date=27 Augustus 2016 |archive-date=29 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200729004549/http://www.radiofremantle.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die program speel Afrikaanse musiek en verskaf inligting aan nuwe immigrante.

== Die woordeskat van Afrikaans ==
Met insluiting van komposita het die woordeskat van Afrikaans tussen 1900 en die laat 20ste eeu gegroei van slegs 50&amp;nbsp;000 tot 'n driekwart miljoen woorde.&lt;ref&gt;Raidt (1991), bl. 177&lt;/ref&gt; Saam met die uitbou van Afrikaans tot 'n volwaardige moderne amps- en wetenskapstaal is dus honderdduisende nuwe woorde by die oorspronklike kernwoordeskat, wat van Nederlands oorgeërf is, gevoeg. Alhoewel Afrikaans in leksikale opsig grotendeels sy Nederlandse wortels bewaar het, is daar nogtans net soos in ander gevalle waar 'n Europese taal na 'n nuwe oorsese omgewing oorgeplant is, 'n aantal belangrike afwykings van moderne Nederlands.

=== Ou Nederlandse woorde ===
Net soos Amerikaanse Engels baie woorde van 17de en 18de eeuse Engels bewaar het wat in moderne Britse Engels uitgesterf het (soos ''fall'' wat in Engeland deur die Latynse ''autumn'' vervang is), het sommige ou Nederlandse woorde, wat in die moderne Nederlandse standaardtaal nie meer gebruiklik is nie, in Kaaps-Nederlands bly voortleef:

{| class=&quot;wikitable
! Kaaps-Nederlands / Afrikaans
! Algemeen Nederlands (AN)
|---- |-
| bloeisel
| bloesem
|---- |-
| fontein
| bron/fontein
|---- |-
| plaas
| boerderij, hofstede, hoeve
|---- |-
| navorsing
| onderzoek, deftig: navorsing (veral in Vlaandere)
|---- |-
| party
| enige, menige
|---- |-
| ystervark
| stekelvarken
|---- |-
| [[weeluis]]
| bedwants (Duitse leenwoord)
|---- |-
| borsspeld&lt;ref name=&quot;Scholtz&quot; /&gt;
| broche (Franse leenwoord)
|---- |-
| stiksiende&lt;ref name=&quot;Scholtz&quot;&gt;Scholtz, J. du P. 1980. ''Wording en ontwikkeling van Afrikaans''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers. p. 103&lt;/ref&gt;
| bijziende
|}

=== Dialektiese woorde ===
Alhoewel die destydse, veral Suid-Nederlandse standaardtaal van VOC-amptenare aanvanklik die meeste hoë funksies aan die Kaap vervul het, het Afrikaans-Nederlandse omgangsvariëteite uit die Nederlandse dialekte ontwikkel. Sommige woorde uit die Nederlandse dialekte, wat in Nederland en Vlaandere nie in die huidige woordeskat van die standaardtaal opgeneem is nie, is wél opgeneem in die Kaaps-Nederlandse en Afrikaanse leksikon:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Kaaps-Nederlands / Afrikaans
! Algemeen Nederlands (AN)
|---- |-
| bees
| rund (cfr. beest)
|---- |-
| hoender
| kip
|---- |-
| vark
| zwijn, varken
|---- |-
| vat
| nemen (cfr. vatten)
|---- |-
| spog
| pochen
|---- |-
| kuier ('n besoek aflê)
| kuieren (op je gemak wandelen)
|}

Die Afrikaanse woorde ''boetie'' en ''boeta'' het hulle oorsprong heel waarskynlik in Nederlandse dialekvorme soos ''beut'' en ''boetje''.&lt;ref&gt;Scholtz, J. du P.: ''Afrikaans uit die vroeë tyd''. Kaapstad: Nasou Beperk 1965, bl. 97&lt;/ref&gt;

=== Woorde met veranderde betekenis ===
Net soos in ander oorsese gebiede het Europese setlaars ook aan die Kaap begin om met bekende woorde uit hul beskaafde en dialektiese Nederlands na nuwe diere, plante en ander dinge te verwys mits hulle ten minste 'n sekere ooreenkoms met Europese spesies en natuurverskynsels getoon het. Sodoende het 'n aantal Nederlandse woorde in 'n nuwe konteks en omgewing ook 'n ander betekenis gekry.

'n Groter aantal voorbeelde kom uit die landboutaal. 'n ''Dam'' is in Nederland steeds 'n wal, terwyl dit in Afrikaans ook na die water kan verwys wat deur die damwal ingehou word. Afrikaanssprekendes kan byvoorbeeld sê dat hulle ''in die dam gaan swem'', en bedoel dan die ''damwater''. Die Suid-Afrikaanse taalkundige [[S.P.E. Boshoff]] het hierdie oorgang na 'n nuwe betekenis aan die verskil van bodem tussen die waterryke Nederland en die droë, dor klimaat van Suid-Afrika toegeskryf, alhoewel die ''Dagregister'' van [[Jan van Riebeeck]], die eerste Nederlandse goewerneur aan die Kaap, volgens [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] ook bewys lewer dat die betekenisverskuiwing al in die Nederlandse omgangstaal aan die gang was.&lt;ref&gt;Raidt (1991), bl. 180&lt;/ref&gt;

''Pad'' het in Afrikaans 'n ruimer betekenis gekry as in Nederlands waar dit slegs na 'n weg verwys wat deur die voetstappe van mense of diere gemaak is. In Suid-Afrika het dit ook 'n sinoniem vir 'n geasfalteerde verkeersweg geword, en reeds in die 18de eeu het afleidings soos ''padmaker'' in die Kaapse taal voorgekom wat na 'n opsigter verwys het wat vir die instandhouding van 'n pad verantwoordelik was.&lt;ref name=&quot;raidt&quot;&gt;Raidt (1991), bl. 181&lt;/ref&gt;

''Vlei'' – wat uit ''vallei'' ontstaan het – het naas &quot;dal tussen twee bergreekse&quot; spesifiek Kaapse betekenisse gekry soos &quot;moerassige laagte tussen berge&quot; en &quot;duinmeer&quot;. 18de en 19de eeuse reisigers het reeds na hierdie taalgebruik verwys.&lt;ref name=&quot;raidt&quot; /&gt;

''Dalk'' – wat uit ''dadelik'' saamgetrek is – het selfs 'n verandering ten opsigte van sy woordsoort ondergaan. Terwyl ''dadelik'' 'n [[bywoord]] van tyd is (&quot;onmiddellik, gou&quot;), word ''dalk'' in Afrikaans as 'n bywoord met modale funksie gebruik en is 'n sinoniem vir &quot;miskien, moontlik&quot;. Die oudste dokumente, waarin die Kaaps-Nederlandse ''dalk'' voorkom, dateer uit die jare 1787 en 1789.&lt;ref&gt;Raidt (1991), bl. 182&lt;/ref&gt;

=== Verengelsing ===
Ná die einde van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het groot getalle Afrikaners begin verstedelik. Die Witwatersrand was 'n groot trekpleister, maar ook hoofsaaklik Engelssprekend. Honderde duisende Afrikaners het in hierdie stede verengels.

In die twintigerjare is die eerste Afrikaanse hoërskole aan die Rand gestig en Afrikaners is aangemoedig om hulle eie taal met trots te gebruik. Dit was in 'n poging om die verengelsing teë te gaan. Aanvanklik was dit ook 'n groot sukses. Daar is begin om ook [[Anglisisme]]s aktief uit Afrikaans te weer. Sedert die negentigerjare swaai die gety egter weer ten gunste van Engels.

Engels druk deurgaans 'n swaar stempel af op Afrikaans. Beide die Afrikaanse leksikon en sintaksis ervaar 'n sterk Engelse invloed. Baie Afrikaanse ouers het begin om hulle kinders na Engelstalige skole te stuur. Baie Afrikaanse ouers praat wel nog onderling Afrikaans met mekaar, maar Engels met hulle kinders.

=== Voorbeelde ===
* [[Maleis]]: &quot;amper&quot; van ''hampir'', &quot;baadjie&quot; van ''badju'', &quot;baie&quot; van ''badju'' en &quot;piering&quot; van ''piring'';
* Khoe: &quot;gogga&quot; van ''xoxon'';
* [[Portugees]]: &quot;mielie&quot; van &quot;milho&quot;, &quot;kombers&quot; van ''cobertas'' en &quot;kraal&quot; van ''curral'';
* [[Zoeloe]]: [[moetie]] en afleidings daarvan soos &quot;moetieman&quot;, &quot;moetiemoord&quot; en &quot;moeitiewinkel&quot; van die [[Zoeloe]] ''umuthi'' wat medisyne beteken.
* Woordeskat uit swart-tale: donga, dagha (&quot;messelklei&quot; of &quot;sement&quot;), [[mopanie]], maroela, moepel, kaboe(-mielies), tollie, mamba, tsetse(-vlieg), indaba, indoena, impie, lobola, pasella, babalaas, haikôna, ietermagô, sakaboela, tamboekie(-gras), kaia, [[marog]], [[skokiaan]], poetoe(-pap).
* Maleis: nartjie, blatjang, bobotie, borrie, [[sosatie]], [[mebos]], [[doepa]], paljas, siesal, ramkie, nonnie, nonna, kierang, pamperlang, lieplapper;
* Portugees: tronk, makou, tamaai, maskie;
* [[Duits]]: strawasie, laer, werda, jaarhonderd, sweis, verfoes, werskaf, hekel;
* [[Frans]]: pawee(-perske), sermyn(-peer), bermotsersan(-peer). Let daarop dat meeste ander Afrikaanse woorde wat van Franse afkoms is eers in Nederlands opgeneem is en daardeur in Afrikaans beland het;
* Khoekhoens: [[boegoe]], karee, dagga, koekmakranka, [[kambro]], kanna, [[ghaap]], noem-noem, kwagga, oorbietjie, geitjie, gogga, karos, abba, kamma, kamalielies, kamtig, kastig, hoeka, ga(ng), soe, aitsa, arrie, eina, gonna, kierie, hn 'n, ghnarra, gorra, karkoer, koedoe.&lt;ref&gt;Taalgeskiedenis, CJ Conradie&lt;/ref&gt;
* Afrikaans het op sy beurt weer invloed op Suid-Afrikaanse Engels en ander inheemse tale uitgeoefen, deurdat 'n hele aantal Afrikaanse woorde in dié tale opgeneem is.&lt;ref name=&quot;mesthrie&quot; /&gt; 90–95% van Afrikaans se woordeskat is na raming van Germaanse oorsprong.

== Spelwyse ==
[[Lêer:Akedamieberig.jpg|duimnael|Dié berig oor die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se stigting het in die koerant ''Het Westen'' verskyn]]
In die verlede is verskillende spelvorme vir Afrikaans gebruik, byvoorbeeld die Patriotspelling van die GRA en die [[getoelies]] van die Kaapse Moslemgemeenskap&lt;ref&gt;{{af}} [https://www.youtube.com/watch?v=RTzFb5q-0iw Bo-Kaap Afrikaans] [[Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans]], gepubliseer op 9 Mei 2025&lt;/ref&gt; wat albei van 'n vereenvoudigde en vernieude spelling gebruik gemaak het.

Sedert 1914 is die [[Taalkommissie]] van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] verantwoordelik vir die normalisering van Afrikaans. Die spelreëls van die Taalkommissie word gepubliseer in die [[Afrikaanse woordelys en spelreëls]].

Die rede vir die invoering van 'n Afrikaanse spelling word wel bevraagteken. Aanvanklik is beweer dat in Afrikaans die skrifbeeld die gesproke beeld moet volg – ''ons skryf soos ons praat''. Sommige het egter gemeen dat die Afrikaanse spelling nie sodanig ingevoer is om die spreektaal te volg nie, maar om die 'twee tale' te skei. Die gewysigde skrifbeeld moes die skeiding vergestalt. Vele Afrikaanse en Nederlandse woorde word immers op dieselfde manier uitgespreek, byvoorbeeld: ''richting, rigting; provincie, provinsie; nationaal, nasionaal; rover, rower; vrouw, vrou; ens''. &lt;!-- Die punt kan egter gemaak word dat die spellings van bv. &quot;nationaal&quot;, en &quot;rover&quot; nie foneties is nie, en dus nie &quot;skryf soos ons praat&quot; volg nie --&gt;

Nogtans het die Taalkommissie die spelling gewysig.

In 1925 is die [[Roeland Anthonie Kollewijn|Kollewijn]] spelling, wat in 1891 ontwerp is, as die spelling vir Afrikaans in Suid-Afrika aanvaar. Hierdie spelling was 'n vereenvoudiging van die moeilike Nederlandse spelling. ''Russisch'' moet nou ''Russies'' word en ''moeilijk'' ''moeilik''. Dit was 'n meer fonetiese spelling gebaseer op die skryf hoe jy praat manier. Hierdie spelling is in sekere gemeenskappe, veral in [[Vlaandere]] en in Suid-Afrika in gebruik geneem, maar nie amptelik aanvaar nie.

== Woordeboeke ==
=== Woordeboek van die Afrikaanse Taal ===
Die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]], algemeen bekend as die WAT, is die grootste verklarende Afrikaanse woordeboek. As omvattende verklarende woordeboek probeer dit om Afrikaans in sy wydste omvang te weerspieël. Afrikaans in al sy verskyningsvorme, nl. standaardtaal, streektaal, geselstaal en die verskillende variëteite van Afrikaans soos [[Namakwaland]]s en Kaaps word in die WAT opgeneem. Vyftien dele is reeds gepubliseer. Die vyftiende deel, wat van &quot;skool&quot; tot &quot;Sri Lankaans&quot; strek, het in 2019 verskyn. Dit is ook op CD en op die internet beskikbaar.

=== Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal ===
Die [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]], algemeen bekend as die HAT, is die bekendste verklarende Afrikaanse woordeboek. Dit word oor die algemeen as gesaghebbend beskou. In teenstelling met die WAT is die HAT 'n verklarende Afrikaanse woordeboek in 'n enkele band, waarvan die huidige uitgawe 1&amp;nbsp;632 bladsye beslaan. Die woordeboek word sedert 1965 gereeld hersien. Die sesde papieruitgawe van die HAT het in 2015 verskyn, toe die gedrukte HAT 50 jaar oud was. HAT op CD-ROM is in 2009 bekend gestel.

== Streeksdialekte ==
{{Hoofartikel|Dialekte van Afrikaans}}
Geografies word die Afrikaanse dialekte in drie hoofgroepe verdeel: [[Kaapse Afrikaans]], [[Oosgrens-Afrikaans]] en [[Oranjerivier-Afrikaans]].&lt;ref&gt;{{af}} Blant annet: Van Rensburg, M.C.J. 1984. Die Afrikaans van Griekwas in die tagtigerjare. Pretoria: RGN-rapport.&lt;/ref&gt; [[Griekwa-Afrikaans]] behoort tot die Oranjerivier-Afrikaans. [[Oorlams]] word deur taalkundiges as 'n [[Kreools|kreooltaal]] met elemente van [[Bantoetale]] beskou. [[Patagoniese Afrikaans]] is 'n vorm van Afrikaans wat na [[Argentinië]] gebring is deur Boere-immigrante na die [[Tweede Vryheidsoorlog]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |last=Szpiech |first=Ryan |date=18 September 2020 |title=Afrikaans in Patagonia: Language shift and cultural integration in a rural immigrant community |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/ijsl-2020-2110/html |accessdate=8 Junie 2024 |publisher=De Gruyter}}&lt;/ref&gt;

== Toekoms van Afrikaans ==
Die [[Afrikaanse Taalraad]] (ATR) het ’n verslag, “Die algemene demografie van Afrikaans (2022)”, op 4 November 2022 bekendgestel. Die studie bied ’n oorsig van demografiese data en projeksies oor die Afrikaanse taal tot in 2041.&lt;ref&gt;Mulder, C. &amp; Steenkamp, C. et al. 2022. Die algemene demografie van Afrikaans. Afrikaanse Taalraad.&lt;/ref&gt; Dit dek Afrikaans in sy geheel en sluit alle variëteite van dié taal in.

Volgens die verslag is die belangrike demografiese neigings tussen 2021 tot 2041 as volg:
* Sterk bevolkingsgroei en migrasie sal taaldiversiteit in stedelike gebiede verhoog;
* Afrikaanse getalle groei in absolute terme van 7,11 miljoen (2021) na 7,12 miljoen (2031), wat dui op ’n groeiende behoefte vir skole;
* Afrikaanssprekendes krimp relatief tot die algehele bevolking van 11,7% (2021) na 9% (2041), wat hulle toegang tot staatshulpbronne verswak;
* Die reeds hoë vlakke van verengelsing (ongeveer 20&amp;nbsp;000 Afrikaanssprekendes per jaar) sal waarskynlik toeneem en die groei van die taal beperk;
* Die bruin/swart meerderheid binne die Afrikaanse taalgemeenskap groei van 59,5% (in 2021) na 63,8% (in 2041).&lt;ref&gt;[https://afrikaans.com/2022/11/04/bekendstelling-van-die-algemene-demografie-van-afrikaans-2022/ Bekendstelling van die algemene demografie van Afrikaans, 2022] (6 November 2022)&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Tale van Namibië]]
* [[Tale in Suid-Afrika]]
* [[Afrikaanssprekende bevolking in Suid-Afrika]]
* [[Afrikaanse Woordelys en Spelreëls]] (AWS)
* [[Afrikaanse letterkunde]]
* [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]]
* [[Lys van Afrikaanse rolprente]]
* [[Wikipedia:Algemene spelfoute]]
* [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]]
* [[Lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie]]
* [[Wetenskapstaal#Afrikaans as wetenskapstaal|Afrikaans as wetenskapstaal]]
* [[Afrikaanse gesegdes uit die Middeleeue]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikiquote|Afrikaans}}
{{CommonsKategorie}}
{{Wikt|Afrikaans}}

; Algemene inligting
----
* [https://afrikaans.com/ afrikaans.com/]
* [http://www.omniglot.com/writing/afrikaans.htm Omniglot-arikel oor Afrikaans]
* [http://www.ethnologue.com/language/afr Ethnologue-verslag oor Afrikaans]
* [http://afrikaans.be/ Afrikaans.be] – Webblad vir die gebruik, bevordering en uitbreiding van Afrikaans in België en Nederland
* [http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=6&amp;menu=004 UCLA International Institute – Language Materials Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605044338/http://www.lmp.ucla.edu/Profile.aspx?LangID=6&amp;menu=004 |date= 5 Junie 2011 }}

; Ontstaan en geskiedenis van Afrikaans
----
* [http://taalschrift.org/discussie/000191.html Afrikaans is Amsterdams!] Nederlandse artikel in ''Taalschrift'' – Tydskrif oor taal en taalbeleid
* [http://www.dbnl.nl/tekst/toit001patr01_01/ S.J. du Toit se Patriot woordeboek: Afrikaans-Engels (uit 1902)]
* [http://www.oulitnet.co.za/akademies_geestes/pdf/LA_7_3_groenewald.pdf ''Gerald Groenewald: Afrikaans as lingua franca in Namibië, ca. 1800–1920. In: LitNet Akademies, jaargang 7 (3), Desember 2010''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705180412/http://www.oulitnet.co.za/akademies_geestes/pdf/LA_7_3_groenewald.pdf |date= 5 Julie 2014 }}

; Toekoms van Afrikaans
----
* [https://www.bbc.com/future/article/20200514-is-afrikaans-in-danger-of-dying-out ''BBC Future, 15 Mei 2020: Is Afrikaans in danger of dying out?'']

; Taalhulpmiddels
----
* [http://translate.google.com/#af|nl| Google se masjienvertaling van en na Afrikaans]
* [http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ Gratis en vrye Afrikaanse speltoetser vir OpenOffice, Mozilla Firefox en Mozilla Thunderbird] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209010848/http://translate.org.za/content/view/23/40/lang,af/ |date= 9 Februarie 2007 }}
* [http://www.wspel.co.za/ Gratis Afrikaanse spel- en grammatikatoetser vir MS-Office (Windows en Mac)]
* [http://www.spel.co.za/ Kommersiële Afrikaanse speltoetser, tesourus en woordafbreker]
* [http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ Afrikaanse sleutelbord] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003004110/http://translate.org.za/content/view/24/54/lang,af/ |date= 3 Oktober 2006 }}
* [http://www.openlanguages.net/Afrikaans Afrikaanse lesse op die net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402112135/http://www.openlanguages.net/afrikaans/ |date= 2 April 2009 }}
* [http://www.onnet.up.ac.za/ Goudmyn vir Afrikaans-onderwysers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050727024642/http://www.onnet.up.ac.za/ |date=27 Julie 2005 }} – Webruimte vir Afrikaans-onderwysers by die [[Universiteit van Pretoria]]

; Sagteware in Afrikaans
----
* [http://translate.org.za/index.php?lang=af Translate.org.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070628081437/http://translate.org.za/index.php?lang=af |date=28 Junie 2007 }} – 'n Projek om vrye en oopbronsagteware in Afrikaans en ander Suid-Afrikaanse tale te vertaal
* [http://pootle.translate.org.za/af/ Pootle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110529151741/http://pootle.translate.org.za/af |date=29 Mei 2011 }} – aanlyn vertaling van Afrikaanse oopbronsagteware

; Afrikaanse kultuurverwante skakels
----
* [http://www.fak.org.za/ FAK]
* [http://www.akademie.co.za/ Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]
* [http://www.hdn.za.net/ Huis der Nederlanden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050730090322/http://www.hdn.za.net/ |date=30 Julie 2005 }} Nederlands-Vlaams-Afrikaanse kultuursentrum
* [http://www.storiewerf.co.za/welkom.htm Storiewerf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} oor kinder- en jeugboeke
* [http://www.voortrekkers.org.za/ www.voortrekkers.org.za] Amptelike webblad van Die Voortrekkers
* [http://www.ascleiden.nl/?q=content/webdossiers/afrikaans-literature-and-language ''Afrikaans Literature and Language'' Web dossier Afrika-Studiecentrum, Leiden (2011)]

; Afrikaans in die buiteland
----
* [https://aie.ned.univie.ac.at/ Afrikaans in Europa] by die Departement Nederlandistiek, Universiteit van Wene
* [http://www.afrikaans.org.nz/ Die Afrikaanse Klub van Nieu-Seeland]
* [http://www.roepstem.net/ Die Roepstem] 'n Nederlandse inisiatief om die Afrikaanse en die Nederlandse taalwêreld saam te bring
* [http://www.afrikaans.nu/ Afrikaans hoort by Nederlands] met besprekingsforum
* [http://nederlandsvirafrikaanses.weebly.com/ Nederlands vir (Afrikaanse) dommies] 'n Webblad vir Afrikaanssprekendes wat wil (of moet) Nederlands leer
* [http://flam.co.za/ Bladmusiek van Afrikaanse liedere]
* [https://www.youtube.com/watch?v=4y_BTtPqBcU ''YouTube.com: Chinese leerder leer Afrikaans'']
* [http://jacquesduplessis.com/_afrikaans/index.html ''USA Afrikaans Credit'']

; Afrikaans in die sakewêreld
----
* [https://www.afrikaansvriendelik.co.za/ Vind Afrikaans-Vriendelike Besighede]

{{Germaans}}
{{Tale van Namibië}}
{{Tale van Suid-Afrika}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Afrikaans| ]]</text>
      <sha1>bd719fdca0a8sn326matsl4di69g0au</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde State se nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25113</id>
    <revision>
      <id>3361940</id>
      <parentid>3322853</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84029" sha1="ecfp6q37fqujuw8953i99f4ttnhpd2o" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Verenigde State se nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Verenigde State
| beeld                  = Kenteken van die Verenigde State se nasionale rugbyspan.svg
| unie                   = [[VSA Rugby]] (USAR)
| bynaam                 = die Arende
| embleem                = Die goue arend
| stadion                = &lt;!-- Die unie se hoofstadion --&gt;
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[AJ MacGinty]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Scott Lawrence (rugbyafrigter)|Scott Lawrence]] &lt;small&gt;(sedert 2023)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _usarugby20h
| patroon_b1             = _usarugby20h
| patroon_ra1            = _usarugby20h
| patroon_sh1            = _navysides
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = FFFFFF
| liggaam1               = FFFFFF
| regterarm1             = FFFFFF
| broek1                 = FFFFFF
| kouse1                 = FFFFFF
| patroon_la2            = _usarugby20a
| patroon_b2             = _usarugby20a
| patroon_ra2            = _usarugby20a
| patroon_sh2            = _redsides
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = 002955
| liggaam2               = 002955
| regterarm2             = 002955
| broek2                 = 002955
| kouse2                 = 002955
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Todd Clever]] (76)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=11;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Mike Hercus]] (465)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=11;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Vaea Anitoni]] (26)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=11;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{USAru}} 8–12 {{AUSru-r}}&lt;br /&gt;(Berkeley, [[Kalifornië]]; 16 November 1912)
| grootwen               = {{USAru}} 91–0 {{BARru-r}}&lt;br /&gt;(Stanford, Kalifornië; 1 Julie 2006)
| grootverloor           = {{ENGru}} 106–8 {{USAru-r}}&lt;br /&gt;([[Londen]], [[Engeland]]; 21 Augustus 1999)
| Wêreldbekerverskynings = 8/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Een oorwinning in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] en [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]]
| url                    = 
| unieurl                = www.usa.rugby
}}

Die '''Verenigde State se nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''United States national rugby union team'') is die nasionale [[rugby]]span wat die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Dié span dra die bynaam “die Arende” (''the Eagles''), na die [[Amerikaanse arend]] (''Haliaeetus leucocephalus''), die nasionale [[voël]] van die [[Noord-Amerika]]anse land. Rugby word in die Verenigde State geadministreer deur [[VSA Rugby]] ([[Engels]]: ''USA Rugby'', USAR) wat in 1975 gestig is. Die Verenigde State word as die naasbeste rugbyspan in die [[Amerikas]] beskou (ná [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak twee-span erken. Die Verenigde State is tans (September 2025) 16de op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Een voormalige Amerikaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem.

Die Verenigde State het in 1912 hul internasionale rugbydebuut teen [[Wallabies|Australië]] gemaak. Tot rugby se terugkeer na die [[Olimpiese Spele]] tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016]] was die Verenigde State die titelhouer van die Olimpiese rugbykampioenskap, nadat hulle hul enigste teenstander tydens die [[Olimpiese Somerspele 1920]] verslaan en tydens die [[Olimpiese Somerspele 1924]] hul titel suksesvol verdedig het. Die Verenigde State het tot dusver vir agt van die tien [[rugbywêreldbeker]]toernooie gekwalifiseer en slegs die toernooie [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] in [[Suid-Afrika]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] in [[Frankryk]] misgeloop. Van 2003 tot 2011 het hulle deelgeneem aan die Churchillbeker, sedertdien speel die Verenigde State gereeld in die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]], waar hulle teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] te staan kom. Sedert 2016 neem die Verenigde State ook deel aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap, saam met die tweede Argentynse span, [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]], [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]], Kanada en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]]. Die Verenigde State speel tradisioneel in wit truie met blou en rooi kleuraksente, ’n blou gestreepte wit broek en wit sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van die Verenigde State]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|VSA Rugby}}
Die beheerliggaam vir rugby in die Verenigde State is VSA Rugby (Engels: ''USA Rugby'', USAR). VSA Rugby is in 1975 onder die naam Verenigde State van Amerika Rugbyvoetbalunie (''United States of America Rugby Football Union'', USARFU) gestig en het in 1987, net voor die [[Rugbywêreldbeker 1987|eerste rugbywêreldbekertoernooi]], ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/usa |title=USA |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was VSA Rugby in 2001 ’n stigterslid van die Noord-Amerikaanse en Wes-Indiese Rugbyvereniging (''North America and West Indies Rugby Association'', NAWIRA; nou [[Rugby Amerikas Noord]], RAN), nadat die Verenigde State en [[Rugby Kanada|Kanada]] by die Wes-Indiese Rugbyvereniging (''West Indies Rugby Association'', WIRA) aangesluit het.&lt;ref name=&quot;NAWIRA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugbyamericasnorth.com/about/about-ran/ |title=About RAN |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |date=2001 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Die professionele [[Major League Rugby]], waaraan in 2026 ses spanne deelneem, is die belangrikste rugbyliga in die Verenigde State. Dit is in 2017 gestig met die doel om Amerikaanse rugby verder te ontwikkel. Sedertdien speel die meeste spelers van die Amerikaanse nasionale span in dié liga. Van die ander spelers is veral in [[Australië]] en [[Engeland]] op professionele vlak aktief.

Naas die amptelike nasionale span roep VSA Rugby ook ander keurspanne byeen. ''USA Selects'' is die tweede nasionale span van die Verenigde State en hulle het tot in 2016 aan die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem, voordat hulle na Wêreldrugby se Stille Oseaan-uitdaagtoernooi oorgeskakel het. Die ''USA Sevens'' is die Amerikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Net soos ander rugbylande beskik die Verenigde State oor ’n o. 20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o. 20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Rugby word ook toenemend gewild by kolleges en universiteite en aangebied as ’n alternatief vir [[Amerikaanse voetbal]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://qz.com/545698/nfl-meet-your-latest-rival-rugby-is-coming-to-america/ |titel=NFL, meet your latest rival: Rugby is coming to America |publisher=qz.com |date=10 November 2015 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
[[Lêer:McGill v harvard football game 1874.jpg|duimnael|Die Harvard–McGill-wedstryd van 1874]]
[[Lêer:Usa rugby team v australia.jpg|duimnael|Die Amerikaanse span wat teen [[Wallabies|Australië]] op California Field gedurende die Wallabies se 1912-toer na Kanada en die Verenigde State gespeel het]]
William Strachey, ’n [[Engelse]] kolonis wat in [[Jamestown, Virginië|Jamestown]] ([[Virginië]]) gebly het, het in 1610 verslag gedoen oor ’n balspel van die [[Lenni-Lenape]] met die naam ''Pahsaheman''. Verwante balspeletjies, wat almal sekere ooreenkomste met die huidige rugby gehad het, is ook bekend van ander [[Indiane|inheemse volke]] langs die Noord-Amerikaanse ooskus, soos die Massachusett, Mi’kmaq, Narraganset en Powhatan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Stewart Culin |title=Games of the North American Indians |publisher=Dover Publications |location=New York |year=1975 |ISBN=0-486-23125-9 |pages=697–699}}&lt;/ref&gt; Die koloniste het op hul beurt aan [[sokker]] verwante sportsoorte uit [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Groot-Brittanje]] saamgeneem, wat almal oor geen vaste stel reëls beskik het nie, ’n groot aantal deelnemers betrek en soms gewelddadig geword het. Vroeë vorms van rugby, wat destyds onder die naam voetbal saamgevat is, is reeds in die 1840’s aan die universiteite van [[Harvard-universiteit|Harvard]], [[Yale-universiteit|Yale]] en [[Princeton-universiteit|Princeton]] gespeel en van hulle is deels ingevoer deur Amerikaners, wat by Engelse openbare skole opgelei is. In 1869 is glo wedstryde tussen Princeton en die [[Rutgers-universiteit]] aangebied, wie se reëls die vestiging van die rugbyuniekode voorafgegaan het en dit verbied het om die bal vorentoe te gee.&lt;ref name=&quot;bath77&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |year=1997 |publisher=Seven Oaks |ISBN=1-86200-013-1 |pages=77}}&lt;/ref&gt;

Nadat rugby aanvanklik ’n suiwer universiteitsport was, het in 1872 Britse uitgewekenes in die San Francisco Bay Area die eerste klubs gestig. Op 15 Mei 1874 is die eerste bekende rugbywedstryd in [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]], tussen die spanne van die Harvard-universiteit en die [[McGill Universiteit]] uit [[Montreal]] aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/USA.html |title=Rugby in USA |publisher=Rugby Football History |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryd het die belangstelling van ander universiteite aan die sportsoort gekweek. In 1876 het die universiteite Yale, Harvard, Princeton en [[Columbia-universiteit|Columbia]] die Interkollegiale Voetbalvereniging (''Intercollegiate Football Association'') gestig, wie se lede aanvanklik die rugbyreëls gebruik het, voordat hulle later onder invloed van [[Walter Camp]] geleidelik na [[Amerikaanse voetbal]] oorgeskakel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/gridiron-football |title=Gridiron football |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Intussen het rugby ook aan [[Kalifornië|Kaliforniese]] universiteite begin versprei. Die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley|Universiteit van Kalifornië]] in Berkeley se California Golden Bears het op 3 Desember 1882 vir die eerste keer teen die immigranteklub ''Phoenix Club'' uit [[San Francisco]] te staan gekom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/USA.html |title=Rugby in USA |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die 19de eeu is rugby veral langs die oos- en weskus gespeel, maar dit was in die gebiede daartussen slegs min bekend (met uitsondering van [[Illinois]], [[Texas]] en [[Utah]]).&lt;ref name=&quot;bath77&quot; /&gt;

In 1906 het die destyds as uiters wreed beskoude Amerikaanse voetbal ’n eksistensiële krisis ondergaan, nadat binne een seisoen 18 spelers dood is. Harvard se president [[Charles William Eliot]] het gedreig om alle Gridiron-variante van die Kollegevoetbal te verbied en die minder gevaarlike rugby was blykbaar op die punt om te seëvier. Onder bemiddeling van die [[President van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse president]] [[Theodore Roosevelt]] is besluit op nuwe reëls, waarvolgens die wreedheid sterk afgeneem het en ook albei sportsoorte duidelik van mekaar geskei is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2012/02/05/opinion/greene-super-bowl/ |title=The president who saved football |publisher=[[CNN]] |date=5 Februarie 2012 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Terwyl voetbal in die ooste en Midde-Weste in gewildheid toegeneem het, het aan die weskus aanvanklik die teendeel gebeur: Onder indruk van die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] se Europese toer, wat tydens hul terugreis twee wedstryde in Kalifornië gespeel het, het die [[Stanford-universiteit]], die Universiteit van Kalifornië en ander kolleges rugby bo voetbal verkies. In 1910 het ’n span Kaliforniese leerlinge ’n toer deur [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] onderneem. Hulle het hul gashere uitgenooi om die Verenigde State te kom besoek. Die Australiese [[Wallabies]] het gedurende [[herfs]] 1912 aan dié uitnodiging voldoen en na [[Noord-Amerika]] getoer. Vervolgens het op 16 November op die California Field in Berkeley die eerste toetswedstryd tussen die Verenigde State en Australië plaasgevind, wat die gaste met 12–8 gewen het.&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15331908/tour-killed-american-rugby |title=The tour that killed American rugby |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=29 Oktober 2013 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://therugbyhistorysociety.co.uk/morris.html |title=Laird Monterey Morris |publisher=The Rugby History Society |accessdate=5 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305115327/http://therugbyhistorysociety.co.uk/morris.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die ''San Francisco Chronicle'' het vol trots berig: „Amerika het op die internasionale kaart verskyn en sal oor enkele jare op al die ander nasies neersien.“ Maar dié blykbare hoogtepunt is ná slegs een jaar skielik beëindig, toe die All Blacks deur Noord-Amerika getoer en hul teenstander heeltemal oorheers het. Op 15 November 1913 moes ’n gehoor van meer as 10&amp;nbsp;000 sien, hoe die Amerikaanse nasionale span as ’t ware deklasseer is. Die ''San Francisco Post'' het soos volg berig: „Die Kaliforniese spelers is die beste wat ons in sewe jaar se interkollegiale rugby ontwikkel het – die heel beste. En die uitslag teen hulle was 51 teenoor 3. Die enigste gevolgtrekking is dat ons nog nie geleer het om rugby te speel nie. Dit is nog steeds ’n vreemde spel.“&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt; Onder die leerlinge aan die weskus het ’n gevoel van ontoereikendheid ontstaan. Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat hulle nooit kon treed hou nie en dat dit nutteloos is om dit hoegenaamd te probeer.&lt;ref name=&quot;move&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/25/rugby-america-college-university-world-cup |title=Can American rugby move beyond the college campus? |publisher=[[The Guardian]] |date=25 September 2011 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die algemene mening dat dit meer wenslik is om met ander dele van die land mee te ding as met heeltemal beter buitelandse spanne. Om hierdie rede het die Universiteit van Kalifornië vanaf 1915 weer na voetbal oorgeskakel en sodoende die einde aan Kalifornië se spesiale status ingelui. Die Stanford-universiteit het ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] nog sekere jare met rugby voortgegaan.&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;

=== Olimpiese goud in 1920 en 1924 ===
[[Lêer:1920 US olympic rugby union team.jpg|duimnael|links|Die Amerikaanse span wat die goue medalje tydens die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]] ingepalm het]]
[[Lêer:USA rugby team for the october 1920 test match vs France.jpg|duimnael|Die Amerikaanse rugbyspan voor hul toetswedstryd teen Frankryk in Oktober 1920]]
[[Lêer:USA 1924 rugby team.jpg|duimnael|links|Die Amerikaanse span wat die goue medalje tydens die Olimpiese Somerspele 1924 in [[Parys]] verower het]]
[[Lêer:1924 France vs USA rugby match.jpg|duimnael|Rugbywedstryd tussen Frankryk en die Verenigde State tydens die [[Olimpiese Somerspele 1924]]]]
In 1920 het die Kaliforniese rugbybeheerliggaam met die idee na vore getree om ’n span aan die [[Olimpiese Somerspele 1920]] in [[Antwerpen]] te laat deelneem. Die Amerikaanse Olimpiese komitee het ná ietwat huiwering sy toestemming gegee. Aangesien Kalifornië die enigste deelstaat was, waar rugby nog ietwat gewild was, was hulle egter nie bereid om die reiskoste te dra nie. Die plaaslike universiteite het ’n suksesvolle fondswerwing van stapel gestuur en ’n span saamgestel wat veral uit Kaliforniese spelers bestaan het.&lt;ref name=&quot;goldenbears1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.californiagoldenblogs.com/2012/6/18/3062137/1920-rugby-cals-first-olympic-gold-medalists |title=1920 Rugby: Cal's First Olympic Gold Medalists |publisher=California Golden Bears |date=18 Junie 2012 |accessdate=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202125852/https://www.californiagoldenblogs.com/2012/6/18/3062137/1920-rugby-cals-first-olympic-gold-medalists |archive-date= 2 Desember 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Atletiese Amateurunie het enkele weke voor die vertrek ingestem om ’n deel van die reiskoste te dra.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=A.A.U. to Pay Expenses of Rugby Team to Olympics |url=https://www.newspapers.com/image/20460636 |publisher=[[The New York Times]] |location=Stanford-universiteit, [[Kalifornië]] |via=Newspapers.com |date=4 Junie 1920 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Toe die Amerikaanse span in Europa aangekom het, het [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggo-Slowakye]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] reeds hulleself aan die toernooi onttrek. Vervolgens was [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en die Verenigde State die enigste spanne wat ooit aan die Olimpiese rugbytoernooi deelgeneem het. Dit het slegs uit die wedstryd om die goud- en silwermedalje bestaan wat op 5 September by sterk reën beslis is. Die Amerikaners was heelwat beter voorbereid op die modderige terrein en het ’n skokoorwinning oor die groot gunsteling Frankryk met 8–0 aangeteken. Die [[Franse Rugbyfederasie]] het die Olimpiese kampioen vervolgens vir ’n kort toer deur Frankryk uitgenooi; die Verenigde State het drie van die vier wedstryde gewen (hul enigste nederlaag was in die toetswedstryd teen Frankryk).&lt;ref name=&quot;goldenbears1&quot; /&gt;

Die Olimpiese oorwinning het merkwaardig min aandag in die Verenigde State geniet en nie daartoe bygedra om die sedert sekere jare afnemende belangstelling in rugby om te keer nie. In 1923 het die Franse die Kaliforniërs uitgedaag om hul titel tydens die [[Olimpiese Somerspele 1924]] in [[Parys]] te verdedig. Die Amerikaanse Olimpiese komitee het weer sy toestemming vir die ontplooiing van ’n nasionale span gegee, maar weereens geweier om hulle finansieel te ondersteun. Nietemin het sewe Olimpiese kampioene van 1920 bymekaargekom. Hulle het $20&amp;nbsp;000 ingesamel en nog 15 spelers gevind (insluitende enige voetbalspelers wat nog nooit tevore rugby gespeel het nie). Die Amerikaanse span het weereens amper slegs uit Kaliforniërs bestaan.&lt;ref name=&quot;goldenbears1&quot; /&gt; Ter voorbereiding het hulle in April 1924 na Engeland getoer, waar hulle in drie wedstryde deur hoog aangeskrewe klubs verslaan is (aangesien die organiserende Franse Nasionale Olimpiese en Sportkomitee op ’n Britse span aangedring het, het geen van die Britse beheerliggame ’n span na Parys gestuur nie).&lt;ref name=&quot;goldenbears2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.californiagoldenblogs.com/2012/6/20/3067036/1924-rugby-a-wild-olympic-rematch |title=1924 Rugby: A Wild Olympic Rematch |publisher=California Golden Blogs |date=21 September 2025 |accessdate=26 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826002655/https://www.californiagoldenblogs.com/2012/6/20/3067036/1924-rugby-a-wild-olympic-rematch |archive-date=26 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Olimpiese Somerspele se rugbytoernooi is op die [[Stade Olympique Yves-du-Manoir|Stade de Colombes]] beslis en die Amerikaners en Roemene het glo min kanse teen die gasheer gehad. Op 11 Mei het die Verenigde State Roemenië met 39–0 verslaan (insluitende drie [[Drie (sport)|drieë]]). Vir die eindstryd op 18 Mei is ’n gehoor van sowat 30&amp;nbsp;000 verwag; 50&amp;nbsp;000 het saamgetrek om die rugbyeindstryd en die toekenning van die eerste medalje tydens die Olimpiese Somerspele 1924 by te woon.&lt;ref name=&quot;goldenbears1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} ''U.S. Team is Hissed by French When it Wins Olympic Title.'' In: [[The New York Times]], 19 Mei 1924.&lt;/ref&gt; Volgens beroepswedders het die Verenigde State geen kans gehad nie, die kanse was 20–1 ten gunste van Frankryk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/1924_olympics_2.html |title=Rugby at the 1924 Olympics |publisher=Wesclark |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaners was egter nie geïntimideer nie en hul [[Kaptein (sport)|kaptein]] Babe Slater het voor die wedstryd in sy dagboek geskryf: “Ons sal hulle sekerlik laat weet dat hulle in ’n geveg was.”&lt;ref name=&quot;goldenbears2&quot; /&gt; Ondanks die kanse het die Verenigde State goed begin en teen halftyd met 3–0 voorgeloop. Swaar duikslae deur die Amerikaners, ontleen aan Amerikaanse voetbal, het die Franse geïntimideer en uitgeput, terwyl die Verenigde State vier drieë in die tweede helfte gedruk het om die Franse met 17–3 te verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/167592.html |title=Olympic Rugby: Rugby and the Olympics |publisher=ESPNscrum |date=26 Junie 2012 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Ná afloop van die wedstryd moes die Amerikaners deur die polisie uit die stadion begelei word om hulle teen die woedende skare te beskerm.&lt;ref name=&quot;goldenbears2&quot; /&gt;

=== Herbelewing ná ’n lang onderbreking ===
In 1925 het die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] rugby uit die lys Olimpiese sportsoorte verwyder, nadat met [[Pierre de Coubertin]] dié sport se grootste ondersteuner bedank het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/olympics/history |title=History of rugby in the Olympics |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Sonder die Olimpiese uitdaging het rugby in die Verenigde State eindelik aan belangrikheid verloor&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6047692.stm |title=Rugby reborn in the USA |publisher=[[BBC]] |author=Sarah Holt |date=13 Oktober 2006 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; en dit was op kleiner plaaslike nisse beperk, waar dit ’n suiwer amateursport aanhou bly het. Gedurende die 1930’s en 1950’s het Australiese en Britse promotors die professionele variant [[Rugby League]], wat meer ooreenkomste met voetbal toon, probeer vestig. Maar hierdie pogings het vir die eenvoudige rede misluk, dat rugbyspelers, wat ’n professionele loopbaan nagestreef het, na die heelwat meer winsgewende Nasionale Voetballiga oorgeskakel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://tony-collins.squarespace.com/rugbyreloaded/2015/6/9/rugby-league-in-america-in-the-1950s |title=Rugby League in North America in the 1950s |publisher=ESPNscrum |author=Tony Collins |date=15 Junie 2015 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Gedurende die 1950’s het rugby weer ’n effens groeiende belangstelling beleef. Aanvanklik was dit oorwegend entoesiaste wat die sport tydens ’n jaar in die buiteland leer ken het of immigrante wat dit wou aanhou uitoefen. Gedurende die 1960’s en 1970’s het die sport ook aan universiteite ’n herlewing ondergaan, veral langs die weskus; die aantal klubs het ook gegroei. Aangesien rugbyspelers oorspronklik slegs op plaaslike vlak organiseer is, het die behoefte aan ’n nasionale beheerliggaam om die Verenigde State in die internasionale rugbygemeenskap te verteenwoordig toegeneem. Vervolgens is op 7 Junie 1975 in [[Chicago]] die Verenigde State van Amerika Rugbyvoetbalunie (''United States of America Rugby Football Union'', USARFU; kort [[VSA Rugby]]), gestig.&lt;ref name=&quot;move&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SCRFU History&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.scrfu.org/documents/scrfu-history/ |title=SCRFU History |publisher=Southern California RFU |accessdate=17 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017095741/http://www.scrfu.org/documents/scrfu-history/ |archive-date=17 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 31 Januarie 1976, meer as ’n halfeeu ná die Olimpiese Somerspele 1924, het op die Glover Field in [[Anaheim]] die eerste toetswedstryd sedert die herbelewing en onder die leierskap van die nuwe beheerliggaam plaasgevind. Die nasionale span, met hul bynaam ''Eagles'' („Arende“), het teen die Australiese Wallabies (wat op hul terugreis van ’n lang Europese toer was) te staan gekom en hulle is met 24–12 verslaan.&lt;ref name=&quot;SCRFU History&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2012/04/04/aussie-rugby-california-dreamin/ |title=Aussie Rugby California Dreamin' |publisher=The Roar |date=4 April 2012 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Vyf maande later is die Amerikaners in Chicago deur Frankryk verslaan, maar hulle het nogtans goed tred gehou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/271 |title=1976 France tour to United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Gedurende herfs 1977 het ’n toer na Engeland met goeie resultate gevolg, maar die wedstryd teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] is nie as ’n toetswedstryd erken nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/304 |title=1977 United States tour to England |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In 1977 het ook hul wedywering met [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] begin en die Verenigde State het in Mei 1978 in [[Baltimore]] hul eerste oorwinning oor dié buurland aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Rothmans Rugby Yearbook 1978–79 |author=Vivian Jenkins |year=1978 |publisher=Queen Anne Press |isbn=0-354-09047-X}}&lt;/ref&gt; Die nasionale span het stadigaan meer bekendheid verwerf, maar hul wenrekord was aanvanklik beskeie. Tussen 1979 en 1983 het hulle geen oorwinning aangeteken nie. Die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] se besoek in herfs 1981 was hoogsomstrede. Nadat die voorafgaande wedstryde in Nieu-Seeland reeds deur erge anti-[[Apartheid]]s-betogings begelei is, is ook die toer se tweede been deur betogings begelei. Om dié rede het albei beheerliggame daarop besluit om die afsluitende toetswedstryd in die geheim te laat plaasvind. Dit is op 25 September in die dorp Glenville in die deelstaat [[New York (deelstaat)|New York]] voor slegs 30 toeskouers aangebied en deur die gaste met 38–7 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.chuckthewriter.com/springboks.html |title=Rugby in the national spotlight: The 1981 USA tour of the Springboks |publisher=Rugby Magazine |author=Chuck Miller |date=10 April 1995 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In 1983 het die Arende ’n kort toer na Australië onderneem en hulle is in [[Sydney]] deur die oorheersende Wallabies met 49–3 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/388 |title=1983 United States tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Op 21 April 1985 het die Verenigde State op die [[Chichibunomiya Rugbystadion]] in [[Tokio]] in hul eerste toetswedstryd teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] te staan gekom en naelskraap met 16–15 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/mm/document/tournament/mediazone/02/06/78/68/20130621japvusa.pdf |title=IRB Match Preview: Japan v USA |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Junie 2013 |accessdate=26 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130626163902/http://www.irb.com/mm/document/tournament/mediazone/02/06/78/68/20130621japvusa.pdf |archive-date=26 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Verenigde State was een van die 16 spanne wat deur die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) uitgenooi is om aan die eerste [[rugbywêreldbeker]]toernooi in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] deel te neem. Daarmee gepaard gegaan het die Amerikaanse beheerliggaam se aansluiting by die voorheen redelik eksklusiewe IRVR, waarvolgens amper alle wedstryde met die tradisionele rugbylande as toetswedstryde erken is.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt; Hulle het hul eerste groepwedstryd teen Japan op [[Ballymorestadion]] in [[Brisbane]] met 21–18 gewen, nadat die [[heelagter]] Ray Nelson 13 punte aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/team_pages/usa/2992399.stm |title=USA play a different ball game |publisher=[[BBC]] |date=26 September 2003 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State het egter hul twee daaropvolgende wedstryde verloor: Met 47–12 teen die Wallabies en met 34–6 teen Engeland. Die Verenigde State het derde in hul groep geëindig en soos verwag die die kwarteindrondte misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In November 1987 het ’n toer deur [[Wallis]] gevolg, waartydens die Arende twee oorwinnings oor plaaslike spanne aangeteken het. Die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] het in ’n 0–46-nederlaag geëindig en op nuut die duidelike klasverskil teenoor die beste spanne ter wêreld gewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Rothmans Rugby Union Yearbook 1988–89 |editor=Stephen Jones |publisher=Rothmans Publications Ltd &amp; Queen Anne Press |year=1988 |ISBN=0-356-15884-5 |pages=30–33}}&lt;/ref&gt; Om hul bydrae ter ontspanning in die [[Koue Oorlog]] te lewer het die Arende in September 1988 aan ’n internasionale toernooi in [[Moskou]] deelgeneem. Tydens dié toernooi het die Verenigde State Roemenië verslaan, maar hulle het die enigste wedstryd teen die [[Russiese nasionale rugbyspan|Sowjetunie]] verloor.&lt;ref name=&quot;Rugby Mag 2012&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymag.com/usa-men/6485-notes-on-usa-v-romania.html |title=Notes on USA v Romania |publisher=Rugby Mag |date=23 November 2012 |accessdate=25 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131025101335/http://rugbymag.com/usa-men/6485-notes-on-usa-v-romania.html |archive-date=25 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:1991 USA Rugby World Cup Squad.jpg|duimnael|Die Arende voor hul wedstryd teen die [[All Blacks]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]]]
Vir die daaropvolgende rugbywêreldbekertoernooi is aan die Amerikaanse vasteland drie beginplekke toegewys. Aangesien slegs die beheerliggame van die Verenigde State, Kanada en Argentinië belang gestel het, was die span regstreeks gekwalifiseer en tydens die kwalifisering is slegs die groep bepaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Tussen September en Mei 1991 het die Verenigde State drie agtereenvolgende oorwinnings aangeteken – almal oor Japan – die eerste reeks van drie oorwinnings in die Amerikaanse rugbygeskiedenis.&lt;ref name=&quot;Test matches – Team records – USA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;spanmin1=27+Mar+1981;spanval1=span;team=11;template=results;type=team;view=match |title=Test matches – Team records – USA |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi het die Verenigde State die Franse vir twee toetswedstryde verwelkom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/537 |title=1991 France tour to United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; As swakste span van die Amerikaanse vasteland is aan die Verenigde State tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]], wat in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] aangebied is, ’n baie sterk groep toegewys. Dit het uit die verdedigende kampioen Nieu-Seeland, die nominale gasheer Engeland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] bestaan. In hul eerste groepwedstryd is die Verenigde State deur Italië met 30–9 verslaan en in die tweede deur Nieu-Seeland met 46–6. Op Twickenham is hulle deur Engeland met 37–9 geklop, waarvolgens die Verenigde State in die vierde plek geëindig het en uit die toernooi geskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Elk in 1992 en 1993 het hulle in een toetswedstryd teen Kanada gespeel, wat albei in nederlae geëindig het. In Oktober 1993 het ’n vriendskaplike wedstryd sonder toetsstatus in [[Riverside, Kalifornië|Riverside]] teen die destydse wêreldkampioen Australië gevolg wat die Verenigde State naelskraap met 22–26 verloor het. In 1994 het die rugbywêreldbekerkwalifisering afgeskop. Nadat die Verenigde State in die eerste rondte Bermuda met 60–3 verslaan het, het hulle in die tweede rondte teen Argentinië te staan gekom. In twee wedstryde om die enigste plek vir die Amerikaanse vasteland het die Argentyne naelskraap met vyf en ses punte verskil geseëvier, waardeur die Verenigde State die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Vervolgens het die Arende vir die eerste keer ooit ’n rugbywêreldbekertoernooi misgeloop. Hierdie ontwikkelling kontrasteer met dié van die [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan|nasionale vrouespan]] wat tot die wêreld se bestes behoort en tydens die [[Vrouerugbywêreldbeker 1991]] wêreldkampioene geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.therugbyjournal.com/rugby-blog/usa |title=USA |publisher=The Rugby Journal |author=Jack Zorab |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

In November 1994 en in Januarie 1996 het die Amerikaners met twee naelskraapse nederlae in vriendskaplike wedstryde teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] herstel. In 1996 het die Verenigde State vir die eerste keer aan die nuwe Stille Oseaanrand Rugbykampioenskap en die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem en tydens albei toernooie die derde plek behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/177?Stagione=1996 |title=1996 Pacific Rim |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=1996 |title=1996 Americas Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die begin van 1997 het die span na Wallis getoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/640 |title=1997 United States tour to Wales |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In 1998 het die Verenigde State ’n baie suksesvolle Europese toer onderneem en beide [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] en [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] geklop.&lt;ref name=&quot;Rugby Mag 2012&quot; /&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering, wat in [[Buenos Aires]] tydens die Pan-Amerikaanse Rugbykampioenskap 1998 beslis is, is die Verenigde State deur beide Argentinië en Kanada verslaan, maar nadat hulle in die laaste wedstryd Uruguay met 21–16 geklop het, het hulle hul plek by dié hooftoernooi bespreek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/108?Stagione=1998 |title=1998 Americas Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In voorbereiding op dié toernooi het die Verenigde State aan die Stille Oseaanrand Rugbykampioenskap 1999 deelgeneem, waar hulle beide [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] vir die eerste keer geklop het, maar ná naelskraapse nederlae teen beide Japan en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] van die titel ontneem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/177?Stagione=1999 |title=1999 Pacific Rim |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die groepfase van die [[Rugbywêreldbeker 1999]], wat in die destydse Vyfnasies aangebied is, is die Amerikaners in die eerste groepwedstryd deur Ierland maklik met 53–8 verslaan. Daarop het ’n naelskraapse 25–27-nederlaag teen Roemenië gevolg. Met ’n 19–55-nederlaag in die laaste groepwedstryd teen Australië het die Amerikaners weer in die vierde plek geëindig en hulle is sonder enige belowende oomblik uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Vestiging in die middelklas ===
[[Lêer:USA vs England - Rugby WC 2007.jpg|duimnael|Die Arende tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
[[Lêer:USA vs Ireland - 31st May, Santa Clara, 2009 - Lesson dont tackle too high (3583261707).jpg|duimnael|Die Arende teen Ierland in Santa Clara, Kalifornië, 2009]]
Van Junie 2000 tot Mei 2001 het die Verenigde State in toetswedstryde agt agtereenvolgende nederlae gely en daarmee ’n ewe erge wenrekord as in 1998 aangeteken. Nadat dié negatiewe reeks tydens die Panamerikaanse Rugbykampioenskap 2001 met ’n naelskraapse oorwinning oor Uruguay kort onderbreek is, het daarop vyf verdere nederlae gevolg (onder andere twee keer teen Kanada aan die begin van die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]]). Ná twee tuisoorwinnings oor Uruguay en Chili het die Verenigde State in die derde rondte derde geëindig, waarmee hulle tot die uitspeelwedstryd gevorder het. Die Verenigde State het twee maklike oorwinnings oor Spanje aangeteken en vervolgens vir hul vierde rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Kort daarna het die Verenigde State oorwinnings oor Japan en Kanada aangeteken, waarmee hulle vir die eerste keer in hul rugbygeskiedenis vier agtereenvolgende oorwinnings aangeteken het.&lt;ref name=&quot;Test matches – Team records – USA&quot; /&gt; In 2001 was die Verenigde State ’n stigterslid van die Noord-Amerikaanse en Wes-Indiese Rugbyvereniging (''North America and West Indies Rugby Association'', NAWIRA; nou [[Rugby Amerikas Noord]], RAN), wat met die VSA en [[Rugby Kanada|Kanada]] se aansluiting by die Wes-Indiese Rugbyvereniging (''West Indies Rugby Association'', WIRA) gestig is.&lt;ref name=&quot;NAWIRA&quot; /&gt; In 2003 het die IRR met die Super Powers Cup en die Churchillbeker twee nuwe toernooie as plaasvervanger vir die vorige Stille Oseaanrand Rugbykampioenskap en die Panamerikaanse Rugbykampioenskap ingevoer, waaraan die Verenigde State deelgeneem het. Terwyl eersgenoemde net tot in 2005 beslis is, is laasgenoemde tot in 2011 aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/46696.html |title=USA hammers Japan |publisher=ESPNscrum |date=18 Mei 2003 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië het die Arende vierde in hul groep van vyf geëindig. In die eerste groepwedstryd teen Fidji het die Verenigde State vroeg in die tweede helfte met 13–3 voorgeloop, maar Fidji het die voortou geneem en die wedstryd met 19–18 beklink, dit was die Arende se negende agtereenvolgende nederlaag tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi. Ná ’n 15–39-nederlaag teen Skotland het die Verenigde State Japan met 39–26 verslaan en sodoende hul eerste oorwinning tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi sedert 1987 aangeteken (oor dieselfde span).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/onthisday/rugby/story/104549.html |title=Wallabies send All Blacks home |publisher=ESPNscrum |date=24 Maart 2015 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Ná ’n 14–41-nederlaag in die laaste groepwedstryd teen Frankryk het die Verenigde State in die vierde plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Verenigde State se wenrekord in 2004 en 2005 het ná vyf agtereenvolgende nederlae weer teleurstellend verloop. In 2006 het die kwalifisering vir die daaropvolgende rugbywêreldbekertoernooi afgeskop. Hul 91–0-oorwinning oor [[Barbados]] in die eerste wedstryd is die hoogste oorwinning in dié tyd in die Arende se geskiedenis. Nadat hulle ná ’n 7–56-nederlaag teen Kanada die regstreekse kwalifisering misgeloop het, moes die Verenigde State in die laaste rondte in twee wedstryde teen Uruguay om die laaste plek vir die Amerikaanse vasteland speel. Die Verenigde State het weg met 42–13 en tuis met 33–7 geseëvier, waardeur hulle vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk gekwalifiseer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State, destyds in die 13de plek op die wêreldranglys,&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt; is in alle vier groepwedstryde verslaan: In die eerste wedstryd met 10–28 deur Engeland, aansluitend met 15–25 deur Tonga, met 21–25 deur Samoa en eindelik met 15–64 deur die latere wêreldkampioen Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die Arende het nogtans ’n hoogtepunt tydens die wedstryd teen die Springbokke beleef. Ná ’n onderskepping deur Todd Clever en ’n aantal passe het Takudzwa Ngwenya langs die kantlyn gejaag en die spoedvraat [[Bryan Habana]] uitgehardloop om ’n drie te druk wat later deur die IRR as die “drie van die jaar” benoem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/countries/rest-of-the-world/rugby-world-cup-2011-usas-story-14387 |title=Rugby World Cup 2011: USA’s story |publisher=Rugby World |date=1 Augustus 2011 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Die Wallabies skrum teen die Verenigde State tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
In Maart 2009 het die beheerliggaam die Ier Eddie O’Sullivan, wat voorheen die Ierse nasionale span sewe jaar lank suksesvol afgerig het, as nuwe hoofafrigter aangestel. Sy tak was om rugby in die Verenigde State verder te ontwikkel en spelers se moontlikhede ná die jeug- en kollege-vlak uit te brei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15410463/osullivan-lands-eagles-job |title=O'Sullivan lands Eagles job |publisher=ESPNscrum |date=5 Maart 2009 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die Churchillbeker 2009 het die Arende vir die eerste keer teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] te staan gekom en die destydse Europese kampioen met 31–13 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugby365.com/countries/canada/churchill-cup-returns-to-america |title=Churchill Cup returns to America |publisher=Rugby 365 |date=22 Februarie 2010 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Kort daarna het in Julie die rugbywêreldbekerkwalifisering se eerste fase met twee wedstryde teen Kanada afgeskop. Terwyl hulle die tuiswedstryd naelskraap gewen het, is die Amerikaners in die wegwedstryd een week later maklik verslaan. Die Amerikaanse vasteland se laaste plek is soos vier jaar voorheen in November 2009 teen Uruguay beslis. Die Arende het weer met twee oorwinnings hul plek in die toernooi bespreek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8372808.stm |title=Eagles claim 2011 World Cup berth |publisher=[[BBC]] |date=22 November 2009 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In die drie toetswedstryde gedurende 2010 het hulle oorwinnings oor Rusland en Portugal aangeteken en hulle is deur Georgië geklop. In voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi in 2011 het die Verenigde State ’n oorwinning oor Rusland aangeteken, maar ook vier nederlae gely. In hul eerste groepwedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Amerikaners teen die Ierse aanvalle tot kort voor halftyd weerstand ontbied, maar hulle is eindelik deur hul hoofafrigter se vorige span met 22–10 verslaan. Hulle het in hul minimundoelwit, om minstens een oorwinning aan te teken, met ’n 13–6-oorwinning oor Rusland geslaag. In die derde wedstryd teen Australië was die Amerikaners sonder enige kans en hulle is met 67–5 verslaan; tot op hede is dit hul ergste nederlaag teen dié span. In die laaste wedstryd teen Italië is om die derde plek en die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende toernooi gespeel. Italië het dié wedstryd met 27–10 gewen en die Verenigde State het ná drie nederlae in vier wedstryde in die vierde plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Twee maande ná die uitskakeling het O’Sullivan bedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15761754 |title=Eddie O'Sullivan stands down as US Eagles coach |publisher=[[BBC]] |date=16 November 2011 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2012 was hul wenrekord gebalanseerd; hulle het drie oorwinnings aangeteken, maar ook drie nederlae in vriendskaplike wedstryde gely. In die daaropvolgende jaar het die Arende ’n swak fase betree en sewe agtereenvolgende nederlae gely. Daarvan was vier nederlae tydens hul eerste deelname aan die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] teen Kanada, Tonga, Fidji en Japan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/8?Stagione=2013 |title=2013 Pacific Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013 midjaarrugbytoetsreeks]] het hulle in ’n noemenswaardige naelskraapse 12–15-nederlaag teen Ierland gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/22826506 |title=Rugby International: USA 12–15 Ireland |publisher=[[BBC]] |date=9 Junie 2013 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die daaropvolgende rugbywêreldbekerkwalifisering het in Augustus 2013 weer met twee nederlae teen Kanada en ’n totale telling van 20–40 afgeskop. Vervolgens moes die Verenigde State in April 2014 weer teen Uruguay speel. Terwyl hulle in die wegwedstryd gelykop gespeel het, het hulle die tuiswedstryd gewen; met die totale telling van 59–40 het hulle vir die rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; O’Sullivan se ontwikkelingswerk het daartoe gelei, dat sekere Amerikaanse rugbyspelers kontrakte met Europese professionele spanne kon onderteken; vervolgens was tien spelers in Engeland aktief.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.thisisamericanrugby.com/2014/03/eagles-selected-for-first-uruguay-match.html |title=Eagles Selected For First Uruguay Match |publisher=This Is American Rugby |date=15 Maart 2014 |accessdate=3 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203192550/http://www.thisisamericanrugby.com/2014/03/eagles-selected-for-first-uruguay-match.html |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (4).jpg|duimnael|Die Arende teen die Springbokke tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]]
Op 1 November 2014 het die Verenigde State in hul derde wedstryd teen Nieu-Seeland te staan gekom en hulle is soos verwag maklik met 74–6 verslaan. Meer as 61&amp;nbsp;500 toeskouers het dié wedstryd op die [[Soldier Field]] in Chicago bygewoon, wat die vorige toeskouerrekord meer as verdriedubbel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2014/nov/07/wallabies-us-rugby-all-blacks-chicago-test |title=Wallaby greats say US 'sleeping giant' of rugby and hail All Blacks' Chicago Test |publisher=[[The Guardian]] |date=7 November 2014 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231214/http://www.theguardian.com/sport/2014/nov/07/wallabies-us-rugby-all-blacks-chicago-test |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vorige rekord was ’n skare van 20&amp;nbsp;183 tydens die wedstryd teen Ierland in [[Houston]] die vorige jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.chicagotribune.com/sports/breaking/ct-rugby-us-new-zealand-spt-1102-20141101-story.html |title=Rugby match draws 61,500 to Soldier Field |publisher=Chicago Tribune |author=Jack McCarthy |date=1 November 2014 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi het die Arende in vier wedstryde tydens die Stille Oseaan-nasiesbeker 2015 gespeel, waarvan hulle een elk teen Japan en Kanada gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/8?Stagione=2015 |title=2015 Pacific Nations Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Daarop het op 5 September 2015 ’n vriendskaplike wedstryd in Chicago teen die destyds tweede beste span uit Australië gevolg. Teen halftyd het die Amerikaners verrassend met 14–10 voorgeloop, voordat die Wallabies die leisels oorgeneem, aan hul teenstander geen verdere punt toegestaan en dié wedstryd maklik beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbytoday.com/elite/eagles-fall-wallabies-last-rwc-tune |title=Eagles Fall to Wallabies in Last RWC Tune-Up |publisher=Rugby Today |date=5 September 2015 |accessdate=3 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203192535/https://www.rugbytoday.com/elite/eagles-fall-wallabies-last-rwc-tune |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het die Verenigde State saam met Suid-Afrika, Skotland, Japan en Samoa in een groep gespeel. In die eerste wedstryd het hulle met 16–25 teen Samoa verloor. Daarop het nederlae teen Skotland (met 16–39), Suid-Afrika (met 0–64) en Japan (met 18–28) gevolg, waardeur die Amerikaners in die laaste plek uit die toernooi geskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Professionele tydperk ===
[[Lêer:2016 Americas Rugby Championship - Uruguay vs United States - 02.JPG|duimnael|Wedstryd tussen Uruguay en die Verenigde State tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap 2016]]
Sedert die IRVR in 1995 rugby vir professionele spelers geopen het, is in die Verenigde State herhaaldelik probeer om ’n professionele liga van stapel te stuur. Hulle het eers in November 2015 daarin geslaag, nadat PRO Rugby deur ’n van die beheerliggaam ondersteunde privaat organisasie gestig is. Elke PRO Rugbyspan het oor ’n kwota vir oorsese en Amerikaanse spelers beskik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/nov/09/us-professional-rugby-union-league |title=US professional rugby union competition to begin play in April |publisher=[[The Guardian]] |author=Martin Pengelly |date=9 November 2015 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.americasrugbynews.com/2015/11/20/4875/ |title=Second PRO Rugby Team Confirmed for California |publisher=Americas Rugby news |date=21 November 2015 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat dié liga in Desember 2016 om organisatoriese en finansiële probleme ontbind moes word, kon net een seisoen voltooi word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/international/87815938/usa-rugbys-first-professional-league-pro-rugby-is-defunct-after-eight-months |title=USA Rugby's first professional league, PRO Rugby, is defunct after eight months |publisher=stuff.co.nz |date=21 Desember 2016 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In 2016 het die nasionale span vir die eerste keer aan die jaarlikse Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem, wat sedert sy herorganisasie uit ses Noord- en Suid-Amerikaanse spanne bestaan (en nieamptelik „Amerikaanse Sesnasies“ genoem word). Tydens die 2017- en 2018-toernooie het die Verenigde State hul eerste belangrike internasionale titels ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2017/03/04/last-second-try-gives-eagles-arc-title/ |title=Last-second try gives Eagles ARC Title |publisher=Americas Rugby News |date=4 Maart 2017 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2018/03/03/usa-claim-arc-grand-slam-uruguay/ |title=USA claim ARC Grand Slam in Uruguay |publisher=Americas Rugby News |date=3 Maart 2018 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie en Julie 2017 het die span tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering met ’n gelykop en ’n oorwinning oor Kanada vir die toernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Gelyktydig het die pogings vir die invoering van ’n professionele liga voortgegaan. In November 2017 is die Major League Rugby gestig, wat deur die plaaslike beheerliggame en privaat borge ondersteun word; in 2018 het die eerste seisoen afgeskop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/23261299/major-league-rugby-rugby-latest-attempt-crack-america |title=Major League Rugby: Inside rugby's latest attempt to crack America |publisher=ESPNscrum |author=Tom Hamilton |date=20 April 2018 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Die nuwe hoofafrigter, die Suid-Afrikaner [[Gary Gold]], kon tydens die [[2018 midjaarrugbytoetsreeks]] vir die eerste keer ’n geheel en al uit professionele spelers bestaande span saamstel. Op 16 Junie het hulle in Houston vir ’n verrassing gesorg, toe hulle Skotland met 30–29 verslaan het. Dit was hul eerste oorwinning oor ’n eerste-vlak-span sedert hul oorwinning tydens die Olimpiese Somerspele 1924.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/44465090 |title=USA 30–29 Scotland: Americans stun Scots to register first tier one victory |publisher=[[BBC]] |author=ByTom English |date=17 Junie 2018 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] het hulle vir die eerste keer Samoa verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2018/11/10/usa-write-history-against-samoa/ |title=Eagles write history with Samoa victory |publisher=Americas Rugby News |date=10 November 2018 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Ná ’n 14–57-wegnederlaag teen Ierland is hul wenreeks van nege agtereenvolgende toetswedstryde beëindig, die langste in die Amerikaanse rugbygeskiedenis. In voorbereiding op die rugbywêreldbekertoernooi het die Verenigde State vir die eerste keer in vier jaar aan die Stille Oseaan-nasiesbeker deelgeneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in Japan het die nasionale span nie aan die hoë verwagtinge voldoen nie. Hulle het teen Engeland met 7–45, teen Frankryk met 9–33, teen Argentinië met 17–47 en teen Tonga met 19–31 verloor. Vervolgens is die Verenigde State weer in die laaste plek uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/pools |title=Pool C |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Amerikaanse span in 2020 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. Tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering se kontinentalen fase het die Verenigde State ná ’n tuis- en wegoorwinning elk oor Kanada, Uruguay en Chili die interkontinentale kwalifisering gehaal. Hier het hulle [[Keniaanse nasionale rugbyspan|Kenia]] en [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] geklop, maar ná ’n 16–16-gelykop teen die gelyk op punte Portugese het hulle die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/777606/rugby-world-cup-2023-final-qualification-tournament-match-day-three-recap |title=Samuel Marques kicks Portugal to Rugby World Cup 2023 |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 November 2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Stille Oseaan-nasiesbeker 2024 het die Amerikaners die vierde plek beklee.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/pacific-nations-cup/en/news/959093/asahi-super-dry-pacific-nations-cup-final-recap |title=Asahi Super Dry Pacific Nations Cup: Brilliant Fiji claim sixth title |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=21 September 2024 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die Stille Oseaan-nasiesbekertoernooi 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering en die span het uiteindelik die vyfde plek behaal; hulle het vroeër reeds vir die hooftoernooi in Australië gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/pacific-nations-cup/en/news/1015730/asahi-super-dry-pacific-nations-cup-2025-finals-preview |title=Asahi Super Dry Pacific Nations Cup 2025 Finals preview |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=19 September 2025 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:USA Eagles Mascot Churchill Cup 2010.jpg|duimnael|upright|Die Verenigde State se Arendegelukbringer – ''Rookie the Eagle'' – tydens die Churchillbeker 2010]]
Die Verenigde State speel tradisioneel in ’n wit trui met blou en rooi kleuraksente, ’n blou gestreepte wit broek en wit sokkies, die kleure van die [[vlag van die Verenigde State|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is ’n rooi en wit gestreepte donkerblou trui met ’n wit gestreepte donkerblou broek en donkerblou sokkies. Tydens die Olimpiese Somerspele 1920 in Antwerpen en 1924 in Parys se rugbytoernooie het die Verenigde State in ’n wit trui met die groot seël se wapenskild op die bors, ’n wit broek en blou en rooi gestreepte wit sokkies uitgedraf.

Die huidige truiverskaffer is [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.canterbury.com/blog/sports/stars-in-stripes-canterbury-unveils-new-usa-rugby-jerseys/ |title=Canterbury unveils new USA rugby Shirts &amp; jerseys |publisher=[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |date=1 April 2013 |accessdate=26 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726180052/https://www.canterbury.com/blog/sports/stars-in-stripes-canterbury-unveils-new-usa-rugby-jerseys/ |archive-date=26 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die truiborg is Medallia.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://usa.rugby/news/medallia-to-feature-on-front-and-back-of-jersey-for-usa-mens-xvs-national-teams-july-tests |title=Medallia to feature on front and back of jersey for USA Men’s XVs National Team’s July tests |publisher=[[VSA Rugby]] |author=Aalina Tabani |date=30 Junie 2021 |accessdate=21 September 2025 |archive-date=29 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929175845/https://usa.rugby/news/medallia-to-feature-on-front-and-back-of-jersey-for-usa-mens-xvs-national-teams-july-tests |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die beheerliggaam [[VSA Rugby]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon die [[Amerikaanse arend]] (''Haliaeetus leucocephalus'') in die nasionale kleure wit, blou en rooi, wat ’n rugbybal dra, met die belettering ''USA Rugby'' daaronder. Die nasionale span se bynaam is ''Eagles'' („Arende“) en aan die Verenigde State se nasionale voël, die Amerikaanse arend, ontleen. Die span se gelukbringer is derhalwe ’n Amerikaanse arend met die naam ''Rookie the Eagle''.

== Tuisstadions ==
[[Lêer:Infinity Park 4 by 3 ver 2.jpg|duimnael|links|Infinity Park in [[Denver]], [[Colorado]], is reeds vir tuiswedstryde van die Arende gebruik]]
Die Arende beskik nie oor ’n amptelike tuisstadion nie. Die Verenigde State het verskeie van hul tuiswedstryde op Infinity Park in [[Denver]], [[Colorado]], gespeel, maar sedert die toenemende gewildheid van die nasionale rugbyspan het dié stadion te klein geword en sedert Junie 2012 het die Arende nie meer daar gespeel nie. Sedertdien speel die Verenigde State hul tuiswedstryde gewoonlik in groter Major League Soccer-stadions dwarsdeur die land. Sedert Junie 2012 speel die Arende elke Juniemaand ’n tuiswedstryd teen ’n vlak-een-span voor ’n groot skare op BBVA Compass-stadion in [[Houston]], [[Texas]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://texasrugbyunion.com/2012/03/06/its-official-usa-eagles-vs-italy/ |title=It's Official: USA Eagles vs Italy |publisher=Texas Rugby Union |date=6 Maart 2012 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Sedert 2012 het die Arende ook op ander MLS-stadions soos PPL Park in [[Philadelphia]] en die Dignity Health Sports Park in [[Los Angeles]] gespeel. Die Arende speel van hul minder hoëprofielwedstryde op kleiner sokkerstadions.

Die internasionale rugbywedstryd in die Verenigde State met die hoogste toeskouerbywoning het nie die span van die Verenigde State betrek nie; ’n skare van 62&amp;nbsp;000 het die wedstryd tussen Ierland en Nieu-Seeland bygewoon, waarin die Iere op 5 November 2016 vir die eerste keer die All Blacks met 40–29 op Soldier Field geklop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.news.com.au/sport/rugby/live-coverage-of-all-blacks-v-ireland-from-chicagos-soldier-field/news-story/46521ddbc332bb1fa18da359b04fa027 |title=Inspired Ireland record first ever win over All Blacks at Chicago’s Soldier Field |publisher=News.com.au |date=6 November 2016 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 2031}}
Die Verenigde State sal die Rugbywêreldbeker 2031 aanbied. Dit sal die eerste rugbywêreldbekertoernooi ooit in die [[Amerikas]] wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:United States IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Die Verenigde State se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys van 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Die Verenigde State het 109 van hul 278 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 39,21%. Die Verenigde State se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=11;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – United States |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 9 || 0 || 9 || 0 || 0,00
|-
| {{AUSru}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0,00
|-
| {{BARru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BMUru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{BRAru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00
|-
| {{CHIru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00
|-
| {{GERru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ENGru}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0,00
|-
| {{FIJru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,29
|-
| {{FRAru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 22,22
|-
| {{GEOru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86
|-
| {{HKGru}} || 8 || 4 || 4 || 0 || 50,00
|-
| {{IRLru}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0,00
|-
| {{ITAru}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0,00
|-
| {{JPNru}} || 26 || 13 || 12 || 1 || 50,00
|-
| {{CANru}} || 67 || 25 || 40 || 2 || 37,31
|-
| {{KENru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NZLru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{PORru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00
|-
| {{ROMru}} || 11 || 8 || 3 || 0 || 72,73
|-
| {{RUSru}} || 9 || 8 || 1 || 0 || 88,89
|-
| {{SAMru}} || 9 || 3 || 6 || 0 || 33,33
|-
| {{SCOru}} || 7 || 1 || 6 || 0 || 14,29
|-
| {{SOWru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{ESPru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{RSAru}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0,00
|-
| {{TGAru}} || 11 || 2 || 9 || 0 || 18,18
|-
| {{TUNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{URUru}} || 20 || 15 || 4 || 1 || 75,00
|-
| {{WALru}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''278''' || '''109''' || '''164''' || '''5''' || '''39,21'''
|}

== Wedywering met Kanada ==
Die Verenigde State se grootste mededinger in rugby is [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]. Die Verenigde State het meer toetswedstryde teen dié noordelike buurland as teen enige ander land gespeel. Die twee spanne het in 1977 vir die eerste keer teen mekaar te staan gekom en ontmoet sedertdien jaarliks, met uitsondering van 2010 en 2020. Kanada en die Verenigde State het tot dusver in 67 toetswedstryde ontmoet, waarvan die Verenigde State 25 gewen het en Kanada 40, met twee gelykopuitslae.

Die Verenigde State en Kanada speel gereeld tydens die rugbywêreldbekerkwalifisering teen mekaar. Hulle het tot dusver in elke kwalifisering ontmoet, met uitsondering vir die 1987-toernooi, waar spanne pleks van kwalifisering vir deelname uitgenooi is, en die 1995-toernooi, waarvoor Kanada as deelnemer in die kwarteindrondte tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] regstreeks gekwalifiseer het. Sedert 2015 ontmoet albei spanne jaarliks tydens die Amerikaanse Rugbykampioenskap.

Van 2014 af was die Verenigde State in twaalf toetswedstryde onoorwonne (elf oorwinnings en een gelykop), totdat Kanada in 2021 weer geseëvier het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/usa-coach-at-a-loss-for-words-after-world-cup-qualifying-upset/ |title=USA coach 'at a loss for words' after World Cup qualifying upset |publisher=Rugbypass |date=5 September 2021 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Die eerste oorwinning in die Arende se wenreeks het ’n onoorwonne wenreeks van Kanada beëindig wat in 2009 begin het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/report?gameId=214963&amp;league=256449 |title=USA claim first victory over Canada since 2009 |publisher=ESPNscrum |date=22 Junie 2014 |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Die Verenigde State het tot dusver aan amper elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem, met uitsondering van [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] in Suid-Afrika en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] in Frankryk. Hul beste prestasie tot dusver was een oorwinning elk tydens die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] en [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]].

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || ''gekwalifiseer as gasheer''
|}

=== Olimpiese Somerspele ===
* [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]]: Olimpiese kampioen
* [[Olimpiese Somerspele 1924|1924]]: Olimpiese kampioen

=== Amerikaanse Rugbykampioenskap ===
Die Verenigde State se enigste jaarlikse toernooi is die Amerikaanse Rugbykampioenskap, waar hulle teen Brasilië, Chili, Kanada en Uruguay asook die Argentynse tweede span speel. Die Verenigde State het dié toernooi tot dusver twee keer gewen (in 2017 en 2018).

=== Churchillbeker ===
Van 2003 tot 2011 het die Verenigde State aan die jaarlikse Churchillbeker deelgeneem, maar hulle het geen titeloorwinning aangeteken nie.

=== Stille Oseaan-nasiesbeker ===
Die Verenigde State is tot dusver vier keer vir deelname aan die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] uitgenooi, die jaarlikse toernooi tussen die drie rugbylande Fidji, Samoa en Tonga. Hulle kon nog geen titel inpalm nie.

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Pershing Cup.jpg|duimnael|upright|Die Verenigde State ding sedert 2014 met Roemenië om die Pershingbeker mee]]
Gedurende die amateurtydperk het die Verenigde State deels maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het hulle ander nasionale spanne in die Verenigde State gehuisves. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die [[Suidelike Halfrond]] tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek die Verenigde State na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree die Verenigde State as gasheer op. As deel daarvan ding die Verenigde State sedert 2014 met Roemenië om die Pershingbeker mee.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Verenigde State se span gevorm tydens die [[Stille Oseaan-nasiesbeker]] 2025:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://eagles.rugby/news/usa-mens-eagles-ramp-up-for-pacific-nations-cup-and-rugby-world-cup-qualification-chase-2025814 |title=USA Men’s Eagles ramp up for Pacific Nations Cup and Rugby World Cup qualification chase |publisher=[[VSA Rugby]] |author=Calder Cahill |date=15 Augustus 2025 |accessdate=21 September 2025 |archive-date= 7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907013514/https://eagles.rugby/news/usa-mens-eagles-ramp-up-for-pacific-nations-cup-and-rugby-world-cup-qualification-chase-2025814 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Ruben de Haas]] || [[Skrumskakel]] || ''klubloos'' || style=&quot;text-align:center&quot; | 36
|-
| [[Ethan McVeigh]] || Skrumskakel || [[Old Glory DC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Juan-Philip Smith]] || Skrumskakel || [[Seattle Seawolves]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Christopher Hilsenbeck]] || [[Losskakel]] || [[Chicago Hounds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}2
|-
| [[AJ MacGinty]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losskakel || [[Bristol Bears]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 42
|-
| [[Tom Pittman (rugbyspeler)|Tom Pittman]] || Losskakel || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}2
|-
| [[Dominic Besag]] || [[Senter]] || [[Saint Mary's Gaels|Saint Mary's College]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Tommaso Boni]] || Senter || [[Old Glory DC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Tavite Lopeti]] || Senter || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 21
|-
| [[Erich Storti]] || Senter || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Nate Augspurger]] || [[Vleuel]] || [[Chicago Hounds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 51
|-
| [[Noah Brown]] || Vleuel || [[Chicago Hounds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Lauina Futi]] || Vleuel || [[Seattle Seawolves]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}5
|-
| [[Rufus McLean]] || Vleuel || [[Houston SaberCats]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Toby Fricker]] || [[Heelagter]] || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}5
|-
| [[Mitch Wilson]] || Heelagter || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 13
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Kaleb Geiger]] || [[Haker]] || [[New England Free Jacks]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}5
|-
| [[Shilo Klein]] || Haker || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}5
|-
| [[Kapeli Pifeleti]] || Haker || [[Provence Rugby|Provence]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Pono Davis]] || [[Stut]] || [[Houston SaberCats]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Jack Iscaro]] || Stut || [[Old Glory DC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 13
|-
| [[Tonga Kofe]] || Stut || [[Leicester Tigers]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Ezekiel Lindenmuth]] || Stut || [[Houston SaberCats]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Alec McDonnell]] || Stut || ''klubloos'' || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Maliu Niuafe]] || Stut || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Payton Talea]] || Stut || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Jake Turnbull]] || Stut || [[Eastern Suburbs District RUFC|Eastern Suburbs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 14
|-
| [[Jason Damm]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Nafi Maʻafu]] || Slot || [[US Montauban|Montauban]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tevita Naqali]] || Slot || [[Old Glory DC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Marno Redelinghuys]] || Slot || [[Houston SaberCats]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Rick Rose]] || Slot || ''klubloos'' || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Makeen Alikhan]] || [[Losvoorspeler]] || [[Anthem Rugby Carolina|Anthem RC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}2
|-
| [[Benjamín Bonasso]] || Losvoorspeler || ''klubloos'' || style=&quot;text-align:center&quot; | 10
|-
| [[Cory Daniel]] || Losvoorspeler || [[Old Glory DC]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 13
|-
| [[Vili Helu]] || Losvoorspeler || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 17
|-
| [[Christian Poidevin]] || Losvoorspeler || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}2
|-
| [[Paddy Ryan]] || Losvoorspeler || [[San Diego Legion]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 14
|-
| [[Lance Williams]] || Losvoorspeler || [[Utah Warriors]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]]
Een voormalige Amerikaanse speler is vir sy uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable zebra&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]&lt;br /&gt;[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016
|}

Daarbenewens is die twee Olimpiese spanne, wat in 1920 en 1924 die goue medalje gewen het, ingeskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/59187 |title=1920 and 1924 USA Olympic Team |work=World Rugby Hall of Fame |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Blaine Scully.jpg|duimnael|upright|Blaine Scully (2009)]]
[[Lêer:Luke Gross.jpg|duimnael|upright|Luke Gross (2008)]]
[[Lêer:Todd Clever Churchill Cup 2010.jpg|duimnael|upright|Todd Clever (2010)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van die Verenigde State se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen September 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=11;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Todd Clever]] || 2003–2017 || 76
|-
| {{0}}2 || [[Cameron Dolan]] || 2013–2023 || 67
|-
| {{0}}3 || [[Mike MacDonald]] || 2000–2012 || 67
|-
| {{0}}4 || [[Luke Gross]] || 1996–2003 || 62
|-
| {{0}}5 || [[Alec Parker]] || 1996–2009 || 58
|-
| {{0}}6 || [[Mike Petri]] || 2007–2015 || 57
|-
| {{0}}7 || [[Louis Stanfill]] || 2005–2015 || 56
|-
| {{0}}8 || [[Blaine Scully]] || 2011–2019 || 54
|-
| {{0}}9 || [[Chris Wyles]] || 2007–2015 || 54
|-
| 10 || colspan=3 | Twee spelers met 53 toetswedstryde elk
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=11;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Todd Clever]] || 2008–2017 || 51
|-
| {{0}}2 || [[Dave Hodges]] || 2000–2003 || 28
|-
| {{0}}3 || [[Dan Lyle]] || 1996–2003 || 24
|-
| {{0}}4 || [[Blaine Scully]] || 2016–2019 || 23
|-
| {{0}}5 || [[Kort Schubert]] || 2003–2006 || 17
|-
| {{0}}6 || [[Tom Billups]] || 1998–1998 || 12
|-
| {{0}}7 || [[Ed Burlingham]] || 1983–1987 || {{0}}9
|-
| {{0}}8 || [[Kevin Swords]] || 1991–1994 || {{0}}8
|-
| {{0}}9 || [[Brian Vizard]] || 1990–1991 || {{0}}8
|-
| 10 || [[Chris Wyles]] || 2015–2015 || {{0}}8
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=11;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Mike Hercus]] || 2002–2009 || 465
|-
| {{0}}2 || [[AJ MacGinty]] * || 2015–2025 || 425
|-
| {{0}}3 || [[Matt Alexander]] || 1995–1998 || 286
|-
| {{0}}4 || [[Chris Wyles]] || 2007–2015 || 222
|-
| {{0}}5 || [[Chris O’Brien]] || 1988–1994 || 144
|-
| {{0}}6 || [[Mark Williams]] || 1987–1999 || 143
|-
| {{0}}7 || [[Vaea Anitoni]] || 1992–2002 || 130
|-
| {{0}}8 || [[Joe Taufeteʻe]] * || 2015–2025 || 115
|-
| {{0}}9 || [[Kevin Dalzell]] || 1996–2003 || 109
|-
| 10 || [[Cameron Dolan]] || 2013–2023 || 105
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=11;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#ABCDEF&quot;
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Vaea Anitoni]] || 1992–2000 || 26
|-
| {{0}}2 || [[Joe Taufeteʻe]] * || 2015–2025 || 23
|-
| {{0}}3 || [[Cameron Dolan]] || 2013–2023 || 21
|-
| {{0}}4 || [[Paul Emerick]] || 2003–2012 || 17
|-
| {{0}}5 || [[Todd Clever]] || 2003–2017 || 16
|-
| {{0}}6 || [[Mike Teʻo]] || 2016–2021 || 16
|-
| {{0}}7 || [[Chris Wyles]] || 2007–2015 || 16
|-
| {{0}}8 || [[Nate Augspurger]] * || 2016–2025 || 15
|-
| {{0}}9 || [[Blaine Scully]] || 2011–2019 || 15
|-
| 10 || [[Hanco Germishuys]] || 2016–2022 || 14
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Gary Gold 2010.jpg|duimnael|upright|Gary Gold (2010)]]
[[Lêer:Mike Tolkin October 2015.jpg|duimnael|upright|Mike Tolkin (2015)]]
In 1976 het VSA Rugby met Dennis Storer die eerste hoofafrigter benoem. Sedert 2023 dien die Amerikaner Scott Lawrence as hoofafrigter.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Engeland}} Dennis Storer || 1976–1977
|-
| {{vlagikoon|Verenigde State}} Ray Cornbill || 1978–1983
|-
| {{vlagikoon|Verenigde State}} Ron Mayes || 1983–1987
|-
| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Hook || 1987
|-
| {{vlagikoon|Engeland}} Jim Perkins || 1987–1991
|-
| {{vlagikoon|Verenigde State}} Jack Clark || 1993–1999
|-
| {{vlagikoon|Australië}} Duncan Hall || 2000–2001
|-
| {{vlagikoon|Verenigde State}} Tom Billups || 2001–2005
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Peter Thorburn || 2006–2007
|-
| {{vlagikoon|Australië}} Scott Johnson || 2008–2009
|-
| {{vlagikoon|Ierland|rugby}} Eddie O’Sullivan || 2009–2011
|-
| {{vlagikoon|Verenigde State}} Mike Tolkin || 2012–2015
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} John Mitchell || 2016–2017
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Dave Hewett || 2017
|-
| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Gary Gold || 2018–2023
|-
| {{vlagikoon|Verenigde State}} Scott Lawrence || sedert 2023
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Verenigde State se nasionale krieketspan]]
* [[Verenigde State se nasionale vrouerugbyspan]]
* [[Verenigde State se nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburgh |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|United States national rugby union team|Verenigde State se nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [https://www.usa.rugby/ Amptelike webwerf van VSA Rugby]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/usa Die Verenigde State by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/usa/ Die Verenigde State op Planet Rugby]
* {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/usa/ Die Verenigde State op Americas Rugby News]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]]</text>
      <sha1>ecfp6q37fqujuw8953i99f4ttnhpd2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Walliese nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25751</id>
    <revision>
      <id>3361988</id>
      <parentid>3322875</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T14:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129526" sha1="f5ml6hemteqhk27or11l5x7so88ltyc" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Walliese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Walliese nasionale vrouerugbyspan]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Wallis
| beeld                  = Kenteken van die Walliese nasionale rugbyspan.svg
| unie                   = [[Walliese Rugbyunie]] (WRU)
| bynaam                 = Rooi Drake
| embleem                = [[Prins van Wallis]] se vere
| kaptein                = [[Dewi Lake]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Wallis}} [[Steve Tandy]] &lt;small&gt;(sedert 2025)&lt;/small&gt;
| stadion                = [[Millennium-stadion]], [[Cardiff]]
| kapasiteit             = 73&amp;nbsp;931
| patroon_la1            = _redwhitecuffpiping
| patroon_b1             = _redquarters14
| patroon_ra1            = _redwhitecuffpiping
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _redtop
| linkerarm1             = FF0000
| liggaam1               = ed1c24
| regterarm1             = FF0000
| broek1                 = FF0000
| kouse1                 = ffffff
| patroon_la2            = _redwhitecuffpiping
| patroon_b2             = _blackcollar
| patroon_ra2            = _redwhitecuffpiping
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = _whitetop
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 000000
| kouse2                 = 000000
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Alun Wyn Jones]] (158)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=4;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Neil Jenkins]] (1&amp;nbsp;049)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=4;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Shane Williams]] (58)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=4;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| eerste                 = {{ENGru}} 8–0 {{WALru-r}}&lt;br /&gt;(Blackheath, [[Engeland]]; 19 Februarie 1881)
| grootwen               = {{WALru}} 98–0 {{JPNru-r}}&lt;br /&gt;([[Cardiff]], [[Wallis]]; 26 November 2004)
| grootverloor           = {{RSAru}} 96–13 {{WALru-r}}&lt;br /&gt;([[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]; 27 Junie 1998)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Derde plek in [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]]
| url                    = 
| unieurl                = www.wru.co.uk
}}

Die '''Walliese nasionale rugbyspan''' ([[Engels]]: ''Wales national rugby union team''; [[Wallies]]: ''Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol Cymru'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Wallis]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Wallis deur die [[Walliese Rugbyunie]] (''Welsh Rugby Union'', WRU) geadministreer. Wallis neem aan die jaarlikse [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]]. Wallis is ook een van die lande wat deel uitmaak van die [[Britse en Ierse Leeus]] – spelers wat vir Wallis mag speel mag dus ook gekies word vir die Leeus.

Wallis se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het Wallis aan elke toernooi deelgeneem en sy beste uitslag tydens die eerste 1987-toernooi behaal, toe die span die klein finale om die derde plek teen die [[Wallabies]] gewen het. Wallis het tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] as nominale gasheer opgetree, maar ook tydens die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] en [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] is wedstryde in Wallis aangebied.

Wallis het sy eerste internasionale rugbywedstryd in 1881 teen Engeland gespeel. Sedert die voorganger van die Vyf- en Sesnasies-toernooi, die Tuisnasies, in 1883 ’n aanvang geneem het, het die span reeds 28 toernooie gewen, en nog elf ander kere die titel gedeel. Sedert Italië in 2000 by die kompetisie aangesluit het om die Sesnasies te vorm, het Wallis vyf titels verower, die laaste in 2021. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] beskou Wallis as ’n vlak-een rugbyland. Veral Walliese spelers van die 1970’s word as van die beste in die geskiedenis van die spel beskou. Alhoewel verskeie swak vertonings in die laat 1980’s en 1990’s die span se reputasie baie skade toegedien het, het ’n herstel in die 2000’s en Sesnasies-titels saam met [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slams]] in 2005, 2008, 2012 en 2019 daartoe bygedra om die situasie om te keer. As gevolg van die sukses het Wallis die eerste Europese span ooit geword om ’n Grand Slam met meer weg- as tuiswedstryde te verower.

Walliese spelers dra tradisioneel skarlakenrooi truie, wit broeke en rooi sokkies. Die span se tuisstadion is [[Millennium-stadion|Millennium]] in [[Cardiff]] waar hulle vir die eerste keer in 1999 gespeel het. 18 voormalige Walliese rugbyspelers is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Wallis is tans (Maart 2026) efde op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Wallis is een van min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die [[Cookeilande]], [[Fidji]], [[Nieu-Seeland]], [[Samoa]] en [[Tonga]] kan soortgelyke bewerings maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.teivovo.com/history/index.html |title=Rugby History in Fiji |publisher=Teivovo |accessdate=14 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114224240/http://www.teivovo.com/history/ |archive-date=14 November 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Walliese Rugbyunie}}
[[Lêer:WalesRugbyRegions.png|duimnael|’n Kaart van die Walliese plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Wallis is die Walliese Rugbyunie (''Welsh Rugby Union'', WRU) wat in 1881 gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/14148.php |title=WRU: History of the Welsh Rugby Union: A Brief History |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |date=2009 |accessdate=14 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814113115/http://www.wru.co.uk/14148.php |archive-date=14 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1886 het die WRU saam met die [[Ierse Rugbyvoetbalunie]] (IRFU) en die [[Skotse Rugbyunie]] (SRU) die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig.&lt;ref name=&quot;rugbyfootballhistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1880s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1880s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die WRU in 1999 by die vastelandse beheerliggaam FIRA-AER (nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die WRU hou toesig oor die vier professionele rugbyspanne [[Cardiff Blues]], [[Scarlets]], [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]] en [[Ospreys]] wat aan die professionele Liga [[Verenigde Rugbykampioenskap]] deelneem, saam met spanne uit Ierland, Italië, Skotland en Suid-Afrika. Bo die nasionale kampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Frankryk, Ierland, Italië en Skotland die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugbyuitdagingsbeker beslis. Benede die Verenigde Rugbykampioenskap word die Walliese Premierafdeling beslis, waaraan twaalf Walliese spanne deelneem.

Naas die amptelike nasionale span roep die WRU ook ander keurspanne byeen. Die ''Wales A'' is die tweede nasionale span van Wallis, hulle het egter sedert 2000 in geen wedstryd meer te staan gekom nie. Net soos ander rugbylande beskik Wallis oor ’n o. 20-nasionale span wat aan die o. 20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o. 20-kampioenskap]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/wales-u20/#latest |title=Wales U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=16 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231030220411/https://www.sixnationsrugby.com/team/wales-u20/#latest |archive-date=30 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Wallis beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Walliese nasionale rugbyspan dien.

Dit word as ’n groot prestasie beskou om saam met die [[Britse en Ierse Leeus]] na die [[Suidelike Halfrond]] te toer, waar hulle sowat al om die vier jaar teen die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]], die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] of die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionstour.com/ |title=British &amp; Irish Lions |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering van rugby in Wallis ===
[[Lêer:Wales1881.jpg|duimnael|Die Walliese 1881-span voor hul eerste internasionale wedstryd teen Engeland]]
’n Aan rugby en [[sokker]] ver verwante spel, ''Cnapan'' genoem, is sedert eeue in die grafskappe Carmarthenshire, Ceredigion en Pembrokeshire beoefen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |authors=Tony Collins, John Martin, Wray Vamplew |title=Cnapan |work=Encyclopedia of traditional British rural sports |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=2005 |isbn=0-415-35224-X |pages=66–67 |url=https://books.google.ch/books?id=NWu6sLJn7-kC&amp;pg=PA66&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Rugby het in 1850 in Wallis posgevat, toe die [[dominee]] Rowland Williams die adjunkskoolhoof van St David’s-Kollege, Lampeter, geword en die sport, soos hy dit van gegradueerdes by die Rugby-skool leer ken het, daar bekend gemaak het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Owen Sheers |date=2013 |title=Calon: A Journey to the Heart of Welsh Rugby |publisher=Faber &amp; Faber |url=https://books.google.com/books?id=5c2n07a6JxcC&amp;pg=PA1984#v=onepage&amp;q&amp;f=false |isbn=978-0-571-29731-3 |pages=1984}}&lt;/ref&gt; Vanaf hoërskole en universiteite het die rugbyspel gedurende die 1870’s veral in die [[nywerheid]]s- en [[mynbou]]stede van Suid-Wallis versprei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |date=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/11 11]–12}}&lt;/ref&gt; Die in 1875 gestigte Suid-Walliese Voetbalklub (''South Wales Football Club'', SWFC) het probeer om ’n algemene stel reëls vas te lê en die sport te versprei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |date=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/14 14]}}&lt;/ref&gt; In 1878 het die Suid-Walliese Voetbalunie (''South Wales Football Union'', SWFU) gevolg, wat van plan was om uit spelers van verskeie klubs ’n keurspan saam te stel. Die SWFU het daarin geslaag om verskeie wedstryde teen Engelse spanne te reël, maar dit was swak bestuur en die keuring is as ongemotiveerd beskou. Richard Mullock, die sekretaris van die Newport Athletic Club, het besluit om op sy eie en sonder afspraak met die SWFU ’n toetswedstryd teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] te reël.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |date=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/34 34]–40}}&lt;/ref&gt;

Die eerste Walliese toetswedstryd is op 19 Februarie 1881 in Blackheath naby [[Londen]] gespeel. Aangevoer deur die spankaptein [[James Bevan]] het hulle met sewe doele, een skepdoel en ses drieë teenoor nul (82–0 sou die huidige telling gewees het) verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1880s.htm |title=Historical Rugby Milestones – 1880s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WalesHistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/809_14148.php |title=A Brief History of the Welsh Rugby Union |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=27 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120927174122/http://www.wru.co.uk/eng/thewru/history/index.php |archive-date=27 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Alhoewel die eerste Walliese nasionale rugbyspan volgens die geografiese verspreiding van die verteenwoordigende klubs taamlik gebalanseerd was, het dit blykbaar nie oor ’n hoë vaardigheidsvlak beskik nie. Die span het veral uit gegradueerdes van die universiteite [[Universiteit van Cambridge|Cambridge]] en [[Universiteit van Oxford|Oxford]] bestaan, en die plaaslike pers het die keuring ná die swak nederlaag skerp gekritiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |date=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/41 41]}}&lt;/ref&gt; Drie weke later is op 12 Maart 1881 in die Castle Hotel in Neath die Walliese Voetbalunie (''Wales Football Union''; sedert 1934 die [[Walliese Rugbyunie]], ''Welsh Rugby Union'', WRU) gestig, en die SWFU het homself ontbind.&lt;ref name=&quot;WalesHistory&quot; /&gt;

In 1882 het Wallis vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] te staan gekom en ook dié wedstryd verloor. Van 1883 af het die beheerliggame van die vier Britse Tuisnasies die jaarlikse Tuisnasies-toernooi – nou bekend as die [[Sesnasies-toernooi]] – vir die eerste keer beslis. Tydens die eerste toernooi het Wallis ook geen oorwinning aangeteken nie, onder andere tydens die eerste toetswedstryd teen [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]].&lt;ref name=&quot;6NHistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |title=History |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=1 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601150855/https://www.sixnationsrugby.com/en/championship/history.php |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/6nations.htm#1999 |title=6 Nations History |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1884 het hulle vir die eerste keer teen Ierland geseëvier, in 1888 is Skotland vir die eerste keer verslaan en in 1890 Engeland.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; In 1886 het die Walliese beheerliggaam saam met sy Ierse en Skotse eweknieë die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) gestig.&lt;ref name=&quot;rugbyfootballhistory&quot; /&gt;

=== Eerste “goue tydperk” ===
[[Lêer:1895 Wales team cropped.jpg|duimnael|links|Die Walliese 1895-span voor hul wedstryd teen Engeland tydens die Tuisnasies-toernooi]]
[[Lêer:Wales Rugby1905.jpg|duimnael|Die Walliese span voor hul oorwinning oor die ''Original''-[[All Blacks]] in 1905]]
[[Lêer:Wales versus New Zealand scrum 1905 - cropped.jpg|duimnael|’n Skrum tydens Wallis se oorwinning oor die ''Original''-All Blacks in 1905]]
[[Lêer:Wales france rugby 1908.jpg|duimnael|Die eerste wedstryd tussen Wallis en Frankryk in Cardiff in 1908]]
Teen die 1890’s het die [[Walliesers]] die “vier vleuels”-formasie bedink – met sewe agterspelers en agt voorspelers pleks van die destyds algemene ses agterspelers en nege voorspelers – dit het die sport gerevolusioneer en is uiteindelik deur al die nasionale en klubspanne oorgeneem.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Met dié innovasie het Wallis die Tuisnasies-toernooi in 1893 vir die eerste keer gewen en hulle het ook met ’n Driekroon (''Triple Crown'') weggestap.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Die eerste superster van die Walliese rugby was [[Arthur Gould]], wat die nasionale span 18 keer as kaptein aangevoer het – ’n rekord, wat eers in 1994 deur [[Ieuan Evans]] verbeter is. Gould was ook die rede, hoekom Wallis in 1897 deur die ander Tuisnasies geboikot is. Hy het ’n finansiële vergoeding aanvaar wat as ’n oortreding van amateurisme beskou is. Eers met sy aftrede is die nasionale span die volgende jaar weer vir die toernooi toegelaat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Huw Richards |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15338572/arthur-gould-welsh-rugby-first-superstar |title=Arthur Gould: Welsh rugby's first superstar |publisher=ESPNscrum |date=22 Oktober 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die volgende Walliese toernooi-oorwinning het in 1900 gevolg, weer met ’n Driekroon, wat die eerste “goue tydperk” van Walliese rugby ingelui het wat tot in 1913 sou strek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=David Andrews |title=Welsh Indigenous! and British Imperial? – Welsh Rugby, Culture, and Society 1890–1914 |publisher=Journal of Sport History |edition=18 |series=3 |year=1991 |url=http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH1991/JSH1803/jsh1803b.pdf |pages=343 |accessdate=12 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912144841/http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH1991/JSH1803/jsh1803b.pdf |archive-date=12 September 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In dié tydperk het hulle slegs sewe wedstryde verloor en was tuis onoorwonne. Hulle het in 1902 en 1905 nog twee Driekrone gewen, en in 1901, 1903 en 1904 as naaswenners geëindig.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;6Nresults&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/six-nations-2014/rugby/page/87742.html |title=Six Nations Championship: Past Winners |publisher=ESPNscrum |accessdate=20 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190220122750/http://en.espn.co.uk/six-nations-2014/rugby/page/87742.html |archive-date=20 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Toe Wallis op 16 Desember 1905 teen die [[All Blacks]] op [[Cardiff Arms Park]] gespeel het, het hulle sedert 1899 nie een tuiswedstryd verloor nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Matt Elliott |title=Dave Gallaher – The Original All Black Captain |location=Londen |publisher=Harper Collins |year=2012 |isbn=978-1-86950-968-2 |pages=177–178}}&lt;/ref&gt; Dié Nieu-Seelandse span – bekend as die ''Original All Blacks'' – was die eerste span van die [[Suidelike Halfrond]] wat [[Europa]] besoek het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=G. T. Vincent |year=1998 |title=Practical Imperialism: The Anglo‐Welsh Rugby Tour of New Zealand, 1908 |publisher=The International Journal of the History of Sport |edition=15 |series=1 |pages=124 |doi=10.1080/09523369808714015}}&lt;/ref&gt; Hulle was op daardie stadium tydens hul toer ook onoorwonne, nadat hulle reeds Engeland, Ierland en Skotland verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/20 |title=1905/06 New Zealand tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Wallis was die 28ste wedstryd op Nieu-Seeland se toer, en op daardie stadium het die besoekers 801 punte aangeteken en slegs 22 afgestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |year=1968 |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/46 46]}}&lt;/ref&gt; Voor die wedstryd het die Nieu-Seelandse span ’n [[haka]] (’n [[Maori|Māori]]-oorlogsdans) opgevoer; die 47&amp;nbsp;000-gehoor het met die Walliese [[volkslied]] – ''Hen Wlad Fy Nhadau'' (“Land van my vaders”) geantwoord – dit was die eerste keer wat ’n volkslied voor ’n sportwedstryd gesing is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=150 |title=The 1905/06 'Originals' |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=10 September 2012 |archive-url=https://archive.today/20120910224223/http://www.rugbymuseum.co.nz/asp/container_pages/normal_menu/rmArticle.asp?IDID=150 |archive-date=10 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Walliese [[vleuel]] Teddy Morgan het ’n drie gedruk en Wallis het toe met 3–0 voorgeloop. Nieu-Seeland se Bob Deans was toe van mening dat hy ook ’n drie gedruk het. Hy is oor die doellyn gesleep, voordat die skeidsregter by die toneel verskyn het. Die skeidsregter het aan Wallis ’n skrum toegeken en die telling het onveranderd gebly; Wallis het met 3–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |year=1968 |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/48 48]–49}}&lt;/ref&gt; Dié nederlaag was die enigste in Nieu-Seeland se 35 wedstryde op die toer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Matt Elliott |title=Dave Gallaher – The Original All Black Captain |location=Londen |publisher=Harper Collins |year=2012 |isbn=978-1-86950-968-2 |pages=198}}&lt;/ref&gt;

In 1906 het Wallis die Tuisnasies-titel met Ierland gedeel.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Op 1 Desember dieselfde jaar het hulle vir die eerste keer teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] te staan gekom. Voor die afskop is Wallis as gunsteling beskou,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=David Parry-Jones |title=Prince Gwyn, Gwyn Nicholls and the First Golden Era of Welsh Rugby |year=1999 |publisher=seren |location=Bridgend |isbn=978-1-85411-262-0 |pages=180}}&lt;/ref&gt; maar Suid-Afrika het Wallis met sy voorspelers oorheers en dié wedstryd met 11–0 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5388786.stm |title=Mighty Boks: South African rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=28 September 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://paperspast.natlib.govt.nz/newspapers/NZFL19070112.2.24.2 |title=Rugby Football |date=12 Januarie 1907 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Twee jaar later, op 12 Desember 1908, het Wallis vir die eerste keer teen die besoekende [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] gespeel en met 9–6 gewen.&lt;ref name=&quot;BBCWalesAus&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4206152.stm |title=Wallaby wonders: Aussie rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=22 September 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1909 het Wallis ook die Tuisnasies-toernooi gewen. Van 1910 af het Frankryk aan die toernooi deelgeneem, wat toe die Vyfnasies-toernooi geword het. In 1911 het Wallis vir die eerste keer ’n amptelike Grand Slam ingepalm, nadat hulle al hul wedstryde teen die ander deelnemers – insluitende Frankryk – gedurende dieselfde toernooi gewen het.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Wallis het ook in 1908 en 1909 Frankryk geklop, maar aangesien Frankryk eers in 1910 by die toernooi aangesluit het, word dié jare nie as Grand Slam-jare erken nie.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Dit sou sowat 40 jaar neem voordat Wallis weer ’n Grand Slam sou kon behaal.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Engeland se oorwinning oor Wallis in 1913 was Wallis se eerste tuisnederlaag teen een van die Vyfnasies-spanne sedert 1899 en hul eerste tuisnederlaag teen Engeland sedert 1895.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/198 198]}}&lt;/ref&gt; Die [[Eerste Wêreldoorlog|Groot Oorlog]] het in 1914 uitgebreek en al die rugby is tydens dié oorlog opgeskort. Die enigste uitsondering was ’n nieamptelike wedstryd teen die [[Britse Barbarians]] in April 1915.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.wales/2003/05/wales-v-barbarians-classics-1915/ |title=Wales V Barbarians Classics – 1915 |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |date=26 Mei 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Krisis en herstel ===
[[Lêer:Ireland-v-Wales-1920.jpg|duimnael|links|1920-illustrasie van ’n wedstryd tussen Ierland en Wallis]]
[[Lêer:France versus Wales in rugby union 1922 - cropped.jpg|duimnael|Wallis teen Frankryk tydens die 1922-Vyfnasies-toernooi]]
[[Lêer:Starting-An-Attack-.jpg|duimnael|Skets van ’n wedstryd tussen Engeland en Wallis op Twickenham in 1931]]
In die jare ná die Eerste Wêreldoorlog het die Walliese rugby ’n agteruitgang beleef. As gevolg van ’n ineenstorting in navraag vir [[steenkool]] is die land deur ’n swaar resessie geteister wat veral Suid-Wallis se mynboustreke geraak het. Die Walliese internasionale tellings in die 1920’s het die toestand van die ekonomie blykbaar weerspieël: van hul 42 wedstryde het Wallis slegs 17 gewen, met drie gelykopuitslae.&lt;ref name=&quot;Smith204&quot;&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/204 204]}}&lt;/ref&gt; ’n Halfmiljoen mense het Wallis tydens die [[Groot Depressie]] op soek na werk verlaat, wat die finansiële situasie van baie klubs dramaties vererger het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0 |isbn=978-1-84596-016-2 |year=2006 |publisher=Mainstream Publishing |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0/page/123 123]}}&lt;/ref&gt; Baie Walliese nasionale rugbyspelers het rugby unie verlaat en na die professionele spel [[rugby league]] oorgeskakel. Daarbenewens het sokker al hoe gewilder geword, wat voorheen veral in Noord-Wallis gespeel is en nou ook na die rugbygebiede van Suid-Wallis begin versprei het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/224 224]–225}}&lt;/ref&gt;

Tussen 1923 en 1928 het Wallis slegs sewe oorwinnings aangeteken – waaronder vyf teen Frankryk. Selfs Frankryk het daarin geslaag om Wallis in dié dekade te verslaan en in 1928 hul eerste oorwinning oor Wallis aangeteken. Hulle is in 1924 en 1927 ook maklik deur beide Nieu-Seeland en Australië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0 |isbn=978-1-84596-016-2 |year=2006 |publisher=Mainstream Publishing |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0/page/126 126]}}&lt;/ref&gt; Wallis se keuringsbeleid het die omwentelinge in die middel van die 1920’s weerspieël. In 1924 is 35 verskeie spelers vir Wallis se vier wedstryde gekies, met ’n ander kaptein vir elke wedstryd; slegs die agterspeler Edward Watkins en die voorspeler Charlie Pugh het gedurende al vier wedstryde uitgedraf.&lt;ref name=&quot;Smith204&quot; /&gt; Tydens die krisis is die grondslag vir die geleidelike herstel gelê, nadat die in 1923 gestigte ''Welsh Secondary Schools Rugby Union'' die sport aan sekondêre skole begin bevorder het. Oor die jare heen het dié skole ’n nuwe generasie spelers opgelewer. Wallis het sodoende die stelsel van Engeland en Skotland oorgeneem, waarvolgens talente vanaf hul jeug tot hul volwassenheid begelei is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/240 240]–244}}&lt;/ref&gt;

Aan die begin van die 1930’s het die Walliese rugby ’n opswaai begin toon, alhoewel die land nog onder die uitwerkinge van die groot depressie gely het en baie klubs gesukkel het om te oorleef.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=268}}&lt;/ref&gt; Die WRU het wél daarin geslaag om rugby se gewildheid in Noord-Wallis te laat groei, maar hulle was in finansiële opsig nie goed gevestig nie en die enigste van die vier Tuisnasies wat nie oor sy eie stadion beskik het nie: Die Cardiff Arms Park moes gepag word en [[St Helen’s Rugby- en Krieketveld|St Helen’s]] in [[Swansea]] is net geleen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=168}}&lt;/ref&gt; Ten spyte van die moeilike omstandighede het Wallis in 1931 sy eerste kampioenskap in nege jaar gewen. In dié jaar het Wallis vir die eerste keer sedert die Eerste Wêreldoorlog dieselfde span vir twee agtereenvolgende wedstryde opgeroep, toe hulle teen Engeland en Skotland te staan gekom het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=262}}&lt;/ref&gt;

In 1932 het Wallis sy volgende toernooititel ingepalm, wat des te meer noemenswaardig is, aangesien Frankryk (destyds die swakste span) uit die toernooi geskop is en vir die volgende jare weer die Tuisnasies-toernooi beslis is. In 1933 het Wallis, onder hul kaptein Watcyn Thomas, Engeland vir die eerste keer op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0 |isbn=978-1-84596-016-2 |year=2006 |publisher=Mainstream Publishing |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0/page/135 135]}}&lt;/ref&gt; In 1935 het Wallis die toerende Nieu-Seelandse All Blacks met 13–12 verslaan en Haydn Tanner het in sy eerste toets gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Huw Richards |url=https://www.espn.co.uk/rugby/story/_/id/14404845/when-wales-beat-all-blacks-1935 |title=When Wales beat the All Blacks: 'Three kicks. Three lucky bounces. Three tries' |publisher=ESPNscrum |date=21 Desember 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nog twee toernooititels het in 1936 en 1939 gevolg. Alhoewel die Vyfnasies-toernooi tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] opgeskort is, het Wallis in 1940 ’n Rooikruisliefdadigheidswedstryd teen Engeland in Cardiff gespeel, maar met 9–18 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0 |isbn=978-1-84596-016-2 |year=2006 |publisher=Mainstream Publishing |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0/page/46 46]}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Jack Kyle - Ireland v Wales 1951 (3614583170).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Ierland teen Wallis tydens die Sesnasies 1951]]
[[Lêer:Wales v Arg Squad Photo - Middle Row 2nd from Left.jpg|duimnael|Die Walliese span wat in 1968 na Argentinië getoer het]]
[[Lêer:Rugby arg wales 1968.jpg|duimnael|Wallis teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op Estadio GEBA in September 1968]]
In 1945 en 1946 is die ''Victory Internationals'' beslis – ’n reeks wedstryde teen nasionale en militêre keurspanne wat nie die volle toetsstatus geniet het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.com/from-the-vaults/players/after-the-war-the-victory-internationals-1945-46 |title=After the War: The Victory Internationals, 1945–46 |publisher=World Rugby Museum |author=J. R. Suber |date=10 Junie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die jaarlikse toernooi is van 1947 af hervat en het ná die heraansluiting van Frankryk vir die volgende vyf dekades weer die Vyfnasies geword. In dieselfde jaar het Wallis die kampioenskap met Engeland gedeel, maar in 1948 het Wallis sy eerste tuisnederlaag teen Frankryk gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=Alex Potter; Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A. H. &amp; A. W. Reed |year=1961 |location=Wellington |pages=99}}&lt;/ref&gt; Die ekonomiese situasie het in die naoorlogse tydperk aansienlik verbeter, wat ook tot groter gehore gelei het. Dié effek is met die eerste televisieuitsendings van toetswedstryde versterk. Die span se prestasies het ook aansienlik verbeter: In 1950 en 1952 Wallis die Vyfnasies saam met ’n Grand Slam gewen. Van 1954 tot 1956 het die Walliesers in drie agtereenvolgende toernooie geseëvier, waartydens hulle die titel in 1954 met Engeland en Frankryk asook in 1955 met Frankryk gedeel het.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Daarbenewens het hulle verskeie suksesse teen spanne van die Suidelike Halfrond behaal. In 1947 en 1958 het hulle Australië maklik verslaan, en in 1953 is Nieu-Seeland met 13–8 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |year=1968 |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=Londen |pages=[https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins/page/233 233]}}&lt;/ref&gt; Daarteenoor het Wallis in 1951 ’n nederlaag teen Suid-Afrika met 3–6 gely, alhoewel hulle die lynstaan oorheers het.&lt;ref name=&quot;smith233&quot;&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=233}}&lt;/ref&gt;

Die Vyfnasies 1950 word nie net vir Wallis se eerste Grand Slam sedert 1911 onthou nie, maar ook vir die vliegtuigongeluk in Llandow.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Op 12 Maart 1950 het ’n groep Walliese ondersteuners, wat die beslissende wedstryd in [[Dublin]] bygewoon het, met ’n huurvlug teruggekeer. Tydens landing het die vliegtuig, ’n [[Avro Tudor]], neergestort, waarby 80 van die 83 passasiers aan boord dood is. Dit was die ergste siviele vliegtuigramp in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyrelics.com/Museum/exhibits/IvW-1950.htm |title=The 1950 Welsh Triple Crown &amp; Llandow Air Disaster |publisher=World Rugby Museum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die nasionale span se tuiswedstryde was tydens die laaste sewe dekade amper gelyk tussen Cardiff en Swansea verdeel. In Junie 1953 het die WRU die vervalle toestand van St Helen’s in Swansea nie langer geduld nie en tydens sy algemene jaarvergadering daarop besluit om in 1955 vir die laaste keer op St Helen’s te speel en in die toekoms uitsluitlik die Cardiff Arms Park as sy amptelike tuisstadion te gebruik.&lt;ref name=&quot;smith233&quot; /&gt; In 1956 het Wallis die Vyfnasies-titel ingepalm, maar daarna ’n swakker fase betree. Eers in 1964 het hulle weer ’n toernooi gewen, in 1965 en 1966 het nog twee titels gevolg.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt;

As gevolg van die swaar nywerheid se geleidelike agteruitgang gedurende die 1960’s het die nasionale span minder op myn- en staalwerkers staat gemaak en meer leerlinge en onderwysers opgeroep. Oor dekades heen het Walliese spelers slegs na die Suidelike Halfrond getoer as hulle deur die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] opgeroep is. Dit het in 1964 verander, toe die WRU op hul eie ’n toer gereël het. Hulle het vir vyf wedstryde na Suid-Afrika getoer, waaronder ’n toetswedstryd teen die Springbokke in [[Durban]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]}}&lt;/ref&gt; Wallis is met 3–24 verslaan, hul ergste nederlaag in 40 jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.englandrugby.com/news/world-rugby-1951-date-1288172/ |title=World Rugby 1951 – Date |publisher=[[Engelse Rugbyvoetbalunie]] |accessdate=23 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150623061113/http://www.englandrugby.com/news/world-rugby-1951-date-1288172/ |archive-date=23 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die WRU se daaropvolgende algemene jaarvergadering het die uittredende WRU-president D. Ewart Davies verklaar dat “uit die ervaring van die Suid-Afrikaanse toer blyk dit dat ’n baie meer positiewe houding binne die speel in Wallis nodig is&amp;nbsp;... Spelers moet, tot die absolute punt van bemeestering, bereid wees om die basiese beginsels van rugby te leer en as ’t ware opnuut te leer”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=[https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit/page/368 368]–369}}&lt;/ref&gt; Dié toespraak het diepgaande hervormings in die afrigteropleiding ingelui. Die WRU se afrigtingskomitee – wat in die laat 1950’s van stapel gestuur is – het die taak gekry om die gehalte van afrigting te verbeter. In Januarie 1967 is Ray Williams as afrigtingsorganiseerder benoem.&lt;ref name=Morgan44&gt;{{en}} {{cite book |authors=Leighton Morgan, Scott Fleming |year=2003 |title=The Development of Coaching in Welsh Rugby Union Football |publisher=Football Studies |edition=6 |series=2 |url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/FootballStudies/2003/FS0602f.pdf |pages=44–45 |accessdate=5 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305005833/http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/FootballStudies/2003/FS0602f.pdf |archive-date=5 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste nasionale afrigter, David Nash, is in 1967 aangestel om Wallis in dié seisoen te bestuur, maar hy het bedank nadat die WRU geweier het om hom as Walliese afrigter tydens hul 1968-toer na [[Argentinië]] te benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=389}}&lt;/ref&gt; Die WRU het hul besluit uiteindelik teruggeneem en Clive Rowlands as afrigter vir dié toer aangestel. Van hul ses wedstryde het Wallis drie gewen, in twee gelykop gespeel en een verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=393}}&lt;/ref&gt;

=== Tweede “goue tydperk” ===
[[Lêer:Los pumas vs gales en cardiff 04.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Argentinië en Walles in Cardiff in 1976, ''El grafico'']]
Gedurende die 1970’s het Wallis ’n tweede “goue tydperk” beleef, met spelers van ’n wêreldklasgehalte soos Gareth Edwards, J.P.R. Williams, Gerald Davies, Barry John en Mervyn Davies in hul span.&lt;ref name=&quot;ReesGoldenEra&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/16/six-nations-2012-wales |title=Wales grand slam can herald start of new golden age |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=17 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rewind1978&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/wales/rugby/story/257611.html |title=The greatest Welsh player of them all bows out |publisher=ESPNscrum |author=How Richards |date=26 Februarie 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/player/7225.html |title=Gareth Edwards |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Wallis het tussen 1969 en 1979 rugby in die Noordelike Halfrond oorheers, en ’n ongesiene wenrekord aangeteken, aangesien hulle slegs sewe wedstryde in dié tydperk verloor het.&lt;ref name=&quot;ReesGoldenEra&quot; /&gt; Die Walliese span van die 1970’s word as een van die bestes in die rugbygeskiedenis beskou. Hulle het nege van tien wedstryde teen Engeland gewen, agt van tien wedstryde teen Skotland en sewe van nege wedstryde teen Ierland (met een gelykop). Slegs die Franse was in staat om mee te ding, aangesien hulle in tien wedstryde drie oorwinnings en een gelykop aangeteken het. Wallis het in 1969 vir die eerste keer na Nieu-Seeland getoer, maar hulle is in albei wedstryde verslaan. In die tweede toets, wat hulle met 12–33 verloor het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Terry McLean |year=1969 |title=Red Dragons of Welsh Rugby |url=https://archive.org/details/reddragonsofrugb0000mcle |publisher=A. H. &amp; A. W. Reed |location=Wellington |isbn=978-0-589-00395-1 |pages=[https://archive.org/details/reddragonsofrugb0000mcle/page/144 144]}}&lt;/ref&gt; het Nieu-Seeland se [[heelagter]] Fergie McCormick 24 punte aangeteken, in dié tyd ’n rekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Terry McLean |year=1969 |title=Red Dragons of Welsh Rugby |url=https://archive.org/details/reddragonsofrugb0000mcle |publisher=A. H. &amp; A. W. Reed |location=Wellington |isbn=978-0-589-00395-1 |pages=[https://archive.org/details/reddragonsofrugb0000mcle/page/119 119]}}&lt;/ref&gt; Aan die begin van die jaar 1970 het Wallis met 6–6 teen Suid-Afrika gelykop gespeel en daarna het hulle die Vyfnasies-titel met Frankryk gedeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=400}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Vyfnasies 1971 het Wallis sy eerste Grand Slam sedert 1952 ingepalm. Hulle het slegs 16 verskeie spelers vir vier wedstryde opgeroep.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/grand_slam_1971.php |title=Grand Slam 1971 |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=27 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627081532/http://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/grand_slam_1971.php |archive-date=27 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die 1971-toernooi het Wallis sy merkwaardigste oorwinning oor Skotland aangeteken, nadat ’n drie deur Gerald Davies in die laaste minuut Skotland se voorsprong tot 18–17 laat krimp het. Die vleuel John Taylor het dié drie van die kantlyn verdoel waarna as “die beste doelskop sedert [[Paulus van Tarsus|Paulus die Apostel]]” verwys is en aan Wallis ’n 19–18-oorwinning besorg het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2631343.stm |title=Six Nations: Golden moments |publisher=[[BBC]] |date=24 Januarie 2003 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/onthisday/rugby/story/109024.html |title=The greatest conversion since St. Paul |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Vir die Britse en Ierse Leeus se toer na Nieu-Seeland dieselfde jaar het Wallis meer spelers as enige ander span bygedra. Dié Leeus is die enigstes wat ’n toetsreeks in Nieu-Seeland gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |title=1971 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=16 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211002802/https://www.lions-tour.com/1971-australia-new-zealand/ |archive-date=11 Desember 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die Vyfnasies 1972 kon weens die [[Noord-Ierland]]-konflik nie voltooi word nie, waardeur geen span die titel ingepalm het nie. Ná die Bloed-Sondag op 30 Januarie is die Britse ambassade in Dublin deur ’n woedende skare afgebrand en baie spelers het dreigbriewe, vermoedelik van die IRA, ontvang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-rugby-team-faced-death-14308714 |title=When the Wales rugby team faced 'death threats' in Ireland before a performance from the gods |author=Mark Orders |publisher=Wales Online |date=19 Februarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Wallis en Skotland het geweier om hul oorblywende wedstryde in Ierland te speel en die gebrek aan veiligheid aangevoer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/1193077.stm |title=Sport in chaos as crisis deepens |publisher=[[BBC]] |date=27 Februarie 2001 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat die Vyfnasies 1973 tussen die vyf spanne heeltemal gelykop was en die titel vir die eerste keer deur al vyf die deelnemende spanne gedeel is, het die Walliesers Australië in Cardiff met 24–0 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith, Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=432}}&lt;/ref&gt; Wallis het die Vyfnasies 1975 met slegs een nederlaag teen Skotland gewen en tydens die Vyfnasies 1976 het Wallis sy tweede Grand Slam van die dekade ingepalm. Soos in die eerste van die dekade in 1971 het hulle gedurende vier wedstryde slegs 16 verskeie spelers opgeroep.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/grand_slam_1976.php |title=Grand Slam 1976 |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=26 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926132443/http://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/grand_slam_1976.php |archive-date=26 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het dié prestasie in 1978 herhaal en gevolglik die eerste span geword wat drie agtereenvolgende Driekrone ingepalm het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/grand_slam_1978.php |title=RBS Six Nations: 11 Grand Slams: Grand Slam 1978 |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=27 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150627091459/http://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/grand_slam_1978.php |archive-date=27 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul laaste Vyfnasies-wedstryd in 1978 het beide Phil Bennett en Gareth Edwards uit al die vorms van rugby getree.&lt;ref name=&quot;Rewind1978&quot; /&gt;

Die Walliese toer na Australië in Junie 1978 het met ’n nederlaag in albei toetswedstryde geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Wallis het in November dieselfde jaar Nieu-Seeland op Cardiff Arms Park gehuisves, maar ná ’n laat strafdoel deur die plaasvervangende heelagter Brian McKechnie met 12–13 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/314 |title=1978 New Zealand tour to UK and Ireland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dié strafdoel was omstrede, aangesien die Nieu-Seelandse [[Slot (rugby)|slot]] Andy Haden van ’n lynstaan uitgeduik het om ’n strafdoel te verkry. Haden het later erken dat hy en Frank Oliver vooraf op dié taktiek besluit het, indien hulle in moeilikhede sou kom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20463813 |title=Andy Haden has no regrets over line-out 'dive' against Wales |publisher=[[BBC]] |date=24 November 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HadenDive&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-haden-dived-to-cheat-the-welsh-1179032.html |title=Haden 'dived' to cheat the Welsh |publisher=The Independent |author=Hugh Godwin |date=18 Oktober 1998 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Engelse [[skeidsregter]] Roger Quittenton is deur die pers gekritiseer, omdat hy die duik oor die hoof gesien het; hy het later beweer dat die strafdoel teen die Walliese slot Geoff Wheel weens sy sprong teen Oliver se skouer toegeken is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/england/rugby/player/8701.html |publisher=ESPNscrum |title=Roger Quittenton |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Quittenton het later beweer, “Haden se persepsie is dat sy duikslag die strafskop veroorsak het. Dit is ’n vullis”.&lt;ref name=&quot;HadenDive&quot; /&gt; Wallis het toe die Vyfnasies 1979 met ’n Driekroon gewen.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt;

=== Moeilike jare ===
[[Lêer:Graham Henry 28 March 2011 Twickenham.jpg|duimnael|upright|Die Nieu-Seelander Graham Henry het Wallis tydens hul eerste toetsoorwinning oor Suid-Afrika in 1999 afgerig]]
Die “goue tydperk” het stadig maar seker geëindig, omdat vir die uitstekende spelergenerasie te min gelykwaardige plaasvervangers beskikbaar was. Dit het van 1980 af tot ’n slegter wenrekord en gemengde resultate tydens die Vyfnasies gelei. In 1980 het die WRU sy eeufees gevier en Wallis het tydens dié geleentheid die All Blacks in Cardiff verwelkom, maar met 3–23 teen Nieu-Seeland verloor, nadat die gaste vier drieë teenoor nul gedruk het.&lt;ref name=&quot;ABMagic&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4003989.stm |title=All Black magic: New Zealand rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=13 November 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1981 het Wallis Australië verslaan, maar hulle het tydens die Vyfnasies 1982 slegs die laaste plek behaal.&lt;ref name=&quot;BBCWalesAus&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; ’n Erge laagtepunt was in Oktober 1983, toe die oorweldig lykende Walliese span in [[Boekarest]] in hul eerste toetswedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] met 6–24 verslaan is.&lt;ref name=&quot;BBCWalesRom&quot;&gt;{{en}} {{cite web |author=Sean Davies |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/5392460.stm |title=Weathered Oaks: Romanian rugby |publisher=[[BBC]] |date=29 September 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Net drie weke voorheen is hulle amper deur [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] veras, maar het in Cardiff met 29–24 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6157863.stm |title=Eastern Promise: Japanese rugby |publisher=[[BBC]] |author=Sean Davies |date=12 Februarie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 1984 is Wallis tuis deur Australië met 28–9 op Cardiff Arms Park verslaan.&lt;ref name=&quot;BBCWalesAus&quot; /&gt;

’n Toer na [[Oseanië]] in Mei en Junie 1986 (die eerste in agt jaar) was met drie oorwinnings oor [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] meer suksesvol,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/435 |title=1986 Wales tour to Pacific |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; terwyl die Europese toernooie veral deur nederlae gekenmerk is. Tydens die Vyfnasies 1987 het Wallis slegs een oorwinning aangeteken,&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; gevolglik was hulle voor die afskop van die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] in Australië en Nieu-Seeland nie een van die gunstelinge nie. Hulle het egter in een van dié toernooi se verassings ontpop en hul groep met oorwinnings oor Ierland, Tonga en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] in die eerste plek beëindig. Nadat hulle in die kwarteindstryd Engeland uitgeskakel het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/36 36]–39}}&lt;/ref&gt; het Wallis in die halfeindstryd teen Nieu-Seeland te staan gekom en is met 49–6 maklik verslaan. In die klein finale om die derde plek het Wallis Australië naelskraap met 22–21 geklop. Tot vandag toe is dit Wallis se beste uitlag tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/246 246]–247}}&lt;/ref&gt; Tydens die Vyfnasies 1988 het hulle die titel met Frankryk gedeel en die eerste Driekroon sedert 1979 gewen.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; In 1988 en 1989 is Wallis drie keer maklik deur Nieu-Seeland verslaan en het tuis teen Roemenië verloor.&lt;ref name=&quot;ABMagic&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BBCWalesRom&quot; /&gt;

Aan die einde van die 1980’s het die rugbysport in Wallis weer ’n groot krisis beleef. Die merkbaar groeiende gewildheid van rugby league het daartoe gelei dat soveel spelers as nog nooit tevore nie na die professionele weergawe oorgeskakel het. Van die beste spelers was toe nie meer vir die nasionale span beskikbaar nie, aangesien ’n oorskakeling destyds tot ’n lewenslange uitsluiting uit die rugbysport gelei het. Tydens die Vyfnasies in 1990 en 1991 het Wallis nie een wedstryd gewen nie en slegs die “houtlepel” “gewen”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/news/10048.php |title=Wooden Spoon History |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |date=28 Maart 2003 |accessdate=2 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130602094821/http://www.wru.co.uk/eng/news/10048.php |archive-date=2 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]], wat nominal in Engeland aangebied is, het Wallis nog ’n teleurstelling beleef, alhoewel Wallis al sy groepwedstryde tuis gespeel het. In hul openingswedstryd is Wallis deur Wes-Samoa met 16–13 verslaan, waarna hulle die Argentynse [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] met 16–7 geklop het. Ná nog ’n nederlaag tydens die groepfase, ’n 3–38 teen Australië, het Wallis in die derde plek geëindig, waarmee hulle vir die eerste keer nie die uitklopfase gehaal het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peatey264&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/264 264]–265}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Vyfnasies 1993 het Wallis weer slegs die laaste plek behaal, maar hulle het die volgende jaar baie beter vertoon en die Vyfnasies 1994 volgens punteverskil voor Engeland gewen.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; In dieselfde jaar moes Wallis aan die kwalifisering vir die volgende rugbywêreldbekertoernooi deelneem, waarin hulle ná deels maklike oorwinnings oor [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]], [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], Roemenië en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geslaag het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tussen die wêreldbekertoernooie het hulle egter nóg Australië, nóg Nieu-Seeland nóg Suid-Afrika verslaan. Tydens die Vyfnasies 1995 het Wallis ook al vier sy wedstryde verloor.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Gevolglik is Wallis nie as een van die groot mededingers vir die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika beskou nie.&lt;ref name=&quot;Peatey264&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/81 81]}}&lt;/ref&gt; Tydens die Rugbywêreldbeker 1995, ná ’n maklike oorwinning oor Japan, het Wallis swak teen Nieu-Seeland verloor; waarvolgens hulle in hul laaste groepwedstryd Ierland moes verslaan om tot die kwarteindrondte te vorder. Wallis is egter met 24–23 geklop en het daarmee versuim om vir die tweede agtereenvolgende keer die uitklopfase te haal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/282 282]–283}}&lt;/ref&gt;

In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Tydens dié oorgangstydperk het die WRU met Kevin Bowring Wallis se eerste voltydse hoofafrigter aangestel. Daarbenewens het baie voormalige nasionale spelers van rugby league teruggekeer, nadat oorskakelings tussen albei rugbykodes sonder probleme moontlik geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-reenter-the-dragon-interview-kevin-bowring-1046133.html |title=Re-enter the Dragon; interview – Kevin Bowring |publisher=The Independent |author=Tim Glover |date=10 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná rekordnederlae van 0–51 teen Frankryk en 13–96 teen Suid-Afrika het die WRU in 1998 die Nieu-Seelander Graham Henry as hoofafrigter benoem.&lt;ref name=&quot;CoachArchive&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/wales/management/archive/16760.php |title=Graham Henry |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=19 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719131447/http://www.wru.co.uk/eng/wales/management/archive/16760.php |archive-date=19 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HenryDownfall&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/wales/rugby/story/259055.html |title=Graham Henry’s downfall as Wales coach |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=12 Maart 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Henry was vanaf begin suksesvol en het Wallis na ’n reeks van tien agtereenvolgende oorwinnings geneem; dit sluit Wallis se eerste oorwinning oor Suid-Afrika, ’n 29–19-oorwinning gedurende die eerste wedstryde op die nuwe [[Millennium-stadion]] in Cardiff, in. Gevolglik het Henry deur die Walliese pers en ondersteuners die bynaam ''the Great Redeemer'' (“die groot verlosser”) verkry, ’n verwysing na die openingsreël van ''Cwm Rhondda'', ’n onder Walliese ondersteuners gewilde lied.&lt;ref name=&quot;CoachArchive&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HenryDownfall&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/rugbycup/Story/0,,202623,00.html |title=Henry the great redeemer |publisher=[[The Guardian]] |author=Eddie Butler |date=30 September 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die laaste wedstryd van die Vyfnasies 1999 het Wallis met ’n 32–31-oorwinning Engeland van die titel ontneem, wat deur Skotland ingepalm is. Dié toernooi is in die laaste minuut beslis, nadat [[Scott Gibbs]] die beslissende drie teen England gedruk het, wat toe deur [[Neil Jenkins]] verdoel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sport/rugby_union/five_nations/316807.stm |title=Wales snatch glory from England |publisher=[[BBC]] |date=11 April 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gevolglik was die verwagtinge voor die [[Rugbywêreldbeker 1999]], wat deur die Walliese beheerliggaam gereël is, hoog. Wallis het sy groep ná oorwinnings oor Argentinië, Samoa en Japan gewen, maar hulle het in die kwarteindstryd teen die latere wêreldkampioen Australië met 24–9 vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/115 115]}}&lt;/ref&gt; ’n Gebrek aan sukses gedurende die Vyf- en later Sesnasies (Italië het in 2000 by dié toernooi aangesluit), en veral ’n aantal swak nederlae teen Ierland, het in Februarie 2002 tot Henry se bedanking gelei; sy assistent Steve Hansen het by hom oorgeneem.&lt;ref name=&quot;CoachArchive&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;HenryDownfall&quot; /&gt;

Tydens Hansen se termyn het die WRU ’n wesenlike verandering in die struktuur van die plaaslike spel geïmplementeer en in 2003 is professionele spanne op ’n vlak bo die tradisionele klubgebaseerde strukture ingevoer, en die vyf (later vier) plaaslike spanne het die hoogste vlak van die plaaslike professionele rugby in die land begin vorm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2013/feb/01/bridgend-maesteg-death-welsh-rugby |title=Bridgend and Maesteg’s malaise symbolic of the decline of Welsh club rugby |publisher=[[The Guardian]] |author=Tom Jenkins |date=2 Februarie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20218179 |publisher=[[BBC]] |title=Damning report questions survival of Welsh rugby regions |date=7 November 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Vyfnasies 2003 is Wallis vir die eerste keer deur Italië verslaan en het in die laaste plek geëindig.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Tydens die groepfase van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] in Australië het Wallis Kanada, Tonga en Italië geklop, voordat hulle vier drieë in hul 37–53-nederlaag teen Nieu-Seeland gedruk het (hul hoogste aantal drieë teen die All Blacks in dié tyd).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/323 323]–324}}&lt;/ref&gt; In die kwarteindstryd het hulle teen die latere wêreldkampioen Engeland verloor, ondanks drie drieë teenoor een.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/160 160]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Herlewing ===
[[Lêer:Wales rugby team.jpg|duimnael|Die Walliese nasionale rugbyspan tydens die [[Sesnasies-toernooi]] in 2008 op die [[Millennium-stadion]], [[Cardiff]]]]
[[Lêer:Wales vs Samoa 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Wallis teen Samoa tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:Millennium Stadium RWC2015.jpg|duimnael|Toneel voor die wedstryd teen Fidji tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]]]]
[[Lêer:New Zealand national rugby 20191101d31.jpg|duimnael|Nieu-Seeland teen Wallis tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] se bronseindstryd]]
Onder hul nuwe hoofafrigter Mike Ruddock het Wallis in 2005 sy eerste titel sedert 1994 en sy eerste Grand Slam sedert 1978 gewen. ’n Laat langafstand-strafskop deur Gavin Henson het hul oorwinning oor Engeland op die [[Millennium-stadion]] in Cardiff vir die eerste keer in 12 jaar laat beklink,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/six-nations-2014-class-2005-6556662 |title=Where the 2005 Grand Slam winners are now |publisher=Wales Online |author=Chris Pyke |date=24 Januarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en ná oorwinnings oor Italië, Frankryk en Skotland het hulle teen Ierland op ’n volgepakte Millennium-stadion te staan gekom; Wallis het die Iere met 32–20 geklop en sodoende hul eerste kampioenskap sedert 1994 ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4366751.stm |title=Wonderful Wales exude joy of Six |publisher=[[BBC]] |author=Bryn Palmer |date=21 Maart 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dieselfde jaar, toe die WRU sy 125ste bestaansjaar gevier het, het Wallis ’n rekordnederlaag tuis gely, nadat hulle deur Nieu-Seeland met 41–3 geklop is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2005-11-06/all-blacks-step-up-a-gear-to-crush-wales/2139956 |title=All Blacks step up a Gear to crush Wales |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 November 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die elf wedstryde gedurende die jaar 2005 het hulle nogtans slegs twee nederlae gely (die tweede was teen Suid-Afrika). Ruddock het tydens die Sesnasies 2006 as hoofafrigter bedank&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/4714378.stm |title=Ruddock steps down as Wales coach |publisher=[[BBC]] |date=14 Februarie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en is met [[Gareth Jenkins]] vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/4936698.stm |title=Wales unveil Jenkins as new coach |publisher=[[BBC]] |date=27 April 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2006 midjaarrugbytoetsreeks]] het Wallis vir die eerste keer ’n toetsreeks teen die Argentyne verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/5084264.stm |title=Argentina 45–27 Wales |publisher=[[BBC]] |date=17 Junie 2006 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Sesnasies 2007 is Wallis vir die tweede keer deur Italië verslaan en het met hul oorwinning oor Engeland in die laaste wedstryd die “houtlepel” vermy.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/six-nations/2007/0317/215669-walesrugby/ |title=Wales see off England in Cardiff |publisher=Raidió Teilifís Éireann |date=14 Junie 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen albei lande te herdenk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2007]] in Frankryk het Wallis maklik teen Kanada en Japan gewen, maar hulle is deur Australië met 20–32 verslaan. ’n Oorwinning oor Fidji in die laaste groepwedstryd sou aan hulle ’n plek in die kwarteindstryd besorg het, maar drie minute voor die eindfluitjie het Graham Dewes die beslissende drie gedruk en Fidji met 38–34 laat wen. Wallis het toe weer versuim om tot die uitklopfase te vorder en Jenkins was gevolglik sy pos kwyt.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 |pages=[https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat/page/186 186]–187}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/7029067.stm |title=Lewis explains Jenkins’ sacking |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Nieu-Seelander Warren Gatland is as sy opvolger aangestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/7025721.stm |title=Gatland unveiled as Wales coach |publisher=[[BBC]] |date=8 November 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Wallis het gedurende Gatland se eerste wedstryd as afrigter op Twickenham teen Engeland te staan gekom, dit was ook hul eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2008. Hulle het Engeland op daardie stadium vir die eerste keer sedert 1988 geklop, nadat Wallis die wedstryd met 26–19 beklink het. Wallis het later al sy wedstryde tydens die Sesnasies 2008 gewen en slegs twee drieë in die proses afgestaan om sodoende ook sy tiende Grand Slam in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://icwales.icnetwork.co.uk/rugbynation/rugby-news/2008/03/16/wales-prove-they-re-grand-masters-91466-20629966/ |title=Wales prove they’re Grand masters |publisher=Wales On Sunday |date=16 Maart 2008 |accessdate=22 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222023101/http://icwales.icnetwork.co.uk/rugbynation/rugby-news/2008/03/16/wales-prove-they-re-grand-masters-91466-20629966/ |archive-date=22 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het Wallis Australië in Cardiff met 21–18 geklop, maar het daarna ’n reeks van 23 wedstryde oor ses jaar sonder oorwinnings oor die drie spanne van die Suidelike Halfrond – Australië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika – betree.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/11262559/Wales-12-South-Africa-6-Warren-Gatlands-men-beat-southern-hemisphere-team-for-first-time-in-23-games.html |title=Wales 12 South Africa 6: Warren Gatland’s men beat southern hemisphere team for first time in 23 games |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=James Corrigan |date=29 November 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Later in 2008 is [[Shane Williams]] deur die IRR as “speler van die jaar” aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2008 |title=IRB Awards 2008 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Wallis se titelverdediging tydens die Sesnasies 2009 het met ’n oorwinning oor Skotland afgeskop, wat Wallis tot die vierde plek op die wêreldranglys laat vorder het, die hoogste plek van Wallis sedert die instelling van dié ranglys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.irb.com/rankings/news/newsid=2029048.html?cid=rssfeed&amp;att |title=Wales secure highest ever position |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Februarie 2009 |accessdate=26 Januarie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130126112437/http://www.irb.com/rankings/news/newsid=2029048.html?cid=rssfeed&amp;att |archive-date=26 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende wedstryd het Wallis Engeland geklop, hul agste agtereenvolgende oorwinning tydens die Sesnasies, waarmee hulle die vorige rekord tydens dié toernooi verbeter het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/rugbynation/rugby-news/2009/02/14/gatland-proud-as-wales-battle-on-91466-22930660/ |title=Gatland proud as Wales battle on |publisher=Wales Online |date=14 Februarie 2009 |accessdate=21 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090421121828/http://www.walesonline.co.uk/rugbynation/rugby-news/2009/02/14/gatland-proud-as-wales-battle-on-91466-22930660/ |archive-date=21 April 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het Wallis sy eerste groepwedstryd teen Suid-Afrika naelskraap met 16–17 verloor. Die drie daaropvolgende oorwinnings oor Samoa, [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Fidji het Wallis tot die kwarteindrondte laat vorder. Wallis het toe Ierland met 22–10 verslaan en vir die eerste keer sedert 1987 het Wallis weer die halfeindrondte behaal. Hulle het egter naelskraap met 9–8 teen Frankryk vasgeval, nadat die kaptein Sam Warburton met ’n rooikaart van die veld gestuur is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/15307018 |title=Wales 8–9 France |publisher=[[BBC]] |date=15 Oktober 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die klein finale om die derde plek is Wallis deur Australië met 21–18 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Voor hul laaste wedstryd tydens die Sesnasies 2012 het Wallis nog een oorwinning nodig gehad om hul derde Sesnasies-Grand Slam in agt jaar in te palm, waarin hulle ná ’n 16–9-oorwinning oor Frankryk geslaag het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/17/rhys-priestland-wales-france-six-nations |title=Composed Rhys Priestland drives Wales to grand slam win over France |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is onmiddellik deur ’n reeks van agt nederlae opgevolg, wat uiteindelik tydens die Sesnasies 2013 beëindig is,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/feb/09/france-wales-six-nations |title=Six Nations 2013: Wales win after George North turns screw on France |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=10 Februarie 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; waartydens Wallis die kampioenskap vir die eerste keer sedert 1979 verdedig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/mar/16/wales-england-six-nations |title=Wales bask in Six Nations title after slamming England in Cardiff rout |publisher=[[The Guardian]] |date=16 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Wallis tuis in Cardiff deur Australië met 33–28 verslaan, hul tiende agtereenvolgende nederlaag teen die Wallabies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Net ’n week later het Wallis egter sy eerste oorwinning oor Suid-Afrika sedert 1999 aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Bruce Pope |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/30183266 |title=Wales 12-6 South Africa |publisher=[[BBC]] |date=29 November 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] is Wallis saam met Australië en die gasheer Engeland in ’n soort “doodsgroep” geloot. Ná hul oorwinning oor [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in die eerste wedstryd het Wallis Engeland naelskraap met 28–25 verslaan. Hul daaropvolgende oorwinning oor Fidji het Wallis tot die kwarteindrondte laat vorder, wat ’n nederlaag teen die Wallabies nie kon verhoed nie. In die kwarteindstryd is hulle deur Suid-Afrika met 23–19 verslaan, nadat hulle teen halftyd met 13–12 voorgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Williams |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34548763 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 23–19 Wales |publisher=[[BBC]] |date=17 Oktober 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2016 het Wallis drie agtereenvolgende wegnederlae teen Nieu-Seeland gely, maar van 2016 tot 2018 vier agtereenvolgende oorwinnings oor Suid-Afrika aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=James Piercy |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2018/nov/24/wales-v-south-africa-rugby-union-international-match-live |title=Wales 20-11 South Africa – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |date=25 November 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Sesnasies 2019 het Wallis sy altesaam twaalfde Grand Slam en sy vierde in 14 jaar beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/av/rugby-union/47598346 |title=Wales lift Six Nations trophy after completing Grand Slam |publisher=[[BBC]] |date=16 Maart 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná ’n oorwinning oor Engeland tydens sy voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het Wallis op 19 Augustus 2019 vir die eerste keer die eerste plek op Wêreldrugby se wêreldranglys behaal en dié posisie vir twee weke beklee.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-officially-become-number-one-16771317 |title=Wales officially become number one in world rugby rankings after bouncing back against England |publisher=Wales Online |author=Katie Sands |date=17 Augustus 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Rugbywêreldbeker 2019 in Japan het Wallis al sy vier groepwedstryde teen [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], Australië, Fidji en Uruguay gewen. In die kwarteindstryd het hulle Frankryk naelskraap met 20–19 uitgeskakel, maar Wallis het in die halfeindstryd teen die latere wêreldkampioen Suid-Afrika met 20–19 vasgeval.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/50199557 |title=Rugby World Cup semi-final: Wales 16–19 South Africa |publisher=[[BBC]] |date=27 Oktober 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die klein finale om die derde plek is Wallis deur Nieu-Seeland geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Sesnasies 2021 het Wallis sy altesaam 39ste titel met ’n Driekroon ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/56545048 |title=Six Nations: Wales win title as Scotland beat France in Paris |publisher=[[BBC]] |author=Mike Henson |date=26 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 19 Maart 2022, die laaste rondte tydens die Sesnasies 2022, het die Walliesers met 21–22 hul eerste tuisnederlaag teen Italië ooit gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-v-italy-live-kick-23419127 |title=Wales 21–22 Italy: Italians break seven-year Six Nations losing streak in Cardiff |publisher=Wales Online |authors=Simon Thomas, Jon Doel |date=19 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks|midjaarrugbytoetsreeks]] het die Walliesers hul wegreeks teen die Springbokke met 1–2 verloor, hoewel hulle vir die eerste keer in Suid-Afrika ’n oorwinning aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/62191313 |title=South Africa 30–14 Wales: Hosts end tourists' dream in Cape Town |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks|eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Walliesers vir die eerste keer ooit deur die Georgiërs tuis geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/georgia-make-history-with-sensational-win-over-wales/#report |title=Georgia make history with sensational win over Wales |publisher=Autumn Nations Series |author=Sarah Mockford |date=19 November 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Aan die begin van Desember 2022 is die hoofafrigter Wayne Pivac ontslaan en met Warren Gatland vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/dec/05/warren-gatland-returns-to-wales-rugby-union-as-head-coach-with-wayne-pivac-sacked |title=Warren Gatland returns to Wales as head coach with Wayne Pivac sacked |publisher=[[The Guardian]] |author=Andy Bull |date=5 Desember 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het die Walliesers hul groep ná oorwinnings oor Fidji (met 32–26), Portugal (met 28–8), Australië (met 40–6) en Georgië (met 43–19) gewen, maar hulle het in die kwarteindstryd hul eerste rugbywêreldbekernederaag teen Argentinië (met 17–29) gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2023/news/880072/wales-rugby-world-cup-2023-review |title=Wales: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=16 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Sesnasies 2024 het die Walliesers vir die eerste keer sedert 2003 al vyf hul wedstryde verloor en in die laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/68584938 |titel=Six Nations 2024: Wales 21–24 Italy – visitors consign Wales to first Wooden Spoon in 21 years |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=16 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende die 2025-toernooi het Gatland as hoofafrigter bedank, nadat die span in die hele jaar 2024 geen oorwinning kon aanteken nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cpwrj451k95o |title=Gatland leaves Wales head coach role during Six Nations |publisher=[[BBC]] |author=Gareth Griffiths |date=11 Februarie 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die Sesnasies 2025, waar Wallis weer sonder ’n oorwinning gebly het, is hy opgevolg deur die Wallieser [[Steve Tandy]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jul/21/wales-steve-tandy-head-coach-succession-warren-gatland-rugby-union |title=Wales appoint Steve Tandy as head coach to launch the post-Gatland era |publisher=[[The Guardian]] |date=21 Julie 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure en embleem ==
[[Lêer:Wales alternative strip.jpg|duimnael|Wallis in hul alternatiewe trui tydens die Rugbywêreldbeker 2007]]
[[Lêer:Prince of Wales's feathers Badge.svg|duimnael|Die [[Prins van Wallis]] se vere]]
Wallis speel tradisioneel in skarlakenrooi truie, wit broeke en rooi sokkies. Vir die 2015–16-seisoen het die trui se ontwerp vir die eerste keer goud bevat. Op die truie is die [[Prins van Wallis]] se vere geborduur, dié vere is in die 19de eeu deur die WRU pleks van ’n ander Walliese simbool, die [[prei]]e, verkies om die land se lojaliteit aan die [[Verenigde Koninkryk]] te beklemtoon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |author=David Andrews |title=Welsh Indigenous! and British Imperial? – Welsh Rugby, Culture, and Society 1890–1914 |journal=Journal of Sport History |volume=18 |issue=3 |year=1991 |url=http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH1991/JSH1803/jsh1803b.pdf |pages=346 |accessdate=12 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912144841/http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH1991/JSH1803/jsh1803b.pdf |archive-date=12 September 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1991 is die oorspronklike generiese motief met ’n meer gestileerde weergawe vervang om van die toestel ’n handelsmerk te maak. Die oorspronklike leuse onder die vere was ''Ich dien'' ([[Duits]] vir: “Ek dien”), maar dit is in die nuwe ontwerp met die hoofletters “WRU” vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Welsh rugby union strips talent from England – Cotton Traders |publisher=The Independent |date=6 Desember 1991 |page=32}}&lt;/ref&gt;

Wallis se wegtrui bestaan uit ’n groen trui, wit broeke en groen sokkies,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.wales/2019/07/new-wales-kit-revealed/ |title=New Wales kit revealed |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |author=Simon Rimmer |date=6 Julie 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; hoewel daar in die verlede ook verskeie ontwerpe met ander kleure was. Voormalige Walliese wegtriue het ook kleure soos swart, donkerblou, wit, geel en grys ingesluit.&lt;ref name=&quot;BlackStrip&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/10351_3611.php |title=Wales Out of Red and into Black |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |date=11 Oktober 2005 |accessdate=15 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221003715/http://www.wru.co.uk/10351_3611.php |archive-date=21 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Wallis het in 2005 swart truie ter geleentheid van die WRU se 125ste bestaansjaar gebruik. Dié trui is dié jaar teen Fidji en toe Australië gedra; die wedstryd teen die Wallabies was die eerste teen een van hul tradisionele teenstaanders waarin Wallis nie in hul rooi truie uitgedraf het nie.&lt;ref name=&quot;BlackStrip&quot; /&gt; Van die [[2008 eindjaarrugbytoetsreeks]] af is die trui deur Under Armour vervaardig. Hulle het Reebok opgevolg wat die trui tussen laat 1996 en laat 2008 verskaf het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.co.uk/eng/thewru/partners/under_armour.php |title=Under Armour – Official Technical Partner |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=20 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720020554/https://www.wru.co.uk/eng/thewru/partners/under_armour.php |archive-date=20 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Voormalige truiborge sluit in Brains Brewery, Admiral Insurance en Isuzu.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-unveil-new-graphite-away-6320327 |title=Player 'Selfies' Reveal New Change Kit |publisher=Wales Online |author=Simon Rimmer |date=19 November 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens rugbywêreldbekertoernooie mag die trui geen borge daarop hê nie – slegs die nasionale unie se embleem, die rugbywêreldbekertoernooi se kenteken en die kenteken van die truivervaardiger word toegelaat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/10451697/NZRU-not-approached-about-2015-World-Cup-ad |title=NZRU not approached about 2015 World Cup ad |publisher=Stuff |date=2 September 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Sedert 2020 dien Macron as nuwe truiverskaffer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/54176465 |title=Welsh Rugby Union announces Macron as new kit sponsor |publisher=[[BBC]] |date=16 September 2020 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Truiverskaffers en -borge ==
Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Tydperk !! Verskaffer !! Borg
|-
|1970’s–1991
|[[Umbro]]
|rowspan=3| –
|-
|1991–1996
|[[Cotton Traders]]
|-
|1997–2000
|rowspan=4|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/3561941.stm |title=WRU extends Reebok deal |publisher=[[BBC]] |date=23 Maart 2004 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000–2002
|Redstone Telecom&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/wales/1008223.stm |title=New kit deal for Wales |publisher=[[BBC]] |date=5 November 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|2002–2004
|[[Rockport (maatskappy)|Rockport]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2207856.stm |title=New name for Welsh shirts |publisher=[[BBC]] |date=21 Augustus 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004–2008
|rowspan=2|[[Brains Brewery]]
|-
|2008–2010
|rowspan=3|[[Under Armour]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/7245049.stm |title=WRU signs £10m deal for new kit |publisher=[[BBC]] |date=14 Februarie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010–2017
|[[Admiral Group|Admiral]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/8578031.stm |title=Insurance firm Admiral is new sponsor of Welsh rugby |publisher=[[BBC]] |date=20 Maart 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017–2020
|rowspan=2|[[Isuzu]] &lt;small&gt;(tuistrui)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Simon Rimmer |url=https://www.wru.co.uk/eng/news/39089.php#.We8gGhNSyu4 |title=Wales pick-up historic Isuzu shirt deal |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |date=26 Junie 2017 |accessdate=1 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701203943/https://www.wru.co.uk/eng/news/39089.php |archive-date=1 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[Subaru]] &lt;small&gt;(wegtrui)&lt;/small&gt;
|-
|2020–2021
|rowspan=3|[[Macron (maatskappy)|Macron]]
|-
|2021–2023
|[[Cazoo]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cazoo.co.uk/press/cazoo-becomes-headline-sponsor-of-welsh-rugby-union/ |title=Cazoo becomes headline sponsor of Welsh Rugby Union |publisher=Cazoo |accessdate=21 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621164818/https://www.cazoo.co.uk/press/cazoo-becomes-headline-sponsor-of-welsh-rugby-union/ |archive-date=21 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|sedert 2023
|[[Vodafone]]
|}

== Tuisstadion ==
{{Hoofartikel|Cardiff Arms Park|Millennium-stadion}}
[[Lêer:The National Stadium The Arms Park Cardiff.jpg|duimnael|links|Die Nasionale Stadion op Cardiff Arms Park, voormalige Walliese tuisstadion]]
[[Lêer:MillenniumStadiumExterior.jpg|duimnael|Die Millennium-stadion in Cardiff, waar Wallis sy tuiswedstryde speel]]
[[Lêer:Millennium Stadium before Wales vs Fiji.jpg|duimnael|Wallis se Millennium-stadion voor die wedstryd tussen Wallis en Fidji tydens die Rugbywêreldbeker 2015]]
Wallis se eerste internasionale wedstryd op eie bodem is in 1882 op St Helen’s Ground in Swansea beslis. Gedurende die 1880’s en 1890’s het Wallis van sy tuiswedstryde in Cardiff, Swansea, Newport en Llanelli gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=474–480}}&lt;/ref&gt; Swansea het tot in 1954 internasionale wedstryde gehuisves, toe Cardiff Arms Park Wallis se hooftuiste geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.liberty-stadium.com/liberty_stadium_introduction.php |title=Liberty Stadium – The Background |publisher=liberty-stadium.com |accessdate=3 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070803024225/http://www.liberty-stadium.com/liberty_stadium_introduction.php |archive-date=3 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=114}}&lt;/ref&gt; In 1881 is die eerste pawiljoen op Cardiff Arms Park opgerig en het in dié dekade sy kapasiteit verder uitgebrei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=9}}&lt;/ref&gt; Die toeskouers het aanhou groei en in 1902 het ’n wêreldrekordskare van 40&amp;nbsp;000 die wedstryd tussen Wallis en Skotland bygewoon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=139}}&lt;/ref&gt; In 1911 het die eienaars van die Arms Park, die Marquess of Bute-gesin, Wallis se verblyfreg bevestig en gedurende die 1920’s en 1930’s het Wallis geleidelik toenemende beheer verkry.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=219}}&lt;/ref&gt; Vir die 1933/34-seisoen is ’n nuwe pawiljoen opgerig waarmee Cardiff Arms Park se kapasiteit na 56&amp;nbsp;000 verhoog is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=284}}&lt;/ref&gt;

Teen 1958 het die WRU tot die gevolgtrekking gekom dat ’n nuwe nasionale stadion nodig is, aangesien die Arms Park gereeld deur oorstromings van die Taff-rivier geraak is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=371}}&lt;/ref&gt; Ná debatte en geskille tussen die WRU en verskeie ander partye, waaronder Cardiff RFC, is in die 1960’s besluit om ’n nuwe nasionale stadion op ’n nuwe veld aangrensend aan die Cardiffklub op te rig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=372}}&lt;/ref&gt; Die Nasionale Stadion, soos dit bekend gestaan het, is in 1970 amptelik geopen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 |pages=371–373}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1999 speel Wallis al sy tuiswedstryde op die Millennium-stadion in Cardiff – met ’n kapasiteit van 73&amp;nbsp;931 – wat ook as Wallis se nasionale stadion dien.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Matt Hale |title=The Venue: The Millennium Stadium |url=https://www.thefa.com/England/SeniorTeam/NewsAndFeatures/Postings/2004/07/Wales_England_Venue_Millennium.htm |publisher=TheFA.com |date=30 Julie 2004 |accessdate=5 April 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050405074207/https://www.thefa.com/England/SeniorTeam/NewsAndFeatures/Postings/2004/07/Wales_England_Venue_Millennium.htm |archive-date=5 April 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Millennium-stadion is in 1994 ontwerp, toe ’n herontwikkelingskomitee aangestel is. Daar is besluit om die Nasionale Stadion in Cardiff Arms Park te vervang, nadat ’n hersiening bevind het dat dié stadion verouderd is; en nuwe wetgewing ook vereis het dat al die stadions standvas moet wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.millenniumstadium.com/3473_3557.php |title=Background to the Millennium Stadium Project |publisher=millenniumstadium.com |accessdate=9 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071009115105/http://www.millenniumstadium.com/3473_3557.php |archive-date=9 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Bouwerk aan die nuwe stadion het in September 1997 begin, en is teen Junie 1999 voltooi, betyds vir die Rugbywêreldbeker in 1999. Die konstruksie, wat die WRU £126&amp;nbsp;miljoen gekos het, is deur private beleggings befonds, £46&amp;nbsp;miljoen van openbare fondse deur die Nasionale Lotery, die verkoop van skuldbriewe aan ondersteuners (wat kaartjies in ruil vir ’n rentevrye lening waarborg), en lenings.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Why is it taking so long? |publisher=Bristol Evening Post |date=28 Mei 2007 |page=8}}&lt;/ref&gt; Tydens die oprigting van die nuwe stadion het Wallis die ou [[Wembley-stadion]] in [[Londen]] vir sy tuiswedstryde gebruik&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/england/rugby/ground/16615.html |title=Wembley Stadium |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; – ’n ooreenkoms wat tydens die konstruksie van die nuwe Wembley-stadion vergoed is, toe FA-bekereindstryde op die Millennium-stadion gehuisves is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thefa.com/competitions/facompetitions/thefacup/history/themillenniumyears |title=The Millennium Years |publisher=The Football Association |accessdate=6 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140306181308/https://www.thefa.com/competitions/facompetitions/thefacup/history/themillenniumyear |archive-date=6 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Millennium-stadion is in besit van die maatskappy Millennium Stadium plc, ’n dogtermaatskappy van die WRU. Die eerste wedstryd is op 26 Junie 1999 gehou, toe Wallis vir die eerste keer die Suid-Afrikaanse Springbokke verslaan het.

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1991|Rugbywêreldbeker 1999|Rugbywêreldbeker 2007|Rugbywêreldbeker 2015}}
Van Wallis se stadions is reeds tydens die rugbywêreldbekertoernooie in 1991, 1999, 2007 en 2015 gebruik. Tydens die 1991-toernooi is die Nasionale Stadion in Cardiff, Stradeypark in Llanelli, Pontypoolpark in Pontypool en Sardis Road in Pontypridd saam met ander stadions van die Vyfnasies vir wedstryde gebruik. Gedurende die 1999-toernooi het Wallis as nominale gasheer opgetree, alhoewel wedstryde in al die destydse Vyfnasies aangebied is. Wallis se hoofstadion was die nuut-opgerigte Millennium-stadion in Cardiff; van Wallis se ander stadions tydens dié toernooi was Racecourse Ground in Wrexham en Stradeypark in Llanelli. Die Walliese Millennium-stadion is ook tydens die Rugbywêreldbeker 2007 – met Frankryk as nominale gasheer en ook die Skotse Murrayfield-stadion – vir vier wedstryde gebruik. Gedurende die 2015-toernooi het Wallis saam met Engeland as gasheer opgetree en agt wedstryde is in Wallis se Millennium-stadion aangebied.

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Wales IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Wallis se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Wallis het 407 van sy 809 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,31%. Wallis se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=4;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Wales |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{ARGru}} || 24 || 14 || 9 || 1 || 58,33
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{AUSru}} || 49 || 14 || 34 || 1 || 28,57
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{geenvlag|[[Britse Barbarians]]}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{ENGru}} || 144 || 61 || 71 || 12 || 42,36
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{FIJru}} || 16 || 13 || 2 || 1 || 81,25
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{FRAru}} || 106 || 51 || 52 || 3 || 48,11
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{GEOru}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 80,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{IRLru}} || 137 || 69 || 61 || 7 || 50,36
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{ITAru}} || 35 || 29 || 5 || 1 || 82,86
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{JPNru}} || 13 || 11 || 2 || 0 || 84,62
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{CANru}} || 13 || 12 || 1 || 0 || 92,31
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{NAMru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{NZLru}} || 38 || 3 || 35 || 0 || 7,89
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{PORru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{ROMru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{SAMru}} || 10 || 6 || 4 || 0 || 60,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{SCOru}} || 132 || 75 || 54 || 3 || 56,82
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{RSAru}} || 45 || 7 || 37 || 1 || 15,56
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{TGAru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{USAru}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 100,00
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{ZIMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''809''' || '''407''' || '''372''' || '''30''' || '''50,31'''
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Walliese Rugbyunie]] (WRU) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Terwyl die wedstryde tydens die ''Victory Internationals'' nie as toetswedstryde beskou word nie, erken die WRU die destyds gekeurde spelers as nasionale spelers.

== Wedywering met ander nasionale spanne ==
[[Lêer:Wales-v-New-Zealand-1905.jpg|duimnael|Wallis se eerste wedstryd teen die All Blacks in 1905]]
Wallis handhaaf veral teen die buurland Engeland ’n intensiewe wedywering. Engeland en Wallis het tot dusver in 144 toetswedstryde ontmoet, waarvan Wallis 61 gewen het en Engeland 71, met twaalf gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver drie keer ontmoet, waarvan Engeland een gewen het en Wallis twee, met die laaste wedstryd in 2015. Wat die Sesnasies-toernooi aanbetref is beide Engeland en Wallis is die gesamentlik suksesvolste spanne met ’n algehele 39 titels elk.

Net soos die ander rugbylande van die Noordelike Halfrond handhaaf Wallis ’n wedywering met die groot spanne van die Suidelike Halfrond. Wallis het al gedurende vier wêreldbekertoernooie teen die All Blacks te staan gekom, maar al sy wedstryde verloor (halfeindstryd in 1987, groepwedstryd in 1995, groepwedstryd in 2003 en die klein finale om die derde plek in 2019). Wallis se wenrekord teen die Springbokke gedurende wêreldbekertoernooie is ook negatief: Wallis is in al drie wedstryde verslaan (groepwedstryd in 2011, kwarteinstryd in 2015 en die halfeindstryd in 2019). Daarteenoor is hul wenrekord teen die Wallabies meer gebalanseerd: van agt wedstryde het hulle drie gewen (die klein finale om die derde plek in 1987 en ’n groepwedstryd elk in 2019 en 2023).

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Cardiff Castle rugby ball 2015 RWC.jpg|duimnael|’n Reuse rugbybal, ''Match XV'' – die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2015 – by die Cardiff-kasteel in Wallis op die vooraand van die toernooi]]
Wallis het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en tydens drie toernooie die halfeindstryd behaal, maar teen Nieu-Seeland (in 1987), Frankryk (in 2011) en Suid-Afrika (in 2019) verloor. Daarmee is Wallis een van die suksesvolste nasionale rugbyspanne van die Noordelike Halfrond. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987 in Australië en Nieu-Seeland het Wallis die halfeindstryd gehaal, maar hulle is deur Nieu-Seeland maklik verslaan; daarna het hulle in die klein finale om die derde plek Australië naelskraap geklop, Wallis se beste prestasie tot dusver. Tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 in die destydse Vyfnasies is Wallis ná twee nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Dieselfde lot het Wallis in 1995 toegeval, ook ná twee nederlae in die groepfase. Tydens die Rugbywêreldbeker 1999, wat weer in die destydse Vyfnasies aangebied is, het Wallis die kwarteindrondte bereik, maar hulle is deur die latere wêreldkampioen Australië verslaan. In 2003 het Wallis se toernooi op ’n soortgelyke manier verloop, nadat hulle in die kwarteindstryd deur die latere wêreldkampioen Engeland geklop is. In 2007 het Wallis ná twee oorwinnings en twee nederlae versuim om vir die kwarteindrondte te kwalifiseer. In 2011 het Wallis tot die halfeindrondte gevorder, maar hulle is naelskraap deur Frankryk verslaan en het die daaropvolgende klein finale om die derde plek teen Australië verloor. Tydens die Rugbywêreldbeker 2015, wat Wallis saam met Engeland aangebied het, het Wallis op koste van Engeland die kwarteindrondte gehaal, maar hulle is deur Suid-Afrika verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2019 het Wallis al sy groepwedstryde gewen en Frankryk in die kwarteindstryd naelskraap verslaan, maar hulle het in die halfeindstryd teen die latere wêreldkampioen Suid-Afrika vasgeval. In die klein finale om die derde plek is hulle deur Nieu-Seeland maklik verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2023 het Wallis weereens al sy groepwedstryde gewen, maar in die kwarteindstryd hul eerste toernooinederlaag teen Argentinië gely.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Derde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Vierde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Vierde plek
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Tuisnasies / Vyfnasies / Sesnasies ===
Wallis se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese lande speel: Engeland, Frankryk, Ierland, Italië en Skotland. Die Sesnasies het as die Tuisnasies-toernooi in 1883 as ’n wedstryd tussen die vier [[lande van die Verenigde Koninkryk]] afgeskop. Wallis het sy eerste titel in 1893 ingepalm, nadat hulle die Driekroon verower het.&lt;ref name=&quot;SNHistory&quot; /&gt; Wallis het die kampioenskap tot dusver 28 keer gewen, en het 11 bykomende titels gedeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/tournaments/rugby-six-nations/six-nations-winners-106318 |title=Six Nations Winners List |publisher=Rugby World |author=Ryan Dabbs |date=16 Maart 2025 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die span se langste tussenpose in titels was elf jaar (1994–2005). Wallis het sy eerste Grand Slam in 1908 beklink – alhoewel Frankryk tot in 1910 nie by die Tuisnasies-toernooi aangesluit het nie – en hul eerste Sesnasies-Grand Slam in 2005.&lt;ref name=&quot;6NHistory&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/17720.php |title=RBS 6 Nations: 11 Grand Slams – 2005 Grand Slam |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=1 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141201083422/https://www.wru.co.uk/eng/wales/sixnations/slams/17720.php |archive-date=1 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hul mees onlangse Sesnasiestitel en Driekroon het Wallis in 2021 beklink. As deel van die Sesnasies-toernooi ding Wallis sedert 2018 met Skotland om die Doddie Weir-beker mee.

* 28 ongedeelde titels (1893, 1900, 1902, 1905, 1908, 1909, 1911, 1922, 1931, 1936, 1950, 1952, 1956, 1965, 1966, 1969, 1971, 1975, 1976, 1978, 1979, 1994, 2005, 2008, 2012, 2013, 2019, 2021)
* 11 gedeelde titels (1906, 1920, 1932, 1939, 1947, 1954, 1955, 1964, 1970, 1973, 1988)
* 12 Grand Slams (1908, 1909, 1911, 1950, 1952, 1971, 1976, 1978, 2005, 2008, 2012, 2019)
* 22 Driekrone (1893, 1900, 1902, 1905, 1908, 1909, 1911, 1950, 1952, 1965, 1969, 1971, 1976, 1977, 1978, 1979, 1988, 2005, 2008, 2012, 2019, 2021)

{{Sesnasiesoorwinnings}}

=== Ander toetswedstryde ===
Gedurende die amateurtydperk het Wallis maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Wallis getoer.

Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Wallis na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Wallis as gasheer op. As deel daarvan ding Wallis sedert 2007 met Australië mee om die James Bevan-trofee (geskenk ter herdenking van 100 jaar se toetswedstryde tussen albei lande en genoem na James Bevan)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/news/14479.php#.V-4ZZZqa3oo |title=James Bevan Trophy unveiled in Sydney |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |date=24 Mei 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en teen Suid-Afrika om die [[Prins William-beker]] (genoem na [[William, Prins van Wallis|prins William]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.principalitystadium.wales/2008/02/08/prince-william-cup-to-go-on-display/ |title=Prince William Cup to go on display |publisher=[[Millennium-stadion]] |date=8 Februarie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Walliese span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.wru.wales/2026/01/tandy-names-first-wales-six-nations-squad/ |title=Tandy names first Wales Six Nations squad |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |author=Verity Williams |date=20 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Kieran Hardy]] || [[Skrumskakel]] || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 28
|-
| [[Reuben Morgan-Williams]] || Skrumskakel || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}2
|-
| [[Tomos Williams]] || Skrumskakel || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 67
|-
| [[Sam Costelow]] || [[Losskakel]] || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 19
|-
| [[Dan Edwards]] || Losskakel || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}7
|-
| [[Jarrod Evans]] || Losskakel || [[Harlequins]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 14
|-
| [[Joe Hawkins]] || [[Senter]] || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}7
|-
| [[Louie Hennessey]] || Senter || [[Bath Rugby|Bath]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}0
|-
| [[Eddie James]] || Senter || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}4
|-
| [[Ben Thomas]] || Senter || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 17
|-
| [[Owen Watkin]] || Senter || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 43
|-
| [[Josh Adams]] || [[Vleuel]] || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 65
|-
| [[Mason Grady]] || Vleuel || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 15
|-
| [[Louis Rees-Zammit]] || Vleuel || [[Bristol Bears]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 35
|-
| [[Tom Rogers]] || Vleuel || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 13
|-
| [[Gabriel Hamer-Webb]] || Vleuel || [[Leicester Tigers]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}0
|-
| [[Blair Murray]] || [[Heelagter]] || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 14
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Liam Belcher]] || [[Haker]] || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}4
|-
| [[Ryan Elias]] || Haker || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 44
|-
| [[Dewi Lake]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Haker || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 26
|-
| [[Rhys Carré]] || [[Stut]] || [[Saracens]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 23
|-
| [[Tomas Francis]] || Stut || [[Provence Rugby|Provence]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 77
|-
| [[Archie Griffin]] || Stut || [[Bath Rugby|Bath]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 11
|-
| [[Nicky Smith]] || Stut || [[Leicester Tigers]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 58
|-
| [[Gareth Thomas]] || Stut || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 44
|-
| [[Sam Wainwright]] || Stut || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}4
|-
| [[Adam Beard]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Montpellier Hérault Rugby|Montpellier]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 61
|-
| [[Ben Carter]] || Slot || [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 14
|-
| [[Rhys Davies]] || Slot || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}4
|-
| [[Dafydd Jenkins]] || Slot || [[Exeter Chiefs]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 26
|-
| [[Freddie Thomas]] || Slot || [[Gloucester Rugby|Gloucester]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}7
|-
| [[James Botham]] || [[Losvoorspeler]] || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 18
|-
| [[Olly Cracknell]] || Losvoorspeler || [[Leicester Tigers]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}2
|-
| [[Harri Deaves]] || Losvoorspeler || [[Ospreys]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}1
|-
| [[Alex Mann]] || Losvoorspeler || [[Cardiff Blues|Cardiff]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 11
|-
| [[Josh Macleod]] || Losvoorspeler || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| {{0}}4
|-
| [[Taine Plumtree]] || Losvoorspeler || [[Scarlets]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 11
|-
| [[Aaron Wainwright]] || Losvoorspeler || [[Dragons (rugbyspan)|Dragons]] ||style=&quot;text-align:center&quot;| 62
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Arthur Gould.jpg|duimnael|upright|Arthur Gould (1897)]]
[[Lêer:Jack Matthews rugby 1950.jpg|duimnael|upright|Jack Matthews (1950)]]
[[Lêer:Bleddyn Williams 1950.jpg|duimnael|upright|Bleddyn Williams (1950)]]
18 voormalige Walliese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Phil Bennett]] || [[Losskakel]] || 2015
|-
| [[Gerald Davies]] || Vleuel, Senter || 2015
|-
| [[Mervyn Davies]] || [[Agsteman]] || 2015
|-
| [[John Dawes]] || Senter || 2016
|-
| [[Gareth Edwards]] || Skrumskakel || 2007
|-
| [[Ieuan Evans]] || Vleuel || 2014
|-
| [[Arthur Gould]] || Heelagter || 2016
|-
| [[Frank Hancock]] || Senter || 2010
|-
| [[Carwyn James]] || Losskakel || 2015
|-
| [[Barry John]] || Losskakel || 2015
|-
| [[Jack Matthews]] || Senter || 2013
|-
| [[Cliff Morgan]] || Losskakel || 2009
|-
| [[Gwyn Nicholls]] || Senter || 2015
|-
| [[Keith Rowlands]] || Slot || 2014
|-
| [[Bleddyn Williams]] || Senter || 2013
|-
| [[Johnny Williams]] || Vleuel || 2015
|-
| [[J. P. R. Williams]] || Heelagter, Losvoorspeler || 2014
|-
| [[Shane Williams]] || Vleuel || 2016
|}

Daarbenewens is die [[Cardiff RFC]] (vir sy invloed op die sport) ingeskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees/706482 |title=Cardiff RFC |publisher=[[Wêreldrugby]] |work=World Rugby Hall of Fame |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; [[Wêreldrugby]] het een Walliese speler as speler van die jaar benoem: [[Shane Williams]] (in 2008).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/ |title=World Rugby Awards Past Winners |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:Alun Wyn Jones 2008 (cropped).jpg|duimnael|upright|Alun Wyn Jones (2008)]]
[[Lêer:Ieuan Evans (cropped).jpg|duimnael|upright|Ieuan Evans (2010)]]
[[Lêer:Gareth Thomas (rugby player).jpg|duimnael|upright|Gareth Thomas (2011)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Engeland se spelers. Die spelers wat met * gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Maart 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=4;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Alun Wyn Jones]] || 2006–2023 || 158
|-
| {{0}}2 || [[Gethin Jenkins]] || 2002–2016 || 129
|-
| {{0}}3 || [[George North]] || 2010–2024 || 121
|-
| {{0}}4 || [[Dan Biggar]] || 2008–2023 || 112
|-
| {{0}}5 || [[Taulupe Faletau]] * || 2011–2026 || 109
|-
| {{0}}6 || [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] || 1998–2011 || 104
|-
| {{0}}7 || [[Leigh Halfpenny]] || 2008–2023 || 101
|-
| {{0}}8 || [[Gareth Thomas]] || 1995–2007 || 100
|-
| {{0}}9 || [[Martyn Williams]] || 1996–2012 || 100
|-
| 10 || [[Jonathan Davies]] || 2009–2022 || {{0}}96
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=4;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Sam Warburton]] || 2011–2016 || 49
|-
| {{0}}2 || [[Alun Wyn Jones]] || 2009–2023 || 48
|-
| {{0}}3 || [[Ryan Jones]] || 2008–2013 || 33
|-
| {{0}}4 || [[Ieuan Evans]] || 1991–1995 || 28
|-
| {{0}}5 || [[Colin Charvis]] || 2002–2004 || 22
|-
| {{0}}6 || [[Rob Howley]] || 1998–1999 || 22
|-
| {{0}}7 || [[Gareth Thomas]] || 2003–2007 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Jonathan Humphreys]] || 1995–2003 || 19
|-
| {{0}}9 || [[Arthur Gould]] || 1889–1897 || 18
|-
| 10 || [[Dewi Lake]] * || 2023–2026 || 17
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=4;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Neil Jenkins]] || 1991–2002 || 1049
|-
| {{0}}2 || [[Stephen Jones (rugbyspeler)|Stephen Jones]] || 1998–2011 || {{0}}917
|-
| {{0}}3 || [[Leigh Halfpenny]] || 2008–2023 || {{0}}801
|-
| {{0}}4 || [[Dan Biggar]] || 2008–2023 || {{0}}631
|-
| {{0}}5 || [[James Hook]] || 2006–2015 || {{0}}352
|-
| {{0}}6 || [[Paul Thorburn]] || 1985–1991 || {{0}}304
|-
| {{0}}7 || [[Shane Williams]] || 2000–2011 || {{0}}290
|-
| {{0}}8 || [[George North]] || 2010–2024 || {{0}}235
|-
| {{0}}9 || [[Arwel Thomas]] || 1996–2000 || {{0}}211
|-
| 10 || [[Gareth Thomas]] || 1995–2007 || {{0}}200
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=4;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Shane Williams]] || 2000–2011 || 58
|-
| {{0}}2 || [[George North]] || 2010–2024 || 47
|-
| {{0}}3 || [[Gareth Thomas]] || 1995–2007 || 40
|-
| {{0}}4 || [[Ieuan Evans]] || 1987–1998 || 33
|-
| {{0}}5 || [[Josh Adams]] * || 2018–2026 || 24
|-
| {{0}}6 || [[Colin Charvis]] || 1996–2007 || 22
|-
| {{0}}7 || [[Liam Williams]] || 2012–2025 || 21
|-
| {{0}}8 || [[Gerald Davies]] || 1966–1978 || 20
|-
| {{0}}9 || [[Gareth Edwards]] || 1967–1978 || 20
|-
| 10 || [[Tom Shanklin]] || 2001–2011 || 20
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Steve Hansen 2012.jpg|duimnael|upright|Steve Hansen (2012)]]
[[Lêer:Warren Gatland Wales coach at the Wales Grand Slam Celebration, Senedd 19 March 2012.png|duimnael|upright|Warren Gatland is in 2007 as Walliese hoofafrigter benoem en het Wallis na Sesnasies Grand Slams in 2008, 2012 en 2019 geneem, meer as enige ander afrigter&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wru.co.uk/eng/wales/management/archive/2298.php |title=Warren Gatland |publisher=[[Walliese Rugbyunie]] |accessdate=2 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150702094143/http://www.wru.co.uk/eng/wales/management/archive/2298.php |archive-date=2 Julie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
Hierdie lys bevat ale afrigters sedert 1967, aangesien eers sedert dié jaar voltydse afrigters aangestel word. Die afrigters wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is net as sogenaamde verteenwoordigers benoem. Hulle het die pos net tydelik beklee, toe die hoofafrigter nie in staat was om sy amp te vervul nie, hetsy weens verpligtinge in klubs, Leeustoere of as gevolg van siektes.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Naam !! Tydperk !! Wedstryde !! Oorwinnings !! Gelykop !! Nederlae !! % Gewen
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} David Nash || 1967–1968 || 5 || 1 || 1 || 3 || 20
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Clive Rowlands || 1968–1974 || 29 || 18 || 4 || 7 || 62,1
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} John Dawes || 1974–1979 || 24 || 18 || 0 || 6 || 75
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} John Lloyd || 1980–1982 || 14 || 6 || 0 || 8 || 42,9
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} John Bevan || 1982–1985 || 15 || 7 || 1 || 7 || 46,7
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Tony Gray || 1985–1988 || 18 || 9 || 0 || 9 || 50
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} John Ryan || 1988–1990 || 9 || 2 || 0 || 7 || 22,2
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Ron Waldron || 1990–1991 || 10 || 2 || 1 || 7 || 20
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Alan Davies || 1991–1995 || 35 || 18 || 0 || 17 || 51,4
|-
| {{vlagikoon|Australië}} Alex Evans &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 1995 || 4 || 1 || 0 || 3 || 25
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Kevin Bowring || 1995–1998 || 29 || 15 || 0 || 14 || 51,7
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Dennis John &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 1998 || 2 || 1 || 0 || 1 || 50
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Graham Henry || 1998–2002 || 34 || 20 || 1 || 13 || 58,8
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Lynn Howells &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 2001 || 2 || 2 || 0 || 0 || 100
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Steve Hansen || 2002–2004 || 29 || 10 || 0 || 19 || 34,5
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Mike Ruddock || 2004–2006 || 20 || 13 || 0 || 7 || 65
|-
| {{vlagikoon|Australië}} Scott Johnson &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 2006 || 3 || 0 || 1 || 2 || 0
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Gareth Jenkins || 2006–2007 || 20 || 6 || 1 || 13 || 30
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Davies &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 2007 || 1 || 0 || 0 || 1 || 0
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Warren Gatland || 2007–2019 || 151 || 87 || 2 || 62 || 57
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Robin McBryde &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 2009 || 6 || 5 || 0 || 1 || 83,3
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Rob Howley &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 2012, 2016–2017 || 20 || 10 || 0 || 10 || 50
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Wayne Pivac || 2019–2022 || 34 || 13 || 1 || 20 || 38
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Warren Gatland || 2022–2025 || 26 || 6 || 0 || 20 || 23
|-
| {{vlagikoon|Engeland}} Matt Sherratt &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; || 2025 || 5 || 1 || 4 || 0 || 20
|-
| {{vlagikoon|Wallis}} Steve Tandy || sedert 2025 || 9 || 2 || 0 || 7 || 22,22
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Walliese nasionale vrouerugbyspan]]
* [[Walliese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite journal |author=David Andrews |title=Welsh Indigenous! and British Imperial? – Welsh Rugby, Culture, and Society 1890–1914 |journal=Journal of Sport History |volume=18 |issue=3 |pages=335–349 |year=1991 |url=http://library.la84.org/SportsLibrary/JSH/JSH1991/JSH1803/jsh1803b.pdf}}
* {{en}} {{cite book |author=Matt Elliott |title=Dave Gallaher – The Original All Black Captain |location=Londen |publisher=Harper Collins |year=2012 |isbn=978-1-86950-968-2 }}
* {{en}} {{cite journal |author=John Harris |title=Cool Cymru, rugby union and an imagined community |journal=International Journal of Sociology and Social Policy |volume=27 |issue=3/4 |pages=151–162 |year=2007 |doi=10.1108/01443330710741084 }}
* {{en}} {{cite journal |authors=Leighton Morgan; Scott Fleming |year=2003 |title=The Development of Coaching in Welsh Rugby Union Football |journal=Football Studies |volume=6 |issue=2 |pages=39–51 |url=http://www.la84foundation.org/SportsLibrary/FootballStudies/2003/FS0602f.pdf }}
* {{en}} {{cite book |author=Winston McCarthy |year=1968 |title=Haka! The All Blacks Story |url=https://archive.org/details/hakaallblackssto0000wins |publisher=Pelham Books |location=London }}
* {{en}} {{cite journal |author=Martin Johnes |year=2008 |title=A Prince, a King, and a Referendum: Rugby, Politics, and Nationhood in Wales, 1969–1979 |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-british-studies_2008-01_47_1/page/129 |journal=The Journal of British Studies |volume=47 |issue=1 |page=129 |doi=10.1086/522347 }}
* {{en}} {{cite book |author=Terry McLean |year=1969 |title=Red Dragons of Welsh Rugby |url=https://archive.org/details/reddragonsofrugb0000mcle |publisher=A. H. &amp; A. W. Reed |location=Wellington |isbn=978-0-589-00395-1 }}
* {{en}} {{cite journal |author=Gareth Morgan |title=Rugby and Revivalism: Sport and Religion in Edwardian Wales |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-the-history-of-sport_2005-05_22_3/page/n123 |journal=The International Journal of the History of Sport |volume=22 |issue=3 |pages=434–456 |date=May 2005 |doi=10.1080/09523360500064057 }}
* {{en}} {{cite book |author=David Parry-Jones |title=Prince Gwyn, Gwyn Nicholls and the First Golden Era of Welsh Rugby |year=1999 |publisher=seren |location=Bridgend |isbn=978-1-85411-262-0}}
* {{en}} {{cite book |author=Lance Peatey |title=In Pursuit of Bill: A Complete History of the Rugby World Cup |url=https://archive.org/details/inpursuitofbill0000peat |publisher=New Holland Publishers |year=2011 |isbn=978-1-74257-191-1 }}
* {{en}} {{cite book |authors=Alex Potter; Georges Duthen |title=The Rise of French Rugby |publisher=A. H. &amp; A. W. Reed |year=1961 |location=Wellington }}
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich_j0c0 |isbn=978-1-84596-016-2 |year=2006 |publisher=Mainstream Publishing }}
* {{en}} {{cite book |author=Owen Sheers |year=2013 |title=Calon: A Journey to the Heart of Welsh Rugby |publisher=Faber &amp; Faber |url=https://books.google.com/books?id=5c2n07a6JxcC&amp;pg=PA1984#v=onepage&amp;q&amp;f=false |isbn=978-0-571-29731-3}}
* {{en}} {{cite book |authors=David Smith; Gareth Williams |title=Fields of Praise: The Official History of The Welsh Rugby Union |url=https://archive.org/details/fieldsofpraiseof0000smit |year=1980 |publisher=University of Wales Press |location=Cardiff |isbn=978-0-7083-0766-3 }}
* {{en}} {{cite journal |author=G. T. Vincent |year=1998 |title=Practical Imperialism: The Anglo‐Welsh Rugby Tour of New Zealand, 1908 |url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-the-history-of-sport_1998-04_15_1/page/123 |journal=The International Journal of the History of Sport |volume=15 |issue=1 |pages=123–140 |doi=10.1080/09523369808714015}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Wales national rugby union team|Walliese nasionale rugbyspan}}
* {{en}} [http://www.wru.co.uk/ Amptelike webwerf van die Walliese Rugbyunie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/wales Wallis by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/wales/ Wallis op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Rugby in Wallis]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]]</text>
      <sha1>f5ml6hemteqhk27or11l5x7so88ltyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wallabies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25906</id>
    <revision>
      <id>3361987</id>
      <parentid>3320602</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T14:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151028" sha1="4j502k500aq4qyoo1go4w6mb3cqer0u" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Wallaroos]].''
{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Australië
| beeld                  = Wallabies.gif
| unie                   = [[Rugby Australia]] (Rugby AU)
| bynaam                 = Wallabies
| embleem                = Wallaby
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[James Slipper]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Australië}} [[Les Kiss]] &lt;small&gt;(sedert 2026)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = _australia_rugby23h
| patroon_b1             = _australia_rugby23h
| patroon_ra1            = _australia_rugby23h
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = _wallabiessocks
| linkerarm1             = FF8300
| liggaam1               = FF8300
| regterarm1             = FF8300
| broek1                 = 02545D
| kouse1                 = 02545D
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = _australia_rugby23a
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = ffffff
| liggaam2               = ffffff
| regterarm2             = ffffff
| broek2                 = 004044
| kouse2                 = ffffff
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[James Slipper]] (151)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Michael Lynagh]] (911)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[David Campese]] (64)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = [[Lêer:Flag of New South Wales.svg|22px]] '''Nieu-Suid-Wallis (as Australië)''' 13–3 [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}}&lt;br /&gt;([[Sydney]], [[Australië]]; 24 Junie 1899)&lt;ref name=&quot;smh-1899&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers. England v. Australia. |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
| grootwen               = {{AUSru}} 142–0 {{NAMru-r}}&lt;br /&gt;([[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Australië; 25 Oktober 2003)
| grootverloor           = {{RSAru}} 53–8 {{AUSru-r}}&lt;br /&gt;([[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]; 30 Augustus 2008)
| Wêreldbekerverskynings = 10/10
| jaar                   = 1987
| beste                  = Kampioen in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]]
| url                    = 
| unieurl                = www.rugby.com.au/
}}

Die '''Wallabies''' is die nasionale [[rugby]]span wat [[Australië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallabies is na die wallaby, een van verskeie [[spesies]] uit die [[Familie (biologie)|familie]] van die [[kangaroe]]s genoem, wat die nasionale dier van Australië is.

Die Wallabies se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Die Wallabies het aan al die wêreldbekertoernooie deelgeneem en is met twee titels die derde suksesvolste span in die geskiedenis van dié toernooi ná die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]]. Die Wallabies het die eindstryde van die [[Rugbywêreldbeker 1991]] teen [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en die [[Rugbywêreldbeker 1999]] teen [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen. Daarbenewens het die Wallabies die eindstryd in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] teen Engeland in [[ekstra tyd]] en in [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] teen Nieu-Seeland verloor.

Die Wallabies neem sedert 1996 aan die jaarlikse [[die Rugbykampioenskap]]stoernooi (tot in 2011 die Drienasiesreeks) deel. Aan dié toernooi neem die vier beste spanne van die [[Suidelike Halfrond]] deel, naamlik die Nieu-Seelandse All Blacks, die Suid-Afrikaanse Springbokke, die [[Argentinië|Argentynse]] [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] en die Wallabies. Tydens die Rugbykampioenskapstoernooi ding die Wallabies met Argentinië om die [[Poematrofee]], met Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] en met Suid-Afrika om die [[Mandela Uitdaagplaat]] mee. Die Wallabies het vorige Drienasiesreekse reeds drie keer gewen (in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]] en [[2011-Drienasiesreeks|2011]]), en later ook een keer die uitgebreide Rugbykampioenskapreeks (in [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]). Op 2 Julie 2007 het die span, ná ’n verrassende oorwinning oor die All Blacks in die [[Die Rugbykampioenskap|Drienasies]], die tweede plek op die IRR se wêreldranglys beklee.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt;

In 1899 het die Wallabies in hul eerste internasionale wedstryd teen die [[Britse en Ierse Leeus|Britse Leeus]] in [[Sydney]] te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur [[Rugby Australia]] (Rugby AU), wat deur [[Wêreldrugby]] saam met tien ander beheerliggame as ’n vlak-een-span beskou word. Die Australiese rugbyspan is tans (Oktober 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; en in 2001 is die Wallabies deur Wêreldrugby as “span van die jaar” aangewys. 16 voormalige Wallabies is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallabies speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Rugby Australia}}
[[Lêer:Australian Super 15 Map.svg|duimnael|’n Kaart van die Australiese plaaslike beheerliggame en hul spanne]]
Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia (Rugby AU), tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (''Australian Rugby Union'', ARU) genoem. Rugby Australia is in 1949 as die Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU) gestig en het in dieselfde jaar ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/history |title=Our History |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/history |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigterslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugby]], OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |author=Robert F. Dewey |title=Rugby Union Football, Pacific Islands |editor=John Nauright, Charles Parrish |journal=Sports around the world: History, culture and practice |edition=1 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara |year=2012 |ISBN=978-1-59884-300-2 |pages=445–447}}&lt;/ref&gt; Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame wat elkeen ’n [[Deelstate en gebiede van Australië|deelstaat of gebied]] verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://australia.rugby/about/about-us/governance |title=Governance |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2020 |accessdate=2 Junie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602210025/https://australia.rugby/about/about-us/governance |archive-date=2 Junie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die belangrikste rugbyliga in Australië is [[Superrugby]] wat saam met spanne uit Nieu-Seeland en een elk uit beide [[Fidji]] en die [[Stille Oseaan]]-eilande (feitlik die [[Cookeilande]], Fidji, [[Samoa]] en [[Tonga]]) beslis word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/melbourne-rebels-super-rugby-pacific-rugby-australia-2024529 |title=Rugby Australia statement regarding Melbourne Rebels |publisher=[[Rugby Australia]] |date=30 Mei 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Naas die amptelike nasionale span roep Rugby Australia ook ander keurspanne byeen. Die ''Junior Wallabies'' is die o. 20-nasionale span en hulle neem aan die o. 20-Rugbykampioenskap en die [[Wêreldrugby o. 20-kampioenskap]] deel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/inaugural-rugby-championship-under-20-all-set-for-sunshine-coast-kick-off/ |title=Inaugural rugby championship under-20 all set for sunshine coast kick-off |publisher=[[Superrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/championship |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Australië beskik oor ’n nasionale span vir studente, die ''Australian Schoolboys'', wat as ’n voorbereiding op die Australiese nasionale rugbyspan dien.

== Geskiedenis ==
=== Vroeë jare ===
[[Lêer:1899 Australian Team.jpg|duimnael|Die Australiese span in 1899]]
Europese immigrante het reeds vroeg aan [[sokker]] verwante sportsoorte beoefen en die eerste persberig is in 1829 in [[Sydney]] gepubliseer. Die meeste van dié vroeë wedstryde het tydens plaaslike feeste plaasgevind, maar geen algemene reëls of gekodifiseerde weergawe het bestaan nie. Van die destydse weergawes het elemente van vandag aparte stel reëls bevat, waaronder [[Australiese voetbal]], sokker en [[rugby]]. As twee spanne ontmoet het, moes hulle vooraf op die toepaslike reëls besluit. Aangesien destyds alle weergawes algemeen “sokker” genoem is, is dit nie meer moontlik om te bepaal watter weergawe in watter gebied oorheers het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |authors=Rob Hess, Matthew Nicholason, Bob Stewart, Gregory De Moore |title=Australian Rules football begins |journal=A national game : the history of Australian rules football |publisher=Viking |location=Camberwell, Victoria |date=2008 |isbn=978-0-670-07089-3 |pages=1–18}}&lt;/ref&gt; Die eerste span buite die moederland [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]], wat ’n stel gekodifiseerde rugbyreëls gebruik het (die wêreldwyd agtste oudste), was die in 1863 gestigte [[Sydney Universiteitsvoetbalklub]], wat op 19 Augustus 1865 sy eerste wedstryd gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sydneyunirugby.com.au/club-history.html |title=Our history |publisher=Sydney Universiteitsvoetbalklub |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1874 is die eerste beheerliggaam gestig, die Suidelike Rugbyunie (vandag Nieu-Suid-Walliese Rugbyunie), wat in dieselfde jaar die eerste plaaslike kampioenskap aangebied het. Twee jaar later het die eerste kampioenskap rondom [[Brisbane]] gevolg, wat van 1883 af deur die Noordelike Rugbyunie (vandag Queensland Rugbyunie) aangebied is. Rugby het toe die gewildste sportsoort in [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] geword, veral als gevolg van die van 1882 af gereelde wedstryde tussen die keurspanne van albei kolonies. Daarteenoor was rugby in die ander kolonies ([[Victoria (Australië)|Victoria]], [[Suid-Australië]], [[Wes-Australië]] en [[Tasmanië]]) minder gewild, en is veral deur Australiese voetbal oorheers. Die aanhangers van Australiese voetbal het ook hul sportsoort in Nieu-Suid-Wallis probeer vestig. ’n In 1880 gestigte plaaslike beheerliggaam het aanvanklik effens daarin geslaag, maar verskeie sosiale en ekonomiese faktore het daartoe gelei dat hulle hulself in 1893 weer ontbind het en die twee oostelike kolonies en latere deelstate deur rugby oorheers is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Matthew Healy |url=https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |title=Hard Sell: Australian Football in Sydney |publisher=Victoria University |date=Augustus 2002 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318215415/https://nswfootballhistory.com.au/wp-content/uploads/2016/06/HardSell.pdf |archive-date=18 Maart 2018 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In 1882 het die Suidelike Rugbyunie die wêreldwyd eerste beheerliggaam geword wat ’n oorsese toer aangepak het, toe hul keurspan, die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], in [[Nieu-Seeland]] vyf wedstryde gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |title=1882 – Rugby tours to New Zealand begin |publisher=Nieu-Seelandse Rugbymuseum |accessdate=22 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022161033/http://rugbymuseum.co.nz/tdih-september-9-1882-rugby-tours-to-new-zealand-begin-2/ |archive-date=22 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste besoek deur ’n Britse span het in 1888 plaasgevind toe ’n privaat georganiseerde [[Britse en Ierse Leeus|Britse Eilande]]-span Australië en Nieu-Seeland besoek het; geen toetswedstryde (internasionale wedstryd) is egter gespeel nie. Die spelers was meestal afkomstig uit Engeland en die Scottish Borders, alhoewel daar verteenwoordigers uit al vier die Tuisunies was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Clem Thomas |title=125 Years of the British and Irish Lions: The Official History |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-1-78057-738-8}}&lt;/ref&gt; In 1896 het Queensland se span, die [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]], die Waratahs se voorbeeld gevolg. Die eerste toetswedstryd van ’n die hele Australië verteenwoordigende span is op 24 Junie 1899 op die [[Sydney-krieketveld]] aangebied, toe hulle teen die Britse Leeus te staan gekom het. Hulle het die eerste wedstryd met 13–3 gewen, maar die Leeus het in die oorblywende drie toetse geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |title=1899 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617104116/https://www.lions-tour.com/1899-australia/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Australiese span het ses spelers uit Queensland en nege uit Nieu-Suid-Wallis ingesluit.&lt;ref name=&quot;smh-1899&quot; /&gt; In Sydney het hulle in die blou trui van Nieu-Suid-Wallis en in Brisbane in die maroen trui van Queensland uitgedraf, maar met ’n Australiese wapen pleks van die twee beheerliggame se kentekens.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx#History |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014215050/http://www.rugby.com.au/ARUHQ.aspx |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14250165 |title=The English Footballers |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 Junie 1899 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Vroeë 20ste eeu ===
[[Lêer:Australia rugby touring team 1905.jpg|duimnael|Die Australiese span tydens die 1905-toer]]
[[Lêer:Australia squad 1908.jpg|duimnael|Die span wat in 1908–09 getoer het]]
Die eerste toetswedstryd tussen Australië en die Nieu-Seelandse All Blacks is op 15 Augustus 1903 op die Sydney-krieketveld gespeel en met 22–3 deur Nieu-Seeland gewen.&lt;ref name=&quot;smh-17-3-03&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/14554348 |title=The New Zealand Footballers: Match Against Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |page=7 |date=17 Augustus 1903 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/16 |title=1903 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die All Blacks se toer het tot ’n tydelike toename in gewildheid van rugby in beide Sydney en Brisbane gelei, nadat meer toeskouers die wedstryde in albei stede bygewoon het.&lt;ref name=&quot;aru-hist&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=History |website=[[Rugby Australia]] |accessdate=3 Julie 2011 |url=http://www.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703044643/http://www2.rugby.com.au/tryrugby/Playing/RugbyExplained/History.aspx |archive-date=3 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Britse Leeus Australië weer besoek en die Australiërs in al drie toetswedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/lions_results.html#A1904 |title=British &amp; Irish Lions Results: 1904 Australia &amp; New Zealand |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die stigting van die Nieu-Suid-Walliese Voetballiga (''New South Wales Football League'', NSWFL) in 1903 het ’n verswakking van die rugbysport in Nieu-Suid-Wallis meegebring, aangesien verskeie toonaangewende privaat skole vir enkele jare slegs Australiese voetbal pleks van rugby aangebied het. Vir ’n kort tyd het Australiese voetbal blykbaar ook die guns van die gehoor geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |title=&quot;Rules&quot; Almost Had Sydney's Paddock |publisher=rl1908.com |author=Sean Fagan |date=2008 |accessdate=17 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517144716/http://www.rl1908.com/articles/aust-rules.htm |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die suiwer amateursport rugby is deur die invoering van [[rugby league]] in 1905 erg geraak. Baie klubs rondom Sydney het na die professionele weergawe oorgeskakel en ’n beheerliggaam gestig, wat veral [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] skole van ’n oorskakeling na rugby league kon oortuig. Van dié skole vorm sedertdien toe die bakermat van rugby league se sentrum rondom Sydney. Bekende nasionale spelers soos [[Dally Messenger]] het ook by rugby league aangesluit en gehelp om van dié sportkode die oorheersende een te maak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/scrumv/features/history/australianhistory.shtml |title=Australian Rugby |publisher=[[BBC]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die eerste toer na Nieu-Seeland plaasgevind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/19 |title=1905 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1908 het ’n die Britse Eilande verteenwoordigende span, genoem die ''Anglo-Welsh'' aangesien dit slegs uit Engelse en Walliese spelers bestaan het, Australië besoek, maar in geen toetswedstryd gespeel nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |title=1908 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906143809/http://www.lions-tour.com/1908-australia-new-zealand/ |archive-date= 6 September 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Later dieselfde jaar het die nasionale span vanaf Sydney vir die eerste keer op ’n maandelange toer na die [[Britse Eilande]] en [[Noord-Amerika]] vertrek. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 1908]] in [[Londen]], wat tydens die Australiese toer plaasgevind het, het Australië ná ’n 32–3-oorwinning oor ’n keurspan uit [[Cornwall]] in die enigste wedstryd van die toernooi met die goue medalje weggestap. Tydens die eerste toetswedstryd teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] is Australië met 9–6 verslaan, maar hulle het [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] in hul eerste wegoorwinning met 9–3 geklop. Engelse koerante het aanvanklik na dié span as ''rabbits'' (“konyne”) verwys.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |title=Australian Rugby Union, Annual Report 2008 |publisher=[[Rugby Australia]] |date=2008 |accessdate=1 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150401201859/http://myrugby.rugby.com.au/myrugby/Images/ARUimages/2011/AnnualReports/ARU_Annual_Report_2008.pdf |archive-date=1 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reason58&quot;&gt;{{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5 |pages=[https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas/page/58 58]}}&lt;/ref&gt; Die Australiese rugbyspelers het dié bynaam as neerhalend beskou en dit met ''Wallabies'' vervang.&lt;ref name=&quot;Wallabies&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms het elf spelers, wat saam gereis het, na rugby league-klubs oorgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyfootballhistory.com/wallabies.html#5 |title=The first Wallabies 1908/1909 |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1909, toe die nuwe “Noordelike Unie” se kode in Australië nog in sy kinderskoene was, is ’n wedstryd tussen die Kangaroos (die Australiese nasionale rugbyligaspan) en die Wallabies voor ’n skare van 20&amp;nbsp;000 gespeel, wat deur die rugbyligaspan met 29–26 gewen is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;cl=search&amp;d=WCT19090906.2.33.3 |title=Kangaroos v. Wallabies |publisher=West Coast Times |place=Nieu-Seeland |page=4 |date=6 September 1909 |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214454/http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;cl=search&amp;d=WCT19090906.2.33.3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Naas die verskil tussen amateurisme en professionalisme het daar ook ’n kulturele verskil begin ontwikkel: rugby is meer en meer as sportsoort van die opgevoede, Britse hoër- en middelklas beskou, terwyl rugby league veral in die werkersklas, wat uit Rooms-Katolieke [[Iere]] bestaan en die [[Britse Ryk]] verwerp het, aanhangers gewerf het. Die tradisionele rugby is deur hulle as ’n simbool van [[imperialisme]] beskou. Dikwels was die personeel van rugby league klubs dieselfde as by filiale van die Australiese Werkersparty. Binne enkele jare het rugby league die dominerende kode geword, terwyl rugby unie agteruitgegaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617}}&lt;/ref&gt;

=== Impak van die wêreldoorloë ===
[[Lêer:StateLibQld 1 105568 Springboks v. Australia, 1937.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika in 1937]]
Nog erger is rugby in Australië deur die [[Eerste Wêreldoorlog]] geraak. Al die plaaslike beheerliggame het die vraag in die gesig gestaar of dit gepas is om met rugby voort te gaan, terwyl op Europa se slagvelde duisende jong Australiërs sneuwel. Die beheerliggame van Australiese voetbal en rugby league het met hul toernooie voortgegaan, terwyl rugby se beheerliggame daarop besluit het om tydens die oorlog alle aktiwiteite te staak en die ander sportsoorte herhaaldelik van onpatriotiese optrede beskuldig het. Die sosiale skeurings wat destyds ontstaan het, sou die verhoudings tussen die sportsoorte en hul aanhangers vir die volgende dekades oorheers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1617–1619}}&lt;/ref&gt; Tydens die oorlog het meer as 35 nasionale spelers in Europa geveg, waarvan tien gesneuwel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sean Fagan |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-answered-the-empires-call-in-world-war-i-20150421-1mpjys.html |title=Rugby answered the Empire's call in World War I |publisher=The Sydney Morning Herald |date=24 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die oorlog het weer baie spelers by rugby league klubs aangesluit. In 1920 moes Queensland se beheerliggaam weens die gebrek aan spelers homself ontbind.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1619–1620}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 1920’s was die Wallabies basies identies aan die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]], die keurspan uit Nieu-Suid-Wallis, aangesien slegs in dié deelstaat ’n gereguleerde speelprogram bestaan het. Die Waratahs het gereeld teen die [[Suid-Afrika]]anse [[Springbokke]] en die Nieu-Seelandse All Blacks te staan gekom, maar die meeste wedstryde verloor. Die Australiese beheerliggaam het aan dié wedstryde terugwerkende toetsstatus toegeken, terwyl die beheerliggame van Suid-Afrika en Nieu-Seeland hulle nie as sulks erken nie. In 1927/28 het die Waratahs ’n halwe jaar se baie suksesvolle toer deur Europa en [[Kanada]] onderneem, waartydens hulle 31 van hul 37 wedstryde gewen het. Onder andere het hulle teen die nasionale spanne van [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], Wallis en [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] gewen, maar hulle is deur [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en Engeland geklop; aan alle wedstryde is terugwerkende toetsstatus toegeken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/57 |title=1927/28 New South Wales tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1928 het die herstigting van die beheerliggaam Queensland Rugbyunie tot nuwe optimisme gelei, wat tot die herinstelling van ’n nasionale span gelei het en ’n jaar later het hulle in drie agtereenvolgende wedstryde teen die All Blacks geseëvier.&lt;ref name=&quot;aru-hist&quot; /&gt; Die eerste werklik-verteenwoordigende Britse Eilande-span, saamgestel uit spelers van al vier die Tuisunies (vandag bekend as die [[Britse en Ierse Leeus]]), het in 1930 Australië besoek, waartydens die gashere in die toetswedstryd ’n naelskraapse 6–5-oorwinning aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |title=1930 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327161821/http://www.lions-tour.com/1930-australia-new-zealand/ |archive-date=27 Maart 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In 1931 het Lord Bledisloe, die Nieu-Seelandse goewerneur-generaal, ’n beker geskenk, waarom die nasionale spanne van Nieu-Seeland en Australië gereeld sou speel. In 1934 het die Wallabies vir die eerste keer daarin geslaag om die [[Bledisloebeker]] in te palm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/17082710 |title=Bledisloe Cup to remain in Australia |publisher=The Sydney Morning Herald |date=27 Augustus 1934 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die krygsheld Edward “Weary” Dunlop was deel van dié span.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;MT_ID=1278 |title=278th All Black Game |publisher=rugbymuseum.co.nz |accessdate=14 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110614234354/http://www.rugbymuseum.co.nz/teamsheet.asp?level1=All_Blacks&amp;Level2=ABC&amp;MT_ID=1278 |archive-date=14 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vorige jaar het hulle vir die eerste keer ’n toer na Suid-Afrika onderneem, waar hulle drie toetswedstryde teen die Springbokke verloor en twee gewen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://southcoastherald.co.za/364873/july-8-day-world-history-briefly-2/ |title=July 8: On This Day in World History … briefly |publisher=South Coast Herald |date=8 Julie 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná hul suksesvolle toer deur Nieu-Seeland het die Springbokke in 1937 Australië besoek en twee toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Steven White |url=http://www.clubrugby.co.nz/wellington/story.php?id=1312 |title=Wellington against International teams: versus South Africa 1937 |publisher=Club Rugby |date=7 April 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se beplande 1939-toer deur Europa kon nie soos beplan plaasvind nie. Slegs ’n dag ná hul aankoms in Engeland het die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitgebreek en alle wedstryde is afgelas. Ná twee weke se verblyf het die Wallabies na Australië teruggekeer. Hul enigste wedstryd het die Wallabies tydens ’n oorstaan in [[Mumbai]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |title=The ill-fated 1939–40 Wallabies tour |publisher=World Rugby Museum |date=6 Augustus 2018 |accessdate=25 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201125221448/https://worldrugbymuseum.blog/2018/08/06/the-ill-fated-1939-wallabies-tour/ |archive-date=25 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ter vermyding van die foute uit die Eerste Wêreldoorlog het die toonaangewende beheerliggame daarop besluit om ten minste ’n beperkte speelprogram te handhaaf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1623}}&lt;/ref&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
[[Lêer:Solomon chaired 1953.jpg|duimnael|upright|Die Wallabies-kaptein John Solomon word deur die Springbokke gedra (1953)]]
Die eerste toetswedstryd ná die Tweede Wêreldoorlog is in 1946 op [[Carisbrook]], [[Dunedin]], tussen Australië en Nieu-Seeland gespeel en deur die All Blacks met 31–8 gewen. Australië het ook die vier oorblywende wedstryde van dié toer verloor; hulle is met 20–0 deur die Nieu-Seeland [[Maori's|Māori]] en die volgende week met 14–10 deur die All Blacks geklop. In 1947/48 het Australië ’n suksesvolle toer na [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] onderneem, waartydens die Wallabies 32 van hul 39 wedstryde gewen het. Hulle het drie van die vyf toetswedstryde gewen, maar die Wallabies is deur Wallis en Frankryk geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jack Pollard |title=Australian Rugby The Game and the Players |url=https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll |publisher=Ironbark |location=Sydney |date=1994 |isbn=978-0-207-15006-7 |pages=[https://archive.org/details/australianrugbyg0000poll/page/654 654]}}&lt;/ref&gt; Van die opkomende spelers was Trevor Allan, Cyril Burke en Nicholas Shehadie.&lt;ref name=&quot;Nicholas Shehadie&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe,49730.html |title=Sir Nicholas Shehadie AC OBE |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=1 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080201075443/http://www.rugby.com.au/qantas_wallabies/wallaby_hall_of_fame/sir_nicholas_shehadie_ac_obe%2C49730.html |archive-date=1 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms van die suksesvolle toer het Australië in 1949 die Nieu-Seeland Māori vir ’n drie-toetsreeks gehuisves; albei spanne het een wedstryd elk gewen, met een gelykop. In September dieselfde jaar het Australië twee keer teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, albei wedstryde gewen en die Bledisloebeker vir die eerste keer op Nieu-Seelandse bodem ingepalm. Die Nieu-Seelanders het daarna beweer, dat hulle slegs ’n tweede span ontbied het, aangesien die All Blacks se eerste span destyds op toer in Suid-Afrika was. Met inagneming van die destydse [[apartheid]]stelsel in Suid-Afrika het die NZRU nie Māorispelers vir hul Suid-Afrikaanse toer saamgeneem nie. Gevolglik het baie van die All Blacks se gewone Māorispelers teen Australië uitgedraf, dus kon die Nieu-Seelandse span wat teen Australië gespeel het as ewe goed as die All-Black-span in Suid-Afrika beskou word. Vanuit ’n Nieu-Seelandse perspektief was eers die All Blacks se drie toetswedstryde twee jaar later in Australië gelykwaardig (Nieu-Seeland het al drie toetswedstryde gewen).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Max Howell |title=Born to Lead: Wallaby Test Captains |publisher=Celebrity Books |location=North Harbour |date=2005 |isbn=1-877252-18-2 |pages=128}}&lt;/ref&gt;

In 1949 is ook die Australiese beheerliggaam Australiese Rugbyvoetbalunie (''Australian Rugby Football Union'', ARFU; later Australiese Rugbyunie, ''Australian Rugby Union'' ARU; nou [[Rugby Australia]], Rugby AU) gestig, waarvolgens die as ’t ware onafhanklike beheerliggame van Nieu-Suid-Wallis en Queensland onderafdelings geword het. Die hoofrede vir dié saamsluiting was die uitnodiging van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aan Australië, [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]] en [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]], om as volle lede by die wêreldwye beheerliggaam aan te sluit. Die IRVR het voorheen slegs uit die vier beheerliggame van die Britse Tuisnasies ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]], [[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]], [[Skotse Rugbyunie|Skotland]] en [[Walliese Rugbyunie|Wallis]]) bestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1940s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1940s |publisher=rugbyfootballhistory.com |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië was sedert 1926 ’n geassosieerde lid en het sy sake deur die afgevaardigdes van die Engelse beheerliggaam ingedien.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |pages=1624}}&lt;/ref&gt;

Die Britse Leeus het in 1950 na Australië getoer en albei toetswedstryde teen die Wallabies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |title=1950 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003110921/http://www.lions-tour.com/1950-australia-new-zealand/ |archive-date= 3 Oktober 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die volgende jaar het die All Blacks in ’n drie-toetsreeks skoonskip met Australië afgereken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/107 |title=1951 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Julie en Augustus 1952 het Australië vir die eerste keer teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] gespeel en die eerste toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gewen, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verrassend met twee punte geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |title=Historic Rugby Internationals: Australia v Fiji, 1952 |publisher=World Rugby Museum |date=4 November 2019 |accessdate=28 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028031006/https://worldrugbymuseum.blog/2019/11/04/historic-rugby-internationals-australia-v-fiji-1952/ |archive-date=28 Oktober 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Maand later het die Wallabies herstel en die All Blacks op [[Lancasterpark]] geklop, maar hulle is in die tweede toetswedstryd verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/113 |title=1952 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1953 het Australië weer deur Suid-Afrika getoer. In die tweede toetswedstryd het hulle die Springbokke vir die eerste keer in 15 jaar geklop. Die Suid-Afrikaanse span was van dié prestasie baie beïndruk en sodoende het twee spelers die Australiese kaptein [[John Solomon]] op hul skouers die speelveld uitgedra.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/0dc38e8ae9061de37d728432778835c3 |title=Ex-Wallabies skipper John Solomon dies at age 90 |publisher=Associated Press |date=18 Maart 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op dié toer het hulle ook 8–8-gelykop gespeel teen [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] in [[Kitwe]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/116 |title=1953 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1957/58 het die Wallabies weer deur Europa getoer, maar hulle het nie een toetswedstryd teen die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] gewen nie. Sedertdien het geen nasionale span van die Suidelike Halfrond dié negatiewe rekord herhaal nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/140 |title=1957/58 Australia tour to Europe and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié negatiewe tendens is tydens die Leeus se besoek in 1959 voortgesit, toe die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |title=1959 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420163201/https://www.lions-tour.com/1959-australia-new-zealand/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Gemengde prestasies gedurende die 1960’s en 1970’s ===
[[Lêer:Australia v Ireland 1979.jpg|duimnael|’n Ierse lynstaan tydens hul tweede toetswedstryd teen die Wallabies in Sydney, 1979]]
[[Lêer:Argentina vs australia rugby en ferro.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Australië en Argentinië in [[Buenos Aires]], 1979]]
In die eerste toetswedstryd van die nuwe dekade het die Wallabies op die Sydney-krieketveld ’n oorwinning oor Fidji gedurende ’n drie-toetsreeks in 1961 aangeteken. Daarop het ’n tweede oorwinning gevolg, maar Fidji het in die derde toetswedstryd daarin geslaag om gelykop te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/159 |title=1961 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1961 het die Wallabies weer deur Suid-Afrika getoer, maar hulle is deur die Springbokke in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Johannesburg]] maklik verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/161 |title=1961 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná hul terugkoms het die Wallabies hul eerste tuisnederlaag teen Frankryk op die Sydney-krieketveld met 8–15 gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |title=1961: A debut to remember |publisher=nobok.co.uk |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716055628/http://www.nobok.co.uk/page/RugbyTimeDetail/0,,10301~791047,00.html |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1962 het Australië vyf keer teen die All Blacks te staan gekom; ’n 9–9-gelykop op Athletic Park was die enigste prestasie tydens dié twee toetsreekse.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/162 |title=1962 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/164 |title=1962 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat hulle in 1963 die besoekende Engelse span vir die eerste keer met 18–9 in Sydney verslaan het, het die Wallabies deur Suid-Afrika getoer en twee van die vier toetswedstryde gewen, waarmee hulle ná die Britse Leeus in 1896 die eerste span geword het wat dit kon vermag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/167 |title=1963 England tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/168 |title=1963 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het in 1964 ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks gespeel. Die Wallabies het die derde toetswedstryd gewen nadat hulle in die eerste twee toetswedstryde verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/176 |title=1964 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Wallabies twee tuisoorwinnings met onderskeidelik 18–11 en 12–8 oor die Springbokke aangeteken. Daarmee het die Wallabies vir die eerste keer ’n toetsreeks teen Suid-Afrika beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |title=Springbok History 1965 |publisher=rugby-talk.com |date=16 Februarie 2010 |accessdate=8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508095354/https://www.rugby-talk.com/2010/02/springbok-history-1965/ |archive-date=8 Mei 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Junie 1966 het die Britse Leeus deur Australië getoer en die Wallabies in albei toetswedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |title=1966 Australia &amp; New Zealand |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420164850/http://www.lions-tour.com/1966-australia-new-zealand/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se toer deur Europa en Kanada gedurende [[winter]] 1966/67 was nie suksesvol nie, aangesien die Wallabies slegs 19 van hul 36 wedstryde gewen het. Van die vyf toetswedstryde, wat hulle gespeel het, het die Wallabies dié teen Wallis en Engeland gewen, maar Australië is deur Skotland, Ierland en Frankryk verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/184 |title=1966/67 Australia tour to Europe and Canada |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die toer het Australië in Sydney weer teen Ierland te staan gekom en is opnuut verslaan, waarmee Ierland die eerste van die Tuisnasies geword het wat ’n wegoorwinning in die Suidelike Halfrond kon aanteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/186 |title=1967 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tot aan die einde van die 1960’s het die Wallabies – met uitsondering van ’n naelskraapse 11–10-tuisoorwinning oor Frankryk – slegs nederlae gely, waaronder in 1968 die derde agtereenvolgende nederlaag teen Nieu-Seeland en in 1969 vier agtereenvolgende nederlae teen Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/192 |title=1968 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/193 |title=1968 France tour to Australiasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/196 |title=1968 Australia tour to Ireland and Scotland |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/200 |title=1969 Wales tour to Oceania |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/202 |title=1969 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Australië het in 1970 Skotland gehuisves en hulle met 20 punte geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/209 |title=1970 Scotland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies se aktiwiteite in 1971 sou die mees omstrede in die Australiese rugbygeskiedenis word. In Julie en Augustus het die Springbokke Australië vir ses weke besoek, nadat die Wallabies twee jaar vroeër Suid-Afrika besoek het. Terwyl die Australiese regering die Springbokke se toer ondersteun het, is in [[Adelaide (Suid-Australië)|Adelaide]], Brisbane, [[Melbourne]], [[Perth]] en Sydney protes teen die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sbeleid aangeteken. Tydens dié protesaksies het deelnemers met die polisie slaags geraak. Na ramings is tussen 500 en 700 protesdeelnemers in hegtenis geneem. Die toer is nie afgelas nie, maar die stadions het soos met doringdraad beweerde vestings gelyk en moes met ’n groot polisieteenwoordigheid beskerm word. Johannes Bjelke-Petersen, die eerste minister van Queensland, het op 14 Julie ’n noodtoestand van een maand verklaar, wat tot ’n 24 uur se staking van 125&amp;nbsp;000 werknemers gelei het. Tot aan die einde van apartheid het die Wallabies nie meer teen die Springbokke te staan gekom nie.&lt;ref&gt;{{en}} SAIRV: ''A Survey of Race Relations in South Africa 1971''. Johannesburg 1972, bl. 320.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110667470 |title=Queensland in state of emergency |publisher=The Canberra Times |date=14 Julie 1971 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In November 1971 het die Wallabies ’n toer na Frankryk onderneem; hulle het Frankryk tydens die eerste toetswedstryd in [[Toulouse]] geklop, maar hulle is in die tweede in Parys verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/222 |title=1971 Australia tour to France and North America |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Frankryk het toe Australië in Junie 1972 vir ’n twee-toetsreeks besoek, waarvan hulle een gewen en in die ander een gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/227 |title=1972 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië ’n drie-toetsreeks teen die All Blacks in Nieu-Seeland gespeel, maar al drie verloor. Die Wallabies het tydens hul terugkoms in [[Suva]] aangedoen om teen Fidji te speel en hul enigste oorwinning in dié jaar aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/229 |title=1972 Australia tour to New Zealand and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 1973 het [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] vir die eerste keer Australië besoek; die Wallabies het die eerste toetswedstryd gewen, maar hulle is in die tweede verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/234 |title=1973 Tonga tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 1973 het Australië ’n kort toer na die Verenigde Koninkryk onderneem, maar hulle het twee swak nederlae teen Wallis en Engeland gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/241 |title=1973 Australia tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1974 het Australië die All Blacks vir ’n drie-toetsreeks gehuisves, waarvan die Wallabies twee verloor en in een gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/245 |title=1974 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1975 het Australië tydens ’n twee-toetsreeks tuis Engeland twee keer verslaan en sodoende wraak geneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/255 |title=1975 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het daarna sy eerste twee toetswedstryde teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] gespeel en albei maklik gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/259 |title=1975 Japan tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens hul Europatoer in 1975/76 is die Wallabies deur Skotland, Wallis en Engeland verslaan, maar hulle het daarin geslaag om Ierland te klop. Op pad huis toe het Australië ’n bykomende wedstryd gespeel en vir die eerste keer teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] in [[Los Angeles]] te staan gekom en met 24–12 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/265 |title=1975/76 Australia tour to UK, Ireland and United States |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Junie 1976 het Australië Fidji vir ’n drie-toetsreeks gehuisves en al drie toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/269 |title=1976 Fiji tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het die jaar met ’n kort toer na Europa afgesluit en twee toetswedstryde teen Frankryk gespeel, maar albei verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/294 |title=1976 Australia tour to France and Italy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat in 1977 geen toetswedstryd plaasgevind het nie, het die Wallabies in 1978 twee tuisoorwinnings oor Wallis aangeteken, maar hulle is in twee wegwedstryde deur Nieu-Seeland verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/306 |title=1978 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/310 |title=1978 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die derde toetswedstryd het die Wallabies met 30–16 gewen, danksy vier drieë deur die uitstekende [[Greg Cornelsen]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Jamie Wall |url=https://www.rnz.co.nz/news/sport/364706/before-eden-park-was-a-fortress-there-was-greg-cornelsen |title=Before Eden Park was a fortress there was Greg Cornelsen |publisher=Radio New Zealand |date=22 Augustus 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 1979 het Ierland Australië besoek en albei toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/319 |title=1979 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië die All Blacks vir een toetswedstryd op die Sydney-krieketveld gehuisves en met 12–6 geseëvier.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/323 |title=1979 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Oktober 1979 het die Wallabies vir die eerste keer [[Argentinië]] besoek. Hulle is in hul eerste toetswedstryd deur die [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] verslaan, maar die Wallabies het met ’n oorwinning in die tweede toetswedstryd dié toetsreeks geëwenaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/330 |title=1979 Australia tour to Argentina |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Groeiende sterkte gedurende die 1980’s ===
[[Lêer:Argentina australia 1987.jpg|duimnael|Australië teen [[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]] op [[José Amalfitani-stadion|Vélez Sarsfield-stadion]], 7 November 1987]]
In 1980 het Australië die [[Bledisloebeker]] slegs vir ’n vierde keer ingepalm, nadat die Wallabies Nieu-Seeland met 2–1 in ’n drie-toetsreeks in Australië verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/338 |title=1980 New Zealand tour to Australia and Fiji |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1981/82 het die toer na die Britse Eilande teleurstellend verloop, nadat die Wallabies van die vier toetswedstryde slegs dié teen Ierland gewen het; daarbenewens het hulle drie wedstryde teen provinsiale en plaaslike spanne verloor. Die Australiese span het egter veral uit jong, onervare spelers bestaan, wat hul beste tye nog sou beleef.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Nicholas Shehadie |title=A Life Worth Living |publisher=Simon &amp; Schuster Australia |location=Sydney |date=2003 |isbn=978-0-7318-1161-8 |pages=175}}&lt;/ref&gt; Gedurende [[herfs]] 1984 het die Wallabies opnuut die Tuisnasies met ’n jong span en ’n nuwe afrigter, Alan Jones, besoek en ’n historiese prestasie aangeteken: Hulle het die eerste Australiese span geword wat ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] behaal het, nadat hulle tydens dieselfde toer al die vier Tuisnasies verslaan het: Engeland, Ierland, Wallis en Skotland. Hulle het ook ’n volstoomspan van die [[Britse Barbarians]] geklop. Tydens dié toer het veral [[Mark Ella]] uitgeblink en as eerste speler in al vier die toetswedstryde ’n drie gedruk. Dié toer het die opkoms van Australië as ’n gedugte krag in internasionale rugby ingelui.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.couriermail.com.au/sport/rugby/video-mark-ella-stars-as-wallabies-achieve-grand-slam-in-1984/news-story/be8bedee8f163b3e532cd222ad77027e |title=Mark Ella stars as Wallabies achieve Grand Slam in 1984 |publisher=The Courier-Mail |date=31 Oktober 1984 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 1986 het Australië vir ’n drie-toetsreeks om die Bledisloebeker na Nieu-Seeland getoer. Die Nieu-Seelandse rugby was in onrus nadat ’n nieamptelike span – die Nieu-Seelandse Kavaliers – met die grootste deel van die All Black-spelers die sportboikot van apartheid geïgnoreer en na Suid-Afrika vertrek het. Ná hul terugkeer is dié spelers vir die eerste toetswedstryd om die Bledisloebeker uit die All Black-span weggelaat. Australië het toe die eerste wedstryd met 13–12 gewen. Die verbanning is met die oog op die tweede toets op 23 Augustus op Carisbrook gelig. Nieu-Seeland het die reeks geëwenaar nadat hulle die tweede wedstryd met 13–12 gewen het. Dié wedstryd is deur omstredenheid geteister nadat die Walliese skeidsregter Derek Bevan nie ’n Australiese drie deur die [[agsteman]] Steve Tuynman toegeken het nie. Die eindstryd is op 6 September 1986 op Edenpark gehou. Australië het ’n volstom Nieu-Seelandse span met 22–9 geklop en sodoende hul eerste toetsreeks op Nieu-Seelandse bodem beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/15286390/all-blacks-rebel-tour-created-split-new-zealand-public |title=All Blacks rebel tour that created a split with New Zealand public |publisher=ESPNscrum |author=Huw Richards |date=22 April 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Australiese en Nieu-Seelandse rugbyunies was toonaangewend by die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi, waarvolgens beide Australië en Nieu-Seeland die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] aangebied het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die groepfase het die selfbewuste Wallabies Engeland, die VSA en Japan verslaan, en in die kwarteindstryd Ierland. In die halfeindstryd is hulle egter op Sydney se [[Concord-ovaal]] deur Frankryk met 30–26 geklop, in die klein finale om die derde plek het die Wallabies teen Wallis verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die prestasies van die Wallabies oor die drie jaar onder die afrigter Alan Jones het deurlopend verbeter, maar Jones het ook ’n polariserende effek op die span gehad, aangesien hy ook as ’n radio-omroeper gewerk het en baie spelers nie tevrede was met sy bestuurstyl nie. Mark Ella, wat ná die 1984-seisoen homself onttrek het, het beweer dat hy moontlik nie sou uitgetree het as Jones nie die afrigter was nie. Daar was veral ernstige meningsverskille tussen die afrigter Alan Jones en die invloedryke [[skrumskakel]] Nick Farr-Jones.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Peter FitzSimons |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/the-wallabies-have-passed-by-alan-jones-20141022-119y3r.html |title=The Wallabies have passed by Alan Jones |publisher=The Sydney Morning Herald |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Voor en tydens die Rugbywêreldbeker 1987 het Alan Jones sy aktiwiteite buite die afrigting van Australië, waaronder die radio-uitsaaiwese, uitgebrei. Ná die rugbywêreldbekertoernooi is Jones van sy afrigtingspos verwyder en Bob Dwyer, wat Australië in 1982 en 1983 afgerig het, is in 1988 heraangestel. Die tuisreeks teen die All Blacks dieselfde jaar het teleurstellend verloop, nadat die Wallabies in drie toetswedstryde slegs een gelykop aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/468 |title=1988 New Zealand tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1989 het die Britse en Ierse Leeus vir die eerste keer sedert 1966 na Australië getoer. Ná hul oorwinning in die eerste toetswedstryd het Australië die tweede en derde toetswedstryde en sodoende die toetsreeks met 1–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/1989-australia/ |title=1989 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617112219/http://www.lions-tour.com/1989-australia/ |archive-date=17 Junie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Bob Dwyer het ’n gebrek aan oorheersing deur die voorspelers as ’n belangrike faktor geïdentifiseer wat tot die verlore reeks bygedra het en die 1990’s met die doel om dié faset van die Wallabies se speel te verbeter betree.

=== Wêreldbekertitels in 1991 en 1999 ===
[[Lêer:1991 - David Campese's autographed shirt.jpg|duimnael|David Campese se trui, versier met handtekeninge, in ’n [[Hongkong]]se kroeg]]
In Augustus 1990 het Australië ná vier jaar weer ’n toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/513 |title=1990 Australia tour to New Zealand |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]] is die All Blacks weer verslaan, maar ook Wallis en Engeland. Gevolglik het die Wallabies die rugbywêreldbekertoernooi met nuwe selfvertroue aangepak en tydens die groepfase Argentinië, Wallis en [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]] deels maklik verslaan. Gedurende die kwarteindstryd teen Ierland in [[Dublin]] was Australië op die rand van ’n uitskakeling. Nadat letterlik sekondes op die klok oorgebly het, het Ierland met 18–15 voorgeloop, voordat [[Michael Lynagh]] in die hoek ’n drie gedruk het om sodoende die Ierse harte te laat breek en waarmee Australië in die halfeindstryd Nieu-Seeland ontmoet het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Seeckts |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/171646.html |title=Lynagh silences Lansdowne Road |publisher=ESPNscrum |date=20 Oktober 1991 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die eerste helfte het die Wallabies met 13–3 voorgeloop en toe hul verdedigingsvermoë teen die All Blacks gewys en die wedstryd beklink. In die eindstryd op Twickenham het die Wallabies teen Engeland te staan gekom. Engeland het hul meestal vooruit gedomineerde spelplan in ’n meer vloeiende spel verander. Dit was egter nie suksesvol nie en Australië het ’n 12–6-oorwinning behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; David Campese is as die speler van die toernooi aangewys, nadat hy ses drieë in ’n reeks van uitstekende vertonings gedruk het. Oorwinningsparades is in Australië vir hul nasionale span gehou.

Nadat die Springbokke in 1992 ná die einde van apartheid weer vir internasionale rugby toegelaat is, het die Wallabies Suid-Afrika besoek en die eerste toetswedstryd tussen albei spanne in meer as twee dekades gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/551 |title=1992 Australia tour to South Africa |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1993 het die Springbokke se teenbesoek in Australië vir drie toetswedstryde plaasgevind, waarvan die Wallabies twee gewen het.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1 |pages=830–840}}&lt;/ref&gt; In 1994 het die Wallabies onder andere twee keer elk Ierland en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] geklop, asook in 1995 Argentinië.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/587 |title=1994 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/591 |title=1994 Italy tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/610 |title=1995 Argentina tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die titelverdediging tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in Suid-Afrika het met ’n nederlaag teen die gasheer afgeskop, gevolg deur oorwinnings oor [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]]. In die kwarteindstryd is die Wallabies deur Engeland uitgeskakel, nadat [[Rob Andrew]] in [[ekstra tyd]] ’n skepdoel aangeteken en die wedstryd met 22–25 beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/rugby_world_cup/history/3086827.stm |title=1995: England 25-22 Australia |publisher=[[BBC]] |date=24 September 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit was Australië se ergste vertoning in dié tyd tydens ’n wêreldbekertoernooi.

Om die toenemende oorskakeling van goeie spelers na finansieel gevestigde [[rugby league]]-spanne teen te werk het die Internasionale Rugbyvoetbalraad in Augustus 1995 besluit om van rugby ’n professionele sport te maak. In dieselfde jaar het die beheerliggame van Suid-Afrika, Nieu-Seeland en Australië die konsortium SANZAR gestig om televisie-uitsaairegte vir twee nuwe kompetisies te verkoop, die internasionale kompetisie Super 12 (nou [[Superrugby]]) en die Drienasiesreeks van die nasionale spanne (nou [[Die Rugbykampioenskap]]).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |title=SANZAR Saga: Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=HarperCollins Publishers |location=New York |year=2005 |isbn=1-86950-566-2 |pages=7}}&lt;/ref&gt; Aangesien die nuwe toernooie min plek vir maandelange oorsese toere gelaat het, het dié tradisie uit die amateurtydperk vinnig tot ’n einde gekom (behalwe vir die vierjaarlikse Leeustoere). In reaksie op rugby se skuif na professionaliteit is in Oktober 1995 die Rugbyunie Spelersvereniging (RUPA, ''Rugby Union Players' Association'') gestig om die belange van Australië se professionele rugbyspelers te beskerm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |title=What is RUPA? |publisher=Rugby Union Players' Association |date=2020 |accessdate=1 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101070205/https://rupa.rugby/about-rupa/what-is-rupa |archive-date=1 November 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Greg Smith was in [[1996-Drienasiesreeks|1996]] en [[1997-Drienasiesreeks|1997]] Australië se hoofafrigter, gedurende dié jare het die Wallabies slegs twee van hul agt toetse in die eerste twee Drienasiesreekse gewen, albei teen Suid-Afrika tuis, maar hulle het rekordnederlae teen beide die All Blacks en Springbokke weg gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1996 |title=1996 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1997 |title=1997 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat Rod Macqueen in 1998 by Smith oorgeneem het, het Australië sy twee toetswedstryde teen die All Blacks gewen en sodoende die Bledisloebeker herower.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=1998 |title=1998 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Wallabies tydens die besoek van ’n onervare Engelse span in die Suidelike Halfrond ’n rekordoorwinning van 76–0 aangeteken, Engeland se ergste nederlaag in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tour-from-hell-that-left-some-players-burnt-bf39t5hgpgw |title=Tour from Hell that left some players burnt |publisher=[[The Times]] |author=Mark Baldwin |date=9 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1999 het die Wallabies die Bledisloebeker suksesvol verdedig, nadat hulle Nieu-Seeland met ’n rekordoorwinning van 28–7 in Sydney verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Ron Palenski |title=Century in Black |url=https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp |publisher=Hodder Moa Beckett |location=Auckland |date=2003 |isbn=978-1-86958-937-0 |pages=[https://archive.org/details/centuryinblack0000ronp/page/233 233]}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] het die Wallabies hul groep gewen, nadat hulle in die drie wedstryde teen Roemenië, Ierland en die VSA altesaam slegs 31 punte afgestaan het. In die kwarteindstryd het hulle teen Wallis te staan gekom, met 24–9 geseëvier en die halfeindstryd gehaal. Hulle het die verdedigende kampioen Suid-Afrika met 27–21 uitgeskakel. Die halfeindstryd is deur ’n onvergeetlike skepdoel in ekstra tyd deur die [[losskakel]] Stephen Larkham (sy eerste skepdoel in ’n toetswedstryd) en ’n strafdoel deur die [[heelagter]] [[Matt Burke]] beslis. Australië het die eindstryd op die nuwe [[Millennium-stadion]] maklik met 35–12 teen die blykbaar moeë Frankryk gewen, die Franse het voorheen in hul halfeindstryd die gunsteling Nieu-Seeland uitgeskakel. Die meeste punte is deur die heelagter Matt Burke aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 1999 het vyf Australiese spelers daarin geslaag om hul tweede rugbywêreldbekertoernooi te wen: Phil Kearns, John Eales, Tim Horan, Jason Little en Dan Crowley. Australië was ook die eerste rugbyspan wat die [[Webb Ellis-beker]] vir ’n tweede keer omhoog kon hou. Weens hul uitstekende prestasies is die Wallabies in 2000 as Laureus se “span van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2000 |title=Laureus World Sports Awards 2000 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2000 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Die nuwe millennium ===
[[Lêer:World Cup Telstra stadium.jpg|duimnael|Openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 2003]] tussen Argentinië en Australië op die Aussiestadion in Sydney]]
[[Lêer:RWC-2007-AUSvsJAP.JPG|duimnael|Australië teen Japan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]]
In 2000 was die Australiese beheerliggaam een van die stigterslede van die vastelandse beheerliggaam Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (''Federation of Oceania Rugby Unions'', FORU; nou [[Oseanië Rugb]]y, OR).&lt;ref name=&quot;islands&quot; /&gt; In dieselfde jaar het Australië die Bledisloebeker verdedig en die [[2000-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks]] vir die eerste keer gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2000 |title=2000 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Wallabies het dié prestasie in 2001 herhaal en ook hul eerste reeksoorwinning ooit oor die Britse en Ierse Leeus aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2001 |title=2001 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |title=2001 Australia |publisher=Lions-Tour.com |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420160949/https://www.lions-tour.com/2001-australia/ |archive-date=20 April 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Beide die afrigter MacQueen en kaptein John Eales het gou ná dié mylpale afgetree. Hulle is deur die afrigter [[Eddie Jones]] en kaptein George Gregan opgevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/watch-epic-video-of-eddie-jones-first-wallabies-training-in-2001/ |title=Watch: Epic video of Eddie Jones' first Wallabies training in 2001 |publisher=RugbyPass |author=Liam Heagney |date=18 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; As gevolg van die toenemende gewildheid het topvlak-[[rugby league]]spelers soos Mat Rogers, Wendell Sailor en Lote Tuqiri na rugbyunie oorgeskakel en voortaan vir die Wallabies uitgedraf. Dit was in kontras met die vorige eeu, waartydens baie rugbyunie-spelers met salarisse na rugby league gelok is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://rugbyfix.com/rugbyfix-com-rugby-union-versus-rugby-league-the-cultural-divide/ |title=Switching Between Rugby Union and Rugby League |publisher=rugbyfix.com |date=15 Maart 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2001 is die Wallabies deur die IRR as “span van die jaar” en Rod Macqueen as “afrigter van die jaar” aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/awards/past-winners/2001 |title=IRB Awards 2001 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Wallabies het tydens die [[2002-Drienasiesreeks]] nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2002 |title=2002 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna is hulle weg deur beide Ierland en Engeland verras.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/nov/11/rugbyunion.irelandrugbyunionteam |title=Australia caught on green tide |publisher=[[The Guardian]]|author=Ian Malin |date=12 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/international/2484021.stm |title=England stun Aussies |publisher=[[BBC]] |author=Matt Majendie |date=16 November 2002 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2003-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2003]] moes Australië die Bledisloebeker afstaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2003 |title=2003 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die gasheer Australië sy [[Rugbywêreldbeker 2003]]-veldtog op indrukwekkende wyse afgeskop. Tydens die groepfase het die Wallabies Argentinië maklik geklop, gevolg deur [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] en Roemenië. Hulle 142–0-oorwinning oor die Namibiërs is beide die hoogste Australiese oorwinning en die hoogste tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2003-10-25/wallabies-142-namibia-0/1499838 |title=Wallabies 142, Namibia 0 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Stuart Watt |date=25 Oktober 2003 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die laaste groepwedstryd het hulle Ierland naelskraap met 17–16 geklop. Daarna het hulle Skotland met 33–16 in die kwarteindstryd uitgeskakel. Die Wallabies het hul grootste oorwinning in dié tyd oor Nieu-Seeland aangeteken deur hulle met 22–10 in die halfeindstryd te verslaan. Daarna het George Gregan die Nieu-Seelanders met die woorde ''Four more years boys, four more years'' (“Nog vier jaar seuns, nog vier jaar”) geterg.&lt;ref name=&quot;1995Favourites&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |title=All set for World Cup semis |publisher=worldcupweb.com |date=14 November 2003 |accessdate=11 November 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061111001951/http://www.worldcupweb.com/WCrugby/donews.asp?ID=1634 |archive-date=11 November 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens ’n spannende eindstryd is die Wallabies deur Engeland met 20–17 verslaan, die eindstryd is kort voor afloop van ekstra tyd deur [[Jonny Wilkinson]] se skepdoel beslis.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die tienjarige herdenking van die professionalisering van rugby in 2005 is die Wallabies se span van die dekade aangekondig. John Eales is deur ’n keuringspaneel van 30 as kaptein aangewys. Ná afloop van die Europese toer in 2005, wat met ’n negatiewe rekord van agt nederlae in nege wedstryde geëindig het, het die pers soos die ''Daily Telegraph'' ’n beroep op die afdanking van beide Eddie Jones en George Gregan gedoen. Die voormalige afrigter Alan Jones het ook vir hul afdanking gepleit. In Desember 2005 het die Australiese Rugbyunie aan die groeiende druk oorgegee en Eddie Jones met John Connolly vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/content/2005/s1522635.htm |title=Eddie Jones sacked from Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 Desember 2005 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2006-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2006]] het die Wallabies ’n noemenswaardige 49–0-oorwinning oor die Springbokke aangeteken, maar in die oorblywende wedstryde slegs gemengde prestasies behaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2006 |title=2006 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November dieselfde jaar het ’n skaars wegnederlaag teen Ierland gevolg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/6163680.stm |title=Ireland 21-6 Australia |publisher=[[BBC]] |date=19 November 2006 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op 10 Mei 2007 het beide die Walliese en Australiese beheerliggame met die stigting van die James Bevan-trofee daarop besluit om 100 jaar se toetsrugby tussen albei lande te herdenk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/welsh/6643203.stm |title=New trophy for Wales v Australia |publisher=[[BBC]] |date=10 Mei 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dit is genoem na die Australies-gebore Wallies-opgevoede man wat die Walliese span se eerste kaptein was; Australië het die eerste reeks om dié trofee met 2–0 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/941 |title=2007 Wales tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]] het die Wallabies ná deels maklike oorwinnings oor Japan, Wallis, Fidji en Kanada hul groep gewen. In die kwarteindstryd is hulle egter deur Engeland met 12–10 uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Connolly het sy bedanking as hoofafrigter aangebied en is aan die begin van 2008 met Robbie Deans vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/pm/archive/articles/2007/12/14/s2119539.htm |title=Robbie Deans appointed as Wallabies coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Jennifer Macey |date=14 Desember 2007 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat die sleutelspelers George Gregan en [[Stephen Larkham]] ná die teleurstellende toernooi hul loopbane beëindig het, het hy die taak gehad om ’n nuwe span saam te stel. Tydens die [[2008-Drienasiesreeks]] het die Wallabies ’n ambivalente indruk agtergelaat. Hulle het die All Blacks slegs een keer en die Springbokke twee keer verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2008 |title=2008 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hulle het ook hul ergste nederlaag in dié tyd gely: met 8–53 teen Suid-Afrika in [[Johannesburg]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theroar.com.au/2008/08/31/springboks-inflict-wallabies-worst-test-loss-ever/ |title=Springboks inflict Wallabies' worst Test loss ever |publisher=The Roar |author=David Beniuk |date=30 Augustus 2008 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2009 het die Wallabies Italië twee keer en Frankryk een keer geklop, daarna het hul prestasies egter agteruitgegaan, nadat hulle tydens die [[2009-Drienasiesreeks]] drie keer teen Nieu-Seeland en twee keer teen Suid-Afrika verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/977 |title=2009 Italy tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/978 |title=2009 France tour to Australasia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2009 |title=2009 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2009 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies vir die eerste keer in 27 jaar deur Skotland verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/scottish/8369615.stm |title=Scotland 9–8 Australia |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=21 November 2009 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Heen en weer sedert 2010 ===
[[Lêer:Australia vs USA 2011 RWC (2).jpg|duimnael|Australië teen die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|VSA]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]]]
[[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland 33–13 tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] op Twickenham in Londen]]
[[Lêer:2017.08.19.20.21.25-AUSvNZL-0003 (35890784923).jpg|duimnael|Australië teen Nieu-Seeland tydens die [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] in Sydney]]
[[Lêer:2017.06.17.15.06.26-AUSvSCO anthems-0001 (35370281985).jpg|duimnael|Australië teen Skotland tydens die 2017 midjaarrugbytoetsreeks in Sydney]]
[[Lêer:Adelaide Oval hosts Wallabies and Springboks Rugby Union 27 August 2022.jpg|duimnael|Australië teen Suid-Afrika tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] in Adelaide]]
Die Wallabies het tydens [[2010-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2010]] Suid-Afrika geklop, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan, die Wallabies se tiende agtereenvolgende nederlaag teen die All Blacks, ’n nuwe negatiewe rekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2010 |title=2010 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2010 eindjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies die All Blacks egter in ’n naelskraapse wedstryd in [[Hongkong]] geklop. Dit was Australië se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in drie jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Richard Knowler |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/4290888/Wallabies-steal-win-from-All-Blacks |title=Wallabies steal win from All Blacks |publisher=stuff.co.nz |date=31 Oktober 2010 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; 2011 het vir die Wallabies met ’n verrassende tuisnederlaag teen Samoa afgeskop, daarna het hulle egter die [[2011-Drienasiesreeks|Drienasiesreeks 2011]] gewen en sodoende hul eerste titel in tien jaar ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2011 |title=2011 Tri Nations |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in Nieu-Seeland het die Wallabies Italië verslaan, maar hulle is in die daaropvolgende wedstryd deur Ierland geklop. Ná nog twee oorwinnings oor die VSA en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] het hulle nogtans daarin geslaag om die kwarteindstryd te haal. Hulle het teen die verdedigende kampioen Suid-Afrika te staan gekom, en die Springbokke danksy ’n amper foutlose verdediging naelskraap met 11–9 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/14830348.stm |title=Rugby World Cup 2011: South Africa 9-11 Australia |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die halfeindstryd is die Wallabies egter deur die gasheer en latere wêreldkampioen Nieu-Seeland met 20–6 uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stuff.co.nz/sport/rugby/teams/australia/5793924/All-Blacks-out-muscle-Wallabies-into-final |title=All Blacks out-muscle Wallabies, into final |publisher=stuff |date=17 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die klein finale om die derde plek het hulle Wallis met 21–18 geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/9620926.stm |title=Rugby World Cup 2011: Wales 18-21 Australia – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2012 is Australië tuis deur Skotland verslaan, dit was hul eerste tuisnederlaag teen die Skotte sedert 1982.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Colin Moffat |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/18324263 |title=Australia 6–9 Scotland |publisher=[[BBC]] |date=5 Junie 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná die aansluiting van Argentinië by die Drienasiesreeks het dié toernooi [[die Rugbykampioenskap]] geword. Tydens die eerste [[2012-Rugbykampioenskapreeks|Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies nie daarin geslaag om hul titel te verdedig nie, ondanks twee oorwinnings oor die debutant.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2012 |title=2012 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar is Italië slegs naelskraap verslaan, nadat [[Luciano Orquera]] in die laaste minuut ’n strafdoel, wat aan Italië sy eerste gelykopuitslag teen die Wallabies sou besorg het, misgeskop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/nov/24/italy-australia-autumn-internationals |title=Australia survive fightback to maintain perfect record against Italy |publisher=[[The Guardian]] |date=24 November 2012 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2013 het die Britse en Ierse Leeus na Australië getoer en twee van drie die toetswedstryde gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-06/lions-roar-past-wallabies-to-break-tour-drought/4803966 |title=Lions Tour 2013: British and Irish Lions break tour drought with third Test rout of Wallabies |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=6 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié mislukking en ’n maer wenrekord het daartoe bygedra dat die hoofafrigter Deans toenemende druk ervaar het. Hy het in Julie 2013, ná ses jaar in die pos, bedank; sy opvolger was Ewen McKenzie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2013-07-09/ewen-mckenzie-unveiled-as-wallabies-coach/4808328 |title=Australian Rugby Union confirms Robbie Deans 'stood down' from Wallabies job on Monday |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=9 Julie 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee nederlae elk teen Suid-Afrika en Nieu-Seeland gely, maar twee oorwinnings oor Argentinië aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2013 |title=2013 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die 12–38-tuisnederlaag teen die Springbokke was die ergste in dié tyd vir die Wallabies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |title=Springboks embarrass Wallabies |publisher=ESPNscrum |date=7 September 2013 |accessdate=14 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914173403/http://en.espn.co.uk/the-rugby-championship-2013/rugby/story/197175.html |archive-date=14 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2013 eindjaarrugbytoetsreeks]] het McKenzie die Wallabies na vier oorwinnings oor Italië, Ierland, Skotland en Wallis geneem. Nadat hulle egter in die eerste wedstryd van die reeks deur Engeland verslaan is, het die Wallabies die Grand Slam misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/wallabies-fall-at-first-grand-slam-hurdle-to-england/ |title=Wallabies fall at first Grand Slam hurdle to England |publisher=[[Superrugby]] |date=3 November 2013 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In 2014 het die Wallabies ná drie agtereenvolgende oorwinnings oor Frankryk vir die eerste keer in vier jaar die Trophée des Bicentenaires ingepalm.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1070 |title=2014 France tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Nadat die Wallabies daarna in hul openingswedstryd van die [[2014-Rugbykampioenskapreeks]] teen die All Blacks gelykop gespeel het en daarmee vir die agste agtereenvolgende keer onoorwonne was, het hulle die kans gehad om hul reeks nederlae om die Bledisloebeker, wat in 2012 begin het, te beëindig. Maar ’n 20–51-nederlaag het alle hoop laat gaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-08-23/new-zealand-retains-bledisloe-cup/5692018 |title=All Blacks thump Wallabies 51-20 to retain Bledisloe Cup in thumping bonus point win |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=23 Augustus 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die verdere verloop van die toernooi het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Argentinië in 17 jaar gely; dit was die Poemas se eerste oorwinning sedert hul aansluiting by die Rugbykampioenskap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29495348 |title=Rugby Championship: Argentina 21-17 Australia |publisher=[[BBC]] |date=5 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Op 18 Oktober 2014 het McKenzie as hoofafrigter bedank, vier dae later het die ARU [[Michael Cheika]] as sy opvolger aangestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-10-22/aru-announce-michael-cheika-as-wallabies-coach/5832484 |title=Michael Cheika announced as new Wallabies head coach |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=22 Oktober 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In sy eerste toetswedstryd onder Cheika het Australië in [[Cardiff]] sy tiende agtereenvolgende oorwinning oor Wallis aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/bernard-foley-leads-wallabies-to-tight-win-against-wales-20141108-11j7qx.html |title=Bernard Foley leads Wallabies to tight win against Wales |publisher=The Sydney Morning Herald |date=9 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2014-11-09/wallabies-post-10th-straight-win-over-wales-with-33-28-triumph-/5877378 |title=Wallabies post 10th straight win over Wales with 33-28 triumph at Millennium Stadium |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=8 November 2014 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2014 eindjaarrugbytoetsreeks]] is die Wallabies deur Frankryk, Ierland en Wallis verslaan, waardeur hulle na die sesde plek op die wêreldranglys gegly het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-03-17/wallabies-fall-to-lowest-ever-world-ranking-of-sixth/6324482 |title=Wallabies fall to lowest-ever ranking of sixth ahead of Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=16 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2015-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies hul eerste titel in die nuwe formaat ingepalm, nadat hulle Suid-Afrika, Argentinië en Nieu-Seeland een keer elk verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/live/2015/aug/08/australia-v-new-zealand-rugby-championship-decider |title=Australia 27–19 New Zealand: Rugby Championship decider – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Richard Gadsby |date=19 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland is Australië saam met Wallis, Fidji, die gasheer en [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] in ’n soort “doodsgroep” geloot. Die Wallabies het in die moeilike tak geslaag en al sy wedstryde gewen, terwyl Engeland vroeg uit die toernooi geskel is. In die kwarteindstryd het Australië teen Skotland te staan gekom, wat 30 sekondes voor die eindfluitjie voorgeloop het, toe die skeidsregter [[Craig Joubert]] aan Australië ’n omstrede strafskop toegeken het, wat deur [[Bernard Foley]] aangeteken is en die Wallabies met 35–34 laat wen het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/19/craig-joubert-mistake-penalty-australia-scotland-world-cup |title=Craig Joubert 'made mistake' awarding Australia penalty against Scotland |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=19 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11938951/Australia-35-Scotland-34-match-report-Agony-for-Scots-as-last-minute-Bernard-Foley-penalty-snatches-late-victory.html |title=Australia 35 Scotland 34, match report: Agony for Scots as last-minute Bernard Foley penalty snatches late victory |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Mick Cleary |date=18 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het Australië in die halfeindstryd Argentinië met 29–15 verslaan. In die eindstryd het die Wallabies teen die All Blacks met 17–34 verloor, nadat hulle 15 minuut voor die eindfluitjie op 17–21 was.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Later dieselfde jaar is die Australiese afrigter Cheika deur Wêreldrugby as “afrigter van die jaar” benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2015-11-02/rugby-world-cup3a-wallabies-boss-michael-cheika-named-world-ru/6904622 |title=Rugby World Cup: Wallabies boss Michael Cheika named World Rugby Coach of the Year |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=2 November 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die jaar 2016 was die begin van ’n ernstige agteruitgang. In Junie het die Wallabies Engeland onder hul afrigter Eddie Jones gehuisves en drie agtereenvolgende toetswedstryde verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1108 |title=2016 England tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Hulle is ook in al drie wedstryde deur die All Blacks verslaan. Australië het die jaar met nederlae teen Ierland en die vierde keer teen Engeland beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1118 |title=2016 Australia tour to UK, Ireland and France |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die 2017-seisoen het min vordering gesien, nadat die Wallabies verslaan is deur ’n verswakte Skotse span, wat ’n aantal spelers aan die Britse en Ierse Leeus vir hul toer na Nieu-Seeland afgestaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/17/scotland-australia-rugby-union-gregor-townsend |title=Gregor Townsend hails Scotland’s unity in hard-fought win over Australia |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Junie 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Australië het sy middelmatige prestasies tydens die [[2017-Rugbykampioenskapreeks]] voortgesit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2017 |title=2017 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die seisoen het Australië sy vyfde agtereenvolgende nederlaag teen Engeland gely, saam met ’n rekordnederlaag teen Skotland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/42016805 |title=Autumn international: England 30–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=18 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/nov/25/scotland-australia-autumn-international-match-report |title=Byron McGuigan and Scotland hammer Australia after Sekope Kepu’s red |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart Bathgate |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In Junie 2018 het die Wallabies twee van drie toetswedstryde teen Ierland verloor en daarna vier van hul ses wedstryde tydens die [[2018-Rugbykampioenskapreeks]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1423 |title=2018 Ireland tour to Australia |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2018 |title=2018 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Gedurende herfs het die Wallabies hul eerste nederlaag teen Wallis in tien jaar gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/46130635 |title=Autumn internationals: Wales 9–6 Australia |publisher=[[BBC]] |author=Dafydd Pritchard |date=10 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Altesaam het hulle in 2018 slegs vier van hul 13 toetswedstryde gewen, gelyk aan hul ergste kalenderjaar in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/rugby-year-in-review-wallabies-suffer-tough-year-on-and-off-the-field-20181216-p50mkd.html |title=Rugby year in review: Wallabies suffer tough year on and off the field |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Georgina Robinson |date=22 Desember 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/nov/26/rugby-australia-must-act-as-wallabies-worst-calendar-year-finishes |title=Rugby Australia must act as Wallabies' worst calendar year finishes |publisher=[[The Guardian]] |author=Bret Harris |date=25 November 2018 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Tydens die [[2019-Rugbykampioenskapreeks]] het Australië die All Blacks met 47–26 verslaan, een van die ergste Nieu-Seelandse nederlae in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/49305836 |title=Australia thrash All Blacks 47–26 in Rugby Championship in Perth |publisher=[[BBC]] |date=10 Augustus 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende wedstryd om die Bledisloebeker het Nieu-Seeland met 36–0 wraak geneem. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het die Wallabies in die groepfase Fidji, Uruguay en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] verslaan. ’n Naelskraapse nederlaag teen Wallis in hul laaste groepwedstryd het beteken, dat die Wallabies in die kwarteindstryd teen Engeland te staan gekom het. Ná ’n swak 16–40-nederlaag is die toernooi én die seisoen vir die Wallabies beëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/archive/2019/matches |title=Rugby World Cup 2019: Matches |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=26 September 2022}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Michael Cheika het die volgende dag as hoofafrigter bedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/cheika-quits-wallabies-coach-falls-on-sword-after-world-cup-exit-20191020-p532h2.html |title=Cheika quits: Wallabies coach falls on sword after World Cup exit |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Ton Decent |date=20 Oktober 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In November 2019 is Dave Rennie as sy opvolger benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/2019/11/19/wallabies-coach-announcement |title=UPDATED: Wallabies win \&quot;significant fight\&quot; for Rennie's services after \&quot;late\&quot; All Blacks interest |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Beth Newman |date=20 November 2019 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Ná sy terugkeer in die span is [[Christian Leali’ifano]] in 2020 as Laureus se “terugkoms van die jaar” genomineer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.laureus.com/world-sports-awards/2020 |title=Laureus World Sports Awards 2020 winners &amp; nominees |publisher=Laureus Wêreldsporttoekennings |date=2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die Springbokke het vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] nie aan die [[2020-Drienasiesreeks]] deelgeneem nie en die Wallabies het ná een oorwinning en nederlaag elk teen die All Blacks asook twee gelykopuitslae teen die Poemas in die derde en dus laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/3?Stagione=2020 |title=2020 The Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In die eerste wedstryd is Australië deur Nieu-Seeland met 43–5 verneder, hul ergste nederlaag teen dié buurland in dié tyd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2020-10-31/all-blacks-thrash-wallabies-to-retain-bledisloe-cup-in-sydney/12831976 |title=Australia thrashed 43–5 by New Zealand in record loss as All Blacks retain Bledisloe Cup in Sydney |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=31 Oktober 2020 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2021 midjaarrugbytoetsreeks]] het die Wallabies hul tuisreeks teen die Franse met 2–1 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-v-france-third-test-how-to-watch-chanel-live-blog-match-report-rugby-union-2021717 |title=Wallabies pull off famous win over France after Koroibete red card |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=17 Julie 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2021-Rugbykampioenskapreeks]] kon hulle vir die eerste keer vier wedstryde wen, waarna hulle ná die All Blacks die tweede plek beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/four-straight-as-wallabies-power-past-pumas/ |title=Four Straight As Wallabies Power Past Pumas |publisher=[[Superrugby]] |date=2 Oktober 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] het met ’n oorwinning oor Japan begin, maar die Wallabies het vir die eerste keer in 45 jaar al hul wedstryde in Europa verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/300459372/horrendous-rennie-rips-into-officials-after-14man-wallabies-fall-to-wales |title='Horrendous’: Rennie rips into officials after 14-man Wallabies fall to Wales |publisher=Stuff |author=Sam Phillips |date=21 November 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] se tuisreeks teen Engeland het Australië met 1–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/jul/16/australia-england-third-test-rugby-union-match-report |title=Marcus Smith’s breakaway sparks England to series victory over Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=16 Julie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies twee oorwinnings aangeteken, maar ook vier nederlae gely, waaronder ’n rekordnederlaag in dié tyd teen Argentinië (met 17–48).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://super.rugby/therugbychampionship/news/trc-rd2-argentina-cruise-to-victory-over-australia/ |title=Argentina Cruise to victory over Australia |publisher=[[Superrugby]] |date=14 Augustus 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] is Australië vir die eerste keer ooit deur Italië geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2023 is die hoofafrigter Rennie vervang met Eddie Jones, wat voorheen van 2001 tot 2005 dié pos beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2023-01-16/wallabies-sack-dave-rennie-coach-eddie-jones-rugby-world-cup/101858008 |title=Dave Rennie sacked, Eddie Jones back as Wallabies coach eight months before 2023 Rugby World Cup |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=15 Januarie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die verkorte [[2023-Rugbykampioenskapreeks]] het hulle al drie hul wedstryde verloor en vir die eerste keer in die laaste plek geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/66348302 |title=Australia 7–38 New Zealand: All Blacks hammer Wallabies to win Rugby Championship |publisher=[[BBC]] |date=29 Julie 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Dié afwaartse neiging het tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk aangehou, toe die Wallabies [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] met 35–15 en Georgië met 34–14 kon klop, maar teen Fidji hul eerste nederlaag in 69 jaar met 15–22 en teen Wallis ’n rekordnederlaag met 6–40 gely het, waarmee hulle vir die eerste keer ooit die uitklopfase misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/876552/australia-rugby-world-cup-2023-review |title=Australia: Rugby World Cup 2023 review |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=9 Oktober 2023 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2024 het Joe Schmidt as hoofafrigter oorgeneem by Eddie Jones.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/jan/18/joe-schmidt-replace-eddie-jones-australia-head-coach-rugby-union |title=Joe Schmidt confirmed to replace Eddie Jones as Wallabies coach |publisher=[[The Guardian]] |author=Angus Fontaine |date=19 Januarie 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die [[2024-Rugbykampioenskapreeks]] het vir die Wallabies weer teleurstellend verloop, nadat hulle slegs een naelskraapse wegoorwinning oor die Poemas kon aanteken (met 20–19), waarop ’n rekordwegnederlaag teen dié span gevolg het (met 27–67), waarmee hulle weer die laaste plek beklee het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/ce81zgvqqmgo |title=What have we learned from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=29 September 2024 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; In 2025 het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende reeksnederlaag teen die Britse en Ierse Leeus gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2025/aug/02/australia-v-british-irish-lions-third-test-live-score-updates-wallabies-rugby-union |title=Australia beat British &amp; Irish Lions 22-12 in third Test after weather delay – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Lee Calvert |date=2 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die daaropvolgende [[2025-Rugbykampioenskapreeks]] het die Wallabies een oorwinning elk oor die Springbokke en die Pumas aangeteken, maar in albei wedstryde teen die All Blacks nederlae gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/c2375g123zgo |title=What did we learn from the Rugby Championship? |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=5 Oktober 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2025 eindjaarrugbytoetsreeks het die Wallabies hul tweede agtereenvolgende nederlaag teen Italië gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/wallabies-slump-to-rare-loss-as-duo-that-got-away-haunt-aussies/news-story/da2063994f8278b4ec67d564b9e2953d |title=Wallabies stunned in ugly capitulation as duo that got away haunts Aussies |publisher=Fox Sports |date=9 November 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In die laaste wedstryd is hulle deur Frankryk geklop, waarmee hulle vir die eerste keer sedert 1958 ’n Europatoer van vier wedstryde sonder ’n oorwinning afgesluit het, daarbenewens het hulle vir die eerste keer tien nederlae tydens een kalenderjaar gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-23/wallabies-vs-france-rugby-union-test-live-blog-updates/106040540 |title=Wallabies record historic Test loss as France wins 48-33 |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Luke Pentony |date=22 November 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 2026 is Joe Schmidt opgevolg deur Les Kiss wat die Wallabies op die [[Rugbywêreldbeker 2027]] tuis sal voorberei.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/joe-schmidt-to-stay-as-wallabies-coach-until-2026-les-kiss-anointed-successor-2025429 |title=Joe Schmidt to stay as Wallabies coach until mid-2026, Les Kiss anointed successor |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=25 April 2025 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Hy het die Wallabies na hul eerste toetsreeksoorwinning in Argentinië ooit geneem, nadat hulle die eerste toetswedstryd gewen en in die tweede gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2026-09-06/australia-wallabies-pumas-argentina-rugby-test-live-blog/107120012 |title=Wallabies draw with Pumas 28-28 in Mendoza Test after late penalty try |publisher=Australian Broadcasting Corporation |author=Luke Pentony |date=5 September 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
[[Lêer:Red necked wallaby444.jpg|duimnael|’n Jong Australiese wallaby-wyfie]]
Die Wallabies speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Voor die bekendstelling van ’n nasionale trui het die Wallabies in die spankleure van die gasheerdeelstaat gespeel.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the Australian Jersey |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=7 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070807135510/http://aru.rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=7 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Australiese wapen het dikwels die deelstaatskenteken op die trui vervang en verskeie skakerings van dié kleure is in ’n aantal wedstryde in die vroeë 1900’s gebruik.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt;

In 1928 het die beheerliggame saamgestem “dat die Australiese verteenwoordigende amateurkleure groen en goud gebruik sal word”.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; In die volgende jaar het die All Blacks na Australië getoer en die Wallabies se trui was smaraggroen met die Australiese wapen op; met groen sokkies met tralies aan die bokant.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; Gedurende die 1930’s het die trui amper dieselfde gebly, met klein veranderinge hier en daar.&lt;ref name=&quot;jerseyinfo&quot; /&gt; Toe die Wallabies in 1933 vir die eerste keer na Suid-Afrika getoer het, het die besoekers hemelblou truie gedra om verwarring te voorkom, omdat destyds albei spanne donkergroen truie gebruik het. Tydens die Australiese toer in 1953 het die Suid-Afrikaners tydens die toetswedstryde wit truie gedra. Tydens hul 1961-toer het die Wallabies in goue truie uitgedraf om verdere verwarring te vermy.&lt;ref name=&quot;strip&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru,183.html |title=History of the ARU |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=19 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060819163106/http://rugby.com.au/about_the_aru/history_of_the_aru/history_of_the_aru%2C183.html |archive-date=19 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die wegtrui is gewoonlik groen of wit, alhoewel die Wallabies tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] se wedstryd teen [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] ’n groen en goud streeptrui, met groen broeke en sokkies gedra het. Canterbury se ontwerp vir Australië se [[Rugbywêreldbeker 2007]]-trui met ’n geboë geelbruin paneel regoor die bors het soos ’n [[bra]] gelyk en heelwat kritiek ontlok.&lt;ref name=&quot;RWC07Jersey&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |title=The Wallabies New World Cup Jersey...ouch... |publisher=rucksandrolls.com |date=25 Junie 2007 |accessdate=27 Junie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070627154006/http://www.rucksandrolls.com/larkham-gregan-giteau-wallabies-rwc-07-jersey/ |archive-date=27 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gevolglik het die ''Sydney Morning Herald''' se hoof-rugbykorrespondent ’n satiriese stuk in sy rubriek gepubliseer, waarin die trui met Kramer en Frank Costanza se bekende mansbra uit ''Seinfeld'' vergelyk word.&lt;ref name=growden-2007&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |title=Just one big Boks of contradictions |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Greg Growden |date=13 Julie 2007 |accessdate=15 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715064706/http://rugbyheaven.smh.com.au/articles/2007/07/12/1183833690325.html |archive-date=15 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

In 2010 het KooGa die klereborg geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://rugby.com.au/news/article,134179.html |title=KooGa appointed apparel sponsor for Qantas Wallabies from 2010 |accessdate=30 Oktober 2009 |publisher=[[Rugby Australia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20091030052448/http://rugby.com.au/news/article%2C134179.html |archive-date=30 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste KooGa-trui vir die Wallabies is gebruik van 2010 tot die afsluiting van die 2012-seisoen; vir die 2012-seisoen is egter ’n ander soort broeke en sokkies ontwerp. KooGa het in 2013 ’n nuwe uitrusting vir die reeks teen die Britse en Ierse Leeus bekendgestel. BLK Sport, voorheen die Australiese onderafdeling van KooGa, het ná dié toer die klereborg geword, en die BLK-embleem het KooGa s’n op die trui vir die 2013-[[lente]]toer vervang. In Oktober 2013 het die ARU aangekondig dat Asics van 2014 af die klereborg sal word. Tydens die derde 2017-Bledisloebekertoets het die Wallabies vir die eerste keer ’n trui met ’n inheemse [[Aborigines]]-ontwerp gedra. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] het hulle in ’n soortgelyke trui uitgedraf. In 2026 is Castore as die nuwe truiverskaffer vir die volgende vyf jaar bekendgemaak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/sweating-it-out-why-wallabies-new-kit-supplier-comes-with-baggage-20260120-p5nvek.html |title=Sweating it out: Why Wallabies' new kit supplier comes with baggage |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Jonathan Drennan |date=22 Januarie 2026 |accessdate=5 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die bynaam “Wallabies” verwys na die wallaby wat aan die grootste deel van Australië inheems is. Die naam het tydens die span se eerste toer na die Verenigde Koninkryk en Noord-Amerika in 1908 ontstaan. Die Nieu-Seelandse span het pas ’n toer voltooi en die Engelse pers het hulle “All Blacks” gedoop. Daar is voorgestel dat Australië ook ’n bynaam sou kry en ''rabbits'' (“konyne”) was een van die byname wat deur die Engelse koerante voorgestel is.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Reason58&quot; /&gt; Die Australiërs het dit verwerp en wou nie hê dat die nasionale span deur ’n ingevoerde “pes” verteenwoordig word nie. Hulle het pleks daarvan die inheemse Wallaby gekies wat dadelik gewild geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |title=Club Histories – New Speculations |author=Sean Fagan |accessdate=21 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061021080342/http://www.rl1908.com/clubcomps/origins.htm |archive-date=21 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Oorspronklik is slegs toerende spanne “Wallabies” genoem; as Australië tuis gespeel het, is na hulle as “Internasionale” verwys.&lt;ref name=&quot;Annual Report 2008&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wallabyinfo&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies,143.html |title=A brief history |publisher=[[Rugby Australia]] |accessdate=14 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814162752/http://aru.rugby.com.au/qantas_wallabies/brief_history/who_are_the_wallabies%2C143.html |archive-date=14 Augustus 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die span se gelukbringer staan bekend as ''Wally'' en is ’n Wallaby.

== Truiverskaffers en -borge ==
[[Lêer:Australia - Ireland 15-11-2006-1.jpg|duimnael|Die ou Australiese rugbytrui gedurende die 2000’s]]
Sedert die 1970’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! colspan=2| Truiverskaffer
! colspan=2| Truiborg
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6.6em;&quot;| Tydperk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8.9em;&quot;| Handelsmerk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8.9em;&quot;| Handelsmerk
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:6.6em;&quot;| Tydperk
|-
|1975–1988
|[[Adidas]]
|style=&quot;border-bottom:0;&quot;| –
|style=&quot;border-bottom:0;&quot;|tot 1989
|-
|rowspan=3|1989–1996
|rowspan=3|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|style=&quot;border-top:0; font-size:60%;&quot;|&amp;nbsp;
|style=&quot;border-top:0; font-size:60%;&quot;|&amp;nbsp;
|-
|[[Castlemaine XXXX]]
|1990–1994
|-
|rowspan=2|[[Schweppes]]
|rowspan=2|1995–1997
|-
|rowspan=2|1997–1999
|rowspan=2|[[Reebok (maatskappy)|Reebok]]
|-
|rowspan=2|[[Vodafone]]
|rowspan=2|1998–2003
|-
|rowspan=2|2000–2009
|rowspan=2|[[Canterbury of New Zealand|Canterbury]]
|-
|rowspan=4|[[Qantas]]
|rowspan=4|2004–2020
|-
|rowspan=2|2010–2013
|[[KooGa]]
|-
|[[Beyond Limits Known|BLK]]
|-
|rowspan=2|2014–2026
|rowspan=2|[[Asics]]
|-
|rowspan=2|[[Cadbury]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |title=Rugby Australia announces Cadbury as major Wallabies sponsor |publisher=Sydney News Today |author=Quinton Tahiri |date=13 Mei 2021 |accessdate=6 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706040214/https://sydneynewstoday.com/rugby-australia-announces-cadbury-as-major-wallabies-sponsor/182299/ |archive-date=6 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|sedert 2021
|-
|rowspan=2|sedert 2026
|rowspan=2|[[Castore]]
|}

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Australië
|caption=Kaart van Australië se huidige tuistadions
|places=
 {{Location map~ |Australië |label=[[ANZ-stadion|ANZ]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-50 |lat_sec=-50 |lon_deg=151 |lon_min=3 |lon_sec=48 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Perth Ovaal|nib]] |position=right |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-57 |lat_sec=-4 |lon_deg=115 |lon_min=53 |lon_sec=20.5 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Docklands-stadion|Docklands]] |position=bottom |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-48 |lat_sec=-59 |lon_deg=144 |lon_min=56 |lon_sec=51 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Suncorpstadion|Langpark]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-27 |lat_min=-27 |lat_sec=-53 |lon_deg=153 |lon_min=0 |lon_sec=34 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Sydney Voetbalstadion|Allianz]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-33 |lat_min=-53 |lat_sec=-21 |lon_deg=151 |lon_min=13 |lon_sec=31 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI]] |position=left |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-37 |lat_min=-49 |lat_sec=-31 |lon_deg=144 |lon_min=59 |lon_sec=2 }}
 {{Location map~ |Australië |label=[[Perthstadion|Optus]] |position=top |mark=Red pog.svg |marksize=5 |lat_deg=-31 |lat_min=-56 |lat_sec=-45 |lon_deg=115 |lon_min=52 |lon_sec=12 }}
}}
Net soos ander vername rugbylande soos Argentinië, Frankryk, Nieu-Seeland en Suid-Afrika beskik Australië oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Wallabies speel hul toetse eerder op ’n verskeidenheid stadions dwarsoor Australië. Van die stadions sluit in [[ANZ-stadion]] in Sydney, [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Melbourne Reghoekige Stadion|AAMI-park]] en [[Docklands-stadion]] in Melbourne, asook [[Perthstadion|Optusstadion]] en [[Perth Ovaal|nib-stadion]] in Perth.

Van die stadions wat voorheen tradisioneel vir Wallabies-wedstryde gebruik is, sluit in Sydney se Concord-ovaal, die [[Sydney-krieketveld]] en Sportgrond, asook [[Ballymorestadion|Ballymore]] en die Exhibition Ground in Brisbane. Die Sydney-krieketveld het in 1899 Australië se eerste toetswedstryd teen die Britse Leeus gehuisves. Met een uitsondering (in 1958 in Melbourne) het die Wallabies hul tuiswedstryde tot in 1998 slegs in Sydney of Brisbane gespeel.

Die Wallabies speel hul meeste tuiswedstryde op die ANZ-stadion in Sydney (met ’n rekordskare van 109&amp;nbsp;874 teen die All Blacks), op die Docklands-stadion in Melbourne, met ’n rekordskare (teen Engeland) van 54&amp;nbsp;868, op die [[Suncorpstadion]] in Brisbane, met ’n rekordskare van 52&amp;nbsp;498 of op die [[Subiaco Ovaal]] in Perth. Die rekordskare op die ANZ-stadion teen die All Blacks is meeste toeskouers tydens enige rugbywedstryd.

=== Rugbywêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbeker 2003|Rugbywêreldbeker 2027}}
[[Lêer:World Cup Australia.jpg|duimnael|Die [[Sydneyhawebrug]] tydens die Rugbywêreldbeker 2003]]
Die eerste Rugbywêreldbeker 1987 is deur Australië en Nieu-Seeland saam aangebied. Van die wedstryde was soos volg opgedeel: Groep 1 (wat die Wallabies ingesluit het) is in [[Brisbane]] en [[Sydney]] gespeel, een wedstryd van Groep 2 (dié tussen Ierland en Tonga) is ook in Brisbane se [[Ballymorestadion]] aangebied. Daarbenewens het Brisbane en Sydney een kwarteindstryd elk, asook onderskeidelik een halfeindstryd, aangebied. Al die ander wedstryde het in Nieu-Seeland plaasgevind. Australië het altesaam elf wedstryde gehuisves, terwyl die oorblywende 21 wedstryde in Nieu-Seeland gespeel is.

Die Rugbywêreldbeker 2003 is dwarsdeur Australië aangebied, veral langs die ooskus, hoewel oorspronklik ook wedstryde in Nieu-Seeland beplan was. Die 48 wedstryde is in elf stadions gehuisves, met die [[Sydney Voetbalstadion|Telstra-stadion]] in Sydney wat die halfeindrondte, die klein finale om die derde plek en die eindstryd tussen die Wallabies en Engeland aangebied het. Van Australië se ander stadions tydens dié toernooi was: die ANZ-stadion in Sydney, Docklands-stadion in [[Melbourne]], [[Suncorpstadion|Langpark]] in Brisbane, [[Subiaco Ovaal]] in Perth, Adelaide Ovaal in Adelaide, Willows Sportkompleks in [[Townsville]], Canberrastadion in [[Canberra]], Central Coast-stadion in Gosford, Yorkpark in Launceston en Wollongong Showground in [[Wollongong]].

Australië sal die Rugbywêreldbeker 2027 aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/714742/rugby-world-cup-host-locations-confirmed-through-to-2033 |title=Rugby World Cup host locations confirmed through to 2033 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
[[Lêer:Australia IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Australië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]]
Australië het 350 van sy 692 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 50,58%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=6;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Australia |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ARGru}} || 45 || 31 || 10 || 4 || 68,89
|-
| {{BILru}} || 26 || 7 || 19 || 0 || 26,92
|-
| {{ENGru}} || 57 || 27 || 29 || 1 || 47,37
|-
| {{FIJru}} || 24 || 20 || 3 || 1 || 83,33
|-
| {{FRAru}} || 54 || 29 || 23 || 2 || 53,70
|-
| {{GEOru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{IRLru}} || 40 || 22 || 17 || 1 || 55,00
|-
| {{ITAru}} || 21 || 19 || 2 || 0 || 90,48
|-
| {{JPNru}} || 9 || 9 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{CANru}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{KORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NAMru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NZLru}} || 181 || 45 || 128 || 8 || 24,86
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Nieu-Seeland Māori || 16 || 8 || 6 || 2 || 50,00
|-
| [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PORru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ROMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RUSru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{SAMru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{SCOru}} || 35 || 22 || 13 || 0 || 62,86
|-
| {{ESPru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{RSAru}} || 97 || 41 || 53 || 3 || 42,27
|-
| {{TGAru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{URUru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{USAru}} || 8 || 8 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{WALru}} || 49 || 34 || 14 || 1 || 69,39
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''692''' || '''350''' || '''319''' || '''23''' || '''50,58'''
|}

Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur beide [[Nieu-Seeland Rugby]] en die [[Suid-Afrikaanse Rugbyunie]] nieerkende wedstryde teen die [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] (1920–1928) is nie in die lys nie, alhoewel [[Rugby Australia]] hulle as toetswedstryde erken.

== Wedywering met ander nasionale spanne ==
[[Lêer:Australia nz first 1903.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Nieu-Seeland op 15 Augustus 1903 in Sydney]]
[[Lêer:England v australia 1909.jpg|duimnael|Die eerste toetswedstryd tussen Australië en Engeland op 9 Januarie 1909 in [[Blackheath, Londen|Blackheath]]]]
Veral met die ander twee groot spanne van die Suidelike Halfrond, die Nieu-Seelandse All Blacks en die Suid-Afrikaanse Springbokke, handhaaf Australië ’n intensiewe wedywering. Die tradisionele sportiewe wedywering teen die buurland Nieu-Seeland geniet in Australië ’n besondere status. Sedert 1996 neem al drie spanne aan die jaarlikse Drienasies of die Rugbykamioenskap deel.

Soos in ander sportsoorte (veral [[krieket]], [[rugby league]], [[netbal]] en op die [[Statebondspele]]) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/more-sports/mad-tuesday-11-things-you-never-wanted-to-know-about-the-trans-tasman-sporting-rivalry/news-story/ae6dd16e7f4cec90ec146c176f497ebf |title=Mad Tuesday: 11 things you never wanted to know about the Trans Tasman sporting rivalry |publisher=Fox Sports |author=Trevor Marshallsea |date=3 Mei 2016 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/29/the-encounters-that-have-underpinned-trans-tasman-sporting-rivalry |title=The encounters that have underpinned trans-Tasman sporting rivalry |publisher=[[The Guardian]] |author=Russell Jackson |date=28 Oktober 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (''sibling rivalry'') verwys word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235 |title=Australia vs New Zealand, an intense sibling rivalry where nothing else matters than 'win' |publisher=Cricket Country |author=Suvajit Mustafi |date=28 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251204093310/https://www.cricketcountry.com/articles/australia-vs-new-zealand-an-intense-sibling-rivalry-where-nothing-else-matters-than-win-502235/ |archive-date= 4 Desember 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/cricket/67529059/top-ten-nzaustralia-clashes |title=Top ten NZ/Australia clashes |publisher=Stuff |authors=Rosanna Price, Henry Cooke |date=27 Maart 2015 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1903 gespeel. Sedert 1932 ding albei spanne mee om die Bledisloebeker, een van die oudste trofeë in internasionale rugby. Van die 181 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland 128 gewen, Australië 45, met agt gelykopuitslae. Gedurende wêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver vier keer ontmoet (in 1991, 2003, 2011 en 2015), waarvan albei spanne twee wedstryde elk gewen het. Albei lande het al belangrike rugbytoernooie soos die [[Rugbywêreldbeker 1987]] saam aangebied. Die [[Rugbywêreldbeker 2003]] is oorspronklik ook aan albei rugbylande toegewys, maar ná ’n kontraktuele dispuut oor grondtekenregte tussen die [[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seelandse Rugbyunie]] en die IRR is Australië as alleenlike gasheer aangewys. Daarbenewens het hulle in die eindstryd van die Rugbywêreldbeker 2015 ontmoet, wat die All Blacks gewen het.

Net soos die ander rugbylande van die Suidelike Halfrond handhaaf Australië ’n wedywering met die nasionale spanne van die Noordelike Halfrond. Net só het Australië tydens drie van sy vier eindstrydverskynings teen spanne van die Noordelike Halfrond te staan gekom (twee keer teen Engeland en een keer teen Frankryk, waarvan die Wallabies die eindstryd in 1991 teen Engeland en in 1999 teen Frankryk gewen het). ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral [[krieket]] en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newstatesman.com/politics/sport/2017/11/why-england-and-australia-love-hate-each-other |title=Why England and Australia love to hate each other |publisher=New Statesman |author=Simon Barnes |date=25 November 2017 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Van 1997 tot 2022 het Australië en Engeland meegeding om die Cookbeker (genoem na [[James Cook]]), asook in 2001 en 2013 teen die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker; teen Frankryk is sedert 1989 die Trophée des Bicentenaires op die spel, teen Skotland sedert 1998 die Hopetounbeker, teen Ierland sedert 1999 die Lansdownebeker en teen Wallis sedert 2007 die James Bevan-trofee.&lt;ref name=&quot;Part One&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190107/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part Two |publisher=ESPNscrum |date=5 November 2008 |accessdate=13 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513190101/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84879.html |archive-date=13 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee (genoem na die Australiese rugbyspeler en [[Aborigines|Aborigine]] [[Mark Ella]], asook die Engelse rugbyspeler [[Edgar Mobbs]]) vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smh.com.au/sport/rugby-union/doing-the-right-thing-ella-welcomes-cook-cup-name-change-20220616-p5aub8.html |title=‘Doing the right thing’: Ella welcomes Cook Cup name change |publisher=The Sydney Morning Herald |author=Iain Payten |date=17 Junie 2022 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Tom Richards-beker is in 2021 met die Lions Series-trofee vervang, wat aan die wenner van elke vierjaarlikse Leeus-reeks oorhandig word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.lionsrugby.com/en/news/lions-and-springboks-to-play-for-new-tour-trophy-created-by-thomas-lyte |title=Lions and Springboks to play for new Tour trophy created by Thomas Lyte |publisher=[[Britse en Ierse Leeus]] |date=4 Mei 2021 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
[[Lêer:Webb Ellis Cup.jpg|duimnael|upright|Australië het in 1991 en 1999 die [[Webb Ellis-beker]] omhoog gehou]]
Australië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem en die [[Webb Ellis-beker]], waarom vierjaarliks meegeding word, twee keer omhoog gehou: tydens die tweede Rugbywêreldbeker 1991 en die vierde Rugbywêreldbeker 1999. Daarmee het die Wallabies die eerste span geword wat die titel twee keer ingepalm het. Tydens die eerste Rugbywêreldbeker 1987, wat Australië saam met Nieu-Seeland aangebied het, is die Wallabies in die halfeindstryd deur Frankryk uitgeskakel en is in die daaropvolgende klein finale om die derde plek deur Wallis verslaan. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 tuis is die Wallabies in die eindstryd in ekstra tyd deur Engeland geklop. In 2011 is hulle deur die verdedigende kampioen en gasheer Nieu-Seeland in die halfeindstryd verslaan, maar het die klein finale om die derde plek teen Wallis gewen. In 2015 het hulle die eindstryd gehaal, maar Australië is deur Nieu-Seeland verslaan. In 2023 is die Wallabies vir die eerste keer reeds in die groepfase uitgeskakel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Vierde plek
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || '''Kampioen'''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#F7F6A8;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || '''Kampioen'''
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Kwarteindrondte
|- style=&quot;background:#FFDAB9;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Derde plek
|- style=&quot;background:#DCE5E5;&quot;
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Naaswenner
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Kwarteindrondte
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer as gasheer''
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Drienasies/Rugbykampioenskap ===
[[Lêer:Bledisloe Cup on display in Sydney 2014.jpg|duimnael|upright|Tydens die Rugbykampioenskap ding onder andere Australië en Nieu-Seeland om die [[Bledisloebeker]] mee]]
Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Rugbykampioenskap (voorheen die Drienasies), waar hulle teen drie ander lande van die Suidelike Halfrond speel: Nieu-Seeland en Suid-Afrika sedert 1996; Argentinië het in 2012 by dié toernooi aangesluit. Australië het die toernooi tot dusver vier keer gewen: in [[2000-Drienasiesreeks|2000]], [[2001-Drienasiesreeks|2001]], [[2011-Drienasiesreeks|2011]] en [[2015-Rugbykampioenskapreeks|2015]]. As deel van die Rugbykampioenskap ding die Wallabies ook met die Poemas om die [[Poematrofee]] (sedert 2000), met die All Blacks om die [[Bledisloebeker]] (sedert 1932) en met die Springbokke om die [[Mandela Uitdaagplaat]] (sedert 2000) mee.&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt;

{{Drie-Nasiesrekord}}
{{Die Rugbykampioenskap-rekord}}

&lt;small&gt;Punte word soos volg toegeken: 4 punte vir ’n oorwinning, 2 punte vir ’n gelykopuitslag, 0 punte vir ’n nederlaag (saam met moontlike bonuspunte), 1 bonuspunt vir ten minste drie drieë meer as die teenstander, 1 bonuspunt vir ’n nederlaag met minder as sewe punte.&lt;/small&gt;

=== Ander toetswedstryde ===
[[Lêer:Rugby1.jpg|duimnael|Die Trophée des Bicentenaires]]
[[Lêer:Hopetoun Cup.jpg|duimnael|upright|Die Hopetounbeker]]
Gedurende die amateurtydperk het die Wallabies maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Australië getoer. Die Wallabies het een keer ’n Grand Slam behaal, d.w.s. ’n oorwinning oor die vier Tuisnasies Engeland, Ierland, Skotland en Wallis tydens dieselfde toer (in 1984). Australië is ook die enigste span van die Suidelike Halfrond wat tydens dieselfde toer deur al die vier Tuisnasies verslaan is (in 1957/58); met ’n bykomende nederlaag teen Frankryk.

Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Noordelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Europese spanne na Australië en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] reis die Wallabies na Europa.

Een van die mees tradisionele trofee in internasionale rugby is die Bledisloebeker. Australië en Nieu-Seeland ding sedert 1932 om dié beker mee, sedert 1996 tydens die Drienasiesreeks en sedert 2012 as deel van die Rugbykampioenskap. Tydens dié toernooi ding Australië sedert 2000 ook met Suid-Afrika mee om die [[Mandela Uitdaagplaat]]. Sedert 1989 ding die Wallabies met Frankryk mee om die Trophée des Bicentenaires, van 1997 tot 2022 met Engeland om die Cookbeker, sedert 1998 met Skotland om die Hopetounbeker, sedert 1999 met Ierland om die Lansdownebeker, in 2001 en 2013 met die Britse en Ierse Leeus om die Tom Richards-beker, sedert 2007 met Wallis om die James Bevan-trofee&lt;ref name=&quot;Part One&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Part Two&quot; /&gt; en sedert 2025 met Fidji om die Vuvale Bowl.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://pmn.co.nz/read/sports/why-flyings-fijians-are-priority-for-wallabies-not-lions |title=Why Wallabies are prioritising Flying Fijians over the Lions |publisher=Pacific Media Network |author=Christine Rovoi |date=4 Julie 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt; Die Cookbeker is in 2022 met die Ella-Mobbs-trofee vervang en die Tom Richards-beker in 2021 met die Lions Series-trofee.

=== Olimpiese Spele ===
Australië het een keer aan Olimpiese rugbytoernooie deelgeneem en is dié keer as Olimpiese kampioen gekroon.

* [[Olimpiese Somerspele 1908]]: '''Olimpiese kampioen'''

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Wallabiesspan gevorm tydens die [[2025-Rugbykampioenskapreeks]]:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugby.com.au/news/wallabies-squad-springboks-tests-rugby-championship-edmed-salakaia-loto-202587 |title=Edmed, Salakaia-Loto named in Wallabies squad for Springboks Tests |publisher=[[Rugby Australia]] |author=Nathan Williamson |date=7 Augustus 2025 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(backs)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Ryan Lonergan]] || [[Skrumskakel]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tate McDermott]] || Skrumskakel || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 45
|-
| [[Nic White]] || Skrumskakel || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 73
|-
| [[Ben Donaldson]] || [[Losskakel]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 19
|-
| [[Tane Edmed]] || Losskakel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[James O’Connor]] || Losskakel || [[Crusaders (Superrugbyspan)|Crusaders]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 64
|-
| [[Josh Flook]] || [[Senter]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Len Ikitau]] || Senter || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 43
|-
| [[Hunter Paisami]] || Senter || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 31
|-
| [[Joseph Suaʻaliʻi]] || Senter || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}8
|-
| [[Max Jorgensen]] || [[Vleuel]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 11
|-
| [[Andrew Kellaway]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 41
|-
| [[Dylan Pietsch]] || Vleuel || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Corey Toole]] || Vleuel || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}0
|-
| [[Tom Wright]] || [[Heelagter]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 41
|}
|
| valign=&quot;top&quot; |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(forwards)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Josh Nasser]] || [[Haker]] || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}6
|-
| [[Brandon Paenga-Amosa]] || Haker || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}21
|-
| [[Billy Pollard]] || Haker || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}10
|-
| [[Angus Bell]] || [[Stut]] || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}39
|-
| [[Zane Nonggorr]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}12
|-
| [[Tom Robertson]] || Stut || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}33
|-
| [[Aidan Ross]] || Stut || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}0
|-
| [[James Slipper]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Stut || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | 147
|-
| [[Taniela Tupou]] || Stut || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}59
|-
| [[Nick Frost (rugbyspeler)|Nick Frost]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}29
|-
| [[Lukhan Salakaia-Loto]] || Slot || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}41
|-
| [[Will Skelton]] || Slot || [[Stade Rochelais|La Rochelle]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}33
|-
| [[Jeremy Williams]] || Slot || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}14
|-
| [[Nick Champion de Crespigny]] || [[Losvoorspeler]] || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}1
|-
| [[Langi Gleeson]] || Losvoorspeler || [[Waratahs (Superrugbyspan)|Waratahs]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}17
|-
| [[Tom Hooper]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}13
|-
| [[Fraser McReight]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}29
|-
| [[Carlo Tizzano]] || Losvoorspeler || [[Western Force (Superrugbyspan)|Western Force]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0|00}}8
|-
| [[Rob Valetini]] || Losvoorspeler || [[Brumbies (Superrugbyspan)|Brumbies]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}53
|-
| [[Harry Wilson]] || Losvoorspeler || [[Reds (Superrugbyspan)|Reds]] || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}26
|}
|}

=== Bekende spelers ===
[[Lêer:Dan Carroll 1908.jpg|duimnael|upright|Dan Carroll (1908)]]
[[Lêer:Tom Richards 1908.jpg|duimnael|upright|Tom Richards (1908)]]
16 voormalige Australiese spelers is vir hul uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler !! Posisie !! Inskrywing
|-
| [[Matt Burke]] || [[Heelagter]] || 2025
|-
| [[David Campese]] || [[Vleuel]], [[Heelagter]] || 2013
|-
| [[Dan Carroll]] || [[Senter]], [[Losskakel]]&lt;br /&gt;[[Vleuel]], [[Skrumskakel]] || 2016
|-
| [[Ken Catchpole]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[John Eales]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || 2007
|-
| [[Mark Ella]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[Nick Farr-Jones]] || [[Skrumskakel]] || 2011
|-
| [[George Gregan]] || [[Skrumskakel]] || 2013
|-
| [[Tim Horan]] || [[Losskakel]], [[Senter]] || 2015
|-
| [[Stephen Larkham]] || [[Losskakel]], [[Heelagter]] || 2018
|-
| [[Tom Lawton]] || [[Losskakel]] || 2013
|-
| [[Michael Lynagh]] || [[Losskakel]] || 2014
|-
| [[Tom Richards]] || Voorspeler || 2015
|-
| [[Nicholas Shehadie]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]] || 2011
|-
| [[George Smith]] || [[Vleuel]] || 2023
|-
| [[John Thornett]] || [[Stut]], [[Slot (rugby)|Slot]], [[Vleuel]] || 2013
|}

Daarbenewens is die twee wêreldkampioenafrigters [[Bob Dwyer]] en [[Rod Macqueen]], asook die skeidsregter en kommentator [[Roger Vanderfield]] ingeskryf. Vyf spelers is tweeledige wêreldkampioene: [[Dan Crowley]], [[John Eales]], [[Tim Horan]], [[Phil Kearns]] en [[Jason Little]] (almal in 1991 en in 1999).

=== Spelerstatistieke ===
[[Lêer:George Smith Stade francais 2012-03-03 (cropped).jpg|duimnael|upright|George Smith (2012)]]
[[Lêer:George Gregan.jpg|duimnael|upright|George Gregan (2013)]]
[[Lêer:David Campese 2020.jpg|duimnael|upright|David Campese (2020)]]
Vervolgens die belangrikste statistieke van Australië se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen Oktober 2025)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[James Slipper]] * || 2010–2025 || 151
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 1994–2007 || 139
|-
| {{0}}3 || [[Stephen Moore (rugbyspeler)|Stephen Moore]] || 2005–2017 || 129
|-
| {{0}}4 || [[Michael Hooper]] || 2012–2023 || 125
|-
| {{0}}5 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 121
|-
| {{0}}6 || [[Nathan Sharpe]] || 2002–2012 || 116
|-
| {{0}}7 || [[George Smith]] || 2000–2013 || 111
|-
| {{0}}8 || [[Will Genia]] || 2009–2019 || 110
|-
| {{0}}9 || [[Sekope Kepu]] || 2008–2019 || 110
|-
| 10 || [[Rob Simmons]] || 2010–2020 || 106
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=6;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Michael Hooper]] || 2014–2023 || 69
|-
| {{0}}2 || [[George Gregan]] || 2001–2007 || 59
|-
| {{0}}3 || [[John Eales]] || 1996–2001 || 55
|-
| {{0}}4 || [[Nick Farr-Jones]] || 1988–1992 || 36
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2006–2009 || 29
|-
| {{0}}6 || [[Stephen Moore]] || 2014–2017 || 26
|-
| {{0}}7 || [[Rocky Elsom]] || 2009–2011 || 24
|-
| {{0}}8 || [[Andrew Slack]] || 1984–1987 || 19
|-
| {{0}}9 || [[Greg Davis]] || 1969–1972 || 16
|-
| 10 || [[James Horwill]] || 2011–2013 || 16
|}
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=6;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Michael Lynagh]] || 1984–1995 || 911
|-
| {{0}}2 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 878
|-
| {{0}}3 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 698
|-
| {{0}}4 || [[Bernard Foley]] || 2013–2023 || 674
|-
| {{0}}5 || [[Stirling Mortlock]] || 2000–2009 || 489
|-
| {{0}}6 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 315
|-
| {{0}}7 || [[James O’Connor]] || 2008–2023 || 279
|-
| {{0}}8 || [[Paul McLean]] || 1982–1996 || 260
|-
| {{0}}9 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 244
|-
| 10 || [[Quade Cooper]] || 2008–2024 || 216
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=6;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[David Campese]] || 1982–1996 || 64
|-
| {{0}}2 || [[Chris Latham]] || 1998–2007 || 40
|-
| {{0}}3 || [[Adam Ashley-Cooper]] || 2005–2019 || 39
|-
| {{0}}4 || [[Israel Folau]] || 2013–2018 || 37
|-
| {{0}}5 || [[Drew Mitchell]] || 2005–2016 || 34
|-
| {{0}}6 || [[Matt Giteau]] || 2002–2016 || 30
|-
| {{0}}7 || [[Tim Horan]] || 1989–2000 || 30
|-
| {{0}}8 || [[Joe Roff]] || 1995–2004 || 30
|-
| {{0}}9 || [[Lote Tuqiri]] || 2003–2008 || 30
|-
| 10 || [[Matt Burke]] || 1993–2004 || 29
|}
|}

== Afrigters ==
[[Lêer:Eddie Jones Rugby.jpg|duimnael|upright|Eddie Jones (2009)]]
[[Lêer:Michael Cheika June 2017.jpg|duimnael|upright|Michael Cheika (2017)]]
Voor 1982 het Australië geen afrigters op ’n langer basis benoem nie. Die ARU het bestuurders opdrag gegee om oorsese toere te reël, en die adjunkbestuurder het tydens dié toere dikwels as afrigter gedien. Soms het die kaptein die pos van afrigter beklee, veral tydens tuiswedstryde, aangesien volgens die IRR se destydse reëls tuisspanne eers drie dae voor die toetswedstryd genomineer kon word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sheek |title=Wallabies coaches since 1962: Part I |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/10/a-look-at-wallabies-coaches-since-1962-part-1/ |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Sheek |url=http://www.theroar.com.au/2011/08/11/wallabies-coaches-since-1962-part-ii |title=Wallabies coaches since 1962: Part II |publisher=The Roar |date=10 Augustus 2011 |accessdate=6 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk !! colspan=&quot;2&quot; | % Gewen
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Bob Dwyer || 1982–1983 || 41,67 || rowspan=&quot;2&quot; | 63,01
|-
| 1988–1995 || 67,21
|-
| Alan Jones || 1984–1987 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 70,00
|-
| Greg Smith || 1996–1997 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 63,16
|-
| Rod Macqueen || 1997–2001 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 79,07
|-
| [[Eddie Jones]] || 2001–2005 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 57,89
|-
| John Connolly || 2006–2007 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 64,00
|-
| Robbie Deans || 2008–2013 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 58,67
|-
| Ewen McKenzie || 2013–2014 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|-
| Michael Cheika || 2014–2019 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 50,00
|-
| Dave Rennie || 2020–2023 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 36,40
|-
| Eddie Jones || 2023 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 22,22
|-
| Joe Schmidt || 2024–2026 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 38,70
|-
| Les Kiss || sedert 2026 || colspan=&quot;2&quot; align=center | 75,00
|}

== Toekennings ==
In 2001 het die Internasionale Rugbyraad, sedert 2014 Wêreldrugby, Australië as “span van die jaar” benoem.

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Australiese nasionale krieketspan]]
* [[Wallaroos]]
* [[Australiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Sean Fagan |year=2005 |title=''The Rugby Rebellion'' – The Divide of League and Union in Australasia |publisher=RL1908 |isbn=1-903659-25-6}}
* {{en}} {{cite book |author=Thomas Hickie |year=1993 |title=They Ran With the Ball – How Rugby Football Began in Australia |publisher=Longman Cheshire |isbn=0-582-91062-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Bob Howitt |year=2005 |title=SANZAR Saga – Ten Years of Super 12 and Tri-Nations Rugby |publisher=Harper Collins Publishers |isbn=1-86950-566-2}}
* {{en}} {{cite book |authors=John Reason, James Carwyn |title=The World of Rugby – A History of Rugby Union Football |url=https://archive.org/details/worldofrugbyhist0000reas |publisher=[[BBC]] |year=1979 |isbn=0-563-16280-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Peter Horton |title=Rugby Union Football in the Land of the Wallabies, 1874–1949: same game, different ethos – The International Journal of the History of Sport |edition=26 |series=11 |publisher=Routledge |location=Abingdon |date=15 September 2009 |pages=1611–1629 |issn=1743-9035 |doi=10.1080/09523360903169925 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/09523360903169925}} {{dooie skakel}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Australia national rugby union team|Wallabies}}
* {{en}} [https://australia.rugby/ Amptelike webwerf van Rugby Australia]
* {{en}} [https://wallabies.rugby/about/about-us/our-history/wallaby-honours-and-milestones Rugby Australia se Wallabies Heldesaal]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/oceania/australia Australië by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/australia/ Australië op Planet Rugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Die Rugbykampioenskap}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Australiese rugbyspanne]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Oseanië]]</text>
      <sha1>4j502k500aq4qyoo1go4w6mb3cqer0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boekarest</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26057</id>
    <revision>
      <id>3362140</id>
      <parentid>3344575</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 9 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86391" sha1="3w533e9syaff6rgs7w2vs84ixghdf8y" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Nedersetting
| amptelike_naam = Boekarest
| ander_naam = 
| inheemse_naam = Bucuresti
| nedersetting_tipe = Stad
| bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste”
| slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”)
| translit_taal1 = 
| translit_taal1_tipe = 
| translit_taal1_inligting = 
| translit_taal2 = 
| translit_taal2_tipe = 
| translit_taal2_inligting = 
| beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg
| beeldgrootte = 
| beeldbyskrif = 
| beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg
| vlaggrootte = 150px
| vlagskakel = 
| beeld_seël = 
| seëlskakel = 
| seëlgrootte = 
| beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg
| skildskakel = 
| skildgrootte = 
| beeld_leë_embleem = 
| leë_embleemtipe = 
| leë_embleemgrootte = 
| leë_embleemskakel = 
| beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg
| kaartgrootte = 200px
| kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi)
| beeld_kaart1 = 
| kaartgrootte1 = 
| kaartbyskrif1 = 
| beeld_punt_kaart = 
| puntkaartgrootte = 
| puntkaartbyskrif = 
| punt-x = 
| punt-y = 
| duimdrukkerkaart = 
| duimdrukkeretiketposisie = 
| duimdrukkerkaartgrootte = 
| duimdrukkerkaartbyskrif = 
| onderafdelingtipe = [[Land]]
| onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}}
| onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek
| onderafdelingtipe2 = Distrik
| onderafdelingtipe3 = 
| onderafdelingtipe4 = 
| onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov
| onderafdelingnaam2 = Boekarest
| onderafdelingnaam3 = 
| onderafdelingnaam4 = 
| regeringvoetnotas = 
| regeringstipe = 
| leiertitel = Burgemeester
| leiernaam = Ciprian Ciucu
| leiertitel1 = 
| leiertitel2 = 
| leiertitel3 = 
| leiertitel4 = 
| leiernaam1 = 
| leiernaam2 = 
| leiernaam3 = 
| leiernaam4 = 
| stigtingstitel = Gestig op
| stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing)
| stigtingstitel2 = Gestig deur
| stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]]
| stigtingstitel3 = 
| stigtingsdatum3 = 
| eenheidvoorkeur = 
| oppervlakvoetnotas = 
| oppervlakgroottes =
| oppervlak_totaal_km2 = 240
| oppervlak_land_km2 =
| oppervlak_water_km2 =
| oppervlak_totaal_myl2 = 93
| oppervlak_land_myl2 = 
| oppervlak_water_myl2 = 
| oppervlak_water_persent = 
| oppervlak_stedelik_km2 = 
| oppervlak_stedelik_myl2 = 
| oppervlak_metro_km2 = 1803
| oppervlak_metro_myl2 = 696
| oppervlak_leeg1_titel = 
| oppervlak_leeg1_km2l = 
| oppervlak_leeg1_myl2 = 
| oppervlak_leeg2_titel = 
| oppervlak_leeg2_km2l = 
| oppervlak_leeg2_myl2 = 
| hoogtevoetnotas = 
| hoogte_m = 55.8–91.5
| hoogte_voet = 183–300
| breedtegraad = 44
| breedtegraad_m = 25
| breedtegraad_s = 57
| breedtegraad_NS = N
| lengtegraad = 26
| lengtegraad_m = 6
| lengtegraad_s = 14
| lengtegraad_OW = O
| bevolking_soos_op = 2021-sensus
| bevolkingnotas = &lt;ref name=&quot;RPL2021&quot;&gt;{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026|archive-date=26 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626052140/https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| bevolking_totaal = 1877155
| bevolkingsdigtheid_km2 = 7123
| bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450
| bevolking_metro = 2313519
| bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283
| bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320
| bevolking_stedelik = 
| bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = 
| bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = 
| bevolking_leeg1_titel = 
| bevolking_leeg1 = 
| bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = 
| bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = 
| bevolking_leeg2_titel = 
| bevolking_leeg2 = 
| bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = 
| bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = 
| bevolkingnota = 
| tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]]
| utcafset = +02:00
| tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]]
| uctafset_DST = +03:00
| poskodetipe = Poskode
| poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx
| skakelkode = +40 31
| leë_naam = Nommerplate
| leë_inligting = B
| leë1_naam = 
| leë1_inligting = 
| voetnotas = 
| webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro]
}}

'''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''Bucuresti'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dambovita-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen. Dit maak Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&amp;nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&amp;nbsp;811&amp;nbsp;km² strek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul Bucuresti'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die streek Muntenië.

[[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest.]]
In 1459 is die eerste keer in geskiedkundige bronne na Boekarest verwys: deur [[Vlad Dracula]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceausescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.&lt;ref&gt;{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.&lt;ref name=&quot;wmf.org&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit [[Boedapest]] in 2017 verbygesteek het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}&lt;/ref&gt; Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie.

== Etimologie ==
Die Roemeense naam ''Bucuresti'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),&lt;ref&gt;{{ro}} Rosetti, II. bl. 110&lt;/ref&gt; gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|url=https://archive.org/details/kidsworldatlas0000time|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}&lt;/ref&gt;

Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, Evliya Celebi, wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Karis” uit die “[[Koeraisj]]-stam” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”). In ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], word beweer die stadsnaam is ontleen aan ''Bukovie'', ’n beukewoud, en dat dit dus verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].&lt;ref&gt;{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë.]]
[[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk.]]
Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van tydperke van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van Roemenië laat in die 19de eeu. Op 20 September 1459 word die eerste keer in bronne na die stad verwys as die “[[Sitadel]] van Bucuresti”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepes)]].&lt;ref name=Giurescu&gt;{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}&lt;/ref&gt;{{rp|23}}

Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Targoviste]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]].

Boekarest het ná 1698 onder die bewind van Konstantyn Brancoveanu uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou.

Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde Fanariote, aangestel om die stad en vorstedom te bestuur.&lt;ref&gt;{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش}}&lt;/ref&gt; Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van Tudor Vladimirescu het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.&lt;ref&gt;{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}&lt;/ref&gt;

In 1813-1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. In die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] was die stad onder Russiese administrasie, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&amp;nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê.

In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die Koninkryk Roemenië onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.&lt;ref&gt;{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171&lt;/ref&gt; Die Dambovita-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.&lt;ref&gt;{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163&lt;/ref&gt; Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou.

Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” besorg, met ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) as sy &quot;[[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]&quot;.

Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na Iasi in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou, met die stad wat jaarliks gemiddeld 30&amp;nbsp;000 nuwe inwoners gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die Arcul de Triumf en die Palatul Telefoanelor.&lt;ref&gt;{{ro}} Giurescu, p.191-195&lt;/ref&gt; Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaal-ekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivita-staking van 1933.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede|Spilmoondheid]] en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondheidstroepe op pad na die oosfront het Boekarest groot skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode beleef van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower.

Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder Nicolae Ceausescu se bewind (1965-1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[sosialistiese realisme]]:
* die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en
* die Parlementspaleis, toe ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se projekte.

Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&amp;nbsp;km buite die stad, 1&amp;nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig.

Die Roemeense Rewolusie van 1989 het in Timisoara begin en daarna na Boekarest uitgebrei, en het tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het.

Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel 2000’s stelselmatig gerestoureer.

== Geografie ==
[[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad.]]
[[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Die Koning Mihai I-park.]]
[[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark.]]
[[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|Die Cismigiutuin.]]
[[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Die Alexandru Ioan Cuza-park.]]
Boekarest lê aan die oewers van die Dambovitarivier, wat uitmond in die Argesrivier, ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herastrau-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dambovita. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cismigiumeer, omring deur die Cismigiutuin. Die tuin, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters.

Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die Koning Mihai I-park (voorheen Herastraupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herastraumeer, huisves ook die Stadsmuseum. Die Grigore Antipa- Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is Hard Rock Cafe Boekarest en Beraria H, een van die grootste biersale in Europa.

Tineretuluipark, wat in 1965 aangelê is, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&amp;nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse soorte. Die tuin het oorspronklik as die Koninklike Plesiertuin ontstaan.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghiorospark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crangasipark met die Moriimeer.

’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Vacarestimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Ceausescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik tot ’n selfstandige stedelike vleiland-ekostelsel ontwikkel.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In Mei 2016 is dit tot die Vacarestinatuurpark verklaar, wat dikwels die “Delta van Boekarest” genoem word.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – &quot;delta&quot; dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlasieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel tot ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Voda, Dealul Mitropoliei, Radu Voda, Cotroceni, Dealul Spirii, Vacaresti en Sfantu Gheorghe Nou.

Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&amp;nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&amp;nbsp;m (by die Dambovita-brug in Catelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&amp;nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord-suid- en oos-wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgeskerk op Sint Georgesplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&amp;nbsp;km.

Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&amp;nbsp;686 gehad.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}&lt;/ref&gt; Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest.

== Klimaat ==
Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie#Betekenis_van_die_simbole|Dfa]]), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en soms tot ongeveer {{nowrap|-10 °C}}.

In die somer is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot {{nowrap|40 °C}} is algemeen in die middestad in die hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor.

In die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature gewoonlik tussen 17 en {{nowrap|22 °C}}, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&amp;q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&amp;pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&amp;q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&amp;pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&amp;cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&amp;cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Boekarest Baneasa
|bron=NOAA;&lt;ref name=&quot;NOAA9120&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}&lt;/ref&gt; Administrația Națională de Meteorologie;&lt;ref name=extremes&gt;{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}&lt;/ref&gt; Danish Meteorological Institute;&lt;ref name=DMI&gt;{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}&lt;/ref&gt; Weather Atlas&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

| jan_gem = -1.5          | jan_gem_ns = 40.1
| feb_gem = 0.6           | feb_gem_ns = 33.0
| mrt_gem = 5.6           | mrt_gem_ns = 42.4
| apr_gem = 11.4          | apr_gem_ns = 50.2
| mei_gem = 16.8          | mei_gem_ns = 70.4
| jun_gem = 21.1          | jun_gem_ns = 82.7
| jul_gem = 23.0          | jul_gem_ns = 68.6
| aug_gem = 22.4          | aug_gem_ns = 48.9
| sep_gem = 16.8          | sep_gem_ns = 60.5
| okt_gem = 10.7          | okt_gem_ns = 60.7
| nov_gem = 5.3           | nov_gem_ns = 43.6
| dec_gem = 0.0           | dec_gem_ns = 47.0
| jaar_gem = 11.0         | jaar_gem_ns = 648.1

| jan_gem_min = -5.0      | jan_gem_max = 3.0
| feb_gem_min = -3.5      | feb_gem_max = 6.3
| mrt_gem_min = 0.3       | mrt_gem_max = 12.3
| apr_gem_min = 4.9       | apr_gem_max = 18.5
| mei_gem_min = 9.7       | mei_gem_max = 24.1
| jun_gem_min = 13.9      | jun_gem_max = 28.1
| jul_gem_min = 15.6      | jul_gem_max = 30.4
| aug_gem_min = 15.2      | aug_gem_max = 30.6
| sep_gem_min = 10.7      | sep_gem_max = 25.0
| okt_gem_min = 5.7       | okt_gem_max = 18.0
| nov_gem_min = 1.4       | nov_gem_max = 10.5
| dec_gem_min = -3.3      | dec_gem_max = 4.2
| jaar_gem_min = 5.5      | jaar_gem_max = 17.6

| jan_a_min = -32.2       | jan_a_max = 23.6
| feb_a_min = -29.0       | feb_a_max = 26.5
| mrt_a_min = -21.7       | mrt_a_max = 32.8
| apr_a_min = -9.5        | apr_a_max = 34.9
| mei_a_min = -5.0        | mei_a_max = 36.7
| jun_a_min = 4.5         | jun_a_max = 39.8
| jul_a_min = 7.4         | jul_a_max = 45.4
| aug_a_min = 5.2         | aug_a_max = 43.7
| sep_a_min = -3.1        | sep_a_max = 39.9
| okt_a_min = -8.0        | okt_a_max = 36.4
| nov_a_min = -19.4       | nov_a_max = 25.9
| dec_a_min = -25.6       | dec_a_max = 19.5
| jaar_a_min = -32.2      | jaar_a_max = 45.4

| zujan = 86              | zufeb = 82
| zumrt = 71              | zuapr = 63
| zumei = 62              | zujun = 61
| zujul = 58              | zuaug = 57
| zusep = 61              | zuokt = 73
| zunov = 84              | zudec = 87

| rdjan = 6.1
| rdfeb = 5.4
| rdmrt = 6.3
| rdapr = 6.2
| rdmei = 8.4
| rdjun = 8.3
| rdjul = 7.1
| rdaug = 5.2
| rdsep = 4.9
| rdokt = 5.6
| rdnov = 5.4
| rddec = 6.7

| wtjan = 78.8
| wtfeb = 107.1
| wtmrt = 156.7
| wtapr = 195.3
| wtmei = 245.4
| wtjun = 259.4
| wtjul = 293.4
| wtaug = 283.0
| wtsep = 208.7
| wtokt = 149.6
| wtnov = 84.8
| wtdec = 63.9

| lvjan = 1
| lvfeb = 2
| lvmrt = 3
| lvapr = 5
| lvmei = 7
| lvjun = 8
| lvjul = 8
| lvaug = 7
| lvsep = 5
| lvokt = 3
| lvnov = 2
| lvdec = 1
}}

== Regering ==
=== Administrasie ===
Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primaria Generala'') – die stad se hoogste plaaslike owerheid – oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad.

Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die Bucuresti–Ilfov-ontwikkelingstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie.

Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''primar general''). Tot Mei 2025 het Nicușor Dan die amp beklee – ’n onafhanklike politikus wat tydens die plaaslike verkiesing van 2020 deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is – totdat hy tot president van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die algemene raad van Boekarest (''consiliu general'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan.

[[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest.]]
Boekarest is verder in ses administratiewe sektore (''sectoare''), elkeen met:
* ’n sektorale raad van 27 lede
* ’n sektorale munisipale administrasie
* ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur

Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak:
* Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur.
* Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste en ander dienste wat direk op inwoners gerig is.

Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie:
* Sektor 1 (227&amp;nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Baneasa, Aviatiei, Pipera, Aviatorilor, Primaverii, Romana, Victoriei, Koning Mihai I-park, Bucurestii Noi, Damaroaia, Straulesti, Grivița, 1 Mai, Baneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit
* Sektor 2 (357&amp;nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Mosilor, Obor, Vatra Luminoasa, Fundeni, Plumbuita, Stefan cel Mare, Baicului
* Sektor 3 (399&amp;nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudesti, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii
* Sektor 4 (300&amp;nbsp;331 inwoners): Berceni, Oltenitei, Giurgiului, Progresul, Vacaresti, Timpuri Noi, Tineretului
* Sektor 5 (288&amp;nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii
* Sektor 6 (371&amp;nbsp;060 inwoners): Giulesti, Crangasi, Drumul Taberei, Militari, Grozavesti (Regie), Ghencea

Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies.

Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Hy tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader.

=== Regstelsel ===
[[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|300px|Die Justisiepaleis soos in 2016 oor die Dambovitarivier gesien.]]
Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecatorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul Bucuresti'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer.

Boekarest se appèlhof (''curtea de apel Bucuresti'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomita, Giurgiu, Calarasi en Ilfov.

Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame:
* die Hooggeregshof van Hersiening en Justisie, die land se hoogste hof van die regsbank; en
* die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis.

Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Politia Bucuresti'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Stefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiekantore in die stad se hele jurisdiksiegebied.

Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Politia Comunitara''), wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir plaaslike veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme.

Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak.

=== Misdaad ===
[[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense nasionale polisiediens.]]
[[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die plaaslike polisiediens van Boekarest.]]
Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het tussen 2000 en 2004 met 51%&lt;ref name=&quot;crimestats&quot;&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&amp;limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&amp;limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en tussen 2012 en 2013 met 7%&lt;ref name=bucurestipolitia2013&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timisoara, Brasov en Iasi, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.&lt;ref name=&quot;romania-insider.com&quot;&gt;{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 | accessdate=3 April 2023 | archive-date=13 April 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260413194033/https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (bedags en snags), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisikoklas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].&lt;ref name=&quot;romania-insider.com&quot; /&gt;

In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&amp;nbsp;000 inwoners.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &amp;#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}&lt;/ref&gt;

Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense nasionale polisiediens, die Roemeense gendarmerie en die plaaslike polisiediens van Boekarest.

[[Lêer:U.S. &amp; Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest.]]
Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was – onder meer teen die Camataru-bende – het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op die openbare lewe. 

Kleinmisdaad, veral sakkerollery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.&lt;ref name=bucurestipolitia2013 /&gt;

Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied.

Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.&lt;ref name=&quot;hf&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&amp;nbsp;{{small|(20.5&amp;nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]&lt;/ref&gt;

=== Lewensgehalte ===
In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}&lt;/ref&gt;

== Demografie ==
[[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|'n Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021.]]
Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&amp;nbsp;716&amp;nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon – ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.&lt;ref name=&quot;RPL2021&quot; /&gt; Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popesti-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&amp;nbsp;926&amp;nbsp;334 beraam,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}&lt;/ref&gt;

Boekarest het twee tydperke van versnelde bevolkingsgroei beleef:
* Vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en
* Gedurende die Ceausescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra.

Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&amp;nbsp;260 inwoners per km²,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}&lt;/ref&gt; aangesien baie inwoners in hoëdigtheidswoonstelblokke uit die Kommunistiese tydperk woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as dié in die noorde. Binne die Europese Unie het slegs [[Parys]] en [[Athene]] ’n hoër stedelike digtheid. Benewens die Kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer woonontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die Kommunistiese era verbind word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}&lt;/ref&gt;

Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: &quot;Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!&quot; | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}&lt;/ref&gt; ’n Totaal van 226&amp;nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.&lt;ref&gt;{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &amp;#91;Part 1&amp;#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking – ongeag geloof – gereeld weeklikse eredienste by.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}&lt;/ref&gt;

Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 sowat 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra.

Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.&lt;ref name=&quot;ec.europa.eu2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&amp;bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&amp;c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}&lt;/ref&gt; Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede – onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] - en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.&lt;ref name=&quot;ec.europa.eu&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|500px|Die sakedistrik Floreasca City Center, gesien van die Herastraumeer af.]]
Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013 |archive-date= 5 Julie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}&lt;/ref&gt;

Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&amp;nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&amp;id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat binnelandse dienssentrums bedryf. Boekarest se aandelebeurs (''Bursa de Valori Bucuresti''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel.

Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en kleinhandelskomplekse gebou, onder meer Baneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], Ubisoft, [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Volgens die Speedtest Global Index was Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps – ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;

== Vervoer ==
[[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Boekarest se metro beskik oor 64 stasies.]]
Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm.

=== Openbare vervoer ===
[[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising.]]
{{multiple image
| align             = left
| caption_align     = center
| image1            = Metro București.svg
| caption1          = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest
| width1            = 200
| image2            = 
| caption2          = Network satellite image map (2020)
| width2            = 300
}}
Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkeldes in Europa. Die kern hiervan is die Boekarest-metro, die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport Bucuresti'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]s, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaatminibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxivergunnings is sedert 2007 op 10&amp;nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], Bolt en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt-vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het.

Die moltreinnetwerk bestaan uit vyf lyne – M1, M2, M3, M4 en M5 – en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}&lt;/ref&gt; terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}&lt;/ref&gt; ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na die Henri Coanda- Internasionale Lughawe sal bied, is tans in aanbou.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Spoorvervoer ===
[[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”).]]
Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur Caile Ferate Romane (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kijif]], Tsjernowitsj, [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]]

Benewens Noordstasie het die stad vyf CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Baneasa en Progresul die belangrikstes is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltreinnetwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam sewe hoofspoorlyne loop uit die stad uit.

Die oudste spoorwegstasie is Filaret, wat in 1869 geopen en in 1960 deur die Kommunistiese regering in ’n busterminus omskep is.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Lugvervoer ===
[[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe.]]
Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), wat 16,5&amp;nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, geleë is, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het dit ’n rekordgetal van 15&amp;nbsp;946&amp;nbsp;791 passasiers vervoer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het.

Die Aurel Vlaicu- Internasionale Lughawe (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en BBP-lughawe en is slegs 8&amp;nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense.

=== Padvervoer ===
[[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|Die A3-snelweg.]]
Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]].

Die A1-snelweg na Pitesti (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg – die sogenaamde Snelweg van die Son - na Dobrogea en Constanta, en die A3-snelweg na Ploiesti begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is.

Die stad is per pad 182,5&amp;nbsp;km van Brasov, 202,9&amp;nbsp;km van Constanta, 407,6&amp;nbsp;km van Iasi, 451,2&amp;nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&amp;nbsp;km van Timisoara af geleë.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}&lt;/ref&gt;

Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse – noord-suid, oos-wes en noordwes-suidoos – asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume.

As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&amp;nbsp;740&amp;nbsp;004 geregistreerde voertuie vir ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}&lt;/ref&gt; Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis.

Een van die kenmerkendste infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug – 1,9&amp;nbsp;km lank en 43,3-44,5 m breed – wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! &quot; Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Kultuur ==
Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes.

Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit een van Oos-Europa se veelsydigste kulturele sentrums maak.

=== Bakens en besienswaardighede ===
Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël – van voormoderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne wolkekrabbers.

Die Paleis van die Parlement, wat in die 1980’s onder Ceausescu gebou is, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense parlement sowel as die nasionale museum vir hedendaagse kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die herkenbaarste politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa.

Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmoniese Orkes en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&amp;id=31&amp;s=23698&amp;arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&amp;id=31&amp;s=23698&amp;arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes.

Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), wat aan die Rewolusieplein geleë is, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die nasionale kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap.

Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), wat in 1935 voltooi en geïnspireer is deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad.

Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), wat in 1808 gestig is, is die oudste bewaarde herberg in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad.

Die ''Casa Scanteii'' (“Huis van die Vonk”), wat tussen 1952 en 1957 opgerig is, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Sekel en die Rooi Ster – die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is.

Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), wat in 1971 voltooi is, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, wat dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens maak.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se herkenbaarste historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle''-karakter van die Lipscani-gebied.

Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa- Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum.

&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy.
Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest.
Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Carturesti Carusel-boekwinkel.
Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Sport ==
[[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|Arena Nationala het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.]]
[[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|Stadionul Arcul de Triumf huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]].]]

[[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral CSA Steaua Bucuresti, Dinamo Bucuresti, Rapid Bucuresti en [[FCSB]] noemenswaardig is.

Arena Nationala, ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: &quot;Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța&quot; – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit is met ’n kapasiteit van 55&amp;nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: &quot;Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!&quot; |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&amp;nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word.

Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&amp;nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die Stadionul Arcul de Triumf en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë.

Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}&lt;/ref&gt; Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is.

== Susterstede ==
{{columns-list|4|
* {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):&lt;ref&gt;{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}&lt;/ref&gt;

* {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}}
* {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}}

{{Hoofstede in Europa}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]]</text>
      <sha1>3w533e9syaff6rgs7w2vs84ixghdf8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bremen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27613</id>
    <revision>
      <id>3362146</id>
      <parentid>3320600</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117633" sha1="5ae0obyafrrtx4eu57vzbpvlgcn8bex" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die Duitse stad. Vir ander gebruike, sien [[Bremen (dubbelsinnig)]].''
{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Bremen'''&lt;br /&gt;
[[Lêer:Bremen-rathaus-dom-buergerschaft.jpg|280px]]

[[Lêer:SchuettingWahlspruch.jpg|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Locator map HB (Bremen) in Germany.svg|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Bremen Wappen(Mittel).svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Bremen.svg|90px|raam|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Land]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Duitsland}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''[[Deelstate van Duitsland|Deelstaat]]'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Lêer:Flag of Bremen.svg|23px]] [[Vrye Hansestad Bremen|Bremen]]
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|53|05|N|08|48|E}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Voor 8ste eeu
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stadstatus'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1186 Vrye Ryksstad
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 318,21 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 11 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (31 Desember 2022)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 574&amp;nbsp;745&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.statistik.bremen.de/sixcms/media.php/13/2023-09_AI1vj_Bevoelkerungsstand_pdfa.pdf |title=Bevölkerungsstand im Land Bremen 3. Quartal 2023 / September |publisher=Statistisches Landesamt Bremen |date=September 2023 |accessdate=5 Mei 2025 |archive-date= 8 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508223832/https://www.statistik.bremen.de/sixcms/media.php/13/2023-09_AI1vj_Bevoelkerungsstand_pdfa.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;806/vk km
|-
| &amp;nbsp;- Metropolitaanse gebied
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;511&amp;nbsp;198
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +1 (MET)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +2 (MEST)
|-
|&amp;nbsp;'''Klimaat'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Tipe
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Gematigde seeklimaat
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 8,8&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 0,8 / 16,8&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 696&amp;nbsp;mm
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Andreas Bovenschulte ([[Sosiaal-Demokratiese Party|SPD]])
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [http://www.bremen.de/ ''bremen.de'']
|}

'''Bremen''' ([[Duits]]: [ˈbʀeːmən], {{Audio|De-Bremen.ogg|luister}}; [[Nederduits]] ook ''Breem'' of ''Bräm''; [[Nedersaksies]]: ''Breemn'') is die hoofstad en grootste stad van die [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Vrye Hansestad Bremen]], wat dikwels ook net &quot;Bremen&quot; genoem word. As die kleinste deelstaat van Duitsland behels die stadstaat naas Bremen slegs een ander stad, [[Bremerhaven]], wat as Noordseehawe sowat 60 kilometer verder noord geleë is.

[[Lêer:HB 2016-0607 photo05 Am Markt.jpg|duimnael|links|280px|Historiese fasades op die markplein]]
Bremen is met 'n bevolking van 574&amp;nbsp;745 die tweede grootste stad in [[Noord-Duitsland]] ná [[Hamburg]] en die tiende grootste in Duitsland. Die stad is die setel van die Breemse parlement (Duits: ''Bremer Bürgerschaft''), die regering van die deelstaat (Senaat van Bremen, Duits: ''Bremer Senat'') en van die meeste instellings en geregshowe van die deelstaat.

In die vroeë [[Middeleeue]] het Bremen 'n belangrike rol by die Christelike sendingwerk in Noord- en Noordoos-Europa gespeel en was ook die biskopsetel vir Noord-Europa. As een van die magtige seehandelstede van die [[Hanse]]bond het Bremen in die 13de eeu tot een van die eerste republikeinse stadstate in [[Europa]] ontwikkel wat deur welvarende koopmansgesinne oorheers is. Ná die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Bremen deur [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] troepe beset en het later een van drie stadstate in die Duitse Bondsrepubliek geword.

Alhoewel die oop see sowat een uur per motor van Bremen af lê, is die [[getye]] op die [[Weser]]rivier twee keer per dag duidelik waarneembaar. Die promenade langs die Weser was vroeër die middelpunt van Bremen se besige seehawe, en plaaslike koopmanne het handel met alle bekende gebiede gedryf. Vandag word seevrag veral in die Neustädter Hafen en Bremen se moderne susterstad Bremerhaven met hul uitgebreide houerterminale gehanteer. Die seehawe is die tweede belangrikste invoerhawe vir motors in Europa en hanteer jaarliks sowat 1,4 miljoen voertuie. Tans is Daimler AG (vroeër DaimlerChrysler AG) die grootste privaat werkgewer, terwyl [[Airbus]] in Bremen met 3&amp;nbsp;100 werknemers oor die tweede grootste werksterrein in Duitsland na Hamburg beskik.

Bremen het na die agteruitgang van sy tradisionele skeepsbou en die verskuiwing van hawegeriewe tot 'n moderne kulturele, wetenskaplike en hoëtegnologiesentrum ontwikkel. Bremen het daarnaas ondanks die grootskaalse oorlogskade van die jare 1940 tot 1945 'n ryke argitektoniese erfenis van verskillende tydperke bewaar, waaronder 'n historiese stadskern met winkellane en 'n groot aantal museums en ander kulturele instellings wat van die stad 'n gewilde toeristebestemming maak. Die stad bestaan vandag uit 'n historiese stadskern en uitgebreide voorstede wat meestal hul eie spesifieke, soms selfs landelike karakter bewaar het.

== Etimologie ==
Die eerste bekende gebruik van die stadsnaam dateer uit die 9de-10de eeu as ''Brema'', ''Bremae'', ''Bremun''; die laasgenoemde vorm was die grondslag van die huidige naam en word as die [[Lokatief|lokatiewe]] [[datief]] van die Oud-Saksiese/[[Middelnederduits]]e woord ''brem'' se [[meervoud]] &quot;randing&quot;, &quot;rand (van die grond/water/duin)&quot; beskou (vergelyk [[Engels]] ''brim'').&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.etymonline.com/word/Bremen |title=Bremen |publisher=Online Etymology Dictionary |accessdate=5 Mei 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Herbert Schwarzwälder |title=Das große Bremen-Lexikon |location=Bremen |publisher=Edition Temmen |year=2003 |isbn=3-86108-693-X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Hugo Meyer |title=Der Name Bremen – Bremisches Jahrbuch |edition=1ste |location=Bremen |publisher=Ripol Klassik |year=1863 |pages=272–284}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Adolf Bach |title=Deutsche Namenkunde II/1: Einleitung. Zur Laut- und Formenlehre, zur Satzfügung, Wortbildung und -bedeutung der deutschen Ortsnamen |location=Heidelberg |publisher=Winter Verlag |year=1953 |pages=303}}&lt;/ref&gt;

In die [[Middeleeue]] het die stad na homself verwys as ''civitas Bremensis'', dus &quot;Stad Bremen&quot; en dit gebruik tot ná 1646. Wanneer Bremen se grondwetlike posisie beklemtoon moes word, het dit ná die toekenning van die rykstadoorkonde (''Linzer Diplom'') van 1646 af die titel &quot;Keiserlike en Vrye Ryksstad van die Heilige Romeinse Ryk (en Hansestad) Bremen&quot; (''Kayserliche und dess heiligen Römischen Reichs Freye Stadt (und Ansestadt) Bremen'') gedra. Ná die ontbinding van die [[Heilige Romeinse Ryk]] in 1806 het die amptelike taalgebruik verander na die bynaam ''freye Hansestadt''&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |author=Theodor Spitta |title=Kommentar zur Bremischen Verfassung von 1947 |publisher=Carl Schünemann Verlag |location=Bremen |year=1960 |pages=137}}&lt;/ref&gt; en van 1820 af uiteindelik in die skryfwyse ''freie Hansestadt.''&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |title=Sammlung der Verordnungen und Proclame des Senats der freien Hansestadt Bremen im Jahre 1819 |year=1820 |publisher=[[Staatsbibliothek zu Berlin]] |url=https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht/?PPN=PPN750977442}}&lt;/ref&gt; Sedert die grondwet van 21 Maart 1849 word amptelik onderskei tussen die Breemse staat en die stad Bremen.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite book |title=Verfassung des Bremischen Staats |publisher=Gesetzblatt der Freien Hansestadt Bremen |year=1850 |url=https://books.google.de/books?id=HxdGAAAAcAAJ&amp;pg=PA57#v=onepage&amp;q&amp;f=false |pages=57}}&lt;/ref&gt; Sedertdien verwys al die Breemse grondwette na die stad slegs as ''Stadt Bremen'' of ''Stadtgemeinde Bremen'' om verwarring te voorkom met die staat ''[[Vrye Hansestad Bremen|Freie Hansestadt Bremen]]'' wat ook die stad [[Bremerhaven]] insluit. Deesdae word hierdie onderskeiding by naam egter nóg in die amptelike nóg in die omgangstaal konsekwent gehandhaaf.

== Geografie ==
[[Lêer:Bremen in HB.svg|duimnael|links|Ligging van die stad Bremen in die deelstaat Vrye Hansestad Bremen]]
[[Lêer:Bremen bei Nacht - Böttcherstrasse (03).jpg|duimnael|'n Nagaansig van Böttcherstraße in die historiese middestad. Baksteenboukuns is kenmerkend vir Noord-Duitsland en die hele Oosseegebied]]
[[Lêer:Bremer Marktplatz von Oben.jpg|duimnael|Lugbeeld van Bremen se binnestad met die markplein, Domkerk, raadsaal en Liebfrauenkerk]]
Bremen lê aan die oewers van die [[Weser]]rivier en sowat 126 kilometer van sy monding in die [[Noordsee]] af. Die rivier verbreed in die stadsgebied tot 'n [[rivierdelta]], die sogenaamde Unterweser (letterlik die benedeloop van die Weser) wat ook vir seeskepe bevaarbaar is en van Bremen een van die belangrikste hawens in Duitsland gemaak het. Die vroeëre seehawe is vandag 'n promenade langs die Weser, die sogenaamde Schlachte.

Ten opsigte van sy oppervlakte behoort Bremen tot die grootste stede in Duitsland. Die stadsgebied is sowat 38 kilometer lank en 16 kilometer wyd en sluit 'n verskeidenheid stadsbuurte in wat elkeen min of meer sy eie karakter bewaar het. Naas die stadsentrum en die aangrensende woongebiede is daar selfs landelike buitewyke met plase soos [[Blockland]] in die noorde van Bremen wat oorspronklik deur Nederlandse setlaars as landbougebied ontwikkel is.

Die susterstad Bremerhaven lê naby die samevloeiing van die kleiner Geesterivier met die Weser en ook naby die Wesermonding. Die internasionale seehawe van Bremerhaven maak in politieke opsig deel uit van Bremen, maar word deur Bremerhaven se stadsregering geadministreer.

As gevolg van die Noordsee se getye styg die Weser se watervlak tydens vloed tot sowat 2,40 meter bo seevlak sodat die stadsgebied oor 'n afstand van 155 kilometer deur dyke beskerm word. Naas die Noordsee se vloedwater hou die Oberweser (boloop van die rivier) soms 'n bedreiging vir Bremen in.

Aangesien die riviere Weser, Werra, Fulda en Aller 'n gebied met 'n oppervlakte van sowat 40&amp;nbsp;000 vierkante kilometer dreineer, loop die rivierwater tydens swaar reënvalle of die dooiweer van die [[lente]] nie vinnig genoeg af nie sodat dyke ook as beskerming teen oorstromings gebou is.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers, Lutz: ''Bremen''. Bremen: Edition Temmen 2007, bl. 9&lt;/ref&gt;

== Klimaat ==
[[Lêer:Morgennebel2.JPG|duimnael|Oggendmis in die Hollerland-streek]]
Bremen het, soos die grootste deel van Duitsland behalwe vir die hoër geleë berg- en Alpestreke, 'n koel gematigde klimaat met sterk maritieme invloede wat deur sy geografiese ligging naby die Noordsee bepaal word. [[Temperatuur]]verskille tussen die [[somer]]- en [[winter]]maande is kleiner as in binnelandse streke. Nogtans kan vastelandse lugmassas dwarsdeur die jaar weerstoestande in Bremen beïnvloed – met hittegolwe in die somer en langer koue periodes in die winter. Temperature van minder as -15&amp;nbsp;[[Celsius|°C]] of meer as 35&amp;nbsp;°C word egter selde aangeteken.

Julie is die warmste maand met 'n gemiddeld van sowat 18&amp;nbsp;°C, Januarie die koudste maand van die jaar met 1,8&amp;nbsp;°C (soos gemeet in die periode tussen 1981 en 2010). Die hoogste temperatuur ooit is op 9 Augustus 1992 met 37,6&amp;nbsp;°C aangeteken. Die laagste temperatuur ooit was -23,6&amp;nbsp;°C op 13 Februarie 1940. Net soos elders in Duitsland het die gemiddelde temperature in die vroeë 21ste eeu gestyg. Die temperatuurverskil was 0,6&amp;nbsp;°C in die periode tussen 1981 en 2010 teenoor die tydperk tussen 1961 en 1990. 2014 was die warmste jaar sedert die begin van weerkundige metings met 'n gemiddeld van 11,1&amp;nbsp;°C.

{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Bremen
|jan_a_max=14.6
|feb_a_max=18.5
|mrt_a_max=23.5
|apr_a_max=30.2
|mei_a_max=34.4
|jun_a_max=34.9
|jul_a_max=36.2
|aug_a_max=37.6
|sep_a_max=33.4
|okt_a_max=28.6
|nov_a_max=20.1
|dec_a_max=16.1
|jaar_a_max=37.6
|jan_gem_max=3.9
|feb_gem_max=4.8
|mrt_gem_max=8.7
|apr_gem_max=12.8
|mei_gem_max=18.0
|jun_gem_max=20.2
|jul_gem_max=22.4
|aug_gem_max=22.6
|sep_gem_max=18.4
|okt_gem_max=13.5
|nov_gem_max=8.0
|dec_gem_max=5.1
|jaar_gem_max=13.2
|jan_gem=1.4
|feb_gem=1.9
|mrt_gem=5.0
|apr_gem=8.1
|mei_gem=12.7
|jun_gem=15.3
|jul_gem=17.4
|aug_gem=17.4
|sep_gem=13.9
|okt_gem=9.7
|nov_gem=5.2
|dec_gem=2.7
|jaar_gem=9.2
|jan_gem_min=−1.1
|feb_gem_min=−1.1
|mrt_gem_min=1.3
|apr_gem_min=3.4
|mei_gem_min=7.4
|jun_gem_min=10.3
|jul_gem_min=12.4
|aug_gem_min=12.1
|sep_gem_min=9.3
|okt_gem_min=5.8
|nov_gem_min=2.3
|dec_gem_min=0.3
|jaar_gem_min=5.2
|jan_a_min=−21.8
|feb_a_min=−23.6
|mrt_a_min=−18.7
|apr_a_min=−7.6
|mei_a_min=−3.5
|jun_a_min=0.5
|jul_a_min=3.0
|aug_a_min=3.4
|sep_a_min=−1.2
|okt_a_min=−7.8
|nov_a_min=−14.1
|dec_a_min=−17.5
|jaar_a_min=−23.6
|jan_gem_ns=55.1
|feb_gem_ns=35.6
|mrt_gem_ns=51.2
|apr_gem_ns=40.8
|mei_gem_ns=54.2
|jun_gem_ns=73.4
|jul_gem_ns=65.0
|aug_gem_ns=61.2
|sep_gem_ns=60.1
|okt_gem_ns=55.4
|nov_gem_ns=57.7
|dec_gem_ns=61.6
|jaar_gem_ns=671.3
|lvjan=87
|lvfeb=84
|lvmrt=80
|lvapr=75
|lvmei=71
|lvjun=73
|lvjul=75
|lvaug=75
|lvsep=81
|lvokt=84
|lvnov=87
|lvdec=88
|lvjaar=80
|bron = Wêreldmeteorologieseorganisasie (VN),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=1342 |title=World Weather Information Service – Bremen |publisher=Deutscher Wetterdienst |accessdate=30 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430204740/http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=1342 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Deutscher Wetterdienst,&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web | url = http://www.dwd.de/bvbw/generator/DWDWWW/Content/Oeffentlichkeit/KU/KU2/KU21/klimadaten/german/sonne__8110__fest__html,templateId=raw,property=publicationFile.html/sonne_8110_fest_html.html | title = Sonnenscheindauer: langjährige Mittelwerte 1981–2010 | accessdate = 18 Oktober 2014 | archive-date = 18 Oktober 2014 | archive-url = https://archive.is/20141018194817/http://www.dwd.de/bvbw/generator/DWDWWW/Content/Oeffentlichkeit/KU/KU2/KU21/klimadaten/german/sonne__8110__fest__html,templateId=raw,property=publicationFile.html/sonne_8110_fest_html.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; wetterkontor.de&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=de&amp;stat=10224 |title=Reise und Freizeit – Klimadaten |publisher=Wetterkontor |accessdate=4 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204081212/http://www.wetterkontor.de/de/klima/klima2.asp?land=de |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;}}

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
[[Lêer:Europa Germanen 50 n Chr.svg|duimnael|Germaanse stamme omtrent 50 n.C.]]
Terwyl die eerste menslike spore in die omgewing van Bremen uit die [[Steentydperk]] omtrent 150&amp;nbsp;000 v.C. dateer (soos byvoorbeeld 'n lans wat by die geraamte van 'n oer-olifant gevind is), was argeologiese opgrawings in die stadsgebied van Bremen in hierdie opsig nog nie suksesvol nie.&lt;ref name=&quot;www2.bremen.de&quot;&gt;{{de}} [http://www2.bremen.de/info/history/VorGS.html ''Die vroeë geskiedenis van Bremen''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104052917/http://www2.bremen.de/info/history/VorGS.html |date=4 November 2007}}&lt;/ref&gt;

Skriftelike oorlewerings uit die Romeinse tydperk verwys na die Chauci of Haukes (Duits: ''Chauken''), 'n Germaanse stam wat die gebied langs die benedeloop van die Weser bewoon het en hulle huise op klein meensgemaakte heuwels, sogenaamde ''Wurten'', opgerig het. Die Chauci het hulle enkele jare lank aan die Romeinse gesag onder keiser Augustus onderwerp, maar daar is min oor hul latere geskiedenis bekend, en hulle het moontlik met die Saksers vermeng wat vanaf die 3de eeu n.C. vanuit Holstein na ander Noord-Duitse gebiede uitgebrei het.&lt;ref name=&quot;www2.bremen.de&quot; /&gt;

Die sandduin met 'n lengte van 26 kilometer aan die Weser se regteroewer was beskerm teen die rivier se vloedwater en sodoende geskik vir die stigting van nedersettings en die bou van paaie, en kleiner Saksiese dorpe wat uit die tydperk tussen die 1ste en 8ste eeu dateer is in voorstede soos Hemelingen, Mahndorf, Grambke en Rekum opgegrawe. Urne en vuurplekke wat in die stadsentrum ontdek is, is tans nog nie presies gedateer nie.

Daar is verskeie teorieë oor die oorsprong van die naam Bremen. Die oudste bekende vorm was ''Bremun'' ([[Latyn]]: ''Brema''), en 'n afleiding hiervan, 'n lokatiewe datief van die meervoudsvorm ''Brem'', beteken letterlik &quot;by die rande&quot; en het moontlik na 'n vroeë nedersetting by die duinrand verwys.&lt;ref name=&quot;www2.bremen.de&quot; /&gt;

=== Vroeë Middeleeue ===
[[Lêer:HB 2016-0607 photo08 Stephani-Kirche.jpg|duimnael|links|Die St. Stephanikerk]]
[[Lêer:Liebfrauenkirche 01.jpg|duimnael|Die ''Liebfrauenkirche'' (Onse-Liewe-Vroukerk)]]
In 780 het [[Karel die Grote]] die Angel-Saksiese sendeling Willehad na Bremen ontbied – twee jaar voordat die eerste historiese dokument uitgevaardig is waarin vir die eerste keer na Bremen verwys word. Blykbaar was sukses aan Willehad se sendingwerk beskore. Reeds in 787 kon Karel die Grote 'n bisdom in Bremen stig en Willehad as biskop benoem.

Godsdienstige oorwegings was nie die enigste motiverende faktor vir Karel se handelinge nie. Bremen was van begin af 'n strategiese nedersetting aan die noordgrens van die [[Frankiese Ryk]]. Karel het veral grawe en biskoppe ingespan om die nuut verowerde Saksiese gebiede in die noorde te oorheers. Die Breemse biskop Ansgar het in die 9de eeu 'n belangrike rol by die Christelike sendingwerk in [[Skandinawië]] en die [[Slawiërs|Slawiese]] [[Oossee]]gebiede gespeel, en Bremen is in 845 tot aartsbisdom verhef.&lt;ref&gt;{{de}} Grabois, Aryeh: ''Enzyklopädie des Mittelalters''. Zürich: edition Atlantis 1988, bl. 104&lt;/ref&gt; Eeue lank het teenstellings tussen die Frankiese veroweraars en geestelikheid en die Saksies-[[Friese]] stadsbewoners die geskiedenis van Bremen oorheers. Die eerste katedraal in Bremen is in 858 deur Deense Wikings aan die brand gesteek en later deur 'n steengebou vervang.

In 967 het keiser Otto I die Breemse aartsbiskop tot graaf van die plaaslike graafskap verklaar en sodoende 'n geestelike vorstedom in die hartland van die hertogdom Sakse geskep. Die pous het tegelykertyd [[Denemarke]], [[Swede]], [[Noorweë]], [[Ysland]] en later ook [[Groenland]] onder die kerklike gesag van die Breemse aartsbiskop gestel. Bremen het in hierdie periode tot 'n beduidende handelsentrum en hawe begin ontwikkel wat op 10 Augustus 965 ook voorregte as 'n markstad gekry het.&lt;ref&gt;{{de}} Grabois (1988), bl. 104&lt;/ref&gt;

Die meeste bewoners moes destyds nogtans 'n lewe maak uit bestaansboedery wat veeteelt en akkerbou asook [[vissery]] ingesluit het. Ambagte en handel met landbouprodukte het net 'n ondergeskikte rol gespeel.

Die kerklike owerhede in Bremen het hul organisasie geleidelik uitgebou en in die periode tussen 1013 en 1043 nuwe versterkings en 'n steenmuur rings om die katedraalkwartier gebou aangesien die stad og steeds deur Noormanne-aanvalle bedreig was. Die sendingwerk in Noord-Europa het voortgegaan, en die oprigting van nuwe kerke het net soos die luukse leefstyl van die wêreldlike aartsbiskoppe 'n sterk finansiële basis noodsaaklik gemaak. Die geestelikes het dus begin om nuwe grondbesit te koop.

In 1041 is die katedraal en nabygeleë kerklike geboue deur 'n brand verwoes. Aartsbiskop Benzelin, 'n boorling van [[Keulen]], het onmiddellik met die heropbou begin en die katedraal van Keulen as argitektoniese voorbeeld geneem. Sy opvolger Adalbert het met die boubedrywighede voortgegaan, maar eers die bestaande geboue afgebreek en die katedraal in die Italiaanse stad Benevento tot nuwe argitektonise voorbeeld verklaar. Die Breemse katedraal se voorkant was al in 1049 voltooi, terwyl die [[kripte|wes-kripte]] eers in 1066 ingewy kon word.

Die Oewermark (Duits: ''Ufermarkt'') was die bakermat van Bremen se vroeë welvaart. Onder die heerskappy van keiser Konrad II het die Bremenaars op 16 Oktober 1035 die reg gekry om jaarliks in die lente en [[herfs]] 'n vrymark (Duits: ''Freimarkt'') te hou. Aartsbiskop Adalbert het vir sy verspilsug bekend gestaan waaruit veral buitelandse handelaars met hul luukse goedere uit oorsese gebiede voordeel getrek het. Adalbert se pogings om van Bremen die nuwe &quot;Rome van die Noorde&quot; gemaak het egter rampspoedige gevolge vir die stad ingehou.

Die Saksiese adel van die omgewing het steeds 'n sterk opposisie teen die Breemse aartsbiskop gevorm. Tydens sy afwesigheid in 1064 het hertog Hermann die stad geplunder. Die biskop se posisie het verder verswak, en hy was genoodsaak om hoër markdoeanes te hef – 'n stap wat tot die ekonomiese agteruitgang van Bremen gelei het nadat koopmans en handelaars weggebly het.

=== Die 12de eeu ===
[[Lêer:Knoops park 2.jpg|duimnael|Lesumdyk naby Knoops Park in Bremen-Nord]]
Behalwe vir die Rynland met sy stedelike tradisie en selfbewuste burgerdom was Duitsland omtrent 1100 nog 'n oorwegend agrariese samelewing. Die kerk het aanspraak gemaak op belangrike markdorpe as deel van sy wêreldlike magsgebiede. Handel en ambagte het geleidelik begin om ook buite die Rynland die ontstaan van stedelike nedersettings te bevorder.

In 1106 het aartsbiskop Frederik 'n ooreenkoms met Nederlandse setlaars gesluit waarvolgens hulle die opdrag gekry het om in die omgewing van Bremen met die bou van dyke en die dreinering van moerasgebiede te begin. Die kolonisasie van die Stedinger Land aan die linkeroewer van die Weser het in die periode tussen 1142 en 1149 plaasgevind. In 1171 is die gebiede tussen Brinkum en Huchting volgens die Hollandse Reg gekoloniseer, in 1181 die oostelike Hollerland en Blockland en omtrent 1200 Neuenland. Binne 'n eeu was die omgewing van Bremen stelselmatig deur boere gekoloniseer, en nuwe dorpe is gestig terwyl ouer nedersettings vergroot is.

Die vinnige bevolkingsgroei het Bremen van 'n welvarende landelike omgewing voorsien, en die stad het op ekonomiese gebied voordeel getrek uit die landbou se oorskotte. Landbouprodukte is in Bremen gestoor, veredel en as handelsgoedere aangebied en ook buite die aartsbiskoplike hof beduidende koopkrag geskep wat steeds meer handelaars met luukse goedere na die stad gelok het. Bremen het sodoende tot 'n beduidende ekonomiese sentrum ontwikkel en is in 1157 van 'n nuwe stadsmuur voorsien.

Saam met die vestiging van boere en handelaars het ook gspesialiseerde ambagsmanne begin om hulle op die duinplato noord van die koopmansstad en wes van die St. Veits- en Vroue-kerk te vestig. Historiese straatname wat na spesifieke beroepe verwys soos Hutfilter-, Kramer- of Hakenstraße getuig van hierdie ontwikkeling. Volgens oorlewerings was Bremen omtrent 1150 reeds 'n belangrike hawestad; pelgrims uit Wesfale en Nedersakse het hier hul pelgrimstogte na die Heilige Land begin. In 1186 het keiser Frederik Barbarossa Bremen met die sogenaamde ''Gelnhauser Privileg'' as politieke liggaam en selfregerende stad erken wat onder sy onmiddellike gesag gestaan het; die burgers en hul regte (onder meer die reg op grondbesit) is deur die keiser amptelik gewaarborg. As vrye Ryksstad was Bremen vry van enige kerklike gesag. Ook lyfeienes kon voordeel trek uit hierdie nuwe politieke status. Ná 'n verblyf van meer as een jaar binne die stad se mure was hulle vry.

In die laat 12de eeu het die Breemse koopmansgesinne groter invloed op die stad begin uitoefen; in 1181 het aartsbiskop Siegfried skepe wat Bremen aangedoen het belastingvry gestel.

=== Die 13de eeu ===
[[Lêer:Bremen-Germany-Images-75.JPG|duimnael|links|Sögestraße vandag. Die ''varkenskulptuur'' verwys na die Nederduitse betekenis van Sögestraße: &quot;Varkenstraat&quot;]]
[[Lêer:St. Ansgarii church - Bremen - 1839.jpg|duimnael|Die ou St. Ansgariikerk omtrent 1839]]
Bremen se geskiedenis was in die 13de eeu net soos dié van baie ander handelsentrums deur ekonomiese vooruitgang gekenmerk. Die bevolkingsgroei, 'n hoër bevolkingsdigtheid en lewensgehalte het saam met nuwe handelsroetes na en -betrekkinge met [[Vlaandere]], [[Engeland]], [[Skandinawië]], die Oosseegebied, die boloop van die Weser en Wesfale bygedra tot Bremen se ekonomiese welvaart. Ná hul vredesluiting in 1217 was die Breemse burgers en aartsbiskop Gerhard I partye met gelyke regte. Met sy nuwe stadsmuur, wat die kwartiere van geestelikheid, koopmans en ambagsmanne omring het, het Bremen aan alle kriteria van 'n Middeleeuse stad voldoen: Sentrale ligging, selfregering, versterkings, mark en stadstatus.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{de}} [http://www2.bremen.de/info/history/13jh.html ''Die geskiedenis van Bremen: 13de eeu''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104052912/http://www2.bremen.de/info/history/13jh.html |date=4 November 2007}}&lt;/ref&gt;

Omstreeks 1230 het Bremen se bevolking tussen sowat 10&amp;nbsp;000 en 15&amp;nbsp;000 siele beloop wat rofweg in drie groepe verdeel kan word:
* Burgers, waaronder koopmans, grondbesitters, renteniers en selfstandige ambagsmanne;
* geestelikes, waaronder kapittelhere, vikarisse, priesters, monnike en hul afhanklike administrateurs, opsieners en bediendes;
* inwoners sonder burgerregte soos voermans, draers, dagloners, afhanklike ambagsmanne en behoeftiges wat op aalmoese aangewese was.

Die stadsgebied is aansienlik vergroot; die gebied rondom Söge-, Obern- en Langenstraße was net soos die Martinikwartier op die Balge-eiland dig bevolk, en die markplein van Bremen het geleidelik gestalte gekry, alhoewel die Raadsaal nog nie opgerig was nie. Historiese dokumente verwys in 1229 vir die eerste keer na 'n raadsaal by die ingang tot die Obern- en Sögestraße.

By die Weseroewer langs die Schlachte – 'n gebied wat destyds buite die stadsmuur geleë was – is kaaiagtige versterkings gebou, vermoedelik omdat groot seeskepe dieper ankerplekke benodig het.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; Aan die noordelike kant van die Langenstraße is 'n stedelike weeghuis opgerig.

In 1229 is met die boubedrywighede van die Ansgarii- en Martinikerk begin, terwyl die oostelike deel van die Tiefereiland as 'n vermaaklikheidskwartier met kroeë en ''Staven'' (openbare badkamers) gedien het. Alhoewel reeds omtrent 1200 met die plaaslike vervaardiging van bakstene begin is, was die meeste huise in Bremen nog van hout en vlegwerk gebou en met leem bepleister. Net in die koopmansbuurt van Langenstraße was daar reeds woontorings van welvarende burgers wat van steen gebou en sodoende bestand teen brande was. Teen die einde van die 13de eeu het die oprigting van 'n groter aantal rooi baksteengeboue die ekonomiese welvaart van Bremen weerspieël, en volgens die Wesfaliese voorbeeld is kerke vergroot en van pragtige stylelemente voorsien.

=== Die 14de eeu ===
[[Lêer:StMartiniBremen-01a.jpg|duimnael|Die St. Martinikerk, wat veral vir seemans en hul familielede opgerig is, is in 1329 tot 'n Laat-Gotiese saalkerk uitgebou]]
[[Lêer:Bremen 1366.jpg|duimnael|Die Breemse stadseël (1366)]]
Die bevolkingsgroei het in die vroeë 14de eeu 'n nuwe organisasiestruktuur noodsaaklik gemaak. 'n Komitee van raadslede het in 1304 begin om voorstelle vir 'n nuwe stedelike reg uit te werk, maar hulle het tot skerp kritiek en uiteindelik geweldpleging gelei. Ná die herstel van wet en orde is Bremen in vier parogieë verdeel wat deur 'n klein aantal welvarende gesinne en gildemeesters oorheers is. Die lewenslange lede van die Stadsraad, wat uit 36 mans bestaan het en waarvan iedereen elke drie jaar as aktiewe raadslid gefungeer het, het uit hierdie heersende klas gekom. Die drie derdes van die Stadsraad het die sogenaamde ''Wittheit'' gevorm, en hulle het gemeenskaplik nuwe lede benoem sodra 'n ander oorlede is of die Raad verlaat het.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www2.bremen.de/info/history/14jh.html ''Die geskiedenis van Bremen – 14de eeu''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080108071343/http://www2.bremen.de/info/history/14jh.html |date=8 Januarie 2008}}&lt;/ref&gt;

Nogtans het geskille oor die kandidate vir die biskopsetel in 1348 tot onluste gelei waartydens die Ostertor-voorstad net soos 'n aantal plase in die omgewing afgebrand het. Eers 'n pesepidemie wat kort na die begin van die onluste in Bremen gewoed het en waaraan 'n derde van die stadsbevolking (wat op sowat 21&amp;nbsp;000 beraam is) beswyk het, het 'n einde aan die politieke stryd gemaak. Die groot bevolkingsverlies het die bevordering van immigrasie noodsaaklik gemaak en talle lyfeienes uit die omgewing na Bremen gelok. Toe die horiges van die graaf van Hoya nie aan hom oorgelewer is nie, het hy oorlog teen Bremen gevoer en 'n oorwinning behaal. Talle Breemse burgers en raadslede is as gyselaars gevange geneem. Vir die bedrag, wat as losgeld betaal moes word, het die Stadsraad voorgestel om 'n nuwe belasting te hef. Vanweë die ekonomiese agteruitgang ná die oorlog en 'n aantal eise wat deur die Hansebond teen Bremen ingestel is, het die plaaslike koopmans daarop aangedring dat die stad by die Hansebond om lidmaatskap aansoek moet doen.

In 1365 en 1366 het politieke geskille tot nuwe onluste gelei; veral gewone burgers het onder die leiding van gildemeesters in opstand teen die Raad gekom en 'n alliansie met die aartsbiskop beding. Huursoldate van aartsbiskop Albert II het op 29 Mei 1366 met hul skepe in Bremen ingeval en die stadspoorte van binne geopen. Tydens 'n geveg op die Markplein is die houtstandbeeld van die ridder Roland aan die brand gesteek, en huise is geplunder. Sommige raadslede is deur die biskoplike troepe in hegtenis geneem, ander het gevlug. Biskop Albert II was nou in beheer van die stad en het 'n nuwe stadsraad met meer as honderd lede laat verkies wat gedwing is om 'n lening ter waarde van 200&amp;nbsp;000 Mark aan hom uit te betaal.

Die vlugtelinge het by die Hanse aansoek om bystand gedoen, en die aanvoerders van die rebellie is op die Hansedag van 24 Junie 1366 in [[Lübeck]] voëlvry verklaar. Soldate van die graaf van Oldenburg het die aartsbiskoplike besetters op 27 Junie verslaan. In dieselfde jaar is die sleutel van Sint Petrus vir die eerste keer op die stadswapen van Bremen gebruik. In 1384 is ooreenkomste met 'n aantal Friese hoofde gesluit, en Breemse skepe is in die Wesermonding nie meer deur Friese seerowers bedreig nie.

In die nuwe ekonomiese en politieke bloeitydperk het die heersende klas van Raadslede sy magsbasis versterk, terwyl die vooruitgang in die skeepvaartsbedryf die bou van nuwe ruim vragskepe moontlik gemaak het. Bremen se rol as hawe het nou 'n nuwe dimensie gekry; die stad het tot 'n internasionale handelsentrum vir goedere uit Noord- en Oos-Europa (voedsel en gronstowwe) en die gevorderde noordweste met die [[Britse Eilande]] ontwikkel. Rekeningkunde en handelskorrespondensie in vreemde tale is in die Breemse kantore ingevoer waar opgeleide medewerkers in diens geneem is.

Bremen was nou by die kruispunt van belangrike handelsroetes geleë wat onder meer Vlaandere met Hamburg en Lübeck verbind het. Breemse koopmans het begin om internasionale handelsbetrekkinge aan te knoop en hulle dikwels deur huwelike bevorder. Alhoewel die Breemse handelsbelange eerder op die Noordseegebied as die Oossee gekonsentreer was, het die stad in 1358 amptelik by die Hansebond aangesluit. Daar was lankal belangekonflikte wat uit die Noordseegerigte Breemse handel voortgespruit het – Breemse koopmans het in die 14de eeu nie net die Hanseblokkades teen Vlaandere en Noorweë gebreek nie, maar selfs as seerowers opgetree. Om Hansesanksies teen Bremen te vermy het die Raad besluit om aansoek om lidmaatskap in die Hanse te doen. Die Hansebond was met die opening van kantore in [[Londen]] en [[Brugge]] immers ook besig om self as mededinger van Bremen in die Noordseehandel op te tree.

In 1361 het 'n Breemse skip reeds aan die Hanse-oorlog teen Denemarke deelgeneem, en die stad het – as 'n strawwe mededinger van Hamburg – geleidelik tot die derde belangrikste lid na Lübeck en Keulen ontwikkel. Bremen het veral voordeel uit sy nou handelsbande met Noorweë getrek; uit hierdie Skandinawiese land is [[haring]], [[stokvis]], traan en huide ingevoer. Ander belangrike handelsgoedere het [[graan]], [[hout]], stene en sout ingesluit. Bremen het daarnaas 'n belangrike rol as uitvoerder van [[bier]] gespeel.

=== Die 15de eeu ===
[[Lêer:Bremen Braun-Hogenberg.jpg|duimnael|Bremen omstreeks 1600. Plattegrond van Frans Hogenberg]]
[[Lêer:Bremen-1641-Merian.jpg|duimnael|Bremen 1641. Plattegrond van Matthäus Merian]]
Teen die einde van die 14de eeu was Bremen die derde belangrikste stad in die Hansebond naas Lübeck en Hamburg, en sy bydraes tot die bond het in hierdie periode 'n hoogtepunt bereik. Bremen is nogtans gekritiseer vir sy optrede in die oorlog teen die Viktualiëbroeders, 'n bond van seerowers in die Noord- en Oossee. Solank as wat die seerowers hulle rooftogte tot die Oossee beperk het, was Bremen min betrokke by die Hanse se stryd teen die pirate. Eers toe die seerowers ook die seehandel in die Noordsee bedreig het, was die Stadsraad bereid om 'n oorlogskoggeskip beskikbaar te stel. Die Breemse skip het egter nie betyds op die toneel verskyn nie aangesien dit eers teen plaaslike seerowers in die Eemsriviermonding geveg het.

Die Breemse burgers se selfbewussyn is in hierdie periode steeds meer bevorder en het sy uiterlike uitdrukking in die nuwe Roland-standbeeld (1404) en die pragtige raadsaal (1405–1414) gevind. Sommige Raadshere het selfs begin om historiese dokumente te vervals om sodoende aanspraak op die status van 'n vrye Ryksstad te kan maak.

Die Breemse koopmans het in 1451 hul eie regsorde, die sogenaamde ''Ordinanz'', saamgestel wat later verskeie kere uitgebrei is. 'n Kollegium van vier ''Elderleute'' of senior raadslede het as sprekers van die koopmans opgetree, en hierdie kring van leidende burgers het geleidelik die Breemse hoërklas gevorm.

Die eerste helfte van die 15de eeu was daarnaas gekenmerk deur die gewapende stryd teen Friese stamhoofde langs die benedeloop van die Weser en 'n geskil met die Hansebond. Die bond was betrokke by 'n interne stryd, maar sy bemiddelaars is deur Breemse burgers daarvan beskuldig dat hulle partydig sou wees. Alhoewel hulle verskeie kere na die amptelike vergadering van die Hansestede, die ''Hansetag'', genooi is, het geen Breemse afgevaardigdes daar opgedaag, en op 27 April 1427 is Bremen se Hanse-lidmaatskap opgeskort. Vanweë politieke geskille met die Duitse keiser is Bremen selfs in die ryksban geslaan wat eers in 1436 opgehef is.

In die periode tussen 1438 en 1441 het die Wendiese lede van die Hanseverbond begin om teen hulle Hollandse mededingers in die Oossee op te tree. Bremen het aanvanklik neutraal gebly, maar nadat ook Breemse skepe deur die Hollanders gekaap is, het die stad by die verdedigingsalliansie aangesluit. Ná die vredesluiting tussen die Hanse en die hertog van Boergondië in Augustus 1441 het die Breemse Raad danksy die invloed van plaaslike koopmans die seeoorlog teen Holland, Seeland en Wes-Friesland alleen voortgesit.

Aan die kapteins is twee derdes van die buit toegesê wat hulle sou maak, en hulle het gevolglik ook begin om skepe van ander vorstedomme te kaap. Veral Engeland en [[Skotland]] het protes aangeteken teen die Breemse aanvalle, terwyl [[Frankryk]] as vergelding op Breemse handelskepe beslag gelê het. Twee leeus, wat op 'n [[Genua|Genuese]] skip gebuit is, is in Bremen vertoon. Alhoewel Bremen in Mei 1446 uiteindelik amptelik vrede gesluit het met die Hollanders, was Breemse koopmans vir 'n lang tydperk &quot;ongewenste gaste&quot; in Nederlandse hawens, veral in Brugge en [[Antwerpen]]. Tussen 1469 en 1473 is 60 Breemse seemans in Brabant en Antwerpen as seerowers tereggestel.

Toe die Hanseverbond in 1446 'n verbod op die uitvoer van graan uit die Oosseegebied na Noorweë geplaas het, het die handel met hierdie Skandinawiese land sy belangrike rol verloor. [[Vis]] is nou hoofsaaklik vanuit [[Ysland]], die [[Faroëreilande|Faroër-]] en die [[Shetland]]-eilande ingevoer. Sommige Breemse koopmans is daarvan beskuldig dat hulle meel van swak gehalte na Bergen verkoop en tegelykertyd minderwaardige vis uit Ysland as beweerde waardevolle Noorse handelsgoed in omloop gebring het.

Vanaf 1450 het die Huis Oldenburg 'n bedreiging vir Bremen ingehou – die oudste van drie broeders uit die dinastie, graaf Christiaan, is in 1448 tot koning van Denemarke verkies. Enkele jare later het hy ook die koningstitels van Noorweë en Swede en die grawetitels van Sleeswyk en Holstein ontvang. Die tweede oudste broer, graaf Gerd, het in Oldenburg gebly. Hy was 'n onstuimige heerser wat dikwels versuim het om sy beloftes of ooreenkomste te eerbiedig, by land- en seerowery betrokke was en ook nie geskroom het om nabygeleë gebiede of reisigers te beroof nie. Sy broer Christiaan het sy optrede net soos 'n aantal ander vorste gesteun.

Bremen het dertig jaar lank in verskillende alliansies teen hom oorlog gevoer, maar was ondanks sy hoë oorlogskoste nie altyd suksesvol met sy militêre veldtogte nie. Veral Delmenhorst, die omgewing van die Weser se benedeloop en sy monding was omstrede gebiede. Eers danksy die ondersteuning van die aartsbiskop het Gerd in 1482 'n militêre neerlaag gely, afstand van sy titel gedoen en tot die klooster Rastede toegetree. In 1500 is hy op die terugreis van 'n pelgrimsvaart in die Rhônevallei oorlede.

=== Die 16de eeu ===
[[Lêer:Högtidsdräkter från Bremen under 1500-talet, Nordisk familjebok.png|duimnael|16de eeuse huweliksklere uit Bremen]]Die politieke invloed van keiser en koning op die gebeure in Noord-Duitsland was ook in die vroeë 16de eeu nog uiters beperk. Die plaaslike heersers het in hierdie periode daarna gestrewe om hul eie magsgebied voortdurend uit te brei – veral omdat die steeds veranderende tegnologie van oorlogsvoering met kanonne en duisende huursoldate slegs deur groter politieke eenhede bekostig kon word. Ridders het oorbodig geraak. Sowel boererepublieke asook selfregerende stedelike nedersettings het magteloos gestaan teenoor die toenemende geweldpleging.

Vanweë Bremen se afhanklikheid van die Weser-rivier het die stad veral belang daarin gestel wie die rivieroewers oorheers het. Die stad was self te swak om 'n noemenswaardige magsfaktor in die Wesergebied te word en het sodoende diplomasie ingespan om sy ekonomiese en politieke belange te beskerm.

Die gesag van die Breemse aartsbiskop, wat in formele opsig nog as stadsheer gefungeer het, was in die praktyk beperk. Die stad is deur die lede van die sogenaamde ''Wittheit'' (wat vir 'n lewenslange ampstermyn benoem is) en die stadsraad geregeer wat administratiewe take waargeneem het, maar ook die regstelsel, verdediging, betrekkinge met ander magte, beheer oor die verskillende gildes en ander sake gereël het. Die meeste van hulle het uit 'n paar welvarende koopmansgesinne gekom, tog het die aantal raadslede met 'n akademiese opleiding ná 1500 toegeneem, terwyl ook steeds meer regsgeleerdes en sekretarisse by administratiewe besluite betrokke geraak het.

Die geestelik-kulturele lewe in Bremen was in die laat Middeleeue en vroeë moderne tyd allesbehalwe opspraakwekkend. Min is bekend oor die destydse onderwysstelsel. Die Dominikaanse orde in die Katharinaklooster het 'n teologiese fakulteit met lesings en disputasies bedryf, maar beduidende teologiese werke is in hierdie periode nie geskryf nie.

Die skilderkuns, goudsmeekuns en klokkegietery was die beduidendste kunsgenres in Bremen. Dit was byna uitsluitlik welvarende burgers wat in boukuns en binnenshuise versierings belang gestel het – die gewone bevolking het meestal vakwerkhuise bewoon. Welvarendes het daarenteen steenhuise met bakstene vir hulself laat oprig wat dikwels van indrukwekkende gewels en glasvensters voorsien is. Die meubilering en huistoebehore het die welvaart van die bewoners weerspieël – met kosbare kiste wat met houtsnywerk versier is, gereedskap van brons en tin, kussings en sierade van goud en silwer. Gesins- en openbare feeste asook staatsbesoeke was die hoogtepunte van die sosiale lewe.

=== Die 17de eeu ===
[[Lêer:Marckt in Bremmen (Merian).jpg|duimnael|Die Markplein in Bremen]]
[[Lêer:Linzer-Diplom.jpg|duimnael|Die ''Linzer Diplom'', waarin keiser Ferdinand III in 1646 die status van Bremen as Vrye Ryksstad bevestig het, is genoem na die [[Oostenryk]]se stad waar die oorkonde uitgevaardig is]]
[[Lêer:HB 2016-0607 photo31 Gewerbehaus detail.jpg|duimnael|Die ryk versierde portaal van die ''Gewerbehaus'' (1618−1621), 'n gebou wat volgens die Weser-Renaissance-boustyl ontwerp is en tans die Kamer van Ambagte huisves]]
Teen die begin van die 17de eeu was die politieke proses, wat uiteindelik sy hoogtepunt in die ontwikkeling van die absolutistiese Europese staat sou vind, nog in wording. Die handhawing van hul selfstandigheid het kleiner politieke entiteite soos die vrye stede, waaronder ook Bremen met 'n bevolking van sowat 20&amp;nbsp;000 gereken kon word, genoodsaak om 'n versigtige balans tussen hul betrekkinge met groter moondhede te handhaaf – 'n moeilike taak waarin die stad ongeag van oorloë en toenemende merkantilistiese handelspraktyke in Europa se nasionale state geslaag het.

Terwyl plaaslike ambagte uitsluitlik in die behoeftes van die plaaslike mark voorsien het, het brouerye en metaalbedrywe hul bier, tin- en silwerware ook na die buiteland uitgevoer. Die vernaamste bron van inkomste was egter die handel met massagoedere soos graan uit die Baltiese Seegebied en streke langs die boloop van die Weserrivier. Graan uit die laasgenoemde gebiede is onder meer op markte in [[Amsterdam]], Engeland, Frankryk en [[Spanje]] verkoop. Tydens militêre konflikte het Breemse koopmans in die graanbehoeftes van alle oorlogspartye voorsien – 'n winsgewende handel waaruit ook die stadsraad voordeel kon trek. 86 persent van sy inkomste is met doeanebelasting op in- en uitvoere verdien. Dié handel het ook dekades ná die einde van die [[Dertigjarige Oorlog]] in 1618 nog gefloreer voordat vanaf omstreeks 1675 minder handelsbetrekkinge met die buiteland onderhou is.

Nederland was steeds die belangrikste handelsvennoot. Daarnaas het Noorweë tot in die tyd van die groot oorlog groot hoeveelhede graan en bier uit Bremen in- en vis- en vleisprodukte na die stad uitgevoer. Later is vis hoofsaaklik uit Ysland en die Shetland-eilande ingevoer. Walvisvangs het eers vanaf die middel van die 17de eeu 'n noemenswaardige rol gespeel. Walvisspek is destyds vir die vervaardiging van seep benodig, terwyl traan as brandstof vir lampe gedien het. Breemse skepe het ook in Engelse seehawens aangedoen. So is graan na die Britse Eilande uit- en steenkool en doeke van daar ingevoer. Frankryk en Spanje het in die stad se behoefte aan wyn en sout voorsien, terwyl ook speserye en olie van die [[Iberiese Skiereiland]] ingevoer is. Om beskikbare skeepsruimte doeltreffend te gebruik, het koopmans op Europese roetes koöperasies gestig.

Ekonomiese voorspoed het omstreeks 1600 boubedrywighede sterk laat toeneem. Naas bakstene, die mees gebruiklike boumateriaal, het [[sandsteen]] steeds meer gewild geraak, veral vir fasades. Die raadsaalfasade is volgens die Weser-renaissance-styl herbou. Welvarende burgers het ook meer aandag geskenk aan die binneversiering en meubilering van hul wonings wat van weelderige houtmeubels, ruitvensters, muurbehangsels wat van leer gemaak is, ryklik versierde houtplafonne en kaggel- of ysteroonde voorsien is.

; Dertigjarige Oorlog
Gedurende die [[Dertigjarige Oorlog]] (1618−1648) het Bremen aanvanklik neutraal gestaan teenoor die wapenbotsing in ander dele van die Ryk. Eers vanaf 1632 het die stad die Sweedse saak begin steun, alhoewel geen troepe beskikbaar gestel is nie. Aartsbiskop Frederik II, prins van Denemarke, wat later die Deense en Noorse koningstroon sou bestyg, het die katedraal van Bremen in 1638 vir Lutherse kerkdienste geopen. Die Breemse stadsraad se huldiging vir Frederik II – 'n lid van die Deense koningshuis – in 1637 moes deur die Duitse keiser as affront beskou word en het Bremen se status as Vrye Ryksstad onder die onmiddellike gesag van die keiser, wat kort voor die huldiging deur Ferdinand III bevestig is, vir die toekoms ernstig bevraagteken. Vir die volgende bevestiging van Bremen se status in die sogenaamde ''Linzer Diplom'' van 1646 het die keiser 'n buitensporige fooi gevra.

In die winter van 1643/44 het Sweedse magte onder bevel van generaal Hans Christoph von Königsmarck noordwaarts getrek en die bisdomme Bremen en Verden binnegedring. Bremen het egter geweier om sy stadspoorte te open. In die laaste jare van die oorlog het Swede aanspraak gemaak op die twee bisdomme wat deur Denemarke in die Vrede van Brömsebro in 1645 afgestaan is.

; Moeilike vredesonderhandelinge
Die noordweste van Duitsland het van groter oorlogsverwoesting gespaar gebly. Nadat die Protestantse en Rooms-Katolieke oorlogspartye ooreengekom het om Osnabrück en Münster as plekke vir vredesonderhandelinge te kies, het ook Bremen gesante daarheen gestuur. Hul opdrag vir onderhandelinge met die vredeskommissies vanaf 29 Augustus 1645 was om erkenning te kry vir Bremen se politieke status as Vrye Ryksstad, gelyke regte vir die gereformeerde stroming binne die reformatoriese beweging en die afskaffing van Weserdoeanes.

Onpresiese formulerings in die vredesooreenkoms betreffende die afbakening tussen die stad Bremen en die hertogdom Bremen, insluitende die enklawe van die katedraaldistrik, het politieke geskille tussen Bremen en Swede gevestig. So het Swede geweier om Bremen se status as Vrye Ryksstad te erken. Ook het die kommissies in die stryd oor Weserdoeanes die kant van graaf Anton Günther van Oldenburg gekies. Bremen se teleurstelling oor die vredesbepalings was so groot dat die vredesooreenkoms op 24 Oktober 1648 nie deur die Breemse gesante onderteken is nie.

Nadat Bremen ook nie bereid was om die Sweedse koningin Christina te huldig, belasting op ingevoerde produkte uit die hertogdom af te skaf, die oproeping van inwoners van landelike Breemse gebiede vir Sweedse diensplig toe te laat, aan landdae deel te neem of belasting te betaal nie, is 'n aanval deur Sweedse magte verwag.

; Breems-Sweedse Oorloë
Bremen het reeds voor die vredesooreenkoms van 1648 vergeefse pogings onderneem om sy magsgebied rivieraf uit te brei. Nadat die aartsbiskoppe reeds in die laaste oorlogsjare verkies het om buite die stad te resideer (aanvanklik in Bücken, later in Bremervörde), het die bepalings van die Vrede van Wesfale, wat in 1648 in Münster onderteken is, voorsiening gemaak vir die sekularisasie van die aartsbisdomme Bremen en Verden. Albei gebiede het as Bremen-Verden onder Sweedse bewind gekom. Ses jaar later het Bremen 'n oorlog met Swede ontketen om die gesag oor die hertogdomme te herwin, maar die stedelike magte moes uiteindelik naby die vesting Burger Schanze kapituleer.

'n Wapenstilstand is op 28 November 1654 gesluit; die parogie Lehe, Bederkesa en die Burger Schanze het Sweeds gebly, Vegesack en Blumenthal het onder Breemse gesag gekom. Swede was nogtans nie bereid om Bremen se status as Vrye Ryksstad te erken nie. Die geskil hieroor is eers met die Tweede Breems-Sweedse Oorlog van 1666 besleg. In die Vrede van Habenhausen het Swede formeel die onafhanklikheid van Bremen erken. In finansiële opsig was hierdie erkenning met finansiële nadele vir Bremen verbonde – naas die heffings, wat reeds aan die Ryk betaal moes word, het ook Swede hoër bydraes gevra.

=== Die 18de eeu ===
[[Lêer:Große Weserbrücke - Bremen - 1764.jpg|duimnael|Groot Weserbrug met waterwiel; tekening deur Johann Daniel Heinbach, 1764]]
Die vroeë 18de eeu was 'n tydperk van ekonomiese en sosiale nood. Baie jong mans was genoodsaak om hulself as huursoldate aan vreemde moondhede beskikbaar te stel. In 1705 het 'n keiserlike dekreet handel met Spanje en Frankryk ondanks die heersende oorlogstoestand gewettig. Net wapens was hiervan uitgesluit. Nadat ook Engeland en die Nederlandse State-Generaal hul toestemming verleen het, kon Bremen vroeëre winsgewende handelsbande hervat. Die enigste beperking, wat op oorsese handel geplaas is, was doeanes wat naby Elsfleth op die Weser betaal moes word nadat die graafskap Oldenburg onder Deense administrasie gekom het. Pogings om Breemse in- en uitvoere doeanevry te stel, het misluk. In 1707 het die keiser bestaande doeane-regulasies bevestig.

Vir die oorloë wat vroeg in die 18de eeu elders in Europa gewoed het, het Bremen finansiële steun aan die Ryk verleen. Die laste, wat uit die Ryksoorloë teen die [[Ottomaanse Ryk]] en Frankryk voortgespruit het, het vir die stad 'n hoë skuldlas beteken. So het die stad gedurende die Nordiese Oorloë tussen 1701 en 1714 sy neutraliteit verklaar en handel met alle oorlogspartye gedryf om sy skuldlas te verminder.

Swede was steeds nie bereid om Bremen se politieke status as Vrye Ryksstad te erken nie. Ook was die stad op politieke en diplomatieke gebied geïsoleer. Toe Deense magte in 1712 die hertogdom Bremen ondanks sy neutraliteit beset het, het nóg die keiser nóg enige vors of keurvors in Noord-Duitsland bystand aan Bremen verleen. Aangesien die Sweedse goewerneur-generaal steeds sy setel in die katedraal se palatium gehad het, is die Breemse stadspoorte nie vir Deense troepe geopen nie. Nogtans was geen van die oorlogspartye bereid om Bremen, 'n belangrike militêre vesting wat eers in 1706 en 1707 deur die Nederlandse ingenieur de Roque versterk is, in die hande van politieke mededingers te laat val nie. Op 26 Junie 1715 het die Koninkryk Denemarke die hertogdomme Bremen en Verden aan die keurvors van Hannover afgestaan wat sedert 1714 as koning George I ook oor Groot-Brittanje geregeer het.

=== Die 19de eeu ===
; Onafhanklikheid en Franse besetting
[[Lêer:Hanse-Departments.png|duimnael|Ná die anneksasie deur Frankryk: Bremen as administratiewe setel van die département Wesermonding]]
Toe die Heilige Romeinse Ryk in 1806 ontbind is, het Bremen as Vrye Hansestad Bremen 'n onafhanklike staat geword.

Ná die veldslagte naby [[Jena]] en Auerstädt op 14 Oktober 1806 het Franse magte Noord-Duitsland beset en op 20 November ook Bremen binnemarsjeer. Een dag later het [[Napoleon Bonaparte|Napoléon Bonaparte]] met sy Berlynse Dekreet in die besette Pruisiese hoofstad die kontinentale blokkade teen die Vedrenigde Koninkryk en sy kolonies geproklameer wat enige handel met Frankryk se aartsvyand verbied het en tot 1813 sou voortduur. Die Britte het op hul beurt vastelandse Europa se oorsese handel met blokkades begin belemmer.

Bremen was net soos ander vastelandse seehawens afgesny van oorsese in- en uitvoere en het kort voor lank in uiterste ekonomiese nood verkeer. Die Franse besettingsmagte het pogings aangewend om die toenemende smokkel met Britse goedere deur streng kontroles uit te skakel. Wisselende Franse regimente het gewelddadig begin optree teen die Breemse bevolking en sodoende anti-Franse sentimente verder aangewakker.

In die lente van 1808 is deur die besettingsmoondheid 'n beroep op die Breemse Raad gedoen om Franse siviele reg, volgens die sogenaamde ''Code Napoléon'', toe te pas. Daar is oorweeg om nie langer Bremen se politieke neutraliteit te handhaaf nie en by die Rynverbond aan te sluit. Op 13 Desember 1810 is Bremen as provinsiale hoofstad deur Frankryk geannekseer. Bemen was sodoende ook afgesny van alle binnelandse handelsbetrekkinge. Die Breemse Senaat is vervolgens ontbind en 'n munisipale raad benoem, met 'n burgemeester (''maire'') as leidende amptenaar.

Die Franse besettingstyd het op 6 November 1813 ten einde gekom toe die Russiese Kosakke-generaal von Tettenborn met sy troepe in Bremen ingetrek het. Die oorspronklike grondwetlike orde is herstel, tog het die laaste drie besettingsjare diep spore gelaat.

=== Eerste Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Themistokles von Eckenbrecher Kaiser Wilhelm II.jpeg|duimnael|Skeepsbou was een van die bedrywe wat in die dekades voor die Eerste Wêreldoorlog groot vooruitgang getoon het. Die plakkaat wys die ''Kaiser Wilhelm II'', 'n dubbelskroef-posstoomskip in besit van die Breemse redery ''Norddeutscher Lloyd'' (omstreeks 1897)]]
Met die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in die somer van 1914 het die uitvoergerigte Breemse ekonomie moeilike aanpassings in die gesig gestaar. Terwyl toegang tot oorsese markte jare lank versper en oorsese bates gelikwideer of in die hande van ondernemings uit neutrale state gegee is, is manlike personeellede vir diensplig opgeroep. Seevervoer op die Weser is grotendeels gestaak. Van oorspronklik 462 Breemse stoomskepe het vyftig met begin van die oorlog dadelik verlore gegaan. Ander weer het in hawens van neutrale lande vasgesit, of het op see verlore gegaan toe enkele kapteins pogings onderneem het om nog Duitse hawens te bereik. In die Duitse Ryk is skepe omgebou tot begeleidende kruisers vir die vloot of as hospitale ingerig. Enkele moderne stoomskepe is vanuit basisse in Bremerhaven, New York en Kiaoetsjoe vir kaper-operasies gebruik.

Staat en privaat sektor het steeds groter finansiële middele benodig om die hoë oorlogskoste te dek. Die geldsirkulasie is versnel, pryse het skerp gestyg. Die Duitse ekonomie is in 'n inflasiespiraal gedryf. Goud- en silwermunte, wat vir die Ryk se buitelandse handel benodig is, is deur die owerheid ingetrek en deur banknote vervang. Baie burgers het uit patriotiese oorwegings alle edele metale in hul besit, insluitende juweliersware, vrywillig ingehandig.

In die eerste oorlogsmaande was stygende werkloosheid 'n ernstige vraagstuk, veral nadat Breemse ondernemings aanvanklik net in mindere mate voordeel kon trek uit groter verdedigingsbegrotings, maar in 1915 is groter kontrakte met die plaaslike tekstielbedryf onderteken en vroue van dienspligtige ambagsmanne in diens geneem. Vanaf 1916 is ook wapens en ammunisie in Bremen vervaardig. 'n Newe-effek van die oorlogsekonomie was die toenemende belangrikheid van koöperasies nadat die owerhede geen kontrakte meer met enkele klein ondernemings en ambagsmanne gesluit het nie. Ook het die buitelandse handel 'n klein oplewing begin toon.

Seegebonde handel met invoerprodukte soos wol, jute en luukse goedere soos koffie en tabak het heeltemal tot 'n stilstand gekom. Katoen kon 'n tyd lank met neutrale Amerikaanse handelskepe ingevoer word totdat hierdie handel op druk van die Verenigde Koninkryk gestaak is. Om alternatiewe invoerbronne te oorweeg, is nuwe staatsbeheerde ondernemings gestig waarin ook sommige Breemse sakemans verteenwoordig was. Daarenteen is groter hoeveelhede sellulose en ystererts, wat uit die Oosseegebied ingevoer kon word, deur die Breemse en Bremerhavense seehawens gehanteer.

In sommige bedrywe het die florerende oorlogsekonomie hoë winste gewaarborg en het werknemers op loonverhogings begin aandring. 'n Wetsontwerp van 2 Junie 1915, waarin die belasting van oorlogswinste voorgestel is, is deur die Breemse parlement uitgestel.

Danksy 'n inisiatief van die Breemse koopman Alfred Lohmann is in die somer van 1916 'n [[duikboot]] met waardevolle goedere na die Verenigde State gestuur, terwyl ru-rubber, [[nikkel]] en [[tin]] terug na Duitsland geneem is. Al was die hoeveelheid goedere, wat met hierdie en die volgende vaart in- en uitgevoer is, heeltemal buite verhouding met dit wat werklik benodig is, en is duikbote aan groot risiko's blootgestel en kon hulle te eniger tyd deur die Britse Vloot gesink word, is die operasies in Bremen triomfantelik gevier. 'n Tweede duikboot, wat ''Bremen'' gedoop is, het reeds op sy eerste vaart op see verlore gegaan. Met die Verenigde State se toetreding tot die oorlog op 6 April 1917 het verdere duikboot operasies onmoontlik geword.

=== Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Bremen, Royal Air Force Bomber Command, 1942-1945 CL3259.jpg|duimnael|Oorlogsverwoestings in die Breemse distrik Walle. 'n Bunker het die lugaanvalle getrotseer en staan verlate tussen ruïnes]]
Tot Augustus 1944 is Bremen 131 keer deur geallieerde [[bomwerper]]s aangeval. Die lugaanval in die nag tussen 18 en 19 Augustus 1944 was verwoestender as alle vorige bombarderings. Sirenes het om 10:30 uur snags begin huil, een uur later is die bevolking in radio-uitsendings gewaarsku dat vyandelike vliegtuie die stad binne vyf minute sou bereik. Vanaf 11:56 uur tot 00:30 uur het 500 Britse bomwerpers 120&amp;nbsp;000 bomme op die Hansestad afgewerp. Altesaam 1&amp;nbsp;054 burgers het in die vlammemeer, wat veral in die weste van Bremen gewoed het, omgekom of in skuilplekke verstik, 730 is ernstig beseer. In enkele strate het 'n [[vuurstorm]] vlugtendes in brandende ruïnes ingesuig.

Vyf kerke, waaronder St. Stephani en Wilhadi, is vernietig, net soos 117 nywerheidsgeboue in Bremen se seehawe, die Focke-museum en 'n aantal hotelle. 18 skepe is gesink, 61 ander ernstig beskadig. 49&amp;nbsp;100 inwoners is dakloos gelaat.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.historic.de/Bremen_im_Krieg/Bombenangriffe/Bombenangriffe1944.htm ''historic.de: Bombenangriffe auf Bremen 1944. Besoek op 13 Maart 2019'']&lt;/ref&gt;

Teen die oorlogseinde in Mei 1945 was 62 persent van Bremen se woongebiede en 90 persent van sy hawens vernietig.

== Argitektuur ==
[[Lêer:Bremen messe ccb 20141005 bg 1.jpg|duimnael|links|''Congress Centrum Bremen'']]
[[Lêer:Schnoor.JPG|duimnael|Die Schnoor in die historiese middestad was vroeër die tradisionele woonkwartier van die armer deel van die bevolking, maar het sedert sy restourasie in die laat 1950's ook talle kunstenaars gelok wat hier hul ateljees geopen het]]
[[Lêer:ÖVB-Arena-2824.jpg|duimnael|links|''ÖVB-Arena'']]
Bremen is vandag een van die langste rivierstede in Duitsland wat oor 'n lengte van meer as 42 kilometer langs die Weserrivier strek en oor twee stadsentrums beskik, die historiese stadskern van Bremen met sy kenmerkende, byna ronde vorm wat nog steeds die vroeëre versterkings weerspieël, en Bremen-Vegesack.

Die oorspronklike plattegrond het steeds bewaar gebly, en slegs twee groot snelpaaie is in die stadsgebied gebou. Daar is geen spesifieke sakekern met voorstede nie, maar eerder 'n mengsel van sake- en woongeboue sodat die meeste openbare en sakegeboue binne loopafstand bereikbaar is. By die stadskern sluit – in teenstelling met die meeste ander groot stede in Duitsland – 'n uitgestrekte voorstadgordel met sowat 40&amp;nbsp;000 een- of tweegesinshuise met tuine aan.

Vanweë sy historiese ontwikkeling as 'n burgerlike koopmansstad beskik Bremen nie oor residensiële vorstelike geboue soos herehuise of [[kasteel|kastele]] nie. Sy boukuns word oorheers deur kenmerkende geboue wat die demokratiese tradisie van die stad en die selfbewussyn van sy burgers weerspieël soos die Raadsaal, die Schütting (die tradisionele hoofkwartier van Bremen se koopmansvereniging en huidige setel van die handelskamer), en die Parlement of ''Bremer Bürgerschaft''. Die Raadsaal van Bremen en die Roland-standbeeld op die Markplein is deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied|wêreldkultuurerfenis]] gelys.&lt;ref&gt;{{en}} [http://whc.unesco.org/en/list/1087 whc.unesco.org: ''Town Hall and Roland on the Marketplace of Bremen'']&lt;/ref&gt;

Die kenmerkende plaaslike Renaissance-boustyl, wat later Weserrenaissance genoem is en veral elemente van die Italiaanse en Wes-Europese Renaissance verenig het, het die bou- en meubelkuns van Bremen vanaf die begin van die 16de tot by die middel van die 17de eeu oorheers. Sy belangrikste argitektoniese kenmerke is pragtig versierde gewels; sogenaamde staande gewels ([[Nederduits]] ''Utlucht'', wat van die grond af verrys het); tweedelige vensters en die sogenaamde ''Bossenquader'' – blokke van natuursteen waarvan slegs die voorkant gemessel is.

Terwyl groot dele van Bremen tydens die lugaanvalle van die Tweede Wêreldoorlog vernietig is, het die historiese woonkwartier Schnoor in die stadsentrum bewaar gebly. Danksy die inisiatief van Karl Dillschneider, 'n amptenaar wat met monumentesorg belas was, is die kwartier in die laat 1950's nie afgebreek nie, maar in sy geheel gerestoureer.

Die historiese argitektuur uit twaalf eeue word verryk deur 'n aantal uitstekende voorbeelde van moderne boukuns soos die Glocke, 'n konserthuis wat in 1928 in die [[Art Deco|Art Déco-boustyl]] opgerig is, die Böttcherstraße met sy baksteenboukuns, die ''Universum Science Center'', die postmoderne woonkwartier by die Marterburg en die ÖVB-Arena met die Congress Centrum en die handelskouterrein.

=== Die Markplein ===
[[Lêer:Bremen-parlament.jpg|duimnael|links|Die ''Haus der Bürgerschaft'']]
[[Lêer:RolandBremen01.jpg|duimnael|upright|Die Roland-standbeeld. Die swaard simboliseer die jurisdiksie, die handskoene die vrye markreg van Bremen. In die Middeleeue het die Duitse keiser aan stede, waaraan die markreg verleen is, 'n simboliese handskoen oorhandig&lt;ref&gt;{{de}} Sven Bremer: ''Bremen mit Bremerhaven''. Erlangen: MIchael Müller 2018, bl. 16&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Die Bremer Stadtmusikanten.jpg|duimnael|links|Die Stadsmusikante van Bremen]]
Die Markplein was vroeër die vergaderplek van die sogenaamde maatgereg wat oortreders van die ykwet gestraf het, maar ook van talle ''Kohlhökers'' of groenteboere wat hul produkte tussen die katedraal, die raadsaal en die Roland-standbeeld aangebied het. Die plein vorm nog steeds die sentrum van Bremen se openbare lewe – hier lê die Raadsaal (wat as die regeringsgebou van die deelstaat Vrye Hansestad Bremen dien) en die parlementsgebou wat van die plein 'n gewilde plek vir politieke betogings maak. Die plein is net soos gewild vir onthale asook vir die jaarlikse Kersmark en die &quot;klein vrymark&quot; (''kleiner Freimarkt'').

Die magtige standbeeld van die [[ridder]] [[Rolandslied|Roland]], 'n paladyn van [[Karel die Grote]], met 'n hoogte van 5,50 meter is in 1404 opgerig en staan nou bekend as die simbool van Bremen. Middeleeuse Hansestede het Roland dikwels as 'n simbool vir hulle politieke onafhanklikheid gekies, maar dit was Bremen waar vir die eerste keer 'n Roland-standbeeld uit steen opgerig is wat ook steeds die grootste van alle soortgelyke monumente gebly het. Roland se spitse knieë markeer die presiese afstand van een Breemse el en is deur die maatgereg gebruik om oortredings van die ykwette te bewys.

Die Breemse Roland met sy kenmerkende glimlag kyk in die rigting van die katedraal wat tot by die 16de eeu as die setel van die grootste teenstander van burgerlike vryhede in Bremen beskou is – die plaaslike vorsbiskop. Roland se goue wapenskild dra 'n [[Nederduits]]e inskrif met die Breemse &quot;Onafhanklikheidsverklaring&quot;:

{{cquote|Vryheit do ik ju openbar&lt;br /&gt; De karl und menich vorst vorwar&lt;br /&gt; Desser stede ghegheven hat&lt;br /&gt; Des danket gode is min radt. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt; (Dis vryheid wat ek julle openbaar &lt;br /&gt; wat Karel (die Grote) &lt;br /&gt; en menige vors, voorwaar, &lt;br /&gt; aan hierdie stad gegee het. &lt;br /&gt; Dank God daarvoor, dit is my raad.}}

Die Breemse koopmans het daarop aanspraak gemaak dat hulle net onder die regstreekse gesag van die keiser sou staan, maar hul bewering dat Bremen reeds deur Karel die Grote deur 'n Vrye Ryksstad verklaar sou wees is nooit deur historiese dokumente gestaaf nie. Eers in 1646 het keiser Ferdinand III Bremen deur omkopery hierdie status met die sogenaamde Diploma van Linz toegeken.

Die bronsstandbeeld aan die weskant van die Raadsaal, wat die Stadsmusikante van Bremen uitbeeld, is 'n meesterwerk van die moderne kuns wat in 1953 deur die beeldhouer Gerhard Marcks geskep is. Die sprokie van vier diere – 'n donkie, 'n hond, 'n kat en 'n haan – wat vanweë hul ouderdom deur hul eienaar as nutteloos beskou en dus gedood sal word, speel hom in die omgewing van Bremen af en is in die 19de eeu deur die [[Gebroeders Grimm]] opgeteken. Die vier diere is oorspronklik van plan om as stadsmusikante in Bremen te gaan werk om hul brood te verdien, maar op pad na die stad verdryf hulle 'n rowerbende uit 'n verlate huis en besluit om daar te bly.

Agter die Roland-standbeeld het 'n reeks statige burgerhuise ontstaan. Die ''Sparkasse'' met sy historiese fasade van 1755, die ''Rathausapotheke'' (Apteek by die Raadsaal), die ''Akzise'' van 1595 (die huidige gebou is in 1830 opgerig) en die ''Deutsche Haus'' (Duitse Huis) wat later bygevoeg is.

Die teenoorliggende deel van die Markplein word deur die ''Haus der Bürgerschaft'', die parlementsgebou van die deelstaat Vrye Hansestad Bremen, begrens. Die parlement is in 1966 volgens 'n ontwerp van die argitek Wassili Luckhardt, 'n voorstander van die [[modernisme|modernistiese]] boukuns, in die vorm van 'n glaskubus gebou. Aanvanklik is Luckhardt se ontwerp deur baie Bremenaars vanuit 'n histories-estetiese perspektief skerp gekritiseer, en 'n burgervereniging het selfs vir die heropbou van die ou Markplein van voor 1945 gepleit. Die destydse parlementspresident Hagedorn het dit egter duidelik gestel dat die wonde wat die ou stadskern deur die geallieerde bomaanvalle toegedien was nie deur middel van historiserende fasades genees sou kon word nie. Vir hom was die moderne ontwerp 'n simbool vir die nuwe demokratiese begin van die na-oorlogse tydperk.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 30−31&lt;/ref&gt; Vandag word die moderne gebou as 'n integrale bestanddeel van die nuwe Markplein en argitektoniese besienswaardigheid in eie reg aanvaar.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand. Ems – Weser – Elbe''. Boekdeel 2. Hamburg: edition nordwest im Europa Verlag 2005, bl. 224&lt;/ref&gt; Die parlementsgebou bekoor met sy estetiese funksionaliteit en deursigtigheid – die besoekersbalkon in die vergadersaal is betreklik laag aangebring sodat burgers hul sitplekke byna te midde van die parlementêre gebeure kan inneem.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 31&lt;/ref&gt;

=== Die Raadsaal ===
[[Lêer:Rathaus 2012-09-09 FHB0066,T001.JPG|duimnael|links|Die Raadsaal van Bremen met die Roland-standbeeld]]
[[Lêer:Herolde-1.jpg|duimnael|'n Ruiterstandbeeld voor die raadsaal]]
[[Lêer:RathausBremen-09-1.jpg|duimnael|Die feessaal]]
Die Breemse Raadsaal pronk met een van die indrukwekkendste Renaissance-fasades in Noord-Europa en in Julie 2004 saam met die Roland-standbeeld deur Unesco tot wêreldkultuurerfenis verklaar. Dit is oorspronklik tussen 1405 en 1410 as 'n saalgebou in die [[Gotiese argitektuur|Gotiese]] boustyl opgerig en tydens Bremen se bloeitydperk tussen 1605 en 1616 deur die boumeester Lüder von Bentheim met elemente van die Nederlandse Renaissance-argitektuur uitgebou. Destyds het die raadsaal sy simmetriese struktuur met die magtige voorgewel gekry, terwyl die oorspronklike spitsboogarkades met rondboogarkades vervang is. Die vroeëre eenvoudige boustyl is met afwisselende rooi bakstene en grys sandsteen asook die groen dak verfraai en het met sy nuwe voorkoms die selfbewussyn van die Breemse koopmans versinnebeeld.

Die beeldegalery oor die arkades verwys dan ook na die [[Calvinisme|Calvinistiese]] gesindheid van die Breemse burgers: Hier is onder meer 'n [[pous]] uitgebeeld wat op sy hande en voete kruip, terwyl 'n bekoorlike vrou, wat op sy rug sit, die wêreldlike gesag simboliseer. Een van die ander figure, 'n vrou wat besig is om wyn met water te verdun, is 'n allegoriese oproep tot matiging en selfdissipline.

Die agt groot steenfigure oor die balkon versinnebeeld Karel die Grote met sy sewe keurvorste ('n verwysing na Bremen se beweerde status as Vrye Ryksstad), terwyl Bybelse figure uit die Ou en Nuwe Testament aan die linker- en regterkant staan.

Die saal op die grondverdieping, wat vroeër deur geregshowe of op markdae deur handelaars gebruik is, het sy oorspronklike eenvoudige Gotiese styl sonder dekorasies tot vandag toe bewaar. Eers in die feessaal op die eerste verdieping versinnebeeld die pragtige versierings die mag en invloed van die Middeleeuse Bremen. Die saal met 'n lengte van 40 en 'n wydte van 13 meter word nog steeds vir amptelike onthale of Senaatsdebatte gebruik.

Die feessaal se houtplafon is met medaljons versier wat alle Duitse keisers van Karel die Grote tot by Sigismund uitbeeld. Pragtige ligkrone, wat van geelkoper gemaak en aan staalkettings opgehang is, verlig die saal. Tussen die ligkrone is houtmodelle van gewapende oorlogskogges aangebring. Hul kannone is vroeër dikwels van klein ladings [[kruit]] voorsien en afgevuur om staatsgaste te vermaak.

Die ''Güldenkammer'' of Goue Kamer is 'n meesterwerk van die barokhoutsnykuns wat tussen 1612 en 1616 ontstaan het. Hierdie voorgewel aan die vensterfront is deur die raadslede vir beraadslagings gebruik.

=== Die Raadskelder ===
[[Lêer:2014-07-17 ratskeller bremen bacchuskeller.jpg|duimnael|Die Raadskelder se Bacchuskelder]]
Die ''Bremer Ratskeller'' is 'n tradisionele kroeg in die kelder van die raadsaal. Die stadsraad het hier reeds sedert sy oprigting in 1405 wyn gestoor en verkoop – dit maak van die Breemse Raadskelder die oudste wynkelder in Duitsland. Daarnaas huisves die wynkelder die grootste versameling Duitse wyne ter wêreld. Digters soos Wilhelm Hauff, [[Heinrich Heine]] en [[Theodor Fontane]], komponiste en keiser Wilhelm II was van die bekendste persoonlikhede wat 'n besoek aan die kelder gebring het. Een van sy besienswaardighede is die oudste wynvat van die land wat Rüdesheimer-wyn van 1653 bevat. Ondanks sy onskatbare waarde is hierdie wyn egter vermoedelik nie meer drinkbaar nie – in teenstelling met die Rüdesheimer Apostelwyn van 1727 wat as die oudste nog drinkbare wyn in Duitsland beskou word.

Die kelder bestaan in argitektoniese opsig uit 'n Gotiese saal met drie skepe, en sy eikehoutsitbanke word deur indrukwekkende wynvate omring wat vandag leeg is. Die tradisionele ''Priölken'', wat teenoor die sitbanke lê, is klein kamertjies waar Breemse koopmans vroeër die glasies laat klink het nadat hulle 'n kontrak aangegaan het. As bewys van hulle eerbaarheid het hulle die houtdeure gewoonlik oop gelaat.

Deesdae word in die Raadskelder spitswyne uit dertien Duitse wyngebiede bedien. Die wynkelders vlakby die kroeg strek tot by onder die Liewevrouekerk en die katedraal van Bremen en bied stoorplek vir sowat 500&amp;nbsp;000 bottels wyn. Internasionale klante soos talle Duitse ambassades bestel hier hul wyne.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 28&lt;/ref&gt;

=== Die ''Schütting'' ===
[[Lêer:HB 2016-0607 photo02 Schuetting.jpg|duimnael|Die ''Schütting'']]
Die Schütting was vroeër die tradisionele gilde- en koshuis van die Breemse koopmans en dien sedert 1849 as die setel van die Breemse Handelskamer. Die huidige gebou is tussen 1537 en 1538 deur die Vlaamse argitek Johan de Buscheneer in die pragtige Renaissance-boustyl van sy tuisland opgerig en het 'n ouer gildehuis vervang wat in 1444 deur die Breemse koopmansgilde aangekoop is. Van die oorspronklike ''Schütting'' het net die trapgewel van die westelike fasade en die oostelike gewel, wat in 1565 deur 'n Breemse steenmesselaar geskep is, bewaar gebly. Die kenmerkende uitstekende rand aan die hooffasade is in 1594 met 'n pragtige skeepsgewel verfraai.

Die fasade is later van Barokstylelemente voorsien, terwyl die portaal en bordes in die 19de eeu bygevoeg is. Die Nederduitse inskrif ''Buten un binnen – wagen un winnen'' (&quot;Binne en buite – waag en wen&quot;), wat oor die portaal aangebring is, is die leuse van die Breemse koopmans.

Die fasade is versier met die wapens van Breemse koopmans. Die opvallendste wapenskild vertoon 'n regop staande bekroonde vis en verwys na die sogenaamde Bergenvaarders, Breemse koopmans wat danksy die handel met stokvis (gedroogde [[Europese kabeljou|kabeljou]]) en haring uit [[Skandinawië]] die grondslag vir Bremen se welvaart gelê het.

Nadat dit deur geallieerde bomme getref is, het die ''Schütting'' op 6 Oktober 1944 afgebrand en is ná sy heropbou met 'n gerekonstrueerde fasade en nuwe binneruimtes in 1956 heropen.

=== Die St. Petri-katedraal ===
[[Lêer:Bremen Domtürme 2006 RT43.jpg|duimnael|Die St. Petri-katedraal]]
[[Lêer:BremerDom-1.jpg|duimnael|Die koor met die groot orrel wat deur die bekende orrelbouer Wilhelm Sauer geskep is]]
Die St. Petri-katedraal (Duits: ''Dom St. Petri'') is 'n sandsteengebou wat tussen die 11de en 13de eeu opgerig en vanuit sy oorspronklike Romaanse boustyl later tot 'n Gotiese kerkgebou verander is. Die kapelle aan weerskante is in die 14de eeu bygevoeg, en in die 16de eeu is die noordelike gedeelte tot 'n Laat-Gotiese [[hallekerk]] omgebou.

Die katedraal is op 'n klein helling en oorspronklike sandduin opgerig wat vroeër as beskerming teen die Weserrivier se vloedwater gedien het. Toe die priester Willehad  van Karel die Grote in 780 die opdrag gekry het om van Bremen 'n biskopsetel te maak, het die keiser veral in die beveiliging van die noordelike ryksgrens belang gestel. En ná die [[Wikings|Wiking]]-aanval op Hamburg in 845 het die plaaslike biskop Ansgar sy setel selfs na Bremen verskuif en van die stad 'n aartsbisdom en sentrum vir die Christelike sendingwerk in Noord-Europa gemaak.

Willehad se aanvanklike kerkgebou, wat in 789 ingewy is, was van hout gemaak en het nie bewaar gebly nie. Eers die basiliek, wat in die 11de eeu ontstaan het, vorm ondanks talle brande en oorlogskade nog steeds die kerngebou van die huidige katedraal. Omtrent 1250 is die katedraal van Gotiese bouelemente voorsien, en in 1482 is die noordtoring en noordelike skip deur 'n brand ernstig beskadig.

Met die begin van die Breemse Reformasie in 1522 het swaar tye vir die katedraal aangebreek. Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] vorsbiskop is uit Bremen verdryf, die katedraal geplunder en voorlopig gesluit. In 1638 het die suidtoring ineengestort, en terwyl die gereformeerde Bremen met pragtige boukuns gepronk het, het die katedraal eerder soos 'n bouval gelyk.

Eers in die 19de eeu is die katedraal weer as 'n kulturele erfenis beskou, en welvarende Breemse koopmans het die restourasie van die gebou gefinansieer wat vanaf 1888 onder die leiding van Max Salzmann deurgevoer is. Die torings is verhoog tot 98 meter, en die fasade is met Neoromaanse stylelemente verfraai. Van die vyf steenfigure tussen die portaalboë het een – dié in die middel wat Karel die Grote uitbeeld – selfs die gelaatstrekke van die destydse Duitse keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] en weerspieël sodoende die monargiese patriotisme van sy tyd.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 35&lt;/ref&gt;

Die binneruimte bestaan uit drie lang skepe met pastelkleurige sandsteenmure volgens die oorspronklike ontwerp en opvallende verskille ten opsigte van hul boustyle wat egter geen afbreuk aan hulle argitektoniese harmonie doen: Die suidskip het sy Romaanse karakter bewaar, terwyl die hoë noordskip met sy kruispilare eers ná die groot brand van 1482 ontstaan het en sodoende die Gotiese boustyl van sy tyd weerspieël. Die magtige middelskip verenig Romaanse en Gotiese elemente en bied 'n uitsig oor die koor en die galery.

Die godsdienstige geskille van die Reformasie-tydperk het neerslag gevind in die ontwerp van die preekstoel in die middelskip wat in 1641 deur die beeldhouer Jürgen Kriebel geskep is. Die destydse Calvinistiese burgers was negatief ingesteld teenoor religieuse skilderye en beeldhouwerk, maar Kriebel het die preekstoel nogtans met pragtige figure versier.

Die balustrade aan die galery is deur 'n Brabantse kunstenaarsgesin wat omtrent 1500 na Bremen geëmigreer het van motiewe uit die vroeë geskiedenis van die stad voorsien soos Karel die Grote en Willehad wat 'n model van die katedraal in hul hande hou en bekende persoonlikhede van die destydse aartsbisdom.

Die wange van die oorspronklike koorgestoelte is in 1823, toe die koor afgebreek is, bewaar en na die suidskip verplaas. Hulle beeld motiewe uit die Ou Testament uit, net soos die geskille tussen die aartsbiskop en die vroeë burgery wat tot die vernieling van die eerste houtstandbeeld van die ridder Roland gelei het.

Die katedraal se oostelike [[kripte]] pronk met sy Romaanse boustyl en vier kapitele uit die tydperk van voor 1100 wat mitiese figure uit die Voor-Christelike tydperk met Christelike simbole verbind, terwyl die westelike kripte 'n bronsdoopvont uit die 13de eeu huisves wat op leeueruiters rus. Die standbeeld, wat Christus as rigter van die wêreld uitbeeld, is die oudste kunswerk in die katedraal wat deur beeldhouers geskep is.

In die dwarsskip lê die ingang tot die katedraalmuseum wat die geskiedenis van die gebou behandel en argeologiese vondse uit die 1970's vertoon soos kledingstukke en goue juweliersware uit verskillende biskopsgrafte. Die loodkelder naby die katedraal vertoon makabere vondse – agt gemummifiseerde lyke uit die 17de en 18de eeu. Oorspronklik is die mummie van 'n 15de euse ambagsman in die kelder gevind wat hier blykbaar neergelê en later vergeet is, en later is nog meer oorledenes waarvan die identiteit nie bekend was nie hier geplaas. Eers in die 19de eeu het die owerhede hierdie soort begrafnis verbied. Dit is nie presies bekend hoekom mummifisering in die kelder plaasgevind het; dit is moontlik die gevolg van ekstreme droogheid en ander klimatiese besonderhede.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 36−37&lt;/ref&gt;

=== Die konsertgebou ''Die Glocke'' ===
[[Lêer:DieGlocke-01.jpg|duimnael|''Die Glocke'']]
[[Lêer:Böttcherstrasse.jpg|duimnael|Böttcherstraße]]
Die tradisionele konsertgebou ''Die Glocke'' is langsaan die katedraal aan die buitekant van die markplein opgerig. Die oorspronklike toringagtige gebou met sy keëldak en vakwerkmure wat in die 15de eeu opgerig is het vanweë sy aghoekige vorm as ''Glocke'' (&quot;klok&quot;) bekend gestaan. In 1737 is die gebou deur 'n nuwe, eweneens aghoekige vervang wat as skoolgebou en stoorhuis vir lêers van 'n geregshof gebruik en in 1857 deur die Breemse kunstenaarsvereniging gekoop en tot sy hoofkwartier omgebou.

Die gebou is op 26 Januarie 1915 deur 'n brand verwoes en in 1925 volledig afgebreek; ook die Middeleeuse kruisgang het destyds verlore gegaan. Die huidige gebou het in 1928 volgens 'n ontwerp van Walter Görig in die Art Déco-styl ontstaan en is in die laat 20ste eeu grotendeels gerestoureer. Die ''Glocke'' dien tans as Bremen se hoofkonsertgebou en is danksy sy uitstekende akoestiese eienskappe deur die bekende [[Oostenryk]]se dirigent Herbert von Karajan by die drie beste konsertsale in Europa gereken, terwyl die sangeres Dame Margaret Price dit as die wêreld se beste konsertsaal vir sangers beskryf het.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand. Ems – Weser – Elbe''. Boekdeel 2. Hamburg: edition Nordwest im Europa Verlag 2005, bl. 226&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.glocke.de/virtuell/glocke_main.html ''Die amptelike webwerf van die konsertgebou ''Die Glocke''. Besoek op 30 Desember 2007''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215232907/http://www.glocke.de/virtuell/glocke_main.html |date=15 Desember 2007}}&lt;/ref&gt;

''Die Glocke'' staan vandag onder meer bekend vir sy ambisieuse konsertreekse wat naas klassieke musiek ook chansons en jazz-musiek insluit. Daarnaas word hier ook lesings, kongresse en vergaderings gehou en kabaret- en teateropvoerings aangebied.

=== Böttcherstraße ===
[[Lêer:EngelBoettcherstrasse.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Böttcherstraße met die reliëf ''Der Lichtbringer'']]
[[Lêer:Boettcherstrasse01.jpg|duimnael|Robinson-Crusoe-Haus en Haus Atlantis]]
[[Lêer:Boettcherstr image 0056.jpg|duimnael|links|Skulpture in Böttcherstraße]]
Böttcherstraße (letterlik &quot;Kuiperstraat&quot;) is 'n smal straatjie wat van die historiese stadskern na die Weseroewer loop. Oorspronklik was dit die tradisionele kwartier van Bremen se kuipers, tog met die verskuiwing van die hawegeriewe na die benedeloop van die Weser het die ambagsmanne die straat verlaat sodat dit in onguns verval het.

In 1902 het die welvarende Breemse koopman, nyweraar en latere uitvinder van kafeïenvrye koffie, Ludwig Roselius (1874–1943), 'n ou pakhuis in Böttcherstraße 6 gekoop wat as die enigste oorspronklike gebou in die straat bewaar gebly het. Roselius het geleidelik ook die ander geboue gekoop en hulle laat afbreek om die hele straat as 'n argitektoniese kunswerk te laat herleef.

Die westelike kant is deur die argitekte Alfred Runge en Eduard Scotland in die sogenaamde ''Heimatschutz''-boustyl  met elemente van die Middeleeuse stadsargitektuur en tradisionele Nedersaksiese boumateriale ontwerp. Die oostelike kant is deur Bernhard Hoetger in 'n unieke styl gebou wat die destyds modernste beskikbare materiale soos brandgeskilderde glas en staal vir die skepping van 'n buitengewone fasadelandskap ingespan het.

Die argitektoniese kunswerk met 'n totale lengte van 110 meter wat deur die drie argitekte in die tydperk tussen 1923 en 1931 gebou is, behels onder meer die pragtige Paula-Becker-Modersohn-Haus met sy organiese vorme. Paula Modersohn-Becker (1876–1907) was een van die leidende skilders in die kunstenaarskolonie van [[Kunstenaarskolonie Worpswede|Worpswede]] naby Bremen wat met haar portrette van boere en kinders een van die pioniers van die [[ekspressionisme]] en moderne kuns in Duitsland was. Die huis vertoon haar skilderkuns.

Die Ludwig-Roselius-Haus was die eerste huis wat deur Roselius gekoop is en is in 1928 deur Carld Eduard Eeg tot 'n representatiewe stadhuis omgebou. Vandag huisves dit 'n museum vir kultuurgeskiedenis. Die klein plein voor die huis bied 'n uitsig oor die Haus des Glockenspiels (&quot;Huis van die Klokkespel&quot;) met 30 porseleinklokke uit Meißen wat deur die musikant Lutz Dietze geskep is.

Die Haus St. Petrus huisves sedert 1980 die kasino van Bremen, terwyl die Haus Atlantis met 'n sakrale koepelgewelf pronk wat van blou glasstene gemaak is. Die Robinson-Crusoe-Haus is in 1931 deur Karl von Weihe ontwerp en herinner aan die bekende romanfiguur, 'n boorling van Bremen.

Die goue reliëfplaat ''Der Lichtbringer'' van Bernhard Hoetger aan die ingang tot die Böttcherstraße herinner aan Roselius se geskil met die Nasionaalsosialiste. Alhoewel hy self skenkings aan die Hitler-party gemaak het en vreemde rasteorieë aangaande die Nordies-Nederduitse volk ontwikkel het, was die Nazi's allesbehalwe gelukkig met die ekspressionistiese boustyl en het dit as &quot;ontaarde kuns&quot; gebrandmerk: Hitler het die &quot;Böttcherstraßenkunst&quot; op die Neurenbergse Partykongres van die NSdAP skerp aangeval.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 43&lt;/ref&gt; Roselius was ontsteld oor die negatiewe kommentaar en het Hoetger die opdrag gegee om die Lichtbringer te skep – 'n bevallige figuur wat die Führer met 'n swaard in sy hand uitbeeld: 'n Simboliese verwysing na Hitler as die leier wat die Bose met geweld uitroei.

Die Nazi-party was steeds ontevrede met die kunswerk – en slegs omdat dit as 'n uitstekende voorbeeld van &quot;ontaarde kuns&quot; aan leerders vertoon is het die Nazi's die Böttcherstraße nie laat afbreek nie. Die kunswerk is ook nie deur die geallieerde bomaanvalle van die Tweede Wêreldoorlog geraak nie; die enigste bom, wat in die kwartier geval het, het 'n reusagtige Odin-standbeeld, wat deur Hoetger geskep is, verniel.

=== Schnoor ===
[[Lêer:Schnoor.JPG|duimnael|links|Die oudste woonhuise in die kwartier dateer uit die Middeleeue]]
[[Lêer:Schnoor im Mondschein.jpg|duimnael|Die Schnoorkwartier in die maandskyn]]
Die Schnoorkwartier (Nederduits: ''Snoor'') is die oudste stadsbuurt van Bremen met nou straatjies en huise wat uit die 15de en 16de eeu dateer. Sy Nederduitse naam is afgelei van snoor of &quot;snoer&quot; en verwys na die ambagsmanne wat hier vroeër toue vir die Breemse skeepvaarbedryf vervaardig het. Die kwartier huisves tradisioneel ateljees van ambagsmanne en kunstenaars.

Die Schnoor was in die Middeleeue die bakermat van die vinnig groeiende Hansestad, en die eerste bewoners was vissers, ambagsmanne en skippers wat in klein huise met rietdakke gewoon het. 'n Aantal straatname getuig van die instellings wat vroeër hier bestaan het – soos die eerste openbare badkamer (Nederduits ''stave'') in die Stavendamm. Die eerste historiese verwysings na die kwartier dateer uit die 13de eeu toe 'n Fransiskaneklooster vlakby die Schnoor ontstaan het. Die huidige Rooms-Katolieke St. Johanniskerk is 'n tipiese halkerk sonder toring wat tussen 1230 en 1240 in die boustyl van die Noord-Duitse baksteengotiek opgerig is.

Die Jacobi-herberg was tydens die Middeleeue 'n belangrike tussenstasies vir tienduisende gelowiges wat gedurende hul pelgrimstogte na Santiago de Compostela in Spanje in Bremen aangekom het. Die Jacobi-Majoris-broederskap, wat in 1656 in Bremen gestig is, het na weduwees omgesien en vir hierdie doelwit 'n huis in die Schnoor gekoop.

In die 19de eeu was die Schnoor die woonkwartier van arm burgers en ander randgroepe soos Rooms-Katolieke en [[Jode]] wat tot 1918 nie volle burgerregte geniet het nie. Ook Bremen se [[sinagoge]] is hier in 1876 opgerig. Tydens die [[pogrom]] van die sogenaamde ''Reichskristallnacht'', 'n georganiseerde optrede van Nazi's teen Joodse burgers in die nag tussen 9 en 10 November 1938, is die sinagoge deur SA-manne, bewoners en lede van die Breemse brandweer aan die brand gesteek.

Die Schnoor is tydens die Tweede Wêreldoorlog nie deur bomaanvalle geraak nie, maar die meeste bewoners kon nie die nodige herstelwerk bekostig nie sodat die buurt in die 1950's in 'n baie slegte toestand was. Aanvanklik was daar planne om die buurt af te breek en deur 'n nuwe sakebuurt te vervang, maar uiteindelik het huiseienaars staatsubsidies ontvang om hul huise te restoureer. Orals in Bremen is argitektoniese elemente en versierings uit die bouvalle van die Tweede Wêreldoorlog, wat ongeskonde gebly het, ingesamel en by die herstelwerk vir fasades in die Schnoor gebruik. Danksy die besondere atmosfeer het die Schnoor vinnig tot 'n gunstelingkwartier van kunstenaars en ambagsmanne ontwikkel. By die oostelike uitgang van die Schnoor het die argitekte Goldapp en Klump in die 1980's 'n postmoderne woonkwartier ontwerp wat elemente van die Schnoor-boustyl met die moderne argitektuur van die omgewing verbind.

Die Schnoor huisves vandag belangrike kulturele en geestelike instellings soos die Instituut vir die Nederduitse Taal, die Packhausteater en die eerste Rooms-Katolieke klooster wat sedert die Reformasie in Bremen geopen is.

=== Schlachte ===
[[Lêer:Bremen Hansekogge RolandvonBremen.JPG|duimnael|links|Die Hansekogge ''Roland von Bremen'']]
[[Lêer:Bremen Fregatte AdmiralNelson.jpg|duimnael|Hierdie repliek van die Britse fregat ''Admiral Nelson'' dien as 'n restourantskip]]
Die Schlachte is die historiese oewerpromenade van Bremen langs die Weserrivier en loop vanaf die St. Martinikerk sowat 660 meter in noordwestelike rigting. Die naam Schlachte is afgelei van die Nederduitse term ''slait'' en verwant aan Afrikaans &quot;slaan&quot; en verwys na die swaar houtstamme wat Breemse koopmans in die Middeleeue in die grond geslaan het om 'n vaste ankerplek vir hul handelskepe te skep. Geleidelik het 'n hoë muur en 'n kaai ontstaan waar in- en uitvoergoedere soos steengoed, tabak, vis, speserye, hout en ander gestapel, deur sogenaamde ''Küpers'' gekontroleer en in Breemse pakhuise gestoor is.

Sedert die 11de eeu het die Schlachte as Bremen se hawe gedien, en omtrent 1244 is hier 'n brug opgerig wat die stad met die Weser se linkeroewer verbind het. Die Schlachte-hawe is deur die eeue heen steeds verder uitgebou en het tot by die 16de eeu die belangrikste hawe van Bremen gebly. Die hawebuurt wat hier ontstaan het en deur die muur van die res van die stad geskei was, het tipiese hawegeriewe soos seemanskroeë, herberge, kantore, washuise en bordele ingesluit. In 1646 is die promenade met natuurstene geplavei.

Nadat die Breemse handelskepe as gevolg van die Weser se versanding nie meer by die Schlachte kon aandoen nie, het die promenade sy funksie as hawe verloor. Vandag doen slegs nog privaat- en toeristebote hier aan, en die Schlachte pronk met 'n aantal historiese skepe soos die repliek van 'n 14de eeuse koggeskip. Hierdie Hanseatiese skeepstipe is deur Breemse koopmans in die Middeleeue gebruik om seehandel met onder meer die Skandinawiese en Baltiese lande te dryf. Destys het honderde kogges by die Schlachte voor anker gelê.

=== Neue Vahr ===
[[Lêer:AaltoVahr-02.jpg|duimnael|links|Die ''Aalto-Haus'', genoem na die befaamde Finse argitek en ontwerper]]
[[Lêer:Bundesarchiv B 145 Bild-F008854-0004, Bremen-Vahr, Neubaugebiet.jpg|duimnael|Nuwe bekostigbare woonstelgeboue vir gesinne in Oktober 1960]]
[[Lêer:Bremen-Neue Vahr.jpg|duimnael|Die nuwe woonbuurt Neue Vahr]]
Ná die Tweede Wêreldoorlog was woningsnood een van die knellendste vraagstukke in Bremen – die behuisingstekort is destyds op 100&amp;nbsp;000 eenhede beraam. Vanaf 1954 is 'n grootskaalse bouprogram geloods om 'n tuinstad, ''Gartenstadt Vahr'', met 2&amp;nbsp;200 woonstelle aan die stadsrand op te rig. Naas enkelgesins- en terrashuise is ook woonstelblokke beplan om die bevolking so vinnig moontlik van moderne behuising te voorsien.

Met 10&amp;nbsp;000 eenhede was die projek Neue Vahr destyds die grootste en bekendste buurt wat in Duitsland volgens die ambisieuse program van sosiale woningsbou ontstaan het om groot dele van die bevolking van bekostigbare behuising te voorsien. Die projek, wat namens 'n nie-winsgewende onderneming verwesenlik is, het bygedra tot Bremen se reputasie as ''Stadt des sozialen Wohnungsbaus'' – geen ander munisipaliteit het meer moeite gedoen om groot hoeveelhede bekostigbare wooneenhede met deelstaatsubsidies nuut te bou nie.

Die &quot;Wet oor die bestryding van woningsnood in die deelstaat Bremen&quot; is in 1956 afgekondig om die projek van 'n administratiewe en ekonomiese raamwerk te voorsien. In die volgende vier jaar sou jaarliks 10&amp;nbsp;000 wooneenhede voltooi word. Die Neue Vahr is onderverdeel in vyf ''Nachbarschaften'' of buurte, elkeen met 'n inwonertal wat as minimum vir die bou van 'n laerskool beskou is. Die beplanning het verder voorsiening gemaak vir laer bevolkingsdigthede, 'n funksionele skeiding tussen werkplekke en woongeriewe, moderne verkeersbeplanning met hoofare en rustiger paaie waarlangs woongeboue ontstaan het, 'n maksimum van sonlig vir elke wooneenheid en die tinagtige ontwerp van openbare ruimtes. Die grondbeginsel was dié van 'n moderne, minder dig beboude stadlandskap.

Elkeen van die buurte is deur 'n toringblok met veertien verdiepings gemerk, met winkelgeriewe in sy onmiddellike omgewing. Skole, crèches en kerke het in die openbare groen ruimtes ontstaan. As middelpunt van die nuwe buurt is 'n winkelsentrum, wat ''Berliner Freiheit'' genoem is, opgerig. Die sentrum is geaksentueer deur 'n woonstelblok met 22 verdiepings en 'n hoogte van sestig meter, ontwerp deur die Finse argitek [[Alvar Aalto]] en voltooi in 1961.

Omstreeks 1970 is die bevolking van Vahr op sowat 33&amp;nbsp;000 beraam. Na hulle is in die volksmond as ''Vahraonen'' verwys. Ironies genoeg is die projek se grondbeginsel van 'n minder dig beboude stad in die 1960's geleidelik laat vaar. Om die gewenste &quot;urbaniteit&quot; of stedelike lewensvorm te verwesenlik, is die voorkeur gegee aan hoër behuisingsdigthede.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.architekturfuehrer-bremen.de/n_anzeigen.php?id=174 ''Architekturführer Bremen: Neue Vahr. Besoek op 4 Maart 2019'']&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
Die industriële herstrukturering van die Breemse ekonomie hou nog steeds aan. Tans is die motorbedryf, lug- en ruimtevaart, voedselverwerking, mobiele tegnologieë, lewenswetenskappe, biotegnologie en logistiek die steunpilare van die plaaslike ekonomie, terwyl ook die tradisionele hawebedryf in Bremerhaven sterk groei toon.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.bremen.de/sixcms/detail.php?template=01_hauptnavi_start_d&amp;_hauptid=551438&amp;id=3499546 ''Bremen Aanlyn: Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080924163229/http://www.bremen.de/sixcms/detail.php?template=01_hauptnavi_start_d&amp;_hauptid=551438&amp;id=3499546 |date=24 September 2008}}&lt;/ref&gt;

Die bruto geografiese produk van die Vrye Hansestad Bremen het in 2006 25,3 miljard € beloop, en die reële groei op 'n jaargrondslag was met 2,2 persent die hoogste sedert die jaar 2000.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.bremen.de/sixcms/detail.php?id=3502925&amp;_hauptid=551438&amp;_subid=3499546 ''Bremen Aanlyn: Ekonomie – bruto geografiese produk''] {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

=== Bremen as 'n hawestad ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 102-11081, Schnelldamper &quot;Bremen&quot;.jpg|duimnael|Die plaaslik geboude vierskroewestoomskip ''TS Bremen'' van die Breemse redery ''[[Norddeutscher Lloyd]]'' wat in 1929 die Blou Lint as die vinnigste skip op die Transatlantiese roete gewen het]]
Die Weserversanding het daartoe gelei dat oseaanskepe reeds vanaf die vroeë 17de eeu geleidelik na Vegesack, Brake en uiteindelik (in 1827) Bremerhaven verskuif. Met die bou van die Europahawe, wat stroomaf van die historiese stadskern geleë was, het Bremen vanaf 1887 weer regstreeks voordeel uit die winsgewende seehandel getrek.

In 1888 het die Vrye Hansestad Bremen by die Duitse Tolverbond aangesluit, en die Europahawe het sodoende vryhawestatus gekry. Die hawe is steeds verder uitgebrei, en in 1906 is die oorsese hawe ingewy.

Danksy die vinnige ekonomiese opswaai in die na-oorlogse Duitsland het in- en uitvoere skerp gestyg, en die hawegeriewe aan die regteroewer is in 1960 met 'n nuwe hawe met 'n oppervlakte van 1,6 vierkante kilometer aan die Weser se linkeroewer aangevul. Hier is in 1964 die vryhawe Neustädter Hafen in bedryf gestel en in 1968 tot 'n houerterminaal uitgebou.

Die Breemse hawens het tot by die middel van die 20ste eeu as klassieke hawens gedien, maar moderne houerskepe het uiteindelik te groot geraak. Van die sowat 52,3 miljoen ton goedere, wat in 2004 in Breemse hawens gehanteer is (waaronder meer as 35 miljoen ton in houers), is net 26 persent in Bremen gehanteer, terwyl die res in Bremerhaven gelaai of uitgelaai is.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand'' (2005), bl. 228&lt;/ref&gt;

In 1998 is die sogenaamde Stadbreemse hawens gesluit en met 3,4 miljoen kubieke meter Wesersand opgevul om plek te skep vir die nuwe bouprojek ''Hafen-City''. Die nuwe buurt Überseestadt, wat hier ontstaan, behels postmoderne woonkwartiere en 'n nuwe sakebuurt. Die historiese ''Speicher IX'', 'n tradsionele baksteenpakhuis uit die jaar 1912 met 500 vensters, is in 2003 as die nuwe hoofkwartier van die Breemse kunsskool ''Hochschule für Künste'' heropen.

=== Skeepsbou ===
[[Lêer:Lesum estuary Weser Bremen-Vegesack.jpg|duimnael|Die vroeëre Vulkan A.G.-werf naby die Lesumrivier se monding in die Weser in Bremen-Vegesack]]
[[Lêer:HB 2016-0607 photo10 Ueberseestadt und Hafen.jpg|duimnael|Bremen se historiese skeepswerwe word in die 21ste eeu herontwikkel as moderne nuwe woonkwartiere]]
Die Bremer Vulkan AG [ˈvʊlkan] en die A.G. Weser was vroeër belangrike skeepswerwe in Bremen en die belangrikste plaaslike werkgewers.

Die Bremer Vulkan A.G., wat na die Romeinse god van die smeekuns Vulcanus genoem is, het skepe van alle kategorieë gebou soos vrag-, passasiers-, tenk-, vissery- en houerskepe asook duikbote en fregatte. Dit was tot by die 1980's een van die grootste werwe in Duitsland en het meer as 1&amp;nbsp;000 skepe gebou. Teen die middel van die 1990's het die maatskappy in finansiële moeilikhede beland en het in 1996 bankrot gespeel. Die skeepsboubedrywighede in die Breemse stadsbuurt Vegesack is in Mei 1997 gestaak.

Die Aktiengesellschaft Weser (A.G. Weser) is in 1872 gestig en het tydens die twee wêreldoorloë onder meer duikbote vervaardig, maar was tot by sy sluiting in 1983 ook 'n belangrike vervaardiger van vrag- en passasierskepe. In sy bloeitydperk het die werf in die stadsdeel Gröpelingen meer as 20&amp;nbsp;000 werknemers in diens gehad.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand'' (2005), bl. 211&lt;/ref&gt; Die werf het hom veral op baie groot tenkskepe toegespits, wat ná die oliekrisis van 1973 en 1974 egter nie meer in aanvraag was nie. Die nuwe vermaaklikheidspark ''Space Park Bremen'' is in 2003 op die voormalige terrein van die A.G. Weser geopen. Die terrein word tans deur 'n [[Republiek Ierland|Ierse]] beleggingsmaatskappy herontwikkel en staan nou bekend as ''Waterfront Bremen''.

=== Motorbedryf ===
[[Lêer:Borgward BX7 TS at IAA 2015 (20).JPG|duimnael|links|Tans besit die Chinese motorvervaardiger Foton die naamregte vir Borgward. Die foto wys 'n Borgward BX7 TS wat tydens die IAA-motorskou in 2015 vertoon is]]
[[Lêer:2005-08-26 Borgward Isabella (bearbeitet).jpg|duimnael|''Borgward Isabella'' (1954)]]
Die eerste motorfabriek in Bremen is reeds in 1906 gevestig, en die bekendste klant wat 'n plaaslik vervaardigde luuksemotor gekoop het, was die Duitse keiser Wilhelm II.&lt;ref name=&quot;bremen.de: Die motorbedryf&quot;&gt;{{de}} [http://www.bremen.de/sixcms/detail.php?id=3503938&amp;_hauptid=551438&amp;_subid=3499546 ''bremen.de: Die motorbedryf''] {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

Die ingenieur en nyweraar Carl Friedrich Wilhelm Borgward (1890–1963), 'n boorling van Hamburg, het ná die Eerste Wêreldoorlog met sy suksesvolle driewiel-motorvoertuie ''Blitzkarren'' en ''Goliath'' die hoeksteen vir een van die grootste ondernemings van die Duitse motorbedryf gelê, die ''Borgward-Werke'', wat in sy bloeitydperk met 20&amp;nbsp;000 werknemers 'n nasionale markaandeel van 12 persent gehad en 65 persent van sy motors uitgevoer het.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand'' (2005), bl. 10&lt;/ref&gt;

Borgward het saam met sy vennoot, die Breemse koopman Wilhelm Tecklenborg, in 1929/1931 die Breemse motorvervaardiger Hansa-Lloyd oorgeneem. Die nuwe motorfabriek in die Breemse stadsbuurt Hemelingen-Sebaldsbrück, wat in 1938 ingewy is, het tydens die Tweede Wêreldoorlog militêre voertuie vervaardig. Ná die oorlog het Borgward met klein motors soos die Hansa 1500 en Lloyd LP 300 die laagste marksegment oorheers.

Met die Borgward Isabella het Borgward in 1954 die elegante Amerikaanse styl met sagte linies en chroomversierings op 'n kompakte Europese motor toegepas en sodoende 'n reusesukses behaal. In die 1950's was Borgward die derde grootste Duitse motorvervaardiger naas Volkswagen en Opel. Maar vanweë die sterk mededinging van ander vervaardigers en sy onvermoë om die Borgward-Werke as 'n finansieel gesonde onderneming te bewaar, het Borgward in moeilikhede beland. Sy laaste model Arabella het as gevolg van tegniese probleme 'n slegte reputasie ontwikkel. Borgward was uiteindelik afhanklik van staatslenings, maar in 1960 het die deelstaat Vrye Hansestad Bremen sy lenings opgeskort. Met Borgward se bankrotskap in 1961 – die eerste van 'n groot maatskappy in die na-oorlogse Duitsland – het 20&amp;nbsp;000 werkgeleenthede in Bremen verlore gegaan.

Die opvolgers op die werksterrein was Rheinstahl Hanomag, wat hier vragmotors vervaardig het, en later DaimlerChrysler (tans Daimler AG) met 13&amp;nbsp;500 werknemers.&lt;ref name=&quot;bremen.de: Die motorbedryf&quot; /&gt; Daimler AG het sedert 1978 meer as vier miljoen motors in Sebaldsbrück vervaardig, waaronder een miljoen [[Mercedes-Benz]] C-klasmodelle in die tydperk tussen 1993 en 2001.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand'' (2005), bl. 215&lt;/ref&gt; Die jaarlikse produksie van Daimler AG beloop tans sowat 200&amp;nbsp;000 motors, en die aanleg in Bremen is die tweede grootste van die maatskappy in Europa. Meer as 600 maatskappye in Bremen vervaardig onderdele en komponente vir motorvervaardigers soos Daimler.&lt;ref name=&quot;bremen.de: Die motorbedryf&quot; /&gt;

In Februarie 2016 het die nuutgestigte Borgward AG onder leiding van die Chinese vragmotorvervaardiger Foton, wat die meerderheid aandele van die nuutgestigte Borgward-motorfabriek in Beijing besit, aangekondig dat Borgward moontlik sy motorvervaardiging in Duitsland sal hervat. Die eerste nuwe Borgward-motor BX7 is in Julie 2018 op die Duitse mark ingevoer, terwyl twee petrolgedrewe en een elektriese voertuig vir die Chinese mark vervaardig word.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.n-tv.de/wirtschaft/Borgward-plant-Produktion-in-Deutschland-article17109336.html ''www.n-tv.de – Wirtschaft, 29 Februarie 2016: Bremer Autohersteller kehrt zurück – Borgward plant Produktion in Deutschland. Besoek op 29 Februarie 2016'']&lt;/ref&gt; Volgens persberigte beplan Foton om 67 persent van sy Borgward-aandele weer te verkoop nadat geen bevredigende verkoopsyfers behaal kon word nie.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.motor-talk.de/news/67-prozent-an-borgward-stehen-zum-verkauf-t6465066.html ''motor-talk.de, 12 Oktober 2018: 67 Prozent an Borgward stehen zum Verkauf. Besoek op 4 Maart 2019'']&lt;/ref&gt;

=== Lug- en ruimtevaart ===
[[Lêer:Focke-Wulf FW B 200 Condor.jpg|duimnael|'n Model van die passasiersvliegtuig ''Fw B 200 Condor'', wat deur die Duitse lugredery Lufthansa gebruik is]]
[[Lêer:ISS after STS-120 in November 2007.jpg|duimnael|Die Internasionale Ruimtestasie ISS in 2007]]
Die Breemse lugvaartpionier Henrich Focke het reeds in 1909 sy eerste eksperimentele sweefvliegtuig aan die publiek bekend gestel en in die volgende jaar met die kleinskaalse vervaardiging van vliegtuie begin. Die motorvliegtuig Kolthoff-Focke A IV was die eerste prototipe wat in 1912 suksesvol getoets is.

Op 23 Oktober 1923 het Henrich Focke saam met Georg Wulf die maatskappy ''Bremer Flugzeugbau AG'' gestig. Die naam is nog in dieselfde jaar gewysig tot ''Focke-Wulf Flugzeugbau AG''. In 1926 is die eerste reeks passasiersvliegtuie vervaardig, die A 16. Georg Wulf het tydens 'n toetsvlug van 'n nuwe vliegtuig op 29 September 1927 sy lewe verloor.

In 1931 het die Duitse regering druk op die maatskappy uitgeoefen om die Berlynse vervaardiger van militêre vliegtuie, die ''Albatros Flugzeugwerke'', oor te neem, en ná die magsoorname van die Nasionaalsosialistiese Duitse Werkersparty in 1933 het 'n ambisieuse militêre projek begin. Die Duitse Lugmag het opleidingsvliegtuie soos die ''Fw 44 Stieglitz'', ''Fw 56 Stösser'' en ''Fw 58 Weihe'' gekoop.

Karl Tank, sedert 1933 tegniese direkteur van Focke-Wulf, het in 1937 die langafstand-passasiersvliegtuig ''[[Focke-Wulf Fw 200 Condor]]'' ontwikkel wat transatlantiese vlugte sonder tussenlandings moontlik gemaak het. Terwyl Henrich Focke in 1937 deur die aandeelhouers gedwing is om afskeid te neem en 'n nuwe onderneming gestig het, het Focke-Wulf die opdrag gekry om 'n nuwe vegvliegtuig vir die Duitse Lugmag (''Luftwaffe'') te ontwikkel. Die [[Focke-Wulf Fw 190|Fw 190 Würger]], wat vanaf 1941 in Bremen vervaardig is, was met 25&amp;nbsp;000 eksemplare die suksesvolste Duitse vliegtuig tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Ook ander modelle, soos 'n militêre variant van die Fw 200, is gebou.

Vanweë hul ligging wat vir Britse [[bomwerper]]s maklik bereikbaar was en van Bremen 'n belangrike teiken vir lugaanvalle gemaak het, is groot dele van die produksie na ander gebiede in Noord-Duitsland verskuif. Van Focke-Wulf se werknemers was in 1943 nog slegs 21 persent in Bremen werksaam; die totale aantal werknemers het in 1944 37&amp;nbsp;000 beloop.

Ná die oorlog het die geallieerde magte beperkings op die Duitse lugvaartbedryf geplaas. Eers in 1951 is met die produksie van sweefvliegtuie begin, en vanaf 1955 is die eerste militêre opleidingsvliegtuie vir die Duitse Lugmag vervaardig. In 1961 het die maatskappye ''Focker-Wulf'', ''Weserflug'' en ''Hamburger Flugzeugbau'' die ''Entwicklungsring Nord (ERNO)'' gestig, 'n onderneming wat by die ontwikkeling van Europese vuurpyle, die ruimtelaboratorium ''Spacelab'' en verskeie satelliete betrokke was. ''ERNO'' is tans 'n dogtermaatskappy van die internasionale lug- en ruimtevaartmaatskappy EADS en vervaardig komponente vir die Europese vuurpyl ''Ariane'' en die ruimtestasie [[Internasionale Ruimtestasie|ISS]].

=== Brouerybedryf en voedselverwerking ===
[[Lêer:Alexander von Humboldt 1 bearbeitet.JPG|duimnael|Die seilskip ''Alexander von Humboldt'' het bekendheid deur televisie-advertensies van ''Beck's Bier'' verwerf]]
Aangesien die gebied rondom Bremen nie oor natuurlike hulpbronne of beduidende nywerhede beskik het nie, het Breemse koopmans begin om invoergoedere soos [[koffie]], [[tee]] en [[katoen]], wat in die Breemse hawe gehanteer is, plaaslik te verwerk en te veredel. Die eerste Duitse koffiehuis, wat uit Nederland ingevoerde koffie bedien het, is in 1763 in Bremen geopen.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand'' (2005), bl. 9&lt;/ref&gt;

Bremen hanteer tans sowat die helfte van alle Duitse koffie-invoere.&lt;ref&gt;{{de}} ''Financial Times Deutschland, 12 September 2007: Bremen – Investieren, Profitieren, Leben'', bl. 2&lt;/ref&gt;

In Januarie 1895 het Johann Jacobs sy ''Specialgeschäft in Caffee, Thee, Cacao, Chocoladen und Bisquits'' geopen waar hy naamlose ware – waaronder veral koffie – regstreeks uit sakke verkoop het. Binnekort het Jacobs begin om koffie onder sy eie handelsmerk – die bekende ''Jacobs Kaffee'' – aan te bied, terwyl Ludwig Roselius (1873–1946) 'n proses ontwikkel het om kafeïenvrye koffie te vervaardig. Sy handelsmerk ''Kaffee HAG'' was van die begin af 'n internasionale sukses. ''Kaffee HAG'' en ''Jacobs'' is tans handelsmerke van die Amerikaanse maatskappy ''Kraft Foods Inc.'' wat oor 'n dogtermaatskappy in Bremen beskik en ook Europese variante van gewilde Amerikaanse geprosesseerde en vooraf verpakte kitskos soos ''Mirácoli Spaghetti'' op die Duitse mark aanbied.

Die ''HACHEZ Chocolade GmbH &amp; Co. KG'', een van die vernaamste vervaardigers van [[sjokolade]] en pralinees op die wêreldmark, is op 1 Julie 1890 deur die ''chocolatier'' Joseph Emile Hachez, 'n boorling van België, in die stadsbuurt Bremer Neustadt gestig en het vandag 400 werknemers in diens.&lt;ref&gt;{{de}} ''DreiStromLand'' (2005), bl. 229&lt;/ref&gt;

Die brouery ''Beck's Bier'' het aanvanklik veral uitvoergerigte biersoorte gebrou, maar bedien sedert 1949 ook die plaaslike nasionale (''Beck's'') en Noord-Duitse mark (''Haake-Beck'' en ''Hemelinger Spezial''). Die jaarlikse bierproduksie het in 2006 sowat 7,9 miljoen hektoliter beloop, waarvan 3,066 miljoen in Duitsland. Beck's voer sy biere na sowat 120 lande uit en het 1&amp;nbsp;500 werknemers in diens.

== Vervoer en infrastruktuur ==
=== Fietse ===
Bremen is 'n stad van kort afstande – so is die lughawe net elf minute se rit vanaf die middestad geleë. Die oorwegend plat terrein met min hellings en 'n uitgebreide netwerk van fietslane, talle parke en ander groen ruimtes maak van die stad 'n ideale bestemming vir fietsentoesiaste. Die persentasie fietsryers is met sowat 25 persent die hoogste van alle Duitse stede met meer as 'n halfmiljoen inwoners asook die derde hoogste in Europa.&lt;ref&gt;{{de}} Bremer Touristik-Zentrale (BTZ): ''Reise-Katalog 2016''. Bremen: BTZ 2016, bl. 4&lt;/ref&gt;

=== Spoorweë ===
[[Lêer:Bremen Hbf pano.jpg|duimnael|350px|Bremen Hauptbahnhof (hoofstasie)]]
Bremen se hoofstasie was in die 19de eeu 'n belangrike bestemming vir emigrante uit Suid-Duitsland en Oos-Europese gebiede soos Galisië (Pole), Boheme of Rusland. Baie van hulle moes vanweë die armoede, honger of [[pogrom]]e in hul tuislande 'n nuwe heenkome in oorsese lande vind, en Bremen was vir hulle die laaste stasie waar hulle voorrade en bagasie gekoop het voordat hulle met treine na die emigrasiehawe in Bremerhaven gery het.&lt;ref&gt;{{de}} Liffers (2007), bl. 79&lt;/ref&gt;

Die Breemse stasiegebou met sy kenmerkende rondboogfasade en twee allegoriese reliëfs wat skepvaart en spoorvervoer versinnebeeld, is in 1889 opgerig. Die stasiegebou is in die vroeë 21ste eeu gerenoveer en beskik tans oor 'n winkelsentrum, restourante en ander belangrike diensverskaffers.

Bremen is vandag 'n belangrike Noord-Duitse spoorwegsentrum, en sy hoofstasie lê aan die hoofspoorweglyne wat vanuit Hamburg na die Ruhrgebied, na Bremerhaven, Vegesack en Oldenburg loop. [[InterCityExpress|ICE-hoësnelheidstreine]] verbind Bremen met München, InterCity-treine ry op die hoofspoorweglyne na Hamburg, Keulen, Oldenburg en Leipzig.

Stadstreine verbind Bremen met sy voorstede Vegesack en Farge, asook verder af geleë stede soos Bremerhaven, Rotenburg (Wümme), Twistringen, Oldenburg, [[Nordenham]] en Verden in Nedersakse. Sneltreine ry op die lyne na Bremerhaven, [[Hannover]], Hamburg, Osnabrück en Oldenburg-Norddeich Mole. Die sogenaamde ''Amerikalinie'' loop deur die heidelandskap van die Lüneburger Heide na Uelzen.

=== Lughawe Bremen ===
[[Lêer:Bremen Flughafen 2010 7 08 (RaBoe).jpg|duimnael|Die Lughawe Bremen]]
Die Lughawe Bremen lê sowat 3,5 kilometer suid van die binnestad en dien as 'n belangrike lugvervoersentrum vir die Vrye Hansestad Bremen en Noordwes-Duitsland. Lugrederye soos Lufthansa, [[Air France]], KLM en baie ander verbind Bremen regstreeks met byna dertig bestemmings of groot internasionale lughawens soos [[Frankfurt am Main]], [[München]], [[Brussel]], [[Parys]], [[Londen]] en [[Kopenhagen]] asook toeristebestemmings in die Middellandse Seegebied.&lt;ref name=&quot;Ekonomie: Lughawe Bremen&quot;&gt;{{de}} [http://www.bremen.de/sixcms/detail.php?id=3502996&amp;_hauptid=551438&amp;_subid=3499566 ''www.bremen.de – Ekonomie: Lughawe Bremen''] {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Die aantal passasiers by die Lughawe Bremen het in 2018 2,6 miljoen beloop.&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.butenunbinnen.de/nachrichten/gesellschaft/mehr-passagiere-flughafen-bremen-100.html ''www.butenunbinnen.de, 7 Januarie 2019: Mehr Passagiere und neue Reiseziele – Bremer Flughafen im Aufwind. Besoek op 4 Maart 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20261028000145/https://www.butenunbinnen.de/nachrichten/gesellschaft/mehr-passagiere-flughafen-bremen-100.html |date=28 Oktober 2026 }}&lt;/ref&gt;

Die lughawe hanteer egter ook lugvrag. Die vlerke van die Airbus-stralers A330 en A340, wat in Bremen se Airbus-aanleg toegerus word, word met ''Beluga''-vragvliegtuie na [[Toulouse]] in Frankryk vervoer. In April 2007 het die [[Republiek Ierland|Ierse]] [[lugredery]] [[Ryanair]] sy tweede Duitse basis in Bremen geopen om vlugte na vyftien nuwe bestemmings te bedryf. In 2018 is die basis gesluit.

In die omgewing van die lughawe het fabrieke van hoëtegnologie- en lug- en ruimtevaartmaatskappye soos ''EADS Space Transportation'' en ''Airbus'' ontstaan, asook die sogenaamde ''Airport-Stadt'' wat 'n hotel en ondernemings van die dienstesektor huisves.

== Kookkuns ==
[[Lêer:Gruenkohlgericht.jpg|duimnael|Groenkool met ''Pinkel'' ('n soort worsie), ''Kasseler'' (gerookte en gesoute [[varkvleis]]) en spek]]
[[Lêer:Birnen, Bohnen und Speck.jpg|duimnael|Pere, bone en spek is 'n tipiese Noord-Duitse gereg]]
Net soos die meeste Noord-Duitsers gee ook die Bremenaars die voorkeur aan eenvoudige stewige geregte. Selfs die plaaslike adel en die welvarende burgery het vroeër voedsame kos bo buitengewone kulinêre ervarings verkies, en sodoende vorm die ou  tradisionele geregte, waaronder [[vis (voedsel)|vis]], nog steeds die grondslag van die Breemse kookkuns.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.chefkoch.de/magazin/artikel/945,0/Chefkoch/Die-Bremer-Kueche.html ''www.chefkoch.de: Die Bremer Küche''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080630144241/http://www.chefkoch.de/magazin/artikel/945,0/Chefkoch/Die-Bremer-Kueche.html |date=30 Junie 2008 }}&lt;/ref&gt;

As die bewoners van een van die groot welvarende Hansestede, kon die Bremenaars met hul eetgewoontes en voedselbegroting ook aandag skenk aan afwisseling mits hulle die groot verskeidenheid [[voedsel]] en [[spesery]]e, wat op die plaaslike markte aangebied is, kon bekostig. Terwyl die sukkelende bestaansboere op die platteland drie keer per dag beskeie maaltye genuttig het wat meestal uit [[mieliepap]] bestaan het, het welvarende inwoners 'n groter verskeidenheid geregte soos byvoorbeeld kerriehoender geniet. Die resep en [[kerrie]] is deur seevaarders saamgebring; kerrie is op see dikwels ingespan om kos, wat al lank nie meer as vars beskou kon word nie, nog 'n bietjie aantreklik te maak. In die 19de eeu was kerriehoender een van die gewildste Breemse geregte wat geleidelik in talle variasies bedien en onder meer met kappers, [[spinasie]] of [[sampioen]]e verfyn is.

Tipiese Breemse brediegeregte het ondanks hulle fantasieryke name soos ''Bunte Finken'', ''Plockfinken'' of ''Gepluckte Finken'' nie van sangvoëls berei nie, maar het spek en bone as hulle belangrikste bestanddele bevat. Vis het altyd 'n groot rol by gunstelinggeregte soos ''Bremer Aalsuppe'' (Breemse palingsop) en ''Labskaus'', 'n soort hutspot wat tradisioneel met rolmops en maatjies[[haring]] bedien is.

Wintertyd in Noord-Duitsland is groenkooltyd. Die seisoen begin amptelik op Boetedag in November mits die [[kool (plant)|groenkool]] al aan ryp blootgestel was en sluit staptoere na restaurante in waar die eerste kool saam met ''Pinkel'' ('n plaaslike worsspesialiteit) en schnaps geniet word.

''Kükenragout'' (hoenderragout) is 'n ander gewilde Breemse spesialiteit wat van jong [[hoender]]s met 'n gewig van tussen 200 en 600 gram berei word. Oorspronklik was dit 'n eenvoudige [[hoendervleis]]gereg, maar dit word intussen verfyn met rivierkreefsterte, [[krappe]], [[beestong]] en dikwels ook maalvleisbolletjies en steeds saam met aspersies (of skorseniere), ertjies, [[wortel (groente)|worteltjies]], sampioene, prei, [[ui]]e en dikwels rys bedien.

Die Breemse bakkuns staan bekend vir sy ''Bremer Klaben'' en ''Wickelkuchen'', tradisionele soet gisgebak. Die eerste word tydens die winter vanaf Desember gebak, terwyl die ''Wickelkuchen'' met 'n groot verskeidenheid vulsels soos [[rosyntjie]]s, [[amandel]]s, marsepein, papawer en neute brei word. ''Bremer Kaffeebrot'' is 'n soort botterbeskuit met [[kaneel]].

== Susterstede ==
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Pole}} [[Gdansk]], [[Pole]], sedert 1976.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.rathaus.bremen.de/informationen-download-4440 |title=Bremens Städtepartnerschaften |publisher=Bremen |accessdate=5 Mei 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Israel}} [[Haifa]], [[Israel]], sedert 1978.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Letland}} [[Riga]], [[Letland]], sedert 1985.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Dalian]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1985.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Namibië}} [[Windhoek]], [[Namibië]], sedert 1990.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Izmir]], [[Turkye]], sedert 1995.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Durban]], [[Suid-Afrika]], sedert 2011.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Odesa]], [[Oekraïne]], sedert 2023.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
=== Argitektuur ===
* {{de}} Liffers, Lutz: ''Bremen kompakt''. Bremen: Edition Temmen 2007, bl. 19−83

=== Lug- en ruimtevaart ===
* {{de}} [http://www.relikte.com/brm_focke_wulf/ ''relikte.com: Die geskiedenis van die ''Focke-Wulf Flugzeugwerke'' in Bremen'']

== Eksterne skakels ==
; Wikiwebtuistes
----
{{CommonsKategorie}}
* {{en}} {{Wikivoyage}}

; Amptelike webtuistes
----
* {{de}} [http://www.bremen.de/ Amptelike webwerf van die stad en deelstaat Bremen]
* {{de}} [http://www.bremen-tourism.de/ Amptelike toerismewebwerf van die Stad Bremen]

; Ensiklopediese inligting
----
* {{de}} [https://web.archive.org/web/20050218121128/http://www2.bremen.de/info/history/ Geskiedenis van Bremen]
* {{de}} [http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/Bremen/Stadt_Bremen/ Stad Bremen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514211540/http://www.dmoz.org/World/Deutsch/Regional/Europa/Deutschland/Bremen/Stadt_Bremen/ |date=14 Mei 2011}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bremen-Germany|title=Bremen|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Mei 2025}}

{{Deelstaathoofstede van Duitsland}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Deelstaathoofstede van Duitsland]]
[[Kategorie:Nedersettings in Bremen]]
[[Kategorie:Nedersettings langs die Noordsee]]</text>
      <sha1>5ae0obyafrrtx4eu57vzbpvlgcn8bex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Japan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28463</id>
    <revision>
      <id>3361975</id>
      <parentid>3326399</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 5 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89277" sha1="ekog0hs47l2ysjscu5fstlgeakxgmrt" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Japan
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of Japan.svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = {{ja}} ''Nisshōki''&lt;ref name=&quot;law&quot;&gt;{{ja}} {{Harvnb|国旗及び国歌に関する法律}}&lt;/ref&gt; of ''Hinomaru''&lt;ref name=&quot;sfcon&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sf.us.emb-japan.go.jp/en/e_m08_01_01.htm#5 |title=Basiese / Algemene Inligting oor Japan |accessdate=19 November 2009 |date=1 Januarie 2008 |publisher=Konsulaat-Generaal van Japan in San Francisco |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309090328/http://www.sf.us.emb-japan.go.jp/en/e_m08_01_01.htm |archive-date=9 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 110110
| Simbool       = 
| Verhouding    = 2:3&lt;ref name=&quot;law&quot; /&gt;
| Goedgekeur_op = 27 Februarie 1870
| Ontwerp       = ’n Wit agtergrond met ’n rooi skyf in die middel.
| Ontwerper     = 
| Beeld3        = Naval Ensign of Japan.svg
| Beeldgrootte3 = 210px
| Geen_grens3   = 
| Bynaam3       = 
| Ander_byname3 = 
| Gebruik3      = 000001
| Simbool3      = 
| Verhouding3   = 2:3&lt;ref name=&quot;law.e-gov&quot;&gt;{{ja}} {{harvnb|自衛隊法施行令}}&lt;/ref&gt;
| Goedgekeur_op3= Aanvanklik bekendgestel op 7 Oktober 1889; aanvaar op 30 Junie 1954
| Ontwerp3      = 
| Ontwerper3    = 
}}

Die '''nasionale vlag van [[Japan]]''' is op 27 Februarie 1870 in gebruik geneem met klein wysigings wat op 13 Augustus 1999 aanvaar is. Die vlag vertoon ’n wit agtergrond met ’n groot rooi skyf in die middel. Die vlag se amptelike naam in [[Japannees]] is {{nihongo|'''''Nisshōki'''''|日章旗|&quot;sonvlag&quot;}} maar die vlag is beter bekend as {{nihongo|'''''Hinomaru'''''|日の丸|&quot;sonskyf&quot;}}.

Die ''Nisshōki'' is aangewys as die nasionale vlag in die Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied wat gepromulgeer is en op 13 Augustus 1999 in werking getree het. Hoewel geen vroeëre wetgewing ’n nasionale vlag gespesifiseer het nie was die “sonskyf” reeds die ''de facto'' nasionale vlag van Japan. Twee proklamasies wat in 1870 deur die Daijō-kan, die regerende liggaam van die vroeë [[Meiji]]periode, uitgevaardig is het elk voorsiening gemaak vir die ontwerp van ’n nasionale vlag. ’n Sonskyfvlag is onder proklamasie 57 van Meiji 3 (uitgevaardig op 27 Februarie 1870&lt;!--27 Januarie op JP-kalender--&gt;) aanvaar as die nasionale vlag vir handelskepe en as die nasionale vlag wat deur die vloot gebruik is onder proklamasie 651 van Meiji 3 (uitgevaardig op 27 Oktober 1870&lt;!--3 Oktober op JP-kalender--&gt;). Gebruik van die ''Hinomaru'' is ernstig beperk gedurende die vroeë jare van die [[besetting van Japan]] na die [[Tweede Wêreldoorlog]]; hierdie beperkinge is later verslap.

Die son speel ’n belangrike rol in die Japannese mitologie en [[Sjintoïsme|geloof]] waar dit vertel word dat die [[Keiser van Japan|keiser]] ’n direkte afstammeling van die songodin [[Amaterasu]] is en dat die legitimiteit van die Japannese keisershuis gerus het op die goddelike aanstelling en afstamming van die hoof-godheid van die oorheersende [[Sjintoïsme]]. Die naam van die land asook die ontwerp van die vlag weerspieël hierdie sentrale belangrikheid van die son. Die antieke geskiedenis (Shoku Nihongi) voer aan dat Keiser Monmu in 701 ’n vlag gebruik het wat die son voorgestel het; dit is die eerste opgetekende gebruik van ’n vlag in Japan met ’n sonmotief. Die oudste bestaande vlag word bewaar in die Unpō-ji-tempel in Kōshū, Yamanashi wat dateer uit voor die 16de eeu, en ’n antieke legende wil dit hê dat die vlag deur Keiser Go Reizei in die 11de eeu aan die tempel gegee is.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |title=日の丸の御旗 |url=http://www.yamanashi-kankou.jp/kankou/spot/p1_4496.html |publisher=Yamanashi Toerisme-organisasie |accessdate=17 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329183806/https://www.yamanashi-kankou.jp/kankou/spot/p1_4496.html |archive-date=29 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |title=宝物殿の案内 |url=http://unpoji.ko-shu.jp/treasure.html |publisher=Unpoji |accessdate=17 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518230332/https://unpoji.ko-shu.jp/treasure.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |url=http://books.google.com/?id=8x322-89x3MC&amp;pg=PA54# |title=Onbekende oorloë met ’n groot en blywende impak: die keerpunte in ons geskiedenis waarvan ons meer behoort te weet |first= Alan |last=Axelrod |publisher =Fair Winds |year= 2009 |isbn=1-59233-375-3 |page=54 }}&lt;/ref&gt;

Openbare persepsie oor die nasionale vlag wissel. Vir sommige [[Japannese]] stel die vlag Japan voor en dit kan nie vervang word nie. Westerse en Japannese bronne beweer dat die vlag geskiedkundig ’n kragtige en blywende simbool van Japan was. Sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog (die Pasifiese Oorlog), is die gebruik van die vlag en die nasionale volkslied ''[[Kimi ga Yo|Kimigayo]]'' ’n omstrede onderwerp vir Japan se openbare skole. Geskille oor die gebruik daarvan het gelei tot protesoptogte en regsgedinge. Die vlag word nie gereeld in Japan vertoon nie weens die vlag se verbintenis met ultranasionalisme. Vir Okinawaers verteenwoordig die vlag die gebeure van die Tweede Wêreldoorlog en die gevolglike militêre teenwoordigheid van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Vir sommige lande wat deur Japan beset is, is die vlag ’n simbool van aggressie en imperialisme. Die ''Hinomaru'' is gebruik as werktuig teen geokkupeerde nasies vir intimidasiedoeleindes, om Japan se oorheersing en onderwerping te handhaaf. Verskeie militêre baniere van Japan is op die ''Hinomaru'' gebaseer, insluitend die bestraalde Vlootvaandel. Die ''Hinomaru'' dien ook as sjabloon vir ander Japannese vlae in openbare en privaatgebruik.

== Geskiedenis ==
=== Voor 1900 ===
[[Lêer:Atakebune3.jpg|duimnael|250px|Die vloot van [[Kuki Yoshitaka]] in 1594.]]
[[Lêer:Asahi Maru warship 1856.png|duimnael|250px|Die oorlogskip Asahi Maru van die [[Tokugawa-sjogoenaat]] in 1856.]]
Die presiese oorsprong van die ''Hinomaru'' is onbekend&lt;ref name=&quot;webjapanen&quot; /&gt; maar dit blyk dat die opkomende son reeds so vroeg as die 7de eeu simboliese betekenis gehad het (die Japannese argipel is oos van die Asiese vasteland en dus waar die son “opkom”). In 607 is ’n amptelike korrespondensie wat begin is met “van die keiser van die opkomende son” na [[Keiser Yang van Sui]] van China gestuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Dyer|1909|p=24}}&lt;/ref&gt; Daar word dikwels na Japan as die “land van die opkomende son” verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Edgington|2003|pp=123–124}}&lt;/ref&gt; In die 12de-eeuse werk ''Heike Monogatari'' is geskryf hoe verskillende [[samoerai]] sketse van die son op hul waaiers vertoon het.&lt;ref name=&quot;Itoh 205&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Itoh|2003|p=205}}&lt;/ref&gt; Een verbandhoudende legende word aan die [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] priester Nichiren toegeskryf. Nichiren het kwansuis gedurende ’n 13de-eeuse [[Mongolië|Mongoolse]] inval in Japan ’n sonbanier aan die [[sjogoen]] gegee om na die slagveld te vat.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Feldman|2004|pp=151–155}}&lt;/ref&gt; Die son is ook nou verwant aan die Japannese Keiserhuis omdat die keiserlike troon neergedaal het van die songodin [[Amaterasu]].&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Ashkenazi|2003|pp=112–113}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Hall|1996|p=110}}&lt;/ref&gt;

Een van Japan se oudste vlae word bewaar in die Unpō-ji-tempel in die Yamanashi Prefektuur. Volgens oorlewering is dit deur Keiser Go-Reizei aan Minamoto no Yoshimitsu gegee en is dit vir die afgelope 1000 jaar as familieskat deur die Takeda-familiestam hanteer&lt;ref name=&quot;japantimes&quot;&gt;{{en}} {{cite news |author=Hongo, Jun |title=Hinomaru, 'Kimigayo' express conflicts both past and future {{dooie skakel}} |date=17 Julie 2007 |url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20070717i1.html |work=The Japan Times |accessdate=11 Januarie 2008 }}&lt;/ref&gt; en dit dateer uit ten minste voor die 16de eeu.

Die vroegste aangetekende vlae in Japan dateer uit die tydperk van unifikasie in die laat-16de-eeu. Die vlae het aan elke ''daimyō'' behoort en is hoofsaaklik op die slagveld gebruik. Die meeste vlae was lang baniere waarop die ''mon'' (familiewapen) van die Daimyō-opperheer aangebring is. Lede van dieselfde familie het verskillende oorlogsvlae gebruik. Die vlae het identifikasiedoeleindes gehad en is deur soldate op hul rûe en perde vertoon. Generaals het ook hul eie vlae gehad wat verskil het van dié van die soldate in die opsig dat hulle vierkantig was.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Turnbull|2001}}&lt;/ref&gt;

In 1854, gedurende die [[Tokugawa-sjogoenaat]], is Japannese skepe beveel om die ''Hinomaru'' te vertoon om hulself te onderskei van buitelandse skepe.&lt;ref name=&quot;Itoh 205&quot; /&gt; Voor dié tyd is verskillende tipes van die ''Hinomaru''-vlag gebruik op skepe wat met Amerika en Rusland handel gedryf het.&lt;ref name=&quot;webjapanen&quot; /&gt; In 1870 is die ''Hinomaru'' as die vlag van Japan verorden en van 1870 tot 1885 was dit die wettige nasionale vlag van Japan (dit was die eerste nasionale vlag van Japan).&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Goodman, Neary|1996|pp=77–78}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://crd.ndl.go.jp/GENERAL/servlet/detail.reference?id=1000057111 |title=レファレンス事例詳細 |accessdate=20 November 2009 |date=2 Julie 2009 |publisher=Nasionale Diet-biblioteek }}&lt;/ref&gt;

Hoewel die idee van nasionale simbole ’n vreemde konsep vir die Japannese was, het die [[Meiji]]-regering dit benodig om met die buitewêreld te kommunikeer. Dit het veral belangrik geword na die aanlanding van Kommodoor Matthew Perry van die Verenigde State in Yokohamabaai&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Feiler|2004|p=214}}&lt;/ref&gt; Die implementerings van die Meiji-regering het nog meer identifikasies aan Japan gegee, insluitend die ''[[Kimi ga Yo|Kimigayo]]'' en die keiserlike seël.&lt;ref name=&quot;Ohnuki-Tierney 68–69&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Ohnuki-Tierney|2002|pp=68–69}}&lt;/ref&gt; In 1885 is alle vorige wette wat nie in die Amptelike Gaset van Japan gepubliseer is nie, afgeskaf.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Rohl|2005|p=20}}&lt;/ref&gt; As gevolg van hierdie beslissing deur die nuwe Japannese kabinet, was die ''Hinomaru'' die ''de facto'' nasionale vlag aangesien geen wet in plek was na die [[Meiji-Herstelling]] nie.&lt;ref name=&quot;defacto&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Befu|1992|pp=32–33}}&lt;/ref&gt;

=== Vroeë konflikte en die Stille Oseaanoorlog ===
[[Lêer:1939 Family photo from Nagano.jpg|duimnael|links|Foto van ’n militêre inskrywing in die 1930’s. Die ''Hinomaru'' word op die huis vertoon en deur verskeie kinders vasgehou.]]
[[Lêer:Manchuguo Poster.harmony of J,C and Mpeople.jpg|duimnael|[[Propaganda]]plakkaat wat harmonie onder Japannese, Chinese en Mantsjoe’s bevorder. Die onderskrif in Chinees: “Met Japannese, Chinese en Mantsjoekwo-samewerking kan die wêreld in vrede wees”.]]
Die gebruik van die nasionale vlag het toegeneem na gelang van Japan se versugting om ’n ryk te ontwikkel en die ''Hinomaru'' is gebruik tydens vieringe na Japan se oorwinnings in die Eerste Chinees-Japannese en [[Russies-Japannese Oorlog|Russies-Japannese Oorloë]]. Die vlag is ook deur die land in oorloë gebruik.&lt;ref name=&quot;Befu 92–95&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Befu|2001|pp=92–95}}&lt;/ref&gt; In 1934 het ’n Japannese propagandafilm buitelandse nasionale vlae as onvolledig of gebrekkig in hul ontwerpe voorgestel terwyl die Japannese vlag perfek in alle opsigte was.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Nornes|2003|p=81}}&lt;/ref&gt; In 1937 het ’n groep meisies van die [[Hiroshima-prefektuur]] solidariteit met Japannese soldate wat in China diens gedoen het gedurende die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog]], getoon deur “vlagmaaltye” te eet wat bestaan het uit umeboshi en rys. Die ''Hinomaru bentō'' het tot die 1940’s die grootste simbool van Japan se oorlogsmobilisering en solidariteit met sy soldate geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Cwiertka|2007|pp=117–119}}&lt;/ref&gt;

Japan se vroeë oorwinnings in die Chinees-Japannese Oorlog het tot gevolg gehad dat die ''Hinomaru'' tydens die vieringe daarvan gebruik word. Talle Japannese het dit op parades vertoon.&lt;ref name=&quot;Befu 92–95&quot; /&gt;

Handboeke gedurende hierdie periode het ook die ''Hinomaru'' met verskeie slagspreuke op gehad wat toewyding aan die Keiser en die land verkondig het. Aan Japannese kinders is die deugde van patriotisme geleer. Uitdrukkings van patriotisme soos die vertoon van die vlag en daaglikse verering van die Keiser was deel daarvan om ’n “goeie Japannees” te wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Partner|2004|pp=55–56}}&lt;/ref&gt;

Die vlag was ’n werktuig van Japannese imperialisme in die besette Suidoos-Asiese areas gedurende die Tweede Wêreldoorlog: mense moes die vlag vertoon&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Tipton|2002|p=137}}&lt;/ref&gt; en skoolkinders het soggens tydens vlagparades ''Kimigayo'' gesing.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Newell|1982|p=28}}&lt;/ref&gt; Gebruik van plaaslike vlae is vir sommige areas toegestaan soos in die Filippyne, Indonesië en [[Mantsjoekwo]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Die Oorsese Kamera: Die Japannese Volk het teen grensaksie gestem |date=21 Junie 1937 |url =http://books.google.com/books?id=1UQEAAAAMBAJ&amp;pg=PA74&amp;dq=Manchukuo+flag&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=12#v=onepage&amp;q=Manchukuo%20flag&amp;f=false |work=TIME |page=75 |accessdate=19 Januarie 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nhi.gov.ph/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=26 |title=Die kontroversiële Filippynse nasionale vlag |accessdate=19 Januarie 2010 |date=2008 |format=PDF |publisher=Nasionale Historiese Instituut |archive-date=17 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917201611/http://www.nhi.gov.ph/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=26 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Taylor|2004|p=321}}&lt;/ref&gt; In Korea, wat deel van die [[Japannese Keiserryk]] uitgemaak het, is die ''Hinomaru'' en ander simbole gebruik om te verklaar dat die [[Koreane]] onderdane van die ryk was.&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Goodman, Neary|1996|p=102}}&lt;/ref&gt;

Vir die Japannese was die ''Hinomaru'' die “Opkomende Son-vlag wat lig sou gee aan die ganse donker wêreld.”&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Ebrey|2004|p=443}}&lt;/ref&gt; Vir Westerlinge was dit een van die Japannese weermag se kragtigste simbole.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |author=Hauser, Ernest |title=Seun van die Hemel |date=10 Junie 1940 |url=http://books.google.com/books?id=4j8EAAAAMBAJ&amp;pg=PA79&amp;dq=japanese+flag+loyal+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=japanese%20flag%20loyal%20emperor&amp;f=false |work=LIFE |page=79 |accessdate=17 Januarie 2010 }}&lt;/ref&gt;

=== Amerikaanse besetting ===
[[Lêer:Surrender of Japanese Forces in Southern Korea.jpg|duimnael|links|Die ''Hinomaru'' word gestryk in Seoel op 9 September 1945, die dag van oorgawe.]]
Die ''Hinomaru'' was die ''[[de facto]]'' vlag vir die verloop van die Tweede Wêreldoorlog en die tydperk van besetting.&lt;ref name=&quot;defacto&quot; /&gt; Gedurende die besetting van Japan na die Tweede Wêreldoorlog moes toestemming van die Opperbevelhebber van die Geallieerde Magte verkry word om die ''Hinomaru'' te vertoon.&lt;ref name=&quot;flag45&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.mext.go.jp/b_menu/houdou/11/09/990906j.htm |title=国旗，国歌の由来等 |publisher=Departement van Onderwys |date=1 September 1999 |accessdate=1 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080110115759/http://www.mext.go.jp/b_menu/houdou/11/09/990906j.htm |archive-date=10 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Goodman' /&gt; Bronne verskil oor die mate waarin die gebruik van die ''Hinomaru'' beperk is; sommiges gebruik die term “verbied”;&lt;ref name='Wesiman' /&gt;&lt;ref name=&quot;banned&quot;&gt;{{en}} {{cite book |author=Hardarce, Helen; Adam L. Kern |title=New Directions in the Study of Meiji Japan |publisher=Brill |date=1997 |page=653 |url=http://books.google.com/books?id=pXlZoSjXb2QC&amp;pg=PA653&amp;dq=Japanese+flag+banned&amp;cd=10#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20banned&amp;f=false |isbn=90-04-10735-5 }}&lt;/ref&gt; maar hoewel die oorspronklike beperkinge swaar was, is die gebruik van die vlag nooit regstreeks verbied nie.&lt;ref name=&quot;defacto&quot; /&gt;

Na die Tweede Wêreldoorlog is ’n vaandel van die Amerikaanse Vlootskeepsbeheerowerheid vir Japannese handelskepe deur burgerlike Japannese skepe gebruik.&lt;ref name=&quot;scajape&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://homepage2.nifty.com/captysd/yomoyama/syometu.htm |title=邦人船員消滅 |author=吉田 藤人 |accessdate=2 Desember 2007 |archive-date= 9 Desember 2012 |archive-url=https://archive.is/20121209001156/http://homepage2.nifty.com/captysd/yomoyama/syometu.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die vaandel, ’n gewysigde weergawe van die “E”-seinvlag, is van September 1945 gebruik tot aan die einde van die Amerikaanse besetting van Japan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Universiteit van Leicester |title=The Journal of Transport History |publisher=Universiteit van Leicester |year=1987 |location=Manchester, Verenigde Koninkryk |page=41 |url=http://books.google.com/books?id=pYO2AAAAIAAJ&amp;q=flag+SCAJAP+Easy&amp;dq=flag+SCAJAP+Easy&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=1}}&lt;/ref&gt; Amerikaanse skepe wat in Japannese waters gevaar het, het ’n gewysigde “O”-seinvlag as hul vaandel gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Carr, Hulme|1956|p=200}}&lt;/ref&gt;

Op 2 Mei 1947 het generaal [[Douglas MacArthur]] die verbod op die vertoon van die ''Hinomaru'' op die terrein van die Nasionale Diet-gebou, die Keiserlike Paleis, die woning van die Eerste Minister en die Hooggeregshofgebou opgehef met die bekragtiging van die nuwe Japannese Grondwet.&lt;ref name=&quot;47letter&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ndl.go.jp/constitution/shiryo/05/002_23/002_23tx.html |title=Letter from Shigeru Yoshida to General MacArthur dated May 2, 1947 |publisher=Nasionale Diet-biblioteek |author=Yoshida, Shigeru |date=2 Mei 1947 |accessdate=3 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722214109/https://www.ndl.go.jp/constitution/shiryo/05/002_23/002_23tx.html |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ndl.go.jp/constitution/e/shiryo/05/142/142tx.html |title=Letter from Douglas MacArthur to Prime Minister dated May 2, 1947 |accessdate=10 Desember 2009 |author=MacArthur, Douglas |date=2 Mei 1947 |publisher=Nasionale Argief van Japan |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723003304/https://www.ndl.go.jp/constitution/e/shiryo/05/142/142tx.html |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die beperkinge is in 1948 verder verslap en mense is toegelaat om die vlag op nasionale vakansiedae by hul huise te vertoon. In Januarie 1949 is die beperkinge totaal afgeskaf en enigiemand kon sonder toestemming die ''Hinomaru'' enige plek vertoon. Die gevolg was dat burgers tot in die vroeë 1950’s aangemoedig is om die ''Hinomaru'' te vertoon.&lt;ref name=&quot;flag45&quot; /&gt;

=== Na-oorlogse tydperk tot 1999 ===
[[Lêer:Japan joins the United Nations.jpg|duimnael|Die ''Hinomaru'' word voor die hoofkwartier van die [[Verenigde Nasies]] gehys in 1956]]
Sedert die Tweede Wêreldoorlog is Japan se vlag gekritiseer weens sy verbintenis met die land se militaristiese verlede. Soortgelyke besware is ook geopper oor die ''Kimigayo''.&lt;ref name=&quot;japantimes&quot; /&gt; Die gevoelens oor die ''Hinomaru'' en die ''Kimigayo'' het ’n algemene verskuiwing van ’n patriotiese gevoel oor “Dai Nippon” – Groot Japan – na die pasifistiese en anti-militêre “Nihon”. As gevolg van hierdie ideologiese verskuiwing is die vlag na afloop van die oorlog in ’n mindere mate gebruik selfs al is die beperkinge in 1949 opgehef.&lt;ref name='Goodman'&gt;{{en}} {{harvnb|Goodman, Neary|1996|pp=81–83}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Meyer|2009|p=266}}&lt;/ref&gt;

Soos Japan homself diplomaties begin hervestig het, is die ''Hinomaru'' oorsee as politieke wapen gebruik. Tydens ’n besoek deur Keiser [[Hirohito]] en Keiserin Kōjun aan [[Nederland]], is die ''Hinomaru'' verbrand deur Nederlandse burgers wat daarop aangedring het dat die twee na Japan teruggestuur word of dat Japan voor die hof gedaag word vir die dood van Nederlandse krygsgevangenes gedurende die Tweede Wêreldoorlog.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Large|1992|p=184}}&lt;/ref&gt; In Japan was die ''Hinomaru'' nie eens gebruik in proteste teen die onderhandelinge vir ’n nuwe Status van Magte-akkoord tussen Amerika en Japan nie. ’n Rooi vlag is algemeen gebruik deur vakbonde en ander opstandelinge.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Yamazumi|1988|p=76}}&lt;/ref&gt;

’n Probleem met die ''Hinomaru'' en die nasionale lied is weer geopper toe Tokio die [[Olimpiese Somerspele 1964]] aangebied het. Voor die Olimpiese Spele is die grootte van die skyf verander, deels omdat gevoel is dat dit nie treffend was wanneer dit saam met ander nasionale vlae vertoon is nie.&lt;ref name='Goodman' /&gt; Tadamasa Fukiura, ’n kleurkundige het voorgestel om die skyf op twee derdes van die vlag se lengte te plaas. Fukiura het ook die vlag se kleure vir die 1964 asook vir die [[Olimpiese Winterspele 1998]] in Nagano, gekies.&lt;ref&gt;{{ja}} {{citation |last=Fukiura |first=Tadamasa |title=ブラックマヨネーズ |format=TV |publisher=New Star Creation |location=Japan |date=2009}}&lt;/ref&gt;

In 1989 het die afsterwe van Keiser Hirohito morele probleme met nasionale vlag weer geopper. Konserwatiewes het gevoel dat indien die vlag tydens seremonies gebruik kan word sonder om ou wonde oop te maak, hulle ’n kans het om die ''Hinomaru'' as die nasionale vlag voor te stel sonder om aangevat te word oor die betekenis van die vlag.&lt;ref name=&quot;Borneman 112&quot;&gt;{{en}} {{harvnb|Borneman|2003|p=112}}&lt;/ref&gt; Gedurende ’n amptelike sesdaagse routydperk is vlae dwarsoor Japan halfstok gehang en van ’n swart [[gors]] voorsien.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |author=Chira, Susan |title=Hirohito, 124th Emperor of Japan, Is Dead at 87 |date=7 Januarie 1989 |url=http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0429.html |work=The New York Times |accessdate=30 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215223200/http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0429.html |archive-date=15 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Ten spyte van betogers wat die ''Hinomaru'' gevandaliseer het op die dag van die Keiser se begrafnis,&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Kataoka|1991|p=149}}&lt;/ref&gt; het die reg van skole om sonder voorbehoud die ''Hinomaru'' halfstok te hang, sukses aan die konserwatiewes verleen.&lt;ref name=&quot;Borneman 112&quot; /&gt;

=== Sedert 1999 ===
[[Lêer:国旗及び国歌に関する法律.jpg|duimnael|Die ''Wet op die Nasionale Vlag en Nasionale Volkslied'' soos dit in die Amptelike Gaset van 15 Augustus 1999 verskyn]]
Die ''Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied'' is in 1999 gepromulgeer en het die ''Hinomaru'' en die ''Kimigayo'' as Japan se nasionale simbole aangewys. Die deurvoering van die wet het voortgespruit uit die selfmoord van die hoof van Hoërskool Sera (Ishikawa Toshihiro) in Hiroshima wat nie daarin kon slaag om ’n dispuut oor die gebruik van die ''Hinomaru'' en die ''Kimigayo'' tussen onderwysers en die skool se beheerliggaam op te los nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Aspinall|2001|p=126}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{en}} {{cite news |title=Vote in Japan Backs Flag and Ode as Symbols |date=23 Julie 1999 |url=http://www.nytimes.com/1999/07/23/world/vote-in-japan-backs-flag-and-ode-as-symbols.html |work=The New York Times |accessdate=13 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603222828/https://www.nytimes.com/1999/07/23/world/vote-in-japan-backs-flag-and-ode-as-symbols.html |archive-date=3 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die wet is een van die mees kontroversiële wette wat deur die Japannese Nasionale Vergadering deurgevoer is sedert die “Wet op Samewerking met die Verenigde Nasies Vredes- en ander operasies”, ook bekend as die “Internasionale Vredesamewerkingswet” van 1992.&lt;ref name=&quot;Williams&quot;&gt;{{en}} {{harvnb|Williams|2006|p=91}}&lt;/ref&gt;

Keizō Obuchi van die Liberale Demokratiese Party (LDP) en Eerste Minister van Japan het in 2000 die besluit geneem om wetgewing te ontwerp wat die ''Hinomaru'' en ''Kimigayo'' as amptelike simbole van Japan vestig. Die Sekretaris-generaal van die Kabinet, Hiromu Nonaka, wou die wetgewing gereed hê vir die tiende herdenking van [[Akihito|Keiser Akihito]] se inhuldiging.&lt;ref name=&quot;Itoh 2003 209–210&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Itoh|2003|pp=209–210}}&lt;/ref&gt; Dit is nie die eerste keer dat wetgewing oorweeg is vir die amptelike vestiging van albei simbole nie. In 1974, teen die agtergrond van die teruggawe van Okinawa aan Japan in 1972 en die oliekrisis van 1973, het Eerste Minister Tanaka Kakuei voorgestel dat wetgewing opgestel word wat albei simbole in Japan veranker.&lt;ref name='Goodman82-83'&gt;{{en}} {{harvnb|Goodman, Neary|1996|pp=82–83}}&lt;/ref&gt; Hiermee saam is skole aangesê om die ''Kimigayo'' aan leerlinge te leer, dat vlagparades elke oggend gehou word en dat ’n morele kurrikulum wat gebaseer was op sekere elemente van die Keiserlike Onderwysedik wat in 1890 deur Keiser Meiji verklaar is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Onderwys: Tanaka v. die Onderwysers |date=17 Junie 1974 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,879332-1,00.html |work=[[Time (tydskrif)]] |accessdate=13 Oktober 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130708071841/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,879332-1,00.html |archive-date=8 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Kakuei was nie suksesvol in sy pogings om die wetgewing deurgevoer te kry nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Okano|1999|p=237}}&lt;/ref&gt;

Die LDP en die [[Komeito]] het die wetsontwerp gesteun terwyl die Sosiale Demokratiese Party en die Kommunistiese Party die teengestaan het weens die verband wat die simbole met die oorlogstydperk gehad het. Die Kommunistiese Party het die wetsontwerp ook teengestaan omdat die publiek nie ’n sê daarin gehad het nie. Intussen kon die Demokratiese Party van Japan (DPJ) nie konsensus oor die saak bereik nie. Die president van die DPJ, Naoto Kan, het gesê dat die DPJ die wetsontwerp moet steun omdat die party reeds die simbole as dié van Japan aanvaar het.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://archive.dpj.or.jp/news/?num=11044 |title=国旗国歌法制化についての民主党の考え方 |accessdate=17 Januarie 2010 |date=21 Julie 1999 |publisher=Demokratiese Party van Japan |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328191731/http://archive.dpj.or.jp/news/?num=11044 |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die adjunk-sekretaris-generaal en toekomstige Eerste Minister, Yukio Hatoyama, was van mening dat die wetsontwerp verdere verdeling in gemeenskappe en skole sou veroorsaak. Hatoyama het egter die wetsontwerp gesteun terwyl Kan daarteen gestem het.&lt;ref name=&quot;Itoh 2003 209–210&quot; /&gt;

Voor die stemming is gevra dat die wetsontwerpe in die Diet geskei word. Prof. Norihiro Kato van die Waseda-universiteit het gesê dat die ''Kimigayo'' ’n ingewikkelder kwessie as die ''Hinomaru'' is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book | last1 = Calichman | first1 = Richard | title = Contemporary Japanese Thought | publisher = Columbia University Press | year = 2005 | page = 211 | url = http://books.google.com/?id=Y8Paxm86ONwC&amp;pg=PA211&amp;dq=kimigayo#v=onepage&amp;q=kimigayo&amp;f=false | accessdate = 2010-10-14 | isbn = 978-0-231-13620-4}}&lt;/ref&gt; Pogings deur die DPJ en ander partye gedurende die stemming om slegs die ''Hinomaru'' as nasionale vlag te aanvaar is in die Diet verwerp.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://archive.dpj.or.jp/news/?num=8506 |title=国旗・国歌法案、衆院で可決　民主党は自主投票 |accessdate=18 Januarie 2010 |date=22 Julie 1999 |publisher=Demokratiese Party van Japan |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227222300/http://archive.dpj.or.jp/news/?num=8506 |archive-date=27 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Huis van Verteenwoordigers het die wetsontwerp op 22 Julie 1999 deurgevoer met 403 stemme teen 86.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://kokkai.ndl.go.jp/SENTAKU/syugiin/145/0001/14507220001047c.html |title=第１４５回国会　本会議　第４７号 |accessdate=17 Januarie 2010 |date=22 Julie 1999 |publisher=Nasionale Diet-biblioteek |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107150406/http://kokkai.ndl.go.jp/SENTAKU/syugiin/145/0001/14507220001047c.html |archive-date= 7 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die wetgewing is op 28 Julie na die Huis van Raadslede gestuur en op 9 Augustus finaal deurgevoer. Op 13 Augustus is die wet gepromulgeer.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.shugiin.go.jp/itdb_gian.nsf/html/gian/keika/1CE3AB6.htm |title=議案審議経過情報: 国旗及び国歌に関する法律案 |accessdate=17 Januarie 2010 |date=13 Augustus 1999 |publisher=Huis van Verteenwoordigers |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123120704/http://www.shugiin.go.jp/itdb_gian.nsf/html/gian/keika/1CE3AB6.htm |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 8 Augustus 2009 is ’n foto geneem by ’n DPJ-byeenkoms met die oog op die verkiesing van die Huis van Verteenwoordigers, waarop ’n banier van die plafon gehang het. Die banier het bestaan uit twee ''Hinomaru''-vlae wat opgeknip is en aanmekaar gestik is om die vorm van die DJP se logo aan te neem. Dit het die LDP en die Taro Aso, die Eerste Minister kwaad gemaak en hy het gesê dat dit ’n onvergeeflike daad is. In reaksie hierop het Yukio Hatoyama, president van die DPJ (wat ten gunste van die Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied gestem het&lt;ref name=&quot;Itoh 2003 209–210&quot; /&gt;) gesê dat die banier nie die ''Hinomaru'' is nie en dat dit ook nie so beskou behoort te word nie.&lt;ref name='dpjrally'&gt;{{ja}} {{cite news |title=【日本の議論】日の丸裁断による民主党旗問題　国旗の侮辱行為への罰則は是か非か |date=30 Augustus 2009 |publisher=Sankei Digital |url=http://sankei.jp.msn.com/life/trend/090830/trd0908301601006-n1.htm |work=Sankei Shimbun |accessdate=6 September 2009 |archive-date= 2 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902084654/http://sankei.jp.msn.com/life/trend/090830/trd0908301601006-n1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Ontwerp ==
[[Lêer:Construction sheet of the Japanese flag no text.svg|duimnael|Konstruksietekening]]
Proklamasie 57 van die Eerste Minister wat in 1870 deurgevoer is, het twee bepalings in verband met die nasionale vlag bevat. Die eerste bepaling het gespesifiseer wie die vlag mag vertoon, en hoe; die tweede het gespesifiseer hoe die vlag gemaak is.&lt;ref name=&quot;webjapanen&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://web-japan.org/factsheet/en/pdf/11NFlagAnthem.pdf |title=Nasionale Vlag en Volkslied |work=Web Japan |publisher=Japannese Departement van Buitelandse Sake |year=2000 |accessdate=11 Desember 2009 |format=PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611215321/https://web-japan.org/factsheet/en/pdf/11NFlagAnthem.pdf |archive-date=11 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die verhouding was 7:10. Die rooi skyf, verteenwoordigend van die son, is bereken op drie vyfdes van die totale grootte van die breedte. Die wet het bepaal dat die skyf in die middel moes wees maar dit is dikwels een honderdste na die vlagpaalkant verplaas.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|明治3年太政官布告第57号}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Takenaka|2003|pp=68–69}}&lt;/ref&gt; Op 3 Oktober van dieselfde jaar is regulasies oor die ontwerp van die handelsvaandel en ander vlootvlae deurgevoer.&lt;ref name=&quot;reg651&quot;&gt;{{ja}} {{Harvnb|明治3年太政官布告第651号}}&lt;/ref&gt; Vir die handelsvlag was die verhouding 2:3. Die grootte van die skyf het dieselfde gebly maar die skyf is een twintigste na die vlagpaalkant geskuif.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Takenaka|2003|p=66}}&lt;/ref&gt;

Toe die Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied deurgevoer is, is die dimensies van die vlag effens aangepas.&lt;ref name=&quot;law&quot;&gt;{{ja}} {{Harvnb|国旗及び国歌に関する法律}}&lt;/ref&gt; Die algehele verhouding van die vlag is verander na 2:3. Die rooi skyf is na die middel verskuif maar die algehele grootte van die skyf het dieselfde gebly.&lt;ref name=&quot;sfcon&quot; /&gt; Die agtergrond van die vlag is wit en die sonskyf is rooi (紅色 ''beni iro'') maar die presiese kleure is nie in die wet van 1999 gedefinieer nie.&lt;ref name=&quot;law&quot; /&gt; Die enigste verwysing na die kleur is dat dit ’n “diep” skakering moet wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cao.go.jp/en/flag_anthem.html |title=Nasionale Vlag &amp; Volkslied |accessdate=2 Januarie 2010 |date=2006 |publisher=Kabinetskantoor, Regering van Japan |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616191700/https://www.cao.go.jp/en/flag_anthem.html |archive-date=16 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Spesifikasies wat in 1973 deur die Japannese Verdedigingsagentskap (nou die Departement van Verdediging) uitgevaardig is, word die rooi van die vlag as 5R 4/12 en die wit as N9 in die Munsellkleurkaart weergegee.&lt;ref name=&quot;z8701&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.mod.go.jp/j/procurement/chotatsu/nds/pdf/z/z8701.pdf |title=Defense Specification Z 8701C (DSPZ8701C) |publisher=Departement van Verdediging |format=PDF |date=27 November 1973 |accessdate=9 Julie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617105233/https://www.mod.go.jp/j/procurement/chotatsu/nds/pdf/z/z8701.pdf |archive-date=17 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die dokument is op 21 Maart 2008 verander om die vlag se konstruksie met die huidige wetgewing te laat ooreenstem en die Munsell-kleure op te dateer. Die dokument toon akrielvesel en [[nylon]] as vesels aan wat deur die weermag gebruik kan word om vlae te maak. Vir akriel is rooi 5.7R 3.7/15.5 en vir N9.4; nylon het 6.2R 4/15.2 vir rooi en N9.2 vir wit.&lt;ref name=&quot;z8701&quot; /&gt; In ’n dokument wat deur die Amptelike Ontwikkelingsbystand (ODA) uitgevaardig is word die rooi van die ''Hinomaru'' en die ODA-logo as DIC 156 en CMYK 0-100-90-0 weergegee.&lt;ref name='odamark'&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.jica.go.jp/announce/musho/info/consultant/13.pdf |title=日章旗のマーク、ODAシンボルマーク |accessdate=6 September 2009 |format=PDF |publisher=Kantoor vir Ontwikkelingsbystand |date=1 September 1995 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928015954/http://www.jica.go.jp/announce/musho/info/consultant/13.pdf |archive-date=28 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gedurende beraadslaging oor die ''Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied'' was daar ’n voorstel om ’n helderrooi skakering of iets uit die Japannese Industriële Standaarde se kleurpoel te gebruik.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://kokkai.ndl.go.jp/SENTAKU/sangiin/145/0044/14508020044004a.html |title=第１４５回国会　国旗及び国歌に関する特別委員会　第４号 |accessdate=1 Februarie 2010 |date=2 Augustus 1999 |publisher=Nasionale Diet-biblioteek |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182738/http://kokkai.ndl.go.jp/SENTAKU/sangiin/145/0044/14508020044004a.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die blasoen (heraldiese beskrywing) van die vlag is ''Silwer, ’n besantrooi''.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
! Amptelike kleur (Wit)
! Amptelike kleur (Rooi)
! Kleurstelsel
! Bron
! Jaar
! Bronadres
|-
| {{kleurkas|#e2e2e2}} N9 &lt;ref name=&quot;feel&quot;&gt;Heksadesimaal verkry deur die kleure in die {{en}} [http://www.feelimage.jp/analyzer/productinfo_3.htm Feelimage-ontleder] te plaas&lt;/ref&gt;
| {{kleurkas|#b0313f}} 5R 4/12 &lt;ref name=&quot;feel&quot; /&gt;
| Munsell
| DSP Z 8701C
|1973
| &lt;ref name=&quot;z8701&quot; /&gt;
|-
| NVT
| {{kleurkas|#EE1132}} 156 &lt;ref name='DIC'&gt;{{ja}} {{cite web |url=https://www.dic.co.jp/cgi-bin/cs_result7.cgi |title=DICカラーガイド情報検索 (ver 1.4) |accessdate=15 September 2009 |publisher=DIC Korporasie }}&lt;/ref&gt;
| DIC
| ODA Simbool Merkriglyne
| 1995
| &lt;ref name='odamark' /&gt;
|-
| NVT
| {{kleurkas|#ff001a}} 0-100-90-0
| CMYK
| ODA Simbool Merkriglyne
| 1995
| &lt;ref name='odamark' /&gt;
|-
| NVT
| {{kleurkas|#C60C30}} 186 Coated &lt;ref name=&quot;pantone.com&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx |title=Pantone Color Picker |accessdate=9 Desember 2009 |work=Find ’n PANTONE-kleur |publisher=Pantone LLC |archive-url=https://web.archive.org/web/20151115104142/http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx |archive-date=15 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| Pantone
| ''Album des pavillons nationaux et des marques distinctives''
| 2000
| &lt;ref name='a2k'&gt;{{fr}} {{cite book |last=du Payrat |first=Armand |title=Album des pavillons nationaux et des marques distinctive |publisher=Service Hydrographique et Océanographique de la Marine |year=2000 |location=Frankryk |pages=JA 2.1 |isbn=2-11-088247-6 }}&lt;/ref&gt;
|-
| NVT
| {{kleurkas|#f21930}} 0-90-80-5&lt;ref name=&quot;pantone.com&quot; /&gt;
| CMYK
| ''Album des pavillons nationaux et des marques distinctives''
|2000
| &lt;ref name=&quot;a2k&quot; /&gt;
|-
| {{kleurkas|#eeeeee}} N9.4 (Akriel) &lt;ref name=&quot;feel&quot; /&gt;
| {{kleurkas|#bc002d}} 5.7R 3.7/15.5 (Akriel) &lt;ref name=&quot;feel&quot; /&gt;
| Munsell
| DSP Z 8701E
| 2008
| &lt;ref name=&quot;z8701&quot; /&gt;
|-
| {{kleurkas|#e8e8e8}} N9.2 (Nylon) &lt;ref name=&quot;feel&quot; /&gt;
| {{kleurkas|#c00d2e}} 6.2R 4/15.2 (Nylon) &lt;ref name=&quot;feel&quot; /&gt;
| Munsell
| DSP Z 8701E
| 2008
| &lt;ref name=&quot;z8701&quot; /&gt;
|-
| NVT
| {{kleurkas|#ed2939}} 032 Coated&lt;ref name=&quot;pantone.com&quot; /&gt;
| [[Pantone]]
| [[Olimpiese Somerspele 2008]] Protokolgids&amp;nbsp;– Vlaghandleiding
| 2008
| &lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |title=Vlaghandleiding |publisher=Beijing Organiseringskomitee vir die Spele van die XXIX Olimpiade&amp;nbsp;– Protokolafdeling |date=2008 |location=Beijing, Sjina |pages=B5 }}&lt;/ref&gt;
|}

== Gebruike ==
[[Lêer:Signed Hinomaru flag of Eihachi Yamaguchi.JPG|duimnael|’n Voorbeeld van ’n Hinomaru Yosegaki]]
Toe die ''Hinomaru'' bekendgestel is, het die regering vereis dat burgers die keiser met die vlag groet. Daar was ’n gegriefdheid onder die Japannese oor die vlag; dit het op proteste uitgeloop. Dit het ’n tyd geduur voordat die mense die vlag aanvaar het.&lt;ref name=&quot;Ohnuki-Tierney 68–69&quot; /&gt;

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog was dit in die Japannese kultuur die gebruik vir vriende, klasgenote en familie om ’n soldaat op ’n ''Hinomaru'' te laat teken en dit aan hom te oorhandig. Die vlag is ook gebruik as gelukbringer en ’n gebed om die soldaat veilig tuis te besorg. Die term om hierdie gelukbringer te beskryf is ''Hinomaru Yosegaki'' (日の丸寄せ書き).&lt;ref name='yosegaki'&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.city.himeji.lg.jp/koho/press/_18144/_18145/_18955.html |title=開催中の平和資料館収蔵品展から「日の丸寄せ書き」について |accessdate=25 September 2009 |publisher=Stad Himeji, Hyogo Prefektuur |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227134410/http://www.city.himeji.lg.jp/koho/press/_18144/_18145/_18955.html |archive-date=27 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Een tradisie is dat daar nie op die skyf geskryf mag word nie.&lt;ref name='smith75'&gt;{{en}} {{Harvnb|Smith|1975|p=171}}&lt;/ref&gt; Na veldslae is hierdie vlae dikwels vasgelê of aan oorlede Japannese soldate gevind. Hoewel hierdie vlae soeweniers van die oorlog geword het&lt;ref name=&quot;smith75&quot; /&gt; het dit toenemend gebeur dat die getekende vlae aan die afstammelinge van die soldate teruggestuur word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |author=McBain, Roger |title=Going back home |date=9 Julie 2005 |url=http://www.rose.sannet.ne.jp/nishiha/iryuhin/medea/cpress.html |work=Courier &amp; Press |accessdate=25 September 2009 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192449/http://www.rose.sannet.ne.jp/nishiha/iryuhin/medea/cpress.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die tradisie van skryf op die ''Hinomaru'' vir geluk word vandag nog aangetref, hoewel minder algemeen. Die ''Hinomaru Yosegaki'' kan by sportbyeenkomste vertoon word ter ondersteuning van die Japannese nasionale span.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Takenaka|2003|p=101}}&lt;/ref&gt; ’n Ander voorbeeld is die ''hachimaki''-koepdoek wat wit was met ’n rooi skyf in die middel. Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is die frases “Sekere Oorwinning” (必勝) of “Sewe Lewens’ op die ''hachimaki'' geskryf en is dit gedra deur kamikaze-loodse gedra. Dit het daarop gedui dat die vlieënier bereid was om vir sy land te sterf.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Cutler|2001|p=271}}&lt;/ref&gt;

Voor die Tweede Wêreldoorlog moes alle huishoudings die ''Hinomaru'' op nasionale vakansiedae vertoon.&lt;ref name=&quot;defacto&quot; /&gt; Sedert die oorlog is die gebruik van die Japannese vlag meestal beperk tot regeringsgeboue soos stadsale; die vlag word selde gesien op privaat wonings of kommersiële geboue&lt;ref name=&quot;defacto&quot; /&gt; maar sommige mense en maatskappye steun weer die idee van vlagvertoning op vakansiedae. Hoewel die regering van Japan burgers aanmoedig om die ''Hinomaru'' op vakansiedae te vertoon, is daar geen wetlike vereiste hiervoor nie.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://web-japan.org/factsheet/archives/ja/pdf/J11_flagan.pdf |title=国旗と国歌 |accessdate=11 Desember 2009 |format=PDF |work=Web Japan |publisher=Departement van Buitelandse Sake |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323040827/https://web-japan.org/factsheet/archives/ja/pdf/J11_flagan.pdf |archive-date=23 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.sangiin.go.jp/japanese/joho1/kousei/syuisyo/019/touh/t019009.htm |title=答弁書第九号 |accessdate=21 Februarie 2010 |author=Yoshida, Shigeru |date=27 April 1954 |publisher=Huis van Raadslede |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722143138/http://www.sangiin.go.jp/japanese/joho1/kousei/syuisyo/019/touh/t019009.htm |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sedert die Keiser se 80ste verjaardag (op 23 Desember 2002) het die Kyushu Spoorwegmaatskappe die ''Hinomaru'' by 330 stasies vertoon.&lt;ref name=&quot;47news&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.47news.jp/CN/200211/CN2002112601000363.html |title=ＪＲ九州、日の丸を掲揚へ 有人３３０駅、祝日に |publisher=47news |date=26 November 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226211820/http://www.47news.jp/CN/200211/CN2002112601000363.html |archive-date=26 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1995 het die ODA die ''Hinomaru'' in hul amptelike logo gebruik. Die ontwerp self is nie deur die regering geskep nie (die logo is gekies uit meer as 5&amp;nbsp;000 ontwerpe deur die publiek) maar die regering het probeer om die sigbaarheid van die ''Hinomaru'' te verhoog deur hulppakkette en ontwikkelingsprogramme. Volgens die ODA is die gebruik van die vlag die effektiefste manier om noodleniging deur die Japannese volk te simboliseer.&lt;ref&gt;{{ja}} http://www.mofa.go.jp/policy/oda/white/2006/oda2006/html/box/bx01005.htm&lt;/ref&gt;

== Huidige persepsie ==
[[Lêer:Emperor of Japan Birthday Akihito 2017.png|duimnael|[[Akihito|Keiser Akihito]] begroet die vlagswaaiende gehoor by die Keiserlike Paleis, 23 Desember 2017.]]
Volgens ’n meningspeiling in die media is die vlag van Japan deur die meeste Japannese as die nasionale vlag beskou nog voor die promulgering van die Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied in 1999.&lt;ref name=&quot;asahi990718&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.tv-asahi.co.jp/n-station/research/990717/index.html |title=国旗・国歌法制化について |work=Asahi Research |publisher=TV Asahi |date=18 Julie 1999 |accessdate=11 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523125535/http://www.tv-asahi.co.jp/n-station/research/990717/index.html |archive-date=23 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Ten spyte hiervan is daar steeds kontroversie by die gebruik van die vlag in skole of die media. Liberaalgesinde koerante soos ''Asahi Shimbun'' en ''Mainichi Shimbun'' het gereeld berigte wat kritiek teenoor die vlag van Japan uitspreek, wat hul lesers se politieke oortuigings weerspieël.&lt;ref name=&quot;hbf-ishikawa&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.hbf.or.jp/grants/pdf/j%20i/14-ji-ishikawa.pdf |title=テレビニュースの多様化により、異なる番組の固定視聴者間に生じる意見の差 |publisher=Hoso Bunka Stigting |format=PDF |year=2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301180342/http://www.hbf.or.jp/grants/pdf/j%20i/14-ji-ishikawa.pdf |archive-date=1 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vir ander Japannese verteenwoordig die vlag die tyd toe demokrasie deur die Japannese Keiserryk onderdruk is.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Khan|1998|p=190}}&lt;/ref&gt;

Die vertoon van die ''Hinomaru'' op huise en besighede word ook in Japan gedebatteer. Weens die ''Hinomaru'' se verbintenis met uyoku dantai (regse) aktiviste, reaksionêre politiek of hooliganisme kies sommige huishoudings en besighede om nie die vlag te vertoon nie.&lt;ref name=&quot;defacto&quot; /&gt; Daar is geen vereiste om die vlag op nasionale vakansiedae of tydens spesiale gebeure te vertoon nie. Die dorp Kanazawa, Ishikawa het in September 2012 planne voorgestel om vlae aan te koop met die doel om inwoners aan te moedig om die vlag op nasionale vakansiedae te vertoon.&lt;ref&gt;{{en}} http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120912b5.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121016004950/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120912b5.html |date=16 Oktober 2012 }}&lt;/ref&gt; Die Japannese Kommunistiese Party is ernstig teen die vlag gekant.

Negatiewe persepsies van die ''Hinomaru'' bestaan in Japan (soos in Okinawa) en van haar voormalige kolonies. ’n Noemenswaardige voorbeeld hiervan dateer uit 26 Oktober 1987 toe die eienaar van ’n supermark in Okinawa ’n vlag gebrand het voor die begin van die Nasionale Sportfees van Japan.&lt;ref name=&quot;wundunn1995&quot;&gt;{{en}} {{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00E6D71439F932A25752C1A963958260 |title=Yomitan Joernaal: ’n Pasifistiese landheer voer oorlog teen Okinawa Basisse |work=The New York Times |author=Wundunn, Sheryl |date=11 November 1995 |accessdate=11 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210165013/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00E6D71439F932A25752C1A963958260 |archive-date=10 Desember 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die vlagverbrander, Shōichi Chibana, het die ''Hinomaru'' gebrand nie net om teenstand teen die wreedhede van die Japannese weermag en die volgehoue teenwoordigheid van Amerikaanse troepe te toon nie, maar ook om openbare vertoon van die vlag te voorkom.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Smits, Gregory |url=http://www.east-asian-history.net/Ryukyu/History/Okinawa/Postwar/index.htm |title=Okinawa in naoorlogse Japannese politiek en die ekonomie |accessdate=28 Oktober 2008 |year=2000 |publisher=Pennsilvanië Staatsuniversiteit |archive-date=30 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530211516/http://www.east-asian-history.net/Ryukyu/History/Okinawa/Postwar/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Ander gevalle in Okinawa sluit in dat die vlag gedurende skoolseremonies afgeskeur is en studente wat weier om eer aan die vlag te betoon soos dit op die klank van die ''Kimigayo'' gehys is.&lt;ref name=&quot;Befu 92–95&quot; /&gt; In die hoofstad van Owinawa, Naha, is die ''Hinomaru'' in 2001 vir die eerste keer sedert Okinawa se herinsluiting by Japan gehys om die stad se 80ste herdenking te vier.&lt;ref&gt;{{en}} http://www.japantimes.co.jp/text/nn20010521a3.html&lt;/ref&gt; In die [[Volksrepubliek China]] en [[Suid-Korea]] wat albei deur die Japannese Keiserryk geokkupeer is, is die formele aanvaarding van die ''Hinomaru'' in 1999 met die reaksie begroet dat Japan terugkeer na ’n militêre staat. Die promulgering van die 1999-wet het ook saamgeval met die debatte oor die standbeelde van die Yasukuni-heiligdom, militêre samewerking tussen Japan en die Verenigde State en die skep van ’n missielverdedigingsprogram. In ander nasies wat deur Japan beset is, is die 1999-wet met gemengde reaksie begroet. In [[Singapoer]] is die ouer generasies steeds negatief teenoor die vlag. Die Filippynse regering het nie geglo dat Japan weer militaristies sal word nie maar dat die doel van die 1999-wet was om twee simbole (die vlag en volkslied) formeel te vestig, soos elke staat die goeie reg het om te doen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |title=Japan se Neo-Nasionalisme: Die rol van die Hinomaru en Kimigayo-wetgewing |journal=JPRI working paper |date=Julie 2001 |first=Mayumi |last=Itoh |volume=79 |page=16 |url=http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp79.html |accessdate=17 April 2010 |archive-date= 2 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002192508/http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp79.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Japan het geen wetgewing wat verbranding van die ''Hinomaru'' verbied nie maar buitelandse vlae mag nie in Japan verbrand word nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Lauterpacht|2002|p=599}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Inoguchi, Jain|2000|p=228}}&lt;/ref&gt;

== Protokol ==
[[Lêer:Japan mourning flag.svg|duimnael|Diagram gepubliseer met ''Regulasie 1 van 1912 (Hys van rouvlag vir die Keiser)''.]]
Volgens protokol mag die vlag van sonop tot sononder vertoon word; besighede en skole mag die vlag daagliks vertoon wanneer daar bedrywigheid is.&lt;ref name=&quot;protocol&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.sarago.co.jp/protocol.html |title=Vlagprotokol |publisher=Sargo Vlagmaatskappy |accessdate=15 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191125103652/http://www.sarago.co.jp/protocol.html |archive-date=25 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Wanneer die vlag saam met ander ’n nasionale vlag vertoon word, kry die Japannese vlag die ereposisie en die ander vlag word aan die ''Hinomaru'' se regterkant vertoon. Wanneer meer as een nasionale vlag vertoon word, word die vlag van Japan in alfabetiese volgorde soos deur die [[Verenigde Nasies]] voorgeskryf, vertoon.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.mofa.go.jp/Mofaj/gaiko/local/database/pdfs/protocol200902.pdf |title=プロトコール |accessdate=13 Januarie 2010 |date=Februarie 2009 |format=PDF |publisher=Departement van Buitelandse Sake |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808043233/https://www.mofa.go.jp/Mofaj/gaiko/local/database/pdfs/protocol200902.pdf |archive-date=8 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Wanneer die vlag ongeskik raak vir gebruik, is die gebruik om dit in privaat te verbrand.&lt;ref name=&quot;protocol&quot; /&gt; Die Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied spesifiseer nie hoe die vlag gebruik moet word nie, maar verskillende prefekture het hul eie regulasies opgestel oor hoe die ''Hinomaru'' en ander prefekturele vlae gebruik moet.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|国旗及び国歌の取扱いについて}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|国旗及び県旗の取扱いについて}}&lt;/ref&gt;

=== Rou ===
Die ''Hinomaru'' het twee roustyle. Een is om die vlag halfstok te hang soos die gebruik in talle ander lande is. Die kantoor van die Departement van Buitelandse Sake hang ook die vlag halfstok wanneer ’n begrafnis van ’n staatshoof uitgevoer word.&lt;ref name='mofa-half'&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.mofa.go.jp/mofaj/Gaiko/local/database/pdfs/protocol4.pdf |title=Page 1 「グローカル通信」平成２１年５月号 プロトコール講座 |accessdate=20 Januarie 2010 |date=Mei 2009 |format=PDF |publisher=Departement van Buitelandse Sake |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227222258/https://www.mofa.go.jp/mofaj/Gaiko/local/database/pdfs/protocol4.pdf |archive-date=27 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

’n Alternatiewe roustyl is om die sferiese [[kruisblom|sierknop]] in ’n swart doek toe te draai en ’n swart lint, bekend as ’n rouvlag, bo die vlag te vertoon. Hierdie styl dateer uit die afsterwe van Keiser Meiji op 30 Julie 1912 en die Kabinet het ’n ordonnansie uitgevaardig wat bepaal dat die nasionale vlag as teken van rou gehys moet word wanneer die keiser sterf.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|大正元年閣令第一号}}&lt;/ref&gt; Die Kabinet het die outoriteit om aan te kondig wanneer die vlag halfstok gehang moet word.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.ndl.go.jp/horei_jp/kakugi/txt/txt01421.htm |title=全国戦没者追悼式の実施に関する件 |accessdate=26 Januarie 2010 |date=14 Mei 1963 |work=Kantoor van die Kabinet |publisher=Nasionale Diet-biblioteek |archive-url=https://web.archive.org/web/20050310051520/http://www.ndl.go.jp/horei_jp/kakugi/txt/txt01421.htm |archive-date=10 Maart 2005 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

=== Openbare skole ===
[[Lêer:Graduation day stage (crop).jpg|duimnael|’n Gradeplegtigheid in [[Hokkaido Prefektuur]] met die ''Hinomaru'' en die vlag van Hokkaido Prefektuur. Die skool se eie vlag is op ’n paal aan die spreker se regterkant.]]
Sedert die einde van die Tweede Wêreldoorlog het die Departement van Onderwys verklarings en regulasies uitgereik om die gebruik van die ''Hinomaru'' en ''Kimigayo'' in skole onder hulle jurisdiksie te bevorder. Die eerste dergelike verklaring is in 1950 uitgereik en het gesê dat dit wenslik is, maar nie ’n vereiste nie, om albei simbole te gebruik. Hierdie begeerte is later uitgebrei om die gebruik van albei simbole op nasionale vakansiedae en gedurende seremoniële gebeure aan te moedig en om verdedigingsopvoeding te bevorder.&lt;ref name='Goodman' /&gt; In ’n verwerking van die onderwysriglyne in 1989 het die LDP-beheerde regering daarop aangedring dat die vlag tydens skoolseremonies gebruik moet word en dat die nodige respek aan die vlag en die ''Kimigayo'' betoon moet word.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Trevor|2001|p=78}}&lt;/ref&gt; Strawwe vir nienakoming deur skoolamptenare is ook in hierdie verwerking vasgestel.&lt;ref name='Goodman' /&gt;

Die kurrikulumriglyne wat in 1999 deur die Departement van Onderwys uitgegee is (na die Wet op die Nasionale Vlag en Volkslied) skryf voor dat “tydens opening- en gradeplegtighede moet skole die vlag van Japan hys en studente moet aangemoedig word om die ''Kimigayo'' te sing, gegewe die betekenis van die vlag en lied.”&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.pref.hiroshima.lg.jp/kyouiku/hotline/02zesei/sankou/kokkikokka.htm |title=学習指導要領における国旗及び国歌の取扱い |accessdate=8 Desember 2009 |date=11 September 2001 |publisher=Sekretariaat van Hiroshima Prefekturale Onderwysraad |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722112237/http://www.pref.hiroshima.lg.jp/kyouiku/hotline/02zesei/sankou/kokkikokka.htm |archive-date=22 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Verder het die departement se kommentaar op die kurrikulumriglyn voorgestel dat, “gegewe die groeiende [[internasionalisme]], saam met die kweek van patriotisme en bewustheid van om Japannees te wees, is dit belangrik om skiilkinders se respekvolle houding jeens die vlag en ''Kimigayo'' te koester sodat hulle kan grootword as gerespekteerde Japannese burgers in ’n internasionale samelewing.”&lt;ref name=&quot;mext2&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://cebc.jp/data/education/gov/jp/tsuuchi/19990917hatauta/data-02.htm |title=小学校学習指導要領解説社会編，音楽編，特別活動編 |publisher=Departement van Onderwys |year=1999 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060319210723/http://cebc.jp/data/education/gov/jp/tsuuchi/19990917hatauta/data-02.htm |archive-date=19 Maart 2006 |url-status=dead |df=dmy-all |accessdate= 6 April 2015 }}&lt;/ref&gt; Die departement het ook verklaar dat indien Japannese studente nie hul eie simbole kan respekteer nie, hulle ook nie in staat sal wees om die simbole van ander nasies te respekteer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Aspinall|2001|p=125}}&lt;/ref&gt;

Skole is die middelpunt van kontroversie oor die vlag en volkslied.&lt;ref name='Wesiman'&gt;{{en}} {{cite news |author=Weisman, Steven R. |title=Vir Japanesse, skei vlag en volkslied soms |date=29 April 1990 |url=http://www.nytimes.com/1990/04/29/world/for-japanese-flag-and-anthem-sometimes-divide.html#end_copy |work=The New York Times |accessdate=2 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608221623/https://www.nytimes.com/1990/04/29/world/for-japanese-flag-and-anthem-sometimes-divide.html |archive-date=8 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Tokio-onderwysraad vereis die gebruik van die vlag en volkslied by gebeure wat onder hulle jurisdiksie val. Dit is van so ’n aard dat onderwysers albei simbole moet eerbiedig of die risiko loop om hul werk te verloor.&lt;ref name=&quot;guardian060605&quot;&gt;{{en}} {{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/jun/05/worlddispatch.japan |title=’n Teer punt |work=Guardian Unlimited |publisher=The Guardian |author=McCurry, Justin |date=5 Junie 2006 |accessdate=14 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029123404/http://www.guardian.co.uk/world/2006/jun/05/worlddispatch.japan |archive-date=29 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sommige onderwysers beweer dat sulke reëls die Japannese grondwet minag maar die Raad argumenteer dat skole regeringsinstellings is en dat onderwysers daarom aan hul leerlinge moet leer om goeie Japannese burgers te wees.&lt;ref name=&quot;japantimes&quot; /&gt; As ’n teken van protes het sommige skole geweier om die ''Hinomaru'' te vertoon en sommite ouers het die vlag afgeruk.&lt;ref name='Wesiman' /&gt; Onderwysers kon nie slaag in ’n kriminele klag teen die goewerneur van Tokio, Shintarō Ishihara, en senior amptenare wat onderwysers gedwing het om die ''Hinomaru'' en ''Kimigayo'' te eerbiedig nie.&lt;ref name=&quot;ishihara&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20060105b2.html |title=Ishihara se Hinomaru-bevel is wettig |work=The Japan Times |date=5 Januarie 2006 |accessdate=4 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606091411/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20060105b2.html |archive-date=6 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Na aanvanklike opposisie aanvaar die Japan Onderwysersunie die gebruik van albei simbole.; die kleiner Geheel Japan Onderwysers- en Personeelunie staan egter albei simbole en die gebruik daarvan in skole teen.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Heenan|1998|p=206}}&lt;/ref&gt;

== Ander vlae ==
=== Militêre vlae ===
Die [[Japannese Selfverdedigingsmag]] en die Japannese Grondselfverdedigingsmag gebruik ’n weergawe van die sonskyfontwerp met agt [[rooi]] strale wat uitwaarts strek, genaamd ''Hachijō-Kyokujitsuki''. ’n [[Goud (kleur)|Goue]] fraiing lê gedeeltelik om die rand.&lt;ref name=&quot;law.e-gov&quot;&gt;{{ja}} {{harvnb|自衛隊法施行令}}&lt;/ref&gt;

’n Bekende variant van die sonskyfontwerp is die sonskyf met sestien rooi strale in ’n Siemenssterformasie, wat histories deur Japan se weermag vertoon is, in besonder die Japannese Keiserlike Leër en die [[Japannese Keiserlike Vloot]]. Die vaandel, in Japannees bekend as die ''Jyūrokujō-Kyokujitsu-ki'', is aanvanklik aanvaar as [[oorlogsvlag]] op 15 Mei 1870 en is gebruik tot aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog. Dit is op 30 Junie 1954 heraanvaar en word nou gebruik as die oorlogsvlag en vlootvaandel van die Japannese Grondselfverdedigingsmag (JGSVM) en die Japannese Maritiemeselfverdedigingsmag (JMSVM).&lt;ref name=&quot;law.e-gov&quot; /&gt; In die omliggende Asiese lande wat deur Japan beset is roep hierdie vlag nog negatiewe herinneringe op.&lt;ref name=&quot;xinhua060811&quot;&gt;{{zh}} {{cite news |url=http://news.xinhuanet.com/society/2006-08/11/content_4949629.htm |title=赵薇欲代言抗日网游洗刷&quot;军旗装事件&quot;之辱(图) |work=Xinhua |author=国际, 在线 |date=11 Augustus 2006 |accessdate=25 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072651/http://news.xinhuanet.com/society/2006-08/11/content_4949629.htm |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die JMSVM maak ook gebruik van ’n wimpel. Dit is aanvanklik in 1914 aanvaar en toe weer in 1965. Die wimpel bestaan uit ’n vereenvoudigde weergawe van die vlootvaandel aan die vlagpaalkant met die res van die wimpel in wit. Die verhouding van die wimpel is tussen 1:40 en 1:90.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|海上自衛隊旗章規則}}&lt;/ref&gt;

Die Japannese Lugselfverdedigingsmag (JLSVM) wat in 1952 onafhanklik gestig is gebruik slegs die sonskyf as embleem.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|〇海上自衛隊の使用する航空機の分類等及び塗粧標準等に 関する達}}&lt;/ref&gt; Die is die enigste tak van die weermag met ’n embleem wat nie die Keiserlike Standaard as basis gebruik nie. Die tak het egter ’n vaandel om tydens parades en op basisse te vertoon. Die vaandel is in 1972 geskep en is die derde een wat die JLSVM sedert stigting gebruik. Die vaandel bevat die embleem van die tak in die middel van ’n blou agtergrond.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|自衛隊の旗に関する訓令}}&lt;/ref&gt;

Hoewel dit nie ’n amptelike nasionale vlag is nie, het die Z-seinvlag ’n groot rol in Japannese vlootgeskiedenis gespeel. Op 27 Mei 1905 het admiraal Heihachirō Tōgō van die ''Mikasa'' voorberei om die [[Oosseevloot|Russiese Oosseevloot]] aan te val. Voor die [[slag van Tsushima]] begin het, het Tōgō die Z-vlag op die ''Mikasa'' gehys, die Russiese vloot aangeval en die slag vir Japan gewen. Die boodskap wat die hys van die vlag vir die bemanning beteken het was: “Die lot van Keiserlike Japan lê in hierdie seeslag; alle hande moet saamwerk en hul beste lewer.” Die Z-vlag is ook op die vliegdekskip ''[[Akagi]]'' gehys op die vooraand van Japan se aanval op [[Pearl Harbor]], [[Hawaii]], in Desember 1941.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Carpenter|2004|p=124}}&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:War flag of the Imperial Japanese Army.svg| Oorlogsvlag van die Japannese Keiserlike Leër {{nihongo||十六条旭日旗}}
Lêer:Flag of the Japan Self-Defense Forces.svg| Vlag van die [[Japannese Selfverdedigingsmag|Japannese Grondselfverdedigingsmag]] {{nihongo||八条旭日旗}}
Lêer:Naval Ensign of Japan.svg| Vlag van die [[Japannese Keiserlike Vloot]] (1889–1945) en Japannese Maritiemeselfverdediginsmag (1954–huidig) {{nihongo||十六条旭日旗}}
Lêer:Flag of the Japan Air Self-Defense Force.svg| Vlag van die Japannese Lugselfverdedigingsmag
Lêer:Roundel of Japan.svg| Rondeel van die JLSVM
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Keiserlike vlae ===
Vlae is vir die eerste keer in 1870 vir die Japannese Keiser, (toe Keiser Meiji), die Keiserin en ander lede van die keiser se familie geskep.&lt;ref name=&quot;Fujitani 1996 48-49&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Fujitani|1996|pp=48–49}}&lt;/ref&gt; Die keiser se vlag is aanvanklik versier met ’n son in die middel van ’n kunspatroon. Hy het vlae gehad wat op land en see en wanneer hy in ’n koets was vertoon moes word. Die keiserlike familie het ook vlae gekry om op see en op land te gebruik (een vir wanneer hulle te voet was en een koetsvlag). Die koetsvlae was ’n eenkleurige krisant met sestien blomblare in die middel van ’n eenkleurige agtergrond.&lt;ref name=&quot;reg651&quot; /&gt; Gebruik van hierdie vlae is in 1889 laat vaar toe die Keiser besluit het om ’n krisant op ’n rooi agtergrond as sy eie vlag te gebruik. Met klein veranderinge in die kleurskakering en vlagverhouding is die vlae wat in 1889 in gebruik geneem is, vandag steeds in gebruik deur die keiserlike familie.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Matoba|1901|pp=180–181}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Takahashi|1903|pp=180–181}}&lt;/ref&gt;

Die huidige keiserlike vlag is ’n goue krisant met sestien blomblare op ’n rooi agtergrond met ’n vlagverhouding van 2:3. Die Keiserin gebruik dieselfde vlag maar dan in die vorm van ’n swaelstert. Die kroonprins en kroonprinses gebruik dieselfde vlag maar dan met ’n kleiner krisant en ’n wit rand in die middel van die vlag.&lt;ref name=&quot;impja&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://homepage1.nifty.com/gyouseinet/kenpou/koushitsu/koushitsugiseirei.htm |title=皇室儀制令 |accessdate=2 Desember 2007 |archive-date= 8 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208161723/http://homepage1.nifty.com/gyouseinet/kenpou/koushitsu/koushitsugiseirei.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die krisant word reeds sedert die tyd van Keiser Go-Toba in die 12de eeu met die keiserlike troon in Japan verbind maar dit het eers in 1868 die eksklusiewe [[Keiserlike Seël van Japan|simbool van die keiserlike troon]] geword.&lt;ref name=&quot;Fujitani 1996 48-49&quot; /&gt;

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Japanese Emperor.svg| Standaard van die Japannese Keiser
Lêer:Japan Kou(tai)gou Flag.svg| Standaard van die Japannese Keiserin
Lêer:Japan Koutaisi(son) Flag.svg| Standaard van die Japannese kroonprins
Lêer:Japan Koutaisi(son)hi Flag.svg| Standaard van die Japannese kroonprinses
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Subnasionale vlae ===
[[Lêer:Japanese flags in Okinawa.jpg|duimnael|Die Japannese vlag met die vlae van [[Okinawa Prefektuur]] en Urasoe]]
Elk van [[Prefekture van Japan|Japan se 47 prefekture]] het ’n vlag in die gelykenis van die nasionale vlag deurdat dit ’n simbool genaamd ’n ''mon'' bevat op ’n eenkleurige agtergrond (met die uitsondering van [[Ehime Prefektuur|Ehime]] wat ’n simbool op ’n tweekleurige agtergrond gebruik).&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.pref.ehime.jp/shokai/sinboru.html |title=愛媛県のシンボル |accessdate=3 Januarie 2010 |date=2009 |publisher=Regering van Ehime Prefektuur |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109163141/http://www.pref.ehime.jp/shokai/sinboru.html |archive-date= 9 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Daat is verskeie prefektuurvlae, soos dié van [[Hirosjima]], wat se spesifikasies ooreenstem met die ''Hinomaru'' (2:3-verhouding, ''mon'' in die middel en 3/5 van die lengte van die vlag).&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|広島県県章および県旗の制定}}&lt;/ref&gt; Sommige van die ''mon'' vertoon die naam van die prefektuur in [[Japannese skryfstelsel|Japannese karakters]]; ander is gestileerde uitbeeldings van die ligging of ’n ander uitstaande kenmerk van die prefektuur. ’n Voorbeeld van ’n prefektuurvlag is dié van [[Nagano Prefektuur|Nagano]] waar die oranje ''[[katakana]]''-karakter ナ (''na'') in die midder van ’n wit skyf vertoon word. Een interpretasie van die ''mon'' is dat die ''na''-simbool ’n berg voorstel en die wit skyf ’n meer. Die oranje kleur stel die son voor terwyl die wit die sneeu van die gebied voorstel.&lt;ref name=&quot;naganogov&quot;&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.pref.nagano.jp/soumu/koho/kensho/top.htm |title=長野県の県章&amp;nbsp;– 県旗 |publisher=Regering van Nagano Prefektuur |year=2006 |accessdate=2 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232551/http://www.pref.nagano.jp/soumu/koho/kensho/top.htm |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Munisipaliteite kan ook hul eie vlae aanneem. Die ontwerpe van die stadsvlae is soortgelyk aan die prefektuurvlae: ’n ''mon'' op ’n eenkleurige agtergrond. ’n Voorbeeld is die vlag van Amakusa in Kumamoto Prefektuur: die stadsembleem is saamgestel uit die katakana-karakter ア (''a'') en is omring deur golwe.&lt;ref&gt;{{ja}} {{Harvnb|天草市章}}&lt;/ref&gt; Hierdie simbool is gesentreer op ’n wit vlag met ’n verhoudign van 1:1,5.&lt;ref name='amakusaflag'&gt;{{ja}} {{Harvnb|天草市旗}}&lt;/ref&gt; Die stadsembleem en die vlag is in 2006 in gebruik geneem.&lt;ref name='amakusaflag' /&gt;

=== Afgeleide vlae ===
[[Lêer:Japanese postal flag, 1872-1887.svg|duimnael|Vorige vlag van Japan Pos (1872–1887)]]
Bykomend tot die militêre vlae is verskeie ander vlagontwerpe deur die nasionale vlag geïnspireer. Die vorige vlag van Japan Pos het uit die ''Hinomaru'' bestaan met ’n horisontale rooi balk in die middel van die vlag. Daar was ook ’n dun wit fraiing om die rooi skyf. Dit is later vervang deur ’n vlag met die 〒-teken in rooi op ’n wit agtergrond.&lt;ref&gt;{{ja}} {{cite web |url=http://www.teipark.jp/display/museum_shozou/museum_shozou_20.html |title=郵便のマーク |accessdate=6 Februarie 2010 |publisher=Kommunikasiemuseum “Tei Park” |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102195822/http://www.teipark.jp/display/museum_shozou/museum_shozou_20.html |archive-date= 2 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Twee onlangs ontwerpte nasionale vlag herinner aan die vlag van Japan. In 1971 het [[Bangladesj]] onafhanklikheid van [[Pakistan]] verkry en die [[vlag van Bangladesj]] aanvaar bestaande uit ’n groen agtergrond met ’n rooi skyf, net links van die middel van die vlag, en ’n goue kaart van Bangladesj daarop. Die huidige vlag wat in 1972 aanvaar is het die goue kaart laat vaar. Die regering van Bangladesj noem die skyf amptelik ’n sirkel;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pmo.gov.bd/pmolib/legalms/pdf/national-flag-rules.pdf |title=Vlagreëls van die Volksrepubliek van Bangladesj (1972) |accessdate=13 Januarie 2010 |date=Julie 2005 |format=PDF |publisher=Kantoor van die Eerste Minister, Volksrepubliek van Bangladesj |archive-date= 6 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306172046/http://www.pmo.gov.bd/pmolib/legalms/pdf/national-flag-rules.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; die rooi stel die bloed voor wat gevloei het om die land te skep.&lt;ref name='bdembassy'&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bangladeshembassy.nl/page.php?page_id=3 |title=Feite en Syfers |accessdate=13 Januarie 2010 |publisher=Ambassade van Bangladesj in Nederland |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303193902/http://www.bangladeshembassy.nl/page.php?page_id=3 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eilandvolk van [[Palau]] gebruik ook ’n soortgelyke vlag maar die kleurskema verskil. Hoewel die Regering van Palau nie die vlag van Japan as ’n invloed op hul nasionale vlag noem nie, het Japan Palau van 1914 tot 1944 geadministreer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal |title=Die Internasionale Politieke Ekonomie van Suidsee-eiland Gerieflikheidsvlae |journal=Australia-Asia|author=Van Fossen, Anthony B.; Sentrum vir die Studie van Australië-Asië-verhoudings, Fakulteit van Asiese en Internasionale Studies, Griffith-universiteit |volume=66 |issue=69 |page=53 |url=http://books.google.com/books?id=jWYTAAAAYAAJ&amp;q=Palau+flag&amp;dq=Palau+flag&amp;client=firefox-a&amp;cd=3 |accessdate=30 Desember 2009 }}&lt;/ref&gt; Die [[vlag van Palau]] is ’n goudgeel volmaan net links van die middel op ’n hemelsblou agtergrond.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.palaugov.net/PalauGov/AboutPalau/Flag.htm |title=Palau-vlag |accessdate=13 Januarie 2010 |date=18 Julie 2008 |publisher=Republiek van Palau Nasionale Regering |archive-url=https://web.archive.org/web/20120728162532/http://www.palaugov.net/PalauGov/AboutPalau/Flag.htm |archive-date=28 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die maan stel vrede en ’n jong volk voor terwyl die blou agtergrond Palau se oorgang na selfregering van 1981 tot 1994 (toe dit volle onafhanklikheid verkry het) voorstel.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Smith|2001|p=73}}&lt;/ref&gt;

Die Japannese vlootvaandel het ook ander vlae beïnvloed. Een so ’n ontwerp word deur die ''Asahi Shimbun'' gebruik. Onderaan die vlagpaalkant van die vlag word een kwart van die skyf vertoon. Die [[kanji]]-karakter 朝 word ook op die vlag vertoon in wit en beslaan die grootste gedeelte van die skyf. Die strale sprei uit van die son af met ’n totaal van dertien stale in wit en rooi onderskeidelik.&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Saito|1987|p=53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Tazagi|2004|p=11}}&lt;/ref&gt; Die vlag word dikwels gesien by die Nasionale Hoërskole Bofbalkampioenskap waarvan ''Asahi Shimbun'' die hoofborg is.&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Mangan|2000|p=213}}&lt;/ref&gt; Die rangvlae en -vaandels van die Japannese Keiserlike Vloot is ook gebaseer op die ontwerp van die vlootvaandel.&lt;ref&gt;{{en}} {{harvnb|Gordon|1915|pp=217–218}}&lt;/ref&gt;

=== Soortgelyke vlae ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Bangladesh.svg| [[Vlag van Bangladesj]]
Lêer:Flag of Greenland.svg| [[Vlag van Groenland]]
Lêer:Flag of Laos.svg| [[Vlag van Laos]]
Lêer:Flag of Niger.svg| [[Vlag van Niger]]
Lêer:Flag of Palau.svg| [[Vlag van Palau]]
Lêer:Flag of Zaire.svg| Vlag van Zaïre
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}
* [[Keiserlike Seël van Japan]]
* [[Kimi ga Yo]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

=== Bronnelys ===
{{refbegin|colwidth=60em}}
* {{en}} {{cite book |author=Ashkenazi, Michael |title=Handbook of Japanese Mythology |publisher=ABC-CLIO |year=2003 |url=http://books.google.com/books?id=gqs-y9R2AekC&amp;pg=PA112&amp;dq=sun+japan+amaterasu&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=sun%20japan%20amaterasu&amp;f=false |isbn=1-57607-467-6 |ref={{harvid| Ashkenazi|2003}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Aspinall, Robert W |title=Teachers' Unions and the Politics of Education in Japan |publisher=State University of New York Press |year=2001 |url=http://books.google.com/books?id=zsdFCz-Il3EC&amp;pg=PA125&amp;dq=Japanese+flag+respect+foreign&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=16#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20respect%20foreign&amp;f=false |isbn=0-7914-5050-3 |ref={{harvid|Aspinall|2001}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Befu, Harumi |editor=Goodman, Roger and Kirsten Refsing |chapter=Symbols of nationalism and ''Nihonjinron'' |title=Ideology and Practice in Modern Japan |publisher=Routledge |year=1992 |url=http://books.google.com/books?id=26g06eUKXCAC&amp;pg=PT46&amp;dq=japan+flag&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=6#v=onepage&amp;q=japan%20flag&amp;f=false |isbn=0-415-06102-4 |ref={{Harvid|Befu|1992}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Befu, Harumi |title=Hegemony of Homogeneity: An Anthropological Analysis of Nihonjinron |publisher=Trans Pacific Press |year=2001 |url=http://books.google.com/books?id=91s4n07d4p4C&amp;pg=PA92&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20homes&amp;f=false |isbn=978-1-876843-05-2 |ref={{Harvid|Befu|2001}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Borneman, John |title=Death of the Father: An Anthropology of the End in Political Authority |publisher=Berghahn Books |year=2011 |url=http://books.google.com/books?id=5tRkseowkKkC&amp;pg=PA112&amp;dq=japan+flag+hirohito&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=japan%20flag%20hirohito&amp;f=false |isbn=1-57181-111-7 |ref={{harvid|Borneman|2003}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Carpenter, Ronald H |year=2004 |title=Rhetoric In Martial Deliberations And Decision Making: Cases And Consequences |publisher=University of South Carolina Press |url=http://books.google.com/books?id=9P6OfUw822oC&amp;pg=PA124&amp;dq=Akagi+flag&amp;lr=&amp;client=firefox-a#v=onepage&amp;q=Akagi%20flag&amp;f=false |isbn=978-1-57003-555-5 |ref={{harvid|Carpenter|2004}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Carr, Harold Gresham; Frederick Edward Hulme |title=Flags of the world |publisher=Warne |year=1956 |location=London; New York |url=http://books.google.com/books?id=P58KAQAAIAAJ&amp;q=1945+flag+SCAJAP&amp;dq=1945+flag+SCAJAP&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=3 |ref={{Harvid|Carr, Hulme|1956}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Cutler, Thomas |year=2001 |title=The Battle of Leyte Gulf: 23–26 October 1944 |publisher=Naval Institute Press |url=http://books.google.com/books?id=AF6KtkIAy5cC&amp;pg=PA271&amp;dq=hachimaki+kamikaze&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=12#v=onepage&amp;q=hachimaki%20kamikaze&amp;f=false |isbn=1-55750-243-9 |ref={{harvid|Cutler|2001}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Cwiertka, Katarzyna Joanna |title=Modern Japanese Cuisine: Food, Power and National Identity |publisher=Reaktion Books |year=2007 |url=http://books.google.com/books?id=oK-7LOlWNpEC&amp;pg=PA117&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=26#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=1-86189-298-5 |ref={{harvid|Cwiertka|2007}} }}
* {{en}} {{cite book |title=Japan in World Politics: A Study in International Dynamics |url=http://books.google.com/books?id=oXxCAAAAIAAJ&amp;pg=PA24&amp;dq=japan+rising+sun+607 |author=Dyer, Henry |year=1909 |publisher=Blackie &amp; Son Limited |ref={{harvid|Dyer|1909}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Edgington, David William |title=Japan at the Millennium: Joining Past and Future |publisher=UCB Press |year=2003 |url=http://books.google.com/books?id=El9Lj_EKzBAC&amp;pg=PA124&amp;dq=rising+sun+Japan+flag&amp;lr=&amp;sig=GzyG_wTrJl8mm3FCgR4sxl6DBt8 |isbn=0-7748-0899-3 |ref={{harvid|Edgington|2003}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Ebrey, Patricia Buckley; Anne Walthall; James Palais |title=East Asia: A Cultural, Social, and Political History |publisher=Houghton Mifflin Harcourt Publishing |year=2004 |url=http://books.google.com/books?id=XtmzFZS_SX0C&amp;pg=PA443&amp;dq=japanese+flag+loyalty+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;client=firefox-a&amp;cd=14#v=onepage&amp;q=japanese%20flag%20loyalty%20emperor&amp;f=false |isbn=0-547-00534-2 |ref={{harvid|Ebrey|2004}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Feiler, Bruce |title=Learning to Bow: Inside the Heart of Japan |publisher=Harper Perennial |year=2004 |url=http://books.google.com/books?id=Nu5WcLQfS7QC&amp;pg=PA214&amp;dq=flag+japan+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=25#v=onepage&amp;q=flag%20japan%20emperor&amp;f=false |isbn=0-06-057720-7 |ref={{Harvid|Feiler|2004}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Feldman, David |title=Do Elephants Jump? |publisher=HarperCollins |year=2004 |isbn=0-06-053913-5 |url=http://books.google.com/books?id=gUHw7HKfYPgC&amp;pg=PA151&amp;dq=flag+burning+Japan&amp;as_brr=3&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=flag%20burning%20Japan&amp;f=false |ref={{harvid|Feldman|2004}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Fujitani, Takashi |year=1996 |title=Splendid Monarchy: Power and Pageantry in Modern Japan |publisher=University of California Press |url=http://books.google.com/books?id=rX8HlYCd7_gC&amp;pg=PA48&amp;dq=chrysanthemum+flag&amp;cd=8#v=onepage&amp;q=chrysanthemum%20flag&amp;f=false |isbn=978-0-520-21371-5 |ref={{harvid|Fujitani|1996}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Goodman, Roger; Ian Neary |title=Case Studies on Human Rights in Japan |publisher=Routledge |year=1996 |url=http://books.google.com/books?id=73sE6NkXPbAC&amp;pg=PA81&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=82#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-1-873410-35-6 |ref={{harvid|Goodman, Neary|1996}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Gordon, William |year=1915 |title=Flags of the World, Past and Present |publisher=Frederick Warne &amp; Co. |url=http://books.google.com/books?id=voUBuwLj0l4C&amp;pg=PA110&amp;dq=Witu+flag+Gordon&amp;as_brr=4&amp;client=firefox-a&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |ref={{harvid|Gordon|1915}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Hall, James |title=Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art |publisher=Westview Press |year=1996 |url=http://books.google.com/books?id=ZO-cuysr83MC&amp;pg=PA110&amp;dq=sun+symbol+japan&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=sun%20symbol%20japan&amp;f=false |isbn=0-06-430982-7 |ref={{harvid|Hall|1996}} |accessdate=10 Februarie 2015 |archive-date= 6 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150406015220/http://books.google.com/books?id=ZO-cuysr83MC&amp;pg=PA110&amp;dq=sun+symbol+japan&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=sun%20symbol%20japan&amp;f=false |url-status=dead }}
* {{en}} {{cite book |author=Heenan, Patrick |title=The Japan Handbook |publisher=Routledge |year=1998 |url=http://books.google.com/books?id=qNawsKPltbwC&amp;pg=PA206&amp;dq=Japan+flag+schools&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=Japan%20flag%20schools&amp;f=false |isbn=1-57958-055-6 |ref={{harvid|Heenan|1998}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Inoguchi, Takashi; Purnendra Jain |title=Japanese Foreign Policy Today |publisher=Palgrave Macmillan Ltd |year=2000 |url=http://books.google.com/books?id=ciH7OSSZ95YC&amp;pg=PA228&amp;dq=Japanese+flag+foreign&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=9#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20foreign&amp;f=false |isbn=0-312-22707-8 |ref={{Harvid|Inoguchi, Jain|2000}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Itoh, Mayumi |year=2003 |title=The Hatoyama Dynasty: Japanese Political Leadership Through the Generations |url=https://archive.org/details/hatoyamadynastyj0000itoh |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=1-4039-6331-2 |ref={{harvid|Itoh|2003}}}}
* {{en}} {{cite book |author=Kataoka, Tetsuya |title=Creating Single-Party Democracy: Japan's Postwar Political System |publisher=Hoover Institution Press |year=1991 |url=http://books.google.com/books?id=FtBmAAAAMAAJ&amp;q=hinomaru+funeral&amp;dq=hinomaru+funeral&amp;cd=7 |isbn=0-8179-9111-5 |ref={{harvid|Kataoka|1991}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Khan, Yoshimitsu |title=Japanese Moral Education: Past and Present |publisher=Fairleigh Dickinson University Press |year=1998 |url=http://books.google.com/books?id=pKmt85w7atsC&amp;pg=PA190&amp;dq=Japan+flag+loyalty&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=31#v=onepage&amp;q=Japan%20flag%20loyalty&amp;f=false |isbn=0-8386-3693-4 |ref={{harvid|Khan|1998}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Large, Stephen |title=Emperor Hirohito and Showa Japan: A Political Biography |publisher=Routledge |year=1992 |url=http://books.google.com/books?id=2IkOAAAAQAAJ&amp;pg=PA184&amp;dq=japan+flag+hirohito&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=japan%20flag%20hirohito&amp;f=false |isbn=0-415-03203-2 |ref={{harvid|Large|1992}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Lauterpacht, Elihu |editor=C. J. Greenwood and A. G. Oppenheimer |title=International Law Reports |publisher=Cambridge University Press |year=2002 |url=http://books.google.com/books?id=ZFeCQQ0siS8C&amp;pg=PA599&amp;dq=flag+burning+Norway+Japan&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-0-521-80775-3 |ref={{harvid|Lauterpacht|2002}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Mangan, J.A.; Finn, Gerry; Giulianotti, Richard and Majumdar, Boria |title=Football Culture Local Conflicts, Global Visions |publisher=Routledge |year=2000 |url=http://books.google.com/books?id=Vg-WWyxRxn0C&amp;pg=PA213&amp;dq=Asahi+Shinbun+baseball&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-0-7146-5041-8 |ref={{harvid|Mangan|2000}} }}
* {{ja}} {{cite book |author=Matoba, Seinosuke |year=1901 |title=陸軍と海軍 |url=http://books.google.com/books?id=WTQuAAAAYAAJ&amp;pg=PT76&amp;dq=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;f=false |ref={{harvid|Matoba|1901}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Meyer, Milton |title=Japan: A Concise History |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishing Group |year=2009 |url=http://books.google.com/books?id=ccnWvoK2AIQC&amp;pg=PA266&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=83#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=0-7425-4117-7 |ref={{harvid|Meyer|2009}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Newell, William |title=Japan in Asia: 1942–1945 |publisher=Singapore University Press |year=1982 |url=http://books.google.com/books?id=JlaPq_C2l6EC&amp;pg=PA28&amp;dq=Japan+flag+homes+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=20#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=9971-69-014-4 |ref={{harvid|Newell|1982}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Nornes, Abe Mark |title=Japanese Documentary Film The Meiji Era through Hiroshima |publisher=University of Minnesota Press |year=2003 |url=http://books.google.com/books?id=11D14NIwKaYC&amp;pg=PA81&amp;dq=European+flags+Japan&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=70#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=0-8166-4046-7 |ref={{Harvid|Nornes|2003}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Ohnuki-Tierney, Emiko |title=Kamikaze, Cherry Blossoms, and Nationalisms |publisher=University of Chicago Press |year=2002 |url=http://books.google.com/books?id=K62e5Mk3Kd8C&amp;pg=PA68&amp;dq=flag+japan+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=27#v=onepage&amp;q=flag%20japan%20emperor&amp;f=false |isbn=978-0-226-62091-6 |ref={{Harvid| Ohnuki-Tierney|2002}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Okano, Kaori; Motonori Tsuchiya |title=Education in Contemporary Japan |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |isbn=978-0-521-62686-6 |url=http://books.google.com/books?id=SpZqnFHPBzMC&amp;pg=PA237&amp;dq=kimigayo+Kakuei#v=onepage |ref={{harvid|Okano|1999}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Partner, Simon |title=Toshié A Story of Village Life in Twentieth-Century Japan |publisher=University of California Press |year=2004 |url=http://books.google.com/books?id=SciqAStNYLYC&amp;pg=PA55&amp;dq=hinomaru+homes+war&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=25#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-0-520-24097-1 |ref={{Harvid|Partner|2004}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Röhl, Wilhelm |title=History of law in Japan since 1868, Part 5, Volume 12 |publisher=Brill |year=2005 |url=http://books.google.com/books?id=47yhjgB-XhgC&amp;pg=PT28&amp;dq=1885+Japan+laws+cabinet&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-90-04-13164-4 |ref={{Harvid|Rohl|2005}} }}
* {{ja}} {{cite book |author=Saito, Shinya |year=1987 |title=記者四十年 |publisher=Asahi Shimbun Publishing |url=http://books.google.com/books?id=vvIuAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;dq=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=36 |isbn=978-4-02-260421-7 |ref={{harvid|Saito|1987}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Smith, Whitney |title=Flags Through the Ages and Across the World |publisher=McGraw-Hill |year=1975 |url=http://books.google.com/books?id=O3UYAAAAIAAJ&amp;q=European+flags+Japan&amp;dq=European+flags+Japan&amp;client=firefox-a&amp;cd=2 |isbn=0-07-059093-1 |ref={{harvid|Smith|1975}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Smith, Whitney |year=2001 |title=Flag Lore Of All Nations |publisher=Millbrook Press |url=http://books.google.com/books?id=EFhAUbH6ra0C&amp;pg=PA73&amp;dq=Palau+flag&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=Palau%20flag&amp;f=false |isbn=0-7613-1753-8 |ref={{harvid|Smith|2001}} }}
* {{ja}} {{cite book |author=Takahashi, Yuuichi |year=1903 |title=海軍問答 |url=http://books.google.com/books?id=unkuAAAAYAAJ&amp;pg=PT7&amp;dq=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;f=false |ref={{harvid|Takahashi|1903}} }}
* {{ja}} {{cite book |author=Takenaka, Yoshiharu |year=2003 |title=知っておきたい国旗・旗の基礎知識 |publisher=Gifu Shimbun |isbn=4-87797-054-1 |ref={{harvid|Takenaka|2003}}}}
* {{en}} {{cite book |author=Taylor, Jean Gelman |title=Indonesia: Peoples and Histories |publisher=Yale University Press |year=2004 |url=http://books.google.com/books?id=OMnt1iIEzdAC&amp;pg=PA321&amp;dq=Indonesian+flag+Japan&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=Indonesian%20flag%20Japan&amp;f=false |isbn=0-300-10518-5 |ref={{harvid|Taylor|2004}} }}
* {{ja}} {{cite book |author=Tazagi, Shirou |year=2004 |title=梶山静六: 死に顔に笑みをたたえて |publisher=Kodansha |url=http://books.google.com/books?id=mF66AAAAIAAJ&amp;q=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;dq=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=66 |isbn=4-06-212592-7 |ref={{harvid|Tazagi|2004}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Tipton, Elise |title=Modern Japan A Social and Political History |publisher=Routledge |year=2002 |url=http://books.google.com/books?id=jdGG3U3KhnEC&amp;pg=PA137&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;client=firefox-a&amp;cd=108#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-0-415-18538-7 |ref={{harvid|Tipton|2002}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Trevor, Malcolm |title=Japan&amp;nbsp;– Restless Competitor The Pursuit of Economic Nationalism |publisher=Routledge |year=2001 |url=http://books.google.com/books?id=PrAoHzoP1QkC&amp;pg=PA78&amp;dq=flag+japan+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=16#v=onepage&amp;q=flag%20japan%20emperor&amp;f=false |isbn=978-1-903350-02-7 |ref={{harvid|Trevor|2001}} }}
* {{en}} {{cite book |author=Turnbull, Stephen; Howard Gerrard |title=Ashigaru 1467–1649 |url=https://archive.org/details/ashigaru146716490000turn |publisher=Osprey Publishing |year=2001 |isbn=1-84176-149-4 |ref={{harvid|Turnbull|2001}}}}
* {{en}} {{cite book |author=Williams, David; Rikki Kersten |title=The Left in the Shaping of Japanese Democracy |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-33435-8 |url=http://books.google.com/books?id=0inRvBykKqcC&amp;pg=PA91&amp;dq=kimigayo+definition#v=onepage |ref={{harvid|Williams|2006}} }}
* {{ja}} {{cite book |author=Yamazumi, Masami |title=日の丸・君が代問題とは何か |publisher=Otsuki Shoten |year=1988 |isbn=4-272-41032-6 |ref={{harvid|Yamazumi|1988}}}}
{{refend}}

=== Ander leesstof ===
* {{en}} {{cite book |author=Breen, John |title=Yasukuni, the War Dead and the Struggle for Japan's Past |publisher=Columbia University Press |year=2008 |url=http://books.google.com/books?id=rBh5kkvh16UC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Yasukuni&amp;client=firefox-a&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false |isbn=978-0-231-70042-9 |ref={{harvid|Breen|2008}}}}
* {{en}} {{cite book |author=Holden, Edward Singleton |title=Our country's flag and the flags of foreign countries |publisher=D. Appleton and Company |year=1916 |url=http://books.google.com/books?id=kb5HAAAAIAAJ&amp;pg=PA154&amp;dq=Japanese+flag+foreign&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20foreign&amp;f=false |ref={{harvid|Holden|1916}}}}
* {{en}} {{cite book |author=Li, Peter |title=The Search for Justice |publisher=Transaction Books |year=2003 |url=http://books.google.com/books?id=wdy6adh3rXQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Japan+war+crimes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=Japan%20war%20crimes&amp;f=false |isbn=978-0-7658-0890-5 |ref={{harvid|Li|2003}}}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of Japan|Vlae van Japan}}
* {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/jp.html Japan] by ''Flags of the World''.
* {{ja}} [http://www.sarago.co.jp/protocol.html Vlagprotokol]
* {{ja}} [http://homepage1.nifty.com/gyouseinet/kenpou/koushitsu/koushitsugiseirei.htm Webwerf oor die standaarde van die Keiser] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081208161723/http://homepage1.nifty.com/gyouseinet/kenpou/koushitsu/koushitsugiseirei.htm |date= 8 Desember 2008 }}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Japan|title=Flag of Japan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Mei 2019}}

{{Asiëvlae}}
{{Gesagsrekords}}
{{en-vertaal|Flag of Japan}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale simbole van Japan]]
[[Kategorie:Nasionale vlae|Japan]]</text>
      <sha1>ekog0hs47l2ysjscu5fstlgeakxgmrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vhembe-distriksmunisipaliteit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30302</id>
    <revision>
      <id>3361951</id>
      <parentid>3289736</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5619" sha1="aikvvoz5brsfr5l5d4wexk1icqtvnug" xml:space="preserve">{{Tabel_distrikte_van_Suid-Afrika
|naam=Vhembe
|provinsie=[[Limpopo]]
|kode=DC34
|tipe=Distriksmunisipaliteit
|munisipaliteite=[[Collins Chabane Plaaslike Munisipaliteit|Collins Chabane]], [[Makhado Plaaslike Munisipaliteit|Makhado]], [[Musina Plaaslike Munisipaliteit|Musina]], [[Thulamela Plaaslike Munisipaliteit|Thulamela]]
|hoofstad=[[Thohoyandou]]
|burgemeester=Nenguda Dowelani&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vhembe.gov.za/council/council-executive-mayor |title=Executive Mayor |publisher=Vhembe District Municipality |access-date=16 Maart 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601061327/http://www.vhembe.gov.za/council/council-executive-mayor |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;([[African National Congress|ANC]])
|bevolking=1 294 722 &lt;small&gt;(2011)&lt;/small&gt;
|tale=[[Venda]], [[Tsonga]]
|area=25 597
|beeld_ligging=Map of Limpopo with Vhembe highlighted (2016).svg
}}

Die '''Vhembe-distriksmunisipaliteit''' is een van 5 distriksmunisipaliteite in [[Limpopo]]. Die setel van die munisipaliteit is in [[Thohoyandou]]. Die meeste inwoners in die munisipale gebied is [[Venda (taal)|Venda]]sprekend. Die munisipaliteit se kode is DC34.

== Geografie ==
=== Bure === 
Die munisipaliteit word omring deur:
* [[Zimbabwe]] in die noorde
* [[Mopani-distriksmunisipaliteit|Mopani]] (DC33) in die suide
* [[Capricorn-distriksmunisipaliteit|Capricorn]] (DC35) in die suidweste

=== Plaaslike munisipaliteite === 
Die munisipaliteit bestaan uit die volgende plaaslike munisipaliteite:
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Plaaslike munisipaliteit
!Kode
!Bevolking (2011)
!%
|-
|[[Thulamela Plaaslike Munisipaliteit|Thulamela]] ||LIM343 ||381 696 ||29.58%
|-
|[[Makhado Plaaslike Munisipaliteit|Makhado]] ||LIM344 ||516 031||39.56%
|-
|[[Collins Chabane Plaaslike Munisipaliteit|Collins Chabane]] || LIM345 || 328 636 ||25.48%
|-
|[[Musina Plaaslike Munisipaliteit|Musina]] ||LIM341 ||68 359 ||5.38% 
|}

== Demografie ==
Die volgende statistiek is van die sensus in 2011.

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Taal
!Bevolking
!%
|-
|[[Venda (taal)|Venda]] ||860 116 ||67.16%
|-
|[[Tsonga]] ||317 850 ||24.82%
|-
|[[Ander tale van Suid-Afrika|Ander]] ||27 248 ||2.13%
|-
|[[Noord-Sotho]] ||20 498 ||1.60%
|-
|[[Afrikaans]] ||16 818 ||1.31%
|-
|[[Engels]] ||13 615 ||1.06%
|-
|[[Sotho]] ||13 180 ||1.03%
|-
|[[Ndebele]] ||3 721 ||0.29%
|-
|[[Swazi]] ||2 588 ||0.03% 
|-
|[[Zoeloe]] ||1 770 ||0.14%
|-
|Gebaretaal ||1 279 ||0.10%
|-
|[[Tswana]] ||1 269 ||0.10%
|-
|[[Xhosa]] ||738 ||0.06%

|}

=== Geslag === 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Geslag
!Bevolking
!%
|-
|Vroulik||703 226 ||54.31%
|-
|Manlik||591 496 ||45.69% 
|}

=== Etniese groepering === 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Etniese groepering
!Bevolking
!%
|-
|Swart ||1 271 709 ||98.22%
|-
|Blank ||14 599 ||1.13%
|-
|Asiaties ||5 267 ||0.41%
|-
|Kleurling ||1 833 ||0.14% 
|}

=== Ouderdom === 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ouderdom
!Bevolking
!%
|-
|00 - 04 ||138 819 ||11.57%
|-
|05 - 09 ||168 212 ||14.02%
|-
|10 - 14 ||172 151 ||14.35%
|-
|15 - 19 ||158 249 ||13.19%
|-
|20 - 24 ||112 396 ||9.37%
|-
|25 - 29 ||86 070 ||7.17%
|-
|30 - 34 ||66 722 ||5.56%
|-
|35 - 39 ||61 542 ||5.13%
|-
|40 - 44 ||50 114 ||4.18%
|-
|45 - 49 ||39 894 ||3.32%
|-
|50 - 54 ||30 735 ||2.56%
|-
|55 - 59 ||21 051 ||1.75%
|-
|60 - 64 ||20 919 ||1.74%
|-
|65 - 69 ||22 289 ||1.86%
|-
|70 - 74 ||22 201 ||1.85%
|-
|75 - 79 ||11 353 ||0.95%
|-
|80 - 84 ||10 429 ||0.87%
|-
|85 - 89 ||3 682 ||0.31%
|-
|90 - 94 ||1 880 ||0.16%
|-
|95 - 99 ||750 ||0.06%
|-
|100 plus ||398 ||0.03% 
|}

== Politiek == 
=== Verkiesingsuitslae === 
Verkiesingsuitslae vir die munisipaliteit in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2004]].
* Bevolking 18 en ouer: 621 522 [51.80% van die totale bevolking] 
* Totale stemme: 386 629 [32.22% van die totale bevolking] 
* Stempersentasie: 62.21% van die persentasie van die stemgeregtigdes
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Party
!Stemme
!%

|-
|[[African National Congress|ANC]] ||348 768 ||90.21%
|-
|[[Demokratiese Alliansie|DA]] ||15 553 ||4.02%
|-
|[[United Democratic Movement|UDM]] ||5 821 ||1.51%
|-
|[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]] ||4 687 ||1.21%
|-
|[[Pan Africanist Congress of Azania|PAC]] ||2 875 ||0.74%
|-
|[[Nuwe Nasionale Party|NNP]] ||2 098 ||0.54%
|-
|[[Azanian People's Organisation|Azapo]] ||1 767 ||0.46%
|-
|[[Onafhanklike Demokrate|OD]] ||916 ||0.24%
|-
|[[Vryheidsfront Plus|VF+]] ||864 ||0.22%
|-
|[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]] ||585 ||0.15%
|-
|[[United Christian Democratic Party|UCDP]] ||469 ||0.12%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|NA]] ||359 ||0.09%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|SOPA]] ||336 ||0.09%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|PJC]] ||301 ||0.08%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|EMSA]] ||208 ||0.07%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|CDP]] ||258 ||0.07%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|TOP]] ||198 ||0.05%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|UF]] ||191 ||0.05%
|-
|[[Keep It Straight and Simple Party|KISS]] ||129 ||0.03%
|-
|[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|NLP]] ||92 ||0.02%
|-
|[[Minority Front|MF]] ||80 ||0.02%
|-
! Totaal ||386 629 ||100.00%
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
* [http://www.vhembe.gov.za/ Vhembe-dm webblad]
* [http://www.demarcation.org.za/ Munisipale Afbakeningsraad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426025726/http://www.demarcation.org.za/ |date=26 April 2009 }}

{{Koördinate|22|56|S|30|28|E|type:adm1st_source:dewiki|display=title}}
{{Distrikte van Suid-Afrika}}
{{Limpopo Munisipaliteite}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Distrikte van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>aikvvoz5brsfr5l5d4wexk1icqtvnug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilnius</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31620</id>
    <revision>
      <id>3361960</id>
      <parentid>3290005</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78270" sha1="2i3ldw7cxh0o0zbgo3ouk2yqitumsx9" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Vilnius'''&lt;br /&gt;
----
&lt;small&gt;''Europese Kultuurhoofstad 2009''&lt;br /&gt;''Europos Kultūros Sostinė 2009''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
----
[[Lêer:Vilnius Montage (2020).png|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Vilnius city in Lithuania.svg|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Grand Coat of arms of Vilnius.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of Vilnius.svg|90px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Litaue}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Administratiewe gewes'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Vilnius
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|54|51|N|25|17|O}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting (eerste verwysing)'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1323
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stadstatus'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1387
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 401 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 112 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (2024)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 602&amp;nbsp;430
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 1&amp;nbsp;560/vk km
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +2 (OET)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +3 (OEST)
|-
|&amp;nbsp;'''Klimaat'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Tipe
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Kontinentaal-gematig
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 6,0&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | −6,1 / 16,9&amp;nbsp;°C
|-
| &amp;nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 653,5&amp;nbsp;mm
|-
|&amp;nbsp;'''Burgemeester'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Valdas Benkunskas
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [https://www.vilnius.lt/ ''www.vilnius.lt'']
|}

'''Vilnius''' ([[Litaus]]: [ˈvʲɪlʲnʲʊs], {{Audio|Lt-Vilnius.oga|luister}}; [[Duits]] ook ''Wilna''; [[Russies]]: Вильнюс of Вильна; [[Pools]]: ''Wilno''; [[Jiddisj]]: ווילנע, ''Wilne'') is die [[hoofstad]] van [[Litaue]] en die administratiewe gewes Vilnius ([[Litaus]]: ''Vilniaus Apskritis''). Vilnius, wat in die suidooste van die land aan die monding van die Vilnia-rivier in die [[Neris]] en net sowat veertig kilometer van die [[Belarus]]siese grens af geleë is, is ook die grootste stad van Litaue met 'n bevolking van 602&amp;nbsp;430.

[[Lêer:Vilnius old town by Augustas Didzgalvis.jpg|duimnael|links|Die historiese stadsentrum van Vilnius is een van die grootstes in Europa en word veral deur [[Barok]]argitektuur gekenmerk]]
[[Lêer:Vilnius Modern Skyline At Dusk, Lithuania - Diliff.jpg|duimnael|links|Die moderne stadsilhoeët teen sononder, soos gesien vanaf die Gediminas-toring]]
Vilnius het in die 13de eeu rondom 'n ou vesting ontstaan en is deur grootvors [[Gediminas]] in 1322/1323 tot die hoofstad van Litaue verklaar. Vilnius het hierdie funksie tot in die jaar 1795 vervul. Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] bisdom Vilnius is in 1387 gestig, en in dieselfde jaar het Vilnius [[stadsregte|stadstatus]] volgens die Maagdenburgse Reg gekry. Die stadsmuur is in die vroeë 16de eeu voltooi.

In die tydperk tussen 1794 en 1915 het Vilnius onder Russiese heerskappy gestaan en het vervolgens tot in 1939 deel van Pole uitgemaak. In die periodes tussen 1915 en 1918 en tussen 1941 en 1944 is Vilnius deur Duitse troepe beset. Ná 'n kortstondige periode as administratiewe sentrum in 1940/1941 is Vilnius sedert 1945 die hoofstad van Litaue.

Vilnius is die kulturele en ekonomiese sentrum van Litaue met beduidende nywerhede soos masjienbou, voedsel-, hout- en leerverwerking, asook chemiese, elektrotegniese, elektroniese en boubedrywe. Die stad beskik daarnaas oor 'n termiese kragsentrale, 'n see- en 'n lughawe. Nogtans word meer as die helfte van die stadsgebied deur parke en ander groen gebiede beslaan. Twee natuurbewaringsgebiede is net buite Vilnius geleë, en die stad word deur golwende heuwellande omsluit.

Vilnius is die setel van 'n Rooms-Katolieke aartsbiskop en sedert 1578/1579, toe 'n Jesuïete-akademie gestig is, wat vanaf 1803 as Poolse universiteit gefungeer het en in die periode tussen 1832 en 1919 gesluit was, 'n beduidende opvoedkundige sentrum. Naas die universiteit is daar tersiêre opvoedkundige instellings en 'n kunsskool.

Vilnius beskik oor drie teaters en belangrike musea. Die stad het saam met die [[Oostenryk]]se [[Linz]] die titel Europese Kultuurhoofstad van die jaar 2009 gedra, terwyl die historiese stadskern – die grootste in Oos-Europa – reeds in 1994 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys is.

Beduidende besienswaardighede sluit die 13de eeuse torings van die Laer en Hoër Vesting, die Anne-kerk uit die 16de eeu, die 15de eeuse Sint Nikolai- en die Bernhardyne-kerk uit die vroeë 16de eeu asook 'n aantal sakrale geboue in die [[barok]]styl in. Die kloktorings van sowat dertig Rooms-Katolieke kerke, veertig [[klooster]]s en die uietorings van Ortodokse kerkgeboue gee aan Vilnius nie net sy kenmerkende stadshorison nie, maar versinnebeeld ook Vilnius se geskiedenis van religieuse verdraagsaamheid. Vilnius dra dan ook byname soos &quot;Rome van die Ooste&quot;, die &quot;Nuwe Praag&quot;, &quot;Pêrel van die Barokstyl&quot; of &quot;Stad van Kerke&quot;. Vroeër is die stad as 'n beduidende Joodse sentrum en die bakermat van die Joodse Verligting ook die &quot;Jerusalem van die Noorde&quot; genoem.

Vilnius was daarnaas reeds sedert die 15de eeu 'n kulturele smeltpot tussen die ooste en weste en word vandag vanweë sy ryk kulturele lewe, sy naglewe en die groot aantal feeste dikwels as die mees kosmopolitiese stad in die Baltiese lande beskryf.

== Stadsnaam ==
[[Lêer:Vilnele river.jpg|duimnael|Die Vilnelė-rivier in die [[winter]]]]
As gevolg van sy multi-etniese en multikulturele karakter staan Vilnius onder verskillende name bekend. Die [[Litauers]] – die meerderheid van die bevolking – noem hul stad ''Vilnius'', en hierdie naam word in toenemende mate ook in ander tale gebruik.

Die woorde ''Vilnis'' en ''Vilnelė'' beteken in Litaus letterlik &quot;klein golf&quot; – 'n verwysing na die klein Vilnia-rivier wat deur die stad vloei en naby die historiese stadskern (met die Gediminas-berg) in die groter [[Neris|Neris-rivier]], wat met sy drie kronkels deur Vilnius vloei, uitmond. ''Vilnelė'' is 'n [[verkleiningswoord|diminutief]].

'n Ander etimologie baseer op die alternatiewe naam vir die Neris-rivier, ''*Velija'', wat as ''Велья'' vir die eerste keer in historiese dokumente uit die tydperk omstreeks 1230 voorkom. 14de eeuse tekste bevat onder meer verwysings soos ''vor die Wilne'' (Duits) en ''ante Vilnam'' (Latyn). Die stadsnaam Vilnius kom eers in dokumente voor wat omtrent 1600 ontstaan het.

In Pools staan Vilnius as ''Wilno'' bekend, in Belarussies as Вільня (''Wilnja''), in Jiddisj as ''Wilne'' en in Russies oorspronklik as Вильна (''Wilna'') – in die Sowjettydperk is na die stad nogtans uitsluitlik as Вильнюс (''Wilnjus'') verwys. Die vroeëre Duitse benaming ''Wilna'' is van die oorspronklike Russiese naam afgelei.

== Geografie ==
[[Lêer:Vilnius old town August 2015 (9).JPG|duimnael|Moderne boukuns langs die oewer van die [[Neris|Neris-rivier]]]]
Vilnius is slegs 35 kilometer vanaf die grens met Belarus in die suidooste van [[Litaue]] by die samevloeiing van die [[Vilnia]]- en [[Neris]]-riviere geleë. Die stad is vernoem na die Vilnia-rivier. Slegs twintig persent van die stadsgebied is bebou, terwyl veertig persent deur parke en ander groen ruimtes beslaan word, waarvan [[Vingis-park]] die grootste in Vilnius is.

Vilnius lê temidde van golwende heuwellande wat net oos van die stad hul grootste hoogtes bereik en verder ooswaarts geleidelik na die Belarussiese en Russiese Vlaktes oorgaan wat tot by [[Siberië]] en die [[Gobi]]-woestyn van [[Mongolië]] strek.

Volgens metings, wat in 1989 deur wetenskaplikes van die Franse Nasionale Instituut vir Geografie gedoen is, is Vilnius 26 kilometer noord van die geografiese sentrum van Europa in die dorp Purnuškės geleë. Kort nadat hier 'n monument by die kruispunt van die geografiese lyne tussen [[Gibraltar]] en die [[Oeralgebergte]] en die Noorse [[Noord-Kaap]] en die [[Griekeland|Griekse]] eiland [[Kreta]] opgerig is, het die Franse navorsers hul metings in 2004 verbeter en die geografiese middelpunt ietwat in suidoostelike rigting verskuif – dit is nou temidde van 'n bosgebied geleë.

== Klimaat ==
[[Lêer:Couple at sunset in Vilnius (8178264458).jpg|duimnael|Sononder op 'n koue [[winter]]dag]]
{{Tabel weergemiddeldes
|locatie=Vilnius
|jan_a_max=8.5
|feb_a_max=14.4
|mrt_a_max=19.8
|apr_a_max=27.6
|mei_a_max=31.8
|jun_a_max=33.4
|jul_a_max=35.4
|aug_a_max=34.4
|sep_a_max=29.8
|okt_a_max=24.5
|nov_a_max=14.9
|dec_a_max=10.5
|jaar_a_max=35.4
|jan_gem_max=−3.5
|feb_gem_max=−1.7
|mrt_gem_max=3.3
|apr_gem_max=10.7
|mei_gem_max=18.2
|jun_gem_max=21.1
|jul_gem_max=22.1
|aug_gem_max=21.6
|sep_gem_max=16.4
|okt_gem_max=10.2
|nov_gem_max=3.5
|dec_gem_max=−0.5
|jaar_gem_max=10.1
|jan_gem=−6.1
|feb_gem=−4.8
|mrt_gem=−0.6
|apr_gem=5.7
|mei_gem=12.5
|jun_gem=15.8
|jul_gem=16.9
|aug_gem=16.3
|sep_gem=11.6
|okt_gem=6.6
|nov_gem=1.2
|dec_gem=−2.9
|jaar_gem=6.0
|jan_gem_min=−8.7
|feb_gem_min=−7.6
|mrt_gem_min=−3.8
|apr_gem_min=1.6
|mei_gem_min=7.5
|jun_gem_min=10.8
|jul_gem_min=12.3
|aug_gem_min=11.5
|sep_gem_min=7.7
|okt_gem_min=3.4
|nov_gem_min=−0.9
|dec_gem_min=−5.2
|jaar_gem_min=2.4
|jan_a_min=−37.2
|feb_a_min=−35.8
|mrt_a_min=−29.6
|apr_a_min=−14.1
|mei_a_min=−3.6
|jun_a_min=0.0
|jul_a_min=3.5
|aug_a_min=1.0
|sep_a_min=−4.8
|okt_a_min=−14.4
|nov_a_min=−22.5
|dec_a_min=−30.5
|jaar_a_min=−37.2
|lvjan=87.2
|lvfeb=84.3
|lvmrt=77.6
|lvapr=65.5
|lvmei=67.2
|lvjun=70.2
|lvjul=73.3
|lvaug=74.1
|lvsep=78.5
|lvokt=84.7
|lvnov=90.0
|lvdec=89.0
|lvjaar=78.5
|jan_gem_ns = 38.9
|feb_gem_ns = 34.4
|mrt_gem_ns = 37.0
|apr_gem_ns = 46.2
|mei_gem_ns = 52.1
|jun_gem_ns = 72.7
|jul_gem_ns = 79.3
|aug_gem_ns = 75.8
|sep_gem_ns = 65.2
|okt_gem_ns = 51.5
|nov_gem_ns = 51.5
|dec_gem_ns = 49.2
|jaar_gem_ns=653.5
|rdjan = 21.7
|rdfeb = 18.4
|rdmrt = 17.5
|rdapr = 10.2
|rdmei = 12.4
|rdjun = 11.7
|rdjul = 11.4
|rdaug = 10.5
|rdsep =  9.7
|rdokt = 13.5
|rdnov = 16.7
|rddec = 21.2
|rdjaar=174.9
|zujan = 1.2
|zufeb = 2.5
|zumrt = 3.8
|zuapr = 5.5
|zumei = 7.8
|zujun = 7.7
|zujul = 7.1
|zuaug = 7
|zusep = 4.7
|zuokt = 3
|zunov = 1.1
|zudec = 0.8
|zujaar =4.4
|bron = [[Wêreldmeteorologiese Organisasie]] (Gemiddelde hoë en lae),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/105/c00204.htm |title=World Weather Information Service – Vilnius |publisher=[[Wêreldmeteorologiese Organisasie]] |accessdate=23 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191223070503/https://worldweather.wmo.int/105/c00204.htm |archive-date=23 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; NOAA (son en uiterstes)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web| url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-VI/LU/26730.TXT| title = Vilnius Climate Normals 1961−1990| publisher = Nasionale Oseaniese en Atmosferiese Administrasie| accessdate = 2 Februarie 2013}}&lt;/ref&gt; en Weatherbase (neerslag en humiditeit)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=267300 |title=Weatherbase: Historical Weather for Vilnius, Lithuania |publisher=Weatherbase |accessdate=8 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181208135937/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=267300 |archive-date=8 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|accessdate2 = Februarie 2013
}}

== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
[[Lêer:Beautiful spring sunset in Vilnius Lithuania.jpg|duimnael|links|Die Gediminas-toring is vernoem na die Litause grootvors en stadstigter]]
[[Lêer:Vilnius in 14th c.jpg|duimnael|Die oudste bekende kaart van Vilnius dateer uit die vroeë 14de eeu]]
[[Lêer:Subjects of archeology at the Tower of Gediminas 1.JPG|duimnael|Argeologiese vondse wat in die Gediminas-toring vertoon word]]
Volgens ou legendes het grootvors Gediminas (1316–1341) Vilnius na aanleiding van sy droom oor die &quot;ysterwolf&quot; gestig. Argeologiese opgrawings aan die voet van die Gediminas-berg het egter getoon dat Vilnius se geskiedenis tot in die 4de millennium v.C. terugdateer. Baltiese stamme het hulle omstreeks 2500 v.C. in die gebied van Vilnius gevestig. In die 5de eeu v.C. het die bewoners reeds handelsbetrekkinge met Mediterreense lande aangeknoop en goedere soos [[barnsteen]] (amber), velle en wasprodukte teen metale en werktuie verruil. Ook voorheen onbekende tegnologieë soos byvoorbeeld [[metaalbewerking]] is danksy die handel na die noorde uitgevoer. In die volgende eeue het die [[Litauers]] tot 'n relatief gevorderde samelewing met 'n aristokratiese heersersklas ontwikkel.

Die huidige stad het in die 7de eeu uit 'n aantal kleiner nedersettings in die gebied ontstaan en tussen die 9de en 13de eeu tot 'n beduidende handelstad ontwikkel. Tussen die 10de en 13de eeu is Vilnius deur 'n houtvesting op die Gediminas-berg beskerm, en die eerste kerk is in 1251 deur koning [[Mindaugas]] op die perseel van die huidige [[Katedraal van Vilnius|katedraal]] opgerig – 'n plek waar vroeër een van die beduidendste Litause heiligdomme geleë was.

Die eerste historiese verwysing na Vilnius is 'n Latyns-geskrewe brief van grootvors Gediminas wat op 25 Januarie 1323 aan die destydse hoof- en [[Hanse]]stede, [[klooster]]s, talle Europese vorste en selfs die [[pous]] in [[Rome]] gerig is en waarin koopmans, wetenskaplikes en klerici uitgenooi word om hulle in die Litause hoofstad te vestig (&quot;''in civitate nostra regia Vilna''&quot;). Kenmerkend is die religieuse verdraagsaamheid van Litaue se oorspronklike heidense godsdiens – Gediminas verwys in sy brief na twee Christelike kerke – een van die Fransiskaanse en een van die Dominikaanse orde – en waarborg sodoende geloofsvryheid vir die nuwe immigrante. Hierdie houding teenoor ander gelowe het Vilnius se ontwikkeling nog oor 'n lang tydperk oorheers. Nogtans was Vilnius verskeie kere aan aanvalle van die [[Duitse Ridderorde]] blootgestel.

=== Die Pools-Litause dubbelmonargie ===
[[Lêer:Lithuanian state in 13-15th centuries.png|duimnael|Tussen die 13de en 15de eeu was Vilnius die hoofstad van 'n uitgestrekte Litause ryk]]
Met dinastiese huwelike, sy liberale houding en 'n magtige leër het Gediminas van Litaue 'n Europese [[groot moondheid]] gemaak, en die heersershuis, wat hy gestig het, het byna 200 jaar lank oor Litaue geregeer. Sy seuns en opvolgers Algirdas en Kęstutis het gemeenskaplik oor die land geheers. Algirdas het met sy leër drie keer tot by die poorte van die [[Moskouse Kremlin]] opgetrek, maar het uiteindelik nie daarin geslaag om dit in te neem nie.

Ná Algirdas se afsterwe het sy seun Jogaila Kęstutis met sy seun Vytautas laat inkerker. Kęstutis is vervolgens vermoor, terwyl Vytautas uit die tronk kon vlug en 'n kort tyd later met gewapende magte van die Duitse Orde na Vilnius opgetrek. Jogaila en Vytautus het 'n ongewone ooreenkoms gesluit: Jogaila het die Rooms-Katolieke geloof aangeneem en met die jong dogter van die Poolse koning, Jadwiga ([[Hedwig van Pole]]), getrou om sodoende die Poolse troon te kan bestyg. In 1386 is hy as die heerser van Litaue se westelike buurland gekroon. Vytautas het oor Litaue geheers en die grense van die land tot by die Swart See verskuif. Litaue het sodoende ook oor 'n groot aantal Russiese nedersettings geheers.

Vytautas en Jogaila het met hul kompromis die weg vir die ontstaan van die Pools-Litause dubbelmonargie gebaan wat vervolgens 'n politieke teengewig teen die Duitse Orde gevorm het. In 1410 het die Duitse Ridders in die [[Slag van Tannenberg|Slag van Žalgiris]] (Tannenberg) dan ook 'n verpletterende nederlaag teen Pools-Litause magte gely.

Alhoewel Vilnius ná die stigting van die Pools-Litause Gemenebes in 1386 aan belangrikheid verloor en die politieke en maatskaplike magsentrum van die nuwe ryk het na [[Kraków]] verskuif het, word die tydperk tussen 1400 en 1600 as die Goue Era van Vilnius beskou waartydens 'n omvangryke bouprogram van stapel gestuur is. En ofskoon die polonisering van die heersende Litause elites vinnig gevorder het, het die personele unie met Pole ook die weg vir nuwe handelsbande met [[Wene]], Moskou en [[Venesië]] gebaan.

=== Kerstening ===
Met Jogaila se bekering tot die [[Christendom]] in 1387 is die vuur in Vilnius se heidense tempel vir goed geblus, en die heiligdom moes plek maak vir die eerste katedraal wat destyds nog in die [[Gotiese argitektuur|Gotiese styl]] uitgevoer is. Vilnius het tydens die regentskap van Vytautas tot die multikulturele hoofstad van Europa se liberaalste groot moondheid ontwikkel waar mense van verskillende nasies – naas Litauers veral [[Pole (volk)|Pole]], [[Belarusse]], [[Italianers]] en [[Tartare]] – en gelowe vreedsaam saamgeleef het.

Die kerstening van die heerser het gepaard gegaan met 'n kulturele heroriëntering waarby Litaue nouer bande met [[Wes-Europa]] begin handhaaf het en sodoende wegbeweeg het van Konstantinopel of Moskou, en die verkryging van stadstatus volgens die Maagdenburgse Reg. In 1495 is die eerste goudsmid- en kleremakergildes gevestig. Vilnius het in die volgende dekades gaandeweg tot een van die vernaamste handels-, nywerheids- en kulturele spilpunte van Oos-Europa ontwikkel. Nadat Franciscus Skoryna in 1522 die eerste drukkery gestig het, het die stad ook een van die belangrikste sentrums van boekdrukkuns in Europa geword.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.vilnius-tourism.lt/en/information/about-vilnius/history/main-facts/ ''Vilnius Tourism: About Vilnius – History. Besoek op 11 Augustus 2015'']&lt;/ref&gt;

=== Italiaanse invloed, reformasie en teenreformasie ===
[[Lêer:Vilnius - map by Braun Hogenberg (middle size) (34065617).jpg|duimnael|'n Kaart van Vilnius in 1576 wat in Georg Braun se werk ''Civitates orbis terrarum'' (&quot;Die stede van die wêreld&quot;, 1572–1618) gepubliseer is]]
Met 'n bevolking van sowat 30&amp;nbsp;000 het Vilnius in die vroeë 16de eeu selfs die Poolse [[metropool]] Krakau verbygesteek en was byna so groot soos Praag. Die plaaslike argitektuur het nou die groeiende welvaart begin weerspieël. Die huwelik van koning Sigismund die Ouere van Pole met die Italiaanse prinses Bona Sforza in 1518 het van Vilnius 'n gewilde bestemming vir Italiaanse boumeesters, kunstenaars en musici gemaak en aan die stad veral in argitektoniese opsig 'n sterk Italiaanse karakter gegee.

Vanweë die militêre bedreiging deur Moskou was die bewoners nogtans genoodsaak om 'n stadsmuur met tien poorte te bou waarvan een, die [[Poort van die Daeraad]], tot vandag toe bewaar gebly het. In 1513 en 1530 is Vilnius deur groot brandrampe getref.

Die [[Protestantse Hervorming]] het in Vilnius – in teenstelling met Riga en Tallinn – nie met onluste gepaard gegaan nie aangesien Litaue die geloofsvryheid van sy inwoners gewaarborg en 'n streng skeiding van staat en kerk gehandhaaf het. Hierdie liberale houding van sy heersers is in 1563 in 'n Edik van Verdraagsaamheid nog eens bevestig. Die Rooms-Katolieke geestelikheid het Protestantse invloede op vreedsame manier probeer beveg waarby opvoeding en wetenskap 'n sleutelrol gespeel het.

Die teenreformasie het in 1570 onder meer tot die stigting van 'n [[Jesuïete-gimnasium Vilnius|Jesuïete-kollege]] gelei wat deur die Pools-Litause koning Stephan Batory nege jaar later tot [[Universiteit van Vilnius|universiteit]] verhef en ook deur die [[pous]] erken is. Vilnius het sodoende een van die oudste en beduidendste universiteitsstede in Oos-Europa geword, en terwyl groot dele van Europa deur godsdiensoorloë geteister is, was Vilnius nog steeds 'n smeltkroes van verskillende religieuse oortuigings waar naas talle ortodokse kerke en Rooms-Katolieke kloosters in 1555 ook die eerste Protestantse kerk en in 1572 die eerste [[sinagoge]] opgerig is.

=== Barokinvloede en Polonisering ===
[[Lêer:Ausros vartai.jpg|duimnael|links|Die [[Poort van die Daeraad]]]]
[[Lêer:Palace of the Grand Dukes of Lithuania 2019 2.jpg|duimnael|Die [[Grootvorstepaleis van Litaue]]]]
In 1610 het baie historiese geboue in 'n brandramp afgebrand, en sowat 'n derde van die bewoners van Vilnius het hul lewens verloor. Die heropbou het aan Vilnius sy huidige Barok-karakter gegee, waarby sowel Jesuïete asook plaaslike Italiaanse argitekte met hul estetiese oriëntering 'n beduidende invloed uitgeoefen het.

Op kulturele en taalkundige gebied het die Ooreenkoms van Lublin, wat in 1569 deur Litaue en Pole onderteken is en voorsiening vir die daarstelling van 'n Pools-Litause dubbelmonargie, die [[Pools-Litause Gemenebes]] of &quot;Republiek van die Twee Nasies&quot;, gemaak het waarin Litaue sy outonomie as deelstaat ingeboet het en sy status afgeskaal is tot dié van 'n provinsie binne die Poolse koninkryk. Die Poolse invloed op Vilnius se kulturele lewe het verder gegroei. Meer welvarende en opgevoede kringe onder die stadsbewoners het selfs Litaus, wat as die taal van laer klasse beskou is, ten gunste van Pools laat vaar. Die nou betrekkinge met Pole op die terrein van politiek en ekonomie het tot die Polonisering van groot dele van die stedelike en landelike adel in Litaue gelei.

Die vinnige groei van Vilnius in hierdie periode was aan immigrasie uit ander dele van die groothertogdom en die buiteland te danke. Die nuwe aankomelinge was onder meer Pools-, Roeteens-, Russies-, Oudslawies-, Duits-, Jiddisj- en Hebreeussprekendes wat die veeltalige karakter van Vilnius bevestig het. Elkeen van die [[etniese groep]]e het hul bydrae tot die ekonomiese welvaart van die stad gelewer sodat ambagte, handel en wetenskap gefloreer het.

Twee invloedryke adellike Pools-Litause families, die Radvilas en Pacs, het in Vilnius paleise laat bou en ook skenkings vir die oprigting van kerkgeboue gemaak. Die godsdienstige lewe is deur verdraagsaamheid en respek teenoor ander gelowe gekenmerk. So het ook Vilnius se Joodse gemeente in dié periode sterk groei ervaar.

=== Russiese besetting ===
[[Lêer:Michal Kazimerz Pac.jpg|duimnael|upright|Die Poolse veldheer Michał Kazimierz Pac (1624–1682), bevryder van Vilnius]]
Gedurende die 17de eeu het die adel die invloed van Vilnius se stadsraad, koopmans en gildes steeds meer beperk, met die gevolg dat die stad in politieke en ekonomiese opsig minder belangrik geword het. Ook die periode van religieuse verdraagsaamheid het tot 'n einde gekom. Geskille tussen aanhangers van die Rooms-Katolieke Kerk en Protestante het tussen 1611 en 1639 tot geweldpleging gelei.

Vilnius het daarnaas voor 'n ernstige eksterne bedreiging te staan gekom. In 1655 is die stad deur Russiese magte ingeneem en geplunder. Russiese en Kosake-soldate het Vilnius geplunder, aan die brand gesteek en 'n [[pogrom]] teen Joodse burgers gevoer. Die brande in Vilnius het 17 dae lank gewoed, en die totale lewensverlies word op meer as 10&amp;nbsp;000 beraam.

Die Russiese besetting het vyf jaar lank voortgeduur voordat die Poolse veldheer Michał Kazimierz Pac daarin geslaag het om Vilnius te herower. Die Russiese magte het hulle nogtans enkele maande in die goed versterkte paleis van Vilnius verskans voordat hulle uiteindelik oorgegee het. Ter herdenking aan die bevryding van Vilnius het Pac die Sint Pieter-en-Paulus-kerk laat oprig, wat as een van die meesterwerke van die Barokboukuns beskou word.

Die kortstondige Russiese heerskappy het 'n uiters nadelige effek op Vilnius se ekonomiese en kulturele ontwikkeling gehad, en ander metropole in die Pools-Litause Gemenebes soos Krakau en Warskou het die stad op baie terreine verbygesteek. Vilnius is vervolgens van sy status as 'n beduidende Europese hoofstad afgeskaal tot dié van 'n tweederangse Oos-Poolse nedersetting.

=== Groot Nordiese Oorlog en Joodse bloeitydperk ===
[[Lêer:VU reading room.jpg|duimnael|[[Universiteit van Vilnius]]: Leessaal in die biblioteek]]
Die eerste helfte van die 18de eeu was nóg 'n periode van teenspoed en beproewinge vir Vilnius. Tydens die Groot Nordiese Oorlog is die stad tussen 1700 en 1721 deur Sweedse en Russiese troepe beset. In 1708 is Vilnius deur die pes geteister waarby 'n derde van die stadsbevolking dié siekte ten prooi geval het, terwyl die stad in 1748 en 1749 deur twee brandrampe getref is. Die groot oop spasies, wat as gevolg van die vuur ontstaan het, is vervolgens vir die bou van kerkgeboue in die laat Barokstyl gebruik.

Met die stygende aantal Joodse bewoners was die 18de eeu 'n bloeitydperk van die Joodse geesteslewe in Vilnius. Een van die beduidendste Joodse persoonlikhede was die skrifgeleerde Elijah Ben Salomon Salman (1720–1797), ook bekend as die Gaon van Vilnius, wat groot pogings onderneem het om ortodokse Joodse tradisies teen die invloede van die Chassidisme, 'n meer moderne stroming wat hom nie meer uitsluitlik aan religieuse tekste georiënteer het nie, te beskerm. Daarnaas het hy ook sosiale en natuurwetenskaplike onderwerpe aangespreek. Sy belangrikste religieuse werke, kommentare op die Torah en Talmoed, het tot standaardwerke van die religieuse Joodse literatuur geword.

Die akademiese lewe aan die [[Universiteit van Vilnius]] was in hierdie periode aanvanklik deur relatief lae standaarde gekenmerk, tog het die beroeping van buitelandse geleerdes soos die Duitse natuurvorser [[Georg Forster]], wat deur die Britse kaptein [[James Cook]] vir ontdekkingsreise in die Suidsee saamgeneem is, belangrike leemtes gevul.

=== Die Poolse Delinge en die Napoleontiese Rusland-veldtog ===
[[Lêer:Album Wilenskie. 1845-1875 (5552361) (cropped).jpg|duimnael|Die Napoleontiese leër tydens sy terugtog uit Rusland in 1812 op die Raadhuisplein van Vilnius]]
In die 18de eeu het Vilnius 'n politieke speelbal van drie Europese moondhede – Swede, Rusland en Sakse – geword sodat die stad geen noemenswaardige rol meer gespeel het nie. Terwyl die Pools-Litause adel tot die beduidendste magsfaktor in die politieke lewe van die Pools-Litause Gemenebes ontwikkel het, het adellikes nogtans gewoonlik min belang in die formulering van enige sinvolle beleid gestel nie en liewer feeste in hulle kastele gevier.

Met die adel as die onkontroleerbare gesag was die Pools-Litause kroon magteloos teenoor die magsuitbreiding van aangrensende moondhede gestaan. In die drie Poolse Delinge het die Pools-Litause dubbelmonargie stapsgewys van die Europese landkaart verdwyn om onder die buurlande Rusland, [[Pruise]] en [[Oostenryk]] opgedeel te word. In 1795 het die staat nie meer bestaan nie.

Vilnius het vervolgens 120 jaar lank onder Russiese heerskappy gestaan. As die administratiewe setel van 'n Russiese goewerment was Vilnius in 1811 met 'n bevolking van 55&amp;nbsp;000 die derde grootste stad in die Tsareryk na Sint Petersburg en Moskou.

Teen begin Junie 1812 het die Napoleontiese leër met 600&amp;nbsp;000 soldate die grens na die Russiese Ryk oorgesteek en op 28 Junie Vilnius bereik. Baie Pole en Litauers, wat net soos plaaslike patrisiërs die hoop op die herstelling van die Pools-Litause dubbelmonargie gekoester het, het by [[Napoleon Bonaparte]] se magte aangesluit. Die Franse heerser het 'n stadhouder vir Vilnius benoem, tog het die land sy onafhanklikheid uiteindelik nie herwin nie.

In die winter van 1812/1813 het Napoleon se gedemoraliseerde en uitgehongerde leër na sy verpletterende nederlaag teen Russiese magte vir 'n tweede keer Vilnius binnemarsjeer. Die soldate het alles, wat eetbaar was, verorber, maar desondanks het na beramings tussen 40&amp;nbsp;000 en 80&amp;nbsp;000 soldate van die Napoleontiese leër (meer as die destydse bevolking van Vilnius) van honger gesterf.

=== Die opstand van 1831 en Russifisering ===
[[Lêer:St Joseph Church demolition.jpg|duimnael|Vilnius 1877: 'n Rooms-Katolieke kerkgebou word volgens die beleid van Russifisering afgebreek]]
Die [[Universiteit van Vilnius]] was in die vroeë 19de eeu die bakermat van die literêre stroming binne die Litaus-Poolse [[Romantiek]]. Sy beduidendste verteenwoordiger was [[Adam Mickiewicz]]. Sy werke, wat by die wêreldliteratuur van hierdie tydperk gereken word, is oorwegend in Pools geskryf, tog het daar destyds ook 'n Litause Belarussiese taalbeweging ontstaan. Simonas Daukantas (1793–1864), 'n skrywer, etnograaf en geskiedkundige wat eweneens aan die Universiteit van Vilnius verbonde was, het sentraal in die 19de eeuse nasionale hergeboorte van Litaue gestaan en die status van Litaus as literêre taal herstel, terwyl sy kollega Jan Czeczot die eerste beduidende werke van die Belarussiese literatuur geskryf het.

Die literêre hergeboorte het gepaard gegaan met die ontwaking van 'n nuwe nasionale bewussyn. Die Romantici het hulle ten gunste van 'n onafhanklike Pole en Litaue en die afskaffing van lyfeienskap uitgespreek. In November 1830 het Poolse offisiers daarin geslaag om die Tsaristiese Russiese maghebbers 'n tyd lank uit [[Warskou]] te verdryf, en ná hierdie omwenteling het in die [[lente]] van 1831 ook die inwoners van Vilnius in opstand teen die Russiese bewind gekom.

Die Russiese maghebbers het die onafhanklikheidsbewegings gewelddadig onderdruk, Adam Mickiewicz is in hegtenis geneem en later na Rusland gedeporteer. Die Universiteit van Vilnius is vanweë die politieke aktiwiteite van dosente en studente in 1832 deur die Russiese owerhede gesluit, en vervolgens is strenge sensuur ingestel en 'n beleid van Russifisering toegepas. Die bewoners van Vilnius het nie langer godsdiensvryheid geniet nie – Joodse gemeentes was aan sekere beperkings onderworpe, terwyl onafhanklike Ortodokse bewegings gedwing is om weer by die Russies-Ortodokse staatskerk aan te sluit. Talle intellektueles het in hierdie periode na Wes-Europa geëmigreer.

Nadat die politieke onluste in 1864 weer opgevlam het, is baie Rooms-Katolieke kerke onder dwang tot Russies-Ortodokse kerke omgeskep en die oprigting van nuwe Katolieke kerkgeboue net soos die gebruik van Litaus en Latynse letters in die openbare sfeer verbied. Hierdie maatreëls is veral verbind met die 70-jarige Russiese stadhouer Michail Moerafjof.

Die eerste spoorlynverbinding met Warskou en [[Sint Petersburg]] is in 1862 voltooi. In dié jaar is Vilnius se bevolking op sowat 60&amp;nbsp;000 beraam – 'n getal wat in die dekades tot die eeuwisseling meer as verdubbel het.&lt;ref&gt;{{de}} Martin Schulze Wessel, Irene Götz en Ekaterina Makhotina (reds.): ''Vilnius. Geschichte und Gedächtnis einer Stadt zwischen den Kulturen''. Frankfurt am Main: Campus Verlag 2010, bl. 233&lt;/ref&gt;

=== Nasionale bewegings ===
[[Lêer:Wilno Gora zamkowa.jpg|duimnael|Vilnius in 1912]]
Die Litauers se strewe na onafhanklikheid het aanvanklik veral uitdrukking gevind in die Litause taalbeweging wat die herstelling van Litaus se vroeëre status as oorheersende taal in Litaue geëis het. Dekades lank is Litause boeke en koerante soos ''Aušra'' (&quot;Daeraad&quot;), wat politieke onderwerpe behandel het, in Pruise gedruk en oor die grens na Litaue gesmokkel. Nie-Russiese dagblaaie in Latynse skrif is egter eers in 1905 weer deur die Russiese owerhede toegelaat.

Die ekonomiese ontwikkeling in die laat 19de eeu het in vergelyking met Riga, wat in hierdie periode tot 'n beduidende metropool gegroei het, relatief stadig verloop. Een van die belangrikste projekte was die bou van 'n spoorwegverbinding tussen Warskou, Vilnius en Sint Petersburg. In 1897 het Vilnius se bevolking 154&amp;nbsp;000 beloop, waarvan die helfte Joodse burgers was. Vanweë die gebrek aan 'n uitgebreide nywerheidsektor was daar – in teenstelling met Riga en Tallinn – slegs 'n beperkte neiging tot verstedeliking, soos uit Vilnius se gebrek aan geboue in tipiese laat 19de eeuse boustyle, waaronder die ''[[Jugendstil]] (Art Nouveau)'', blyk.

Die onluste, wat in 1905 in verskillende dele van die Russiese Ryk opgevlam het, het ook Vilnius geraak. Arbeiders was ontevrede met die werksomstandighede in fabrieke, terwyl ander burgers teen gedwonge rekruterings vir die Russiese leër geprotesteer het. Moskou was genoodsaak om sy Russifiseringsbeleid te verswak en meer vryhede aan etniese groepe gegee. In Vilnius het steeds meer koerante in Litaus, Pools, Belarussies en Russies verskyn, terwyl ook Joodse inwoners oor hul eie dagblaaie beskik het. Sommige koerante was selfs meertalig.

=== Die Eerste Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Wilno 1919 pogrzeb.JPG|duimnael|Vilnius in April 1919: Die begrafnis van Poolse soldate wat tydens die bevryding van die stad gesneuwel het]]
Vilnius is op 18 September 1915 sonder gevegte deur Duitse troepe beset. Baie inwoners van Russiese afkoms het na die ooste gevlug, terwyl die meeste burgers die Duitse soldate as bevryders van die Russiese heerskappy en onderdrukking gehuldig het. Baie Litauers het groot nasionale aspirasies gekoester, maar dit het vinnig geblyk dat die [[Duitsers]] allesbehalwe goed ingelig oor die kwessie van Litause onafhanklikheid was – in Duitse kommentare is na Vilnius aanvanklik selfs as die &quot;Pêrel van Pole&quot; verwys.

Uiteindelik het die Duitse Ryk die idee van 'n onafhanklike Litaue goedgekeur, en op 11 Desember 1917 het Litaue – met Vilnius as hoofstad – sy onafhanklikheid uitgeroep. Die Duitse regering het destyds beplan om 'n Litause koninkryk met Wilhelm, hertog van Urach en graaf van Württemberg as koning Mindaugas II te skep om sodoende van Litaue 'n soort Duitse satellietstaat te maak. Die Litause Republiek is gevolg deur Berlyn nie erken nie. Op 16 Februarie 1918 het Litaue sy onafhanklikheid vir 'n tweede keer geproklameer.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.knigge.de/archiv/artikel/--februar---nationalfeiertag-litauen-8915.htm |title=''www.knigge.de: 16. Februar – Nationalfeiertag Litauen'' |accessdate=27 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827053519/http://www.knigge.de/archiv/artikel/--februar---nationalfeiertag-litauen-8915.htm |archive-date=27 Augustus 2009 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die Duitse oorgawe op 18 November 1918 het in Vilnius nog geen einde van die oorlog gebring nie. Nadat Vilnius deur die Duitse magte ontruim is, het Poolse &quot;selfverdedigingsmagte&quot; die stad beset. Tydens Kersfees 1918 is hierdie Poolse magte deur die [[Rooi Leër]] verdryf en Vilnius beset, die Litause regering onder Antanas Smetona het in [[Kaunas]], die nuwe provisionele hoofstad, in ballingskap gegaan. In die oorlog tussen Pole en die Sowjetunie en die Litause Onafhanklikheidsoorloë is Vilnius nog verskeie kere deur vreemde magte ingeneem: Poolse troepe het Vilnius op 19 April 1919 bevry, tog is die stad later nog eens deur Sowjet-magte verower. Kort ná sy nederlaag in die Slag van Warskou het die Rooi Leër Vilnius ná die ondertekening van 'n vredesooreenkoms op 12 Julie 1920 aan die onsydige Republiek van Litaue teruggegee – veral om die vordering van Poolse magte in die rigting van Rusland te vertraag.

=== Vilnius as 'n Poolse stad ===
[[Lêer:Celebration of incorporation of Vilnius Region to Poland 1922.PNG|duimnael|Feesvierings in Vilnius ter geleentheid van die inlywing van die stad en sy omgewing by Pole in 1922]]
Nadat die Volkerebond as bemiddelaar opgetree het om die geskil tussen Pole en Litaue vreedsaam te besleg, is op 7 Oktober 1920 die sogenaamde Suwałki-ooreenkoms onderteken. Alhoewel in hierdie dokument nie spesifiek na Vilnius verwys is nie, is sy inhoud oorwegend so geïnterpreteer dat die stad aan Litaue toegeken is, alhoewel Poolse historici hierdie sienswyse nie deel nie.

Op 9 Oktober het Poolse magte onder die bevel van generaal Lucjan Żeligowski in die loop van 'n georkestreerde muitery van Poolse soldate beset. Vilnius en sy omgewing is in 'n afsonderlike staat, die Republiek van Sentraal-Litaue, omgeskep. Ná die omstrede parlementêre verkiesing van 1922 in Sentraal-Litaue, wat deur groot dele van die bevolking geboikot is, is die besluit geneem om Vilnius se status as hoofstad nie te herstel nie. Die stad en sy omgewing is op 20 Februarie 1922 deur Pole geannekseer, terwyl die Republiek van Litaue met Kaunas as hoofstad op 20 Desember 1922 internasionaal erken is. Onder sy Poolse naam Wilno het Vilnius as administratiewe setel van die gelyknamige [[woiwodskap]] gefungeer. Pools was in hierdie periode 'n meerderheidstaal in Vilnius, met [[Jiddisj]] as 'n beduidende en Litaus as 'n klein minderheidstaal. Pole en Litaue het weens die geskil oor Vilnius tot en met 1927 formeel in 'n oorlogstoestand verkeer.

Onder Poolse administrasie is die plaaslike infrastruktuur aansienlik verbeter en uitgebou, en die Universiteit van Vilnius is as Stefan-Batory-universiteit heropen. In 1931 het Vilnius se bevolking 195&amp;nbsp;000 beloop wat van die stad die vyfde grootste in Pole gemaak het. As 'n beduidende nywerheidstad was Vilnius onder meer die setel van ''Elektrit'', 'n belangrike vervaardiger van radiotoestelle.

=== Die Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 101I-265-0028-03A, Wilna, Einmarsch deutscher Truppen.jpg|duimnael|Junie 1941: Gemotoriseerde Duitse magte neem Vilnius in]]
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-R99291, Wilna, Frauen mit Juden-Kennzeichen.jpg|duimnael|Julie 1941: Bewoners van Joodse afkoms word verplig om 'n spesiale &quot;J&quot;-kenteken te dra sodat hulle maklik van nie-Joodse inwoners onderskei kan word]]
Tydens die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] was Vilnius aan voortgesette Duitse lugaanvalle blootgestel. Ondanks die politieke en militêre druk, wat van Duitse kant af op die Litause regering uitgeoefen is, het die land nie die Duitse voorstel gevolg om aan die militêre aanval op Pole deel te neem. Volgens die geheime [[Molotof-Ribbentrop-verdrag]] tussen die Duitse Ryk en die Sowjetunie is Oos-Pole deur die [[Rooi Leër]] beset. Die Sowjet-troepe het ook 'n oorwinning in die Slag van Vilnius behaal en die stad ná slegs een dag se gevegte op 19 September 1939 ingeneem en geplunder.

Met die oog op die beduidende rol, wat Vilnius meer as 'n eeu lank vir die Belarussiese kultuur gespeel het, is die stad aanvanklik by die Wit-Russiese SSR ingelyf. Regeringsinstellings van die Wit-Russiese SSR is na Vilnius verskuif, skole met Belarussies as onderrigmedium geopen en 'n Belarussiese dagblad, ''Віленская праўда'', gestig. Die Sowjet-bewind het hierdie aktiwiteite geduld totdat die besluit geneem is om Vilnius as een van die voorwendsels te gebruik waarmee Moskou hom in Litause belange kon inmeng.

Nadat politieke gesprekke in Moskou gevoer is, het die stad en sy omgewing volgens die Sowjet-Litause Verdrag oor Wedersydse Bystand onder Litause administrasie gekom. In ruil hiervoor het Litaue tot Sowjet-eise ingegee om militêre basisse van die Rooi Leër in strategies belangrike dele van die land te vestig. Dit was duidelik dat die [[Russe]] van plan was om hul troepe ook sonder toestemming deur die Litause owerhede in die land te stasioneer. En alhoewel die Sowjet-bewindhebbers die hele Vilnius-streek as integrale deel van die Republiek van Litaue erken het terwyl dit nog onder Poolse bewind was, is uiteindelik net 'n vyfde van die gebied aan Litaue teruggegee. Op 28 Oktober het Litause owerhede hulle in die stad gevestig, en die regeringsetel is geleidelik vanuit Kaunas na Vilnius verskuif.

Kort nadat Litause troepe die stad ingegaan het, het 'n Poolse [[pogrom]] teen die Joodse bevolking uitgebreek wat vier dae lank voortgeduur het en waarin een persoon gedood en sowat 200 beseer is. Aangesien die onluste deur Litause owerhede en polisiemagte geduld en selfs aangewakker is, het die Joodse gemeenskap Russiese eenhede, wat naby Vilnius gestasioneer was, om bystand gevra. Eers nadat 35 Russiese 'n rukkie lank na Vilnius ingery het, is die geweldpleging gestaak.

Ofskoon Vilnius net een maand onder Sowjet-bewind was, was die gevolge vir die stad rampsalig: die bewoners het honger gely, musea en argiewe is van historiese dokumente en ander objekte beroof. Waardevolle items en selfs fabrieksaanlegte is deur die Sowjet-troepe na Rusland geneem, waaronder die hele ''Elektrit''-fabriek met al sy geskoolde werkers wat na Minsk verskuif is. 'n Groot aantal mense is in hegtenis geneem of gedeporteer. Die Litause owerhede het blykbaar gehuiwer om na Vilnius terug te keer – uit vrees dat die Russiese militêre teenwoordigheid rondom die stad dit vir Moskou moontlik sou maak om die Litause regering omver te werp.

Die Litause owerhede het met 'n veldtog begin om die Poolse invloed in Vilnius uit te wis. 'n Ooreenkomstige beleid is teenoor die Joodse gemeenskap ingestel. Die gebruik van die Poolse geldeenheid [[złoty]] as betaalmiddel is verbied, waarby die invoering van die Litause litas aan 'n 250%-devaluasie gekoppel was. Ander diskriminerende beleide het gevolg.

In die volgende periode, wat enkele maande geduur en deur Litauers as die herinname van hul historiese hoofstad beskou is, terwyl Pole dit as 'n Litause besetting ervaar het, het sowat 50&amp;nbsp;000 etniese Litauers hulle in Vilnius gevestig. Sowat die helfte hiervan was setlaars uit Poolse gebiede wat deur die Sowjetunie geannekseer is, die ander helfte was amptenare uit Litaue in sy vooroorlogse grense.

[[Lêer:Vilna Synagogue interior-1-.jpg|duimnael|Die binneruimte van die Groot Sinagoge tussen 1920 en 1930. Die gebou is in 1945 vernietig]]
Die sluiting en ontbinding van die Stefan Batory-universiteit deur die Litause owerhede op 15 Desember 1939 is een van die besluite in hierdie periode wat as onbedag gekritiseer is. As deel van die voortlopende &quot;Lituaniserings&quot;-proses is boeke in Pools uit die rakke verwyder en Poolse straatname deur nuwe Litause name vervang. Poolse kantore, skole, sosiale en kulturele weldadigheidsorganisasies, winkels en sakeondernemings is gesluit. In Junie 1940 was daar in die hele stad net twee instellings met Pools as onderrigmedium, terwyl sowat 4&amp;nbsp;000 Poolse onderwysers ontslaan is.

Vlugtelinge se reg op vrye beweging is beperk – 'n maatreël wat veral baie [[Pole (volk)|Pole]] en [[Jode]] getref het: mense wat na Vilnius gekom het om nie deur die Duitsers in hegtens geneem te word nie. Op 28 Maart 1940 is alle mense, wat in Oktober 1920 nie as burgers van Vilnius geregistreer was nie, tot vlugtelinge verklaar. Altesaam 12&amp;nbsp;000 inwoners het Litause burgerskap verkry, terwyl 150&amp;nbsp;000 mense – veral Pole – tot buitelanders verklaar is. Hulle was van talle werkgeleenthede uitgesluit en is selfs nie toegelaat om met treine te ry nie.

Die proses om die hoofstad van Kaunas na Vilnius te verskuif was nog nie afgesluit nie toe Vilnius in Junie 1940 ondanks Litause weerstand weer by die Sowjetunie ingelyf en tot hoofstad van die [[Litause SSR]] verklaar is. Na ramings is destyds tussen 35&amp;nbsp;000 en 40&amp;nbsp;000 inwoners deur die Sowjet-Russiese geheimediens NKWD in hegtenis geneem en na [[Goelag]]-kampe toe gestuur.

In Junie 1941 is Vilnius weer deur troepe van die Nasionaalsosialistiese Duitsland ingeneem. Die groot Joodse bevolking is in twee ghetto's in die stadsentrum geplaas, waarvan die kleiner ghetto reeds in Oktober &quot;gelikwideer&quot; is. Die tweede ghetto het tot in die jaar 1943 bestaan, alhoewel sy bevolking deur middel van sogenaamde ''Aktionen'' gereeld gedesimeer is. Ondanks 'n opstand op 1 September 1943 is hierdie ghetto uiteindelik verniel.

Na ramings is sowat 95 persent van die plaaslike Joodse bevolking vermoor. Baie van hierdie mense was slagoffers van massaslagtings in Paneriai sowat tien kilometer wes van die historiese stadskern. Die meeste van die ander 30&amp;nbsp;000 slagoffers van hierdie massamoorde was Pole – krygsgevangenes, lede van die Poolse intelligentsia asook lede van die ''[[Armia Krajowa]]'' (&quot;Tuisleër&quot;) wat destyds sowel teen die Duitsers asook die Litauers geveg het.

Sowat veertig persent van alle geboue in Vilnius is as gevolg van oorlogshandelinge verniel, tog het byna alle argitektoniese monumente, waaronder alle Rooms-Katolieke, Lutherse en Ortodokse kerkgeboue, gespaar gebly. Die gebied van die ghetto met die Groot Sinagoge is volledig verwoes.

=== Sowjet-Russiese besetting en Litause SSR ===
[[Lêer:Vilniaus panorama iš televizijos bokšto.jpg|duimnael|Die argitektoniese erfenis van die Sowjet-Russiese besetting: Residensiële woonblokke, soos gesien vanuit die televisietoring]]
Ná die Tweede Wêreldoorlog is die Poolse bevolking van Vilnius grotendeels verdryf (na ramings het sowat 100&amp;nbsp;000 inwoners van Poolse afkoms die stad ná die besetting deur die Rooi Leër verlaat). Vilnius het vervolgens as die administratiewe hoofstad van die [[Litause SSR|Litause Sosialistiese Sowjetrepubliek]] gefungeer. Die stalinistiese beleid van die kommunistiese maghebbers het nie net die nasionalisering en sowjetisering van die Litause ekonomie behels nie, maar was ook daarop gemik om die nasionale en religieuse identiteit van die Litause volk uit te wis – sakrale geboue soos kerke is dikwels tot stoorhuise omgeskep. Die openbare en kulturele lewe is onder streng sensuur geplaas.

'n Newe-effek van die geforseerde kollektivering van die Litause landbousektor was die vinnige verstedeliking van die Litauers – Vilnius se Litaussprekende bevolking het sodoende vinnig toegeneem. Die Sowjet-owerhede het daarnaas in die na-oorlogse tydperk ook die vestiging van werkers uit ander dele van die Sowjetunie bevorder. Die Litause Kommunistiese Party se Politburo het nogtans daarin geslaag om die aantal migrante te beperk sodat die persentasie Russiessprekende bewoners in Vilnius nooit meer as sowat twintig persent beloop het nie, terwyl dit in die ander twee Baltiese hoofstede Tallinn en Riga tydelik tot meer as vyftig persent gestyg het.&lt;ref&gt;{{de}} Volker Hagemann: ''Riga • Tallinn • Vilnius. Rundgänge durch die Metropolen des Baltikums''. Berlyn: Trescher 2008, bl. 218&lt;/ref&gt;

=== Vilnius ná 1990 ===
[[Lêer:Saulės elektrinės ant biurų komplekso sostinės Saltoniškių gatvėje stogų..jpg|duimnael|links|Sonenergiepanele op die dak van 'n kantoorkompleks]]
[[Lêer:Pilies gatvė 04(js) Vilnius.jpg|duimnael|'n Nagtelike straattoneel in Pilies-straat]]
[[Lêer:City lights in Gediminas Avenue in Vilnius, Lithuania.jpg|duimnael|Kersbeligting in Gediminaslaan]]
Ook nadat Litaue sy status as onafhanklike republiek in 1990 herwin het, het Vilnius steeds die setel van die Litause parlement en regering gebly. Russiese troepe het op 13 Januarie 1991, die sogenaamde [[Bloedige Sondag in Vilnius|Bloedige Sondag]], 'n vergeefse poging aangewend om die stad te herower waarby veertien mense gesterf het. Binne 'n dekade het die stad tot 'n moderne Westers-kosmopolitiese metropool ontwikkel. Langs die Neris-rivier het 'n nuwe moderne sakesentrum ontstaan.

As deel van die heersende herinneringskultuur, wat deur die afgrensing van Litaue se kulturele en staatkundige identiteit teen Moskou en die Sowjet-Russiese interpretasie van die land se vroeëre geskiedenis bepaal word, word feeste soos die Europadag op 9 Mei gehou en is 'n &quot;Graf van die onbekende partisaan&quot;, 'n monument ter ere van die Woudbroeders, die Litause partisanebeweging wat ook ná die Tweede Wêreldoorlog verset teen die Sowjet-Russiese besetters gebied het, op die voormalige Leninplein in die sentrum van Vilnius beplan. Gedurende die feesvierings in 2010 ter geleentheid van die 20-jarige jubileum van Litaue se onafhanklikwording van die Sowjetunie is daar tematies by die millenniumfeesvierings van 2009 aangesluit. Die simbole en mites van die Grootvorstedom Litaue – soos die Vytis-simbool van die berede ridder of die leuse &quot;Diegene, wat nie bereid is om sy lewe vir die vryheid te laat nie, het dit nie verdien nie&quot; – staan sentraal in die verhaal van die onafhanklikheidsbeweging.&lt;ref&gt;{{de}} Schulze Wessel, Götz en Makhotina (2010), bl. 10&lt;/ref&gt;

In April 2014 het die burgemeester van Vilnius, Arturas Zuokas, aangekondig dat die stad sy konvensionele straatbeligting tot 2016 met energiebesparende LED-lampe sal vervang wat strate in die hoofstad veiliger sal maak en die gevaar van motorongelukke sal verminder. Altesaam 44&amp;nbsp;000 straatlampe sal deur 'n gemeenskaplike projek, waarby die stadsregering en 'n Italiaanse privaat maatskappy, ''Gemmo SpA'' betrokke is, op een slag opgegradeer word. Die verwagte kostebesparings sal jaarliks meer as €2 miljoen beloop.&lt;ref&gt;{{de}} [https://baltische-rundschau.eu/vilnius-wird-in-den-naechsten-zwei-jahren-eine-modernisierung-an-seinen-strassenlampen-durchfuehren/ ''Baltische Rundschau, 23 April 2014: Vilnius wird in den nächsten zwei Jahren eine Modernisierung an seinen Straßenlampen durchführen. Besoek op 22 Januarie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601063956/https://baltische-rundschau.eu/vilnius-wird-in-den-naechsten-zwei-jahren-eine-modernisierung-an-seinen-strassenlampen-durchfuehren/ |date=1 Junie 2020}}&lt;/ref&gt;

== Demografie ==
[[Lêer:Zirmunai pano.jpg|duimnael|Žirmūnai is die mees bevolkte distrik in die munisipaliteit Vilnius]]
[[Lêer:Vilnius - view5.jpg|duimnael|Baie inwoners word in woonstelgeboue gehuisves]]
Die demografiese ontwikkeling van Vilnius weerspieël die komplekse en onstuimige geskiedenis van hierdie stad. In 1875, toe Vilnius 'n bevolking van sowat 82&amp;nbsp;700 gehad het, was Jode met 46 persent nog die grootste bevolkingsgroep. In 1902 het die Joodse bevolking tot 80&amp;nbsp;000 gestyg, of 49 persent van die destydse totale bevolking van 162&amp;nbsp;633.

Tot en met die Tweede Wêreldoorlog is Vilnius merendeels deur Jode, etniese Pole en 'n beduidende Belarussiese minderheid bewoon, terwyl die aantal Litaussprekendes nog baie klein was. Die oorlog was 'n tydperk van ingrypende verandering waartydens die meerderheid van die Joodse bewoners in die Sjoa vermoor is, terwyl groot dele van die Poolssprekende inwoners – dikwels onder dwang – na Wes-Pole uitgewyk het. Die groot Poolse bevolking in die omgewing van Vilnius is deur hierdie ontwikkeling net in 'n mindere mate geraak.

Gedurende en ná die oorlog, toe Vilnius as hoofstad van die Litause SSR uitgebou is, het steeds meer etniese Litauers uit landelike gebiede en Russe hulle in die stad gevestig. Saam met die vinnige ontwikkeling van groot nywerhede, administratiewe en wetenskaplike instellings het Vilnius snelle bevolkingsgroei ervaar.

Volgens die sensus van 2001 was van die totale bevolking van 542&amp;nbsp;287 57,8% Litauers, 18% etniese [[Pole (volk)|Pole]], 14% Russe, 4% [[Belarusse]], 0,5% Jode en 5% ander. Die meeste inwoners is Rooms-Katolieke Christene.

== Ekonomie ==
Vilnius is die ekonomiese sentrum van Litaue wat saam met sy omliggende gebiede in die administratiewe distrik Vilnius sowat 'n derde van Litaue se bruto binnelandse produk oplewer, en verskeie belangrike maatskappye en finansiële instellings het hulle hoofkwartiere in die stad. Sy hoogs ontwikkelde infrastruktuur, dienstesektor en die groeiende koopkrag van sy inwoners maak Vilnius aantreklik vir buitelandse beleggers sodat die stad in 2007 meer as € 4,6 miljard se regstreekse buitelandse beleggings (RBB) gelok het – een van die hoogste syfers in Oos-Europa. Teen die begin van die 21ste eeu was meer as 60 persent van die totale RBB in Litaue in die hoofstad gekonsentreer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.litlex.lt/portal/ml/file/sk26.pdf |title=''www.litlex.lt: Vilnius'' |accessdate=27 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027040616/http://www.litlex.lt/portal/ml/file/sk26.pdf |archive-date=27 Oktober 2007 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die relatief hoë lewensgehalte en die ryk kulturele lewe dra eweneens by tot Vilnius se ekonomiese en demografiese groei.

== Kulturele lewe ==
=== Joodse geskiedenis: Jerusalem van die Noorde ===
[[Lêer:Vilnius - view13.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Vokiečių gatvė]]
Die ''Vokiečių gatvė'' (&quot;Duitse Straat&quot;) in die middestad van Vilnius was eeue lank die middelpunt van een van die beduidendste sentrums van Joodse lewe in Oos-Europa. Nadat die eerste Joodse burgers hulle in die vroeë 14de eeu op uitnodiging van die stadstigter Gediminas in Vilnius gevestig het, het tienduisende Jode uit ander dele van Europa, veral uit die weste (Duitse Jode is onder meer ná die groot pesepidemie van 1348 verdryf), in die volgende eeue na die Litause hoofstad gemigreer. In die laat 14de eeu het Vilnius een van vyf Joodse gemeentes in Litaue gehuisves. Vytautas die Grote (1392–1430) het in 1388/89 'n aantal besondere voorregte aan Joodse burgers gegun. Die Joodse outonomie is deur latere heersers bevestig en verder uitgebrei. Na hulself het die Litause Jode as ''Litvake'' verwys, terwyl Vilnius in [[Jiddisj]], die algemene Joodse omgangstaal in die stad, as ''Wilne'' bekend gestaan het. In Vilnius is selfs die suiwerste Jiddisj ter wêreld gepraat.&lt;ref&gt;{{de}} Bodo Thöns: ''Litauen entdecken''. Berlyn: Trescher 2006, bl. 70&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Vilniaus sinagoga.jpg|duimnael|links|Die Sinagoge van Vilnius]]
Toe omstreeks 1572/1573 met die oprigting van die Groot Sinagoge begin is, wat met sy vyf verdiepings sitplekke vir 5&amp;nbsp;000 gelowiges gebied het, het ook die Joodse buurt van Vilnius ontstaan. Danksy 'n tiental Joodse onderwysinstellings het Vilnius vinnig tot 'n beduidende geestelike sentrum vir Joodse rabbyne ontwikkel, waarby die Gaon van Vilnius, Elijah ben Solomon Zalman (1720–1797), groot bekendheid verwerf het. 'n Bronsbeeld in die Žydų gatvė (&quot;Jodestraat&quot;) herinner vandag aan hierdie geleerde.

Daar was sekerlik groter en meer welvarende Joodse gemeentes elders in Europa, tog het baie Jode aangetrokke gevoel tot Litaue,
sy geloofsvryheid en die liberale intellektuele klimaat wat deur die plaaslike universiteit bevorder is. Uit Rusland het naas Ortodokse Christene, wat nie by die Russiese staatskerk wou aansluit nie, ook talle Jode na Vilnius geïmmigreer wat in hul tuisland aan willekeur en pogrome blootgestel was.

Die aantal Joodse sinagoges en gebedshuise het in die tyd tussen die twee wêreldoorloë tot 105 gestyg. Vanweë sy groot aantal Joodse instellings – 160 verenigings en partye, die Joodse seksie van die PEN-klub, uitgewerye en drukkerye, die Hebreeuse ''Strashun''-biblioteek, 'n aantal teaters, 'n Tegniese Skool, die Joodse Wetenskaplike Instituut (met Sigmund Freud en Albert Einstein as sy bekendste bestuurslede) en ses dagblaaie wat in Jiddisj of Hebreeus uitgegee is, het Vilnius die byname &quot;Jerusalem van die Noorde&quot; en &quot;Litause Jerusalem&quot; gekry. Daar is selfs beweer dat die Joodse bewoners die suiwerste vorm van Jiddisj gebesig het.&lt;ref&gt;{{de}} Heiko Meyer en Christiane Bauermeister: ''Litauen''. Ostfildern: DuMont 2007, bl. 71&lt;/ref&gt; Die Joodse gemeenskap – 70&amp;nbsp;000 mense in 1919 – het 'n derde van Vilnius se totale bevolking verteenwoordig. Omstreeks 1925 was Vilnius naas Warskou en New York een van die beduidendste sentrums van Jiddisj-sprekendes ter wêreld.&lt;ref&gt;{{de}} Markus Polag en Franz Rappel: ''Litauen &amp; Kurische Nehrung''. Dormagen: Iwanowski 2007, bl. 150&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Memorial to the Jews victims of Nazi Germany in Vilnius2.JPG|duimnael|Monument vir die vermoorde Jode van Vilnius]]
Met die Duitse besetting van Vilnius in Junie 1941 het een van die grusaamste episodes in die geskiedenis van die Sjoa begin. Alle inwoners van die Joodse buurt is tussen 1 en 3 September 1941 vir &quot;strafaksie&quot; uitgesonder en vermoor. Hulle moes plek maak vir twee ghettos wat vanaf 6 September aan weerskante van die Vokiečių gatvė opgerig is. Die bewoners van die kleiner ghetto – sowat 11&amp;nbsp;000 mense – is binne twee maande vermoor. Die groter ghetto met 'n bevolking van 25&amp;nbsp;000 het naas 'n hospitaal, skole en polisiestasie selfs oor 'n ghettoteater beskik. Voordat ook hierdie ghetto op 23 September 1943 ontbind en sy bewoners vermoor is, het eenhede van die gewapende versetgroep ''Farainikte Partisaner Organisatie (FPO)'' daarin geslaag om die vlug van altesaam 6&amp;nbsp;000 te organiseer. In Mei 1944 het die Rooi Leër Vilnius ingeneem.

Die Sowjet-Russe het geleidelik byna alle tasbare herinnerings aan die Joodse lewe, insluitende die Groot Sinagoge, uitgewis. Net die Nuwe Sinagoge (Litaus: ''Naujoji žydų sinagoga''), wat in 1903 in die Moorse styl opgerig is, het bewaar gebly. Vandag het Vilnius nog 'n Joodse bevolking van 3&amp;nbsp;000.

Die gebou van die eertydse Joodse teater huisves tans die sogenaamde Sentrum van Verdraagsaamheid (''Tolerancijos centras'') met 'n uitstalling oor Joodse kuns en kultuur tydens die bloeitydperk en in die ghetto. Die Joodse Museum (''Gaono Žydų muziejus'') behandel die Sjoa en die Joodse verset teen die Nazi's. Naas die herlewing van tradisionele Joodse feeste is 2020 ter geleentheid van die 300ste verjaardag van die Joodse geleerde Gaon van Vilnius uitgeroep tot die «Jaar van die Litause Jode».&lt;ref&gt;{{en}} [https://baltic-review.com/jewish-culture-is-experiencing-a-comeback-in-vilnius-lithuania/ ''The Baltic Review, 20 Maart 2019: Jewish culture is experiencing a comeback in Vilnius, Lithuania. Besoek op 23 Julie 2019'']&lt;/ref&gt;

== Stadskarakter en boukuns ==
[[Lêer:Vilnius Ostrobramska.jpg|duimnael|links|Die historiese stadskern, soos gesien vanuit die [[Poort van die Daeraad]]]]
[[Lêer:St. Peter and St. Paul's Church 2, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|duimnael|Sint-Pieter-en-Paulus-kerk]]
Die stadshorison van Vilnius se historiese stadskern word deur 'n groot aantal kerktorings oorheers – volgens 'n ou spreekwoord kan 'n mens vanuit enige punt in Vilnius tenminste drie torings raaksien. Veral vanweë sy talle sakrale geboue in die Barokstyl toon Vilnius – in teenstelling met die twee ander Baltiese hoofstede [[Riga]] en [[Tallinn]] en hul [[Baksteengotiek|Baksteengotiese]] boukuns – nog steeds 'n groot Poolse en Italiaanse invloed.

Terwyl die Gediminas-heuwel met 'n hoogte van 142 meter met sy vestingstoring bo-oor die ou stadskern verrys, weerspieël die koepels van Rooms-Katolieke kerke en die kleurryke &quot;uietorings&quot; van Ortodokse kerkgeboue die wisselvallige geskiedenis van Vilnius wat sedert die Middeleeue verskeie kere onder vreemde heerskappy gestaan. Nadat Litaue in die Reformasietyd 'n Rooms-Katolieke land gebly het, is talle geboue in die Barokstyl uitgevoer, en Vilnius het uiteindelik as die &quot;Rome van die Ooste&quot; bekend gestaan.

Gedurende die Sowjet-besetting was talle geboue in 'n relatief slegte toestand. Intussen is groot dele van Vilnius se argitektoniese erfenis herstel, gerestoureer en met kleure verfraai.

=== Die Barokstyl ===
[[Lêer:Vilnius Cathedral Exterior 2, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|duimnael|links|Die [[Katedraal van Vilnius]]]]
[[Lêer:Vilnius Gedimino Pilies Bokštas Blick auf die Valdovu rumai.jpg|duimnael|Die [[Grootvorstepaleis van Litaue]] in Vilnius]]
[[Lêer:Sunday afternoon in Vilnius, Lithuania, 14 Sept. 2008 (2865908900).jpg|duimnael|''Gedimino prospektas'' (Gediminas-laan) op 'n Sondagmiddag]]
Die Barokstyl, wat omstreeks 1600 in Italië ontstaan het, is die oorheersende argitektoniese styl in Vilnius. Nadat die groot meerderheid Litauers in die Reformasietydperk Protestantse leerstellings verwerp en steeds hul Rooms-Katolieke geloof bewaar het, het Barok-boumeesters uit ander Europese lande begin om sakrale en wêreldlike geboue in die Barokstyl uit te voer.

Vanaf 1604 het Italiaanse boumeesters die bekende Il-Gesù-kerk in Rome as voorbeeld vir sakrale geboue soos die Kasimir-, Theresia- en Allerheilige-kerk geneem wat met hul drie skepe, breë en ronde vorms en kunsvolle plastiese versierings in pleisterkalk en marmer 'n volledig nuwe boustyl vir kerkgeboue ingevoer het. Die argitekte was meestal skoliere van die eerste generasie Italiaanse barok-boumeesters uit Rome, waaronder Constante Tencalla, wat regstreeks deur [[Michelangelo]] beïnvloed is en onder meer die Sint-Kasimir-kapel in Vilnius se [[Katedraal van Vilnius|Sint-Stanislauskatedraal]] ontwerp het.

Nadat [[Sigismund III Wasa]] in 1587 tot koning van Pole verkies is, het ook Litaue vir 'n tydperk van 81 jaar onder die heerskappy van die Sweedse Wasa-dinastie gekom wat sy naam aan Vilnius se destydse Barok-boustyl verleen het. Hierdie plaaslike Barokstyl word verdeel in 'n periode voor en een ná die sogenaamde &quot;Sondvloed&quot; – 'n reeks van oorloë en verwoestings wat Vilnius teen die middel van die 17de eeu getref en oor 'n tydperk van 56 jaar voortgeduur het. In die opvolgende periode het die Sint-Pieter-en-Paulus-kerk as die beduidendste Barok-gebou in Vilnius ontstaan.

In 1737 en 1748 is Vilnius deur twee groot brandrampe verwoes, en saam met die heropbou het argitekte, waaronder die beroemde Duits-gebore boumeester Johann Christoph Glaubitz, die klassieke skool van Vilnius se Barokstyl ontwikkel. Glaubitz het 'n groot aantal geboue soos byvoorbeeld die Johannes- en die Katharina-kerk van volmaakte binne-argitektuur in die laat Barokstyl voorsien.

Die boukuns in die tweede helfte van die 18de eeu was onder meer deur illusionistiese muurskilderye en kunsvolle fresko's gekenmerk waarby die laasgenoemdes soms die illusie skep dat hulle tussen die wolke van 'n oneindige gewelf sou sweef. Die fantasieryke muurskilderye is vinnig ook vir die buiteversierings van kerkgeboue, burgerhuise en die gewels van poorte gebruik. In hierdie tydperk is ook 'n departement argitektuur aan die Universiteit van Vilnius in die lewe geroep, met dosente soos [[Marcin Knackfus]] wat vanaf 1768 in Vilnius werksaam was en onder meer die Verkiai-kasteel aan die noordelike stadsrand vir biskop Masalskis omgebou het.

=== Die Nuwe Sentrum ===
[[Lêer:Europe tower.jpg|duimnael|links|upright|Die [[Europa-toring]] in Vilnius]]
[[Lêer:Vilnius New City Center from the White Bridge (2013).jpg|duimnael|[[Wolkekrabber]]s in Šnipiškės, die moderne sakesentrum van Vilnius]]
[[Lêer:Vilnius city.jpg|duimnael|Die nuwe sakesentrum]]
Die nuwe stadsentrum van Vilnius is wes van die historiese stadskern geleë en word in die noorde en weste deur die Neris-rivier begrens. Sy hoofwinkelstraat, die ''Gedimino prospektas'', wat teen die middel van die 19de eeu as 'n breë laan aangelê is en in sy geskiedenis reeds verskillende name gedra het. Oorspronklik het dit as Sint Jorislaan bekend gestaan, onder die Poolse bewind tussen 1922 en 1939 as Mickiewiczlaan, daarna – afhangende van die politieke gebeure en besetters – as Hitler-, Stalin- en Leninlaan. Sedert 1989 staan dit as Gediminaslaan bekend en loop oor 'n afstand van twee kilometer reguit vanaf die katedraal tot by die Neris en die parlementsgebou in die weste. Die laan verbind Vilnius se vier grootste pleine met mekaar. Langs sy boonste deel is talle historiese geboue in die Neoklassistiese styl opgerig. So het adellikes en die plaaslike patrisiaat hul stadspaleise en villa's aan weerskante van die laan laat oprig.

In dele van die ''Gedimino prospektas'' word net voetgangers toegelaat, en naas talle winkels en winkelsentrums, internasionale hotelle, koffiekroeë, restaurante en banke is ook staatsdepartemente, ander openbare instellings soos Litaue se konstitusionele hof, die Litause Akademie van Wetenskappe, die KGB-museum en die [[Seimas|parlementsgebou]] hier geleë. Huurgeldvlakke het hier sterk toegeneem en is intussen die hoogstes in die Baltiese lande. Saans en op naweke word motors gedeeltelik verban.

Šnipiškės, 'n stadsdeel aan die Neris se noordoewer wat deur die Wit Brug (''Baltasis tiltas'') met die historiese kern verbind word, is Vilnius se nuwe sakesentrum waar in die eerste dekade van die 21ste eeu talle wolkekrabbers, waaronder die [[Europa-toring]] (''Europos bokštas''), opgerig is. Meer sakegeboue en moderne woonstelblokke sal in die nabye toekoms hier gebou word.

=== Die televisietoring ===
[[Lêer:View in Karolinishkes district.jpg|duimnael|links|upright|Die televisietoring]]
Die televisietoring (''Televizijos bokštas'') in die stadsdeel Karoliniškes is in 1991 ingewy. Die toring is die hoogste gebou in Vilnius en oortref met sy hoogte van 327 meter die [[Parys]]e [[Eiffeltoring]] nog met ses meter. Die televisietoring se uitsigplatform en die restaurant ''Paukščių Takas'' (&quot;Melkstraat&quot;) is teen 'n hoogte van 165 meter geleë. Die sitplekke langs die vensters is op 'n ronde platform aangebring wat een keer per uur om sy eie as draai. Tydens goeie weerstoestande strek die uitsig sowat sestig kilometer ver.

In die kerstyd word die televisietoring gereeld tot Europa se hoogste verligte kersboom omgeskep.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://lietuva.lt/en/news/europes_largest_christmas_tree_in_vilnius |title=''lietuva.lt: Europe's largest Christmas tree in Vilnius'' |accessdate=27 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120127212513/http://lietuva.lt/en/news/europes_largest_christmas_tree_in_vilnius |archive-date=27 Januarie 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2011 is die toring met 32 girlandes met 'n totale lengte van 6&amp;nbsp;km en 6&amp;nbsp;000 gloeilampe versier. In die [[somer]]seisoen is die televisietoring 'n gewilde bestemming vir rekspringers.

Op 13 Januarie 1991 het die stryd om onafhanklikheid in Litaue 'n nuwe hoogtepunt bereik – om die ongesensuurde verslaggewing van Litaue se uitsaaikorporasie te beskerm, het duisende ongewapende burgerlikes 'n menslike skild rondom die televisietoring gevorm. Tydens 'n aanval deur spesiale Sowjet-eenhede is elf mense op straat doodgeskiet of deur pantsers platgery. Nog drie mense het in die radioateljees gesterf. 'n Verdere 1&amp;nbsp;782 mense is beseer. Een Sowjet-soldaat het deur &quot;vriendelike vuur&quot; omgekom. Die ongesensuurde program is tot op die laaste minuut uitgesaai, en die omroeper se laaste woorde was: &quot;Die televisietoring en die ateljees word nou aangeval, maar ons sal uiteindelik oorwin.&quot;

Die Sowjet-troepe het Vilnius vervolgens nog 222 dae lank tot by die Moskouse staatsgreep op 22 Augustus 1991 beset. Vandag herinner 'n uitstalling in die televisietoring se grondverdieping asook elf klein gedenkstene buite die toring aan die slagoffers, terwyl ook strate in die omgewing na hulle vernoem is.

== Vervoerwese ==
[[Lêer:Vilnius solaris.jpg|duimnael|'n ''Solaris''-[[trolliebus]] met 'n ''maršrutinis taksi''-minibus net agter hom]]
[[Lêer:Vilnius Airport main entrance.jpg|duimnael|Die internasionale lughawe van Vilnius]]
[[Lêer:Vilnius Airport, Lithuania inside.jpg|duimnael|Vilnius se moderne lughaweterminaal]]
Ten opsigte van sy vervoerverbindings is die Litause hoofstad vanweë sy geografiese posisie naby die sterk bewaakte buitegrens van die [[Europese Unie]] (EU) met Belarus in 'n soort &quot;dooie winkel&quot; geleë. Die beduidendste vervoerverbindings vanuit die Baltiese lande na die res van die EU loop deur [[Kaunas]], die tweede grootste stad van Litaue sowat 100 kilometer wes van Vilnius. Die twee stede word deur 'n snelpad met mekaar verbind.

; Spoorweë
Die spoorwegstasie van Vilnius is 'n belangrike halte vir sogenaamde korridor-treine wat vanuit die Russiese kernland via Belarus na die Russiese eksklawe Oblast Kaliningrad ry, alhoewel passasiers hier nie mag op- of afklim nie. Nasionale treinverbindings word na Kaunas en [[Klaipėda]] (via [[Šiauliai]]) aangebied, internasionale treinroetes verbind Vilnius met [[Warskou]] (via Šeštokai), [[Minsk]] en [[Riga]].

; Busse
Vilnius beskik oor 'n sentrale terminaal vir busroetes wat alle buurlande asook verskeie ander bestemmings in die Europese Unie bedien. Die Poolse spoorwegmaatskappy ''Polskie Koleje Panstwone'' bied 'n InterCity-busdiens na Warskou aan, terwyl ander ondernemings ook stede soos [[Berlyn]] bedien (daar is tot op datum geen regstreekse treinverbindings met die Duitse hoofstad nie). Tussenstedelike busdienste verbind Vilnius met kleiner stede in Litaue.

; Lugvervoer
Die internasionale lughawe van Vilnius is sowat 5,9&amp;nbsp;km suid van die stadsgebied geleë. Dit is die grootste van Litaue se vier internasionale lughawens volgens passagiergetalle en tans een van die snelste groeiende lughawens in Europa met jaarliks sowat twee miljoen passasiers. Die lughawe beskik oor een aanloop- en landingsbaan en dien as spilpunt vir [[Air Lituanica]], Wizz Air en Small Planet Airlines, asook as fokuslughawe vir [[Ryanair]] en 'n verskeidenheid ander Europese lugrederye.

Die lughawe, wat sy deure op 17 Augustus 1932 geopen het en in die beginjare vlugte na bestemmings in Pole en die Baltiese lande aangebied het, is tans in staatsbesit en word deur die Litause Departement van Vervoer en Kommunikasie beheer.

; Paaie
Snelpaaie verbind Vilnius met Kaunas, die veerboothawe Klaipėda aan die Oosseekus en Panevėžys, asook met die belangrike Europese Roete 67 ([[Via Baltica]]). Ander belangrike grootpaaie loop in die rigting van Belarus en Pole.

; Openbare vervoer
Vilnius beskik nie oor 'n moltreinstelsel of trems nie sodat busse, [[trolliebus]]se en privaat huurmotors die enigste keuses is. Onder die laasgenoemde kategorie val ook minibusse wat plaaslik onder hul Russiese benaming ''maršrutiniai taksi'' bekend staan en geskeduleerde roetes bedien. Die trolliebus-netwerk met 19 roetes dateer nog uit die Sowjet-tydperk en is in 1956 in bedryf gestel. Litaue se nasionale spoorwegmaatskappy ''Lietuvos Geležinkeliai'' bied daarnaas 'n beperkte stadstreindiens vir pendelaars uit die voorstede van Vilnius aan.

== Sport ==
[[Lêer:Siemens Arena.jpg|duimnael|Die ''Siemens Arena'']]
Korfbal en sokker is van die gewildste sportsoorte in Litaue en 'n aantal spanne is in Vilnius gesetel. Die grootste hiervan is die korfbalklub ''BC Rytas'' wat aan Europese kampioenskappe soos ''Euroleague Basketball'' en ''ULEB Eurocup'', die inheemse korfballiga ''Lietuvos Krepšinio Lyga'' (LKL) en die Baltiese Korfballiga deelneem. ''BC Rytas'' het die ''ULEB Cup'' (die voorloper van die ''Eurocup'') in 2005 en die ''ULEB Eurocup'' in 2009 gewen. Die span se tuisstadion is die ''Lietuvos Rytas Arena'' met 'n kapasiteit van 1&amp;nbsp;700, terwyl al die Europese asook belangrike inheemse en Baltiese wedstryde in die Siemens Arena met 'n kapasiteit van 11&amp;nbsp;000 beslis word. ''BC Sakalai'' is 'n nog span wat in die ''LKL'' speel.

Die belangrikste sokkerspanne in Vilnius is ''[[FK Žalgiris]]'' en ''[[FK Riteriai]]'' wat albei in die Litause ''[[TOPLYGA]]'' speel. Maar slegs ''FK Žalgiris'' het tot dusver daarin geslaag om dié liga te wen – in 1991, 1992, 1999, 2013, 2014, 2015, 2016, 2020, 2021, 2022 en 2024 .

== Susterstede ==
{{columns-list|4|
* {{vlagikoon|Kasakstan}} [[Almati]], [[Kasakstan]], sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot;&gt;{{lv}} {{cite web |url=https://vilnius.lt/lt/tarptautinis-bendradarbiavimas/ |title=Tarptautinis bendradarbiavimas |publisher=Vilnius |accessdate=25 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125014107/https://vilnius.lt/lt/tarptautinis-bendradarbiavimas/ |archive-date=25 Januarie 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* {{vlagikoon|Serwië}} [[Belgrado]], [[Serwië]], sedert 2010.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Bila Tserkwa]], [[Oekraïne]], sedert 2011.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Borodjanka]], Oekraïne, sedert 2023.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|België}} [[Brussel]], [[België]], sedert 2004.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Cherson]], Oekraïne, sedert 2012.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Chicago]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1993.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Dnipro]], Oekraïne, sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Donetsk]], Oekraïne, sedert 1996.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Ierland}} [[Dublin]], [[Republiek Ierland|Ierland]], sedert 2005.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Duisburg]], [[Duitsland]], sedert 1985.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Erfurt]], Duitsland, sedert 1972.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Gdansk]], [[Pole]], sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Argentinië}} [[San Martín, Argentinië|San Martín]], [[Argentinië]], sedert 2011.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Guangzhou]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2004.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Finland}} [[Joensuu]], [[Finland]], sedert 1970.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Kijif]], Oekraïne, sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]], sedert 2002.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Krakow]], Pole, sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Lublin]], Pole, sedert 2019.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Łódź]], Pole, sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Lwif]], Oekraïne, sedert 2014.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Madison]], Verenigde State, sedert 1989.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Marioepol]], Oekraïne, sedert 2023.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Italië}} [[Milaan]], [[Italië]], sedert 2004.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Noorweë}} [[Oslo]], [[Noorweë]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Ysland}} [[Reykjavik]], [[Ysland]], sedert 2006.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Letland}} [[Riga]], [[Letland]], sedert 2005.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Oostenryk}} [[Salzburg]], [[Oostenryk]], sedert 1991.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Shenzhen]], Volksrepubliek China, sedert 2017.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Swede}} [[Stockholm]], [[Swede]], sedert 1996.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Straatsburg]], [[Frankryk]], sedert 2003.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Republiek China}} [[Taipei]], [[Republiek China]] (Taiwan), sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Georgië}} [[Tbilisi]], [[Georgië]], sedert 2005.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Villeurbanne]], Frankryk, sedert 2011.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Warskou]], Pole, sedert 1998.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
* {{vlagikoon|Pole}} [[Wrocław]], Pole, sedert 2014.&lt;ref name=&quot;Susterstede&quot; /&gt;
}}

Voormalige susterstede (ná die [[Russies-Oekraïense Oorlog (2022-tans)|Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):&lt;ref&gt;{{lt}} {{cite web |url=https://www.bns.lt/topic/1912/news/65910881/ |title=Vilnius nutraukė sutartis su Rusijos, Baltarusijos miestais, įkūrė Ukrainos Didvyrių gatvę |publisher=Baltic News Service |date=9 Maart 2022 |accessdate=14 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240214094110/https://www.bns.lt/topic/1912/news/65910881/ |archive-date=14 Februarie 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{columns-list|2|
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Irkoetsk]], [[Rusland]]
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Jaroslawl]], Rusland
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Kaliningrad]], Rusland
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Krasnojarsk]], Rusland
* {{vlagikoon|Belarus}} [[Minsk]], Belarus
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Sint Petersburg]], Rusland
* {{vlagikoon|Rusland}} [[Oelan-Oede]], Rusland
}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{de}} Volker Hagemann: ''Riga • Tallinn • Vilnius. Rundgänge durch die Metropolen des Baltikums''. Berlyn: Trescher 2008

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
; Amptelike webtuistes
----
* {{lt}} [https://www.vilnius.lt/ Amptelike webwerf]
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/541.htm Amptelike Unesco-bladsy]
; Ensiklopediese inligting
----
* {{en}} [https://www.britannica.com/place/Vilnius ''Vilnius''] by [[Encyclopædia Britannica]]
; Toerisme
----
* {{en}} {{Wikivoyage}}
; Media
----
* {{de}} [http://www.swr.de/schaetze-der-welt/die-altstadt-von-vilnius/-/id=5355190/nid=5355190/did=5979996/jc7va9/ ''Die Altstadt von Vilnius – Rom des Ostens'' (Die historiese stadskern van Vilnius – die Rome van Oos-Europa)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601064005/https://www.swr.de/schaetze-der-welt/die-altstadt-von-vilnius/-/id=5355190/nid=5355190/did=5979996/jc7va9/ |date= 1 Junie 2020 }}
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=KdPCxj1Yd2U ''YouTube.com – Jacob Laukaitis: Vilnius (2019)'']
; Literatuur
----
* {{en}} [http://www.vilniusliterature.flf.vu.lt/en/?page_id=158 ''Vilnius Literature: Poetic cartography – Vilnius of Joseph Brodski''] || [http://www.vilniusliterature.flf.vu.lt/en/?page_id=156 ''Biografiese konteks'']

{{Wêrelderfenisgebiede in Litaue}}
{{Hoofstede in Europa}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Vilnius| ]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Litaue]]</text>
      <sha1>2i3ldw7cxh0o0zbgo3ouk2yqitumsx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Virale bemarking</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31784</id>
    <revision>
      <id>3361965</id>
      <parentid>3290028</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2398" sha1="qjrkwgwlon17z3sncq0gr5f8hc2mjh5" xml:space="preserve">'''Virale bemarking''' en '''virale advertensie''' verwys na bemarkingstegnieke wat voorafbestaande sosiale netwerke gebruik om die [[handelsmerk]]erkenning te verhoog of om ander [[bemarking]]sdoelwitte (soos produkverkope) te verwesenlik deur selfverspreidende prosesse te gebruik, soortgelyk aan die verspreiding van [[virus]]se en [[rekenaarvirus]]se.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0007681311000152 |author=[[Andreas Kaplan]], Michael Haenlein (2011) |title=Two hearts in three-quarter time: How to waltz the social media/viral marketing dance, Business Horizons}}&lt;/ref&gt; Dit kan bestaan uit mondelingse oorvertellinge, of aangevuur word deur die netwerkvermoëns van die internet.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.usatoday.com/money/advertising/2005-06-22-viral-usat_x.htm | title=USAToday: Viral advertising spreads through marketing plans}} June 23, 2005, 2005&lt;/ref&gt; Virale bemarking is 'n bemarkingsverskynsel waar mense aangemoedig word om 'n bemarkingsboodskap vrywilliglik aan te stuur.&lt;ref&gt;[http://www.marketingterms.com/dictionary/viral_marketing/ Viral Marketing – Definisie, inligting, webwerwe, artikels]&lt;/ref&gt; Virale promosies kan die vorm aanneem van videoknipsels, interaktiewe speletjies, elektroniese boeke, handelsmerksagteware, beelde of selfs teksboodskappe.  Die basiese vorm van virale bemarking is nie oneindig volhoubaar nie.

Daar word beweer dat 'n tevrede kliënt gemiddeld drie mense van 'n produk of diens vertel waarvan hy/sy hou en elf mense van 'n produk of diens vertel waarvan hy/sy nie hou nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bizsum.com/articles/art_the-secrets-of-word-of-mouth-marketing.php |title=Bizsum Book Summary: Secrets of Word Of Mouth Marketing by George Silverman |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120110413/http://bizsum.com/articles/art_the-secrets-of-word-of-mouth-marketing.php |archive-date=20 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Virale bemarking steun sterk op die natuurlike gedrag van mense.

Die doel van bemarkers wat belangstel in die skep van virale bemarkingsprogramme is om indiwidue te identifiseer met hoë sosiale netwerkpotensiaal en skep dan virale boodskappe wat byval vind by hierdie segment van die bevolking waar dit 'n hoë waarskynlikheid het om aangestuur te word.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Bemarking]]</text>
      <sha1>qjrkwgwlon17z3sncq0gr5f8hc2mjh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wheatstonebrug</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34185</id>
    <revision>
      <id>3362206</id>
      <parentid>3290614</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Elektriese Meetinstrumente]] verwyder; [[:Kategorie:Elektriese meetinstrumente]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6122" sha1="m1vmjytgj0uk39j94cmzjrp2yf12kza" xml:space="preserve">[[Lêer:Wheatstonebridge.svg|duimnael|300px|Wheatstonebrug stroombaandiagram. Die onbekende weerstand ''R''&lt;sub&gt;''x''&lt;/sub&gt; word gemeet, weerstande ''R''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, ''R''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en ''R''&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; is bekend en ''R''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; is verstelbaar. Wanneer die gemete spanning ''V''&lt;sub&gt;''G''&lt;/sub&gt; 0 is, dan is ''R''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;/''R''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; =&amp;nbsp;''R''&lt;sub&gt;''x''&lt;/sub&gt;/''R''&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;.]]

'n '''Wheatstonebrug''' is 'n elektriese stroombaan wat gebruik word om 'n onbekende [[weerstand]] te meet deur twee bene van 'n brugstroombaan te balanseer, waarvan die een been die onbekende komponent bevat. Die grootste voordeel van hierdie stroombaan is die vermoë om baie akkurate metings te verkry (teenoor 'n eenvoudige [[spanningsverdeler]]).&lt;ref&gt;&quot;Circuits in Practice: The Wheatstone Bridge, What It Does, and Why It Matters&quot;, as discussed in this MIT ES.333 class [https://www.youtube.com/watch?v=-G-dySnSSG4 video]&lt;/ref&gt; Sy werking is soortgelyk aan die oorspronklike potensiometer.

Die Wheatstonebrug was ontwerp deur Samuel Hunter Christie in 1833 en verbeter en gepopulariseer deur Sir Charles Wheatstone in 1843&lt;ref&gt;&quot;The Genesis of the Wheatstone Bridge&quot; by Stig Ekelof discusses Christie's and Wheatstone's contributions, and why the bridge carries Wheatstone's name.&lt;/ref&gt;

== Werking ==
In die figuur, is &lt;math&gt;\scriptstyle R_x&lt;/math&gt; die onbekende weerstand wat gemeet word; &lt;math&gt;\scriptstyle R_1,&lt;/math&gt; &lt;math&gt;\scriptstyle R_2,&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\scriptstyle R_3&lt;/math&gt; is weerstande met bekende waardes en die weerstand van &lt;math&gt;\scriptstyle R_2&lt;/math&gt; is verstelbaar. Die weerstand &lt;math&gt;\scriptstyle R_2&lt;/math&gt; word verstel totdat die brug &quot;gebalanseerd&quot; is en geen stroom vloei deur die galvanometer &lt;math&gt;\scriptstyle V_g&lt;/math&gt;. By hierdie punt is die [[elektriese spanning]] tussen die twee middelpunte B en D nul. Dus is die verhouding van die weerstande in die bekende been &lt;math&gt;\scriptstyle (R_2 / R_1)&lt;/math&gt;&lt;math&gt;\scriptstyle (R_x / R_3)&lt;/math&gt;. Wanneer die brug ongebalanseerd is, dui die rigting van die stroom in die galvanometer aan of die weerstand &lt;math&gt;\scriptstyle R_2&lt;/math&gt; te hoog om te laag is.

By die punt waar die stroombaan gebalanseerd is:

: &lt;math&gt;\begin{align}
  \frac{R_2}{R_1} &amp;= \frac{R_x}{R_3} \\[4pt]
  \Rightarrow R_x &amp;= \frac{R_2}{R_1} \cdot R_3
\end{align}&lt;/math&gt;

Die nulstroom kan met baie hoë akkuraatheid met die galvanometer gemeet word. Daarom, as &lt;math&gt;\scriptstyle R_1,&lt;/math&gt; &lt;math&gt;\scriptstyle R_2,&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\scriptstyle R_3&lt;/math&gt; met hoë akkuraatheid bekend is, kan &lt;math&gt;\scriptstyle R_x&lt;/math&gt; met hoë akkuraatheid bepaal word. Baie klein veranderings in &lt;math&gt;\scriptstyle R_x&lt;/math&gt; kan die balans versteur en dadelik opgetel word.

Alternatiewelik, as &lt;math&gt;\scriptstyle R_1,&lt;/math&gt; &lt;math&gt;\scriptstyle R_2,&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\scriptstyle R_3&lt;/math&gt; bekend is maar &lt;math&gt;\scriptstyle R_2&lt;/math&gt; is nie verstelbaar nie, kan die spanningsverskil of die stroomvloei deur die meter gebruik word om die waarde van &lt;math&gt;\scriptstyle R_x,&lt;/math&gt;. Hierdie opstelling word gereeld gebruik in weerstandmetings soos in resistiewe termometers aangesien dit vinniger is om 'n spanningswaarde te meet as om 'n weerstand te verstel totdat die spanning nul is.

== Afleiding ==
[[Lêer:Wheatstonebridge current.svg|duimnael|300x300px|Wheatstonebrug met strome aangedui. Stroomrigtings word arbitrêr toegeken.]]
Die toepasssing van Kirchoff se Stroomwet by die nodes B en D lewer:

: &lt;math&gt;\begin{align}
  I_3 - I_x + I_G &amp;= 0 \\
  I_1 - I_2 - I_G &amp;= 0
\end{align}&lt;/math&gt;

Die toepassing van Kirchoff se Spanningswet, vir die lusse ABD en BCD lewer:

: &lt;math&gt;\begin{align}
  (I_3 \cdot R_3) - (I_G \cdot R_G) - (I_1 \cdot R_1) &amp;= 0 \\
  (I_x \cdot R_x) - (I_2 \cdot R_2) + (I_G \cdot R_G) &amp;= 0
\end{align}&lt;/math&gt;

Wanneer die brug gebalanseerd is, is {{Math|''I''&lt;sub&gt;''G''&lt;/sub&gt; {{=}} 0}}, daarom kan die tweede stel vergelykings herskryf word as:

: &lt;math&gt;\begin{align}
  I_3 \cdot R_3 &amp;= I_1 \cdot R_1 \\
  I_x \cdot R_x &amp;= I_2 \cdot R_2
\end{align}&lt;/math&gt;

Deur die twee vergelykings te deel en te herskryf, gee:

: &lt;math&gt;R_x = {{R_2 \cdot I_2 \cdot I_3 \cdot R_3}\over{R_1 \cdot I_1 \cdot I_x}}&lt;/math&gt;

Vanaf die eerste twee vergelykings is {{Math|''I''&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; {{=}} ''I''&lt;sub&gt;''x''&lt;/sub&gt;}} en {{Math|''I''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; {{=}} ''I''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;}}.  Deur dit in te vervamg en te vereenvoudig, kan {{Math|''R''&lt;sub&gt;''x''&lt;/sub&gt;}} dan bepaal word as:

: &lt;math&gt;R_x = {{R_3 \cdot R_2}\over{R_1}}&lt;/math&gt;

Indien al vier die weerstandwaardes en die bronspanning{{Math|''V''&lt;sub&gt;''S''&lt;/sub&gt;}} bekend is, en die weerstand van die galvanometer is hoog genoeg sodat {{Math|''I''&lt;sub&gt;''G''&lt;/sub&gt;}} weglaatbaar is, kan die spanning oor die brug {{Math|''V''&lt;sub&gt;''G''&lt;/sub&gt;}} bereken word deur die spanning van elke spanningsverdeler te bereken en dan die verskil van hierdie spannings te bereken. Die vergelyking hiervoor is:

: &lt;math&gt;V_G = \left({R_2\over{R_1 + R_2}} - {R_x \over {R_x + R_3}}\right)V_s&lt;/math&gt;

== Belangrikheid ==
Die Wheatstonebrug illustreer die konsep van 'n verskilmeting, wat baie akkuraat kan wees. Variasies op die Wheatstonebrug kan gebruik word om kapasitansie, induktansie, impedansie en ander hoeveelhede, soos die hoeveelheid vlambare gasse in 'n [[Monster (wetenskap)|monster]] soos met 'n eksplosimeter, te meet. Die Kelvinbrug was spesiaal aangepas vanaf die Wheatstonebrug om baie lae weerstande te meet. In baie gevalle is die onbekende weerstand wat gemeet word verwant aan 'n fisiese verskynsel, soos temperatuur of druk, en die Wheatstonebrug word dus indirek gebruik om daardie hoeveelhede te meet.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.ibiblio.org/kuphaldt/electricCircuits/DC/DC_8.html ''DC Metering Circuits'']
* [http://www.ibiblio.org/kuphaldt/electricCircuits/DC/index.html ''Lessons In Electric Circuits Vol 1 DC''] 
* [http://www.ibiblio.org/kuphaldt/electricCircuits/ ''Lessons In Electric Circuits'']
* [http://radionerds.com/index.php/I-49 Test Set I-49]

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Elektriese meetinstrumente]]
[[Kategorie:Elektronika]]
[[Kategorie:Fisika]]</text>
      <sha1>m1vmjytgj0uk39j94cmzjrp2yf12kza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Kanada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35207</id>
    <revision>
      <id>3361976</id>
      <parentid>3326368</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:34:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39581" sha1="ahofcegf7q2kk08nnaq0xyom5ob4gub" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Kanada
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of Canada (Pantone).svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = {{en}} ''Maple Leaf Flag''&lt;br /&gt;{{af}} ''Die Esdoringblaar''&lt;br /&gt;{{fr}} ''l’Unifolié''&lt;br /&gt;{{af}} ''Die Eenblarige''
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 110110
| Simbool       = 
| Verhouding    = 1:2
| Goedgekeur_op = 15 Februarie 1965
| Ontwerp       = Drie vertikale bane in rooi, wit en rooi met ’n rooi [[Suikeresdoring|esdoringblaar]] in die middel van die wit baan.
| Ontwerper     = George Stanley&lt;br /&gt;John Matheson
| Beeld2        = Canadian Forces Flag.svg
| Beeldgrootte2 = 210px
| Geen_grens2   = 
| Bynaam2       = 
| Ander_byname2 = 
| Gebruik2      = 001000
| Simbool2      = 
| Verhouding2   = 1:2
| Goedgekeur_op2= 
| Ontwerp2      = 
| Ontwerper2    = 
| Beeld3        = Naval ensign of Canada.svg
| Beeldgrootte3 = 210px
| Geen_grens3   = 
| Bynaam3       = 
| Ander_byname3 = 
| Gebruik3      = 000001
| Simbool3      = 
| Verhouding3   = 1:2
| Goedgekeur_op3= 
| Ontwerp3      = 
| Ontwerper3    = 
| Beeld4        = Flag of the Canadian Army.svg
| Beeldgrootte4 = 210px
| Geen_grens4   = 
| Bynaam4       = Weermagvaandel
| Ander_byname4 = 
| Gebruik4      = 
| Simbool4      = 
| Verhouding4   = 1:2
| Goedgekeur_op4= 
| Ontwerp4      = 
| Ontwerper4    = 
| Beeld5        = Royal Canadian Air Force ensign.svg
| Beeldgrootte5 = 210px
| Geen_grens5   = 
| Bynaam5       = Lugmagvaandel
| Ander_byname5 = 
| Gebruik5      = 
| Simbool5      = 
| Verhouding5   = 1:2
| Goedgekeur_op5= 
| Ontwerp5      = 
| Ontwerper5    = 
}}

Die '''nasionale vlag van [[Kanada]]'''&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/sc-cs/df7-eng.cfm Kanadese Erfenis – Jy wou weet...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110608070831/http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/sc-cs/df7-eng.cfm |date= 8 Junie 2011 }}&lt;/ref&gt; is op [[15 Februarie]] [[1965]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie vertikale bane in rooi, wit en rooi met ’n rooi elfpuntige [[Suikeresdoring|esdoringblaar]] in die middel van die wit baan.

Die aanvaarding van die vlag in 1965 was die eerste keer dat ’n nasionale vlag vir Kanada gekies is om die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Unievlag]] te vervang. Die [[Rooi Kanadese Vaandel]] is nieamptelik gebruik sedert die 1890’s en is in 1945 deur ’n algemene maatreël van bestuur goedgekeur vir gebruik &quot;waarookal die plek of geleentheid hom voordoen om ’n kenmerkende Kanadese vlag te laat wapper.&quot;&lt;ref name=&quot;1945 order&quot;&gt;{{en}} {{cite book |title=Historical documents of Canada |editor=Stacey, C. P. |publisher=St. Martin’s Press |location=[[New York Stad]] |year=1972 |volume=5 |pages=28 |chapter=19. Order in Council on the Red Ensign, 1945|isbn=0-7705-0861-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;first flags&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df5-eng.cfm |title=First &quot;Canadian flags&quot; |date=24 September 2007 |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |accessdate=16 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727230628/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df5-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1964 het Eerste Minister Pearson ’n komitee aangewys om die vraagstuk op te los. Dit het gelei tot ’n ernstige debat oor die verandering van die vlag. Uit drie opsies is George Stanley en John Matheson se esdoringontwerp wat gebaseer was op die vlag van die Koninklike Militêre Kollege van Kanada, gekies. Die vlag is die eerste keer op 15 Februarie 1965 ten toon gestel; hierdie datum word jaarliks gevier as die Nasionale Kanadese Vlagdag.&lt;ref name=&quot;flagfest&quot; /&gt;

Baie verskillende vlae is geskep vir gebruik deur Kanadese amptenare, regeringsliggame en militêre magte. Die meeste van hierdie vlae maak op die een of ander manier van die esdoringblaarmotief gebruik deur die Kanadese vlag in die skildhoek te hê of deur esdoringblare in die ontwerp te gebruik. Die Koninklike Unievlag is ook ’n amptelike vlag in Kanada en word gebruik as simbool van Kanada se lidmaatskap van die [[Britse Statebond]], en die verbintenis tot die [[Monargie van die Verenigde Koninkryk|Kroon]].&lt;ref name=&quot;pch&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=The Royal Union flag (Union Jack) |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/union-eng.cfm |website=Canadian Heritage |date=17 November 2008 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727205917/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/union-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ruf&gt;{{en}} {{cite web |title=Statement by the Hon. Jason Kenney, PC, MP, Secretary of State (Multiculturalism and Canadian Identity) on Commonwealth Day |url=http://www.pch.gc.ca/pc-ch/infoCNtr/cdm-mc/index-eng.cfm?action=doc&amp;DocIDCd=DJK072980 |website=Canadian Heritage |date=10 Maart 2008 |accessdate=10 Maart 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111111070357/http://www.pch.gc.ca/pc-ch/infoCNtr/cdm-mc/index-eng.cfm?action=doc&amp;DocIDCd=DJK072980 |archivedate=11 November 2011 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cah&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_f.cfm|title=Royal Union Flag|work=Canadian Heritage / Patrimoine canadien|accessdate=19 Augustus 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413032823/http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_f.cfm|archivedate=13 April 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die Unievlag is steeds ’n element in ander Kanadese vlae waaronder die provinsiale vlae van [[Brits-Columbië]], [[Manitoba]] en [[Ontario]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|title=The Royal Union Flag |publisher=Pennsylvania State Universiteit|author=Fraser, Alistair}}&lt;/ref&gt;

== Simboliek ==
Die esdoringblaar het sedert die 1700’s gedien as simbool ter viering van die natuur en omgewing van wat vandag as Kanada bekend is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=16 Desember 2008 |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/o3-eng.cfm |title=The Maple Leaf |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727225542/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/o3-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die hoeveelheid punte op die blaar het geen betekenis nie (dit stel dus nie die tien provinsies plus een punt vir die gebiede, soos die Australiese Gemenebesster,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=13 April 2008 |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df7-eng.cfm |title=You were asking... |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727230700/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df7-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; voor nie). Die hoeveelheid punte en rangskikking daarvan is gekies nadat toetse in ’n windtonnel aangedui het dat die huidige ontwerp die minste wasig vertoon van die ontwerpe wat getoets is.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |title= Canada’s Flag |last=Matheson |first=Col. John R. |year=1986 |publisher=Mika Publishing Company |isbn=0-919303-01-3}}&lt;/ref&gt; Die beeld van die esdoringblaar wat op die vlag gebruik word is ontwerp deur Jaques Saint-Cyr.&lt;ref name=&quot;Archbold, Rick&quot;&gt;{{en}} {{cite book |title=I Stand for Canada: The Story of The Maple Leaf Flag |url=https://archive.org/details/istandforcanadas0000arch_q9f2 |author=Archbold, Rick |date=15 Februarie 2002 |publisher=Macfarlane, Walter &amp; Ross |isbn=1-55199-108-X}}&lt;/ref&gt; In 1921 het koning [[George V van die Verenigde Koninkryk|George V]] die amptelike kleure van Kanada vasgestel as rooi (van die [[Kruis van Sint Joris]]) en wit (van die [[Frankryk|Franse]] koninklike embleem sedert koning [[Karel VII van Frankryk|Karel VII]]).&lt;ref name=&quot;birth&quot;&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=16 Desember 2008 |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df3-eng.cfm |title=Birth of the Canadian flag |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727230616/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df3-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Ontwerp ==
[[Lêer:Canadian flag construction sheet.svg|duimnael|links|Konstruksie-blad vir die ontwerp van die Kanadese vlag. Die hoogte van die vlag is twee maal die breedte daarvan.]]
Die lengte van die Esdoringvlag is twee keer die wydte. Die wit baan staan bekend as ’n Kanadese Paal (’n vierkantige baan in ’n vertikale driebaanvlag en genoem na die vlag van Kanada) en die twee rooi bane is so groot soos die helfte van die wit baan.&lt;ref name=&quot;colours&quot;&gt;{{en}} {{cite web |date=1 Januarie 2003 |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df11-eng.cfm |title=The National Flag of Canada: Colours Specification |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |accessdate=16 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727230717/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df11-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In die middel van die wit baan is ’n rooi esdoringblaar. In heraldiek is die vlag geblasoeneer as &quot;rooi op ’n silwer Kanadese paal met ’n esdoringblaar.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=25 Maart 2008 |url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=A1SEC819969 |title=Emblems of Canada |publisher=Die Kanadese Ensiklopedie |archive-date=13 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613001742/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=A1SEC819969 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die blasoenering is op 5 Maart 2005 by die Kanadese Heraldiese Owerheid geregistreer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://reg.gg.ca/heraldry/pub-reg/project-pic.asp?lang=e&amp;ProjectID=462&amp;ProjectElementID=1556 |title=Registration of the National Flag of Canada |accessdate=22 Mei 2019 |date=15 Maart 2005 |work=The Public Register of Arms, Flags and Badges of Canada |publisher=Die Kanadese Heraldiese Owerheid |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922144218/http://reg.gg.ca/heraldry/pub-reg/project-pic.asp?lang=e&amp;ProjectID=462&amp;ProjectElementID=1556 |archive-date=22 September 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;[[Lêer:Flag of Canada (construction).png|350px|senter|Konstruksietekening]]&lt;/center&gt;

=== Kleure ===
[[Lêer:Canada flag halifax 9 -04.JPG|duimnael|links|’n Wapperende Kanadese vlag.]]
Die kleurskema word hieronder gelys:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! [[Lêer:Flag of Canada (Pantone).svg|30px|raam]] !! style=&quot;background-color:#FF0000&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;Rooi !! style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|&lt;span style=&quot;color:#000000e;&quot;&gt;Wit
|-
| '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]''' || 255/0/0 || 255/255/255
|-
| '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]''' || #FF0000 || #FFFFFF
|-
| '''Pantone''' || Red 032 || White
|-
| '''CMYK''' || 0, 100, 100, 0 || 0, 0, 0, 0
|}

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Canadian Red Ensign 1870-1898.jpg|duimnael|links|’n Vroeë voorbeeld van ’n Kanadese Rooi Vaandel in 1876&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.canada.ca/content/dam/pch/documents/services/flags-canada-historical/posters/post4-eng.pdf |title=Evolution of the Canadian Red Ensign |publisher=Canadian Heritage |accessdate=22 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517050248/https://www.canada.ca/content/dam/pch/documents/services/flags-canada-historical/posters/post4-eng.pdf |archive-date=17 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Painting by Emily Warren in Currie Hall Royal Military College of Canada.JPG|duimnael|Plasing van die Kanadese Kleure op Gen. James Wolfe se Monument in die [[Westminster-abdy]] deur Emily Warren in die Currie Hall by die Koninklike Militêre Kollege van Kanada]]
[[Lêer:John A Macdonald election poster 1891.jpg|duimnael|links|Plakkaat van die Konserwatiewe Party vir die 1891-verkiesings met John A. Macdonald en ’n Rooi Vaandel sonder wapen]]
[[Lêer:Postcard of Maisonneuve Monument and Coronation.JPG|duimnael|’n Kanadese poskaart ter geleentheid van die kroning van Koning George V in 1911, wat die koninklike Unievlag (laer) en ’n weergawe van die Rooi Vaandel met ’n gekroonde saamgestelde skild van Kanada (nie goedgekeur deur die soewereine nie) in die vlieg]]
[[Lêer:Proclamation of the National Flag of Canada (January 1965).jpg|duimnael|links|Die koninklike proklamasie van die nasionale vlag van Kanada in 1965]]
Die eerste bekende vlag wat in Kanada gewapper het die Kruis van Sint Joris wat [[John Cabot]] toe hy Newfoundland in 1497 bereik het. In 1534 het [[Jacques Cartier]] ’n kruis geplant in [[Gaspé-skiereiland|Gaspé]] met die Franse koninklike wapenskild met die [[fleur-de-lis]]. Sy skip het ’n rooi vlag met ’n wit kruis gehad wat op daardie tydstip die vlag van Frankryk was. [[Nieu-Frankryk]] het steeds die Franse militêre vlae van die periode gebruik.&lt;ref name=&quot;first flags&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs/commun/portrait/drapeau/?lang=en |title=National Flag and Emblems |date=12 Oktober 2006 |work=Portrait of Québec |publisher=Regering van Quebec |accessdate=20 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102030108/http://www.gouv.qc.ca/portail/quebec/pgs/commun/portrait/drapeau/?lang=en |archive-date=2 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Koninklike Unievlag is sedert die Britse nedersetting in [[Nova Scotia]] in 1621 in Kanada gebruik. Sedert die [[Franse en Indiaanse oorlog|oorgawe van Frankryk]] aan die [[Verenigde Koninkryk]] in die vroeë 1760’s, is die Koninklike Unievlag, bekend as die Union Jack in die Verenigde Koninkryk gebruik as die [[de jure]] nasionale vlag, net soos in die Verenigde Koninkryk, tot met die aanvaarding van die huidige vlag in 1965.&lt;ref name=&quot;first flags&quot; /&gt;

Kort na die Kanadese Konfederasie in 1867 het die behoefte aan ’n unieke Kanadese vlag ontstaan. Die eerste Kanadese vlag was die Vlag van die Goewerneur-generaal van Kanada, ’n koninklike Unievlag met ’n skild in die middel waarop die wapenskild van Ontario, Quebec, Nova Scotia en Nieu-Brunswick in die vier kwarte was. Die skild was omring deur ’n krans van esdoringblare.&lt;ref name=&quot;Fraser Flags&quot;&gt;{{en}} {{cite book |last=Fraser |first=Alistair B. |title=The Flags of Canada |url=http://fraser.cc/FlagsCan/Nation/CanFlag.html |accessdate=22 Mei 2019 |date=30 Januarie 1998 |chapter=A Canadian Flag for Canada}}&lt;/ref&gt; In 1870 is begin om die Rooi Vaandel, met die toevoeging van die Kanadese saamgestelde skild op die wapperkant, nieamptelik op land en see te gebruik en dit het bekend gestaan as die Rooi Kanadese Vaandel. Soos nuwe provinsies by die Konfederasie gevoeg is, is die skild opgedateer. In 1892 het die Britse Admiraliteit die gebruik van die Rooi Vaandel vir gebruik deur Kanada op see goedgekeur. Die saamgestelde skild is in 1921, met die toekenning van ’n wapenskild aan Kanada, deur die nuwe wapenskild vervang en in 1924 het ’n algemene maatreël van bestuur dit goedgekeur vir gebruik van oorsese Kanadese geboue.&lt;ref name=&quot;first flags&quot; /&gt; In 1925 het [[William Lyon Mackenzie King]], Eerste Minister van Kanada, ’n komitee opgestel om ’n vlag te ontwerp wat op Kanadese bodem gebruik kan word. Die komitee is egter ontbind voordat ’n finale verslag saamgestel kon word. Ten spyte van die mislukking van die komitee om die vraagstuk op te los, was die sentiment van die publiek in die 1920’s ten gunste van ’n oplossing vir die Kanadese vlagprobleem.&lt;ref&gt;{{en}} (Archbold, 61)&lt;/ref&gt;

Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] was die Rooi Vaandel die vlag wat die Kanadese troepe op die slagveld gebruik het. Die Rooi Kanadese Vaandel is binne en buite Kanada gebruik as die Kanadese vlag. ’n Gesamentlike komitee van die Senaat en die Laerhuis is op 8 November 1945 aangestel om ’n nasionale vlag voor te stel wat amptelik aanvaar kon word. Teen 9 Mei 1946 is 2&amp;nbsp;695 voorstelle ingedien en die komitee het gerapporteer &quot;dat die nasionale vlag van Kanada die Rooi Kanadese Vaandel moet wees met ’n esdoringblaar in herfskleure teen ’n wit agtergrond&quot;. Die Wetgewende Vergadering van Quebec het egter by die komitee gepleit om nie &quot;buitelandse simbole&quot; (insluitend die Koninklike Unievlag) in te sluit nie. Eerste Minister MacKenzie King het nie op die verslag gereageer nie en die Rooi Kanadese Vaandel het vir eers gebly.&lt;ref name=&quot;birth&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Fraser Flags&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=17 April 2008 |url=http://www.mta.ca/about_canada/study_guide/debates/flag_debate.html |title=The Flag Debate |publisher=Mount Allison Universiteit |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528182340/http://www.mta.ca/about_canada/study_guide/debates/flag_debate.html |archive-date=28 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Teen die 1960’s het die debat om ’n nuwe Kanadese vlag egter in so ’n mate toegeneem dat dit uitgeloop het in die Groot Vlagdebat van 1964.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=13 April 2008|url=http://history.cbc.ca/history/?MIval=EpisContent&amp;series_id=1&amp;episode_id=16&amp;chapter_id=1&amp;page_id=2&amp;lang=E|title=The Great Flag Debate |publisher=CBC}}&lt;/ref&gt; In 1963 het die Liberale minderheidsregering van Lester B. Pearson die mag verkry en besluit om ’n amptelike Kanadese vlag deur middel van parlementêre debat te kry. Die hoof politieke voorsteller van die verandering was Eerste Minister Pearson. Hy was ’n beduidende makelaar tydens die [[Suezkrisis]] van 1956, waarvoor hy die [[Nobelprys vir Vrede]] gekry het.&lt;ref name=&quot;suez&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=A Country Nourished on Self-Doubt: Documents in Post-Confederation Canadian History|last=Thorner|first=Thomas|publisher=Broadview Press|year=2003|isbn=1-55111-548-4}}&lt;/ref&gt; Gedurende die krisis is Pearson onderbreek toe die Egiptiese regering beswaar gemaak het teen Kanadese vredesmagte op grond daarvan dat die Kanadese vlag (die Rooi Vaandel) dieselfde simbool (die Koninklike Unievlag) as die Verenigde Koninkryk, een van die oorlogvoerders, bevat het.&lt;ref name=&quot;suez&quot; /&gt; Pearson se doel was vir die Kanadese vlag om kenmerkend en onderskeidend Kanadees te wees. Die hoofopponent teen die verandering van die vlag was die opposisieleier en voormalige Eerste Minister, John Diefenbaker, wat dit uiteindelik ’n private kruisvaart gemaak het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=31 Maart 2008 |url=http://archives.cbc.ca/politics/language_culture/topics/80/ |title=The Great Canadian Flag Debate |publisher=CBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20120205180530/http://archives.cbc.ca/politics/language_culture/topics/80/ |archive-date=5 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Pearson was die leier van ’n minderheidsregering en het die risiko geloop om die mag te verloor a.g.v. die vlagkwessie; hy het egter geweet dat die Rooi Vaandel en die Unievlag nie gewild was in Quebec, waar die Liberale sterk steun geniet het, nie. Die Rooi Vaandel was die voorkeur van die meeste Engelssprekende Kanadese. Op 27 Mei 1964 het Pearson se regering ’n mosie by die parlement ingedien vir die aanvaarding van sy gunsteling ontwerp van ’n &quot;see-tot-see&quot; vlag met ’n blou rand en drie saamgesnoerde rooi esdoringblare op ’n wit agtergrond. Hierdie mosie was die oorsaak van weke se bitsige debat in die parlement en die ontwerp het bekend geword as die &quot;Pearson-wimpel&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|accessdate=13 April 2008|url=http://www.peak.sfu.ca/the-peak/2007-2/issue3/fe-flags.html|title=Wrong turns on the road of symbolism|publisher=The Peak|date=21 Mei 2007|author=Reeve, Iain|archive-date=25 Februarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120225123851/http://www.peak.sfu.ca/the-peak/2007-2/issue3/fe-flags.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Diefenbaker het ’n referendum oor die vlagvraagstuk geëis maar Pearson het in plaas van ’n referendum ’n veelparty parlementêre komitee van 15 lede saamgestel om ’n nuwe ontwerp te kies. Deur ’n periode van bestudering met politieke manoeuvrering het die komitee op die huidige ontwerp besluit wat deur George Stanley geskep is en geïnspireer is deur die vlag van die Koninklike Militêre Kollege van Kanada in [[Kingston, Ontario]]. Die ontwerp is op 29 Oktober 1964 eenparig deur die komitee goedgekeur en later deurgevoer deur ’n meerderheidstem in die Kanadese Laerhuis op 15 Desember 1964. Die Kanadese Senaat het twee dae later ook die ontwerp goedgekeur.&lt;ref name=&quot;birth&quot; /&gt;

[[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Koningin Elizabeth II]] het die nuwe vlag op 28 Januarie 1965 geproklameer.&lt;ref name=&quot;birth&quot; /&gt; Die vlag is op 15 Februarie 1965 ingewy tydens ’n amptelike seremonie op die [[Parlement van Kanada|Parlementsheuwel]] in Ottawa in die teenwoordigheid van Goewerneur-generaal majoor-generaal Georges P. Vanier, die Eerste Minister, lede van die kabinet en Kanadese parlementariërs. Die Rooi Kanadese Vaandel en die skild van die koninklike wapen van Kanada is 12:00 gestryk en die nuwe Esdoringvlag is gehys. Die skare het die nasionale lied, &quot;[[O Canada]]&quot; gesing waarna die sing van &quot;[[God Save the Queen]]&quot; gevolg het.&lt;ref name=&quot;flagfest&quot; /&gt; Maurice Bourget, Speaker van die Senaat, het gesê: &quot;Die vlag is die simbool van die eenheid van die nasie omdat dit, bo enige twyfel, al die burgers van Kanada sonder onderskeid van ras, taal, oortuigings of opinie verteenwoordig.&quot;&lt;ref name=&quot;flagfest&quot; /&gt; Vir die eeufeesvieringe van die nasie in 1967, het die Kanadese regering die Kanadese wapen (waarvan die skild op die Rooi Vaandel gepryk het) op ’n rooi vlag gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Canada|first=Hugh|last=Thompson|publisher=Dorling Kindersley |year=2002 |isbn=0-7894-9561-9}}&lt;/ref&gt;

== Ander vlae ==
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Pavillon royal de la France.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Frankryk]], 1534 tot 1604
Lêer:Naval Flag of the Kingdom of France (Civil Ensign).svg| {{FIAV|historical}} Franse handelsvlag, 1604 tot 1663
Lêer:Royal Standard of King Louis XIV.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Nieu-Frankryk, 1663 tot 1763
Lêer:Hudsons Bay Company Flag.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Hudson's Bay Company]], 1682 tot hede
Lêer:Union flag 1606 (Kings Colors).svg| {{FIAV|historical}} Die Unievlag van Groot Brittanje, 1763 tot 1800
Lêer:Flag of the United Kingdom.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]], 1801 tot hede
Lêer:Canadian Red Ensign 1868-1921.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Kanada, 1868 tot 1921
Lêer:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Kanada, 1921 tot 1957
Lêer:Canadian Red Ensign (1957-1965).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Kanada, 1957 tot 1965
Lêer:Canadian Blue Ensign 1868-1921.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van Kanada, 1868 tot 1921
Lêer:Canadian Blue Ensign 1921-1957.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van Kanada, 1921 tot 1957
Lêer:Canadian Blue Ensign 1957-1965.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van Kanada, 1957 tot 1965
Lêer:1946 Canadian flag proposal.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag van Kanada, 1946
Lêer:Flag of the Royal Military College of Canada.svg| Vlag van die Koninklike Militêre Kollege van Kanada waarop die huidige vlag van Kanada gebaseer is
Lêer:Flag of Canada (1964).svg| {{FIAV|historical}} Vroeëre weergawe van die huidige vlag, 1964
Lêer:Canada Pearson Pennant 1964.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Die eerste voorstel aan die Kanadese Parlement (bekend as die Pearson-wimpel), 1964
Lêer:Canada flag Group C Finalist.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|proposal}} Nog ’n voorgestelde vlag, 1964
Lêer:Canadian Duality Flag (CYMK).svg| {{FIAV|proposal}} Die Kanadese dualiteitsvlag
Lêer:Flag of the Governor-General of Canada.svg| Vlag van die Goewerneur-Generaal van Kanada
Royal Standard of Canada.svg|Standaard van [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|koning Charles III]] in Kanada
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Alternatiewe vlae ==
[[Lêer:Vimy Memorial flags.JPG|duimnael|Die Kanadese vlag tussen die [[vlag van Frankryk]] (links) en die [[Rooi Kanadese Vaandel]] (regs) by die [[Kanadese Nasionale Vimy Gedenkteken]]]]
As ’n simbool van Kanada se lidmaatskap van die Britse Statebond is die Koninklike Unievlag steeds ’n amptelike vlag in Kanada en dit word met sekere geleenthede gebruik.&lt;ref name=&quot;royal union&quot;&gt;{{en}} {{cite web| date = 1 Januarie 2003| url =http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_e.cfm| title = The Royal Union Flag| publisher =Departement van Kanadese Erfenis| accessdate=20 Mei 2006}}&lt;/ref&gt; Regulasies vereis dat federale instellings die Unievlag langs die Esdoringvlag moet vertoon indien dit moontlik is, deur van ’n tweede vlagpaal gebruik te maak op die volgende dae: Statebonddag (die tweede Maandag in Maart), [[Victoriadag]] (wat ook die vorstin se amptelike verjaardag in Kanada is) en die herdenking van die Statuus van Westminster (11 Desember). Die Unievlag kan ook by die Nasionale Oorlogsmuseum of ander plekke waar seremonies is wat Kanada se betrokkenheid met ander nasies in die Statebond eer (in tye van oorlog), vertoon word. Die Esdoringvlag neem altyd die ereplek in en word dus eerste gehys.&lt;ref name=&quot;royal union&quot; /&gt; Die Unievlag is ook deel van die provinsiale vlae Ontario en Manitoba waar dit in die skildhoek is. ’n Gewysigde weergawe word in die vlag van Brits-Columbië gebruik en die vlag van Newfoundland en Labrador is ’n gestileerde weergawe van die Unievlag.&lt;ref name=&quot;royal union&quot; /&gt; Verskeie van die provinsiale luitenant-goewerneursvlae het voorheen ’n gewysigde Unievlag gebruik as hul persoonlike vaandel gebruik maar die luitenant-goewerneurs van Nova Scotia is die enigste een wat hierdie ontwerp behou het.&lt;ref name=&quot;royal union&quot; /&gt; Die Unievlag en die Rooi Kanadese Vaandel word steeds deur veteraangroepe en ander wat Kanada se verbintenis met Brittanje wil beklemtoon, in Kanada gebruik.&lt;ref name=&quot;royal union&quot; /&gt;

Die Rooi Vaandel word ook soms gebruik waarby amptelike gebruik by sommige seremonies. Dit is gebruik by die herdenkings van die [[Slag van Vimyrif]] in 2007.&lt;ref name=&quot;globe red ensign&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;slams red ensign&quot; /&gt; Hierdie besluit het kritiek ontlok van diegene wat gevoel het dat dit nie gelyk gestel moet word aan die Kanadese vlag nie en dit is geprys deur diegene wat gevoel het dat dit belangrik is dat Kanada haar bande met die verlede moet behou.&lt;ref name=&quot;globe red ensign&quot;&gt;{{en}} {{cite web |date=31 Maart 2007 |url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070331.weensign31/BNStory/VimyRidge/home/ |title=Globe Editorial: Red Ensign |publisher=The Globe and Mail |accessdate=13 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226022233/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070331.weensign31/BNStory/VimyRidge/home/ |archive-date=26 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;slams red ensign&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=http://www.theglobeandmail.com%2Fservlet%2Fstory%2FRTGAM.20070709.wvimy09%2FBNStory%2FNational%2Fhome&amp;ord=72267222&amp;brand=theglobeandmail&amp;force_login=true|title=Dallaire slams decision to fly Red Ensign|last=Peritz|first=Ingrid|publisher=The Globe and Mail|date=9 Julie 2007|accessdate=13 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081226024900/http://www.theglobeandmail.com/servlet/Page/document/v5/content/subscribe?user_URL=http%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fservlet%2Fstory%2FRTGAM.20070709.wvimy09%2FBNStory%2FNational%2Fhome&amp;ord=72267222&amp;brand=theglobeandmail&amp;force_login=true|archivedate=26 Desember 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Die Kanadese Dualiteitsvlag is ’n nieamptelike vlag wat onafhanklik ontwikkel is en is oorspronklik gesirkuleer deur die voorstanders daarvan om die eenheid van Kanada ten toon te stel by byeenkomste vir die &quot;nee&quot;-stem in oploop tot die 1995 Quebecreferendum.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news|title=Flag waver hoping for unity|publisher=Ottawa Sun|date=1 Julie 1995|p=4}}&lt;/ref&gt; Die ontwerp is gekies om die Franssprekende populasie tot die Esdoringvlag te voeg deur blou bane by te voeg (die blou en rooi in rofweg in die verhouding van die hoeveelheid Engelssprekende en Franssprekende mense in Kanada woon). Daar is op blou besluit omdat dit die hoofkleur is in die vlag van Quebec.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=22 Mei 2019 |url=http://www.trcf.ca/ |title=Canadian Duality Flag |publisher=Canadian Duality |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101062855/http://www.trcf.ca/ |archive-date= 1 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news|title=Flying the flag|publisher=The Gazette|date=3 Oktober 1996|p=4}}&lt;/ref&gt;

In Quebec word die provinsiale vlag (’n wit Sint Joriskruis op ’n blou agtergrond met ’n fleur-de-lis in elke kwardant) dikwels beskou as ’n nasionale vlag saam met die Esdoringvlag, net soos die Acadiese vlag in die Acadiese gebiede van die maritieme provinsies.&lt;ref name=&quot;Archbold, Rick&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=25 Maart 2008 |url=http://www.canlii.org/qc/laws/sta/d-12.1/20040901/whole.html |title=Flag and emblems of Québec, An Act respecting the, R.S.Q. D-12.1 |publisher=CanLil |date=1 September 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081224071141/http://www.canlii.org/qc/laws/sta/d-12.1/20040901/whole.html |archive-date=24 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== Protokol ==
[[Lêer:Pliage-canada.gif|duimnael|75px|links|Opvou van die Kanadese vlag]]
[[Lêer:Flag at half mast on the Peace Tower for Jack Layton.jpg|duimnael|Die Kanadese vlag op halfmas op die Vredestoring van die [[Parlement van Kanada|Parlementsgebou]] in [[Ottawa]] ter herinnering aan Jack Layton op 22 Augustus 2011]]
Daar is geen wette wat die korrekte gebruik van die Kanadese vlag beheer. Kanadese Erfenis het egter riglyne uitgebring oor hoe die Kanadese vlag alleen en saam met ander vlae vertoon/gebruik moet word. Die riglyne bespreek die volgorde van voorkeur waarin die Kanadese vlag gebruik word, waar die vlag gebruik kan word en wat mense kan doen om eerbied teenoor die vlag te betoon. Die riglyne, getiteld ''Vlagetiket in Kanada'' ({{en}} Flag Etiquette in Canada) is deur die Kanadese Erfenis in boekformaat uitgegee en dit is op April 2003 opgedateer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=25 Maart 2008 |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/etiqtt/101-eng.cfm |title=Rules for Flying the Flag |publisher=Departement van Kanadese Efrenis |date=1 April 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728074114/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/etiqtt/101-eng.cfm |archive-date=28 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die vlag mag enige dag, enige tyd van die dag op enige gebou wat deur die Kanadese Regering, lughawens, militêre basisse, diplomatieke kantore en burgerlikes beheer word, vertoon word. Wanneer die vlag vertoon word moet dit op sy eie vlagpaal hang en dit mag nie minderwaardig teenoor ander vlae wees nie, met die uitsondering van, in volgorde van baie na min belangrik, die koning se persoonlike Kanadese vlag, die vlag van die Goewerneur-generaal van Kanada, enige persoonlike vlag van ’n lid van die Kanadese Monargie of vlae van die Luitenant-goewerneurs van Kanada.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=25 Maart 2008 |url=http://www.saskd.ca/heritage.pdf |format=[[PDF]] |title=The Honours, Flags and Heritage Structure of the Canadian Forces |publisher=Departement van Nasionale Verdediging (Kanada) |archive-date=25 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325162006/http://www.saskd.ca/heritage.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Om ’n tydperk van rou aan te dui word die Kanadese vlag halfstok gehang. Die Kanadese Magte het ’n spesiale protokol vir die vou van die vlag vir tentoonstellings soos ’n amptelike begrafnis; die Kanadese Magte stel dit egter nie vir daaglikse gebruik voor nie.&lt;ref name='folding'&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/pub/oth-aut/pcf-cpd/index-eng.asp |title=Process for the Ceremonial Folding of the National Flag of Canada |accessdate=22 Mei 2019 |date=23 April 2008 |publisher=Directorate of History and Heritage – National Defence Canada |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223170844/http://www.cmp-cpm.forces.gc.ca/dhh-dhp/pub/oth-aut/pcf-cpd/index-eng.asp |archive-date=23 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Bevordering van die vlag ==
[[Lêer:Items from the Canadian Parliamentary Flag Program.jpg|duimnael|links|’n Voorbeeld van items van die Parlementêre Vlagprogram]]
[[Lêer:Canadianflag.JPG|duimnael|Reuse Kanadese vlag in Vancouver vir die [[Olimpiese Winterspele 2010]]]]
Sedert die aanvaarding van die Kanadese vlag in 1965 het die Kanadese regering programme geborg om die vlag te bevorder. Voorbeelde sluit die Kanadese Parlementêre Vlagprogram van die Departement van Kanadese Erfenis en die vlagprogram wat deur die Departement van Openbare Werke gedryf is. Hierdie programme het die blootstelling van die vlag en die konsep dat dit deel is van die nasionale identiteit, verhoog. Om bewustheid van die vlag te verhoog is die Parlementêre Vlagprogram in Desember 1972 ingestel. Die doel van die program was om lede van die Kanadese Laerhuis toe te laat om vlae en lapelwapens in die vorm van die Kanadese vlag te versprei in hulle kiesafdelings. Die program is sedert 1973 aan die gang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |date=1 Januarie 2003 |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/actvt/111-eng.cfm |title=Administration of the Parliamentary Flag Program |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |accessdate=20 Mei 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728032044/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/actvt/111-eng.cfm |archive-date=28 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vlae wat op die Vredestoring en die Oos- en Wesblokke van die Parlementsheuwel word verpak deur die Departement van Openbare Werke en kan gratis verkry word. Die program het egter ’n 19-jaar wagperiode vir vlae van die Oos- en Wesblok en 27-jaar vir vlae van die Vredestoring.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|accessdate=25 Maart 2008|url=http://www.parliamenthill.gc.ca/text/faq_e.html|title=Frequently Asked Questions|publisher=Regering van Kanada|archive-date=20 Desember 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081220165922/http://www.parliamenthill.gc.ca/text/faq_e.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1996 is 15 Februarie herdenk as die Nasionale Kanadese Vlagdag.&lt;ref name=&quot;flagfest&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df1-eng.cfm |title=The National Flag of Canada; A symbol of Canadian Identity |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |accessdate=15 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727192152/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df1-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1996 het Sheila Copps, Minister van Kanadese Erfenis, die &quot;een-in-’n-miljoen-vlag-uitdaging&quot; ingestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=25 Maart 2008 |url=http://www.canadianheritage.gc.ca/newsroom/index_e.cfm?fuseaction=displayDocument&amp;DocIDCd=6NR032 |title=Heritage Minister Sheila Copps Launches &quot;One In A Million National Flag&quot; Campaign |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |date=19 Februarie 1996 |author=Dee, Duncan |archive-date=12 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312015242/http://www.canadianheritage.gc.ca/newsroom/index_e.cfm?fuseaction=displayDocument&amp;DocIDCd=6NR032 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hierdie program was daarop gemik om die Kanadese burgers van ’n miljoen nuwe Esdoringvlae te voorsien vir die Vlagdag van 1997. Die program was egter kontroversieel omdat dit ’n geraamde $45 miljoen gekos het en die vlae kan ook nie gehys word nie. Amptelike syfers van Kanadese Erfenis het die uitgawes op $15,5 miljoen geraam, met ongeveer ’n sewende van die koste wat deur donasies gedek is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |accessdate=25 Maart 2008 |url=http://www.pch.gc.ca/newsroom/index_e.cfm?fuseaction=displayDocument&amp;DocIDCd=7NR233 |title=Canadians Meet the &quot;One in a Million National Flag&quot; Challenge |publisher=Departement van Kanadese Erfenis |date=15 Februarie 1997 |author=Arnsby, Julia |archive-date=16 Mei 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070516122456/http://www.pch.gc.ca/newsroom/index_e.cfm?fuseaction=displayDocument&amp;DocIDCd=7NR233 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Nalatenskap ==
’n Gedenkplaat wat die skepping van die Kanadese vlag herdenk, is in 1985 by die Koninklike Militêre Kollege van Kanada (KMK) in [[Kingston, Ontario]] aangebring. In Maart 1964 het kolonel George Stanley, Dekaan van Kunste, terwyl hy op die Mackenzie gebou gestaan en kyk het na die Kollegevlag naby die paradeplein, voorgestel aan kolonel J.R. Matheson, toe LP vir Leeds, dat die KMK Kollegevlag as basis gebruik moet word vir die nuwe vlag. Die twee het saam gewerk aan ’n ontwerp wat uiteindelik goedgekeur is deur die parlement en deur ’n koninklike proklamasie op 15 Februarie 1965 as die Nasionale Vlag van Kanada aanvaar is.&lt;ref&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20100216154357/http://www.rmcclub.ca/everitaswp/wp-content/uploads/2010/02/IMG_0277.jpg Vlag van Kanada]&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}
* [[Kanadese volkslied]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book|title= I Stand For Canada |url= https://archive.org/details/istandforcanadas0000arch_q9f2 |last=Archbold|first=Rick|year=2002 |publisher=Macfarlane Walter &amp; Ross |isbn=1-55199-108-X}}
* {{en}} {{cite book|title= Canada’s Flag |url= https://archive.org/details/canadasflagsearc0000math_y5v5 |last=Matheson|first=Col. John R.|year=1986 |publisher=Mika Publishing Company |isbn=0-919303-01-3}}
* {{en}} {{cite book|title= The Story of Canada’s Flag: A Historical Sketch |last=Stanley|first=Dr. George F.G.|year=1965 |publisher=Ryerson Press}}
* {{en}} {{cite book|title=Canada|url=https://archive.org/details/canada00dkpu|first=Hugh|last=Thompson|publisher=Dorling Kindersley|year=2002|isbn=0-7894-9561-9}}
* {{en}} {{cite book|title=A Country Nourished on Self-Doubt: Documents in Post-Confederation Canadian History|url=https://archive.org/details/countrynourished00thor|last=Thorner|first=Thomas|publisher=Broadview Press|year=2003|isbn=1-55111-548-4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of Canada|Vlae van Kanada}}
* {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/ca.html Kanada] by ''Flags of the World''.
* {{en}} [http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df1-eng.cfm Nasionale Vlag van Kanada (Departement van Kanadese Erfenis)]
* {{en}} [http://people.stfx.ca/lstanley/stanley/flagmemo2.htm George F.G. Stanley se Vlagmemorandum, 23 Maart 1964]
* {{en}} [http://data2.collectionscanada.gc.ca/ap/c/c135374.jpg Koninklike Proklamasie]
* {{en}} [http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/etiqtt/index-eng.cfm Vlagetiket in Kanada]
* {{en}} [http://archives.cbc.ca/politics/language_culture/topics/80/ CBC Digitale Argiewe – Die Groot Kanadese Vlagdebat]
* {{en}} [http://canflag.com/ Clip-art galery van die Kanadese vlag]
* {{en}} {{cite web | title=National Flag of Canada| work=Historica Minute |url=http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=13539}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Canada|title=Flag of Canada|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Mei 2019}}

{{NAmerikavlae}}
{{Unievlag}}
{{Gesagsrekords}}
{{en-vertaal|Flag of Canada}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale simbole van Kanada]]
[[Kategorie:Nasionale vlae|Kanada]]</text>
      <sha1>ahofcegf7q2kk08nnaq0xyom5ob4gub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Wayne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35554</id>
    <revision>
      <id>3362020</id>
      <parentid>3290842</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KabouterBot</username>
        <id>89467</id>
      </contributor>
      <comment>[[:Kategorie:Alumni van University of Southern California]], [[:Kategorie:Alumni van Glendale High School (Glendale, Kalifornië)]] bygevoeg</comment>
      <origin>3362020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2951" sha1="d6rpvhbmc3tdtncs9au9dgotlfw774k" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = John Wayne
| Beeld                     = John Wayne - still portrait.jpg
| Beeldbeskrywing           = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Marion Robert Morrison
| Alias                     = Duke; Duke Morrison
| Geboortedatum             = [[26 Mei]] [[1907]]
| Geboorteplek              = [[Winterset]], [[Iowa]] ([[VSA]])
| Nasionaliteit             = Amerikaans
| Sterftedatum              = [[11 Junie]] [[1979]]
| Sterfteplek               = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]] ([[VSA]])
| Beroep                    = Akteur, regisseur, rolprentvervaardiger
| Noemenswaardige rolprente = [[True Grit]], [[The War Wagon]]
| Webwerf                   = [http://www.johnwayne.com www.johnwayne.com]
| imdb                      = 0000078
| Toekennings               = [[Oscar]] &amp; Golden Globe vir [[True Grit]]
}}

'''John Wayne''' (1907 – 1979) was 'n Oscar- en Golden Globe-bekroonde Amerikaanse rolprentakteur. Hy was die verpersoonliking van robuuste manlikheid en het 'n blywende Amerikaanse ikoon geword. Hy is beroemd vir sy kenmerkende stem, stap en lengte. Hy was ook bekend vir sy konserwatiewe politiese sienings en sy ondersteuning vir anti-kommunistiese posisies in die 1950's.

[[Beeld:PalsOfSaddlePoster.jpg|duimnael|links|200px|Die plakaat vir die 1938-rolprent, ''Pals of the Saddle''.]]
Sy loopbaan het met stilprente in die 1920's begin en hy was 'n beroemde rolprentster van die 1940's tot die 1970's. Hy word veral geassosieer met Wilde Weste-prente en oorlogprente, maar hy het ook in 'n wye verskeidenheid ander rolprente verskyn: biografieë, romantiese komedies, polisiedramas en ander. Hy het nou saam met die regisseurs John Ford en Howard Hawks gewerk. Saam met Hawks maak hy die beroemde trilogie: ''Rio Bravo'', ''El Dorado'' en ''Rio Lobo''. Alhoewel Wayne in byna 200 rolprente verskyn het, het hy slegs een keer 'n [[Oscar-toekenning]] gewen: as beste manlike hoofrol in ''True Grit'' (1969). Hy is ook vir dieselfde toekenning genomineer vir sy rol in ''Sands of [[Iwo Jima]]'' (1950) en as beste produsent vir ''The Alamo'' (1960).

Te wyte aan sy kettingrokery is Wayne in 1964 gediagnoseer met longkanker: hy het 'n operasie ondergaan waartydens sy linker long verwyder is. Vyftien jaar later word hy met maagkanker gediagnoseer en beswyk hy op 72-jare ouderdom daaraan.

In 1999 het die ''American Film Institute'' Wayne tot die 13de geweldigste manlike ster ter aller tye benoem.

[[Lêer:Operation Pacific-John Wayne2.JPG|237px]]

{{Saadjie}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Wayne, John}}
[[Kategorie:Geboortes in 1907]]
[[Kategorie:Sterftes in 1979]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]]
[[Kategorie:Amerikaanse Vrymesselaars]]
[[Kategorie:Alumni van University of Southern California]]
[[Kategorie:Alumni van Glendale High School (Glendale, Kalifornië)]]</text>
      <sha1>d6rpvhbmc3tdtncs9au9dgotlfw774k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Walvisagtiges</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37022</id>
    <revision>
      <id>3361990</id>
      <parentid>3310662</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T14:50:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4659" sha1="d72d9mxsrxf4q4vvibmrh0z3zyifb3r" xml:space="preserve">{{Taksoboks
| name = Walvisagtiges
| fossil_range = {{Fossiel tydperk-65|55|0|earliest=|latest=|PS=}}Vroeë [[Eoseen]] - Hede
| image = Humpback stellwagen edit.jpg
| image_caption = [[Bultrugwalvis]] wat na die oppervlak kom
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Mammalia]]
| infraclassis = [[Eutheria]]
| superordo = [[Laurasiatheria]]
| ordo = '''Cetartiodactyla'''
| infraordo = Cetacea
| subdivision_ranks =Parvorde
| subdivision = 
[[Mysticeti]]&lt;br /&gt;
[[Odontoceti]]&lt;br /&gt;
[[Archaeoceti]] (uitgesterf)&lt;br /&gt;
''Sien teks vir families''
| diversity = Ongeveer 88 spesies
| diversity_link = Biodiversiteit
}}
Die '''walvisagtiges''' of '''setaseë''' (''Cetacea'', [[Latyn]]: '''''cetus''''', walvis, uit [[Grieks]]) is, hoewel hulle glad geen hoewe of selfs tone meer het nie, 'n groep binne die orde [[Cetartiodactyla]] (die ewehoewiges) wat die [[walvis]]se, [[dolfyn]]e, en [[seevark]]e insluit. Dit is lank as 'n eie orde beskou, maar genetiese navorsing het getoon dat hulle naverwant is aan die [[seekoeie]]. 

''Cetus'' is [[Latyn]] en word in [[biologie]]se name gebruik om &quot;walvis&quot; aan te dui; die oorspronklike betekenis was meer algemeen, &quot;groot seesoogdier&quot;. Dit is afkomstig van die Antieke Grieks κῆτος (''{{lang|grc-Latn|kētos}}''), wat &quot;walvis&quot; of &quot;enige reuse [[vis]] of seemonster&quot; beteken het&quot;. In Griekse mitologie is die monster wat deur Perseus verslaan is, en in die [[sterrebeeld]] Cetus uitgebeeld word, Ceto genoem. Setologie is die tak van marienewetenskap wat handel oor die studie van walvisagtiges.

Walvisagtiges is dié [[soogdier]]e wat die beste aangepas is tot lewe in die water. Hulle liggame is spilvormig. Hulle voorste ledemate is tot vinpote aangepas. Die piepklein agterste ledemate is onontwikkeld; hulle is nie aan die ruggraat geheg nie en is binne die liggaam verberg. Die stert het horisontale stertvinne. Walvisagtiges is byna haarloos en word deur 'n dik laag walwisspek beskerm. As 'n groep word hulle gekenmerk deur hoë intelligensie.

Die Cetacea bevat ongeveer negentig [[spesie]]s, almal seediere behalwe vir vier varswaterdolfynspesies. Die orde word in twee subgroepe onderverdeel, [[Mysticeti]] (balein- of baardwalvisse) en [[Odontoceti]] (tandwalvisse, wat dolfyne en seevarke insluit). Die spesies wissel in grootte van die Commerson se dolfyn en Tucuxi tot die [[blouwalvis]], die grootste dier wat nog ooit bestaan het.

== Afstamming ==
Daar is eers gedink dat die Cetaceae se voorsate verwant was aan die Mesonychidae, wat omtrent 55 miljoen jaar gelede geleef het en wat tande gehad het wat baie lyk soos die walvisse s'n.

Maar die genetiese navorsing het in 1997 getoon dat hulle 'n sytak van die [[ewehoewige]]s sou wees, wat naverwant aan die [[seekoeie]] is. Die [[paleontologie|paleontoloë]] was aanvanklik skepties.  Ewehoewiges het nogtans ''astragali'' (enkelbeendere) wat 'n kenmerkende vorm het. Die Mesonychidae het hierdie kenmerk nie. Moderne walvisse het egter geen enkelbeendere nie.

Die vroegste groep walvisse waarvan fossiele gevind is, is die Archaeoceti soos ''Pakicetus'' van omtrent 50 miljoen jaar gelede. Hulle het steeds pote en hulle enkelbeendere is inderdaad soos die ewehoewiges s'n.&lt;ref&gt;{{webaanhaling|url=http://www.indiana.edu/~ensiweb/lessons/wh.ank.act.pdf|titel=Indiana.edu}} {{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://www.indiana.edu/~ensiweb/lessons/wh.ank.act.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20191104212840/http://www.indiana.edu/~ensiweb/lessons/wh.ank.act.pdf |argiefdatum=2019-11-04 |besoekdatum=2017-02-17 |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; Later is deur die vonds van ''Indohyos'' die verwantskap met die seekoeie ook bevestig.&lt;ref&gt;''Cetacean Paleobiology'' {{Outeur|Felix G. Marx, Olivier Lambert, Mark D. Uhen}}, John Wiley &amp; Sons, 2016, {{ISBN|1-118-56136-8}}, {{ISBN|978-1-118-56136-2}}, bls.96,97&lt;/ref&gt; Die genetiese resultate is dus deur die fossiele bevestig en die paleontoloë het 'n nuwe respek vir hulle kolloga's wat molekulêre genetika bedryf gekry.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Balaenoptera musculus size comparison for Wikipedia.png
Balaenoptera physalus size comparison for Wikipedia.png
Berardius kobayashii v2.png
Cetacean blow's bacteria.png
Delphinusminimus.png
Female Indopacetus pacificus.jpg
Giglioli Whale Amphiptera pacifica.png
Iniid Platanistid distribution.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
*[[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere]]
*[[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]]
*[[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Cetacea}}

{{Gesagsrekords}}
{{Taksonbalk}}</text>
      <sha1>d72d9mxsrxf4q4vvibmrh0z3zyifb3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victoria van die Verenigde Koninkryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37175</id>
    <revision>
      <id>3361957</id>
      <parentid>3291121</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44491" sha1="i9gt33gf9476tmgjt6raiqvjb7gq94m" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Victoria
|kleur = #ccf
|titel = ''Koningin van die Verenigde Koninkryk; Keiserin van Indië''
|beeld = Queen Victoria -Golden Jubilee -3a cropped.JPG
|beeld_wydte = 232px
|beeld_onderskrif = Koningin Victoria met haar goue jubileum.
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = Vorstehuis
|1 = [[Huis van Hannover|Hannover]]
|opskrif2 = Titels
|2 = HM die Koningin&lt;br /&gt;HKH Prinses Victoria van Kent
|opskrif3 = Regeer
|3 = [[20 Junie]] [[1837]]– [[22 Januarie]] [[1901]]
|opskrif4 = Kroning
|4 = [[28 Junie]] [[1838]]
|opskrif5 = Voorganger
|5 = [[William IV van die Verenigde Koninkryk|William IV]]
|opskrif6 = Opvolger
|6 = [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]
|opskrif7 = 
|7 = 
|opskrif8 = 
|8 = 
|opskrif9 = 
|9 = 
|opskrif10 = 
|10 = 
|opskrif11 = 
|11 = 
|opskrif12 = Volle naam
|12 = Alexandrina Victoria
|opskrif13 = Gebore
|13 = [[24 Mei]] [[1819]]; [[Kensington-paleis]], [[Londen]]
|opskrif14 = Oorlede
|14 = [[22 Januarie]] [[1901]]; [[Osborne House]], die [[Eiland Wight]]
|opskrif15 = Begrawe
|15 = [[2 Februarie]] [[1901]]; Frogmore, Windsor
|opskrif16 = Eggenoot
|16 = [[Albert, prinsgemaal|Albert van Sakse-Koburg en Gotha]]
|opskrif17 = Kinders
|17 = [[Victoria van Sakse-Koburg en Gotha|Prinses Victoria, keiserin van Duitsland]]&lt;br /&gt;[[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]]&lt;br /&gt;[[Alice van die Verenigde Koninkryk|Prinses Alice, Groothertogin van Hesse]]&lt;br /&gt;[[Alfred, Hertog van Sakse-Koburg en Gotha]]&lt;br /&gt;[[Prinses Helena van die Verenigde Koninkryk|Helena, prinses Christiaan van Sleeswyk-Holstein]]&lt;br /&gt;[[Prinses Louise, Hertogin van Argyll]]&lt;br /&gt;[[Prins Arthur, Hertog van Connaught en Strathearn]]&lt;br /&gt;[[Prins Leopold, Hertog van Albany]]&lt;br /&gt;[[Prinses Beatrice van die Verenigde Koninkryk|Beatrice, prinses Henry van Battenberg]]
|opskrif18 = Vader
|18 = [[Prins Edward, Hertog van Kent en Strathearn|Prins Edward, die Hertog van Kent en Strathearn]]
|opskrif19 = Moeder
|19 = [[Prinses Victoria van Sakse-Koburg-Saalfeld]]
|opskrif20 = Handtekening
|20 = [[Lêer:Queen Victoria Signature.svg|100px]]
}}

'''Victoria''' (Alexandrina Victoria; [[24 Mei]] [[1819]] – [[22 Januarie]] [[1901]]) was van 20 Junie 1837 koningin van die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]] en van 1 Mei 1876 die eerste [[Keiserin van Indië]] van die Britse heerskappy tot met haar dood. Sy het 63 jaar en 7 maande regeer, langer as enige ander Britse monarg behalwe haar agter-agter-kleindogter [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]].&lt;ref name=&quot;timesonline1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article3080583.ece |title=The record-breaking age of Elizabeth, longest-lived monarch to reign over us |publisher=The Times |access-date=14 September 2008 |date=21 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918100342/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article3080583.ece |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=rv&gt;{{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/output/Page118.asp |title=History of the Monarchy &gt; Hanovarians &gt; Victoria |publisher=The Royal Family |access-date=13 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524195610/http://www.royal.gov.uk/output/Page118.asp |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Hoewel sy die troon bestyg het in ’n tyd toe die Verenigde Koninkryk reeds ’n gevestigde [[grondwetlike monargie]] was waarin die monarg min politieke mag gehad het en invloed uitgeoefen het met die raad van die eerste minister, was sy steeds ’n baie belangrike simboliese figuur van haar tyd. Die periode van haar bewind is bekend as die [[Victoriaanse tydperk]], ’n era van [[Nywerheidsrewolusie|nywerheids]]-, maatskaplike, ekonomiese, politieke, militêre en tegnologiese vooruitgang in die [[Verenigde Koninkryk]].

Victoria, wat feitlik ten volle van [[Duitsland|Duitse]] afkoms was, was die dogter van [[Prins Edward, Hertog van Kent en Strathearn|prins Edward, die Hertog van Kent]] en [[prinses Victoria van Sakse-Koburg-Saalfeld]]; die kleindogter van [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]] en die broerskind van haar voorganger, [[William IV van die Verenigde Koninkryk|William IV]]. Sy is opgevoed deur haar oom, wat later [[Leopold I van België|koning Leopold I van België]] geword het.

Sy het huwelike vir haar 9 kinders en 42 kleinkinders oor die hele Europa gereël; dit het haar die titel &quot;ouma van Europa&quot; besorg.&lt;ref name=Erickson&gt;{{cite book|title=Her Little Majesty: The Life of Queen Victoria|url=https://archive.org/details/herlittlemajesty0000caro|author=Carolly Erickson|publisher=Simon &amp; Schuster|isbn=0-7432-3657-2|year=1997}}&lt;/ref&gt; Sy was die laaste monarg van die [[Huis van Hannover]]; haar seun [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|koning Edward VII]] het tot die [[Huis van Sakse-Koburg en Gotha]] behoort.

== Erfgenaam van die troon ==
[[Lêer:Princess Victoria and Dash by George Hayter.jpg|duimnael|links|upright|''Prinses Victoria met haar spaniel Dash'', skildery deur George Hayter in 1833.]]
Koning William IV was die pa van 10 buite-egtelike kinders by sy minnares, die aktrise [[Dorothy Jordan]], maar het geen kinders binne die huwelik gehad nie. Daarom was die jong prinses Victoria, sy broerskind, die vermoedelike troonopvolger.&lt;ref name=WIV&gt;{{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/output/Page116.asp |title=History of the Monarchy &gt; Hanoverians &gt; William IV |publisher=The Royal Family |access-date=13 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227215057/http://www.royal.gov.uk/output/Page116.asp |archive-date=27 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Erickson /&gt; Die destydse wette het geen voorsiening gemaak vir ’n [[kind]] as monarg nie. Daarom moes ’n regent aangestel word ingeval Victoria die troon voor 18-jarige leeftyd bestyg. Die parlement het die Regentskapwet van [[1830]] aanvaar wat daarvoor voorsiening gemaak het dat Victoria se ma, die Hertogin van Kent, as regent sou optree indien dit nodig sou wees. Koning William het niks van die hertogin gehou nie en het by minstens een geleentheid gesê hy wil bly lewe tot Victoria 18 is om ’n regentskap te voorkom.&lt;ref name=Erickson /&gt;

Prinses Victoria het haar toekomstige man, [[Albert, prinsgemaal|prins Albert van Sakse-Koburg en Gotha]], in 1836 ontmoet toe sy net 17 jaar oud was.&lt;ref name=marshall&gt;{{cite book|title=The Life and Times of Queen Victoria|author=Dorothy Marshall|pages=16–154|asin=B0006DJ3R2|publisher=Book Club Associates|year=1972}}&lt;/ref&gt; Prins Albert was haar neef; sy pa, [[Ernest I, Hertog van Sakse-Koburg en Gotha|Ernest]], was haar ma se broer. As monarg moes Victoria hom die jawoord vra en hulle het in 1840 getrou. Hulle huwelik was baie gelukkig.&lt;ref name=marshall /&gt;

== Vroeë bewind ==
=== Troonbestyging ===
[[Lêer:Victoriatothrone.jpg|duimnael|links|Victoria kry van lord Conyngham (links) en die [[aartsbiskop van Kantelberg]] die nuus dat sy die nuwe koningin is.]]
Op 24 Mei 1837 het Victoria 18 geword. Op 20 Junie van dié jaar is koning William op 71-jarige ouderdom aan sy hart dood&lt;ref name=aubyn4&gt;{{cite book|title=Queen Victoria|url=https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau|author=Giles St. Aubyn|pages=[https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau/page/55 55]–60|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=978-0-340-57109-5|year=1992|oclc=27171944}}&lt;/ref&gt; en Victoria het koningin van die Verenigde Koninkryk geword.&lt;ref name=aubyn3&gt;{{cite book|title=Queen Victoria|url=https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau|author=Giles St. Aubyn|pages=[https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau/page/161 161]–165|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=978-0-340-57109-5|year=1992|oclc=27171944}}&lt;/ref&gt; In haar dagboek het sy geskryf: &quot;I was awoke at 6 o'clock by Mamma ...who told me the Archbishop of Canterbury and Lord Conyngham were here and wished to see me. I got out of bed and went into my sitting-room (only in my dressing gown) and alone, and saw them. Lord Conyngham then acquainted me that my poor Uncle, the King, was no more, and had expired at 12 minutes past 2 this morning, and consequently that I am Queen...&quot;&lt;ref name=aubyn4 /&gt; Sy is op 28 Junie 1838 gekroon en was die eerste monarg wat in [[Buckingham-paleis]] gewoon het.&lt;ref name=&quot;royal1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/output/Page555.asp |title=Buckingham Palace |access-date=14 September 2008 |publisher=The Royal Family |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429015929/http://www.royal.gov.uk/output/Page555.asp |archive-date=29 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Kragtens die [[Saliese wet]] mog geen vrou die troon van [[Huis van Hannover|Hannover]] bestyg het nie en haar oom, die Hertog van Cumberland en Teviotdale, het William dus opgevolg as koning van Hannover – as [[Ernest Augustus I van Hannover|Ernest Augustus I]] (hy was die vyfde seun en agtste kind van George III). Aangesien die jong koningin toe nog ongetroud en kinderloos was, het hy ook die vermoedelike troonopvolger van die Verenigde Koninkryk geword tot met die geboorte van Victoria se eerste kind, [[Victoria van Sakse-Koburg en Gotha|Victoria]], in 1840.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Victoria's Daughters|author=Jerrold M. Packard|pages=14–15|publisher=St. Martin's Press|isbn=978-0-312-24496-5|year=1999|oclc=43559899}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Dronning victoria.jpg|duimnael|upright|Detail van koningin Victoria van [[:en:Lêer:HayterVictoria.jpg|&quot;Staatsportret&quot;]], deur sir George Hayter.]]
Met haar troonbestyging was die [[Britse Whig-party|Whig-party]], met die uitsondering van kort periodes, sedert 1830 aan die bewind. Die Whig-premier, [[William Lamb, 2de Burggraaf Melbourne|lord Melbourne]], het dadelik ’n belangrike invloed geword in die lewe van die polities onervare koningin, wat swaar op hom gesteun het – sommige mense het selfs na Victoria verwys as &quot;mev. Melbourne&quot;.&lt;ref name=hibbert&gt;{{cite book|title=Victoria: A Biography|author=Christopher Hibbert|pages=16–78|publisher=Da Capo Press|isbn=978-0-306-81085-5|year=2001|oclc=48687442}}&lt;/ref&gt; Die Melbourne-bewind het egter nie lank geduur nie; dit het al hoe ongewilder geword en het dit al hoe moeiliker gevind om oor die Britse kolonies te regeer, veral in die tyd van die rebellies van 1837. In 1839 het lord Melbourne bedank nadat die [[Radicals (VK)|Radicals]] en die [[Tories]] (van wie koningin Victoria in dié tyd niks gehou het nie) saamgespan het om ’n wet in die laerhuis te keer wat die grondwet van [[Jamaika]] sou herroep.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/melbourne_lord.shtml |title=Lord Melbourne (1779–1848) |publisher=BBC |access-date=19 September 2008 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20190902165310/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/melbourne_lord.shtml |archive-date= 2 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Die koningin het sir Robert Peel, ’n Tory, toe opdrag gegee om ’n nuwe kabinet saam te stel, en dit het ’n debakel bekend as die [[Slaapkamerkrisis]] (&quot;Bedchamber Crisis&quot;) tot gevolg gehad. In dié tyd was dit gebruiklik dat die premier mense in die koninklike huishouding aanstel op grond van hul party-lojaliteit. Baie van die koningin se hofdames (&quot;Ladies of the Bedchamber&quot;) was vroue van Whig-lede, maar sir Robert wou hulle met die vroue van Tories vervang. Victoria het sterk beswaar gemaak omdat sy hierdie vroue as vriendinne eerder as werknemers van ’n seremoniële instelling beskou het. Sir Robert het gevoel hy kan nie regeer onder die beperkings wat die koningin gestel het nie en het bedank. Melbourne het toe na sy amp teruggekeer.&lt;ref name=hibbert /&gt;

=== Sluipmoordaanvalle en huwelik ===
[[Lêer:Victoria Marriage01.jpg|links|duimnael|Die troue van Victoria en Albert deur sir George Hayter.]]
Die koningin het op 10 Februarie 1840 in die koninklike kapel van [[Sint James-paleis]] in Londen met haar neef [[Albert, prinsgemaal|prins Albert]] getrou. Albert het nie net haar eggenoot geword nie, maar ook ’n belangrike politieke raadgewer; hy het lord Melbourne ná dié se dood vervang as die belangrikste invloed op haar lewe.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/albert_prince.shtml |title=Prince Albert (1819–1861) |publisher=BBC |access-date=19 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191126090206/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/albert_prince.shtml |archive-date=26 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Tydens haar eerste swangerskap het die 18-jarige [[Edward Oxford]] ’n sluipmoordaanval op die koningin uitgevoer terwyl sy saam met prins Albert in Londen in ’n koets gery het.&lt;ref name=aubyn3 /&gt; Oxford het twee skote afgevuur, maar albei kere misgeskiet. Hy is van hoogverraad aangekla, maar is vrygespreek op grond van kranksinnigheid.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Michael Diamond|title=Victorian sensation|url=https://archive.org/details/victoriansensati0000mich|publisher=Anthem Press|year=2003|isbn=1-84331-150-X|oclc=57519212}}&lt;/ref&gt; Ondanks die aanval is die eerste van die koningin se nege kinders, [[Victoria van Sakse-Koburg en Gotha|Victoria]], op 21 November 1840 gebore.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-515932_ITM|title=Empress Frederick: The Last Hope for a Liberal Germany?|publisher=The Historian|date=22 September 1999|accessdate=19 September 2008|archiveurl=https://archive.ph/20120718082420/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=EMPRESS%20FREDERICK:%20THE%20LAST%20HOPE%20FOR%20A%20LIBERAL%20GERMANY%3F|archivedate=18 Julie 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:The Young Queen Victoria.jpg|upright|duimnael|’n Jong koningin Victoria.]]
Tussen Mei en Julie 1842 was daar nog sluipmoordaanvalle op Victoria. Op 29 Mei het John Francis in Sint James-park op die koningin geskiet terwyl sy in ’n koets gery het,&lt;ref name=aubyn3 /&gt; maar hy is dadelik deur polisiekonstabel William Trounce gevang. Francis is van hoogverraad aangekla. Sy doodsvonnis is later versag tot lewenslange tronkstraf. Op 13 Junie 1842 het Victoria per trein na Bishop's Bridge, naby [[Paddington]] in Londen, gereis in ’n spesiale koninklike wa wat deur die Great Western-lyn verskaf is. Saam met haar was prins Albert en die ingenieur van die Great Western-lyn, [[Isambard Kingdom Brunel]]. Die koningin en prinsgemaal het albei gekla dat die trein te vinnig ry teen 32&amp;nbsp;km per uur en was bang dat die trein sou ontspoor.&lt;ref name=aubyn3 /&gt; Op 3 Julie, net dae nadat Francis se vonnis versag is, het John William Bean&lt;ref name=aubyn3 /&gt; probeer om die koningin te skiet. Prins Albert het gevoel die voorvalle is aangevuur deur Oxford se vryspreking in 1840. Hoewel sy geweer net met papier en tabak gelaai was, was sy daad steeds met die dood strafbaar. Omdat prins Albert gevoel het dié straf sou te swaar wees, het hy die parlement aangemoedig om die Verraadwet van [[1842]] te aanvaar. Daarvolgens sou ’n aanval met ’n gevaarlike wapen in die teenwoordigheid van die monarg met die doel om haar skrik te maak, strafbaar wees met sewe jaar tronkstraf asook lyfstraf.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statutelaw.gov.uk/content.aspx?activeTextDocId=1034300 |title=Treason Act 1842 (c.51) – Statute Law Database |publisher=Statutelaw.gov.uk |date=16 Julie 1842 |accessdate=18 September 2008}}&lt;/ref&gt; Bean is dus gevonnis tot 18 maande tronkstraf; nie hy of enigiemand wat daarna die wet oortree het, is egter ooit lyfstraf opgelê nie.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Politics of Regicide in England, 1760–1850: Troublesome Subjects|url=https://archive.org/details/politicsofregici0000pool|author=Steve Poole|publisher=Manchester University Press|year=2000|isbn=0-7190-5035-9|pages=[https://archive.org/details/politicsofregici0000pool/page/199 199]–203|oclc=1054061270}}&lt;/ref&gt;

In 1849 het ’n werklose en ontevrede Ier, William Hamilton, probeer om die koningin skrik te maak deur ’n skoot af te vuur terwyl haar koets met Constitution Hill, Londen, langs gery het. Hamilton is onder die 1842-wet aangekla; hy het skuld beken en het die maksimum straf van sewe jaar tronkstraf gekry.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&amp;res=9B07E0DF1E39EF32A25754C0A96F9C946097D6CF&amp;oref=slogin |title=Third Attack on American Presidents |date=7 September 1901 |work=New York Times |accessdate=24 Maart 2008 |archive-date= 8 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908101108/http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?_r=1&amp;res=9B07E0DF1E39EF32A25754C0A96F9C946097D6CF&amp;oref=slogin |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

In 1850 is die koningin beseer toe sy deur ’n moontlik kranksinnige oud-weermagoffisier, Robert Pate, aangeval is. Pate het met ’n kierie na haar koets geslaan en die koets beskadig. Die koningin het kneusplekke opgedoen. Pate is aangekla en toe hy nie kon bewys dat hy kranksinnig is nie, het hy dieselfde straf as Hamilton gekry.&lt;ref name=aubyn3 /&gt;

== Ierland ==
[[Lêer:Victoria Beatrice Bassano.jpg|duimnael|upright|Victoria en haar jongste dogter, prinses Beatrice; foto deur Alexander Bassano.]]
Victoria was dol op Ierland en het in [[Killarney]] vakansie gehou. Haar liefde vir die land is aanvanklik beantwoord met Ierse toegeneentheid jeens die jong koningin. In 1845 het ’n aartappelskimmel Ierland getref wat die lewe van meer as ’n miljoen Iere oor vier jaar geëis het en tot die emigrasie van nog ’n miljoen gelei het.&lt;ref&gt;{{cite book|author=David Ross|title=Ireland: History of a Nation|url=https://archive.org/details/irelandhistoryof0000ross|publisher=New Lanark: Geddes &amp; Grosset|year=2002|pages=[https://archive.org/details/irelandhistoryof0000ross/page/268 268]|isbn=1-84205-164-4|oclc=52945911}}&lt;/ref&gt; In reaksie op wat bekend geword het as die [[Groot Ierse Hongersnood|Ierse Aartappelskaarste]] (''An Gorta Mór'' – Iers vir &quot;Die Groot Hongersnood&quot;), het die koningin persoonlik £2000 sterling aan die verhongerde volk geskenk.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://multitext.ucc.ie/d/Private_Responses_to_the_Famine3344361812 |title=Multitext – Private Responses to the Famine |publisher=Multitext.ucc.ie |author=Pope Pius IX |date= |accessdate=18 September 2008 |archive-date= 6 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130406031633/http://multitext.ucc.ie/d/Private_Responses_to_the_Famine3344361812 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die beleidrigtings van haar minister lord John Russell is egter dikwels blameer vir die verergering van die hongersnood en dit het die koningin se gewildheid in Ierland laat afneem. Haar eerste amptelike besoek aan die land in 1849 is gereël om die aandag van die hongersnood af te lei en ook om deur Victoria se teenwoordigheid die erns van die krisis te beklemtoon. Haar persoonlike skenking is nie opgevolg deur enige aksie om die hongersnood te verlig nie en sy het in Ierland bekend geword as die &quot;Hongersnood-koningin&quot;&lt;ref&gt;Dit was die naam van Maud Gonne se artikel in 1900 oor koningin Victoria se besoek aan Ierland&lt;/ref&gt; en dit het haar beeld baie skade berokken.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/2951395.stm&lt;/ref&gt;

Teen die 1870's en 1880's het die monargie se gewildheid baie afgeneem in Ierland, deels omdat Victoria geweier het om die land te besoek uit protes teen die Dublin Corporation se besluit om nie haar seun, die [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Prins van Wallis]], geluk te wens met sy huwelik met prinses [[Alexandra van Denemarke]] of met die geboorte van die egpaar se oudste seun, [[Prins Albert Victor, Hertog van Clarence|prins Albert Victor]], nie.&lt;ref name=EB&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/627603/Victoria |title=Victoria (queen of United Kingdom) |access-date=14 September 2008 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150430011400/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/627603/Victoria |archive-date=30 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; [[Lêer:Queen Victoria In Dublin (Rare archive footage from 1900).webm|duimnael|upright|Koningin Victoria in Dublin, 1900]] Sy het herhaaldelik geweier om ’n koninklike woning in Ierland te vestig, ondanks druk van ’n paar premiers, onderkonings en selfs lede van die koningsgesin.

Sy het Ierland in 1900 die laaste keer besoek toe sy ’n beroep op die Iere gaan doen het om by die [[Britse weermag]] aan te sluit en in die [[Anglo-Boereoorlog]] te veg. Nasionalistiese teenkanting teen haar besoek is gelei deur [[Arthur Griffith]], wat ’n organisasie met die naam Cumann na nGaedhael gestig het om die teenstanders te verenig. Vyf jaar later het Griffith die kontakte wat hy in die proses opgebou het, gebruik om ’n nuwe politieke beweging, [[Sinn Féin]], te stig.&lt;ref name=aubyn2&gt;{{cite book|title=Queen Victoria|url=https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau|author=Giles St. Aubyn|pages=|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=978-0-340-57109-5|year=1992|oclc=27171944}}&lt;/ref&gt;

== Weduwee ==
[[Lêer:Queen Victoria by JJE Mayall, 1860.png|duimnael|links|upright|Victoria in 1860, foto deur J. J. E. Mayall.]]
Die prinsgemaal is op 14 Desember 1861 aan ingewandskoors dood weens die swak sanitêre toestand in Windsor-kasteel. Sy dood het Victoria baie swaar getref nadat haar ma vroeër in die jaar dood is.&lt;ref name=marshall2&gt;{{cite book|title=The Life and Times of Queen Victoria|author=Dorothy Marshall|pages=|asin=B0006DJ3R2|publisher=Book Club Associates|year=1972}}&lt;/ref&gt; Sy het ’n routydperk betree en vir die res van haar lewe swart gedra. Sy het min in die openbaar verskyn en die volgende paar jaar min in Londen gekom. Haar afsondering het haar die bynaam &quot;Weduwee van Windsor&quot; besorg. Sy het haar seun [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward]], die Prins van Wallis, vir sy pa se dood blameer – Albert het in November gehoor van Edward se swak gedrag en het na Cambridge gereis om sy seun te konfronteer.&lt;ref name=marshall2 /&gt;

[[Lêer:Queen Victoria, photographed by George Washington Wilson (1863).jpg|duimnael|upright|Victoria saam met John Brown by Balmoral, foto deur G. W. Wilson in 1863.]]
Victoria se selfopgelegde afsondering het die gewildheid van die monargie geweldig geknou en het selfs gelei tot die groei van die republikeinse beweging. Hoewel sy haar amptelike regeringspligte uitgevoer het, het sy haar die meeste van die tyd afgesonder in haar koninklike wonings: [[Balmoral-kasteel]] in Skotland, [[Osborne House]] op die [[eiland Wight]] en [[Windsor-kasteel]].&lt;ref name=marshall2 /&gt;

Mettertyd het Victoria al hoe meer gesteun op ’n manlike dienskneg van Skotland, [[John Brown (dienskneg)|John Brown]].&lt;ref name=marshall2 /&gt; Daar was al bewerings van ’n romantiese verbintenis en selfs ’n geheime huwelik, maar dis nie baie betroubaar nie. Ná Victoria se dood is twee stelle aandenkings egter op haar versoek saam met haar in haar kis gesit: klere van prins Albert is langs haar geplaas en in haar linkerhand ’n stuk van Brown se hare en ’n foto van hom. In 2008 is ontdek dat die trouring van John Brown se ma ná Victoria se dood aan haar vinger gesteek is.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Queen Victoria's sex life exposed (Royal Watch News) |date=30 Mei 2008&lt;!-- 11:00 GMT --&gt; |publisher=Monsters and Critics.com |url=http://www.monstersandcritics.com/people/royalwatch/news/article_1408421.php/Queen_Victorias_sex_life_exposed |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120106193035/http://www.monstersandcritics.com/people/royalwatch/news/article_1408421.php/Queen_Victorias_sex_life_exposed |archive-date=6 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gerugte oor ’n verhouding en huwelik het Victoria die bynaam &quot;mev. Brown&quot; besorg.&lt;ref name=marshall2 /&gt; Hul verhouding was die onderwerp van ’n fliek van 1997, ''Mrs. Brown''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://uk.rottentomatoes.com/m/mrs_brown/|title=Mrs. Brown (1997)|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=19 September 2008|archive-date= 5 Oktober 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081005203157/http://uk.rottentomatoes.com/m/mrs_brown/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Later jare ==
=== Goue jubileum en ’n sluipmoordaanval ===
In 1887 het Victoria haar goue jubileum gevier. Om haar 50 jaar op die troon te gedenk, het sy op 20 Junie ’n banket gehou waarheen 50 konings en prinse van [[Europa]] genooi is. Sy was waarskynlik nie bewus daarvan nie, maar daar was ’n plan – oënskynlik deur Ierse anargiste – om die [[Westminster-abdy]] op te blaas terwyl sy ’n dankseggingsdiens bygewoon het. Toe die sluipmoordplan ontdek is, het dit bekend geword as die [[Jubileumkomplot]]. Die volgende dag het sy deelgeneem aan ’n optog wat, in [[Mark Twain]] se woorde, &quot;na albei kante gestrek het so ver as wat die oog kon sien&quot;. Teen dié tyd was Victoria weer ’n baie gewilde monarg.&lt;ref name=aubyn3 /&gt;

=== Diamantjubileum ===

Op 22 September 1896 het Victoria [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]] verbygesteek as die langsregerende monarg in die Engelse, Skotse en Britse geskiedenis. Die koningin het versoek dat alle vieringe van die geleentheid uitgestel word tot in 1897, om saam met haar diamantjubileum te val.

Die premiers van al die selfregerende dominiums en kolonies is genooi. Die jubileumoptog het troepe van al die Britse dominiums en kolonies ingesluit, asook soldate wat deur Indiese prinse en hoofde gestuur is om resepek te betoon aan Victoria, die Keiserin van Indië.

’n Dankseggingsdiens is ook gehou buite [[Sint Paulus-katedraal]]. Victoria het regdeur die diens in haar koets gesit; sy het een van haar gebruiklike swart rokke aangehad wat met wit kant versier was.&lt;ref name=hibbert /&gt;

Baie bome is geplant ter viering van haar jubileum, onder andere 60 eikebome by Henley-on-Thames in die vorm van ’n [[Victoriakruis]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chilternsaonb.org/caring/stwp_site_details.asp?siteID=585&amp;frommap=truein |title=Special trees and woods – Henley Cross &amp;#124; The Chilterns AONB |publisher=Chilternsaonb.org |date= |accessdate=18 September 2008 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Die Victoriakruis is op [[29 Januarie]] [[1856]] deur Victoria ingestel om dade van dapperheid tydens die [[Krimoorlog]] te beloon en dis tot vandag Brittanje se hoogste toekenning vir dapperheid. Talle Suid-Afrikaners het die toekenning ook reeds ontvang.

=== Dood en opvolging ===
[[Lêer:VictoriaStatue.jpg|duimnael|Standbeeld van Victoria op Georgepein, [[Glasgow]].]]
Soos haar gewoonte as weduwee was, het Victoria die Kersfees van 1900 in [[Osborne House]] op die eiland Wight deurgebring. Daar is sy op Dinsdag [[22 Januarie]] [[1901]] om halfsewe die aand op 81-jarige ouderdom dood aan breinbloeding en swak gesondheid.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timeanddate.com/calendar/index.html?year=1901&amp;country=1 | title= Calendar for year 1901| publisher=Gazzetes-Online.co.uk| accessdate=23 Augustus 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gazettes-online.co.uk/ViewPDF.aspx?pdf=27270|title=Supplement to The London Gazette|date=23 Januarie 1901|publisher=London Gazette|accessdate=23 Augustus 2008}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Haar seun Edward, die toekomstige koning, en haar oudste kleinseun, die Duitse keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]], was langs haar sterfbed. Volgens haar wens het haar eie seuns haar in haar kis neergelê. Sy het ’n wit rok en haar bruilofsluier aangehad. Haar begrafnisdiens was op Saterdag 2 Februarie, en ná twee dae op ’n praalbed is sy langs prins Albert in die Frogmore-mausoleum, Windsor, ter ruste gelê. Aangesien Victoria nie van swart begrafnisse gehou het nie, is Londen in pers en wit getooi. Terwyl sy begrawe is, het dit begin sneeu.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Queen Victoria|url=https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau|author=Giles St. Aubyn|pages=[https://archive.org/details/queenvictoriapor0000stau/page/600 600]|publisher=Hodder &amp; Stoughton|isbn=978-0-340-57109-5|year=1992|oclc=27171944}}&lt;/ref&gt;

Vlae in die [[VSA]] het halfmas gehang in opdrag van pres. [[William McKinley]], ’n eer wat in dié tyd aan geen buitelandse monarg bewys is nie en wat deur Brittanje herhaal is toe McKinley later daardie jaar in ’n sluipmoordaanval dood is. Victoria het altesaam 63 jaar, 7 maande en 2 dae regeer – langer as enige Britse monarg, insluitende haar oupa, George III. Haar rekord as langslewende monarg is op 21 Desember 2007 verbygesteek deur haar agter-agter-kleindogter [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]].&lt;ref name=&quot;timesonline1&quot; /&gt;&lt;ref name=rv /&gt;

Victoria se dood het ’n einde gebring aan die bewind van die [[Huis van Hannover]] in die Verenigde Koninkryk. Haar man het behoort tot die [[Huis van Sakse-Koburg en Gotha]] en haar seun en erfgenaam [[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Edward VII]] was die eerste Britse monarg van dié huis.&lt;ref name=marshall /&gt; Later, in 1917, het haar kleinseun [[George V van die Verenigde Koninkryk|koning George V]] die naam verander na die huidige [[Huis van Windsor]].

Victoria het langer geleef as 3 van haar 9 kinders. Een van hulle, haar oudste dogter, [[Victoria van Sakse-Koburg en Gotha|Victoria]], is sewe maande later dood, in Augustus 1901 op 60-jarige ouderdom. Sy het 11 van haar 42 kleinkinders oorleef (3 dood gebore, 6 as kinders en 2 as volwassenes).&lt;ref name=&quot;google1&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.google.co.uk/archivesearch/url?sa=t&amp;source=archive&amp;ct=res&amp;cd=5-0&amp;url=http%3A%2F%2Fnews.bbc.co.uk%2F1%2Flow%2Fuk%2F1820374.stm&amp;ei=JzLNSJqkOpeC3QbNytRq&amp;usg=AFQjCNGHVO8irqyKbf57waEJem-58ewkXg|title=Grieving a grown-up child|publisher=BBC News|accessdate=14 September 2008|date=15 Februarie 2002}}&lt;/ref&gt;

== Nalatenskap ==
=== In Brittanje ===
[[Lêer:Victoria.memorial.london.arp.jpg|upright|duimnael|Die [[Victoria-gedenkbeeld]] voor [[Buckingham-paleis]].]]
Koningin Victoria se bewind was die begin van ’n moderne grondwetlike monargie. Ná ’n reeks regshervormings het die mag van die laerhuis toegeneem ten koste van dié van die hoërhuis en die monargie, en die monarg se rol, het al hoe meer simbolies geraak. Sedert Victoria se bewind het die monarg net, in die Britse joernalis Walter Bagehot se woorde, &quot;die reg om geraadpleeg te word, die reg om raad te gee en die reg om te waarsku&quot;.&lt;ref name=aubyn2 /&gt;

[[Lêer:QVicWoodhouseMoor.jpg|duimnael|links|150px|Standbeeld in [[Woodhouse Moor]] in [[Leeds]].]] Omdat Victoria se bewind meer simbolies as polities was, het dit sterk klem gelê op moraliteit en gesinswaardes, in teenstelling met die seksuele, finansiële en persoonlike skandale wat verbind is met vorige lede van die Huis van Hannover en wat die monargie in onguns gebring het. Dit was in Brittanje die begin van die &quot;gesinsmonargie&quot; waarmee die ontluikende middelstand kon identifiseer.&lt;ref name=marshall /&gt;

Victoria was die eerste bekende draer van die [[hemofilie]]-geen in die koninklike families van Europa. Aangesien daar nie lyers tussen haar bekende voorouers was nie, was haar siekte waarskynlik weens ’n spontane mutasie, wat verantwoordelik is vir sowat 33% van alle hemofilie A- en 20% van alle hemofilie B-gevalle. Die skielike verskyning van die siekte in Victoria se nageslag het gelei tot gerugte dat die Hertog van Kent nie haar regte pa was nie, maar wel ’n hemofilielyer. Dit word betwyfel deur genetici, wat glo dis meer waarskynlik dat hemofilie ontstaan het omdat haar pa oud was (hemofilie kom meer dikwels voor in die kinders van ouer pa's). Daar is ook geen bewyse dat ’n hemofilielyer enige verbintenis met Victoria se ma gehad het nie.

Daar is bewyse dat Victoria die draer-geen aan twee van haar vyf dogters oorgedra het: [[Alice van die Verenigde Koninkryk|Alice]] en [[Prinses Beatrice van die Verenigde Koninkryk|Beatrice]]. Haar seun [[Prins Leopold, Hertog van Albany|Leopold]] was ’n lyer. Die beroemdste hemofilielyers onder haar afstammelinge was haar agterkleinseuns [[Aleksei Romanof|Aleksei, tsarewitsj van Rusland]] (prinses Alice se kleinseun) asook [[Alfonso, Prins van Asturias (1907–1938)|Alfonso, Prins van Asturias]] en [[infante Gonzalo van Spanje]], die oudste en die jongste seun van [[Alfonso XIII van Spanje|koning Alfonso XIII van Spanje]] en [[Victoria Eugenie van Battenberg|koningin Victoria Eugenie]] (prinses Beatrice se dogter).&lt;ref&gt;{{cite book|title=Genetics|url=https://archive.org/details/genetics00dani|publisher=Jones &amp; Bartlett|year=2005|isbn=978-0-7637-1511-3|author=Daniel L. Hartl, Elizabeth W. Jones|oclc=55044495}}&lt;/ref&gt;

Victoria was baie ongewild in die eerste jare ná haar man se dood, maar het later, in die 1880's en 1890's, weer baie gewild geword. In 2002 het die [[BBC]] ’n meningspeiling gehou oor die 100 grootste Britte wat ooit gelewe het en Victoria het die agttiende plek verower.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/media/2002/aug/22/britishidentityandsociety.television |title=The 100 greatest Britons: lots of pop, not so much circumstance |publisher=Guardian |access-date=14 September 2008 |date=22 Augustus 2002 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414015254/http://www.guardian.co.uk/media/2002/aug/22/britishidentityandsociety.television |archive-date=14 April 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

=== Elders in die wêreld ===
[[Lêer:QueenVictoriaHamilton.JPG|duimnael|links|Standbeel in Gorepark, [[Hamilton, Ontario]].]]
Victoria was internasionaal ’n belangrike figuur, nie net vanweë Brittanje se invloed nie, maar ook danksy familiebande met Europa se koningshuise; sy was met deernis bekend as die &quot;ouma van Europa&quot;. Die monarge van drie van die belangrikste lande in die [[Eerste Wêreldoorlog]] was óf kleinkinders van Victoria óf getroud met kleindogters van haar. Agt van Victoria se nege kinders was getroud met lede van Europa se koninklike families en die ander een, [[Prinses Louise, Hertogin van Argyll|prinses Louise]], was getroud met die Markies van Lorne, ’n toekomstige goewerneur-generaal van Kanada.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Meanings of Modernity|url=https://archive.org/details/meaningsofmodern0000unse|author=Martin J. Daunton, Bernhard Rieger|publisher=Berg Publishers|year=2001|isbn=978-1-85973-402-5}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Square Victoria.JPG|duimnael|upright|Standbeeld van Victoria in [[Square-Victoria]], [[Montréal]].]]
Victoria en Albert het 42 kleinkinders gehad en hulle huidige afstammelinge tel etlike honderde. Die Europese monarge en voormalige monarge wat van Victoria afstam, is: [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] (asook [[Prins Philip, Hertog van Edinburg|haar man]]), [[Harald V van Noorweë]], [[Carl XVI Gustaf van Swede]], [[Margrethe II van Denemarke]], [[Juan Carlos I van Spanje]] (asook [[Koningin Sofía van Spanje|sy vrou]]), en die afgesette konings [[Konstantyn II van Griekeland]] (asook [[Koningin Anne-Marie van Griekeland|sy vrou]]) en [[Michael van Roemenië]]. Die aanspraakmakers op die troon van [[Serwië]], [[Rusland]], [[Pruise]], [[Duitsland]], [[Huis van Sakse-Koburg en Gotha|Sakse-Koburg en Gotha]], [[Hannover]], [[Huis van Hesse|Hesse]], [[Baden]] en [[Frankryk]] is ook afstammelinge.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Queen Victoria: Born to Succeed|url=https://archive.org/details/queenvictoriabor0000elon|author=Elizabeth Harman Pakenham Longford|publisher=Harper &amp; Row|year=1965}}&lt;/ref&gt;

Talle plekke regoor die wêreld is na koningin Victoria genoem, soos [[Victoria-Oos]] en [[Victoria-Wes]] in [[Suid-Afrika]]. Standbeelde van haar is regdeur die Britse Ryk en sy voormalige gebiede opgerig, onder andere by die Parlementsgeboue in [[Kaapstad]] en [[Pietermaritzburg]] en die Openbare Biblioteek, [[Port Elizabeth]].

=== Titels en aanspreekvorms ===

* 24 Mei 1819 – 20 Junie 1837: Haar Koninklike Hoogheid prinses Victoria van Kent&lt;ref name=taylor&gt;{{cite book|title=The Constitution of Victoria|author=Greg Taylor, Nicholas Economou|publisher=Federation Press|pages=72–74|isbn=978-1-86287-612-5|year=2006|oclc=81948853}}&lt;/ref&gt;
* 20 Junie 1837 – 22 Januarie 1901: Haar Majesteit die Koningin&lt;ref name=taylor /&gt;
** 1 Mei 1876 – 22 Januarie 1901: Haar Keiserlike Majesteit die Koningin-keiserin&lt;ref name=taylor /&gt;

As die kleindogter deur ’n manlike lyn van ’n [[Koning van Hannover]], het Victoria ook die titels Prinses van Hannover en Hertogin van Brunswyk en Lüneburg gehad en as die vrou van prins Albert die titels Prinses van Sakse-Koburg en Gotha, die Hertogin van Sakse, ens.&lt;ref name=taylor /&gt;

== Voorouers ==
{{ahnentafel-kompak5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%; background-color: transparent; margin:auto;|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= &amp;nbsp;'''Victoria van die Verenigde Koninkryk'''&amp;nbsp;
|2= [[Prins Edward, Hertog van Kent en Strathearn]]
|3= [[Prinses Victoria van Sakse-Koburg-Saalfeld]]
|4= [[George III van die Verenigde Koninkryk]]
|8= Frederick, Prins van Wallis
|16= [[George II van Groot-Brittanje]]
}}

== Kinders ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
!width=&quot;16%&quot;|Naam!! width=&quot;14%&quot;|Gebore!! width=&quot;14%&quot;|Oorlede!! width=&quot;64%&quot;|Notas
|-
|[[Victoria van Sakse-Koburg en Gotha|Prinses Victoria]]||21 November 1840||5 Augustus 1901||Getroud 1858, [[Frederick III, Duitse keiser|Friedrich III, Duitse keiser en koning van Pruise]]; het kinders gehad, onder andere [[Wilhelm II van Duitsland]] en [[Sophia van Pruise|Sophie, Koningin van Griekeland]].
|-
|[[Edward VII van die Verenigde Koninkryk|Koning Edward VII]]||9 November 1841||6 Mei 1910||Getroud 1863, [[Alexandra van Denemarke|prinses Alexandra van Denemarke]]; het kinders gehad, onder andere [[George V van die Verenigde Koninkryk]] en [[Maud van Wallis|Maud, Koningin van Noorweë]].
|-
|[[Alice van die Verenigde Koninkryk|Prinses Alice, Groothertogin van Hesse]]||25 April 1843||14 Desember 1878||Getroud 1862, [[Ludwig IV, Groothertog van Hesse en by Ryn]]; het kinders gehad, onder andere [[Aleksandra Fjodorowna|Aleksandra, die keiserin van Rusland]]
|-
|[[Alfred, Hertog van Sakse-Koburg en Gotha|Prins Alfred, die Hertog van Sakse-Koburg en Gotha en Hertog van Edinburg]]||6 Augustus 1844||31 Julie 1900||Getroud 1874, [[groothertogin Marie Aleksandrowna van Rusland]]; het kinders gehad, onder andere [[Marie, koningin van Roemenië]]
|-
|[[Prinses Helena van die Verenigde Koninkryk|Helena, prinses Christiaan van Sleeswyk-Holstein]]||25 Mei 1846||9 Junie 1923||Getroud 1866, [[Prins Christian van Sleeswyk-Holstein|prins Christian van Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Augustenburg]]; het kinders gehad.
|-
|[[Prinses Louise, Hertogin van Argyll]]||18 Maart 1848||3 Desember 1939||Getroud 1871, [[John Douglas Sutherland Campbell, 9de Hertog van Argyll]]; geen kinders.
|-
|[[Prins Arthur, Hertog van Connaught en Strathearn]]||1 Mei 1850||16 Januarie 1942||Getroud 1879, [[prinses Louise Margaret van Pruise]]; het kinders gehad, onder andere [[Prinses Margaret van Connaught|Margaret, kroonprinses van Swede]], moeder van [[Carl XVI Gustaf van Swede]].
|-
|[[Prins Leopold, Hertog van Albany]]||7 April 1853||28 Maart 1884||Getroud 1882, [[prinses Helena van Waldeck en Pyrmont]]; het kinders gehad.
|-
|[[Prinses Beatrice van die Verenigde Koninkryk|Beatrice, prinses Henry van Battenberg]]||14 April 1857||26 Oktober 1944||Getroud 1885, [[prins Henry van Battenberg]]; het kinders gehad, onder andere [[Victoria Eugénie van Battenberg|Victoria Eugénie, koningin van Spanje]].
|-
|}

== Notas en verwysings ==
: ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Victoria of the United Kingdom]]''
{{Verwysings|2}}

== Verdere leesstof ==
* Auchincloss, Louis. ''Persons of Consequence: Queen Victoria and Her Circle''. Random House, 1979. {{ISBN|0-394-50427-5}}
* Cecil, Algernon. ''Queen Victoria and Her Prime Ministers''. Eyre en Spottiswode, 1953.
* Benson, Arthur Christopher &amp; Esher (Viscount). ''The Letters of Queen Victoria: A Selection From Her Majesty's Correspondence Between The Years 1837 and 1861''. John Murray, 1908
* Eilers, Marlene A. ''Queen Victoria’s Descendants''. 2de vergrote en bygewerkte ed. Falköping, Swede: Rosvall Royall Books, 1997. {{ISBN|0-8063-1202-5}}
* Farnborough, T. E. May (1st Baron). ''Constitutional History of England since the Accession of George the Third''. 11de ed. Longmans, Green, 1896.
* Hibbert, Christopher. ''Queen Victoria: A Personal History''. Harper Collins Publishing, 2000.
* Hicks, Kyra E. &quot;Martha Ann's Quilt for Queen Victoria&quot;. Brown Books, 2007. {{ISBN|978-1-933285-59-7}}
* Marshall, Dorothy. ''The Life and Times of Queen Victoria''. George Weidenfeld en Nicolson Bpk., 1972.
* Packard, Jerrold, M. ''Victoria's Daughters''. St. Martin's Press, 1998. {{ISBN|0-312-24496-7}}
* Potts, D. M. &amp; W. T. W. Potts. ''Queen Victoria’s Gene: Haemophilia and the Royal Family''. Alan Sutton, 1995. {{ISBN|0-7509-1199-9}}
* St. Aubyn, Giles. ''Queen Victoria: A Portrait''. Sinclair-Stevenson, 1991. {{ISBN|1-85619-086-2}}
* Strachey, Lytton. ''Queen Victoria''. Londres, Chatto et Windus Publishers, 1921. {{ISBN|2-228-88610-6}}
* Waller, Maureen, &quot;Sovereign Ladies: Sex, Sacrifice, and Power. The Six Reigning Queens of England&quot;. St. Martin's Press, New York, 2006. {{ISBN|0-312-33801-5}}
* Weiberg, Thomas: … wie immer Deine Dona. Verlobung und Hochzeit des letzten deutschen Kaiserpaares. Isensee-Verlag, Oldenburg 2007, {{ISBN|978-3-89995-406-7}}.
* &quot;Queen Victoria&quot;. ''[[Encyclopædia Britannica]]''. 11de ed. Cambridge University Press, 1911.

== Sien ook ==
* [[Koningin Victoria-standbeeld]]

== Eksterne skakels ==
* [http://www.www.archive.org/details/lettersofqueenvi01victuoft The letters of Queen Victoria Volume I]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by www.archive.org
* [http://www.www.archive.org/details/lettersofqueenvi02victuoft The letters of Queen Victoria Volume II]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by www.archive.org
* [http://www.www.archive.org/details/lettersofqueenvi03victuoft The letters of Queen Victoria Volume III]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by www.archive.org
* [http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/The_death_of_Queen_Victoria/ The Death of Queen Victoria] Oorspronklike verslae van The Times
* [http://www.curiouschapbooks.com/Catalog_of_Curious_Chapbooks/Victoria_s_Dark_Secrets/body_victoria_s_dark_secrets.html &quot;Victoria's Dark Secrets&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107143111/http://www.curiouschapbooks.com/Catalog_of_Curious_Chapbooks/Victoria_s_Dark_Secrets/body_victoria_s_dark_secrets.html |date= 7 Januarie 2007 }} (aanlyn-boek)
* [http://www.www.archive.org/details/speechesinparlia00victuoft Speeches in Parliament]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at www.archive.org
* [http://www.www.archive.org/details/leavesfromjouran00victuoft Leaves from the journal of our life in the Highlands, from 1848–1861]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by www.archive.org
* [http://www.www.archive.org/details/moreleavesfromjo00victuoft More leaves from the journal of a life in the Highlands, from 1862 to 1882]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by www.archive.org
* [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&amp;GRid=1442 Queen Victoria Memorial Page] by Find a Grave
* [http://www.antiquestopic.com/victorian-style-1837-1901/ Victorian style, 1837–1901] by Antiquestopic.com
* [http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10141 Historica’s Heritage Minute video docudrama “Responsible Government”] Adobe Flash Player
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Queen Victoria|Engelse Wikipedia]]
* {{Commons-kategorie inlyn|Victoria of the United Kingdom|Victoria van die Verenigde Koninkryk}}

{{Britse monarge wat afstam van Hannover}}
{{Voorbladster}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Britse monarge]]
[[Kategorie:Geboortes in 1819]]
[[Kategorie:Huis van Hannover (Brittanje)]]
[[Kategorie:Sterftes in 1901]]</text>
      <sha1>i9gt33gf9476tmgjt6raiqvjb7gq94m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viool</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39937</id>
    <revision>
      <id>3361964</id>
      <parentid>3291585</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145077" sha1="9so295boltursvdfni89o2i6ma09ncx" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Instrument
| name           = Viool
| names          = [[Fiddle]]
| image          = Violin VL100.png
| image_capt     = 'n Standaard moderne viool, van bo en van die kant gesien.
| background     = string
| hornbostel_sachs = 321.322-71
| hornbostel_sachs_desc = Saamgestelde [[snaarinstrument]] deur 'n [[strykstok]] geklink
| developed      = Vroeë 16de eeu
| range          = [[File:Range violin.svg|class=skin-invert|130px|center]]
| related        = *'''[[Vioolfamilie]]''' ([[altviool]], [[tjello]], [[kontrabas]])
* Familie van die [[viola da gamba]] (sommige historici argumenteer dat die [[kontrabas]] uit die bas- viola da gamba ontwikkel het)
| musicians      = *[[Lys van violiste]]
| builders       = *[[Lys van luitmakers]]
| sound sample   = &lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;[[File:Violin sounds and techniques.ogg]]&lt;br /&gt;Opname van 'n violis wat verskillende klanke van die viool demonstreer.&lt;/div&gt;
}}

[[Lêer:Violin case.jpg|duimnael|regs|'n Viool en strykstok in hul kassie]]

Die '''viool''' is 'n [[snaarinstrument]] met vier snare wat hoofsaaklik met 'n [[strykstok]] bespeel word. Dit is die kleinste en dus hoogste (sopraan-) instrument wat algemeen in die [[vioolfamilie]] gebruik word, wat ook die [[altviool]], die [[tjello]] en die [[kontrabas]] insluit. Kleiner vioolagtige instrumente soos die violino piccolo en die pochette bestaan, maar word feitlik nie meer gebruik nie. Die vier snare (soms vyf){{Voetnota|Viole met ses, sewe of meer snare bestaan, maar is skaars en moet elektronies versterk word.}} word gewoonlik in reine [[kwint]]e op die note g, d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;, a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; en e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; gestem. Die klank word voortgebring deur die snare met die hare van 'n strykstok in trilling te bring ({{lang-it|coll'arco}}) of deur dit met die vingers te tokkel ({{lang-it|pizzicato}}); in besondere gevalle word die snare ook met die houtstok van die strykstok ({{lang-it|col legno}}) of met die strykstokhare geslaan ({{lang-it|battuto}}). Die hol houtklankkas dien om die geluid van die trillende snare te versterk. Die viool word deurgaans bespeel deur die instrument tussen ken en skouer te klem en met die vingers van die linkerhand die snare teen die [[ebbehout]]toets vas te druk om sodoende die snaar te verkort en die gewenste [[toonhoogte]] weer te gee. Die speler van 'n viool is 'n violis(te). Iemand wat viole bou of herstel, is 'n vioolbouer, en iemand wat strykstokke maak of herstel, 'n strykstokmaker.

Die viool is 'n belangrike instrument in 'n wye verskeidenheid musiekgenres. Dit speel die prominentste rol in die tradisie van die Westerse [[klassieke musiek]], sowel in ensembles (van kamermusiek tot [[simfonie-orkes|orkeste]]) as as solo-instrument, en in alle tydperke van die musiekgeskiedenis sedert die ontstaan van die viool is belangrike werke daarvoor geskryf. Die viool is ook belangrik in baie soorte volksmusiek, insluitend countrymusiek en bluegrass, en in [[jazz]]. Elektriese viole met soliede lywe en [[piëso-elektrisiteit|piëso-elektriese]] opnemers word in sommige vorme van [[rockmusiek]] en jazzfusie gebruik, waar die opnemers by versterkers en luidsprekers ingeprop word. Die viool is in baie nie-Westerse musiekkulture opgeneem, insluitend Indiese en Iranse musiek. In [[Engels]] word die instrument dikwels ''[[fiddle]]'' genoem, veral in volksmusiek, maar ook ongeag die soort musiek wat daarop gespeel word.{{Voetnota|Die verskil tussen 'n ''fiddle'' en 'n ''violin'' lê eenvoudig in die musiekstyl waarvoor dit gebruik word. Violiste speel gewoonlik klassieke musiek, soos in orkeste en strykkwartette, terwyl ''fiddlers'' gewoonlik volksmusiek, countrymusiek en ander tradisionele musiek speel. Violiste hou die strykstok aan sy uiterste punt vas om die volle lengte te kan gebruik, terwyl sommige ''fiddlers'' dit hoër op vashou om vinnige bewegings en &quot;spronge&quot; te vergemaklik.}}

Die viool het in die 16de eeu in [[Italië]] ontstaan, met verdere wysigings in die 18de en 19de eeu wat die instrument 'n kragtiger klank en groter draagvermoë gegee het. In Europa het dit as grondslag gedien vir die ontwikkeling van ander snaarinstrumente wat in die Westerse klassieke musiek gebruik word, soos die altviool.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Singh |first1=Jhujhar |title=Interview: Kala Ramnath |url=https://www.youtube.com/watch?v=l1SoZSosu6Y |archive-url=https://web.archive.org/web/20151228111728/https://www.youtube.com/watch?v=l1SoZSosu6Y |archive-date=28 Desember 2015 |website=News X |publisher=YouTube |access-date=5 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;heron&quot;&gt;{{cite book |last1=Allen |first1=Edward Heron |title=Violin-making, as it was and is: Being a Historical, Theoretical, and Practical Treatise on the Science and Art of Violin-making, for the Use of Violin Makers and Players, Amateur and Professional. Preceded by An Essay on the Violin and Its Position as a Musical Instrument |date=1914 |publisher=E. Howe}} Besoek op 5 September 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Choudhary |first1=S.Dhar |url=https://books.google.com/books?id=dUQWMwEACAAJ&amp;q=history+violin+India |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414103650/https://books.google.com/books?id=dUQWMwEACAAJ&amp;q=history+violin+India |archive-date=14 April 2021 |url-status=live |title=The Origin and Evolution of Violin as a Musical Instrument and Its Contribution to the Progressive Flow of Indian Classical Music: In search of the historical roots of violin |date=2010 |publisher=Ramakrisna Vedanta Math |isbn=978-9380568065 |access-date=5 September 2015}}&lt;/ref&gt;

Violiste en versamelaars stel veral die historiese instrumente op prys wat van die 16de tot die 18de eeu deur die families [[Antonio Stradivari|Stradivari]], [[Guarneri]], Guadagnini en Amati in [[Brescia]] en [[Cremona]] (Italië) en deur [[Jacob Stainer]] in [[Oostenryk]] gebou is. Volgens hul reputasie het die kwaliteit van hul klank alle pogings om dit te verklaar of na te maak, weerstaan, hoewel hierdie opvatting betwis word.&lt;ref name=&quot;NYT-201430407&quot;&gt;{{cite news |last=Belluck |first=Pam |date=7 April 2014 |title=A Strad? Violinists Can't Tell |url=https://www.nytimes.com/2014/04/08/science/a-strad-violinists-cant-tell.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409153125/https://www.nytimes.com/2014/04/08/science/a-strad-violinists-cant-tell.html |archive-date=9 April 2014 |url-status=live |access-date=9 April 2014 |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Joyce |first=Christopher |year=2012 |title=Double-Blind Violin Test: Can You Pick The Strad? |url=https://www.npr.org/blogs/deceptivecadence/2012/01/02/144482863/double-blind-violin-test-can-you-pick-the-strad?sc=fb&amp;cc=fp |archive-url=https://web.archive.org/web/20120108021833/https://www.npr.org/blogs/deceptivecadence/2012/01/02/144482863/double-blind-violin-test-can-you-pick-the-strad?sc=fb&amp;cc=fp |archive-date=2012-01-08 |url-status=live |access-date=2012-01-02 |publisher=[[NPR]]}}&lt;/ref&gt; Groot getalle instrumente kom van minder bekende bouers, en nog groter getalle massavervaardigde kommersiële &quot;handelsviole&quot; uit huisnywerhede in streke soos [[Sakse]], [[Boheme]] en Mirecourt. Baie van hierdie handelsinstrumente is destyds deur Sears, Roebuck and Co. en ander massahandelaars verkoop.

Die onderdele van 'n viool word gewoonlik van verskillende soorte [[hout]] gemaak. Viole kan met snare van derm, Perlon of ander sintetiese materiaal, of van [[staal]] besnaar word.

== Etimologie ==
Die woord ''viool'' gaan terug op die Italiaanse {{lang|it|violino}}, 'n [[verkleinwoord]] van ''viola'' ([[altviool]]).&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=violin |archive-url=https://web.archive.org/web/20170818005607/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=violin |archive-date=18 Augustus 2017 |url-status=live |title=Violin |website=Online Etymology Dictionary |access-date=20 Mei 2017}}&lt;/ref&gt; Die manlike verkleinvorm ''violino'' is sedert die vroeë 16de eeu geattesteer en het uiteindelik in Italiaans die oorhand gekry as benaming vir die instrument; die woord is in die 17de eeu uit Italiaans in Duits ontleen, waar die vroulike vorm ''Violine'' gevestig geraak het.&lt;ref name=&quot;dwds-violine&quot;&gt;''Violine.'' In: ''Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache'' (DWDS), [https://www.dwds.de/wb/Violine dwds.de]. Die etimologie wat daar aangegee word, is woordeliks dieselfde as die inskrywing in Wolfgang Pfeifer: ''Etymologisches Wörterbuch des Deutschen.'' 2de uitgawe. Akademie-Verlag, Berlyn 1993. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260907040223/https://www.dwds.de/wb/Violine |date=2026-09-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Violine.'' In: Jacob Grimm, Wilhelm Grimm: ''Deutsches Wörterbuch.'' Band 26, kol. 367-368.&lt;/ref&gt; Toe vroeë vorme van die viool ongeveer 10 tot 15 jaar na die eerste gedokumenteerde viola da gambas (1495) ontwikkel het, is hulle nog met uiteenlopende terme soos ''lira'', ''violetta'' of ''viola'' aangedui.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ravasio |first=Ugo |title=Gasparo da Salo e la liuteria bresciana |publisher=Editrice Turris Cremona |location=Brescia |year=1990}}&lt;/ref&gt; In Engels is die woord ''violin'' in die 1570's die eerste keer gebruik.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; Die term ''viola'' kom uit Italiaans en Oud-Provensaals ''viola'', wat weer van die [[Latyn|Middeleeus-Latynse]] {{lang|la|vitula}} ('snaarinstrument') afkomstig is, moontlik van Vitula, die Romeinse godin van vreugde, of van die verwante Latynse werkwoord {{lang|la|vitulari}}, 'van vreugde uitroep'.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=viola&amp;allowed_in_frame=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705030024/http://www.etymonline.com/index.php?term=viola&amp;allowed_in_frame=0 |archive-date=5 Julie 2017 |url-status=live |title=Viola |website=Online Etymology Dictionary |access-date=20 Mei 2017}}&lt;/ref&gt; Die verwante term ''viola da gamba'' ('basviool', 1724) beteken letterlik ''''n viola vir die been'' (om tussen die bene te hou),&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; terwyl die viool die &quot;moderne vorm van die kleiner, Middeleeuse viola da braccio&quot; ('armviool') is.&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

Die woord ''[[vedel]]'' is verwant aan [[Oudnoors]] {{lang|non|fiðla}}, [[Middelnederlands]] {{lang|dum|vedele}}, [[Nederlands]] {{lang|nl|vedel}}, Oudhoogduits {{lang|goh|fidula}} en [[Duits]] {{lang|de|Fiedel}}; maar die herkoms bly onduidelik. Te oordeel aan die klank en betekenis, blyk die Middeleeus-Latynse ''vitula'' die waarskynlikste oorsprong te wees.&lt;ref name=&quot;ety&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=fiddle |title=Fiddle |website=Online Etymology Dictionary |access-date=20 Mei 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://etymologiebank.nl/trefwoord/vedel |titel=Etymologiebank.nl s.v. vedel |webwerf=etymologiebank.nl |argief-url=https://web.archive.org/web/20260908141131/https://etymologiebank.nl/trefwoord/vedel |argiefdatum=8 September 2026 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Voorlopers en vroeë getuienisse ===
[[Lêer:Palazzo costabili, sala del tesoro, affreschi del garofalo, 10.JPG|duimnael|links|Vroeë afbeelding van 'n viool in [[Ferrara]] (omstreeks 1508)]]
[[Lêer:Gaudenzio Ferrari 002.jpg|duimnael|regs|Die koepel van die Madonna dei Miracoli in Saronno, Italië, met engele wat viool, altviool en tjello speel, dateer uit 1535 en is een van die vroegste afbeeldings van die vioolfamilie.]]
[[Lêer:Rekonstruktion Ferrari Violine.jpg|duimnael|regs|Moderne rekonstruksie van 'n vroeë viool na Gaudenzio Ferrari]]

Die vroegste snaarinstrumente is meestal getokkel (byvoorbeeld die Griekse [[lier]]). Tweesnarige strykinstrumente, wat regop gespeel en met perdehaar besnaar en gestryk is, het moontlik in die nomadiese ruiterkulture van [[Sentraal-Asië]] ontstaan, in vorme wat sterk aan die hedendaagse [[Mongolië|Mongoolse]] morin khuur en die [[Kasakstan|Kasakse]] kobyz herinner. Soortgelyke en afwykende tipes is waarskynlik langs die oos-wes-handelsroetes uit Asië na die [[Midde-Ooste]]&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=e6GcPB5v0yIC |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116153623/https://books.google.com/books?id=e6GcPB5v0yIC |archive-date=16 Januarie 2026 |url-status=live |title=The NPR Classical Music Companion: Terms and Concepts from A to Z |last=Hoffman |first=Miles |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |year=1997 |isbn=978-0618619450}}&lt;/ref&gt; en die [[Bisantynse Ryk]] versprei.&lt;ref name=&quot;Grillet29&quot;&gt;{{Cite book |last=Grillet |first=Laurent |title=Les ancêtres du violon et du violoncelle |volume=1 |year=1901 |location=Parys |page=29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Margaret J. Kartomi: ''On Concepts and Classifications of Musical Instruments.'' Chicago Studies in Ethnomusicology, University of Chicago Press, 1990.&lt;/ref&gt;

Die rebec, die [[vedel]] en die lira da braccio word algemeen as die voorouers van die viool beskou,&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-companion-to-the-cello/8C1492C022422732B6859906BFDF2A5C ''The Cambridge Companion to the Cello''.] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260907063421/https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-companion-to-the-cello/8C1492C022422732B6859906BFDF2A5C |date=2026-09-07}}&lt;/ref&gt; hoewel verskeie bronne alternatiewe moontlikhede vir die oorsprong van die viool aanvoer, soos Noord- of Wes-Europa.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=yNc5AAAAIAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128190836/https://books.google.com/books?id=yNc5AAAAIAAJ |archive-date=28 November 2025 |url-status=live |title=The Precursors of the Violin Family: Records, Researches &amp; Studies |first=Kathleen |last=Schlesinger |year=1914 |page=221 |publisher=W. Reeves}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/historyofviolin00sand|title=The history of the violin, and other instruments played on with the bow from the remotest times to the present. Also, an account of the principal makers, English and foreign, with numerous illustrations|first1=William|last1=Sandys|first2=Simon Andrew|last2=Forster|year=1864|publisher=William Reeves|location=Londen|page=28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=qRwvAQAAIAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630132924/https://books.google.com/books?id=qRwvAQAAIAAJ |archive-date=30 Junie 2023 |url-status=live |title=Catechism of musical history |first=Hugo |last=Riemann |year=1892 |publisher=Augener &amp; Company |page=27}}&lt;/ref&gt; Die eerste vioolbouers het waarskynlik by verskeie ontwikkelings van die Bisantynse lira geleen, waaronder die vielle (ook bekend as die ''fidel'' of ''viuola'') en die ''lira da braccio''.&lt;ref name=&quot;Grillet29&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arkenberg |first=Rebecca |title=Renaissance Violins |date=Oktober 2002 |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/renv/hd_renv.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060103082728/http://www.metmuseum.org/toah/hd/renv/hd_renv.htm |archive-date=2006-01-03 |url-status=live |access-date=2006-09-22}}&lt;/ref&gt;

Omdat geen instrumente uit die ontstaanstyd van die vioolinstrumente behoue gebly het nie, is 'n mens vir daardie tydperk aangewese op afbeeldings in die kuns van Noord-Italië. Die vroegste skilderye met vioolinstrumente het vanaf 1508 in Ferrara ontstaan. Verdere afbeeldings tot in die 1530's word buiten Ferrara in Finalpia, Parma, [[Padua]], die omgewing van [[Milaan]] en in [[Friuli-Venezia Giulia|Friuli]] gevind.&lt;ref name=&quot;Meucci&quot;&gt;{{cite book |last=Meucci |first=Renato |chapter=The origins of Italian violin making |title=Un corpo alla ricerca dell'anima… |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2005 |isbn=88-89839-00-7}}&lt;/ref&gt; Die naaste aan die hedendaagse viool kom die afbeeldings van Gaudenzio Ferrari en sy werkswinkel vanaf 1529/30. Hy beeld verskillende groottes ('n &quot;familie&quot;) van die nuut gevestigde boutipe uit.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Boccardi |first=Sandro |chapter=Un Concerto nel Cielo di Saronno |title=Il Concerto degli Angeli |publisher=Amilcare Pizzi Editore |location=Saronno |year=1994}}&lt;/ref&gt; Die skilderye toon 'n nuwe konstruksiebeginsel en 'n nuwe vorm. Waar Middeleeuse strykinstrumente uit massiewe houtblokke uitgewerk is, is die nuwe strykinstrumente uit verskeie, deels baie dun houtdele aanmekaar gelym. Die opbou van die klankkas in drie segmente (boonste ronding, middelronding en onderste ronding) onderskei hulle ook wesenlik van die vorme van Middeleeuse strykinstrumente.

Die eerste dokumentêre vermelding van die viool dateer uit 1523, toe &quot;les trompettes et vyollons de Verceil&quot; (trompette en viole uit Vercelli) aan die hof van die hertog van Savoje in [[Turyn]] 'n honorarium ontvang het.&lt;ref&gt;Walter Kolneder: ''Das Buch der Violine: Bau, Geschichte, Spiel, Pädagogik, Komposition'', p. 266.&lt;/ref&gt; Uiterlik vanaf 1545 is Italiaanse violiste aan die Engelse hof gedokumenteer (&quot;Mark Antonye Gayiardell and George Decombe vialline(s)&quot;),&lt;ref&gt;{{cite book |last=Holman |first=Peter |title=Four and Twenty Fiddlers: The Violin at the English Court 1540–1690 |url=https://archive.org/details/fourandtwentyfidd00holm |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1993 |isbn=0-19-816592-7 |page=[https://archive.org/details/fourandtwentyfidd00holm/page/87 87]}}&lt;/ref&gt; vanaf 1555 aan die Franse hof en vanaf 1561 in München.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Meucci |first=Renato |chapter=The origins of Italian violin making |title=Un corpo alla ricerca dell'anima… |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2005 |isbn=88-89839-00-7 |page=81}}&lt;/ref&gt; Die viool in sy huidige vorm het in die vroeë 16de eeu in Noord-Italië te voorskyn gekom. Die vroegste afbeeldings van viole as sodanig, weliswaar met drie snare, word omstreeks 1530 in Noord-Italië gesien, min of meer terselfdertyd as wat die woorde ''violino'' en ''vyollon'' in Italiaanse en Franse dokumente verskyn. Een van die vroegste uitdruklike beskrywings van die instrument, insluitend sy stemming, kom uit die ''Epitome musical'' van Jambe de Fer, wat in 1556 in [[Lyon]] gepubliseer is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.violinonline.com/historicalbackgroundoftheviolin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060908175009/http://www.violinonline.com/historicalbackgroundoftheviolin.htm |archive-date=2006-09-08 |url-status=live |title=Historical Background of the Violin |publisher=ViolinOnline.com |first=Robin Kay |last=Deverich |year=2006 |access-date=2006-09-22}}&lt;/ref&gt;

Die viool was baie populêr, sowel onder straatmusikante as onder die adel; die Franse koning Karel IX het in 1560 by Andrea Amati 24 viole bestel.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bartruff.com/history.php |title=The History of the Violin |first=William|last=Bartruff|access-date=2006-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208112530/http://www.bartruff.com/history.php |archive-date=2007-02-08}}&lt;/ref&gt; Een van hierdie &quot;adellike&quot; instrumente, die ''Charles IX'', is die oudste viool wat behoue gebly het. Dit is tans in die Ashmolean Museum in [[Oxford]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=''Charles IX'' violin |url=https://www.ashmolean.org/collections-online#/item/ash-object-350555 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250831004556/https://www.ashmolean.org/collections-online#/item/ash-object-350555 |archive-date=31 Augustus 2025 |url-status=live |website=Ashmolean Museum |publisher=Ashmolean Museum, University of Oxford |access-date=29 Augustus 2025}}&lt;/ref&gt; Die fynste gebeeldhoude en versierde Renaissance-viool ter wêreld is dié van Gasparo da Salò (ca. 1574), wat aan aartshertog Ferdinand II van Oostenryk behoort het en later, vanaf 1841, aan die Noorse virtuoos Ole Bull, wat dit weens sy baie kragtige en mooi toon, soortgelyk aan dié van 'n Guarneri, veertig jaar lank in duisende konserte gebruik het.&lt;ref&gt;Dit is tans in die Vestlandske Kunstindustrimuseum in [[Bergen]], Noorweë.&lt;/ref&gt; Die ''Messiah'' of ''Le Messie'' (ook bekend as die ''Salabue''), wat [[Antonio Stradivari]] in 1716 gebou het, is nog in ongerepte toestand. Dit is ook in die Ashmolean Museum.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=111 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1716 (Messiah; la Messie, Salabue) |publisher=Cozio.com |access-date=2008-09-26 |archive-date=2008-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008063952/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=111 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Italiaanse vioolbou ===
Andrea Amati (ca. 1505-1577) in [[Cremona]] word as die grondlegger van die Italiaanse vioolbou beskou. Uit die laat tydperk van sy werkswinkel (met sy seun Antonio as medewerker) het pragtig beskilderde viole, altviole en tjello's behoue gebly, bestellings van die Franse hof wat vanaf ongeveer 1560 gebou is.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Cacciatori |first=Fausto |title=Andrea Amati Opera omnia |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2007 |isbn=978-88-89839-13-3}}&lt;/ref&gt; Instrumente van die vioolfamilie wat in daardie jare in Brescia vervaardig is (Gasparo da Salò), het weens hul minder sorgvuldige afwerking laer pryse behaal, maar is vandag weens hul mooi toon en hul seldsaamheid baie gesog.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bizzarini |first1=Marco |last2=Orlandi |first2=Ugo |chapter=Ancient violinmaking and musical context in Brescia |title=Liutai in Brescia 1520–1724 |publisher=Eric Blot Edizioni |location=Cremona |year=2008 |isbn=978-88-88360-07-2}}&lt;/ref&gt;

Ook na Andrea Amati het die Italiaanse vioolbou nog minstens 200 jaar lank op die stad Cremona gekonsentreer gebly. Na sy dood het sy seuns Antonio en Girolamo die tradisie van hul vader voortgesit en ook nuwe weë bewandel. Die kleinseun Nicola was uiteindelik na die pesepidemie van 1630/32 die enigste erfgenaam van die familiekennis; hy het vakleerlinge opgelei en die beroemdste vioolbouer van die familie geword, wat met die dood van Girolamo II, Nicola se seun, tot 'n einde gekom het.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Cacciatori |first1=Fausto |last2=Chiesa |first2=Carlo |last3=Carlson |first3=Bruce |title=Il DNA degli Amati |publisher=Ente Triennale Internazionale degli Strumenti ad Arco |location=Cremona |year=2006 |isbn=88-89839-11-2}}&lt;/ref&gt; Onder die vioolbouers wat Nicola Amati opgelei het, was Andrea Guarneri, wat die kuns weer aan sy seuns Pietro &quot;da Mantova&quot; en Giuseppe oorgedra het. Van laasgenoemde se twee seuns, Pietro &quot;da Venezia&quot; en [[Giuseppe Guarneri|Giuseppe &quot;del Gesù&quot;]], het die tweede die beroemdste meester van die familie geword.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hill |first1=William H. |last2=Hill |first2=Arthur F. |last3=Hill |first3=Alfred E. |title=The Violin-Makers of the Guarneri Family |publisher=W. E. Hill and Sons |location=Buckinghamshire |year=1931}}&lt;/ref&gt;

Die beroemdste vioolbouers tussen die 16de en die 18de eeu sluit in:
* Die skool van Brescia, wat in die laat 14de eeu met liras, violettas en violas begin het en in die eerste helfte van die 16de eeu op die gebied van die viool aktief was
** Die familie Dalla Corna, aktief 1510-1560 in Brescia en [[Venesië]]
** Die familie Micheli, aktief 1530-1615 in Brescia
** Die familie Inverardi, aktief 1550-1580 in Brescia
** Die familie Gasparo da Salò, aktief 1530-1615 in Brescia en Salò
** Giovanni Paolo Maggini, leerling van Gasparo da Salò, aktief 1600-1630 in Brescia
** Die familie Rogeri, aktief 1661-1721 in Brescia
* Die skool van Cremona, wat in die tweede helfte van die 16de eeu met violas en violones begin het en in die tweede helfte van die 16de eeu op die gebied van die viool aktief geword het
** Die familie Amati, aktief 1550-1740 in Cremona
** Die familie [[Guarneri]], aktief 1626-1744 in Cremona en Venesië
** Die familie [[Antonio Stradivari|Stradivari]], aktief 1644-1737 in Cremona&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Oxford Dictionary of Music|last=Kennedy|first=Michael|publisher=Oxford University Press|year=2017}}&lt;/ref&gt;
** Die familie Rugeri, aktief 1650-1740 in Cremona
** [[Carlo Bergonzi]] (1683-1747) in Cremona
* Die skool van Venesië, met verskeie bouers van strykinstrumente vanaf die vroeë 16de eeu, uit meer as 140 bouers van snaarinstrumente wat tussen 1490 en 1630 geregistreer is&lt;ref&gt;{{cite book|last=Pio|first=Stefano|title=Viol and Lute Makers of Venice 1490–1630|year=2012|publisher=Venice Research|location=Venesië|isbn=9788890725203|pages=441|url=http://www.veniceresearch.com}}&lt;/ref&gt;
** Die familie Linarolo, aktief 1505-1640 in Venesië
** Matteo Goffriller, bekend vir sy tjello's, aktief 1685-1742 in Venesië
** Pietro Guarneri, seun van Giuseppe Giovanni Battista Guarneri en afkomstig van Cremona, aktief 1717-1762 in Venesië
** Domenico Montagnana, aktief ongeveer 1700-1750 in Venesië
** Santo Serafin, aktief van voor 1741 tot 1776 in Venesië

Sedert Andrea Amati het die vorm van die viool wesenlik nie meer verander nie. Veral [[Antonio Stradivari]] het later die groot voorbeeld vir die voorkoms en konstruksiebeginsels van feitlik alle viole geword, wat tot 'n verreikende standaardisering gelei het. Baie viole van Stradivari en ander beroemde vioolbouers van sy tyd word deur 'n uitmuntende klankkwaliteit gekenmerk en is vandag buitengewoon duur.

=== Vioolbou in ander lande ===
[[Lêer:Klein Diskant-Geige und Viola-Tenor-1594.jpg|duimnael|links|Moderne nabouings van Renaissance-viole van voor 1594 in die Dom van Freiberg]]
[[Lêer:Stainer.jpg|duimnael|regs|'n Barokviool van Jacob Stainer uit 1658]]
Instrumente van die vioolfamilie is gou ook in lande noord van die [[Alpe]] gebou. Musiekinstrumente wat vir versieringsdoeleindes gebou is, het in die keurvorstelike grafkapel in die Dom van Freiberg (voltooi in 1594) behoue gebly en lewer getuienis daarvan.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kunde |first=Claudia |chapter=Die Begräbniskapelle der albertinischen Wettiner im Freiberger Dom |title=Wenn Engel musizieren: Musikinstrumente von 1594 im Freiberger Dom |publisher=Janos Stekovics |location=Leipzig |year=2004 |isbn=3-89923-067-1}}&lt;/ref&gt; Viole van bepaalde streke toon soms kleiner, individuele eienaardighede in bouwyse en versiering.

Onder watter omstandighede die Tiroolse vioolbouer Jacob Stainer die ambag in Italië geleer het, is omstrede. Wat seker is, is dat die meester van Absam in die tweede helfte van die 17de eeu, onder deels ongunstige omstandighede, die beste viole noord van die Alpe gebou het. Hulle is gou teen hoër pryse verhandel as viole wat uit Italië gekom het. Stainer se model, wat self baie aan Nicola Amati te danke het, is sowel deur sy tydgenote as deur die volgende geslagte Europese vioolbouers nagevolg (onder andere in Duitsland, Engeland en Italië) en het eers met die algemene smaakverandering omstreeks 1800 sy invloed verloor.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hopfner |first=Rudolf |title=Jacob Stainer &quot;… kayserlicher diener und geigenmacher zu Absom&quot; |publisher=Skira |location=Milaan |year=2003 |isbn=3-85497-060-9}}&lt;/ref&gt;

=== Verbouings en vernuwings ===
[[Lêer:Violin Vuillaume.jpg|duimnael|regs|Viool van Jean-Baptiste Vuillaume (kopie van 'n Giuseppe Guarneri del Gesù)]]
Viole uit die 17de en 18de eeu word barokviole genoem. Sedert die 1950's word hulle toenemend vir die uitvoering van ou musiek ingespan. Die gebruik van die oorspronklike instrumente of van kopieë van die oorspronklike barokviole maak 'n historiese uitvoeringspraktyk moontlik wat die klankideale van die [[Barok]] nader bring.

In die 18de en 19de eeu het die viool beduidende boukundige veranderinge ondergaan wat die klank beïnvloed het: veral 'n langer hals, wat skuiner na agter geplaas is as by vroeëre instrumente, swaarder snare en 'n sterker basbalk, wat 'n hoër snaarspanning as by viole met die ou mensuur moontlik gemaak het. Die meerderheid ou instrumente, insluitend baie beroemde viole van Stradivari, Guarneri, Amati en Stainer, het hierdie wysigings ondergaan en is dus in 'n beduidend ander toestand as toe hulle die hande van hul bouers verlaat het, ongetwyfeld met verskille in klank en reaksie.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Violin changes by 1800 |url=http://rperras.tripod.com/id42.htm |first=Richard |last=Perras |access-date=2006-10-29 |archive-date=2006-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061126061721/http://rperras.tripod.com/id42.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Danksy die langer snare, die hoër snaarspanning en die gestrekte, konkawe strykstok het die volume toegeneem en sodoende aan die steeds groter wordende konsertsale en orkeste voldoen. Kritici voer egter aan dat die gewysigde bouvorm die klank harder en minder lieflik gemaak het. In Frankryk het veral Jean-Baptiste Vuillaume beslissende stukrag gegee deur hom met die Stradivari- en Guarneri-viole besig te hou. Dit is egter in hul huidige (gewysigde) toestand dat hierdie instrumente die standaard vir volmaaktheid in vioolbou en -klank gestel het, en vioolbouers oor die hele wêreld probeer so na as moontlik aan hierdie ideaal kom.

Tot vandag toe is instrumente uit die sogenaamde Goue Era van die vioolbou, veral dié van Stradivari, Guarneri del Gesù en Montagnana, die instrumente wat deur sowel versamelaars as uitvoerende kunstenaars die meeste gesog word. Die huidige rekordbedrag wat vir 'n Stradivari-viool betaal is, is £9,8 miljoen (destyds US$15,9 miljoen), toe die instrument bekend as die ''Lady Blunt'' op 20 Junie 2011 deur Tarisio Auctions op 'n aanlyn veiling verkoop is.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Stradivarius violin sold for £9.8m at charity auction |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13852872 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110621113352/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13852872 |archive-date=2011-06-21 |url-status=live |work=BBC News |date=2011-06-21 |access-date=2011-06-21}}&lt;/ref&gt;

Goedkoop fabrieksviole was reeds aan die begin van die 19de eeu uit die Duitse en Franse vioolbousentrums beskikbaar. Die industriële vioolbou het sy oorsprong in 1887 in [[Nagoja]] (Japan) gehad met die stigting van ''Suzuki Violin Co. Ltd.'' deur Masakichi Suzuki (1859-1944), die vader van die vioolpedagoog Shinichi Suzuki. Sy onderneming het reeds na 'n kort aanloop meer as 1&amp;nbsp;000 werknemers gehad en binne 'n maand tot 400 viole en 4&amp;nbsp;000 strykstokke vervaardig.

Hoewel die instrument sedert sy ontstaan nie wesenlik verander het nie, was daar dikwels pogings tot vormgewende en tegniese hervormings. So is destyds ryk versierde viole met ander ornamente gebou (byvoorbeeld met 'n mense- of leeukop in plaas van die krul), of instrumente van blik vir armer mense. Bekendheid het die Chanot-viool van 1819, die trapesiumvormige viole van Félix Savart en Johann Reiter (1908) en talle pogings van baie ander vooraanstaande vioolbouers verwerf. Die Belgiese vioolboukunstenaar Gauthier Louppe bou tans strykinstrumente in vorme wat aan Jugendstil herinner en deur besondere asimmetrieë 'n breër klankspektrum moontlik sou maak.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://home.pi.be/~tor-4879/gauthier.htm |title=Bildbericht über Louppe-Geigen |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20081112080159/http://home.pi.be/~tor-4879/gauthier.htm |archive-date=2008-11-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Bou en werking ==
[[Lêer:Violinconsruction3.JPG|duimnael|regs|upright=1.8|Die bou van 'n viool]]
[[Lêer:Violin Details.jpg|duimnael|regs|Drie kante van die klankkas: boblad, bodem en sy. Detailbeelde links: skroefkas en krul.]]
[[Lêer:Violinschnitt.png|duimnael|regs|Deursnee van die klankkas van 'n viool (die kam behoort nie tot die klankkas nie)]]

'n Viool bestaan gewoonlik uit 'n boblad (die klankblad) van [[spar]]hout (veral Noorse spar), sye en 'n bodem van esdoringhout, twee eindblokke, 'n hals, 'n kam, 'n stemstok, vier snare en verskeie toebehore, opsioneel met inbegrip van 'n kenstuk, wat direk oor of links van die stertstuk vasgeklem kan word. 'n Kenmerkende eienskap van 'n vioolklankkas is sy uurglasagtige vorm en die welwing van die boblad en die bodem. Die uurglasvorm bestaan uit twee boonste rondings, twee onderste rondings en twee konkawe C-vormige middelrondings by die &quot;middellyf&quot;, wat ruimte vir die strykstok laat. Die &quot;stem&quot; of klank van 'n viool hang af van sy vorm, die hout waarvan dit gemaak is, die diktegradering van sowel die boblad as die bodem, die lak wat die buitekant bedek, en die vaardigheid van die vioolbouer by al hierdie stappe. Die lak en veral die hout word met ouderdom steeds beter, wat die beperkte voorraad ou, goed geboude viole van beroemde vioolbouers baie gesog maak.

=== Klankkas ===
Die klankkas van die viool bestaan uit die boblad, die bodem en die sykrans. Saam vorm hulle 'n hol liggaam van ongeveer 35 tot 36&amp;nbsp;cm lank wat as resonansiekas dien.

==== Boblad ====
Die boblad is die gewelfde boonste deel van sparhout waarin die twee f-gate gesny is. Dit word meestal uit twee gespieëlde dele gemaak wat in die middel aanmekaar gelym word. Daarna word die beoogde vorm met beitels en skawe uitgewerk, eers die buitenste en dan die binneste welwing.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Schwabe |first=Conrad |title=Vogtland – Geige – Mensch: Aufschachteln – Schritt für Schritt = Vogtland Violins = Vogtlandské housle |location=Markneukirchen |year=2015 |isbn=978-3-00-048816-0}}&lt;/ref&gt; Ideaal gesproke word &quot;fynjarige&quot; hout gebruik (waarvan die jaarringe dig en eweredig lê), wat op voedingsarme grond in hooggebergtestreke stadig gegroei het. Dit word in die eerste helfte van die winter gekap, wanneer daar so min sap as moontlik in die stam is, en daarna verskeie jare lank vir droging opgeberg, eers as stam en dan nog etlike jare in gesnyde toestand. Die voltooide boblad is onder die kam meestal 2,4 tot 3,5&amp;nbsp;mm dik. Om die gepaste buigsaamheid te bereik, word styf hout dunner uitgewerk as sagte hout.&lt;ref&gt;Barbara Gschaider: ''Ratgeber Geige.'' Edition Bochinski, Bergkirchen 2008, ISBN 978-3-937841-68-7, pp. 21 e.v.&lt;/ref&gt;

==== Bodem ====
[[Lêer:Violinboden Woelben.jpg|duimnael|regs|Die &quot;welwing&quot; van die bodem van 'n viool]]
Die bodem word meestal van esdoringhout gemaak (baie selde van [[populier]] of wilg) en word ook gewelf uitgesteek. Dit kan uit een stuk of uit twee aanmekaar gelymde dele bestaan, wat aan die spieëlsimmetriese houtnerf herkenbaar is. Die bodem en die sye word tipies van esdoringhout met 'n bypassende gestreepte tekening gemaak, wat as &quot;vlam&quot; of &quot;tierstreep&quot; bekend staan.

==== Sye ====
Die sye is die sydele van die klankkas en word met die bodem en die boblad verlym, in seldsame gevalle ook in die bodem ingelaat. Hulle bestaan meestal uit dieselfde hout as die bodem.

Randinlegsels of &quot;are&quot; versier die rand van die boblad en die bodem. Dit is drie smal houtstroke wat naas mekaar lê en waarvan die buitenste twee dikwels swart gekleur is. Hulle word in 'n groef gelê en vasgelym. Buiten die versiering dien hulle om die rande van die boblad en die bodem, wat oor die sykrans uitsteek, te verstewig en bied hulle 'n mate van beskerming teen krake wat by die rand ontstaan. Dit laat die boblad ook meer onafhanklik van die sykrans buig. 'n Randinlegsel wat bloot op die boblad geverf is, is gewoonlik 'n teken van 'n minderwaardige instrument.

==== Binnekant ====
[[Lêer:Soundpost end.jpg|duimnael|regs|upright=0.55|Die stemstok, deur 'n f-gat gesien]]
Enkele onderdele bevind hulle binne-in die klankkas. Die basbalk is 'n lys van sparhout wat effens skuins teenoor die nerfrigting loop en onder 'n ligte voorspanning teen die binnekant van die boblad gelym word. Dit verhoog sowel die anisotropie as die styfheid van die boblad. Die basbalk loop asimmetries onder die kamvoet aan die baskant.

Die stemstok (ook die &quot;siel&quot; of &quot;stem&quot; genoem) en die presiese plasing daarvan beïnvloed en reguleer die klank van die viool aansienlik. Dit is 'n silindriese staaf van sparhout (ongeveer 6&amp;nbsp;mm in deursnee) wat tussen die boblad en die bodem ingepas, maar nie vasgelym word nie, op 'n sorgvuldig gekose plek ongeveer drie millimeter onder die kamvoet teenoor die basbalk (die diskantvoet), wat dit help ondersteun. Dit beïnvloed ook die trillingsmodusse van die boblad en die bodem van die instrument.

Boonste, onderste en hoekblokke asook dun voeringstroke binne-in die klankkas dien om die sye te verstewig. Die blokke is van sparhout, die voeringstroke van spar of wilg.

=== Hals en toets ===
Die hals word in 'n trapesiumvormige uitsparing van die klankkas gelym. Dit is ongeveer 13&amp;nbsp;cm lank en word met die toets (ongeveer 27&amp;nbsp;cm lank) verlym, wat ongeveer 14&amp;nbsp;cm oor die klankkas uitsteek. Die hals is gewoonlik van esdoringhout met 'n vlamtekening wat by dié van die sye en die bodem pas. Die toets word meestal van fynporige [[ebbehout]] gemaak, wat besonder hard en slytvas is en ook weens sy skoonheid verkies word. Seldener, veral by eenvoudiger instrumente, word ander houtsoorte gebruik, byvoorbeeld [[peer]]boomhout, wat swart gekleur of geverf word om die voorkoms van die edeler ebbehout na te boots. Voordat ebbehout in Europa as grondstof beskikbaar was, is alle instrumente met toetse van vrugtebome se hout toegerus. Dié het deur herstelwerk en verbouings feitlik volledig van die instrumente verdwyn. Toetse word tot 'n bepaalde dwarskromming afgewerk en het 'n klein lengtegewyse holte, wat by die laer snare iets meer uitgesproke is, veral wanneer die instrument vir derm- of sintetiese snare bedoel is.

Sommige ou viole (en sommige wat oud gemaak is om te lyk) het 'n ingeënte krul, wat aan 'n lymnaat tussen die skroefkas en die hals te herken is. By baie egte ou instrumente is die hals teen 'n effens groter hoek herplaas en met ongeveer een sentimeter verleng. Die halsenting maak dit moontlik om die oorspronklike krul van 'n barokviool te behou wanneer die hals aan moderne standaarde aangepas word.

=== Skroefkas en krul ===
[[Lêer:Violin peg strings.jpg|duimnael|links|upright=0.45|Krul en skroefkas, korrek besnaar]]
Aan die boonste, smal ent van die toets is 'n saal, die bosaal van die viool. Daaroor loop die snare die skroefkas in. Hier bevind hulle die vier koniese stemskroewe waarmee die snare van die instrument gestem word. Weens die meganiese belasting tydens die stem bestaan die stemskroewe altyd uit hardehout, meestal ebbehout of palissander, seldener buksboom. Die stemskroewe is tapsgewys en pas in gate in die skroefkas, waar hulle deur die wrywing van hout op hout in plek gehou word; deur tydens die draai gepaste druk langs die as van die skroef uit te oefen, kan die speler die wrywing vergroot of verklein. Die skroefkas eindig in 'n krul (selde in 'n vroue- of leeukop). Dit is fyn gesnede hout wat gewoonlik die vorm van 'n slakkehuis het, waarvandaan die naam. Die krul is saam met ander boukundige besonderhede 'n belangrike herkenningsteken by die herkomsondersoek van ou instrumente.

=== Kam ===
[[Lêer:Violin bridge 2 views.jpg|duimnael|regs|Voor- en agteraansig van 'n vioolkam]]
Die kam (of brug) van fynjarige esdoringhout word tussen die boblad en die snare ingesit. Dit is 'n presies gesnyde stuk hout wat sonder bevestiging op die boblad staan en deur die spanning van die snare wat daaroor loop, in die korrekte posisie gehou word. Dit vorm die onderste ankerpunt van die trillende lengte van die snare en dra hul trillings op die klankkas oor.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://violadagamba.info/content/50/74/geigenbau/klangoptimierung |title=Helge Marsel, Geigen- und Gambenbau in Klagenfurt, Austria |date=2019-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190205094013/http://violadagamba.info/content/50/74/geigenbau/klangoptimierung |archive-date=2019-02-05 |url-status=dead |access-date=2019-02-05}}&lt;/ref&gt; Die boonste kromming van die kam hou die snare in 'n boog op die regte hoogte bo die toets, sodat elkeen afsonderlik met die strykstok bespeel kan word.

=== Stertstuk ===
[[Lêer:Tailpieceandbridge.JPG|upright=0.7|duimnael|links|Nabyskoot van 'n stertstuk met 'n [[fleur-de-lis]]]]
Die snare loop van die skroefkas oor die kam tot by die stertstuk. Dit behoort, net soos die stemskroewe, tot die speeltegnies noodsaaklike toerusting van die instrument, en daarom word om estetiese redes vir die stemskroewe en die stertstuk meestal dieselfde hout gekies. Die stertstuk anker die snare aan die onderste ronding van die viool deur middel van 'n staartdraad wat oor die ondersaal loop en om 'n eindknop van ebbehout lus (soms verwarrend die &quot;eindpen&quot; genoem, soos die tjello se pen), wat in 'n taps gat in die onderste blok pas. Die E-snaar het dikwels 'n fynstemmer, 'n hefboompie wat deur 'n klein skroef met die vingers gedraai word. Fynstemmers kan ook op die ander snare aangebring word, veral op studente-instrumente, en is soms in die stertstuk ingebou. Hulle stel die speler in staat om klein veranderinge aan die toonhoogte van 'n snaar te maak.

=== Snare ===
Snare is aanvanklik van skaapderm gemaak (algemeen bekend as &quot;katderm&quot;, wat ondanks die naam nie van katte gekom het nie), of eenvoudig &quot;derm&quot;, wat gerek, gedroog en gedraai is. In die vroeë jare van die 20ste eeu is snare van óf derm óf staal gemaak. Moderne snare kan van derm bestaan, wat met silwer- of aluminiumdraad omspin kan wees, van soliede [[staal]], gevlegte staal of verskeie sintetiese materiale soos Perlon, met verskillende metale omspin en soms met [[silwer]] geplateer. Die hoogste snaar (die ''chanterelle''), die E-snaar, is meestal onomspinde, gewone of geplateerde staaldraad. Dermsnare reageer sterker op veranderinge in temperatuur en humiditeit en is nie meer so algemeen soos vroeër nie, maar baie spelers gebruik hulle om 'n spesifieke klank te verkry, veral in die historiese uitvoeringspraktyk van [[Barokmusiek]]. Snare het gewoonlik 'n gekleurde [[sy]]omwikkeling aan albei ente, om die snaar (G-, D-, A- of E-snaar) te identifiseer en om wrywing teen die stemskroewe te bied.

Snare het 'n beperkte lewensduur. Wanneer olie, vuil, korrosie en hars mettertyd ophoop, kan die massa van die snaar oor sy lengte ongelyk word. Afgesien van ooglopende dinge, soos 'n omwikkeling wat deur slytasie loskom, vervang spelers gewoonlik 'n snaar wanneer dit nie meer &quot;suiwer&quot; speel nie (met goeie intonasie op die flageolettone) en die gewenste toon, helderheid en intonasie verloor. Die lewensduur hang van die kwaliteit van die snaar en die speelintensiteit af.

Die snare word in [[kwint]]e op die tone g – d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; gestem. Die tabel toon die frekwensies van die snare by verskillende kamertone (sien ook [[#Stem|Stem]]).

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| Snaar
! rowspan=&quot;2&quot;| Toon/noot
! colspan=&quot;3&quot;| Frekwensie by 'n kamertoon (a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;) van
|-
! 443 Hz
! 442 Hz
! 440 Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''1''' (hoogste snaar)
| '''e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;'''
| 664,50&amp;nbsp;Hz
| 663,00&amp;nbsp;Hz
| 660,00&amp;nbsp;Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''2'''
| '''a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| 443,00&amp;nbsp;Hz
| 442,00&amp;nbsp;Hz
| 440,00&amp;nbsp;Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''3'''
| '''d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;'''
| 295,33&amp;nbsp;Hz
| 294,67&amp;nbsp;Hz
| 293,33&amp;nbsp;Hz
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;| '''4''' (laagste snaar)
| '''g'''
| 196,89&amp;nbsp;Hz
| 196,44&amp;nbsp;Hz
| 195,56&amp;nbsp;Hz
|}

=== Lym en lak ===
Die dele van die klankkas word aanmekaar gelym, daarna die hals aan die klankkas en dan die toets aan die hals. Hiervoor word beenlym (warm lym) of huidlym gebruik in plaas van gewone wit lym, om verskeie redes. Dit is wateroplosbaar en word by 'n temperatuur van ongeveer 50 tot 60&amp;nbsp;°C sag, sodat 'n ervare vioolbouer die instrument sonder probleme uitmekaar kan haal sonder om die hout of die lak te beskadig. Huidlym kan 'n dunner las as die meeste ander lymsoorte maak en is omkeerbaar (bros genoeg om met sorgvuldig toegepaste krag te kraak en met warm water verwyderbaar) wanneer die instrument uitmekaar gehaal moet word. Omdat vars huidlym aan ou huidlym kleef, kan by die herstel van 'n las meer van die oorspronklike hout behoue bly; moderner lymsoorte moet heeltemal skoongemaak word voordat 'n nuwe las hou, wat gewoonlik meebring dat saam met die ou lym ook 'n bietjie hout afgeskraap word. Swakker, verdunde lym word gewoonlik gebruik om die boblad aan die sye en die bosaal aan die toets te bevestig, omdat algemene herstelwerk die verwydering van hierdie dele vereis.

Die lak beskerm die hout van die instrument en bewaar sy trillingseienskappe. Dit kan die klank aansienlik beïnvloed, maar nie duidelik verbeter nie. 'n Onvakkundig aangebragte lak kan die klank van 'n instrument &quot;doodmaak&quot;, dit wil sê die trillingsvermoë van die boblad sterk beperk.

=== Asimmetrie ===
Die viool lyk op die eerste gesig simmetries, maar dit is nie so nie. 'n Regs-links-asimmetrie is die duidelikste sigbaar aan die posisie van die kenstuk en die skouersteun, maar ook aan ander kenmerke: die posisie van die basbalk en die stemstok binne-in die klankkas, die verspringende plasing van die stemskroewe in die skroefkas, die besnaring met snare van verskillende dikte en die verskillende houtnerf aan die twee kante. Die rangskikking van die snare (die dikwels gebruikte E-snaar vir hoë tone bevind hom, vanuit die violis gesien, regs) is daarop afgestem dat die regterhand van die violis die strykstok hanteer. Die taak van die linkerhand tydens die spel is om die snare te gryp. Die viool word met die onderkaak (of die ken, na gewoonte) en die sleutelbeen- of skouerstreek vasgehou.

Linkshandiges speel die viool gewoonlik op dieselfde manier as regshandiges. Daar word wel ook viole vir linkshandiges gebou, waarby die snare omgekeerd gerangskik is, maar tot dusver baie min.&lt;ref&gt;Andrea Hayek-Schwarz: [http://www.linkehand.at/wissenh.php ''Musizieren mit links – Musizierende Linkshänder_innen''] linkehand.at, 2012. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20241204194006/http://www.linkehand.at/wissenh.php |date=2024-12-04}}&lt;/ref&gt; Linkshandige viole is in orkeste gewoonlik nie welkom nie. Die rede is enersyds dat violiste wat langs mekaar sit, met hul instrumente of elmboë te na aan mekaar kan kom wanneer hulle spieëlbeeldig speel. Andersyds is eenvormige bewegings binne die stemgroepe van die orkes vir die toeskouer 'n esteties oortuigende gesig, wat 'n enkele violis wat anders stryk, sou versteur.&lt;ref&gt;[https://www.mittelbayerische.de/region/regensburg-land-nachrichten/orchester-moegen-keine-linkshaender-21364-art820736.html ''Orchester mögen keine Linkshänder''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210803154029/https://www.mittelbayerische.de/region/regensburg-land-nachrichten/orchester-moegen-keine-linkshaender-21364-art820736.html |date= 3 Augustus 2021 }} mittelbayerische.de, 17 Augustus 2012; sien die laaste twee paragrawe van die artikel.&lt;/ref&gt; In 2007 het die linkshandige violis Martial Gauthier, wat met die linkerhand stryk, in Cremona 'n lesing oor linkshandige vioolspel gehou.&lt;ref&gt;[https://www.nmz.de/artikel/war-paganini-linkshaender ''War Paganini Linkshänder? – Gedanken über ein Tabu-Thema der Streicherpädagogik''.] In: ''neue musikzeitung.'' 7/2007; besoek op 20 Julie 2016. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20221107080334/https://www.nmz.de/artikel/war-paganini-linkshaender |date=2022-11-07}}&lt;/ref&gt;

=== Toonomvang ===
[[Lêer:Range violin.svg|duimnael|regs|Toonomvang van die viool]]
[[Lêer:Spectrumgstring.jpg|upright=1.15|duimnael|regs|Driedimensionele spektrumdiagram van die botone van 'n viool se G-snaar (voorgrond). Die toonhoogte wat ons hoor, is die piek by ongeveer 200&amp;nbsp;Hz.]]
Die stemming g – d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – a&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; – e&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; stem ooreen met G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, D&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;, A&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; en E&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; in wetenskaplike toonhoogtenotasie. Die laagste noot van 'n normaal gestemde viool is dus G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, die G onder die middel-C (C&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;). (By seldsame geleenthede kan die laagste snaar tot 'n kwart laer, na D&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;, gestem word.) Die hoogste speelbare noot is minder duidelik omskryf: E&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;, die E twee oktawe bo die los snaar (wat op E&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; gestem is), kan as 'n praktiese grens vir orkesvioolpartye beskou word,&lt;ref&gt;Piston, Walter (1955). ''Orchestration'', p. 45.&lt;/ref&gt; maar dit is dikwels moontlik om hoër te speel, afhangende van die lengte van die toets en die vaardigheid van die violis. Nog hoër note (tot C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;) kan voortgebring word deur die snaar tot by die einde van die toets te gryp en/of deur kunsmatige flageolettone te gebruik.

=== Akoestiek ===
[[Lêer:Bowed violin string in slow motion.gif|duimnael|regs|Die Helmholtz-hoek wat heen en weer langs die snaar beweeg&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://plus.maths.org/content/why-violin-so-hard-play |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318042806/https://plus.maths.org/content/why-violin-so-hard-play |archive-date=2025-03-18 |url-status=live |title=Why is the violin so hard to play? |author=Jim Woodhouse en Paul Galluzzo |date=2004-09-01 |access-date=2025-06-22}}&lt;/ref&gt;]]
Die gewelfde vorm, die dikte van die hout en sy fisiese eienskappe bepaal die klank van 'n viool. Patrone van die [[nodus (fisika)|nodusse]] wat deur sand of glinsters op die blaaie gevorm word wanneer dié by bepaalde frekwensies in trilling gebring word, sogenaamde Chladni-patrone, word soms deur vioolbouers gebruik om hul werk te kontroleer voordat hulle die instrument saamstel.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.catgutacoustical.org/people/cmh/laird3.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207022059/http://www.catgutacoustical.org/people/cmh/laird3.htm |archive-date=2008-12-07 |url-status=live |title=Carleen Maley Hutchins' Work With Saunders |publisher=Violin Society of America |last=Laird |first=Paul R. |access-date=2008-09-26}}&lt;/ref&gt;

Vanweë die oppervlakstruktuur van die perdehaar, versterk deur die aanbring van hars (kolofonium), het die strykstokbehaarsel 'n hoë kleefkrag uit statiese [[wrywing]]. Wanneer die snaar met die aangelegde strykstok gestryk word, word dit daarom aanvanklik in die strykrigting meegeneem, totdat die terugstelkrag van die snaar groter word as die statiese wrywing tussen die stokhare en die snaar: die snaar skiet teen die strykrigting terug. By die korrekte keuse van strykplek, stryksnelheid en stokdruk word die snaar aan die einde van hierdie beweging weer deur die strykstok gegryp en opnuut meegeneem (die glip-kleef-effek), sodat die snaar voortdurend aangedryf tril. Hoeveel keer per sekonde hierdie proses hom herhaal, hang af van die frekwensie van die gespeelde toon, dit wil sê van die effektiewe snaarlengte. Die uitwyking van die aangedrewe punt van die snaar beskryf met verloop van tyd 'n elliptiese baan, met die langer as ongeveer in die strykrigting georiënteer.

Die snaar self het 'n baie klein werkoppervlak en versit dus slegs 'n geringe hoeveelheid lug, te min om 'n toon voort te bring wat vir die menslike oor duidelik hoorbaar is. Die klankkas werk as 'n impedansie-omsetter. Deur die oordrag van die trillings van die snaar op die klankkas word die [[amplitude]] van die trillings wel aansienlik kleiner, maar die uitstralingsoppervlak word soveel vergroot dat 'n goeie koppeling met die lug en 'n vir die oor waarneembare toon ontstaan. Hierdie omsetting volg uiters komplekse patrone.

Die kam, waarop die snaar rus, word aangedryf om die snaartrilling in die strykvlak te volg. Die boblad, waarop die kam rus, kan egter net loodreg op die strykvlak tril. Dit dwing die kam tot 'n skommelbeweging waarby die twee kamvoete die twee helftes van die boblad afwisselend belas en ontlas. By so 'n wipbeweging, waar die draai-as presies in die middel van die kam lê, sou die twee helftes van die boblad egter teen mekaar werk, wat met volumeverlies en klankveranderinge gepaard sou gaan. Dit word teengewerk deur onder die regter kamvoet 'n stafie – die stemstok – vas te klem. Dié belemmer eers die regter kamvoet, waardeur die draai-as van hierdie skommelbeweging na regs verskuif en byna al die werk (dié van die lae frekwensies) deur die linker kamvoet verrig word. Om 'n beter verspreiding van die trillings wat daar afgegee word oor die boblad te bereik, word boonop aan die onderkant van die boblad onder die linker kamvoet die basbalk onder spanning vasgelym, wat die linker kamvoet veral by hoë frekwensies belemmer, dit wil sê die draai-as verskuif vir dié frekwensies na links. Afhangende van die frekwensie van die gespeelde toon is die linker (lae frekwensies) of die regter (hoë frekwensies) kamvoet aktiewer, waardeur die trillings in die een geval meer deur die boblad (ondersteun deur die basbalk), in die ander deur die boblad en (oorgedra deur die stemstok) die bodem afgegee word. By lae frekwensies tril bodem en boblad dus teen mekaar, en die ingeslote lugvolume vorm 'n breëband-holteresonator wat klankuitstraling deur die f-gate bewerkstellig.

=== Groottes ===
[[Lêer:LembeyeLembeyon.jpg|duimnael|links|'n {{Frac|1|16}}-viool en 'n volgrootte ({{Frac|4|4}}) viool]]
Buiten die standaard &quot;volgrootte&quot; ({{Frac|4|4}}) word viole ook in sogenaamde breukgroottes van {{Frac|7|8}}, {{Frac|3|4}}, {{Frac|1|2}}, {{Frac|1|4}}, {{Frac|1|8}}, {{Frac|1|10}}, {{Frac|1|16}}, {{Frac|1|32}} en selfs {{Frac|1|64}} gebou. Hierdie kleiner instrumente word algemeen deur jong spelers gebruik wie se vingers nie lank genoeg is om die korrekte posisies op volgrootte-instrumente te bereik nie. Die regte grootte van die instrument word gewoonlik volgens die armlengte bepaal.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vionoble.de/violine-viola-cello-groesse-ermitteln/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220624221703/https://www.vionoble.de/violine-viola-cello-groesse-ermitteln/ |archive-date=2022-06-24 |url-status=live |title=Die richtige Größe ermitteln für Geige: Bratsche: Cello |website=Violinoble.de |access-date=2022-06-13}}&lt;/ref&gt;

Hoewel die breukgroottes in 'n sekere sin met die afmetings van die instrumente verband hou, is hulle nie as letterlike beskrywings van die relatiewe verhoudings bedoel nie. 'n {{Frac|3|4}}-instrument is byvoorbeeld nie driekwart van die lengte van 'n volgrootte-instrument nie. Die lengte van die klankkas (sonder die hals) van 'n volgrootte- of {{Frac|4|4}}-viool is 356&amp;nbsp;mm, en kleiner by sommige 17de-eeuse modelle. Die klankkas van 'n {{Frac|3|4}}-viool is 335&amp;nbsp;mm lank en dié van 'n {{Frac|1|2}}-viool 310&amp;nbsp;mm; 'n {{Frac|3|4}}-viool is dus net omtrent 6&amp;nbsp;% kleiner as 'n &quot;hele&quot; en 'n {{Frac|1|2}}-viool net omtrent 12&amp;nbsp;%. By die viool se naaste familielid, die altviool, word die grootte as klankkaslengte in sentimeter aangegee eerder as in breukgroottes. 'n Volgrootte-altviool is gemiddeld 40&amp;nbsp;cm, maar elke volwassene bepaal self watter grootte altviool hy of sy gebruik.

Soms gebruik 'n volwassene met 'n klein liggaamsbou 'n sogenaamde {{Frac|7|8}}-viool in plaas van 'n volgrootte-instrument. Hierdie instrumente, wat soms 'n &quot;damesviool&quot; genoem word, is effens korter as 'n volgrootte-viool, maar is geneig om hoëkwaliteit-instrumente te wees wat 'n klank kan voortbring wat met dié van goeie volgrootte-viole vergelykbaar is. Die groottes van vyfsnarige viole kan van dié van die normale viersnarige verskil.

Die instrument wat in die vioolokted met die viool ooreenstem, is die mezzoviool, wat dieselfde as 'n viool gestem word, maar 'n effens langer klankkas het. Die snare van die mezzoviool is net so lank soos dié van die standaardviool. Hierdie instrument is nie in algemene gebruik nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://nvfa.org/8tet.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326160353/https://nvfa.org/8tet.html |archive-date=2020-03-26 |url-status=live |title=The New Violin Family |author=The New Violin Family Association, Inc |date=2020-04-04 |website=The New Violin Family}}&lt;/ref&gt;

== Toebehore ==
=== Kenstuk en skouersteun ===
Die kenstuk vergemaklik dit om die instrument tussen die ken en die skouer vas te hou en verhoed boonop dat vog van die vel die lak aantas, oplos en uiteindelik die hout op daardie plek toenemend verswak. Dit bestaan meestal uit ebbehout, word met spanskroewe aan die instrument vasgeklem en bevind hom tydens die spel tussen die instrument en die ken.

Die skouersteun dien om die individuele anatomie van die speler tussen die liggaam en die instrument te vereffen. Veral die lengte van die nek asook die breedte en natuurlike stand van die skouers bepaal hoe die skouersteun gevorm moet wees. Dit word telkens onmiddellik voor die spel opnuut gemonteer. Jonger spelers wat met skouersteune sukkel, gebruik soms 'n spons met 'n rek in plaas daarvan.

=== Strykstok ===
[[Lêer:Punte archi storici da violino.jpg|duimnael|regs|Koppe van drie vioolstrykstokke: (bo) 'n oorgangsmodel (F. Tourte), 'n swaanbekkop van 'n lang 18de-eeuse model, en 'n snoekkop van 'n 17de-eeuse model]]
'n Viool word gewoonlik met 'n strykstok bespeel, wat bestaan uit 'n stok met 'n lint van perdehaar wat tussen die punt (kop) en die slof aan die teenoorgestelde ente gespan is. 'n Tipiese vioolstrykstok is in die geheel ongeveer 75&amp;nbsp;cm lank en weeg 55 tot 65&amp;nbsp;g. Altvioolstrykstokke is ongeveer 5&amp;nbsp;mm korter en 10&amp;nbsp;g swaarder. Belangrik is die gewigsverdeling: die swaartepunt moet 24 tot 25&amp;nbsp;cm van die begin van die stok af lê (sonder die skroef gemeet).&lt;ref&gt;Barbara Gschaider: ''Ratgeber Geige.'' Edition Bochinski, Bergkirchen 2008, ISBN 978-3-937841-68-7, p. 58.&lt;/ref&gt;

Die stok word meestal van [[Pernambuco|pernambukhout]] (ook bekend as Brasiliaanse hout) gemaak. Goeie pernambukhout het reguit gegroei met parallel lopende vesels; die stok kan besonder dun uitgewerk word en het ondanks die nodige stabiliteit die gewenste elastisiteit. Pernambukhout is dus besonder geskik vir hoëkwaliteit-strykstokke. Omdat die voorkoms van hierdie houtsoort beperk is, word dit moeiliker om goeie kwaliteite te bekom. Ander tradisionele materiale vir duurder stokke sluit slanghout in. Daarom word deesdae ook strykstokke van koolstofveselversterkte plastiek (&quot;koolstofvesel&quot;) gebruik, op alle vlakke van vakmanskap, onder andere om by grensoorgange probleme met die [[Konvensie op Internasionale Handel in Bedreigde Spesies van Wilde Fauna en Flora|CITES]]-verdrag te vermy; baie professionele musikante beskou hul klank- en speeltegniese eienskappe egter as nie gelykwaardig nie. Goedkoop strykstokke vir studente word van minder duur houtsoorte of van veselglas gemaak; sommige veselglas-studentestokke gebruik 'n plastiekhuls as greep en omwikkeling tegelyk.

Aan die onderste ent van die stok is die slof van ebbehout, [[ivoor]] of skilpaddop, meestal versier met 'n ronde perlemoerinlegsel, die sogenaamde &quot;oog&quot;. Suiwer metaalinlegwerk as versiering kom ook voor. By die slof is 'n skroef wat die hare stywer of losser maak. Net voor die slof beskerm 'n duimkussing van [[leer (stof)|leer]] (die greep) en 'n omwikkeling die stok en bied hulle 'n stewige houvas vir die speler se hand. Tradisionele omwikkelinge is van draad (dikwels silwer of versilwer), sy of [[balein]] (&quot;walvisbeen&quot;, nou vervang deur afwisselende stroke bruin en swart plastiek).

Tussen die slof en die punt van die stok word die stokhare gespan; dit word die behaarsel genoem. Afhangende van die dikte word ongeveer 150 tot 220 hare uit die stert van hingste van bepaalde perderasse gebruik, tradisioneel van 'n skimmelperd (wat oorwegend wit hare het). Sommige goedkoper strykstokke gebruik sintetiese vesel. Deur die skroef te draai word die hare gespan, en na elke speelsessie moet die hare weer ontspan word. Die hare bring die snare deur daaroor te stryk in trilling. Daarvoor moet die hare gereeld met vaste hars (kolofonium, 'n natuurlike boomhars) behandel word om dit effens klewerig te maak, wat bereik word deur die stok herhaaldelik oor 'n harsblok te stryk. Afhangende van die gebruik en die kwaliteit van die hare moet die behaarsel na twee maande tot uiterlik na 'n jaar vernuwe word.

== Stem ==
[[Lêer:Violin - open strings notes.PNG|regs|duimnael|Die toonhoogtes van die los snare van 'n viool. Die nootname staan onder die notebalk en hul Franse solfège-ekwivalente daarbo: G = sol; D = re; A = la; E = mi. {{audio|Violin open strings.mid|Speel}}]]
Viole word gestem deur die stemskroewe in die skroefkas onder die krul te draai of deur die fynstemmerskroewe by die stertstuk te verstel. Alle viole het stemskroewe; fynstemmers is opsioneel. Die meeste fynstemmers bestaan uit 'n metaalskroef wat 'n hefboom beweeg wat aan die ent van die snaar vas is. Hulle maak baie klein toonhoogteverstellings veel makliker as die stemskroewe. Deur 'n fynstemmer kloksgewys te draai, word die toon hoër (omdat die snaar onder groter spanning is), en antikloksgewys word dit laer (omdat die snaar onder minder spanning is). Fynstemmers op al vier snare is baie nuttig by snare met 'n staalkern, en sommige spelers gebruik dit ook met sintetiese snare. Omdat moderne E-snare van staal is, word vir dié snaar byna altyd 'n fynstemmer aangebring. Fynstemmers word nie met dermsnare gebruik nie, wat meer [[Young se modulus|elasties]] is as snare met 'n staal- of sintetiese kern en nie voldoende op die baie klein bewegings van fynstemmers reageer nie.

Om 'n viool te stem, word die A-snaar eers op 'n standaardtoonhoogte gestem (gewoonlik A = 440&amp;nbsp;[[hertz|Hz]]; orkeste in Duitsland en Oostenryk stem met 'n kamertoon van 443&amp;nbsp;Hz, in Switserland oorwegend op 442&amp;nbsp;Hz). Wanneer die viool saam met 'n instrument met vaste toonhoogte soos 'n [[klavier]] of [[trekklavier]] speel, word dit na die ooreenstemmende noot op daardie instrument gestem en nie na enige ander stemverwysing nie. Die hobo is gewoonlik die instrument waarna orkeste met viole stem, aangesien sy klank deurdringend is en bo die ander houtblasers uit gehoor kan word. Die ander snare word dan in intervalle van reine kwinte teen mekaar gestem deur hulle paarsgewys te stryk. Vir solospel word soms 'n effens hoër stemming gebruik om die instrument 'n helderder klank te gee; omgekeerd word Barokmusiek soms met laer stemminge gespeel om die klank van die viool sagter te maak. Na die stem kan die kam van die instrument nagegaan word om te verseker dat dit reguit staan en tussen die binneste kepe van die f-gate gesentreer is; 'n skewe kam kan die klank van 'n andersins goed geboude viool aansienlik beïnvloed.

Na lang gebruik kan die stemskroewe en hul gate verslyt raak, sodat die skroewe onder spanning makliker glip. 'n Glippende stemskroef laat die toonhoogte van die snaar effens daal, of, as die skroef heeltemal los raak, laat die snaar sy spanning heeltemal verloor. 'n Viool waarvan die stemskroewe glip, moet deur 'n vioolbouer of vioolhersteller herstel word. Stemskroefsmeer, gereeld gebruik, kan die intrede van sulke slytasie vertraag terwyl dit die skroewe glad laat draai.

Die stemming G–D–A–E word vir die meeste vioolmusiek gebruik, insluitend klassieke musiek, jazz en volksmusiek. Ander stemminge word soms gebruik; die G-snaar kan byvoorbeeld tot A opgestem word. Die gebruik van nie-standaardstemminge in klassieke musiek staan as ''[[scordatura]]'' bekend; in sommige volksmusiekstyle word dit kruisstemming genoem. Een beroemde voorbeeld van scordatura in die klassieke musiek is [[Camille Saint-Saëns]] se ''Danse macabre'', waar die E-snaar van die soloviool na E♭ verlaag word om 'n spookagtige dissonansie aan die komposisie te verleen. Ander voorbeelde is die derde deel van ''Contrasts'' van [[Béla Bartók]], waar die E-snaar na E♭ en die G-snaar na G♯ gestem word, [[Niccolò Paganini]] se Eerste Vioolkonsert, waar al vier snare 'n halftoon hoër gestem moet word, en die Rosekranssonates van Heinrich Ignaz Franz Biber, waarin elke deel 'n ander scordatura-stemming het.

In die Indiese klassieke en ligte musiek word die viool in die Suid-Indiese styl waarskynlik op D♯–A♯–D♯–A♯ gestem. Aangesien daar in die Indiese klassieke musiek geen begrip van absolute toonhoogte is nie, kan musikante enige gerieflike stemming gebruik om hierdie relatiewe intervalle tussen die snare te behou. Nog 'n algemene stemming met hierdie intervalle is B♭–F–B♭–F, wat met Sa–Pa–Sa–Pa in die Indiese karnatiese klassieke styl ooreenstem. In die Noord-Indiese Hindoestaanse styl is die stemming gewoonlik Pa–Sa–Pa–Sa in plaas van Sa–Pa–Sa–Pa, wat byvoorbeeld met F–B♭–F–B♭ kan ooreenstem. In die Iranse klassieke musiek en ligte musiek het die viool in elke ''dastgah'' 'n ander stemming;&lt;ref&gt;Edith Gerson-Kiwi: ''The Persian Doctrine of Dastga-Composition. A phenomenological study in the musical modes.'' Israel Music Institute, Tel Aviv 1963, p. 15.&lt;/ref&gt; dit word waarskynlik op E–A–E–A in Dastgāh-e Esfahan gestem, in Dastgāh-e Šur op E–A–D–E en E–A–E–E, en in Dastgāh-e Māhur op E–A–D–A. In die Arabiese klassieke musiek word die A- en E-snaar 'n heeltoon verlaag, dit wil sê G–D–G–D, om die spel van Arabiese ''maqams'' te vergemaklik, veral dié met kwarttone.

Hoewel die meeste viole vier snare het, is daar viole met bykomende snare, sommige met soveel as sewe. Sewe word algemeen as die maksimum aantal snare beskou wat op 'n strykinstrument prakties is; met meer as sewe snare sou dit onmoontlik wees om enige bepaalde binnesnaar afsonderlik met die strykstok te bespeel. Viole met sewe snare is baie skaars. Die ekstra snare op sulke viole is gewoonlik laer as die G-snaar en word gewoonlik (van die hoogste bygevoegde snaar na die laagste) op C, F en B♭ gestem. As die speellengte van die instrument, dit wil sê die snaarlengte van die bosaal tot die kam, gelyk is aan dié van 'n gewone volgrootte-viool (effens minder as 33&amp;nbsp;cm), kan dit met reg 'n viool genoem word. Sommige van hierdie instrumente is ietwat langer en moet as altviole beskou word. Viole met vyf of meer snare word tipies in jazz of volksmusiek gebruik. Sommige spesiaal gemaakte instrumente het ekstra snare wat nie gestryk word nie, maar deur die trillings van die gestrykte snare meeklink.

== Speeltegniek ==
=== Houding ===
[[Lêer:Man Playing Violin on Bench at Park.jpg|duimnael|upright=0.75|'n Man speel viool op 'n parkbank]]
Die viool word sittend of staande bespeel. Soliste (of hulle alleen, met 'n klavier of met 'n orkes speel) speel meestal staande, tensy 'n fisieke gestremdheid dit verhoed, soos in die geval van [[Itzhak Perlman]]. In die orkes en in kamermusiek word daar daarenteen gewoonlik sittend gespeel. In die 2000's en 2010's het sommige orkeste wat Barokmusiek uitvoer (soos die Freiburger Barockorchester) al hul violiste en altvioliste, solo en ensemble, staande laat speel.

Die viool rus aan die linkerkant op die skouer en bors van die violis en word, afhangende van die houding of draai van die kop, deur die linkerkant van die onderkaak, soms deur die ken, op die kenstuk vasgehou en deur die linkerskouer ondersteun, dikwels met behulp van 'n skouersteun. Die kaak en die skouer moet die viool stewig genoeg vashou sodat dit stabiel bly wanneer die linkerhand van 'n hoë posisie ('n hoë noot ver op die toets) na 'n lae (nader aan die skroefkas) beweeg. In die Indiese houding word die stabiliteit van die viool verseker deur die krul wat op die sy van die voet rus. Van die linkerhand word die duim gebruik om die hals te omvat of as hulp vir bepaalde greeptegnieke. Al die ander vingers speel uitsluitlik op die snare om die gewenste tone vas te lê. Afhangende van die skool neem die linkerhand ook 'n ondersteunende of vashoufunksie van die instrument oor. Die regterhand hanteer die strykstok, waarmee die snare meestal tussen die einde van die toets en die kam gestryk word, in moderne komposisies deels ook agter die kam. Dit word die kontakpunt genoem. Vir die wisselende volume, die klankkleure, die presisie van die artikulasie, die legatospel en meer is dit beslissend met watter kombinasie van gewig, snelheid, kontakpunt (na aan die kam, na aan die toets of tussenin) en kanteling van die stokhare die snare aangeraak word.

Hoewel onderwysers die wesenlike belang van 'n goeie houding beklemtoon, sowel ter wille van die kwaliteit van die spel as om die kans op oorbelastingsbeserings te verminder, verskil advies oor wat 'n goeie houding is en hoe dit bereik word in die besonderhede. Almal dring egter aan op die belang van 'n natuurlike, ontspanne posisie sonder spanning of styfheid. Wat byna universeel aanbeveel word, is om die linkerpols reguit (of baie naby daaraan) te hou sodat die vingers van die linkerhand vry kan beweeg en die kans op besering verminder word, en om albei skouers in 'n natuurlike, ontspanne posisie te hou en te vermy om enige van hulle oordrewe op te trek. Dit sou, soos enige ander onnodige spanning, die bewegingsvryheid beperk en die risiko van besering verhoog. 'n Krom houding kan goeie spel belemmer omdat dit die liggaam uit balans bring en die skouers laat optrek. Nog 'n teken van ongesonde spanning is pyn in die linkerhand, wat op te veel druk by die vashou van die viool dui.

=== Linkerhand en toonhoogte ===
[[Lêer:Violin first position fingering chart.svg|regs|upright=1.35|duimnael|Vingersettings in die eerste posisie. Hierdie diagram toon net die note van die eerste posisie; daar is hoër note buite dié wat aangedui word.]]
[[Lêer:Geigengrifftabelle.svg|duimnael|regs|Greeptabel vir alle toonsoorte]]
Die linkerhand bepaal die klinkende lengte van die snaar, en dus die toonhoogte, deur dit met die vingerpunte teen die toets te &quot;gryp&quot; (vas te druk), wat verskillende toonhoogtes voortbring. Aangesien die viool geen frette het om die snare af te stop nie, soos gebruiklik by die [[kitaar]], moet die speler presies weet waar om die vingers op die snare te plaas om met goeie intonasie (suiwer) te speel. Beginners speel los snare en die laagste posisie, naaste aan die bosaal. Studente begin dikwels met relatief maklike toonsoorte, soos A-majeur en G-majeur, en leer toonlere en eenvoudige melodieë. Deur toonlere en arpeggio's te oefen en die gehoor op te lei, &quot;vind&quot; die linkerhand van die violis die note uiteindelik intuïtief deur spiergeheue.

Beginners maak soms gebruik van [[kleefband|kleefbandjies]] op die toets vir die korrekte plasing van die linkerhandvingers, maar laat die bandjies gewoonlik gou staan wanneer hulle vorder. Nog 'n algemene merktegniek gebruik kolletjies [[korrigeervloeistof]] op die toets, wat binne 'n paar weke se gereelde oefening afslyt. Hierdie praktyk word ongelukkig soms in plaas van voldoende gehooropleiding gebruik, sodat die plasing van die vingers deur die oog en nie deur die oor gelei word nie. Veral in die vroeë stadiums van die leerproses is die sogenaamde &quot;klinkende tone&quot; nuttig. Daar is nege sulke note in die eerste posisie, waar 'n gegrypte noot 'n unisoon of oktaaf met 'n ander (los) snaar klink en dié laat meeresoneer. Studente gebruik hierdie klinkende tone dikwels om die intonasie van die gegrypte noot te kontroleer deur te luister of dit met die los snaar harmonieer. Wanneer die gegrypte toonhoogte &quot;A&quot; op die G-snaar gespeel word, kan die violis byvoorbeeld terselfdertyd die los D-snaar speel om die intonasie van die gegrypte &quot;A&quot; te toets. As die &quot;A&quot; suiwer is, behoort die &quot;A&quot; en die los D-snaar 'n harmonieuse reine kwart voort te bring.

Viole word in reine kwinte gestem, soos al die orkesstrykers (viool, altviool, tjello) behalwe die kontrabas, wat in reine kwarte gestem word. Elke daaropvolgende noot word gegryp op die toonhoogte wat die speler as die harmonieuste ervaar; wanneer 'n violis onbegeleid speel, &quot;speel hy nie konsekwent in óf die getempereerde óf die natuurlike [reine] toonleer nie, maar neig in die geheel om by die Pythagorese toonleer aan te sluit.&quot;&lt;ref&gt;Seashore, Carl (1938). ''Psychology of Music'', p. 224. Aangehaal in Kolinski, Mieczyslaw (somer–herfs 1959). &quot;A New Equidistant 12-Tone Temperament&quot;, p. 210, ''Journal of the American Musicological Society'', vol. 12, nr. 2/3, pp. 210-214.&lt;/ref&gt; Wanneer violiste in 'n [[strykkwartet]] of 'n strykorkes speel, &quot;versoet&quot; die strykers gewoonlik hul stemming om by die toonsoort te pas waarin hulle speel. Wanneer daar saam met 'n instrument met gelykswewende stemming gespeel word, soos 'n klavier, pas vaardige violiste hul stemming by die gelykswewende stemming van die klavier aan om dissonante note te vermy.

Die vingers word in die [[musieknotasie]], soos in bladmusiek en etudeboeke, konvensioneel van 1 (wysvinger) tot 4 (pinkie) genommer. Veral in leeruitgawes van vioolmusiek kan syfers bo die note aandui watter vinger gebruik moet word, met ''0'' of ''O'' vir 'n los snaar. Die diagram regs toon die rangskikking van die note wat in die eerste posisie bereik kan word. Wat nie op hierdie diagram gewys word nie, is hoe die afstande tussen die nootposisies kleiner word hoe hoër (in toonhoogte) die vingers van die bosaal af beweeg. Die balke aan die kante van die diagram stel die gebruiklike moontlikhede vir beginners se kleefbandjies voor, by die 1ste, hoë 2de, 3de en 4de vinger.

==== Posisies ====
Die plasing van die linkerhand op die toets word deur &quot;posisies&quot; gekenmerk. Die eerste posisie, waar die meeste beginners begin (hoewel sommige metodes in die derde posisie begin), is die posisie wat die meeste in strykmusiek gebruik word. Musiek wat vir beginnende jeugorkeste gekomponeer is, is dikwels meestal in die eerste posisie. Die laagste noot wat in hierdie posisie in standaardstemming beskikbaar is, is 'n los G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;; die hoogste noot in die eerste posisie word met die vierde vinger op die E-snaar gespeel en klink as B&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;. Deur die hand op die hals op te skuif, neem die eerste vinger die plek van die tweede vinger in, wat die speler in die ''tweede posisie'' bring. Deur die eerste vinger die eerste-posisie-plek van die derde vinger te laat inneem, kom die speler in die ''derde posisie'', en so voorts. 'n Verandering van posisie, met die gepaardgaande beweging van die hand, word 'n ''posisiewisseling'' genoem, en doeltreffende posisiewisselings met behoud van suiwer intonasie en 'n gladde legato (verbonde) klank is 'n sleutelelement van die tegniek op alle vlakke. Dikwels word 'n &quot;gidsvinger&quot; gebruik: die laaste vinger wat 'n noot in die ou posisie gespeel het, raak tydens die wisseling voortdurend liggies aan die snaar om op sy korrekte plek in die nuwe posisie uit te kom. In elementêre wisselingsoefeninge word die &quot;gidsvinger&quot; dikwels hoorbaar gemaak terwyl dit op of af langs die snaar gly, sodat die speler die korrekte plasing op die gehoor kan vaslê. Buite hierdie oefeninge behoort dit selde hoorbaar te wees (tensy die speler bewustelik 'n portamento-effek om uitdrukkingsredes toepas).

Tydens 'n wisseling in lae posisies beweeg die duim van die linkerhand op of af langs die hals van die instrument om in dieselfde posisie relatief tot die vingers te bly (hoewel die beweging van die duim effens voor of effens na die beweging van die vingers kan plaasvind). In sulke posisies word die duim dikwels as 'n &quot;anker&quot; beskou waarvan die plek bepaal in watter posisie die speler is. In baie hoë posisies kan die duim nie met die vingers meebeweeg nie, omdat die klankkas van die instrument in die pad kom. In plaas daarvan beweeg die duim om die hals van die instrument om by die punt te sit waar die hals die regterronding van die klankkas ontmoet, en bly daar terwyl die vingers tussen die hoë posisies beweeg.

'n Noot wat buite die normale omvang van 'n posisie gespeel word, sonder wisseling, word 'n ''strekking'' genoem. In die derde posisie op die A-snaar sit die hand byvoorbeeld natuurlik met die eerste vinger op D en die vierde op G of G♯. Om die eerste vinger terug na 'n C♯ te strek, of die vierde vinger op na 'n A, vorm 'n strekking. Strekkings word algemeen gebruik waar een of twee note effens buite 'n andersins stewige posisie lê, en het die voordeel dat hulle minder opvallend is as 'n wisseling of 'n snaaroorgang. Die laagste posisie op die viool word die &quot;halwe posisie&quot; genoem. In hierdie posisie is die eerste vinger op 'n &quot;lae eerste-posisie&quot;-noot, byvoorbeeld B♭ op die A-snaar, en die vierde vinger in 'n afwaartse strekking vanaf sy gewone posisie, byvoorbeeld D op die A-snaar, met die ander twee vingers na behoefte tussenin geplaas. Aangesien die posisie van die duim in die &quot;halwe posisie&quot; tipies dieselfde is as in die eerste posisie, kan dit beter as 'n agterwaartse strekking van die hele hand as as 'n egte posisie beskou word.

Die bogrens van die viool se omvang word grootliks deur die vaardigheid van die speler bepaal, wat maklik meer as twee oktawe op 'n enkele snaar en vier oktawe op die instrument as geheel kan speel. Posisiename word meestal vir die laer posisies en in metodeboeke en etudes gebruik; om dié rede hoor 'n mens selde verwysings na iets hoër as die sewende posisie. Die hoogste posisie is prakties gesproke die 13de. Baie hoë posisies is om twee redes 'n besondere tegniese uitdaging. Eerstens word die verskil in ligging van die verskillende note in hoë posisies veel kleiner, wat die note moeiliker maak om te vind en in sommige gevalle op die gehoor te onderskei. Tweedens is die veel korter klinkende lengte van die snaar in baie hoë posisies 'n uitdaging vir die regterarm en die strykstok om die instrument doeltreffend te laat klink. Hoe fyner (en duurder) 'n instrument, hoe beter kan dit 'n goeie toon tot bo aan die toets, by die hoogste toonhoogtes op die E-snaar, volhou.

Alle note (behalwe dié onder die los D) kan op meer as een snaar gespeel word. Dit is 'n standaardontwerpkenmerk van snaarinstrumente, wat egter van die klavier verskil, wat vir elk van sy 88 note net een plek het. Die noot van die los A op die viool kan byvoorbeeld as die los A gespeel word, of op die D-snaar (in die eerste tot vierde posisie) of selfs op die G-snaar (baie hoog op, in die sesde tot negende posisie). Elke snaar het 'n ander [[toonkleur]], vanweë die verskillende gewigte (diktes) van die snare en die resonansies van ander los snare. Die G-snaar word byvoorbeeld dikwels beskou as 'n baie volle, klankryke klank te hê wat besonder gepas is vir laat-Romantiese musiek. Dit word dikwels in die musiek aangedui met die merk ''sul G'' of ''IV'' ('n Romeinse syfer wat aandui dat op die vierde snaar gespeel moet word; volgens konvensie word die snare van die dunste, hoogste (I) tot die laagste (IV) genommer). Selfs sonder uitdruklike aanwysings in die partituur sal 'n gevorderde violis na eie oordeel en artistieke aanvoeling kies op watter snaar bepaalde note of passasies gespeel word. Wanneer 'n passasie op 'n lae snaar en in 'n hoër posisie gespeel word, hoewel dit op 'n hoër snaar gemakliker gespeel sou kon word, dien dit ook om 'n besondere klankkleur voort te bring.

==== Los snare ====
As 'n snaar gestryk of getokkel word sonder dat 'n vinger dit gryp, word dit 'n ''los snaar'' genoem. Dit gee 'n ander klank as 'n gegrypte snaar, aangesien die snaar by die bosaal vryer tril as onder 'n vinger. Verder is dit onmoontlik om vibrato ten volle op 'n los snaar te gebruik (hoewel 'n gedeeltelike effek verkry kan word deur 'n noot 'n oktaaf hoër op 'n aangrensende snaar te gryp en dié te laat vibreer, wat 'n element van vibrato in die botone inbring). In die klassieke tradisie gebruik violiste dikwels 'n snaaroorgang of posisiewisseling om die verandering van toonkleur wat 'n los snaar meebring, te vermy, tensy die komponis dit aandui. Dit geld veral vir die los E, wat dikwels as hard van klank beskou word. Daar is egter ook situasies waar 'n los snaar spesifiek vir artistieke effek gekies kan word. Dit kom voor in klassieke musiek wat die bourdon van 'n [[orrel]] naboots (soos J.S. Bach in sy Partita in E vir soloviool bereik het), in ''[[fiddle]]''-musiek (byvoorbeeld ''Hoedown'') of waar stappe om die los snaar te vermy musikaal onvanpas is (byvoorbeeld in Barokmusiek, waar posisiewisselings minder gebruiklik was). In vinnige passasies van toonlere of arpeggio's kan 'n los E-snaar eenvoudig gerieflikheidshalwe gebruik word as die noot nie tyd het om uit te klink en 'n harde toonkleur te ontwikkel nie. In volksmusiek, ''fiddle''-musiek en ander tradisionele musiekgenres word los snare algemeen om hul resonante toonkleur gebruik.

Om 'n los snaar gelyktydig met 'n gegrypte noot op 'n aangrensende snaar te speel, lewer 'n [[doedelsak]]agtige bourdon, wat komponiste dikwels ter nabootsing van volksmusiek gebruik. Soms is die twee note identies (byvoorbeeld 'n gegrypte A op die D-snaar teen die los A-snaar), wat 'n klinkende soort ''fiddle''-klank gee. Om 'n los snaar gelyktydig met 'n identiese gegrypte noot te speel, kan ook vereis word wanneer meer volume nodig is, veral in orkesspel. Sommige klassieke vioolpartye het note waarvoor die komponis die violis vra om 'n los snaar te speel, weens die spesifieke klankkarakter wat 'n los snaar skep.

==== Dubbelgrepe, akkoorde en bourdons ====
'n Dubbelgreep is wanneer twee afsonderlike snare deur die vingers gegryp en gelyktydig gestryk word, wat twee deurlopende tone voortbring (tipiese intervalle sluit tertse, kwarte, kwinte, sekstes en oktawe in). Dubbelgrepe kan in enige posisie aangedui word, hoewel die wydste interval wat natuurlik in een posisie as dubbelgreep gespeel kan word, 'n oktaaf is (met die wysvinger op die laer snaar en die pinkie op die hoër snaar). Nietemin word in gevorderde repertoire soms dubbelgrepe van desiemes of selfs meer vereis, wat 'n gestrekte linkerhandposisie met uitgestrekte vingers tot gevolg het. Die term &quot;dubbelgreep&quot; word dikwels ook gebruik vir die laat klink van 'n los snaar saam met 'n gegrypte noot, hoewel net een vinger 'n snaar gryp. Met die tegniek van die dubbelgreep kan dus tweestemmig gespeel word.

Waar drie of vier gelyktydige note aangedui word, &quot;verdeel&quot; die violis gewoonlik die akkoord: drie- of vierstemmige akkoorde word normaalweg gearpeggieer, deur die onderste een of twee note eerste te speel en onmiddellik na die boonste een of twee note voort te gaan, waarby die natuurlike resonansie van die instrument 'n effek voortbring soortgelyk aan asof al vier note gelyktydig geklink het. In sommige omstandighede is 'n &quot;drievoudige greep&quot; moontlik, waar drie note oor drie snare gelyktydig klink. Die strykstok raak nie van nature drie snare tegelyk nie, maar met voldoende stoksnelheid en druk, wanneer die violis 'n drienoot-akkoord &quot;breek&quot;, kan die stokhare tydelik oor drie snare gebuig word sodat elkeen gelyktydig klink. Dit word met 'n swaar streek bereik, tipies naby die slof en met die stok op 'n sekere afstand van die kam, en bring 'n harde, aggressiewe toon voort. Dit is so moontlik om drienoot-akkoorde van kort duur, ook verskeie ná mekaar, sonder arpeggio te speel, sodat daar werklik drie stemme gelyktydig klink. Vierstemmige spel sonder arpeggio kan net met 'n spesiaal gekonstrueerde ronde strykstok verwesenlik word. Dubbelgrepe in die orkes word soms ''divisi'' gemerk en tussen die spelers verdeel, sodat een deel van die musikante die laer noot en 'n ander deel die hoër noot speel. Dubbelgrepe (en ''divisi'') kom algemeen in orkesrepertoire voor wanneer die viole begeleiding speel en 'n ander instrument of groep die melodie speel.

In sommige genres van die historiese uitvoeringspraktyk (gewoonlik van Barokmusiek en vroeër) word nóg verdeelde akkoorde nóg drievoudige grepe as gepas beskou; sommige violiste arpeggieer alle akkoorde (insluitend gewone dubbelgrepe) deur al die note of die meeste daarvan afsonderlik te speel asof hulle as 'n gebonde figuur geskryf is. Met die ontwikkeling van moderne viole het drievoudige grepe egter natuurliker geword, omdat die kam minder gekrom is. In sommige musiekstyle kan 'n aangehoue bourdon op 'n los snaar gespeel word tydens 'n passasie wat hoofsaaklik op 'n aangrensende snaar geskryf is, om 'n basiese begeleiding te bied. Dit kom meer in volkstradisies as in die klassieke musiek voor.

==== Vibrato ====
[[Lêer:MHVC-KyokoYonemoto-PaganiniCaprice24.ogv|duimnael|Kyoko Yonemoto speel [[Niccolò Paganini|Paganini]] se Caprice nr. 24 op 'n viool]]
[[Lêer:Peter Bissing.png|duimnael|regs|Petrowitsch Bissing was 'n onderwyser in vibratometodiek op die viool&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=9-EqAAAAYAAJ&amp;q=PETROWITCH+BISSING&amp;pg=RA2-PA52|publisher=Jacobs' Band Monthly, Volume 4|page=52|year=1919|access-date=16 November 2012|title=The Violin|first=Louis|last=Eaton}}&lt;/ref&gt; en het 'n boek met die titel ''Cultivation of the Violin Vibrato Tone'' gepubliseer.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=IwhLMgEACAAJ|title=Cultivation of the Violin Vibrato Tone|first=Petrowitsch|last=Bissing|publisher=Central States Music Publishing Company|access-date=16 November 2012}}&lt;/ref&gt;]]
Vibrato is 'n tegniek van die linkerhand en -arm waarby die toonhoogte van 'n noot subtiel in 'n polsende ritme wissel. Hoewel verskillende dele van die hand of arm by die beweging betrokke kan wees, is die resultaat 'n beweging van die vingerpunt wat 'n geringe verandering in die trillende snaarlengte meebring, wat 'n golwing in die toonhoogte veroorsaak. Die meeste violiste ossilleer onder die noot, dit wil sê laer in toonhoogte as die eintlike noot, wanneer hulle vibrato gebruik, omdat geglo word dat die waarneming die hoogste toonhoogte in 'n wisselende klank bevoordeel.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=String Builder, Book 3: Teacher's Manual |last=Applebaum |first=Samuel |year=1957 |publisher=Alfred Publishing |location=New York |isbn=978-0-7579-3056-0 |page=4 }}. &quot;Now we will discipline the shaking of the left hand in the following manner: Shake the wrist slowly and evenly in 8th notes. Start from the original position and for the second 8th note the wrist is to move backward (toward the scroll). Do this in triplets, dotted 8ths and 16ths, and 16th notes. A week or two later, the vibrato may be started on the Violin. ... The procedure will be as follows: 1. Roll the finger tip from this upright position on the note, to slightly below the pitch of this note.&quot;&lt;/ref&gt; Vibrato doen min of niks om 'n onsuiwer noot te verbloem; met ander woorde, verkeerd toegepaste vibrato is 'n slegte plaasvervanger vir goeie intonasie. Toonlere en ander oefeninge wat op intonasie gerig is, word tipies sonder vibrato gespeel om die werk makliker en doeltreffender te maak. Musiekstudente word dikwels geleer dat vibrato veronderstel word tensy dit anders in die musiek aangedui is. Dit kan 'n struikelblok wees vir 'n klassiek opgeleide violis wat in 'n styl wil speel wat min of geen vibrato gebruik, soos Barokmusiek in historiese styl en baie tradisionele ''[[fiddle]]''-style.

Vibrato kan deur 'n gepaste kombinasie van vinger-, pols- en armbewegings voortgebring word. Deur die vingerpunt van die grypende vinger liggies heen en weer te rol, ontstaan vingervibrato. Een metode, ''handvibrato'' (of ''polsvibrato''), behels dat die hand by die pols heen en weer gekantel word om die ossillasie te bewerkstellig. 'n Ander metode, ''armvibrato'', moduleer die toonhoogte deur beweging van die hele onderarm by die elmboog met 'n vaste pols. 'n Kombinasie van hierdie tegnieke stel 'n speler in staat om 'n groot verskeidenheid klankeffekte voort te bring. Die &quot;wanneer&quot;, &quot;waarvoor&quot; en &quot;hoeveel&quot; van vibrato is artistieke kwessies van styl en smaak, waarby verskillende onderwysers, musiekskole en musiekstyle verskillende vibratostyle verkies. Oordrewe vibrato kan byvoorbeeld hinderlik word. Akoesties gesproke het die interessantheid wat vibrato aan die klank toevoeg te doen met die manier waarop die mengsel van botone&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.schleske.de/en/our-research/handbook-violinacoustics/vibrato-of-the-musician.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207150243/http://www.schleske.de/en/our-research/handbook-violinacoustics/vibrato-of-the-musician.html |url-status=dead |archive-date=7 Februarie 2010 |title=The psychoacoustic secret of vibrato |first=Martin |last=Schleske |access-date=11 Februarie 2010 |quote=Accordingly, the sound level of each harmonic will have a periodically fluctuating value due to the vibrato.}}&lt;/ref&gt; (of toonkleur) en die rigtingpatroon van die klankuitstraling met veranderinge in toonhoogte verander. Deur die klank ritmies na verskillende dele van die vertrek te &quot;rig&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web | last=Curtin | first=Joseph | title=Weinreich and Directional Tone Colour | url=http://www.josephcurtinstudios.com/news/strad/apr00/Gabi_strad.htm | date=April 2000 | work=Strad Magazine | access-date=23 Mei 2009 | quote=In the case of string instruments, however, not only are they strongly directional, but the pattern of their directionality changes very rapidly with frequency. If you think of that pattern at a given frequency as beacons of sound, like the quills of a porcupine, then even the slight changes in pitch created by vibrato can cause those quills to be continually undulating. | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20090529062722/http://josephcurtinstudios.com/news/strad/apr00/Gabi_strad.htm | archive-date=29 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://knutsacoustics.com/files/weinreich,-g.-directional-tone-color-jasa-1997.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160730061750/http://knutsacoustics.com/files/weinreich,-g.-directional-tone-color-jasa-1997.pdf |archive-date=30 Julie 2016 |url-status=live |title=Directional tone color |last=Weinreich |first=Gabriel |date=16 Desember 1996 |publisher=Acoustical Society of America |quote=The effect can be visualized in terms of a number of highly directional sound beacons, all of which the vibrato causes to undulate back and forth in a coherent and highly organized fashion. It is obvious that such a phenomenon will help immensely in fusing sounds of the differently directed partials into a single auditory stream; one may even speculate that it is a reason why vibrato is used so universally by violinists—as compared to wind players, from the sound of whose instruments directional tone color is generally absent.}}&lt;/ref&gt; voeg vibrato 'n &quot;glans&quot; of &quot;lewendigheid&quot; by die klank van 'n goed geboude viool. Vibrato word grootliks aan die oordeel van die violis oorgelaat. Verskillende soorte vibrato bring verskillende stemminge in 'n stuk, en die wisselende grade en style van vibrato is dikwels kenmerke wat by bekende violiste uitstaan.

==== Vibratotriller ====
'n Vibrato-agtige beweging kan soms gebruik word om 'n vinnige [[triller]]effek te skep. Om hierdie effek uit te voer, word die vinger bo die vinger wat die noot gryp, net effens van die snaar af geplaas (stewig teen die grypende vinger gedruk) en 'n vibratobeweging uitgevoer. Die tweede vinger raak met elke ossillasie liggies aan die snaar bo die laer vinger, sodat die toonhoogte ossilleer op 'n manier wat soos 'n mengsel van wye vibrato en 'n baie vinnige triller klink. Dit gee 'n minder duidelike oorgang tussen die hoër en die laer noot en word gewoonlik as interpretatiewe keuse toegepas. Hierdie trillertegniek werk net goed vir halftoontrillers of trillers in hoë posisies (waar die afstand tussen die note kleiner is), aangesien dit vereis dat die trillende vinger en die vinger daaronder aan mekaar raak, wat die afstand wat getrill kan word, beperk. In baie hoë posisies, waar die trilafstand kleiner as die breedte van die vinger is, kan 'n vibratotriller die enigste opsie vir trillereffekte wees.

==== Flageolettone ====
[[Lêer:Violin sounds and techniques.ogg|duimnael|regs|Vioolklanke en -tegnieke: los snare (arco en pizzicato); A-majeur-toonleer (arco en pizzicato); begin van 'n A-majeur-toonleer met vibrato; A-majeur-toonleer col legno gespeel; natuurlike flageolettone van 'n A, E en 'n A; kunsmatige flageolet van A&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;; flageolet-glissando op die A-snaar]]
Deur die snaar liggies met 'n vingerpunt by 'n [[nodus (fisika)|nodus]] aan te raak, sonder om die snaar heeltemal vas te druk, en die snaar dan te tokkel of te stryk, ontstaan flageolettone (harmonieke of botone). In plaas van die normale toon klink 'n hoër noot. Daardeur word die grondfrekwensie gedemp en tril net die ooreenstemmende botone (byvoorbeeld die dubbele of drievoudige frekwensie wanneer die vinger by die helfte of by 'n derde van die snaarlengte geplaas word). Daar ontstaan fluitagtige tone. Elke nodus lê by 'n heeltallige deling van die snaar, byvoorbeeld halfpad of 'n derde langs die lengte van die snaar. 'n Instrument wat goed reageer, laat talle moontlike flageoletnodusse langs die lengte van die snaar klink. Flageolettone word in die musiek óf met 'n sirkeltjie bo die noot wat die toonhoogte van die flageolet bepaal, óf met ruitvormige nootkoppe aangedui. Daar is twee soorte: ''natuurlike flageolettone'' en ''kunsmatige flageolettone'' (ook ''valse flageolettone'' genoem).

Natuurlike flageolettone word op 'n los snaar gespeel. Die toonhoogte van die los snaar wanneer dit getokkel of gestryk word, word die grondfrekwensie genoem. Flageolettone word ook ''botone'' of ''deeltone'' genoem. Hulle kom voor by heeltallige veelvoude van die grondtoon, wat die eerste harmoniek genoem word. Die tweede harmoniek is die eerste botoon (die oktaaf bo die los snaar), die derde harmoniek is die tweede botoon, en so voorts. Die tweede harmoniek lê in die middel van die snaar en klink 'n oktaaf hoër as die toonhoogte van die snaar. Die derde harmoniek verdeel die snaar in derdes en klink 'n oktaaf en 'n kwint bo die grondtoon, en die vierde harmoniek verdeel die snaar in kwarte en klink twee oktawe bo die eerste. Die klank van die tweede harmoniek is die helderste van almal, omdat dit 'n gemeenskaplike nodus met al die daaropvolgende ewe harmonieke (4de, 6de, ens.) het. Die derde en die daaropvolgende onewe harmonieke is moeiliker om te speel, omdat hulle die snaar in 'n onewe aantal trillende dele verdeel en nie so baie nodusse met ander harmonieke deel nie.

Kunsmatige flageolettone is moeiliker om voort te bring as natuurlike, aangesien hulle behels dat die snaar gegryp én 'n flageolet op die gegrypte noot gespeel word. Met die ''oktaafraam'' (die normale afstand tussen die eerste en die vierde vinger in enige gegewe posisie) en die vierde vinger wat die snaar 'n kwart bo die gegrypte noot net aanraak, ontstaan die vierde harmoniek, twee oktawe bo die gegrypte noot. Vingerplasing en -druk, asook stoksnelheid, -druk en kontakpunt, is almal wesenlik om die gewenste flageolet te laat klink. Boonop moet in passasies met verskillende note as valse flageolettone die afstand tussen die grypende vinger en die flageoletvinger voortdurend verander, aangesien die afstand tussen die note oor die lengte van die snaar verander.

Die ''flageoletvinger'' kan die snaar ook 'n groot terts bo die vasgedrukte noot aanraak (die vyfde harmoniek), of 'n kwint hoër ('n derde harmoniek). Hierdie flageolettone word minder algemeen gebruik; in die geval van die groot terts moet sowel die gegrypte noot as die aangeraakte noot effens hoog gespeel word, anders spreek die flageolet nie so geredelik aan nie. In die geval van die kwint is die strekking groter as wat vir baie violiste gemaklik is. In die algemene repertoire word breuke kleiner as 'n sesde nie gebruik nie. Verdelings tot 'n agtste word egter soms gebruik, en met 'n goeie instrument en 'n vaardige speler is verdelings so klein as 'n twaalfde moontlik. Daar is 'n paar boeke wat uitsluitlik aan die studie van vioolflageolettone gewy is. Twee omvattende werke is Henryk Heller se sewedelige ''Theory of Harmonics'', in 1928 deur Simrock gepubliseer, en Michelangelo Abbado se vyfdelige ''Tecnica dei suoni armonici'', in 1934 deur Ricordi gepubliseer.

Uitgebreide passasies in kunsmatige flageolettone kom in die virtuose vioolliteratuur voor, veral van die 19de en vroeë 20ste eeu. Twee opvallende voorbeelde hiervan is 'n hele gedeelte van Vittorio Monti se ''Csárdás'' en 'n passasie omtrent in die middel van die derde deel van [[Pjotr Tsjaikofski]] se Vioolkonsert. 'n Gedeelte van die derde deel van Paganini se Vioolkonsert nr. 1 bestaan uit dubbelgreeptertse in flageolettone. Wanneer snare verslyt, vuil en oud is, is die flageolettone moontlik nie meer suiwer in toonhoogte nie. Om dié rede vervang violiste hul snare gereeld.

=== Regterhand en klankkleur ===
Die snare kan laat klink word deur die hare van die strykstok, wat in die regterhand gehou word, daaroor te trek (''arco'') of deur hulle te tokkel (''pizzicato''), meestal met die regterhand. In sommige gevalle tokkel die violis snare met die linkerhand. Dit word gedoen om oorgange van pizzicato na arco te vergemaklik, en dit word ook in sommige virtuose vertoonstukke gebruik. Linkerhand-pizzicato word gewoonlik op los snare gedoen. Pizzicato word op al die instrumente van die vioolfamilie gebruik; die sistematiese studie van gevorderde pizzicatotegnieke is egter die verste ontwikkel in die jazzkontrabas, 'n styl waarin die instrument byna uitsluitlik getokkel word.

Die regterarm, -hand en strykstok en die stoksnelheid is verantwoordelik vir toonkwaliteit, [[ritme]], [[dinamika (musiek)|dinamika]], artikulasie en die meeste (maar nie alle) veranderinge in [[toonkleur]]. Die speler trek die strykstok oor die snaar, wat die snaar laat tril en 'n aangehoue toon voortbring. Die natuurlike tekstuur van die perdehaar en die klewerigheid van die hars help die stok om die snaar te &quot;gryp&quot;, en wanneer die stok oor die snaar getrek word, laat dit die snaar 'n toon klink.

Stryk kan gebruik word om lang aangehoue note of melodieë voort te bring. In 'n strykersgroep kan 'n noot eindeloos volgehou lyk as die spelers in die groep op verskillende tye van strykrigting verander. Die strykstok kan ook gebruik word om kort, skerp nootjies te speel, soos herhaalde note, toonlere en arpeggio's, wat in baie musiekstyle 'n stuwende ritme verskaf.

==== Stryktegnieke ====
Die wesenlikste deel van die stryktegniek is die greep van die strykstok. Gewoonlik is die duim gebuig in die klein ruimte tussen die slof en die omwikkeling van die stok. Die ander vingers is ietwat eweredig oor die bokant van die stok verspreid. Die pinkie is gekrul, met die vingerpunt op die hout naas die skroef. Die viool bring harder note voort met groter stoksnelheid of meer gewig op die snaar. Die twee metodes is nie gelykwaardig nie, omdat hulle verskillende toonkleure voortbring; om op die snaar af te druk, is geneig om 'n harder, intenser klank te gee. 'n Harder klank kan ook verkry word deur die stok nader aan die kam te plaas.

Die kontakpunt waar die stok die snaar kruis, beïnvloed ook die toonkleur. Om naby die kam te speel (''sul ponticello'') gee 'n intenser klank as gewoonlik en beklemtoon die hoër harmonieke, terwyl om met die stok oor die einde van die toets te speel (''sul tasto'') 'n delikate, eteriese klank gee wat die [[grondtoon]] beklemtoon. Shinichi Suzuki het die kontakpunt die &quot;[[Fritz Kreisler|Kreisler]]-snelweg&quot; genoem; 'n mens kan die verskillende kontakpunte as &quot;bane&quot; op die snelweg beskou. Die klankkleur kan dus deur die manier van stokvoering verreikend beïnvloed word: deur die mees uiteenlopende stryksnelhede by 'n baie veranderlike stokdruk, maar ook deur die plek van die stryk (nader aan die kam of nader aan die toets).

Verskillende maniere van aanslag met die strykstok bring verskillende artikulasies voort. Daar is baie stryktegnieke wat elke speelstyl moontlik maak. Baie onderwysers, spelers en orkeste bestee baie tyd aan die ontwikkeling van tegnieke en die skep van 'n eenvormige tegniek binne die groep. Hierdie tegnieke sluit in legato-stryk ('n gladde, verbonde, aangehoue klank wat vir melodieë geskik is), ''collé'' en 'n verskeidenheid strykwyses wat korter note voortbring, waaronder ricochet, ''sautillé'', ''martelé'', ''spiccato'' en staccato.

==== Pizzicato ====
'n Noot wat in die geskrewe musiek ''pizz.'' (afkorting vir ''pizzicato'') gemerk is, moet gespeel word deur die snaar met 'n vinger van die regterhand te tokkel in plaas van te stryk. (Die wysvinger word hier die meeste gebruik.) Soms word in orkespartye of virtuose solomusiek waar die stokhand besig is (of vir vertoon-effek) ''linkerhand-pizzicato'' aangedui met 'n + (plusteken) onder of bo die noot. By linkerhand-pizzicato word twee vingers op die snaar geplaas; die een (gewoonlik die wys- of middelvinger) word op die korrekte noot geplaas, en die ander (gewoonlik die ring- of pinkvinger) bo die noot. Die hoër vinger tokkel dan die snaar terwyl die laer een bly lê, wat die korrekte toonhoogte voortbring. Deur die krag van die tokkel te vergroot, kan die volume van die noot verhoog word. Pizzicato word in orkeswerke en in solo-vertoonstukke gebruik. In orkespartye moet violiste dikwels baie vinnig van arco na pizzicato oorskakel, en omgekeerd.

==== Col legno ====
'n Aanduiding ''col legno'' ([[Italiaans]] vir &quot;met die hout&quot;) in die geskrewe musiek vereis dat die snaar of snare met die stok van die strykstok geslaan word in plaas van dat die hare van die stok oor die snare getrek word. Hierdie stryktegniek word betreklik selde gebruik en lewer 'n gedempte, perkussiewe klank. Die spookagtige kwaliteit van 'n vioolgroep wat ''col legno'' speel, word in sommige simfoniese stukke benut, veral in die &quot;Heksedans&quot; van die laaste deel van [[Hector Berlioz]] se ''Symphonie fantastique''. Saint-Saëns se simfoniese gedig ''Danse macabre'' laat die strykersgroep die ''col legno''-tegniek gebruik om die klank van dansende geraamtes na te boots. &quot;Mars&quot; uit Gustav Holst se ''The Planets'' gebruik ''col legno'' om 'n herhaalde ritme in 5/4-tydmaat te speel. [[Benjamin Britten]] se ''The Young Person's Guide to the Orchestra'' vereis dit in die &quot;[[slaginstrument|Perkussie]]&quot;-variasie. [[Dmitri Sjostakowitsj]] gebruik dit in sy Veertiende Simfonie in die deel &quot;In die Santé-gevangenis&quot;. Sommige violiste maak egter beswaar teen hierdie speelwyse, omdat dit die afwerking kan beskadig en die waarde van 'n goeie strykstok kan verminder, maar die meeste van hulle maak 'n kompromie deur minstens vir die duur van die betrokke passasie 'n goedkoop strykstok te gebruik.

==== Détaché, martelé en tremolo ====
''Détaché'' is 'n gladde en egalige streek waarby die stoksnelheid en -gewig van die begin van die streek tot die einde dieselfde bly.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fischer|first=Simon|date=1999|title=Detache|journal=Strad|volume=110|pages=638|via=Music Index}}&lt;/ref&gt; ''Martelé'', letterlik &quot;gehamer&quot;, is 'n sterk geaksentueerde effek wat voortgebring word deur elke streek kragtig en plotseling los te laat. Martelé kan in enige deel van die stok gespeel word en word in die geskrewe musiek soms met 'n pylpunt aangedui. Tremolo is die baie vinnige herhaling (tipies van 'n enkele noot, maar soms van meer note), gewoonlik by die punt van die stok gespeel. Tremolo word met drie kort, skuins strepies deur die steel van die noot aangedui en word dikwels as klankeffek in orkesmusiek gebruik, veral in die Romantiese tydperk (1800-1910) en in operamusiek.

==== Demper ====
[[Lêer:Two mutes.jpg|duimnael|links|'n Geïmproviseerde wasgoedpen-demper en 'n rubber-oefendemper]]
Deur 'n klein toestelletjie van metaal, rubber, leer of hout, 'n ''demper'' of ''sordino'', op die kam van die viool te plaas of daarteen aan te skuif (na gelang van die konstruksie), verkry 'n mens 'n sagter, ronder toon met minder hoorbare botone; die klank van 'n hele orkesstrykersgroep wat met dempers speel, het 'n gedempte karakter. Die demper verminder die trillingsamplitude van die kam en beperk sy eiefrekwensie; die gebruikte materiaal en die massa van die demper bepaal in watter mate die verskeidenheid klankkleure en die volume van die viool verminder word. Die resultaat is 'n gewild verminderde toon wat as &quot;nasaal&quot; of &quot;gesluier&quot; beskryf word. Die demper verander dus sowel die volume as die toonkleur van 'n viool. Die konvensionele Italiaanse aanduidings vir die gebruik van die demper is ''con sord.'' of ''con sordino'' (&quot;met demper&quot;), ''senza sord.'' (&quot;sonder demper&quot;) en ''via sord.'' (&quot;demper af&quot;).

Groter dempers van metaal, rubber of hout is algemeen beskikbaar en staan as ''oefendempers'' of ''hoteldempers'' bekend. Sulke dempers word gewoonlik nie by uitvoerings gebruik nie, maar om die klank van die viool in oefenruimtes soos hotelkamers te smoor. (Vir oefendoeleindes is daar ook die stomme viool, 'n viool sonder klankkas.) Sommige komponiste het oefendempers vir 'n spesiale effek gebruik, byvoorbeeld [[Luciano Berio]] aan die einde van sy ''Sequenza VIII'' vir soloviool.

=== Dinamika ===
By die linkeroor van die violis bereik die viool in ''ff'' ([[dinamika (musiek)|fortissimo]]) piekwaardes van meer as 110&amp;nbsp;dB.&lt;ref&gt;''Safe and Sound''. Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin. Dortmund 2010, p. 24.&lt;/ref&gt; Die dinamiese omvang van die instrument is redelik gebalanseerd. Op 6,5&amp;nbsp;meter afstand is die klankpeil in ''pp'' ongeveer 43-45&amp;nbsp;dB, terwyl in ''ff'' op dieselfde afstand ongeveer 73-80&amp;nbsp;dB bereik word.

=== Toonsoorte ===
Nie alle toonsoorte is op die viool ewe goed uitvoerbaar nie. Toonsoorte waarin dikwels los snare gestryk word, is betreklik maklik om te speel. Die toonsoort beïnvloed ook die klank. In die Duitse uitgawe van die instrumentasieleer van [[Hector Berlioz]], deur [[Richard Strauss]] bewerk, staan daaroor: &quot;Die viole skitter en speel gemakliker in die toonsoorte wat hulle die gebruik van die los snare toelaat.&quot;&lt;ref name=&quot;Berlioz/Strauss&quot;/&gt;

Berlioz het die toekenning van moeilikheidsgrade en klankkwaliteite aan toonsoorte wat op die viool gespeel word, tot die uiterste gevoer deur vir elke afsonderlike toonsoort aanduidings te probeer gee. In sy tabelle van 19 majeur- en 19 mineurtoonsoorte staan byvoorbeeld dat As-majeur &quot;nie baie moeilik&quot; is om te speel nie en &quot;sag, gesluier, baie edel&quot; klink; e-mineur is &quot;maklik&quot; om te speel en klink &quot;skreeuend, gewoon&quot;. Sommige toonsoorte het Berlioz &quot;byna onuitvoerbaar&quot; genoem, enkeles selfs &quot;onuitvoerbaar&quot;.&lt;ref name=&quot;Berlioz/Strauss&quot;&gt;[[Hector Berlioz]]: ''Grand traité d'instrumentation et d'orchestration modernes.'' Schonenberger, Parys 1844, hier p. 33, [https://archive.org/details/grandtraitdins1843berl archive.org].&lt;br /&gt;Duitse uitgawe: ''Instrumentationslehre von Hector Berlioz. Ergänzt und revidiert von Richard Strauss.'' Twee bande. Edition Peters, Leipzig 1905; hier band 1, pp. 61 e.v., [https://archive.org/details/instrumentations01berl archive.org].&lt;/ref&gt;

== Pedagogiek ==
Vioolspel kan reeds op 'n baie vroeë kinderleeftyd aangeleer word. Pedagoë is van mening dat 'n so vroeg moontlike begin, ongeveer op die ouderdom van drie tot ses jaar, in beginsel voordelig en vir 'n suksesvolle loopbaan sterk aan te beveel is. Daarom bestaan daar talle &quot;kindervriendelike&quot; vioolmetodes. 'n So vroeg moontlike begin met vioolspel is 'n vaste bestanddeel van die Suzuki-metode, genoem na sy ontwikkelaar Shinichi Suzuki. Vir die vroeë begin met klein hande en kort arms bestaan daar aangepaste instrumente in breukgroottes (sien [[#Groottes|Groottes]]).

As 'n belangrike pedagogiese werk geld [[Leopold Mozart]] se ''Versuch einer gründlichen Violinschule'' van 1756. Mozart se vioolmetode is een van die belangrike bronne vir die studie van die historiese uitvoeringspraktyk. Nog vroeëre leerwerke stam uit die Baroktyd; so het Daniel Merck, Michel Corrette en Francesco Geminiani hulle vir die vioolpedagogiek verdienstelik gemaak. Giuseppe Tartini het in sy ''L'arte dell'arco'', wat 50 etudes bevat, die eerste leerwerk oor die stokvoering geskryf. Georg Philipp Telemann het vir sy leerlinge die &quot;Metodiese sonates&quot; geskep, waarin die stadige dele boonop met barokke versiering uitgeskryf is.

Moderner en sistematiese leerwerke het in die vroeë 19de eeu in Frankryk ontstaan, na die stigting van die Paryse Konservatorium. Enkele vooraanstaande outeurs van sulke werke is Pierre Rode, Pierre Baillot, Rodolphe Kreutzer, Charles-Auguste de Bériot, Jacques Féréol Mazas en in Duitsland Louis Spohr. In die 20ste eeu speel veral die publikasies van Carl Flesch en Ivan Galamian 'n uitstaande rol.

== Gebruik in musiek ==
[[Lêer:PalacioReal Stradivarius1.jpg|duimnael|regs|Stradivari-viool in die Koninklike Paleis van Madrid]]
Die viool is nou met die ontwikkeling van die Europese musiek van die nuwe tyd verbonde en is dienooreenkomstig ryk met literatuur bedeel. Hier kan net 'n kort oorsig van sy veelsydige take gegee word.

=== Klassieke musiek ===
[[Lêer:Telemann - 2violin Sonata 1-1.ogg|duimnael|regs|'n [[Sonate]] vir twee viole van die Barokkomponis Telemann. As 'n betreklik tipiese Barokvioolkomposisie sou dit oorspronklik waarskynlik met minder vibrato uitgevoer gewees het.]]
[[Lêer:Meditation from Thais - Bomsori Kim.opus|duimnael|regs|Die ''Méditation'' uit Massenet se opera ''Thaïs''. Die baie legato-speelstyl, met oorvloedige gebruik van portamento, rubato en vibrato en van die hoër registers van die instrument, is tipies van die vioolspel in die laat-Romantiese tydperk.]]
Sedert die [[Barok]] is die viool om verskeie redes een van die belangrikste van alle instrumente in die klassieke musiek. Die toon van die viool staan bo ander instrumente uit, wat dit geskik maak om 'n melodielyn te speel. In die hande van 'n goeie speler is die viool uiters behendig en kan dit vinnige en moeilike reekse note uitvoer. Bekende violiste sluit in [[Hilary Hahn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart]] en, meer onlangs, TwoSet Violin en Chloe Chua.

==== Solo- en konsertwerke ====
Belangrike werke vir soloviool (sonder begeleiding) was daar in die Baroktyd by die vleet; genoem kan word die 16 Rosekranssonates van Heinrich Ignaz Franz Biber vir viool in [[scordatura]] en die ses Sonates en Partitas vir soloviool van [[Johann Sebastian Bach]]. Hier is veral met dubbelgrepe die moontlikheid ten volle benut om op een viool verskeie stemme te laat klink. In die Klassisisme en die Romantiek was hierdie genre (net soos solowerke vir ander instrumente, afgesien van [[klavier]] of [[orrel]]) minder verbreid, hoewel dit in die 24 Caprices van [[Niccolò Paganini]] 'n verdere hoogtepunt bereik het. In die 20ste eeu het dit met die Solosonate van [[Béla Bartók|Bartók]], werke van [[Igor Strawinski|Strawinski]] en veral [[Eugène Ysaÿe]] 'n nuwe verbreiding beleef.

Die eerste [[concerto|instrumentale konserte]] het aanvanklik ontwikkel uit die tydelike na vore tree van die konsertmeester uit die Barokse strykorkes (sien ook concerto grosso). Gou het die eerste as sodanig verklaarde vioolkonserte ontstaan, soos dié van Giuseppe Torelli, [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]] of Bach. Al drie groot Weense Klassici het vioolkonserte geskryf, so ook die belangrike Romantiese meesters (Paganini, Louis Spohr, [[Felix Mendelssohn|Mendelssohn Bartholdy]], [[Robert Schumann|Schumann]], [[Antonín Dvořák|Dvořák]], [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]], [[Henryk Wieniawski|Wieniawski]], [[Henri Vieuxtemps|Vieuxtemps]], [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Max Bruch|Bruch]], [[Aleksander K. Glazoenof|Glazoenof]]) en baie latere komponiste soos [[Jean Sibelius|Sibelius]], [[Edward Elgar|Elgar]], Korngold, Bartók, [[Benjamin Britten|Britten]], [[Arnold Schoenberg|Schoenberg]], [[Alban Berg|Berg]], Strawinski, [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]] en [[Sergei Prokofiëf|Prokofiëf]]. Vanaf die einde van die 19de eeu is enkele werke vir soloviool met orkesbegeleiding gekomponeer wat formeel vryer was en hulle van die suiwer ''konsert''-genre wou onderskei, soos die ''Symphonie espagnole'' van Édouard Lalo, [[Maurice Ravel|Ravel]] se &quot;sigeuner&quot;-rapsodie ''Tzigane'', die ''Poème'' van [[Ernest Chausson|Chausson]] of ''The Lark Ascending'' van [[Ralph Vaughan Williams|Vaughan Williams]].

==== Kamermusiek ====
Byna geen werk van die stryker- of gemengde kamermusiek kom sonder viool of viole klaar nie. Die belangrikste genres is die vioolsonate, die triosonate, die stryktrio, die klaviertrio, die [[strykkwartet]], die klavierkwartet, die strykkwintet en die stryksekstet. In baie van hierdie besettings het die viool die belangrikste melodiestem. Sy dikwels konsertante take laat dit daarby die spreekwoordelike &quot;eerste viool&quot; speel. 'n Strykkwartet het, soos die orkes, partye vir eerste en tweede viool, asook 'n altvioolparty en 'n basinstrument, soos die tjello of, selde, die kontrabas.

==== Orkes ====
[[Lêer:Maximilian Pilzer (IMSO pp09).jpg|duimnael|regs|Konsertmeester van die New Yorkse Filharmoniese Orkes (1917)]]
Viole maak 'n groot deel van 'n [[simfonie-orkes|orkes]] uit en word gewoonlik in twee groepe verdeel, bekend as die eerste en die tweede viole. Sedert die Baroktyd is daar in die orkes (soos in die strykkwartet) twee verskillende vioolpartye, wat meestal ''koraal'' beset is, dit wil sê deur verskeie spelers. Komponiste ken die melodie dikwels aan die eerste viole toe, tipies 'n moeiliker party wat hoër posisies gebruik. Die tweede viole speel daarenteen harmonie, begeleidingspatrone of die melodie 'n oktaaf laer as die eerste viole. In 'n groot besette Romantiese [[simfonie]] speel in die algemeen 16 eerste en 14 tweede viole, soms meer. Albei groepe word gewoonlik deur een of meer stemleiers aan die voorste lessenaar gelei. Heel voor in die eerste vioolgroep sit die eerste konsertmeester, wat soms solo's moet speel en 'n besondere verantwoordelikheid vir die hele orkes draag. Die uitdrukking &quot;die eerste viool speel&quot;, in die sin van &quot;bepaal wat gedoen moet word&quot;, verwys na die konsertmeester van die klassieke orkesordening, wat as stemleier die toon vir die ander violiste aangegee het (net so &quot;die tweede viool speel&quot; in die sin van &quot;jou na ander moet skik, 'n ondergeskikte rol speel&quot;).

=== Dansmusiek ===
In samehang met die solistiese loopbaan van die viool in die hofmusiek van die 17de eeu het dit die toonaangewende instrument by die begeleiding van danse geword. Balletmeesters het viool gespeel en die dansmeesterviool (pochette) gebruik om geselskapsdanse in te studeer. Deur die opkoms van die burgerlike dans in die 18de eeu het baie dansorkeste ontstaan wat in die kern uit twee viole (met bas) bestaan het. Die eerste het die melodie gespeel, die tweede het ritmes en akkoorde bygevoeg. Nog op die hoogtepunt van die Weense dansmusiek in die tyd van die [[Biedermeier]], met Joseph Lanner of [[Johann Strauss I|Johann Strauss (vader)]], het hulle die kern van die dansorkeste gevorm, en baie danselemente het in die konsertmusiek weerklink. [[Johann Strauss II|Johann Strauss (seun)]] is nog as kapelmeester met sy viool afgebeeld, hoewel hy hom toenemend op dirigeer en komponeer toegespits het.

=== Volksmusiek ===
[[Lêer:Anders Zorn - Hins Anders (1904).jpg|duimnael|Die Sweedse volksvioolspeler Hins Anders Ersson, deur Anders Zorn geskilder, 1904]]
[[Lêer:Fiddler from Hungary.jpg|duimnael|Vioolspeler uit Hongarye]]
Soos baie ander instrumente wat in die klassieke musiek gebruik word, stam die viool van verre voorouers af wat vir volksmusiek gebruik is. Na 'n fase van intensiewe ontwikkeling in die laat [[Renaissance]], grootliks in Italië, het die viool (in volume, toon en behendigheid) soveel verbeter dat dit nie net 'n baie belangrike instrument in die kunsmusiek geword het nie, maar ook baie aantreklik vir volksmusikante was, en uiteindelik baie wyd verspreid geraak het, waar dit soms vroeëre strykinstrumente verdring het. Etnomusikoloë het sy wydverspreide gebruik in Europa, Asië en die Amerikas waargeneem.

Wanneer die viool as volksinstrument gespeel word, word dit in Engels gewoonlik 'n ''[[fiddle]]'' genoem (hoewel die term ''fiddle'' in Engels informeel gebruik kan word ongeag die musiekgenre), en dit word onderskei van die historiese [[vedel]], wat 'n voorloper van die viool is. Wêreldwyd is daar verskeie snaarinstrumente, soos die draailier en die Apache-viool, wat ook ''fiddles'' genoem word. Volksvioolmusiek verskil van die klassieke daarin dat die wysies algemeen as dansmusiek beskou word&lt;ref name=&quot;OKHistory&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=FI001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180428195913/http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=FI001 |archive-date=28 April 2018 |url-status=live |title=Fiddling |last=Harris |first=Rodger |publisher=The Encyclopedia of Oklahoma History and Culture |date=2009 |website=okhistory.org |access-date=9 Februarie 2018}}&lt;/ref&gt; en dat verskeie tegnieke gebruik word, soos bourdons, &quot;shuffles&quot; en versierings wat eie aan bepaalde style is. In baie volksmusiektradisies word die wysies nie neergeskryf nie, maar deur opeenvolgende geslagte musikante gememoriseer en oorgedra&lt;ref name=&quot;OKHistory&quot; /&gt; in wat as die mondelinge tradisie bekend staan. Baie ''old-time''-stukke vereis kruisstemming, dit wil sê ander stemminge as die standaard GDAE. Sommige spelers van Amerikaanse volksvioolstyle (soos bluegrass of ''old-time'') laat die bokant van hul kam tot 'n effens platter kromming sny, wat tegnieke soos die &quot;double shuffle&quot; minder veeleisend vir die stokarm maak, aangesien dit die bewegingsomvang verminder wat nodig is om tussen dubbelgrepe op verskillende snaarpare af te wissel. Volksvioolspelers wat snare met 'n soliede staalkern gebruik, verkies moontlik 'n stertstuk met fynstemmers op al vier snare in plaas van die enkele fynstemmer op die E-snaar wat baie klassieke spelers gebruik.

Die viool is in talle variante 'n tipiese instrument van die tradisionele musiek in onder andere [[Ierland]], [[Wallis]] (''ffidil''), [[Skotland]], [[Frankryk]], die Alpelande, [[Noorweë]] ([[Hardangerviool]]), [[Swede]], [[Pole]] (''skrzypce podwiązane'' in plaas van die ''mazanki'' wat in die 19de eeu gebruik is), [[Hongarye]], [[Roemenië]] (''vioară''), [[Slowakye]] (''husle''), [[Litaue]] (''smuikas''), [[Estland]] (''viiul'') en [[Griekeland]] (''violi'').

=== Jazz ===
Die vroegste verwysings na jazzuitvoerings met die viool as solo-instrument is uit die eerste dekades van die 20ste eeu gedokumenteer. Joe Venuti, een van die eerste jazzvioliste, is bekend vir sy werk met die kitaarspeler Eddie Lang in die 1920's. Sedertdien was daar baie improviserende violiste, waaronder Stéphane Grappelli, Stuff Smith, Eddie South, Regina Carter, Johnny Frigo, John Blake, Adam Taubitz, Leroy Jenkins, Didier Lockwood en Jean-Luc Ponty. Hoewel hulle nie primêr jazzvioliste is nie, het Darol Anger en Mark O'Connor 'n groot deel van hul loopbane aan jazz gewy. Die Switsers-Kubaanse violis Yilian Cañizares meng jazz met Kubaanse musiek.&lt;ref name=&quot;NZZ&quot;&gt;{{Cite news |url=http://www.nzz.ch/zuerich/zuercher_kultur/die-gunst-der-goetter-1.18150997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150612110706/http://www.nzz.ch/zuerich/zuercher_kultur/die-gunst-der-goetter-1.18150997 |archive-date=12 Junie 2015 |url-status=live |title=Die Sängerin und Geigerin Yilian Cañizares in Moods |newspaper=Neue Zürcher Zeitung |date=16 September 2013 |access-date=12 Junie 2015}}&lt;/ref&gt; Viole kom ook voor in ensembles wat orkesagtergrond vir baie jazzopnames verskaf. In die tango-orkes en in &quot;sigeuner&quot;-orkeste speel die viool eweneens 'n belangrike rol.

In 'n [[big band]] ([[Engels]] vir &quot;groot musiekgroep&quot;) word 'n viool selde gespeel. Deur die gebruik van 'n elektriese viool kan die viool egter goed in die big band geïntegreer word, waar dit selfs as solo-instrument bo die blaasklanke kan uitspeel. Met 'n vervormer kan die klank van die viool sterk gevarieer word, van 'n &quot;klassieke klank&quot; tot volledige vervorming soos by 'n elektriese kitaar.

=== Populêre musiek, rock en metal ===
[[Lêer:Lindsey Stirling.jpg|duimnael|regs|Lindsey Stirling tree by TEDx Berkeley op, 2012]]
Tot minstens die 1970's het die meeste soorte populêre musiek strykersgroepe gebruik. Hulle is dwarsdeur die 1920's en vroeë 1930's uitgebreid in die populêre musiek gebruik. Met die opkoms van die swingmusiek, van 1935 tot 1945, is die strykersklank egter dikwels gebruik om die volheid van die big band-musiek aan te vul. Na die swing-era, van die laat 1940's tot die middel 1950's, het strykers in die tradisionele popmusiek begin herleef. Hierdie neiging het in die laat 1960's versnel, met 'n beduidende herlewing van die gebruik van strykers, veral in die soulmusiek. Populêre Motown-opnames van die laat 1960's en 1970's het sterk op strykers as deel van hul kenmerkende tekstuur gesteun.

Met die opkoms van [[elektroniese musiek|elektronies geskepte musiek]] in die 1980's het die gebruik van viole afgeneem, aangesien gesintetiseerde strykersklanke wat deur 'n klawerbordspeler op 'n [[sintetiese klavier|sintetiseerder]] gespeel word, hul plek ingeneem het. In die oorblywende ligte musiek word die viool eerder selde as solo-instrument ingespan; elektronies voortgebragte strykerspassasies word daarenteen graag gebruik om 'n romantiese stemming te skep. Hoewel die viool baie min in die hoofstroom-[[rockmusiek]] gebruik is, het dit 'n geskiedenis in die progressiewe rock (byvoorbeeld Electric Light Orchestra, King Crimson, [[Kansas (rock-groep)|Kansas]], Gentle Giant). Aan die einde van die sestigerjare is deur die groep East of Eden vir die eerste keer 'n viool as solo-instrument in die rockmusiek ingespan (komponis: David Jack, vioolsolis: Dave Arbus).

Die populariteit van crossover-musiek vanaf die laaste jare van die 20ste eeu het die viool na die arena van die populêre musiek teruggebring, met sowel elektriese as akoestiese viole wat deur populêre groepe gebruik word. Die Dave Matthews Band het die violis Boyd Tinsley. Die komplekse musiek van die Amerikaanse groep The Flock het rock, jazz, blues en ander style vermeng; hul violis Jerry Goodman, wat 'n elektries versterkte viool gespeel het, het later by die jazzrock-fusiegroep The Mahavishnu Orchestra aangesluit. Saul Davies van James, wat ook 'n kitaarspeler is, is deur die groep as violis aangewerf. Baie moderne violiste onderneem uitstappies in crossover-projekte (Nigel Kennedy, [[Anne-Sophie Mutter]]). [[Vanessa-Mae]] is bekend vir haar samesmelting van klassieke en populêre genres, wat sy &quot;violin techno-acoustic fusion&quot; noem; met haar sukses is sy in 2006 as die rykste vermaaklikheidskunstenaar onder 30 in die Verenigde Koninkryk aangewys.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4927490.stm |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207011809/https://news.bbc.co.uk/1/hi/business/4927490.stm |archive-date=7 Februarie 2009 |url-status=live |title=Vanessa-Mae tops young rich list |work=BBC News Online |date=21 April 2006 |access-date=30 Oktober 2025}}&lt;/ref&gt;

Die viool is ook te vinde in groepe wat stilisties in die rigtings Middeleeuse rock, folk metal en [[folk rock]] beweeg, soos Flogging Molly, Fiddler's Green, Letzte Instanz, Volkstrott, Subway to Sally, Schandmaul en Skyclad; die gebruik van die viool spruit hier uit die agtergrond van sy gebruik in die tradisionele musiek. Die folk metal-groep Ithilien gebruik die viool uitgebreid in hul diskografie. Die progressiewe metal-groep Ne Obliviscaris het 'n violis, Tim Charles, in hul besetting.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.facebook.com/NeObliviscarisBand/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240627123612/https://www.facebook.com/NeObliviscarisBand/ |archive-date=27 Junie 2024 |url-status=live |title=Ne Obliviscaris |website=[[Facebook]]}}&lt;/ref&gt; Verder word die viool sporadies in die rock- en metalmusiek gebruik; voorbeelde daarvan is die groepe Yellowcard en Kansas uit die rock, asook Turisas, Dornenreich, Corvus Corax, Subway to Sally en My Dying Bride uit die metal. Deur die gebruik van 'n viool kry die musiek 'n eie karakter en word dit melodieser. Stylrigtings waarin die viool betreklik dikwels voorkom, as solo- sowel as ensemble-instrument, is buiten die reeds genoemde folk-crossover-style veral simfoniese rock en metal asook gothic en dark metal; by lewende optredes word soloviool en strykers om kosteredes dikwels deur sintetiseerders vervang. By Emilie Autumn domineer die viool op groot skaal; sy noem haar musiek self ''Violindustrial''.

Onafhanklike kunstenaars soos Owen Pallett, The Shondes en Andrew Bird het ook tot groter belangstelling in die instrument bygedra.&lt;ref name=&quot;ChicagoMag&quot;&gt;{{cite web |first=Brian |last=Golden |work=Chicago Magazine |date=5 Desember 2017 |title=Andrew Bird Brings His Sweeping Symphony of Sounds to Chicago |url=http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/December-2017/Andrew-Bird-Echolocations-River |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221140014/http://www.chicagomag.com/Chicago-Magazine/December-2017/Andrew-Bird-Echolocations-River |archive-date=21 Desember 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[Indie (musiekgenre)|Indie]]-groepe het dikwels nuwe en ongewone verwerkings omhels, wat hulle meer vryheid gee om die viool te laat uitstaan as baie hoofstroomkunstenaars. Lindsey Stirling speel viool saam met elektroniese, dubstep- en trance-riffs en -ritmes, en het daarmee haar eie musiekgenre geskep.&lt;ref name=&quot;hercampus&quot;&gt;{{cite journal |last= Self |first= Brooke |date= 9 April 2011 |title= Lindsey Stirling—hip hop violinist |url= http://www.hercampus.com/school/byu/lindsey-stirling%E2%80%94hip-hop-violinist |journal= Her Campus |archive-url= https://web.archive.org/web/20141205163809/http://www.hercampus.com/school/byu/lindsey-stirling-hip-hop-violinist |archive-date= 2014-12-05 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; Eric Stanley improviseer op die viool met [[hip-hop-musiek|hip-hop]]-, pop- en klassieke elemente en instrumentale ritmes.&lt;ref name=&quot;vh1&quot;&gt;{{cite web |last=Tietjen |first=Alexa |url=http://www.vh1.com/music/tuner/2015-04-08/fetty-wap-trap-queen-violin-freestyle/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630101719/http://www.vh1.com/music/tuner/2015-04-08/fetty-wap-trap-queen-violin-freestyle/ |url-status=dead |archive-date=30 Junie 2015 |title=Get Your Life From This Violin Freestyle Of Fetty Wap's &quot;Trap Queen&quot; |publisher=[[VH1]] |website=vh1.com |access-date=13 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Martinez |first=Marc |title=Eric Stanley: Hip Hop Violinist (onderhoud) |url=https://www.youtube.com/watch?v=H_Vew6mIV5U |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515072003/https://www.youtube.com/watch?v=H_Vew6mIV5U |archive-date=15 Mei 2015 |publisher=KTSP-TV, Phoenix |date=3 Oktober 2010 |work=Fox 10 News |access-date=11 Desember 2014 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; Die suksesvolle [[indierock]]- en barokpop-groep [[Arcade Fire]] gebruik viole uitgebreid in hul verwerkings.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Arcade Fire – 10 of the best|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=2019-12-12|url=https://www.theguardian.com/music/2017/may/17/arcade-fire-10-of-the-best}}&lt;/ref&gt;

=== Arabiese en Persiese musiek ===
Die viool is vir sangbegeleiding, as solo-instrument en in ensembles in die Arabiese en Persiese musiek opgeneem, waar dit naas die Arabiese ''rababah'' gebruik word. In [[Noord-Afrika]] is die viool as ''kamān'' en in [[Turkye]] as ''kemen'' bekend (vergelyk Turks ''kemençe''). In [[Iran]] kan die viool sedert die begin van die 20ste eeu die klassieke repertoire van die spieslier ''kamānče'' oorneem.

=== Indiese klassieke musiek ===
[[Lêer:Akella Mallikarjuna Sarma playing the Violin in the Indian Carnatic Style.jpg|duimnael|regs|Akella Mallikarjuna Sarma speel viool in die Indiese karnatiese styl]]
[[Lêer:Ganesh and Kumaresh.jpeg|duimnael|regs|Die Suid-Indiese violiste Ganesh en Kumaresh]]
Die Indiese viool, hoewel wesenlik dieselfde instrument as dié wat in die Westerse musiek gebruik word, verskil in sekere opsigte daarvan.&lt;ref name=&quot;FirstPost&quot;&gt;{{cite web |first=Suryasarathi |last=Bhattacharya |work=First Post |date=10 Desember 2017 |title=Violin virtuoso Dr L Subramaniam on how Indian classical music took on the world stage |url=https://www.firstpost.com/living/violin-virtuoso-dr-l-subramaniam-on-how-indian-classical-music-took-on-the-world-stage-4251501.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20171211034812/https://www.firstpost.com/living/violin-virtuoso-dr-l-subramaniam-on-how-indian-classical-music-took-on-the-world-stage-4251501.html |archive-date=11 Desember 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Die instrument word so gestem dat die IV- en III-snaar (G en D op 'n Westers gestemde viool) en die II- en I-snaar (A en E) sa–pa-pare (do–sol) is en dieselfde klink, maar 'n oktaaf uit mekaar, wat aan algemene scordatura- of kruisstemminge soos G&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;–D&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–G&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–D&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; of A&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;–E&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–A&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;–E&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; herinner. Die tonika sa (do) is nie vas nie, maar word veranderlik gestem om by die sanger of leidende speler aan te pas. Die manier waarop die musikant die instrument hou, verskil ook tussen die Westerse en die Indiese musiek. In die Indiese musiek sit die musikant kruisbeen op die vloer met die regtervoet vorentoe uitgesteek. Die krul van die instrument rus op die voet, sodat die viool teen die bors gestut en skuins afwaarts gehou word. Hierdie posisie is wesenlik om goed te speel vanweë die aard van die Indiese musiek: die hand kan oor die hele toets beweeg en daar is geen vaste posisie vir die linkerhand nie, sodat dit belangrik is dat die viool in 'n stabiele, onbeweeglike posisie is.

Die viool is in die klassieke musiek van Suid-Indië (die karnatiese musiek) die eerste keer deur Baluswami Dikshitar (1786-1859), 'n broer van die groot komponis Muthuswami Dikshitar, gespeel.&lt;ref&gt;V. V. Ramesh: [https://www.carnaticcorner.com/articles/violinists.html ''The Great Violin Maestros Of The Past.''] Pallavi's Lalgudi G. Jayaraman Sydney Concert Souvenir, November 1995. {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260907132902/https://www.carnaticcorner.com/articles/violinists.html |date=2026-09-07}}&lt;/ref&gt; In die Suid-Indiese klassieke musiek is die viool naas die vina die belangrikste snaarinstrument. Die eerste afbeeldings van viole in Indië word in die paleis van [[Tipu Sultan]] (1750-1799) gevind, wat met Frankryk verbonde en andersins in Europese tegniek geïnteresseerd was. Bekende Suid-Indiese violiste is Kunnakudi Vaidyanathan (1935-2008), Mysore Manjunath, Ganesh en Kumaresh, en L. Subramaniam. In Noord-Indië het die [[Bengale|Bengaalse]] komponis Nidhu Babu (1741-1839) moontlik as eerste die viool vir die begeleiding van sy Akhrai-liedere in [[Kolkata]] ingespan. Die beroemdste Noord-Indiese violis was Vishnu Govind Jog (1922-2004).

=== Suidoos-Asië ===
In [[Mianmar]] het die Europese viool, wat daar ''tayaw'' genoem word, die plek ingeneem van 'n driesnarige vioolagtige instrument wat in die 19de eeu bespeel is. Die viool het in die 17de eeu saam met die Portugese die [[Maleise Argipel|Maleise Eilande]] bereik. In [[Maleisië]] word die Europese viool (''biola'') in verskeie musiekstyle gebruik, onder andere saam met die tokkelluit ''gambus'' in die begeleidingsensemble van die ''zapin''-dansvertonings. In [[Indonesië]] kom die viool (''biola'') in enkele streeksvolksmusiekstyle voor, maar dit het die spieslier ''rebab'' wat in die Javaanse [[gamelan]] gespeel word, nie vervang nie. Op die [[Filippyne]] speel die ''biyolin'', wat in die 17de eeu deur die Spanjaarde meegebring is, in sommige streke Europese melodieë in die volksmusiek.

== Elektriese viole ==
[[Lêer:Transformation.JPG|duimnael|upright=1.2|Akoestiese en elektriese viole]]
'''Elektriese viole''' het 'n [[magnetisme|magnetiese]] of [[piëso-elektrisiteit|piëso-elektriese]] opnemer wat die snaartrilling in 'n elektriese sein omskakel. 'n Kabel of draadlose sender stuur die sein na 'n versterker of 'n klankstelsel. Elektriese viole word gewoonlik as sodanig gebou, maar 'n opnemer kan ook aan 'n konvensionele akoestiese viool aangebring word. 'n Elektriese viool met 'n resonerende klankkas wat onafhanklik van die elektriese elemente 'n hoorbare klank voortbring, kan 'n ''elektro-akoestiese viool'' genoem word. Om as akoestiese viool doeltreffend te wees, behou elektro-akoestiese viole 'n groot deel van die resonerende klankkas van die viool en lyk hulle dikwels soos 'n akoestiese viool. Die klankkas kan in helder kleure afgewerk en van alternatiewe materiale in plaas van hout gemaak wees. Hierdie viole moet moontlik by 'n instrumentversterker of klankstelsel aangesluit word. Sommige tipes het 'n stil opsie wat die speler toelaat om oorfone te gebruik wat aan die viool gekoppel is. Daar is vandag ook viole sonder 'n klankkas wat slegs opnemers het en 'n oudiosein lewer wat per kabel of radio oorgedra word; die voordele is dat die musikant nie voor 'n mikrofoon hoef te staan nie en dat daar geen gevaar van terugkoppeling is wanneer die versterkte klank na die instrument terugkom nie.

Die eerste spesiaalgeboude elektriese viole dateer uit 1928 en is deur Victor Pfeil, Oskar Vierling, George Eisenberg, Benjamin Miessner, George Beauchamp, Hugo Benioff en Fredray Kislingbury gemaak. Hierdie viole kan, net soos 'n elektriese kitaar, by effekeenhede ingeprop word, insluitend vervorming, wah-wah-pedaal en [[weergalming]]. Aangesien elektriese viole nie op snaarspanning en resonansie aangewese is om hul klank te versterk nie, kan hulle meer snare hê. Vyfsnarige elektriese viole is byvoorbeeld by verskeie vervaardigers beskikbaar, en 'n sewesnarige elektriese viool (met drie laer snare wat die omvang van die tjello dek) is ook beskikbaar.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.jordanmusic.com/V7harcom.htm |publisher=Jordan Music |title=7String Violin Harlequin finish |access-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227173942/http://www.jordanmusic.com/V7harcom.htm |archive-date=2009-02-27 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die meerderheid van die eerste elektriese violiste was musikante wat jazzfusie (byvoorbeeld Jean-Luc Ponty) en populêre musiek gespeel het.

== Verwante instrumente ==
'n Groter en laer klinkende bouvorm van die vioolinstrumente is die [[altviool]], ook viola genoem. Tot dieselfde familie behoort die [[tjello]], wat met die hals na bo en met die voorkant van die speler af weg gespeel word, terwyl die speler op 'n stoel sit. Die [[kontrabas]] het sowel boukundige eienskappe van die gambas, waartoe dit (as ''contrabasso da gamba'') eens gereken is, as van die vioolfamilie (''Contra-Bass-Geig''). Dit word meestal staande gespeel.

Kleiner en handiger vorme van die viool word kleinviole genoem. Daartoe behoort die dansmeesterviool (pochette), die violino piccolo, die korthalsviool en die rebec. 'n Streeksvariant van 'n kleinviool is die ''złóbcoki'' wat in die Suid-Poolse Karpate gespeel word. Tot die eenvoudiger vioolvorme wat in streeksvolksmusiek gespeel word, behoort die Sorbiese viool en enkele variante van die Slowaakse ''husle''. Net in naam verwant is die Mongoolse perdekopviool.

Die Strohviool is 'n vorm van die viool wat in 1899 in Londen deur Johannes Matthias Augustus Stroh ontwikkel is en sonder resonansiekas klaarkom. Die klank word in plaas daarvan met 'n hefboom onder die kam afgeneem en oor 'n membraan van geelkoper na 'n tregter van dieselfde metaal gelei. Hierdie instrument word ook fonoviool genoem, aangesien dit oorspronklik vir die gerigte klankuitstraling by [[fonograaf]]- en [[grammofoon]]opnames ontwikkel is, omdat gewone viole vir die destydse opnametegniek (nog sonder elektroniese versterkers) te sag was. In 1925 het die ingenieur Willy Tiebel van Markneukirchen die Strohviool verder ontwikkel deur 'n tweede tregter aan te bring wat na die oor van die musikant wys om die kontrole van sy spel te vergemaklik. Albei instrumente is deur die massiwiteit van die gebruikte onderdele so swaar dat hulle net met 'n ondersteunende steun onder die skroefkas gespeel kan word.

'n Historiese oefeninstrument was die plankviool wat deur Mozart genoem word.

== Egtheidsbepaling ==
Egtheidsbepaling van 'n viool is die proses waarby die bouer en die vervaardigingsdatum van 'n viool vasgestel word. Dit kan 'n belangrike proses wees, aangesien beduidende waarde geheg kan word aan viole wat deur bepaalde bouers of op bepaalde tye en plekke gebou is. Ontleding van die ontwerp, die model, die eienskappe van die hout en die tekstuur van die lak kan gebruik word om 'n viool se egtheid te bepaal.&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Smithsonian Institution |title=General Information on Violin Authentication and Appraisals |url=https://www.si.edu/spotlight/violins/appraisals |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527125231/https://www.si.edu/spotlight/violins/appraisals |archive-date=2023-05-27 |url-status=live |access-date=2023-05-27 |website=Smithsonian Institution |language=en}}&lt;/ref&gt; Vervalsing en ander vorme van [[bedrog|bedrieglike]] voorstelling kan gebruik word om die waarde van 'n instrument op te blaas.

== Viole in sprokies ==
In [[sprokie]]s kom viole betreklik dikwels voor, dikwels met die magiese uitwerking dat elkeen wat dit hoor, moet dans, of hy wil of nie: byvoorbeeld in die Grimm-sprokies ''Der wunderliche Spielmann'', ''Fundevogel'', ''Der Liebste Roland'', ''Der Jude im Dorn'' en ''Vom klugen Schneiderlein''. Die [[Roma]]-sprokie ''Die Erschaffung der Geige'' vertel hoe die viool in die wêreld gekom het.

== Sien ook ==
{{Div col}}
* [[Lys van musiekinstrumente]]
* [[Altviool]]
* [[Tjello]]
* [[Kontrabas]]
* [[Hardangerviool]]
* [[Scordatura]]
* [[Stradivarius]]
* [[Snaarinstrument]]
{{Div col end}}

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Literatuur ==
{{Refbegin|30em}}
* Paul O. Apian-Bennewitz: ''Die Geige. Der Geigenbau und die Bogenverfertigung''. Simon &amp; Wahl, Egweil 1998, {{ISBN|3-923330-34-0}} (herdruk van die uitgawe Weimar 1892).
* Alberto Bachmann: ''An Encyclopedia of the Violin''. Da Capo Press, 1965/1990, {{ISBN|0-306-80004-7}}.
* Sam Bardfeld: ''Latin Violin''. {{ISBN|0-9628467-7-5}}.
* James Beament: ''The Violin Explained – Components, Mechanism and Sound''. Clarendon Press, 1992/1997, {{ISBN|0-19-816623-0}}.
* Jennifer A. Charlton: ''Viols, Violins and Virginals''. Ashmolean Museum, 1985, {{ISBN|0-907849-44-X}}.
* Chris Coetzee: ''Violin – An Easy Guide''. New Holland Publishers, 2003, {{ISBN|1-84330-332-9}}.
* Lothar Cremer: ''Physik der Geige.'' Hirzel, Stuttgart 1981, {{ISBN|3-7776-0372-4}}.
* Flavio Dassenno: ''Per gli occhi e 'l core. Strumenti musicali nell'arte''. 2004 ('n volledige oorsig van die Brescia-skool volgens die jongste navorsing en dokumente).
* Flavio Dassenno: ''Gasparo da Salò architetto del suono''. Comune di Salò, Cremonabooks, 2009 ('n katalogus van 'n uitstalling oor die lewe en werk van die meester).
* Elmar Doflein, Erich Doflein: ''Der Anfang des Geigenspiels.'' Schott, Mainz 1990.
* Stefan Drees (red.): ''Lexikon der Violine.'' Laaber-Verlag, Laaber 2004, {{ISBN|3-89007-544-4}}.
* George Dubourg: ''The Violin''. Robert Cocks &amp; Co., 1854.
* Franz Farga: ''Violins &amp; Violinists''. Rockliff Publishing Corporation Ltd., 1950.
* Neville H. Fletcher, Thomas Rossing: ''The Physics of Musical Instruments.'' Springer-Verlag, New York 1991, {{ISBN|0-387-96947-0}}.
* Ivan Galamian: ''Principles of Violin Playing and Teaching''. Shar Products Co., 1999, {{ISBN|0-9621416-3-1}}.
* Dominic Gill (red.): ''The Book of the Violin''. Phaidon, 1984, {{ISBN|0-7148-2286-8}}.
* Laurent Grillet: ''Les ancêtres du violon et du violoncelle''. Parys 1901.
* Wernfried Güth: ''Einführung in die Akustik der Streichinstrumente.'' Hirzel, Stuttgart/Leipzig 1995, {{ISBN|3-7776-0644-8}}.
* Edward Heron-Allen: ''Violin-Making as it was, and is''. Ward Lock Limited, 1885/1994, {{ISBN|0-7063-1045-4}}.
* William Henry Hill, Arthur F. Hill, Alfred Ebsworth Hill: ''Antonio Stradivari, his life and work, 1644–1737''. Dover Publications, 1902/1963, {{ISBN|0-486-20425-1}}.
* Carleen M. Hutchins (red.): ''Musical Acoustics, Part I: Violin Family Components'' (Benchmark Papers in Acoustics 5). Dowden, Hutchinson &amp; Ross, 1975, {{ISBN|0-471-42540-0}}.
* Carleen M. Hutchins (red.): ''Research Papers in Violin Acoustics 1975–1993''. Twee bande. Acoustical Society of America, 1997, {{ISBN|1-56396-609-3}}.
* Erik Jansson: ''Acoustics for Violin and Guitar Makers.'' [https://www.speech.kth.se/music/acviguit4/index.html speech.kth.se].
* Mark Katz: ''The Violin: A Research and Information Guide''. Routledge, 2006, {{ISBN|0-8153-3637-3}}.
* Walter Kolneder: ''Das Buch der Violine. Bau, Geschichte, Spiel, Pädagogik, Komposition.'' 6de uitgawe. Atlantis Musikbuchverlag, Zürich 2002, {{ISBN|3-254-00147-8}}.
* Muthuswamy Lalitha: ''Violin techniques in Western and South Indian classical music: a comparative study''. Sundeep Prakashan, 2004, {{ISBN|9788175741515}}.
* Eduard Melkus: ''Die Violine. Eine Einführung in die Geschichte der Violine und des Violinspiels.'' 3de uitgawe. Schott, Mainz 2000, {{ISBN|3-7957-2359-0}}.
* [[Yehudi Menuhin]]: ''The Violin''. Flammarion, 1996, {{ISBN|2-08-013623-2}}.
* Yehudi Menuhin, William Primrose: ''Violine und Viola'' (= ''Yehudi Menuhins Musikführer''). Edition Bergh im Ullstein, Frankfurt am Main 1993, {{ISBN|3-7163-0175-2}}.
* Otto Möckel: ''Geigenbaukunst.'' 8ste uitgawe. Nikol, Hamburg 2005, {{ISBN|3-937872-09-4}}.
* [[Leopold Mozart]]: ''Versuch einer gründlichen Violinschule.'' Faksimilee. Bärenreiter, Kassel 2005, {{ISBN|3-7618-1238-8}}.
* Jo Nardolillo: ''The Canon of Violin Literature''. Scarecrow Press, 2012, {{ISBN|0-8108-7793-7}}.
* Hugo Pinksterboer: ''Pocket-Info Violine und Viola. Praktisch, klar und aktuell.'' Schott, Mainz 2003, {{ISBN|3-7957-5535-2}}.
* Stefano Pio: ''Viol and Lute Makers of Venice 1490–1630''. Venice Research, Venesië 2012, {{ISBN|978-88-907252-0-3}}.
* Stefano Pio: ''Violin and Lute Makers of Venice 1640–1760''. Venice Research, Venesië 2004, {{ISBN|978-88-907252-2-7}}.
* Stefano Pio: ''Liuteri &amp; Sonadori, Venice 1750–1870''. Venice Research, Venesië 2002, {{ISBN|978-88-907252-1-0}}.
* Stewart Pollens: ''The Violin Forms of Antonio Stradivari''. Peter Biddulph, Londen 1992, {{ISBN|0-9520109-0-9}}.
* Heike Prange: ''Die Violine – Bestandteile, Bau, Geschichte, Pflege, Spiel.'' 2de uitgawe. Bärenreiter, Kassel 2005, {{ISBN|3-7618-1900-5}}.
* Roberto Regazzi: ''The Complete Luthier's Library. A Useful International Critical Bibliography for the Maker and the Connoisseur of Stringed and Plucked Instruments''. Florenus, Bologna 1990, {{ISBN|88-85250-01-7}}.
* Theodore Rowland-Entwistle: ''The Violin''. Dover Publications, 1967/1974, {{ISBN|0-340-05992-3}}.
* Karl Roy: ''The Violin: Its History and Making''. 2006, {{ISBN|978-1-4243-0838-5}}.
* William Sandys, Simon Andrew Forster: ''History of the Violin''. Dover Publications, 2006, {{ISBN|0-486-45269-7}}.
* David Schoenbaum: ''The Violin: A Social History of the World's Most Versatile Instrument''. W.W. Norton &amp; Company, New York 2012, {{ISBN|9780393084405}}. Duitse vertaling: ''Die Violine. Eine Kulturgeschichte des vielseitigsten Instruments der Welt''. Bärenreiter/Metzler, Stuttgart 2015, {{ISBN|978-3-476-02558-6}}.
* Robin Stowell: ''Violin Technique and Performance Practice in the Late 18th and Early 19th Centuries''. Cambridge University Press, 1985, {{ISBN|0-521-23279-1}}.
* Robin Stowell: ''The Early Violin and Viola''. Cambridge University Press, 2001, {{ISBN|0-521-62555-6}}.
* Patricia Strange, Allen Strange: ''The Contemporary Violin: Extended Performance Techniques''. University of California Press, 2001, {{ISBN|0-520-22409-4}}.
* David Templeton: [https://web.archive.org/web/20081024062309/http://www.stringsmagazine.com/issues/Strings105/coverstory.html ''Fresh Prince: Joshua Bell on composition, hyperviolins, and the future'']. Strings magazine, Oktober 2002, nr. 105.
* Marion Thede: ''The Fiddle Book''. Oak Publications, 1970, {{ISBN|0-8256-0145-2}}.
* Diana Young: [http://www.media.mit.edu/~young/publications/Young_Dissertation_2007.pdf ''A Methodology for Investigation of Bowed String Performance Through Measurement of Violin Bowing Technique'']. PhD-proefskrif, M.I.T., 2007.
{{Refeindig}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie|Violins}}
* [https://www.br-klassik.de/video/br-klassik-die-seele-der-geige-100.html ''Die Seele der Geige.''] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260906213416/https://www.br-klassik.de/video/br-klassik-die-seele-der-geige-100.html |date=2026-09-06}} TV-dokumentêr van Benedikt Schulte; BR en EuroArts Music in samewerking met ARTE, 2017 (Duits).
* [http://www.schleske.de/unsere-forschung/einfuehrung-geigenakustik.html Inleiding tot die vioolboukuns en die akoestiese vioolnavorsing – multimediale handboek ''Akustik der Geige''] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20160402062500/http://www.schleske.de/unsere-forschung/einfuehrung-geigenakustik.html |date=2016-04-02}} (Duits)
* [http://www.museum-markneukirchen.de/streich.htm Musikinstrumentenmuseum Markneukirchen] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20200812212748/http://www.museum-markneukirchen.de/streich.htm |date=2020-08-12}} (Duits)
* [https://www.phys.unsw.edu.au/music/violin/ Inleiding tot die vioolakoestiek en talle artikels] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20061112162356/https://www.phys.unsw.edu.au/music/violin/ |date=2006-11-12}} (Engels)
* [https://www.earlyviolin.com/deutsch/home/ Rekonstruksies van vroeë viole] (Duits)
* [https://www.estastrings.org.uk/ European String Teachers Association] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20260926174939/https://www.estastrings.org.uk/ |date=2026-09-26}} (Engels)

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Snaarinstrumente]]</text>
      <sha1>9so295boltursvdfni89o2i6ma09ncx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Europese Rugbykampioenskap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42794</id>
    <revision>
      <id>3362249</id>
      <parentid>3292032</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32815" sha1="lrnp5pmyrvrg9kd13pgq1oi98bya0v9" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Sportliga
| naam            = Europese Rugbykampioenskap
| huidige_seisoen = 2026–27 Europese Rugbykampioenskap
| beeld           = 
| beskrywing      = 
| beeldonderskrif = 
| sportsoort      = [[Rugby]]
| gestig          = 1936 (voorloper)&lt;br /&gt;2016 (huidige toernooi)
| gestaak         = 
| vervang         = 
| eienaar         = [[Wêreldrugby]]
| inougureel      = 1936
| lande           = [[Europa]]
| divisies        = 
| spanne          = 36
| onlangse_kamp   = {{PORru}} (2025–26)
| verwante_komps  = [[Sesnasies-toernooi]]
| borg            = 
}}

Die '''Europese Rugbykampioenskap''' is die [[Europa|Europese]] kampioenskap vir vlak twee en drie [[rugby]]spelende lande.

Die kampioenskap is in sewe divisies verdeel met vier tot agt spanne in elke divisie. Die hoogste vlak word die '''Rugby Europa Internasionale Kampioenskap''' genoem en nieamptelik die '''Sesnasies B'''. Die divisies speel in tuis- en wegwedstryde op ’n tweejaarige siklus teen die ander spanne in hul divisie. Sedert 2009 word die wenner aangewys na aanleiding van ’n eenjarige ordening. Die huidige kampioen is [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] wat die 2025–26-titel gewen het.

Sedert [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] se aansluiting by die Vyfnasies-toernooi in 2000 is daar geen promosie of relegasie tussen die Europese Rugbykampioenskap en die [[Sesnasies-toernooi]] nie.

== Geskiedenis ==
=== Oorspronklike formaat van 2000 af ===
[[Lêer:Rugby Europe Competitions 2025.PNG|duimnael|2025–26 Europese Rugbykampioenskap
{{sleutel|#013775|[[Sesnasies-toernooi]]}}
{{sleutel|#F2C731|Kampioenskap}}
{{sleutel|#880015|Trofee}}
{{sleutel|#00A2E8|Konferensie 1 Noord}}
{{sleutel|#99D9EA|Konferensie 1 Suid}}
{{sleutel|#22B14C|Konferensie 2 Noord}}
{{sleutel|#B5E61D|Konferensie 2 Suid}}
{{sleutel|#FFAEC9|Ontwikkeling}}
{{sleutel|#949494|Ander}}]]
Ná die instelling van die divisie-stelsel in 2000 het [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] die eerste kompetisie gewen. [[Marokkaanse nasionale rugbyspan|Marokko]] was in die eerste seisoen deel van die kompetisie. In 2001 is Marokko deur [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] vervang en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] het die titel verower na ’n reeks goeie vertonings en ’n eindstryd waarin hulle met 31–20 teen Roemenië geseëvier het. Soos die formaat van die kompetisie verander het van ’n eenjaar- na ’n twee-jaartoernooi is [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] nie na die tweede seisoen teruggeskuif nie. Roemenië het in 2002 begin met ’n agterstand teen Georgië ná die uitslae van 2001, maar kon dit steeds regkry om al hul oorblywende vyf wedstryde te wen, wat ’n sege teen Georgië in [[Tbilisi]] van 31–23 ingesluit het.

[[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] het op verrassende wyse teen Roemenië gewen (16–15) in [[Lissabon]] en het hulleself bo-aan die punteleer bevind aan die einde van 2003. In die tweede helfte van die kompetisie het Roemenië weer op koers gekom met ’n sege van 36–6 teen Portugal in [[Constanţa]], maar het met 24–33 verloor teen Rusland in [[Krasnodar]]. Portugal het hul eerste titel beklink met ’n laaste-minuut oorwinning oor Rusland (19–18) in Lissabon. Die wedstryd tussen Rusland en [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] is geherskeduleer as gevolg van gure weer en is uiteindelik afgelas. Die toernooi van 2004–2006 het ook gedien as kwalifiserende groep vir die [[Rugbywêreldbeker 2007|Wêreldbeker in 2007]]. Roemenië was triomfantelik al het hulle met dieselfde punte as Georgië geëindig en [[Oekraïense nasionale rugbyspan|Oekraïne]] is afgeskuif nadat hulle al hul wedstryde verloor het.

In die toernooi van 2007–2008 het [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] teruggekeer tot die hoogste divisie. Die wenner was Georgië wat goed vertoon het ná hul indrukwekkende pogings tydens die Wêreldbeker in 2007. Die Russe het steeds beter vertoon met hulle hoogste plasing ooit; ’n tweede plek in die Eerste Divisie. Tsjeggië was die span wat heel laaste geëindig het, wat beteken dat hulle afgeskuif is na Divisie 2A.

In 2009 is besluit op ’n nuwe formaat. Elke kalenderjaar het sy eie kampioenskap maar die totale rangskikking oor twee jaar bepaal die span wat gerelegeer word. Die 2009–2010-seisoen het ook gedien as basis vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]]. [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] het in 2009 vir die eerste keer in die boonste divisie deelgeneem, Georgië het hul titel suksesvol verdedig en Portugal het in [[Boekarest]] oor Rusland geseëvier.

Roemenië wat gekonfronteer is met die moontlike verlies van ’n plek in die Wêreldbeker het hard gewerk en is beloon met die 2010-titel. Die prestasie was egter nie genoeg om by Georgië of Rusland verby te gaan nie. Dié twee lande het na aanleiding van hul goeie resultate van die vorige jaar regstreeks vir die Wêreldbeker gekwalifiseer wat beteken het dat Roemenië in die kwalifiserende uitspeelrondtes moes speel. Duitsland is gerelegeer nadat hulle geen wedstryde kon wen nie.

Georgië het met gemak in 2011 gewen nadat hulle met 18–11 in [[Tbilisi]] teen Roemenië gewen het. Oekraïne wat bevorder is, kon nie beïndruk nie en het al hul wedstryde verloor behalwe ’n onverwagte sege teen Portugal.

=== Tweede formaat tussen 2010 en 2015 ===
[[Lêer:Georgia versus Russia at rugby.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Georgië en Rusland tydens die Europese Nasiesbeker 2007]]
Vir die kompetisie van 2010–2012 (en promosie/relegasie tussen groepe na opeenvolgende kompetisies) is die boonste twee divisies (voorheen 1 en 2A) geherdefinieer as 1A en 1B met ses spanne elk (voorheen ses en vyf). Die volgende vier vlakke (voorheen 2B, 3A, 3B en 3C) het onder die nuwe stelsel 2A–2D geword met die oorblyfsels van Divisie 3D wat die eerste groep van spanne wat as Divisie 3 benoem sou word, uitgemaak het. In beginsel sou elke divisie ’n ander tipe kompetisie omvat.

In Divisie 1 het die groepe ses spanne (wat meer wedstryde en meer reis beteken) met ’n noemenswaardige deel van spelers wat professioneel of semi-professioneel speel (dit beteken dat wedstryde so dikwels moontlik geskeduleer is binne [[Wêreldrugby]] se internasionale wedstrydtydraamwerk wanneer klubs spelers moet vry gee vir nasionale pligte) en slegs een span word elke twee jaar bevorder en gerelegeer (wat beteken dat die kompetisie meer stabiel is).

In Divisie 2 het die groepe slegs vyf spanne elk (wat gewoonlik een tuiswedstryd en een wegwedstryd in die [[herfs]] en dieselfde in die [[lente]], beteken vir elke span) met die aanname dat die meerderheid spelers amateurs is (wat beteken dat skedulering nie so beperk is nie) en benewens die tradisionele outomatiese eerste-bevorder-laaste-gerelegeer-stelsel, speel die vierde plek van die hoër geplaaste poel teen die tweede plek van die laer geplaaste poel na elke tweejaarlikse kompetisie. Die wenner neem dan sy posisie in hoër geplaaste poel in. Van ’n vyf-span-groep is een span bevorder, een gerelegeer en twee speel in uitspeelwedstryde. ’n Maksimum van vier van ’n poel se vyf spanne kan dus verander van een tweejaarlikse kompetisie na die volgende.

In Divisie 3 word ’n toernooi van sewe na tien dae een maal per jaar op een plek gereël. Dit verminder die reiskoste vir spanne en verlofvereistes vir spelers. Dit laat ook buigsaamheid toe in terme van spanlede wat elke jaar kan verander en plaas nie soveel druk op spanne om meer konstant oor twee jaar te wees nie. Die span wat die beste vertoon oor twee jaar se toernooie word na Divisie 2 bevorder.

In die jaar van die oorgang na die nuwe stelsel (2010) was daar geen relegasie van enige divisie nie omdat die tweede hoogste divisie (die voormalige 2A, nou 1B) met ’n span vergroot is.

=== Derde formaat tussen 2016 en 2022 ===
[[Lêer:REIC diagram.svg|duimnael|Diagram van die Europese Rugbykampioenskap se 2016–2022-formaat]]
Die Europese Nasiesbeker het die Europese Rugbykampioenskap geword wat bestaan het uit vyf vlakke of afdelings:
* Vlak 1 – Die Kampioenskap. Die voorste ses Europese spanne buite die Sesnasies het die jaarlikse titel betwis. Vervang die voormalige Afdeling 1A.
* Vlak 2 – Die Trofee. Die volgende ses gekeurde Europese spanne het vir die trofeetitel gebid. Vervang die voormalige Afdeling 1B.
* Vlak 3 – Konferensie 1. Afdeling 2, A tot D, die konferensievlak, waar twintig spanne geskei is in 2 konferensies wat uit tien spanne bestaan het, gebaseer op hul vorige jaarranglys. Elke konferensie is dan verdeel in twee, Noord en Suid, waar spanne elke jaar kon verander afhangende van die mededingende spanne. Nasies wat die naaste aan die grens grens, is van noord na suid en omgekeerd verskuif, elke seisoen wat nodig was om die konferensies geografies te balanseer.
* Vlak 4 – Konferensie 2.
* Vlak 5 – Ontwikkeling. Vervang Afdeling 3.
’n Bevorderings- en afleggingspeelstelsel is elke jaar op alle vlakke gehandhaaf, wat wegbeweeg van die tweejarige stelsel wat van 2003 af gespeel is, wat beteken dat spanne elke jaar bevorder en verlaag is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyeurope.eu/archives-article-798.htm |title=Press Release – Rugby Europe AGM Twickenham |publisher=[[Rugby Europa]] |date=25 Julie 2015 |accessdate=25 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825195559/http://www.rugbyeurope.eu/archives-article-798.htm |archive-date=25 Augustus 2016}}&lt;/ref&gt;

Die twee beste spanne van die Europese Rugbykampioenskap 2022 het gekwalifiseer vir die [[Rugbywêreldbeker 2023]] en die derde span het die internasionale uitspeelrondte in November 2022 behaal. [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] is beboet vir die inspanning van ’n uitgeslote speler en beide [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] het regstreeks vir die hooftoernooi gekwalifiseer, terwyl [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] die internasionale uitspeelrondte behaal en gewen het, waardeur hulle ook vir die 2023-toernooi in Frankryk gekwalifiseer het.

In Desember 2021 is ’n verklaring deur die Poolse Rugbyunie uitgegee wat bevestig het dat die Europese Rugbykampioenskap vanaf die 2022/2023-seisoen na agt spanne sal vergroot word. Teen einde van dié uitbreiding sal geen span van die boonste vlak afgeskakel word nie, terwyl twee spanne van die tweede vlak Trofeekampioenskap ná die 2021/2022 Kampioenskap bevorder sal word.&lt;ref&gt;{{pl}} {{cite web |url=https://pzrugby.pl/news/aktualnosc/REChampionshipz8druzynami,7898 |title=RE:Championship z 8 drużynami! |publisher=Poolse Rugbyunie |date=3 Desember 2021 |accessdate=21 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203190035/https://pzrugby.pl/news/aktualnosc/REChampionshipz8druzynami,7898 |archive-date= 3 Desember 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die serpentynstelsel is gebruik om die spanne aan hul onderskeidelike groepe toe te wys.&lt;ref name=&quot;RugbyEuropeNewFormat&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/news/new-format-for-rugby-europe-championship/ |title=New Format for Rugby Europe Championship |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2023 |accessdate=20 Maart 2023}}&lt;/ref&gt; Elke span het altesaam vyf wedstryde gespeel (drie poelwedstryde om die span se pad te bepaal en twee uitspeelwedstryde).&lt;ref name=&quot;RugbyEuropeNewFormat&quot; /&gt; Die groepplasing en bevordering is oor twee jaar beslis, soos die bevordering van die trofeetoernooi.&lt;ref name=&quot;RugbyEuropeNewFormat&quot; /&gt; Daarbenewens het [[Rugby Europa]] veranderinge aan die bonuspuntstelsel aangebring. Die standardstelsel wat van toepassing is in die [[Sesnasies-toernooi]] is ten gunste van die Franse stelsel laat vaar. Die hoofverskil is dat voorheen ’n span vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]] (onafhanklik van die uitslag) ’n bonuspunt toegeken is, terwyl nou ’n span ’n bonuspunt sal kry as hulle die wedstryd met drie of meer drieë as hul teenstander wen.

=== Internasionale Kampioenskap: vierde formaat (van 2022 tot 2023) ===
[[Lêer:2023-24 REIC Germany vs Georgia 89.jpg|duimnael|Duitsland teen Georgië in 2024 in [[Dessau-Roßlau]]]]
Van Oktober 2022&lt;ref name=&quot;RugbyEuropeNewFormat&quot; /&gt; af het die Europese Rugbykampioenskap bestaan uit vyf vlakke of afdelings:
* Vlak 1 – Kampioenskap. Die agt beste Europese spanne buite die Sesnasies-toernooi het die jaarlikse titel betwis.
* Vlak 2 – Trofee. Die volgende vyf beste Europese spanne het vir die trofeetitel gebid.
* Vlak 3 – Konferensie 1.
* Vlak 4 – Konferensie 2.
* Vlak 5 – Ontwikkeling.

’n Bevorderings- en afleggingspeelstelsel is elke twee jaar op alle vlakke gehandhaaf, wat wegbeweeg het van die eenjarige stelsel wat van 2016 af gespeel is, wat beteken dat spanne elke twee jaar bevorder en verlaag is.

Verdere veranderinge moes aangebring word toe Rusland ná sy [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|inval in Oekraïne sedert 2022]] uit internasionale toernooie geskors is, met slegs vyf spanne wat aan die 2022-kampioenskap deelgeneem het. Daarna is drie spanne pleks van die beplande twee spanne van die trofee gepromoveer – België, Duitsland en Pole en die Trofee is in 2022–23 deur slegs vyf spanne pleks van die vorige ses beslis.

=== Internasionale Kampioenskap: vyfde formaat (van 2023 tot 2024) ===
[[Lêer:Portugal NT REC 2024.jpg|duimnael|Portugal nadat hulle in 2024 in die Europese eindstryd teen Georgië vasgeval het]]
Van 2023 af is die Europese Rugbykampioenskap af het die Europese Rugbykampioenskap bestaan uit vier vlakke of afdelings:
* Vlak 1 – Kampioenskap. Die agt beste Europese spanne buite die Sesnasies-toernooi het die jaarlikse titel betwis.
* Vlak 2 – Trofee. Die volgende ses beste Europese spanne het vir die trofeetitel gebid.
* Vlak 3 – Konferensie. Die vorige Konferensie 1 en Konferensie 2 is in een vlak saamgesmelt, bestaande uit vier groepe.
* Vlak 4 – Ontwikkeling.

=== Internasionale Kampioenskap: sesde formaat (sedert 2024) ===
[[Lêer:Suisse Rugby v Georgia Rugby at the 2026 Europe Rugby XV Men’s Championship 02.jpg|duimnael|Switserland teen Georgië in 2026]]
Sedert 2024 bestaan die Europese Rugbykampioenskap uit drie vlakke of afdelings:
* Vlak 1 – Kampioenskap. Die agt beste Europese spanne buite die Sesnasies-toernooi betwis die jaarlikse titel.
* Vlak 2 – Trofee. Die volgende ses beste Europese spanne het vir die trofeetitel gebid.
* Vlak 3 – Konferensie. Die vorige Konferensie en Ontwikkeling is in een vlak saamgesmelt, bestaande uit vyf groepe.

== Huidige divisies (2025–2026) ==
{|class=wikitable
|+Sleutel
|style=&quot;background:#FFC000&quot;|*
|Kampioen van die 2025–26-seisoen
|-
|style=&quot;background:#C4D79B&quot;|↑
|Span het van die afdeling hieronder na die 2024–25-seisoen bevorder
|-
|style=&quot;background:#E3ECD0&quot;|•
|Afdelingkampioen, maar die span het nie na die 2024–25-seisoen bevorder nie
|-
|style=&quot;background:#FFCCCC&quot;|‡
|Laaste plek van die afdeling, maar die span het nie na die 2024–25-seisoen afgeskakel nie
|-
|style=&quot;background:#DA9694&quot;|↓
|Span het van die afdeling hierbo na die 2024–25-seisoen afgeskakel
|}

{|
|- valign=&quot;top&quot;
|width=&quot;25%&quot;|

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Kampioenskap
|-
|bgcolor=#FFC000 style=&quot;text-align: left;&quot;|{{GEOru}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{PORru}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{ESPru}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{ROMru}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{BELru}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{NEDru}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{GERru}}
|-
|bgcolor=#C4D79B style=&quot;text-align: left;&quot;|{{SUIru}} ↑
|}
|width=&quot;25%&quot;|

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Trofee
!{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!{{Afkorting|Pte|Punte}}
|-
|bgcolor=#DA9694 style=&quot;text-align: left;&quot;|{{POLru}} ↓||3||3||'''14'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{SWEru}}||3||3||'''13'''
|-
|bgcolor=#C4D79B style=&quot;text-align: left;&quot;|{{CZEru}} ↑||4||2||'''11'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{CROru}}||5||1||'''6'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{LTUru}}||4||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{LUXru}} ↑||3||0||'''2'''
|}
|width=&quot;25%&quot;|
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Konferensie Groep A
!{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!{{Afkorting|Pte|Punte}}
|-
|bgcolor=#E3ECD0 style=&quot;text-align: left;&quot;|{{DENru}} • ||2||2||'''10'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{LATru}}||2||2||'''9'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{FINru}}||2||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{NORru}}||2||0||'''0'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{ESTru}}||2||0||'''0'''
|}
|width=&quot;25%&quot;|

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Konferensie Groep B
!{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!{{Afkorting|Pte|Punte}}
|-
|bgcolor=&quot;#DA9694&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; |{{UKRru}} ↓ ||1||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{AUTru}}||1||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{HUNru}}||2||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{SVKru}}||2||0||'''0'''
|}
|width=&quot;25%&quot;|

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Konferensie Groep C
!{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!{{Afkorting|Pte|Punte}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{MDAru}}||2||2||'''10'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{TURru}}||2||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{SERru}}||1||0||'''0'''
|-
|bgcolor=&quot;#E3ECD0&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{BULru}} • ||1||0||'''0'''
|}
|width=&quot;25%&quot;|

{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Konferensie Groep D
!{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!{{Afkorting|Pte|Punte}}
|-
|bgcolor=&quot;#E3ECD0&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{MLTru}} • ||2||2||'''9'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{ANDru}}||2||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{ISRru}}||1||0||'''1'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{CYPru}}||1||0||'''0'''
|}
|- valign=&quot;top&quot;
|
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Konferensie Groep E
!{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!{{Afkorting|Pte|Punte}}
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{SLOru}}||1||1||'''5'''
|-
|bgcolor=&quot;#C4D79B&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{MNEru}} ↑ ||1||1||'''5'''
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot;|{{BIHru}}||1||1||'''4'''
|-
|bgcolor=&quot;#C4D79B&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;|{{vlagland|Kosovo}} ↑ ||2||0||'''0'''
|}
|}

''Laaste keer hersien op 16 Maart 2026''

== Die Dertigs: die eerste drie toernooie ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 80%; text-align: center;&quot;
!width=5%|Jaar
!width=10%|Gasstad
!width=15%|Wenner
!width=15%|Tweede plek
!width=15%|Derde plek
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1936
|[[Berlyn]]
|{{FRAru}}
|{{ru-rt|GER|Nazi}}
|{{ru-rt|ITA|1861}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1937
|[[Parys]]
|{{FRAru}}
|{{ru-rt|ITA|1861}}
|{{ru-rt|GER|Nazi}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1938
|[[Boekarest]]
|{{FRAru}}
|{{ROMru}}
|{{ru-rt|GER|Nazi}}
|}

== Die Vyftigs: die Europesebeker ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 80%; text-align: center;&quot;
!width=6%|Jaar
!width=18%|Wenner
!width=18%|Tweede plek
!width=18%|Derde plek
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1952
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{vlagikoon|GER}} [[Wes-Duitse nasionale rugbyspan|Wes-Duitsland]]
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1954
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{ru-rt|ESP|1939}}
|}

== Die Nasiesbeker 1966–1973 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 80%; text-align: center;&quot;
!width=6%|Jaar
!width=18%|Wenner
!width=18%|Tweede plek
!width=18%|Derde plek
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1965/1966
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{ROMru-1965}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1966/1967
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1967/1968
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{CSKru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1968/1969
|{{ROMru-1965}}
|{{FRAru}}
|{{CSKru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1969/1970
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1970/1971
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{MARru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1971/1972
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{MARru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1972/1973
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ru-rt|ESP|1939}}
|}

== Die FIRA-trofee 1974–1997 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 80%; text-align: center;&quot;
!width=6%|Jaar
!width=18%|Wenner
!width=18%|Tweede plek
!width=18%|Derde plek
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1973/1974
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ru-rt|ESP|1939}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1974/1975
|{{ROMru-1965}}
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1975/1976
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{ROMru-1965}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1976/1977
|{{ROMru-1965}}
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1977/1978
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ru-rt|ESP|1977}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1978/1979
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{SOWru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1979/1980
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1980/1981
|{{ROMru-1965}}
|{{FRAru}}
|{{SOWru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1981/1982
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{ROMru-1965}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1982/1983
|{{ROMru-1965}}
|{{ITAru}}
|{{SOWru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1983/1984
|{{FRAru}}
|{{ROMru-1965}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1984/1985
|{{FRAru}}
|{{SOWru}}
|{{ITAru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1985/1987
|{{FRAru}}
|{{SOWru}}
|{{ROMru-1965}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1987/1989
|{{FRAru}}
|{{SOWru}}
|{{ROMru-1965}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1989/1990
|{{FRAru}}
|{{SOWru}}
|{{ROMru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1990/1992
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{ROMru}}
|- style=&quot;background: #cccccc;&quot;
|1992/1994
|{{FRAru}}
|{{ITAru}}
|{{ROMru}}
|- style=&quot;background: #efefef;&quot;
|1995/1997
|{{ITAru}}
|{{FRAru}}
|{{ROMru}}
|}

== Europese Nasiesbeker (2000–2016) ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; width: 100%; text-align: center;&quot;
!rowspan=2 width=5%|Jaar
|width=1% rowspan=16|
!colspan=4|Eerste Divisie
|width=1% rowspan=16|
!colspan=2|Laer Divisie Kampioene
|-
!width=11%|Wenner
!width=11%|Tweede
!width=11%|Derde
!width=11%|Afgeskuif
!width=11%|Divisie 2
!width=11%|Divisie 3
|-
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2000
|{{ROMru}}
|{{GEOru-1990}}
|{{MARru}}
|
|{{RUSru}}
|{{CZEru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2001
|{{GEOru-1990}}
|{{ROMru}}
|{{RUSru}}
|
|{{POLru}}
|Nie gespeel nie&lt;ref&gt;Is gespeel as die tweede rondte van die 2003 Rugbywêreldbeker Europese kwalifisering&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2001–2002
|{{ROMru}}
|{{GEOru-1990}}
|{{RUSru}}
|{{NEDru}}
|{{CZEru}}
|{{SLOru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2003–2004
|{{PORru}}
|{{ROMru}}
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|{{UKRru}}
|{{MDAru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2005–2006
|{{ROMru}}
|{{GEOru}}
|{{PORru}}
|{{UKRru}}
|{{ESPru}}
|{{LATru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2007–2008
|{{GEOru}}
|{{RUSru}}
|{{ROMru}}
|{{CZEru}}
|{{GERru}}
|{{SWEru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2008–2009
|{{GEOru}}
|{{RUSru}}
|{{PORru}}
|rowspan=2|{{GERru}}&lt;ref name=&quot;prom&quot;&gt;relegasie en promosie op tweejaarlikse ordening&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|{{UKRru}}
|rowspan=2|{{LTUru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2010
|{{ROMru}}
|{{GEOru}}
|{{RUSru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2011
|{{GEOru}}
|{{ROMru}}
|{{PORru}}
|rowspan=2|{{UKRru}}&lt;ref name=&quot;prom&quot; /&gt;
|rowspan=2|{{SWEru}}
|rowspan=2|{{BIHru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2012
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|{{ROMru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2013
|{{GEOru}}
|{{ROMru}}
|{{RUSru}}
|rowspan=2|{{BELru}}&lt;ref name=&quot;prom&quot; /&gt;
|rowspan=2|{{GERru}}
|rowspan=2|{{NEDru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2014
|{{GEOru}}
|{{ROMru}}
|{{RUSru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2015
|{{GEOru}}
|{{ROMru}}
|{{ESPru}}
|rowspan=2|{{PORru}}
|rowspan=2|{{BELru}}
|rowspan=2|{{ESTru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2016
|{{GEOru}}
|{{ROMru}}
|{{RUSru}}
|}

== Europese Rugbykampioenskap ==
=== Eerste formaat ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%; text-align: center;&quot;
!rowspan=2 style=&quot;width:4.5em;&quot;|Jaar
!colspan=4|Kampioenskap
!colspan=2|Trofee
!colspan=4|Konferensie 1
!colspan=3|Konferensie 2
!colspan=1|Ontwikkeling
|-
!style=&quot;width:5.5em;&quot;|Wenner
!style=&quot;width:5.5em;&quot;|Tweede
!style=&quot;width:5.5em;&quot;|Derde
!style=&quot;width:5.5em; padding:2px;&quot;|Bevorder
!style=&quot;width:5.5em;&quot;|Wenner
!style=&quot;width:5.5em; padding:2px;&quot;|Bevorder
!colspan=2 style=&quot;width:5.5em;&quot;|Wenner
!colspan=2 style=&quot;width:5.5em; padding:2px;&quot;|Bevorder
!colspan=2 style=&quot;width:5.5em;&quot;|Wenner
!style=&quot;width:5.5em; padding:2px;&quot;|Bevorder
!style=&quot;width:5.5em;&quot;|Wenner
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2016–17
|{{ROMru}}
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|—
|{{PORru}}
|{{UKRru}}
|{{CZEru}}'''*'''
|{{MLTru}}
|{{LUXru}}
|{{CYPru}}
|{{HUNru}}
|{{BIHru}}
|{{TURru}}
|{{SVKru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2017–18
|{{GEOru}}
|{{RUSru}}
|{{GERru}}
|—
|{{PORru}}
|{{MDAru}}
|{{LTUru}}'''*'''
|{{MLTru}}
|{{LATru}}
|{{ANDru}}
|{{LUXru}}
|{{CYPru}}
|{{ESTru}}
|{{BULru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2018–19
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|{{ROMru}}
|{{GERru}}
|{{PORru}}'''**'''
|{{CZEru}}
|{{UKRru}}'''*'''
|{{MLTru}}
|{{MDAru}}
|{{BIHru}}
|{{LATru}}
|{{SLOru}}
|{{SVKru}}
|{{TURru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2019–20
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|{{ROMru}}
|{{BELru}}
|{{NEDru}}'''**'''
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2020–21
|{{GEOru}}
|{{ROMru}}
|{{PORru}}
| —
| colspan=&quot;10&quot; |Nie beslis nie
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2021–22
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|{{ROMru}}
|{{RUSru}}'''***'''
|{{BELru}}'''*'''
|{{POLru}}'''*'''
| —
|{{SWEru}}'''*'''
|{{CROru}}'''*'''
| —
| —
|{{MDAru}}'''*'''
|{{BULru}}'''*'''
|{{SVKru}}
|}

&lt;small&gt;'' '''*''' Bevorder tot Trofee''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;'' '''**''' Bevorder tot Kampioenskap''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;'' '''***''' Gediskwalifiseer''&lt;/small&gt;

=== Tweede formaat ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%; text-align: center;&quot;
!rowspan=2 style=&quot;width:4.5em;&quot;|Jaar
!colspan=4|Kampioenskap
!colspan=2|Trofee
!colspan=4|Konferensie 1
!colspan=3|Konferensie 2
!colspan=1|Ontwikkeling
|-
!width=10%&quot;|Wenner
!width=10%&quot;|Tweede
!width=10%&quot;|Derde
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
!width=10%&quot;|Wenner
!width=10%&quot;|Tweede
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
!colspan=2 !width=10%&quot;|Wenner
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
! colspan=&quot;2&quot; width=&quot;10%&amp;quot;&quot; |Wenner
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
!width=10%&quot;|Wenner
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2022–23
|{{GEOru}}
|{{PORru}}
|{{ROMru}}
| –
|{{SUIru}}
| –
|{{CZEru}}'''*'''
|{{ISRru}}
| –
| –
|{{FINru}}
|{{SERru}}
|{{MNEru}}'''**'''
|{{AUTru}}'''***'''
|}

&lt;small&gt;'' '''*''' Bevorder tot Trofee''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;'' '''**''' Onttrek''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;'' '''***''' Bevorder tot Konferensie''&lt;/small&gt;

=== Derde formaat ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%; text-align: center;&quot;
!rowspan=2 style=&quot;width:4.5em;&quot;|Jaar
!colspan=4|Kampioenskap
!colspan=2|Trofee
!colspan=5|Konferensie
!colspan=2|Ontwikkeling
|-
!width=10%&quot;|Wenner
!width=10%&quot;|Naaswenner
!width=10%&quot;|Derde
!width=10% padding:2px;&quot;|Gerelegeer
! width=&quot;10%&amp;quot;&quot; |Wenner
!width=10% padding:2px;&quot;|Gerelegeer
! colspan=4 width=&quot;10%&amp;quot;&quot; |Wenners
!width=10% padding:2px;&quot;|Gerelegeer
!width=10%&quot;|Wenner
!width=10%&quot;|Naaswenner
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2023–24
|{{GEOru}}
|{{PORru}}
|{{ESPru}}
|{{POLru}}
|{{SUIru}}
|{{UKRru}}
|{{LATru}}
|{{LUXru}}
|{{MDAru}}
|{{MLTru}}
|—
|{{vlagland|Montenegro}}
|{{vlagland|Kosovo}}
|}

=== Vierde formaat ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%; text-align: center;&quot;
!rowspan=2 style=&quot;width:4.5em;&quot;|Jaar
!colspan=4|Kampioenskap
!colspan=2|Trofee
!colspan=5|Konferensie
|-
!width=10%&quot;|Wenner
!width=10%&quot;|Tweede
!width=10%&quot;|Derde
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
!width=10%&quot;|Wenner
!width=10%&quot;|Tweede
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
!colspan=2 !width=10%&quot;|Wenner
!width=10% padding:2px;&quot;|Bevorder
!colspan=2 !width=10%&quot;|Wenner
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2024–25
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|{{ROMru}}
|{{GERru}}
|{{POLru}}
|{{LUXru}}
|{{DENru}}'''*'''
|{{UKRru}}
|{{MDAru}}
|{{MLTru}}
|{{SLOru}}
|- style=&quot;background: #D0E6FF;&quot;
|2025–26
|{{PORru}}
|{{GEOru}}
|{{ESPru}}
|
|
|
|
|
|
|
|
|}

&lt;small&gt;'' '''*''' Bevorder tot Trofee''&lt;/small&gt;

=== Europese Rugbykampioenskap algehele tabel (2000–2026) ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Land
!Speel
!Wen
!Gelyk
!Verloor
!Punte vir
!Punte teen
!Punteverskil
!Punte/speel
!Punte
!Gewen
!Titels
|-
| align=left|{{GEOru}}
|| 135 || 116 || 5 || 14 || 4531 || 1561 || +2970 || 33,6 || '''500''' || 85,93% || 17
|-
| align=left|{{ROMru}}
|| 135 || 89 || 2 || 44 || 3443 || 2154 || +1289 || 25,5 || '''365''' || 65,93% || 5
|-
| align=left|{{ESPru}}
|| 125 || 52 || 4 || 68 || 2865 || 2918 || −53 || 22,9 || '''252''' || 41,60% || 0
|-
| align=left|{{PORru}}
|| 120 || 56 || 4 || 60 || 2736 || 2550 || +186 || 22,8 || '''259''' || 46,67% || 2
|-
| align=left|{{RUSru}}
|| 108 || 54 || 3 || 51 || 2526 || 2233 || +293 || 23,4 || '''232''' || 50,00% || 0
|-
| align=left|{{GERru}}
|| 55 || 7 || 1 || 47 || 699 || 2374 || −1675 || 12,7 || '''41''' || 12,73% || 0
|-
| align=left|{{BELru}}
|| 50 || 15 || 1 || 34 || 916 || 1412 || −496 || 18,3 || '''78''' || 30,00% || 0
|-
| align=left|{{NEDru}}
|| 45 || 10 || 0 || 35 || 803 || 1499 || −696 || 17,8 || '''66''' || 22,22% || 0
|-
| align=left|{{CZEru}}
|| 29 || 6 || 0 || 23 || 362 || 1075 || −713 || 12,48 || '''40''' || 20,69% || 0
|-
| align=left|{{UKRru}}
|| 20 || 1 || 0 || 19 || 201 || 997 || −796 || 10,05 || '''15''' || 5,00% || 0
|-
| align=left|{{POLru}}
|| 10 || 1 || 0 || 9 || 126 || 381 || −255 || 12,6 || '''6''' || 10,00% || 0
|-
| align=left|{{SUIru}}
|| 10 || 3 || 0 || 7 || 135 || 475 || -340 || 13,5 || '''12''' || 30,00% || 0
|-
| align=left|{{MARru}}
|| 5 || 3 || 0 || 2 || 94 || 69 || +25 || 18,80 || '''11''' || 60,00% || 0
|}

=== Europese Rugbykampioenskapwenners (2000–2026) ===
[[Lêer:ENC champions en.svg|duimnael|Europese Rugbykampioene]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
!Land
!Wenner
!Tweede plek
!Derde plek
|-
|align=left|{{FRAru}}
||25||5||0
|-
|align=left|{{GEOru}}
||17||6||1
|-
|align=left|{{ROMru}}
||10||19||17
|-
|align=left|{{ITAru}}
||1||9||8
|-
|align=left|{{PORru}}
||2||2||4
|-
|align=left|{{SOWru}}/{{RUSru}}
||0||7||9
|-
|align=left|{{ESPru}}
||0||6||8
|-
|align=left|{{GERru}}
||0||2||3
|-
|align=left|{{MARru}}
||0||0||2
|-
|align=left|{{CZEru}}
||0||0||2
|}

==== Ander trofeë ====
[[Lêer:Antim2018.png|duimnael|upright|Die Antimbeker word tussen Georgië en Roemenië beslis]]
Daar word binne die verloop van die kompetisie om ’n aantal ander trofeë meegeding, hoofsaaklik as langbestaande wedstryde tussen twee spanne:
* Viriatobeker: Portugal teen Spanje. Die mees onlangse Viriatobekerwedstryd is deur Portugal gewen (2026)
* Trofee van die Twee Iberiës: Georgië teen Spanje. Die mees onlangse Trofee van die Twee Iberiës-wedstryd is deur Georgië gewen (2026)
* Skat van die Lipowane: Roemenië teen Rusland. Die mees onlangse Skat van die Lipowane-wedstryd is deur Rusland gewen (2021)
* Antimbeker: Roemenië teen Georgië. Die mees onlangse Antimbekerwedstryd is deur Georgië gewen (2026)
* Kiseleff-beker: Roemenië teen Rusland. Die mees onlangse Kiseleff-bekerwedstryd is deur Roemenië gewen (2022)
* Goud van Moskou: Rusland teen Spanje. Die mees onlangse Goud van Moskou-wedstryd is deur Spanje gewen (2022)
* Trajan se kolom: Roemenië teen Spanje. Die mees onlangse Trajan se kolom-wedstryd is deur Spanje gewen (2026)
* Coltanbeker: Portugal teen België. Die mees onlangse Coltanbekerwedstryd is deur Portugal gewen (2026)
* Suebibak: Duitsland teen Portugal. Die mees onlangse Suebibakwedstryd is deur Portugal gewen (2026)

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Die Rugbykampioenskap]], ’n soortgelyke kompetisie tussen die vier sterkste nasionale rugbyspanne van die [[Suidelike Halfrond]]
* [[Sesnasies-toernooi]], ’n soortgelyke kompetisie tussen die ses sterkste nasionale rugbyspanne van die [[Noordelike Halfrond]]
* [[Stille Oseaan-nasiesbeker]], ’n soortgelyke kompetisie tussen vlak-twee-rugbyspanne in Oseanië

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Rugby Europe International Championships|Europese Rugbykampioenskap}}
* {{en}} [http://www.rugbyeurope.eu/ Rugby Europa se amptelike webwerf]

{{Gesagsrekords}}
{{en-vertaal|Rugby Europe International Championships}}

[[Kategorie:Rugby in België]]
[[Kategorie:Rugby in Duitsland]]
[[Kategorie:Rugby in Georgië]]
[[Kategorie:Rugby in Nederland]]
[[Kategorie:Rugby in Portugal]]
[[Kategorie:Rugby in Roemenië]]
[[Kategorie:Rugby in Rusland]]
[[Kategorie:Rugby in Spanje]]
[[Kategorie:Rugbykompetisies]]</text>
      <sha1>lrnp5pmyrvrg9kd13pgq1oi98bya0v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anna Davel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45608</id>
    <revision>
      <id>3361943</id>
      <parentid>2924462</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jacowium</username>
        <id>27756</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Opdatering van diskografie. 'Moment' is ingevoeg, terwyl 'n herhaling van die 'My Storie' DVD uitgevee is.</comment>
      <origin>3361943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1733" sha1="llbb354hwggy3ebx5mbw2f79dyjm77g" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Anna Davel
| beeld           =
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = 
| agtergrondkleur = 
| geboortenaam    = 
| alias           = 
| geboortedatum   = {{Geboortedatum en ouderdom|1971|8|2}}
| geboorteplek    = 
| oorsprong       = 
| sterfdatum      = 
| sterfplek       = 
| genre           = 
| beroep          = Sangeres
| instrument      = 
| jare_aktief     = 
| etiket          = Indie
| assosiasies     = 
| webwerf         = [http://www.annadavel.com/ annadavel.com]
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''Anna Davel''' is 'n [[Afrikaans]]e liedjieskrywer, sangeres en aktrise. Sy is in 1997 deur die [[ATKV]] as wenner van die [[Crescendo]]-sangkompetisie aangewys. Van haar treffers sluit in: ''Die Gypsy in jou oë'' en ''Te lank al''.  Sy was ook al te sien in verskeie Afrikaanse rolprente en verhoogproduksies.

Anna het in 1990 'n jaar militêre opleiding by die [[Suid-Afrikaanse Leërvrouekollege]] (SALVKOL) op [[George]] ondergaan.

== Diskografie ==
* 2000: ''Te Diep''
* 2003: ''Gypsy''
* 2005: ''Godinne Op Die Grondpad''
* 2007: ''Raaisels, Skepe en 1000 Drome''
* 2009: ''My Storie'' (DVD)
* 2009: ''Linger Longer''
* 2014: ''Moment''

== Filmografie ==
* 2010: ''[[Liefling (rolprent)]]''
* 2010: ''[[Susanna van Biljon]]''
* 2014: ''Suurlemoen (rolprent)''

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]]

== Eksterne skakels ==
* [http://www.annadavel.com/ Anna Davel se amptelike webwerf]
* {{YouTube|2CjWlNckJGA|Die Gypsy in jou oë}}
* {{YouTube|ZH9ui0gnjC4|Te lank al}}

{{Saadjie}}

{{DEFAULTSORT:Davel, Anna}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]]</text>
      <sha1>llbb354hwggy3ebx5mbw2f79dyjm77g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viëtnamoorlog</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51047</id>
    <revision>
      <id>3361970</id>
      <parentid>3342547</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43685" sha1="rb1758wtq62sacq12c7w4malmg02kes" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik
|konflik = Viëtnam-oorlog
|deelvan = die [[Indo-China-oorloë]] en die [[Koue Oorlog]]
|beeld =  [[Lêer:VietnamMural.jpg|300px]]
|byskrif = Die Viëtnam-oorlog
|datum = [[1 November]] [[1955]] – [[30 April]] [[1975]]
|plek =  [[Viëtnam]], [[Kambodja]] en [[Laos]]
|gebied = Hereniging van Noord- en Suid-Viëtnam in die Sosialistiese Republiek Viëtnam.
|resultaat = Noord-Viëtnamese oorwinning
* Onttrekking van Amerikaans-geleide magte van Indo-China
* Kommunistiese regerings neem bewind oor in Suid-Viëtnam, Laos en Kambodja
* Suid-Viëtnam is geannekseer deur Noord-Viëtnam
|party1 = {{vlagland|Suid-Viëtnam}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde State}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Suid-Korea}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Thailand}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Australië}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Nieu-Seeland}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Kambodja|1970}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Laos|1952}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Filippyne|1936}}&lt;hr /&gt;
'''Ondersteun deur:'''&lt;br /&gt;
{{vlagland|Republiek China}}&lt;ref name=&quot;ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html |title=ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM |accessdate=24 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191124032715/http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html |archive-date=24 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Kanada}}&lt;ref name=&quot;ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM&quot; /&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Wes-Duitsland}}&lt;ref name=&quot;ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM&quot; /&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}&lt;ref name=&quot;ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM&quot; /&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Iran|1964}}&lt;ref name=&quot;ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM&quot; /&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Spanje|1939}}&lt;ref name=&quot;ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM&quot; /&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Maleisië}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://studentsrepo.um.edu.my/747/4/BAB3.pdf |title=Chapter Three: 1957–1969 Early Relations between Malaysia and Vietnam |publisher=University of Malaya Student Repository |accessdate=17 Oktober 2015 |format=PDF |page=72 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191124100026/http://studentsrepo.um.edu.my/747/4/BAB3.pdf |archive-date=24 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2008/tunku.pdf |title=Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj (Profiles of Malaysia's Foreign Ministers) |publisher=Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR), Ministry of Foreign Affairs |year=2008 |accessdate=17 Oktober 2015 |isbn=978-983-2220-26-8 |format=PDF |page=31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016191310/http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2008/tunku.pdf |archive-date=16 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|party2 = {{vlagland|Noord-Viëtnam}}&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] [[Viëtkong]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Kambodja|1975}} [[Khmer Rouge]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Laos}} [[Pathet Lao]]&lt;br /&gt;{{vlagland|Volksrepubliek van Sjina}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Noord-Korea}}&lt;hr /&gt;
'''Ondersteun deur:'''&lt;br /&gt;
{{vlagland|Sowjetunie|1955}}&lt;br /&gt;{{vlagland|Kuba}}&lt;ref&gt;{{en}} ''The Cuban Military Under Castro'', 1989. bl. 76&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Cuba in the World, 1979. bl. 66&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Tsjeggoslowakye}}&lt;ref&gt;{{cz}} {{cite web |url=http://www.svet.czsk.net/clanky/svet/koreapokusy.html |title=Cesky a slovensky svet |publisher=Svet.czsk.net |accessdate=24 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516055236/http://www.svet.czsk.net/clanky/svet/koreapokusy.html |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cz}} {{cite web |url=http://www.e-polis.cz/mezinarodni-vztahy/322-bilateralni-vztahy-ceske-republiky-a-vietnamske-socialisticke-republiky.html |title=Bilaterální vztahy České republiky a Vietnamské socialistické republiky &amp;#124; Mezinárodní vztahy &amp;#124; e-Polis – Internetový politologický časopis |publisher=E-polis.cz |accessdate=24 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014151553/http://www.e-polis.cz/mezinarodni-vztahy/322-bilateralni-vztahy-ceske-republiky-a-vietnamske-socialisticke-republiky.html |archive-date=14 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Bulgarye|1967}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0066) |title=Foreign Affairs in the 1960s and 1970s |volume=Bulgaria Country Study |publisher=Library of Congress |year=1992 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190304120938/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID%20bg0066%29 |archive-date= 4 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=13 Augustus 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Oos-Duitsland}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://muse.jhu.edu/login?auth=0&amp;type=summary&amp;url=/journals/german_studies_review/v036/36.3.horten.pdf|title=Project MUSE – Sailing in the Shadow of the Vietnam War: The GDR Government and the &quot;Vietnam Bonus&quot; of the Early 1970s|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Roemenië|1965}}&lt;ref&gt;{{Harvnb|Crump|2015|p=183}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Pole}}&lt;ref&gt;{{pl}} [http://www.historycy.org/index.php?showtopic=36539&amp;st=15 Polish military advisers in North Vietnam]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;strategicstudiesinstitute.army.mil&quot;&gt;{{en}} http://strategicstudiesinstitute.army.mil/pubs/parameters/Articles/1980/1980%20radvanyi.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019131035/http://strategicstudiesinstitute.army.mil/pubs/parameters/Articles/1980/1980%20radvanyi.pdf |date=19 Oktober 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Hongarye}}&lt;ref name=&quot;strategicstudiesinstitute.army.mil&quot;/&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Swede}}&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.historynet.com/why-did-sweeden-support-the-viet-cong.htm |title=Why did Sweden support the Viet Cong?|work=HistoryNet | date=25 Julie 2013| accessdate=20 Julie 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.history.com/this-day-in-history/sweden-announces-support-to-viet-cong |title=Sweden announces support to Viet Cong |work=HISTORY.com |accessdate=20 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121081026/http://www.history.com/this-day-in-history/sweden-announces-support-to-viet-cong |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|party3 = 
|aanvoerder1 = {{vlagikoon|Suid-Viëtnam}} [[Ngô Đình Diệm]] (†)&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Viëtnam}} [[Nguyễn Văn Thiệu]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Viëtnam}} [[Nguyễn Cao Kỳ]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Viëtnam}} [[Dương Văn Minh]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Viëtnam}} [[Cao Văn Viên]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Viëtnam}} [[Ngô Quang Trưởng]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[John F. Kennedy]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Lyndon B. Johnson]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Richard Nixon]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Robert McNamara]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[William Westmoreland]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Creighton Abrams]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State}} [[Frederick C. Weyand]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Park Chung-hee]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Thailand}} [[Thanom Kittikachorn]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Australië}} [[Robert Menzies]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Australië}} [[Harold Holt]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Australië}} [[John McEwen]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Australië}} [[John Gorton]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Australië}} [[William McMahon]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Filippyne|1936}} [[Ferdinand Marcos]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Keith Holyoake]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Jack Marshall]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Norman Kirk]]
|aanvoerder2 = {{vlagikoon|Noord-Viëtnam}} [[Hồ Chí Minh]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Noord-Viëtnam}} [[Lê Duẩn]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Noord-Viëtnam}} [[Võ Nguyên Giáp]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Noord-Viëtnam}} [[Văn Tiến Dũng]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Noord-Viëtnam}} [[Lê Trọng Tấn]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Noord-Viëtnam}} [[Phạm Văn Đồng]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] [[Hoàng Văn Thái]] &lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] [[Trần Văn Trà]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] [[Nguyễn Văn Linh]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] [[Nguyễn Hữu Thọ]]
|aanvoerder3 = 
|sterkte1 = '''≈1&amp;nbsp;830&amp;nbsp;000 (1968)'''&lt;br /&gt;
{{vlagland|Suid-Viëtnam}}: 850&amp;nbsp;000 (1968)&lt;br /&gt;1&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000 (1974–75)&lt;ref&gt;Le Gro, bl. 28.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde State}}: 536&amp;nbsp;100 (1968)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.historycentral.com/Vietnam/Troop.html |title=Vietnam War : US Troop Strength |publisher=Historycentral.com |accessdate=17 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610052112/https://www.historycentral.com/Vietnam/Troop.html |archive-date=10 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.nps.gov/mrc/reader/vvmcr.htm |title=Facts about the Vietnam Veterans Memorial Collection |publisher=nps.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102105405/http://www.nps.gov/mrc/reader/vvmcr.htm |archive-date=2 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Suid-Korea}}: 50&amp;nbsp;003&lt;br /&gt;{{vlagland|Thailand}}: 11&amp;nbsp;586&lt;br /&gt;{{vlagland|Australië}}: 7&amp;nbsp;672&lt;br /&gt;{{vlagland|Filippyne|1936}}: 2&amp;nbsp;061&lt;br /&gt;{{vlagland|Nieu-Seeland}}: 552&lt;ref name=&quot;AtoZ&quot;&gt;{{en}} {{cite book |url=https://books.google.com/?id=4VG4AQAAQBAJ&amp;pg=PA11&amp;lpg=PA11&amp;dq=troops+both+sides+in+vietnam+war#v=onepage&amp;q=troops%20both%20sides%20in%20vietnam%20war&amp;f=false |title= The A to Z of the Vietnam War |publisher=The Scarecrow Press|date=2005|isbn= 978-1-4617-1903-8 }}&lt;/ref&gt;
|sterkte2 = '''≈461&amp;nbsp;000'''&lt;br /&gt;
{{vlagland|Noord-Viëtnam}}: 287&amp;nbsp;465 (Januarie 1968)&lt;ref&gt;{{en}} Vietnam War After Action Reports, BACM Research, 2009, bl. 430&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] Viëtkong: 108&amp;nbsp;000–114&amp;nbsp;000 (geskat in 1964)&lt;ref name=&quot;AtoZ&quot; /&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Volksrepubliek China}}: 170&amp;nbsp;000 (1965–69)&lt;ref name=&quot;Toledo Blade 320,000 Chinese troops&quot;&gt;{{en}} {{cite news|agency=Reuters|title=China admits 320,000 troops fought in Vietnam|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&amp;dat=19890516&amp;id=HkRPAAAAIBAJ&amp;sjid=_gIEAAAAIBAJ&amp;pg=3769,1925460|accessdate=24 Desember 2013|newspaper=Toledo Blade|date=16 Mei 1989}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roy|1998&quot;&gt;{{en}} {{cite book|last=Roy|first=Denny|title=China's Foreign Relations|url=https://archive.org/details/chinasforeignrel0000royd|year=1998|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=978-0-8476-9013-8|page=[https://archive.org/details/chinasforeignrel0000royd/page/27 27]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com.vn&quot;&gt;{{en}} {{cite book|url=http://books.google.com.vn/books?id=GaZvX2BzeegC&amp;pg=PA176 |title=China and Vietnam|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{vlagland|Noord-Korea}}: 200&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Pham Thi Thu Thuy |url=https://www.nknews.org/2013/08/the-colorful-history-of-north-korea-vietnam-relations/ |title=The colorful history of North Korea-Vietnam relations |date=1 Augustus 2013 |accessdate=3 Oktober 2016 |publisher=NK News |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116071101/https://www.nknews.org/2013/08/the-colorful-history-of-north-korea-vietnam-relations/ |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|sterkte3 = 
|ongevalle1 = '''{{vlagland|Suid-Viëtnam}}'''&lt;br /&gt;195&amp;nbsp;000–430&amp;nbsp;000 burgerlikes dood&lt;ref name=&quot;Hirschman&quot;&gt;{{en}} Charles Hirschman et al., [http://faculty.washington.edu/charles/new%20PUBS/A77.pdf &quot;Vietnamese Casualties During the American War: A New Estimate,&quot;] Population and Development Review, Desember 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lewy 1978 450_453&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Lewy|1978|pp=450–3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Thayer 1&quot;&gt;{{en}} {{Harvnb|Thayer|1985|loc=chap. 12}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;220&amp;nbsp;357&lt;ref name=&quot;aaron&quot; /&gt;–313&amp;nbsp;000 militêre dood&lt;ref name=FOOTNOTERummel1997&gt;{{en}} {{citation |last=Rummel |first=R.J |year=1997 |url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB6.1A.GIF |format=GIF |title=Table 6.1A. Vietnam Democide : Estimates, Sources, and Calculations, |work=Freedom, Democracy, Peace; Power, Democide, and War, University of Hawaii System }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;1&amp;nbsp;170&amp;nbsp;000 gewond&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{en}} Tucker, Spencer E. ''The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History'' ABC-CLIO. {{ISBN|1-85109-961-1}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Verenigde State}}'''&lt;br /&gt;58&amp;nbsp;315 dood;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite press release |author=Vietnam Veterans Memorial Fund |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/memorial-day-ceremony-at-the-wall-to-commemorate-eight-additions-to-the-wall-and-honor-all-members-of-americas-armed-forces-who-have-made-the-ultimate-sacrifice-300260920.html |title=Memorial Day ceremony at The Wall to commemorate eight additions to The Wall and honor all members of America's Armed Forces who have made the ultimate sacrifice |date=2 Mei 2016 |publisher=PR Newswire}}&lt;/ref&gt; 303&amp;nbsp;644 gewond&lt;ref&gt;{{en}} {{cite report |title=America's Wars |url=http://www1.va.gov/opa/publications/factsheets/fs_americas_wars.pdf |publisher=Department of Veterans Affairs |date=Mei 2010 |accessdate=26 Februarie 2011 |archivedate=24 Januarie 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140124020810/http://www.va.gov/opa/publications/factsheets/fs_americas_wars.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite report |date=26 Februarie 2010 |title=American War and Military Operations: Casualties: Lists and Statistics |url=https://fas.org/sgp/crs/natsec/RL32492.pdf |author1=Anne Leland |author2=Mari–Jana &quot;M-J&quot; Oboroceanu |publisher=Congressional Research Service |accessdate= 9 Oktober 2016 |archivedate=14 Mei 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230514171012/https://sgp.fas.org/crs/natsec/RL32492.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{Harvnb|Lawrence|2009|pp=65, 107, 154, 217}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aaron&quot;&gt;{{en}} {{cite video |people = Aaron Ulrich (editor); Edward FeuerHerd (producer and director) |date=2005 &amp; 2006 |title = Heart of Darkness: The Vietnam War Chronicles 1945–1975 |format = Box set, Color, Dolby, DVD-Video, Full Screen, NTSC, Dolby, Vision Software |medium = Documentary |publisher = Koch Vision |time = 321 minutes |isbn = 1-4172-2920-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Kueter, Dale. ''Vietnam Sons: For Some, the War Never Ended.'' AuthorHouse (21 Maart 2007). {{ISBN|978-1-4259-6931-8}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Suid-Korea}}'''&lt;br /&gt;5&amp;nbsp;099 dood; 10&amp;nbsp;962 gewond; 4 vermis&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Australië}}'''&lt;br /&gt;500 dood; 3,129 gewond&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |title=Australian casualties in the Vietnam War, 1962–72 &amp;#124; Australian War Memorial |publisher=Awm.gov.au |accessdate=29 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130516081613/http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |archive-date=16 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Thailand}}'''&lt;br /&gt;351 dood; 1&amp;nbsp;358 gewond&lt;ref&gt;{{en}} The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History By Spencer C. Tucker &quot;https://books.google.com/?id=qh5lffww-KsC&quot;&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''&lt;br /&gt;37 dood; 187 gewond&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.vietnamwar.govt.nz/resources |title=Overview of the war in Vietnam &amp;#124; VietnamWar.govt.nz, New Zealand and the Vietnam War |publisher=Vietnamwar.govt.nz |date=16 Julie 1965 |accessdate=29 Junie 2013 |archive-date=26 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726010609/http://vietnamwar.govt.nz/resources |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Filippyne|1936}}'''&lt;br /&gt;9 dood;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.history.army.mil/books/Vietnam/allied/ch03.htm |title=Chapter III: The Philippines |publisher=History.army.mil |accessdate=24 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802211105/http://www.history.army.mil/books/Vietnam/allied/ch03.htm |archive-date= 2 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; 64 gewond&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://175thengineers.homestead.com/Philcav.pdf |title=Asian Allies in Vietnam |publisher=Embassy of South Vietnam |date=Maart 1970 |accessdate=18 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412060043/http://175thengineers.homestead.com/Philcav.pdf |archive-date=12 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''Totaal dood: 479&amp;nbsp;668-807&amp;nbsp;311'''&lt;br /&gt;'''Totaal gewond: ≈1&amp;nbsp;490&amp;nbsp;000+'''&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;
|ongevalle2 = {{vlagikoon|Noord-Viëtnam}}[[Lêer:Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg|23px]] '''Noord-Viëtnam en Viëtkong'''&lt;br /&gt;65&amp;nbsp;000 burgerlikes dood&lt;ref name=&quot;Lewy 1978 450_453&quot; /&gt;&lt;br /&gt; 444&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;Lewy 1978 450_453&quot; /&gt;–1&amp;nbsp;100&amp;nbsp;000 militêre dood of vermis&lt;ref name=&quot;AP&quot; /&gt;&lt;br /&gt; 600&amp;nbsp;000+ gewond&lt;ref&gt;{{en}} Soames, John. ''A History of the World'', Routledge, 2005.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Volksrepubliek China}}'''&lt;br /&gt;≈1&amp;nbsp;100 dood en 4&amp;nbsp;200 gewond&lt;ref name=&quot;books.google.com.vn&quot; /&gt;&lt;br /&gt;
'''{{vlagland|Noord-Korea}}'''&lt;br /&gt;14 dood&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/696970.stm |title=North Korea fought in Vietnam War |publisher=BBC News |date=31 Maart 2000 |accessdate=18 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605090219/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/696970.stm |archive-date=5 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''Totaal dood: 510&amp;nbsp;114–1&amp;nbsp;166&amp;nbsp;114'''&lt;br /&gt;'''Totaal gewond: ≈604&amp;nbsp;200'''
|ongevalle3 = '''Viëtnamese burgerlikes dood''': 627&amp;nbsp;000–2&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;Lewy 1978 450_453&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;afp1995&quot;&gt;{{en}} {{cite news |title=20 Years After Victory, Vietnamese Communists Ponder How to Celebrate |first=Philip |last=Shenon |url=http://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html |date=23 April 1995 |newspaper=[[The New York Times]] |accessdate=24 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610052219/https://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html |archive-date=10 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ |url=http://www.bmj.com/content/336/7659/1482 |date=23 April 2008 |accessdate=5 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200610052215/https://www.bmj.com/content/336/7659/1482 |archive-date=10 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
'''Kambodjaanse burgeroorlog dood''': 200&amp;nbsp;000–300&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;Heuveline, Patrick 2001&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sliwinski 1995&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Banister, Judith 1993&quot; /&gt;&lt;br /&gt;
'''Laosiaanse burgeroorlog dood''': 20&amp;nbsp;000–200&amp;nbsp;000&lt;br /&gt;
'''Totaal burgerlikes dood:''' 847&amp;nbsp;000–2&amp;nbsp;500&amp;nbsp;000&lt;br /&gt;
'''Totaal dood''': 1&amp;nbsp;484&amp;nbsp;000–3&amp;nbsp;886&amp;nbsp;026
|notas = 
}}

Die '''Viëtnamoorlog''' ([[Viëtnamees]]: ''Chiến tranh Việt Nam''), ook bekend as die '''Tweede Indo-China-oorlog''',&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Factasy |url=http://www.prlog.org/10118782-the-vietnam-war-or-second-indochina-war.html |title=The Vietnam War or Second Indochina War |publisher=PRLog |accessdate=29 Junie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825104136/https://www.prlog.org/10118782-the-vietnam-war-or-second-indochina-war.html |archive-date=25 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en ook bekend in Viëtnam as die '''Weerstandsoorlog teen Amerika''' (Viëtnamees: ''Kháng chiến chống Mỹ'') of eenvoudig net die Amerikaanse oorlog, was 'n [[Koue Oorlog]]-era volmagstryd (''proxy war'') wat in [[Viëtnam]], [[Laos]] en [[Kambodja]] gewoed het. Oorlogshandelinge het op 1 November 1955 begin en op 15 Mei 1975 met 'n skietstilstand geëindig.

Dié oorlog het gevolg op die Eerste Indo-China-Oorlog (1946–1954) en is geveg tussen Noord-Viëtnam – gerugsteun deur die [[Sowjetunie]], die [[Volksrepubliek China]] en ander kommunistiese bondgenote – en die regering van Suid-Viëtnam – gerugsteun deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], die [[Filippyne]] en ander anti-kommunistiese bondgenote.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/628478/Vietnam-War &quot;Vietnam War&quot;].&lt;/ref&gt; Die [[Viëtkong]] (ook bekend as die Nasionale Bevrydingsfront, of kortweg NLF), 'n Suid-Viëtnamese kommunistiese gemeenskaplike front, wat deur die Noorde ondersteun was, het 'n [[Guerilla-oorlogvoering|guerilla-oorlog]] teen die anti-kommuniste in die streek gevoer. Die Volksleër van Viëtnam, ook bekend as die Noord-Viëtnamese Leër (NVA) het 'n meer konvensionele oorlog gevoer waar groot eenhede op die slagveld ingestoot is.

Namate die oorlog gevorder het, het die Viëtkong se rol al hoe minder geword soos die NVA al meer by gevegte betrokke geraak het. Die Amerikaners en Suid-Viëtnamese het grotendeels op lugbeheer staatgemaak met oorweldigende slaankrag vir soek- en spooroperasies. Hiervoor is grondmagte, [[artillerie]] en lugaanvalle gebruik. Gedurende die oorlog het die VSA ook grootskaalse strategiese bomaanvalle teen Noord-Viëtnam geloods.

Die Amerikaanse regering het sy betrokkenheid by die konflik as 'n manier gesien om die kommunistiese oorname van Suid-Viëtnam te verhoed. Aan die ander kant wou Noord-Viëtnam en die Viëtkong, Viëtnam verenig onder 'n kommunistiese bewind. Hulle het die konflik as 'n koloniale oorlog teen, aanvanklik teen die magte van [[Frankryk]], en toe teen die VSA en uiteindelik teen Suid-Viëtnam, beskou.&lt;ref&gt;Digital History, Steven Mintz.&lt;/ref&gt;

Aan die begin van 1950 het Amerikaanse militêre raadgewers in, wat toe nog as Frans-Indo-China bekend gestaam het, aangekom.&lt;ref&gt;{{en}} Major General George S. Eckhardt, ''[http://www.history.army.mil/books/Vietnam/Comm-Control/index.htm Vietnam Studies Command and Control 1950–1969] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184830/https://history.army.mil/books/Vietnam/Comm-Control/index.htm |date=19 Oktober 2017 }}'', Department of the Army, Washington, D.C. (1991), bl. 6&lt;/ref&gt; Die VSA se betrokkenheid het in die vroeë 1960's toegeneem, met die aantal troepe wat in 1961 verdriedubbel het, en in 1962 nog driekeer meer geword het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://25thaviation.org/facts/id430.htm Vietnam War Statistics and Facts 1], 25th Aviation Battalion website.&lt;/ref&gt; Dit is in 1964 verder uitgebrei na die Golf van Tonkin-voorval, waartydens 'n Amerikaanse oorlogskip in 'n skermutseling met 'n aanvalsvaartuig van Noord-Viëtnam betrokke was. Hierna kry die Amerikaanse president magtiging om die Amerikaanse militêre teenwoordigheid te vergroot. Gevegseenhede is van die begin van 1965 ontplooi. Die operasies het oor internasionale landsgrense gestrek en grensgebiede soos Laos en Kambodja het swaar onder Amerikaanse lugbombardering deugeloop. In 1968 het die oorlog sy hoogtepunt bereik toe die kommuniste hul [[Tết Offensief]] geloods het. Die offensief het nie in sy doel geslaag om die Suid-Viëtnamese regering tot 'n val te bring nie, maar was die keerpunt in die oorlog aangesien dit 'n groot segment van die Amerikaanse bevolking laat besef het die Amerikaanse regering se aansprake dat die oorlog gewen word net 'n droom is.

'n Stelselmatige onttrekking van Amerikaanse troepe is begin as deel van die &quot;Viëtnamisasie&quot; van die land wat daarop gemik was om Amerika se betrokkenheid in die oorlog te beëindig, en die oorlog teen die kommuniste aan die Suid-Viëtnamese oor te laat. Ondanks die Paryse Vredesverdrag, wat deur alle partye in Januarie onderteken is, het die gevegte voortgeduur. In Amerika en die Westerse wêreld het 'n reuse anti-Viëtnambeweging gestalte gekry as deel van 'n groter kontra-kultuur wat in die 1960's posgevat het.&lt;ref&gt;{{en}} Thee, Marek (1976).&lt;/ref&gt;

Die Amerikaners se regstreekse betrokkenheid by die oorlog het op 15 Augusts 1973 geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} Kolko 1985, bl. 457, 461ff.&lt;/ref&gt; Die oorname van Saigon deur die Noord-Viëtnamese magte het die einde van die oorlog beteken, en Noord- en Suid-Viëtnam is die volgende jaar verenig. Dit was 'n bloedige oorlog met baie sterfgevalle. Na raming is tussen 800&amp;nbsp;000 en 3,1 miljoen soldate en burgerlikes dood.&lt;ref name=&quot;AP&quot;&gt;{{en}} Associated Press, 3 April 1995, &quot;Vietnam Says 1.1 Million Died Fighting For North.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{en}} Shenon, Philip (23 April 1995). [http://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html &quot;20 Years After Victory, Vietnamese Communists Ponder How to Celebrate&quot;].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.bmj.com/content/336/7659/1482 &quot;fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ&quot;]. 23 April 2008.&lt;/ref&gt; Sowat 200&amp;nbsp;000 tot 300&amp;nbsp;000 Kambodjane en 'n geraamde 20&amp;nbsp;000 tot 200&amp;nbsp;000 burgers van Laos het ook gesterf.&lt;ref name=&quot;Heuveline, Patrick 2001&quot;&gt;{{en}} Heuveline, Patrick (2001).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sliwinski 1995&quot;&gt;{{en}} Sliwinski 1995.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Banister, Judith 1993&quot;&gt;{{en}} Banister, Judith, and Paige Johnson (1993).&lt;/ref&gt; Die dodetal onder Amerikaanse soldate is 58&amp;nbsp;220, met 'n verdere 1&amp;nbsp;626 wat as vermis aangemeld is.&lt;ref name=&quot;Digital History&quot;&gt;{{en}} [https://web.archive.org/web/20080505035502/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display.cfm?HHID=513 The War's Costs]. Digital History.&lt;/ref&gt;

Die konflik was 'n voorbeeld van die sogenaamde domino-effek, wat deur Amerika gevrees is en as rede vir sy deelname aan die oorlog gegee is. Indien die een land voor kommunistiese oorname swig, is die volgende land kwesbaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author1=Digital History |author2=Steven Mintz |url=http://www.digitalhistory.uh.edu/modules/vietnam/index.cfm |title=The Vietnam War |publisher=Digitalhistory.uh.edu |accessdate=31 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111030062649/http://www.digitalhistory.uh.edu/modules/vietnam/index.cfm |archive-date=30 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Domino theory.png]]

== Die Franse onttrekking, 1950–1954 ==
[[Lêer:French indochina 1953 12 1.png|duimnael|links|Franse soldate deur Viët Minh vegters in 'n hinderlaag vasgepen, 1952]]
[[Lêer:1954 Geneva Conference.jpg|duimnael|links|Die Genève-konferensie, 1954]]
In Januarie 1950 het die Volksrepubliek China en die Sowjetunie die Viët Minh se bewind in Noord-Viëtnam met sy hoofstad in [[Hanoi]] as die wettige regering van Viëtnam erken. Die volgende maand erken die VSA en die [[Verenigde Koninkryk]] die Frans-gesteunde Suid-Viëtnam in Saigon as die amptelike Viëtnamese regering.&lt;ref name=&quot;McNamara 1999 377_379&quot;&gt;{{en}} McNamara 1999, bl. 377–9.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html &quot;The Vietnam War Seeds of Conflict 1945 – 1960&quot;].&lt;/ref&gt; Die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] in Junie 1950 het die beleidmakers in [[Washington, D.C.]] oortuig dat die oorlog in [[Indo-China]] 'n voorbeeld is van kommunistiese uitbreiding wat deur die Sowjetunie georkestreer word.&lt;ref&gt;{{en}} ''Pentagon Papers'', Gravel, ed, Chapter 2, 'U.S. Involvement in the Franco-Viet Minh War', bl. 54.&lt;/ref&gt;

Militêre raadgewers van die Volksrepubliek China het die Viët Minh in Julie 1950 in hul stryd teen die Franse begin steun.&lt;ref name=&quot;OtherSide14&quot;&gt;{{en}} Ang, Cheng Guan, ''The Vietnam War from the Other Side'', bl. 14.&lt;/ref&gt; Chinese wapens, deskundige raad en arbeiders het die Viët Minh van 'n guerillamag tot 'n volskaalse weermag help opbou.&lt;ref name=&quot;HistoryPlace&quot;&gt;{{en}} [http://www.historyplace.com/unitedstates/vietnam/index-1945.html &quot;The History Place – Vietnam War 1945–1960&quot;].&lt;/ref&gt; In September 1950 het die VSA 'n spesiale bystands- en raadgewersgroep saamgestel om die Franse versoek om hulpverlening, strategiese raad en die opleiding van Viëtnamese soldate, te oorweeg.&lt;ref name=&quot;Herring 2001 18&quot;&gt;{{en}} Herring 2001, bl. 18.&lt;/ref&gt; Teen 1954 het die VSA reeds 300&amp;nbsp;000 kleingewere voorsien en sowat $1-miljard in steun tot die Franse militêre poging bygedra. Die VSA het toe reeds 80% van die totale kostes van die oorlog befonds.&lt;ref&gt;{{en}} Zinn, ''A People's History of the United States'', bl. 471.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WarBegan&quot;&gt;{{en}} [http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm Origins of the Insurgency in South Vietnam, 1954–1960] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019184424/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon/pent14.htm |date=19 Oktober 2017 }}, The Pentagon Papers (Gravel Edition), Volume 1, Chapter 5, (Boston: Beacon Press, 1971), Section 3, bl. 314–346; International Relations Department, Mount Holyoke College.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} ''Washington Post'', 23 April 1985.&lt;/ref&gt;

President [[John F. Kennedy]] se raadgewers het voorgestel hy stuur Amerikaanse troepe onder die dekking van vloedrampwerkers na Suid-Viëtnam, dit is aanvanklik geweier, maar hy het tog die militêre hulp verder vermeerder. In April 1962 het een van sy raadgewers gewaarsku dat die VSA eenvoudig net die Franse as 'n koloniale mag in die gebied gaan vervang, en &quot;soos die Franse gaan bloei&quot;.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.swarthmore.edu/library/peace/conscientiousobjection/OverviewVietnamWar.htm &quot;Vietnam War&quot;].&lt;/ref&gt;

=== Omverwerping en sluipmoord op Ngô Đình Diệm ===
[[Lêer:Corpse of Ngô Đình Diệm in the 1963 coup.jpg|duimnael|links|Ngô Đình Diệm nadat hy tydens die staatsgreep in 1963 doodgeskiet is]]
Die hopelose Suid-Viëtnamese leër was 'n bron van kommer vir die Amerikaanse generaals. Tydens die slag van Ap Bac het 'n klein groepie van die Viëtkong 'n baie groter en beter toegeruste gevegsmag aangeval en gewen. Vir die Amerikaners het dit gelyk of van die Suid-Viëtnamese offisiere inderdaad huiwerig is om in gevegte betrokke te raak.&lt;ref&gt;{{en}} Sheehan 1989, bl. 201–66.&lt;/ref&gt;

Die Amerikaanse intelligensiediens [[Central Intelligence Agency]] het kontak gemaak met die generaals wat Diệm in 'n staatsgreep wou omver werp, en het dit duidelik gestel dat die VSA dit nie sal teenstaan, die generaals sal straf, of hulp aan Suid-Viëtnam onttrek nie. President Diệm is saam met sy broer op 2 November 1963 tereggestel. Kennedy was uiters geskok want hy het nie verwag dat Diệm doodgemaak sou word nie.&lt;ref name=&quot;Karnow 1997 326&quot;&gt;{{en}} Karnow 1997, bl. 326.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} FRUS, ''Foreign Relations of the United States, 1961–1963, Vol. ''&lt;/ref&gt;

Hanoi het die chaos in Suid-Viëtnam tot sy voordeel uitgebuit en sy steun aan die guerillas verder uitgebrei. Suid-Viëtnam was vasgevang in 'n tydperk van ernstige politieke woelinge, soos die een militêre bewind na die ander oorgeneem het.&lt;ref name=&quot;McNamara 1999 328&quot;&gt;{{en}} McNamara 1999, bl. 328.&lt;/ref&gt;

== Oorlog brei uit onder Johnson, 1963–1969 ==
[[Lêer:ACAV and M48 Convoy Vietnam War.jpg|duimnael|links|'n Amerikaanse tenk-konvooi tydens die Viëtnamoorlog]]
[[Lêer:Bombing in Vietnam.jpg|duimnael|links|Amerikaanse bomwerpers laat die bomme reën oor Viëtnam, 1966]]
In die tyd toe [[Lyndon B. Johnson]] as president oorgeneem het, na Kennedy se dood, was hy nie juis betrokke by die beleid oor die oorlog nie.

Die bordjies is egter vervang toe hy president word en hy het op 24 November 1963 verklaar: &quot;Die stryd teen [[kommunisme]] moet kragdadig en met vasberadenheid voortgesit word.&quot;&lt;ref&gt;{{en}} Karnow 1997, bl. 339.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Karnow 1997 339&quot;&gt;{{en}} Karnow 1997, bl. 339: &quot;At a place called Hoa Phu, for example, the strategic hamlet built during the previous summer now looked like it had been hit by a hurricane.&lt;/ref&gt;

Na verskeie aanvalle op Amerikaanse lugmagbasisse, en die feit dat die Suid-Viëtnamese magte blykbaar nie in staat was om beskerming te bied nie, is daar op 8 Maart 1965 3&amp;nbsp;500 Amerikaanse mariniers ingevlieg. Dit was die begin van die grondoorlog in Viëtnam.&lt;ref&gt;{{en}} [http://web.archive.org/web/20080202203114rn_1/people-press.org/commentary/display.php3?AnalysisID=57 &quot;Generations Divide Over Military Action in Iraq&quot;].&lt;/ref&gt;

Die mariniers se opdragte was aanvanklik om verdedigend op te tree, maar teen Maart 1965 is die eerste 3&amp;nbsp;500 vergroot na 'n aanvalsmag van 200&amp;nbsp;000 troepe op die grond.&lt;ref&gt;{{en}} McNeill 1993, bl. 94.&lt;/ref&gt;

Gedurende die nag van 30-31 Januarie 1968, Tết Nguyên Đán (die maan nuwejaar) loods bataljonsterkte elemente van die Nasionale Front vir die Bevryding van Viëtnam of &quot;Viëtkong&quot; (NLF) en Divisie eenhede van Noord-Viëtnam se People's Army of Vietnam (PAVN), aanvalle teen Suid-Viëtnam se Army of the Republic of Vietnam (ARVN), die Verenigde State militêre eenhede en ander ARVN-geallieerde magte. Die operasies word genoem die [[Tết Offensief]].&lt;ref name=&quot;auto9&quot;&gt;{{en}} {{cite news |url=https://www.wilsoncenter.org/publication/the-urban-movement-and-the-planning-and-execution-the-tet-offensive |title=The Urban Movement and the Planning and Execution of the Tet Offensive |date=20 Oktober 2014 |work=Wilson Center |accessdate=1 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713041529/https://www.wilsoncenter.org/publication/the-urban-movement-and-the-planning-and-execution-the-tet-offensive |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die Tet-offensief is meer as 100 stede aangeval deur meer as 85 000 troepe, insluitende aanvalle op belangrike militêre installasies, hoofkwartiere en regeringsgeboue en kantore, insluitend die Amerikaanse ambassade in [[Saigon]].&lt;ref name=&quot;McNamara 1999 363_365&quot;&gt;{{Harvnb|McNamara|1999|bl=363–65}}.&lt;/ref&gt; Die offensief het aangehou tot in 1969. 

Die Tết Offensief het tot 'n operasionele nederlaag vir die Noord-Viëtnam en NLF gely. Die Tết Offensief word egter ook algemeen beskou as 'n keerpunt in die Viëtnamoorlog waartydens die NLF en PAVN 'n enorme sielkundige en propagandaoorwinning behaal. Populêre steun vir die oorlog in die VSA het gou hierna gekwyn en het bygedra tot die onttrekking van Amerikaanse soldate. Die Amerikaanse publiek het veel meer kritiek uitgespreek teen die oorlogbeleid van President Lyndon B. Johnson na die Tết Offensief. Die entiteit wat mees direk deur die aanvalle beïnvloed is, was die regering van die Republiek van Viëtnam van Nguyễn Văn Thiệu wie se militêre en politieke afhanklikheid van die VSA gedemonstreer is aan die bevolking. Die Tết Offensief word algemeen beskou as 'n voorbeeld van die waarde van [[propaganda]] en die [[massamedia]] se invloed in die najaag van militêre doelwitte.

== Viëtnamisasie, tussen 1969 tot 1973 ==

=== Nixon-doktriene / Viëtnamisasie ===
Die Amerikaanse President [[Richard Nixon]] het in 1969 begin om die troepe te onttrek. Sy plan was om die Suid-Viëtnamese gevegsmagte op te bou sodat dit die beskerming van die land kan oorneem. Dit was Nixon se Viëtnamisasie-plan.

== Uittog van die Amerikaners: 1973–1975 ==
Die meeste Amerikaanse troepe is in die finale jare van Viëtnamisasie uit die land gevlieg. Op 5 Maart 1971 land die Vyfde Spesiale Magte-groep by hul ou basis by Fort Bragg. Dit was die eerste Amerikaanse eenheid wat destyds in Viëtnam ontplooi is.&lt;ref name=&quot;Stanton bl. 240&quot;&gt;{{en}} Stanton 2003, bl. 240&lt;/ref&gt;

=== Die val van Saigon ===
Chaos, paniek en opstande was aan die orde van die dag soos histeriese Suid-Viëtnamese amptenare en burgerlikes desperaat probeer vlug het uit Saigon. Krygswet is afgekondig. Amerikaanse [[helikopter]]s het koorsagtig en desperaat Suid-Viëtnamese, Amerikaners, en buitelanders uit verskillende dele van die stad, en uit die Amerikaanse ambassade se kompleks na veiligheid probeer verskuif. Operation Frequent Wing is tot op die laaste nippertjie uitgestel omdat die ambassadeur, Graham Martin, nie geglo het Saigon gaan val nie, en dat 'n ooreenkoms gesluit sou kon word.

Op 30 April 1975 beweeg die Noord-Viëtnamese weermag die stad in en smoor enige weerstand vinnig in die kiem. 'n Tenk bars deur die paleis en om 11:30 hys die Viëtkong sy vlag.&lt;ref name=&quot;Tucker 1999 29&quot;&gt;{{en}} Tucker 1999, bl. [https://books.google.com/?id=WZry2NaH2_sC&amp;pg=PA29 29]&lt;/ref&gt;

== Oorsig en sterfgevalle ==
{| align=&quot;right&quot; class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;text-align: right; margin-bottom: 10px;&quot;
|+'''Militêre sterfgevalle in die Viëtnamoorlog (1955–1975)'''

!Jaar
!VSA&lt;ref name=&quot;USarchives&quot;&gt;{{en}} [http://www.archives.gov/research/military/vietnam-war/casualty-statistics.html &quot;Statistical Information about Fatal Casualties of the Vietnam War, Electronic Records Reference Report&quot;].&lt;/ref&gt;
! Suid-&lt;br /&gt;
Viëtnam
|-
| 1956–1959
| 4
| n.a.
|-
| 1960
| 5
| 2&amp;nbsp;223
|-
| 1961
| 16
| 4&amp;nbsp;004
|-
| 1962
| 53
| 4&amp;nbsp;457
|-
| 1963
| 122
| 5&amp;nbsp;665
|-
| 1964
| 216
| 7&amp;nbsp;457
|-
| 1965
| 1&amp;nbsp;928
| 11&amp;nbsp;242
|-
| 1966
| 6&amp;nbsp;350
| 11&amp;nbsp;953
|-
| 1967
| 11&amp;nbsp;363
| 12&amp;nbsp;716
|-
| 1968
| 16&amp;nbsp;899
| 27&amp;nbsp;915
|-
| 1969
| 11&amp;nbsp;780
| 21&amp;nbsp;833
|-
| 1970
| 6&amp;nbsp;173
| 23&amp;nbsp;346
|-
| 1971
| 2&amp;nbsp;414
| 22&amp;nbsp;738
|-
| 1972
| 759
| 39&amp;nbsp;587
|-
| 1973
| 68
| 27&amp;nbsp;901
|-
| 1974
| 1
| 31&amp;nbsp;219
|-
| 1975
| 62
| n.a.
|-
|Na 1975
| 7
| n.a.
|-
! Totaal
! 58&amp;nbsp;220
! &gt;254&amp;nbsp;256&lt;ref&gt;{{en}} Clarke, Jeffrey J. (1988), ''United States Army in Vietnam: Advice and Support: The Final Years, 1965–1973'', Washington, D.C: Center of Military History, United States Army, bl. 275&lt;/ref&gt;
|}
* 6 Julie 1964 [[Slag van Nam Dong]]
* Junie 1965 [[Slag van Dong Xoai]]
* Augustus 1965 [[Operation Starlite]]
* November 1965 [[Slag van Ia-Drang-Tal]]
* Januarie 1966 [[Operation Crimp]]
* Januarie tot Maart 1966 [[Operation Masher]]
* Mei 1966 [[Operation Nine Days in May]]
* Mei 1966 [[Slag van A Shau]]
* Mei 1966 [[Operation Hastings]]
* September 1966 [[Operation Attleboro]]
* Januarie 1967 [[Operation Cedar Falls]]
* Februarie tot Mei 1967
* April tot Mei 1967
* November 1967 [[Slag van Dak To]]
* Januarie 1968 [[Slag van Khe Sanh]]
* Januarie tot Maart 1968 [[Slag van Hue]]
* Maart 1968 [[Eerste Slag van Saigon]]
* Mei 1968 [[Slag van Kham Duc]]
* Desember 1968 tot 31 Mei 1969 [[Operation Speedy Express]]
* Januarie tot Maart 1969 [[Operation Dewey Canyon]]
* Mei 1969 [[Slag van Hamburger Hill]]
* November 1969 tot Maart 1972 [[Operation Commando Hunt]]
* April tot Julie 1972 [[Kambodscha-Operation]]
* September 1970 [[Operation Tailwind]]
* November 1970 [[Operation Kingpin]]
* Februarie tot Maart 1971 [[Operation Lam Son 719]]
* Maart tot Mei 1972 [[Slag van Quảng Trị]]
* April tot Julie 1972 [[Slag van An Loc]]
* April 1975 [[Slag van Xuan Loc]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} Paul Elliott: ''Vietnam – Conflict &amp; Controversy.'' 1998, {{ISBN|1-85409-320-7}}
* {{de}} Oriana Fallaci: ''Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht.'' Econ-Verlag, Düsseldorf/Wien 1970, {{ISBN|3-430-12603-7}}; zuletzt ''Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht aus dem Vietnamkrieg.'' dtv, München 1988, {{ISBN|3-423-10259-4}}
* {{fr}} Gilles Férier: ''Les trois guerres d'Indochine.'' Presses Universitaires de Lyon, 1994, {{ISBN| 2-7297-0483-3}}
* {{fr}} Philippe Franchini: ''Les guerres d'Indochine.'' Pygmalion, Paris 1997, {{ISBN|2-85704-267-1}}
* {{de}} Marc Frey: ''Geschichte des Vietnamkriegs. Die Tragödie in Asien und das Ende des amerikanischen Traums.'' Beck, München 1998, {{ISBN|3-406-42078-8}}; 7. durchges. Aufl., 2004, {{ISBN|3-406-45978-1}}
* {{de}} Michael Herr: ''An die Hölle verraten = Dispatches.'' Rogner und Bernhard, München 1979, {{ISBN|3-8077-0101-X}}
* {{en}} Seymour Hersh: ''My Lai 4: A Report on the Massacre and its Aftermath.'' 1970, {{ISBN|0-394-43737-3}}
* {{de}} Peter Jaeggi: ''Als mein Kind geboren wurde, war ich sehr traurig. Spätfolgen des Chemiewaffen-Einsatzes im Vietnamkrieg.'' Lenos-Verlag, Basel 2000, {{ISBN|3-85787-298-5}} (Katalog zur gleichnamigen Fotografieausstellung)
* {{en}} Gabriel Kolko: ''Anatomy of a War. Vietnam, the United States and the Modern Historical Experience.'' 2001 {{ISBN|1-84212-286-X}}
* {{en}} Gabriel Kolko: ''Vietnam: Anatomy of a Peace.'' 1997, {{ISBN|0-415-15990-3}}
* {{en}} Guenter Lewy: ''America in Vietnam.'' Oxford University Press 1978, {{ISBN|0-19-502732-9}}
* {{de}} Robert S. McNamara en Brian VanDeMark: ''Vietnam. Das Trauma einer Weltmacht.'' Spiegel-Buchverlag, Hamburg 1995, {{ISBN|3-455-11139-4}}
* {{en}} Lt. Gen. Harold G. Moore &amp; Joseph L. Galloway: ''We Were Soldiers Once...And Young.'' 2002, {{ISBN|0-06-050698-9}}
* {{de}} Jonathan Neale: ''Der amerikanische Krieg. Vietnam 1960–1975.'' Atlantik-Verlag, Bremen 2004, {{ISBN|3-926529-17-2}}
* {{de}} Tim Page: ''Ein anderes Vietnam. Bilder des Krieges von der anderen Seite.'' National Geographic. Hamburg 2002, {{ISBN|3-934385-65-6}} (Buch mit Fotos und Berichten nordvietnamesischer Fotografen, die den Krieg dokumentierten)
* {{fr}} Jacques Portes: ''Les Américains et la guerre du Vietnam.'' Editions Complexe, Paris, 1999, {{ISBN|2-87027-471-8}}
* {{de}} Peter Scholl-Latour: ''Der Tod im Reisfeld. Dreißig Jahre Krieg in Indochina.'' Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1980, {{ISBN|3-421-01927-4}}; zuletzt dtv, München 2000, {{ISBN|3-423-36173-5}}
* {{de}} Neil Sheehan: ''Die große Lüge. John Paul Vann und Amerika in Vietnam.'' Europaverlag, Wien/Zürich 1992, {{ISBN|3-203-51149-5}}
* {{de}} Rolf Steininger: ''Der Vietnamkrieg.'' Fischer-Taschenbuch-Verlag, Frankfurt 2004, {{ISBN|3-596-16129-0}}
* {{en}} William Appleman Williams: ''America in Vietnam: A Documentary History.'' 1989, {{ISBN|0-385-19752-7}}
* {{de}} Bernd Greiner: ''Krieg ohne Fronten. Die USA in Vietnam''. Verlag Hamburger Edition 2007, {{ISBN|978-3-936096-80-4}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Vietnam War}}
* {{en}} [http://www.toledoblade.com/apps/pbcs.dll/section?Category=SRTIGERFORCE Artikelserie des ''Toledo Blade'' über amerikanische Kriegsverbrechen]
* {{de}} [http://www.vietnampix.com/ Photostrecke über den Einsatz amerikanischer Soldaten]
* {{en}} [http://www.clemson.edu/caah/history/FacultyPages/EdMoise/bibliography.html Vietnam War Bibliography von Edwin E. Moïse]
* {{de}} [http://deposit.ddb.de/cgi-bin/dokserv?idn=965431665&amp;dok_var=d1&amp;dok_ext=pdf&amp;filename=965431665.pdf Dissertation: „Dominotheorie und amerikanische Vietnampolitik 1954–1961“]
* {{en}} [http://www.afa.org/magazine/Sept2004/0904vietnam.pdf Almanach der ''Air Force Association'' zur amerikanischen Luftkriegsführung in Vietnam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930181108/http://www.afa.org/magazine/Sept2004/0904vietnam.pdf |date=30 September 2007 }}
* {{en}} [http://go.footnote.com/vietnam/?xid=618 Vietnam War Collection]
* {{en}} [http://www.foia.cia.gov/vietnam.asp Vietnam Histories] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104105625/http://www.foia.cia.gov/vietnam.asp |date= 4 Januarie 2010 }}, CIA

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Vietnamoorlog}}
[[Kategorie:Viëtnamoorlog| ]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Australië]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Filippyne]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Noord-Korea]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Korea]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Thailand]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Volksrepubliek China]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Kambodja]]
[[Kategorie:Laos]]
[[Kategorie:Imperialisme]]</text>
      <sha1>rb1758wtq62sacq12c7w4malmg02kes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brasiliaanse Grand Prix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51918</id>
    <revision>
      <id>3362052</id>
      <parentid>2964768</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:56:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wenners van die São Paulo Grand Prix */</comment>
      <origin>3362052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8051" sha1="4yyqi5q3lsxv0euv7uvivlu8hjf7dfr" xml:space="preserve">Die '''Brasiliaanse Grand Prix''' is 'n [[Formule Een]]-kampioenskapswedren wat jaarliks op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in Interlagos, 'n distrik van die stad [[São Paulo]] in [[Brasilië]] plaasvind. Tans heet die wedren die São Paulo Grand Prix tot en met die jaar 2030.

Die [[McLaren]]span was die suksesvolste hier met 12 oorwinnings in 'n Grand Prix. [[Alain Prost]] het dit die meeste keer, nl. ses keer gewen. [[Michael Schumacher]] het dit drie keer gewen, twee keer vir [[Benetton Formula-span|Benetton]] en een keer vir [[Scuderia Ferrari|Ferrari]].  

== Wenners van die São Paulo Grand Prix ==
[[Lêer:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|regs|380px]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|-
! Jaar
! Renjaer
! Vervaardiger
! Plek
|- 
! [[2026 São Paulo Grand Prix|2026]]
| {{vlagikoon|GBR}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|rowspan=&quot;6&quot;| [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]]
|- 
! [[2025 São Paulo Grand Prix|2025]]
| {{vlagikoon|GBR}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|- 
! [[2024 São Paulo Grand Prix|2024]]
| {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
|- 
! [[2023 São Paulo Grand Prix|2023]]
| {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]]
|- 
! [[2022 São Paulo Grand Prix|2022]]
| {{vlagikoon|GBR}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|-
! [[2021 São Paulo Grand Prix|2021]]
| {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|}

== Wenners van die Brasiliaanse Grand Prix ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%;&quot;
|-
! Jaar
! Renjaer
! Vervaardiger
! Plek
|- 
|- style=&quot;background:#ddd;&quot;
! 2020
| colspan=&quot;3&quot; |''nie plaasgevind nie, weens koronaviruspandemie''
|- 
! [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|2019]]
| {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]
|rowspan=&quot;30&quot;| [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]]
|-
! [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|2018]]
| {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|-
! [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|2017]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|2016]]
| {{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|-
! [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|2015]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|-
! [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|2014]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Nico Rosberg]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
|-
! [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|2013]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|2012]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Jenson Button]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|-
! [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|2011]]
| {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|2010]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|2009]]
| {{vlagikoon|AUS}} [[Mark Webber]]
| [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|2008]]
| {{vlagikoon|BRA}} [[Felipe Massa]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|2007]]
| {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|2006]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Felipe Massa]]
| [[Scuderia Ferrari]]
|-
! [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|2005]]
| {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|-
! [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|2004]]
| {{vlagikoon|COL}} [[Juan Pablo Montoya]]
| [[WilliamsF1|Williams]]-[[BMW]]
|-
! [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|2003]]
| {{vlagikoon|ITA}} [[Giancarlo Fisichella]]
| Jordan-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|2002]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|2001]]
| {{vlagikoon|VK}} [[David Coulthard]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|-
! [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|2000]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|1999]]
| {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|-
! [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|1998]]
| {{vlagikoon|FIN}} [[Mika Häkkinen]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
|-
! [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|1997]]
| {{vlagikoon|CAN}} [[Jacques Villeneuve]]
| [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|1996]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Damon Hill]]
| [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|1995]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]]
| [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|1994]]
| {{vlagikoon|GER}} [[Michael Schumacher]]
| [[Benetton Formula-span|Benetton]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|1993]]
| {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]]
| [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|1992]]
| {{vlagikoon|VK}} [[Nigel Mansell]]
| [[WilliamsF1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]
|-
! [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|1991]]
| {{vlagikoon|BRA}} [[Ayrton Senna]]
| [[McLaren]]-[[Honda Racing F1|Honda]]
|-
! [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|1990]]
| {{vlagikoon|FRA}} [[Alain Prost]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|1989]]
| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|rowspan=&quot;9&quot;| [[Autódromo Internacional Nelson Piquet|Jacarepaguá]]
|-
! [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|1988]]
| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
| [[McLaren]]-[[Honda]]
|-
! [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|1987]]
| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
| [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]
|-
! [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|1986]]
| {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]]
| [[WilliamsF1|Williams]]-[[Honda]]
|-
! [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|1985]]
| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
| [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]
|-
! [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|1984]]
| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
| [[McLaren]]-[[Porsche|TAG]]
|-
! [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|1983]]
| {{BR-VLAG}} [[Nelson Piquet]]
| [[Brabham]]-[[BMW]]
|-
! [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|1982]]
| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
| [[Renault F1|Renault]]
|-
! [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|1981]]
| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]]
| [[WilliamsF1|Williams]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|1980]]
| {{FR-VLAG}} [[René Arnoux]]
| [[Renault F1|Renault]]
| [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]]
|-
! [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|1979]]
| {{FR-VLAG}} [[Jacques Laffite]]
| [[Equipe Ligier|Ligier]]-[[Cosworth|Ford]]
| [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]]
|-
! [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|1978]]
| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| [[Autódromo Internacional Nelson Piquet|Jacarepaguá]]
|-
! [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|1977]]
| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|rowspan=&quot;6&quot;| [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]]
|-
! [[1976 Brasiliaanse Grand Prix|1976]]
| {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
|-
! [[1975 Brasiliaanse Grand Prix|1975]]
| {{BR-VLAG}} [[José Carlos Pace-renbaan|José Carlos Pace]]
| [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1974 Brasiliaanse Grand Prix|1974]]
| {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]]
| [[McLaren]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1973 Brasiliaanse Grand Prix|1973]]
| {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]]
| [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
! [[1972 Brasiliaanse Grand Prix|1972]]
| {{AR-VLAG}} [[Carlos Reutemann]]
| [[Brabham]]-[[Cosworth|Ford]]
|-
|}

{{Koördinate|23.701|S|46.697|W|display=title|source:dewiki}}

[[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix| ]]
[[Kategorie:Formule Een Grands Prix]]</text>
      <sha1>4yyqi5q3lsxv0euv7uvivlu8hjf7dfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victoriameer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52799</id>
    <revision>
      <id>3361958</id>
      <parentid>3330835</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:31:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38771" sha1="b3q9bve5oqux2fzed05pg3tu3ugdd81" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Waterliggaam
| Naam = Victoriameer
| Beeld = Victoriasee.jpg
| Beeld_byskrif = [[Nasa]]-Satellietbeeld van die Victoriameer
| Kaart = Kaart Victoriameer.png
| Kaart_byskrif = Kaart van die Victoriameer
| Koördinate = {{Koördinate|1|S|33|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}}
| Ligging = [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Kenia]]
| Soort = Binnemeer
| Oppervlakte = 68&amp;nbsp;800&amp;nbsp;km² (26&amp;nbsp;600&amp;nbsp;myl²)
| Gem_diepte = 40&amp;nbsp;meter (130&amp;nbsp;voet)
| Maks_diepte = 83&amp;nbsp;meter (272&amp;nbsp;voet)
| Volume = 2&amp;nbsp;750&amp;nbsp;km³ (660&amp;nbsp;myl³)
| Oppervlakhoogte = 1&amp;nbsp;133&amp;nbsp;meter (3&amp;nbsp;717&amp;nbsp;voet)
| Lengte = 337&amp;nbsp;km (209&amp;nbsp;myl)
| Breedte = 250&amp;nbsp;km (160&amp;nbsp;myl)
| Opvangsgebied = 184&amp;nbsp;000&amp;nbsp;km² (71&amp;nbsp;000&amp;nbsp;myl²)
| Omtrek = 3&amp;nbsp;440&amp;nbsp;km (2&amp;nbsp;140&amp;nbsp;myl)
| Invloei = [[Kagerarivier]]
| Uitvloei = [[Wit Nyl]]
| Eiland = 84
| Nedersettings = Bukoba, Tanzanië&lt;br /&gt;Mwanza, Tanzanië&lt;br /&gt;Musoma, Tanzanië&lt;br /&gt;Kisumu, Kenia&lt;br /&gt;Kendu Bay, Kenia&lt;br /&gt;Homa Bay, Kenia&lt;br /&gt;[[Kampala]], Uganda&lt;br /&gt;[[Entebbe]], Uganda&lt;br /&gt;[[Jinja]], Uganda
| Gevries = 
| Rangorde_volume = 
}}

Die '''Victoriameer''' ([[Engels]]: ''Lake Victoria''; [[Swahili]]: ''Viktoria Nyanza''; [[Luo]]: ''Nam Lolwe''; [[Luganda]]: ''Nnalubaale''; ''Nyanza'' in ander [[Bantoetale]]&lt;ref name=&quot;WDL1&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.wdl.org/en/item/2557 |title=The Victoria Nyanza. The Land, the Races and their Customs, with Specimens of Some of the Dialects |year=1899 |publisher=World Digital Library |accessdate=18 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824034057/https://www.wdl.org/en/item/2557/ |archive-date=24 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;) is een van die [[Groot Mere van Afrika]] en die grootste meer in [[Afrika]]. Dit lê net suid van die [[ewenaar]].

[[Lêer:African Great Lakes.svg|duimnael|links|Kaart van die [[Groot Mere van Afrika]]:&lt;br /&gt;[[Albertmeer]] (''Lake Albert'')&lt;br /&gt;[[Edwardmeer]] (''Lake Edward'')&lt;br /&gt;[[Kivumeer]] (''Lake Kivu'')&lt;br /&gt;[[Kyogameer]] (''Lake Kyoga'')&lt;br /&gt;[[Malawimeer]] (''Lake Malawi'')&lt;br /&gt;[[Mwerumeer]] (''Lake Mweru'')&lt;br /&gt;[[Rukwameer]] (''Lake Rukwa'')&lt;br /&gt;[[Tanganjikameer]] (''Lake Tanganyika'')&lt;br /&gt;[[Turkanameer]] (''Lake Turkana'')&lt;br /&gt;Victoriameer (''Lake Victoria'')]]
[[Lêer:Africa Lake Victoria 10 006.jpg|duimnael|links|Uitsig oor die meer vanaf ''Speke Resort'' in Munyonyo, Kampala, Uganda]]
[[Lêer:Victoria Nyanza.jpg|duimnael|links|Die swart streep dui Stanley se roete aan]]
Die meer is deur die ontdekkingsreisiger John Hanning Speke in sy verslae Victoriameer herbenoem, na [[Victoria van die Verenigde Koninkryk|koningin Victoria]]. Hy was die eerste [[Verenigde Koninkryk|Brit]] om dit te dokumenteer. (Daar is sedertdien erken dat die inheemse gidse die naam Nyanza-meer gebruik het om dit aan hom te beskryf.) Speke het dit in 1858 gedoen terwyl hy saam met [[Richard Francis Burton]] op 'n ekspedisie was om die bron van die [[Nylrivier]] op te spoor. Hierdie ekspedisie is finansieel deur die Royal Geographic Society geborg.

Met 'n oppervlakte van ongeveer 59&amp;nbsp;947 vierkante kilometer&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|title=Shoreline, Lake Victoria, vector polygon, ~2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|title=Lake Victoria Statistics from this Dataverse}}&lt;/ref&gt; is Victoriameer Afrika se grootste meer volgens oppervlakte, die wêreld se grootste [[Trope|tropiese]] meer,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.eoearth.org/view/article/154134/ |title=Lake Victoria |last=Saundry |first=Peter |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425002846/http://www.eoearth.org/view/article/154134/ |archive-date=25 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate= 3 Julie 2014 }}&lt;/ref&gt; en die wêreld se tweede grootste [[Vars water|varswatermeer]] volgens oppervlakte ná [[Bowemeer]] in [[Noord-Amerika]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.britannica.com/place/Lake-Victoria |title=Lake Victoria |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408101912/https://www.britannica.com/place/Lake-Victoria |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Volgens volume is Victoriameer die negende grootste kontinentale meer ter wêreld, met ongeveer 2&amp;nbsp;424 kubieke kilometer se water.&lt;ref name=&quot;auto4&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|title=Bathymetry TIFF, Lake Victoria Bathymetry, raster, 2017, V7}}&lt;/ref&gt;

Victoriameer het 'n maksimum diepte van tussen 80 en 84 meter en 'n gemiddelde diepte van 40 meter. Sy opvangsgebied strek oor 169&amp;nbsp;858 vierkante kilometer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|author=Stuart|title=Basin, Lake Victoria Watershed (inside), vector polygon, ~2015}}&lt;/ref&gt; Die meer se oewer beslaan 7&amp;nbsp;142 kilometer, gedigitiseer teen die 1:25 000-vlak,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|title=Shoreline, Lake Victoria, vector line – 2015 – LakeVicFish Dataverse|author=Hamilton}}&lt;/ref&gt; met eilande wat 3,7% van hierdie lengte beslaan. Die meer se area strek oor drie lande: [[Kenia]] (6% of 4&amp;nbsp;100 vierkante kilometer, [[Uganda]] (45% of 31&amp;nbsp;000 vierkante kilometer en [[Tanzanië]] (49% of 33&amp;nbsp;700 vierkante kilometer).

== Geologie ==
[[Lêer:Topography of Lake Victoria.png|duimnael|links|Topografiese kaart van Victoriameer]]
Geologies gesien is Victoriameer ongeveer 400&amp;nbsp;000 jaar oud. Dit het gevorm toe riviere wat weswaarts vloei deur 'n steil korsblok opgedam is. Gedurende sy geologiese geskiedenis het Victoriameer veranderinge ondergaan. Geologiese bewysstukke vanaf die meer se bodem toon dat Victoriameer minstens drie keer sedert sy vorming heeltemal opgedroog het. Hierdie droogtesiklusse hou waarskynlik verband met [[Kwartêre Ystydperk|ystydperke]] in die [[Kwartêre Ystydperk|verlede]]. Die Victoriameer het ongeveer 17&amp;nbsp;300 jaar gelede laas opgedroog, en het 14&amp;nbsp;700 jaar gelede weer opgevul,&lt;ref name=&quot;Verheyen2003&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|author=Verheyen|year=2003|title=Origin of the Superflock of Cichlid Fishes from Lake Victoria, East Africa|pages=325–329}}&lt;/ref&gt; toe die begin van die vogtige tydperk in Afrika aangebreek het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|author=deMenocal|title=Abrupt onset and termination of the African Humid Period|pages=347–361}}&lt;/ref&gt;

== Hidrologie en limnologie (meerkunde) ==
[[Lêer:Rift en.svg|duimnael|links|Victoriameer en die [[Groot Skeurvallei]]]]
Victoriameer ontvang 80% van sy water uit direkte reënval. Gemiddelde verdamping op die meer is tussen 2 en 2,2 meter per jaar, amper die dubbele neerslag van oewergebiede. Victoriameer ontvang sy water bykomend van riviere en duisende klein [[Stroom|strome]]. Die [[Kagerarivier]] is die grootste rivier wat in hierdie meer vloei, met sy [[Rivierdelta|mond]] aan die westelike oewer van die meer. In die Keniaanse sektor is die belangrikste riviere die Sio, Nzoia, Yala, Nyando, Sondu Miriu, Mogusi en Migori.

Die enigste uitvloei vanuit die Victoriameer is die Nylrivier, wat naby Jinja in Uganda uitvloei. Dit maak die Victoriameer die belangrikste bron van die langste tak van die Nylrivier. Die boonste gedeelte van die Nyl staan algemeen bekend as die Victoria-Nyl totdat dit die [[Albertmeer]] bereik. Hoewel dit deel vorm van dieselfde rivierstelsel wat as die [[Wit-Nyl]] bekend staan, geld hierdie naam streng gesproke eers nadat die rivier die Uganda-grens na Suid-Soedan in die noorde oorgesteek het.

Die meer vertoon [[Eutrofikasie|eutrofiese toestande]]. In 1990–1991 was suurstofkonsentrasie in die gemengde laag hoër as in 1960–1961, met byna aanhoudende suurstofoverversadiging in oppervlakwater. Suurstofkonsentrasie in hipolimnetiese water (dit wil sê die laag water wat onder die termokline lê, sirkuleer nie en bly altyd koud) was gedurende 1990–1991 vir 'n langer tydperk laer as in 1960–1961, met waardes van minder as 1 mg per liter wat in water so vlak as 40 meter voorkom, vergeleke met 'n vlakste voorkoms van meer as 50 meter in 1961. Die veranderinge in oksigenering word beskou as in ooreenstemming met metings van hoër alge-biomassa en produktiwiteit. Hierdie veranderinge het om verskeie redes ontstaan, soos opeenvolgende brande wat in die kom ontstaan het, roet en as neerslag wat oor die breë gebied van die meer versprei het; verhoogde nutriënt-invloei vanaf riviere, en verhoogde besoedeling as gevolg van nedersetting langs die oewers.

== Badmetrie ==
[[Lêer:Lake Vic Bathy.jpg|duimnael|Victoriameer se badmetriese model&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|title=Bathymetry TIFF, Lake Victoria Bathymetry, raster, 2016 – LakeVicFish Dataverse|doi=10.7910/dvn/soeknr|date=17 Mei 2018}}&lt;/ref&gt;]]
Die meer word beskou as 'n vlak meer, die groot geografiese gebied wat dit beslaan in ag genome, met 'n maksimum diepte van ongeveer 80 meter en 'n gemiddelde diepte van 40 meter.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://faculty.salisbury.edu/~sehamilton/LV_Bathy/ |title=LV_Bathy |website=faculty.salisbury.edu |accessdate=24 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601062624/http://faculty.salisbury.edu/~sehamilton/LV_Bathy/ |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 'n Projek van 2016 het tienduisend punte gedigitaliseer en die eerste ware badmetriese kaart van die meer geskep. Die diepste deel van die meer word ten ooste in die meer naby Kenia gevind, terwyl die meer in die algemeen vlak is in die weste langs die Ugandese kuslyn en in die suide langs die Tanzaniese kuslyn.

== Inheemse natuurlewe ==
=== Soogdiere ===
Baie [[soogdier]]spesies leef in die omgewing van die Victoriameer, en sommige daarvan hou nou verband met die meer en die vleilande. Hieronder tel die [[seekoei]], [[groototter]], gevlekte otter, [[Watermuishond|moeras-muishond]], rietrot, [[Waterkoedoe|sitatunga]] en [[Waterbok|defassa-waterbokkie]].

=== Reptiele ===
Die Victoriameer en sy vleilande het 'n groot bevolking van [[Nylkrokodil]]le, sowel as [[Moeraswaterskilpad|Afrika-helmskilpaaie]], veranderlike modderskilpaaie en Williams se modderskilpad.&lt;ref name=&quot;Spawls2002&quot;&gt;{{en}} {{cite book|author=Spawls, Howell, Drewes, en Ashe|year=2002|title=A Field Guide to the Reptiles of East Africa|publisher=Academic Press|location=London|isbn=0-12-656470-1}}&lt;/ref&gt; Hierdie skilpad is beperk tot die Victoriameer en ander mere, riviere en moerasse in die boonste Nylkom.

=== Cichlidae-vis ===
[[Lêer:Pundamilia (Haplochromis) nyererei male.jpg|duimnael|In teenstelling met baie ander cichlidae-vissoorte in die Victoriameer, kom ''Haplochromis nyererei'' algemeen voor. Sy oë is veral sensitief vir lig, veral rooi, wat minder beïnvloed word deur die afname in die helderheid van die water as gevolg van [[Eutrofikasie|eutrofiering]] as [[kleur]]e met 'n kort golflengte&lt;ref name=&quot;Witte2000&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|title=Recovery of cichlid species in Lake Victoria: an examination of factors leading to differential extinction|doi=10.1023/a:1016677515930}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Haplochromis thereuterion.jpg|duimnael| ''Haplochromis thereuterion'' oorleef in klein getalle. Aanvanklik het hulle uitgesterf, maar toe dit herontdek is, het dit van habitat verander (van naby die wateroppervlak na rotsagtige areas) en voedingsgedrag (van oppervlakinsekte na inseklarwes)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Steeves, G |url=http://www.cichlid-forum.com/articles/hap_thereuterion_pt1.php |title='Haplochromis' thereuterion&quot; |publisher=Cichlid-Forum |accessdate=28 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181029152201/https://www.cichlid-forum.com/articles/hap_thereuterion_pt1.php |archive-date=29 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
Die Victoriameer was voorheen baie ryk aan vis, insluitend vele endemiese soorte, maar 'n groot persentasie daarvan het gedurende die afgelope 50 jaar uitgesterf.&lt;ref name=&quot;Witte1992&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|year=1992|title=Species extinction and concomitant ecological changes in Lake Victoria|url=|journal=Netherlands Journal of Zoology|volume=42|issue=2–3|pages=214–32|doi=10.1163/156854291X00298}}&lt;/ref&gt; Die hoofgroep in die Victoriameer is die haplochromine-cichlidae-visse (''Haplochromis sensu lato'' ) met meer as 500 spesies, byna almal endemies,&lt;ref name=&quot;Verheyen2003&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Meier2017&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|year=2017|title=Ancient hybridization fuels rapid cichlid fish adaptive radiations|url=|journal=Nature Communications|volume=8|issue=|doi=10.1038/ncomms14363}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DeWeerdt2004&quot;&gt;{{en}} {{cite web |author=DeWeerdt, S. |date=28 Februarie 2004 |url=https://www.newscientist.com/article/mg18124365-300-dark-secret-of-the-lake/ |title=Dark secret of the lake |publisher=New Scientist |accessdate=26 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922211635/https://www.newscientist.com/article/mg18124365-300-dark-secret-of-the-lake/ |archive-date=22 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; met 'n geskatte 300 wat nog nie beskryf is nie.&lt;ref name=&quot;Sayer2018&quot;&gt;{{en}} {{cite book|author=Sayer, C.A., L. Máiz-Tomé en W.R.T. Darwall|year=2018|title=Freshwater biodiversity in the Lake Victoria Basin: Guidance for species conservation, site protection, climate resilience and sustainable livelihoods|location=Cambridge, VK en Gland, Switserland|publisher=IUCN|doi=10.2305/IUCN.CH.2018.RA.2.en}}&lt;/ref&gt; Dit is baie meer visspesies as enige ander meer ter wêreld, behalwe vir die [[Malawimeer]].&lt;ref name=&quot;Turner2001&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|year=2001|title=How many species of cichlid fishes are there in African lakes?|url=https://archive.org/details/sim_molecular-ecology_2001-03_10_3/page/793|journal=Molecular Ecology|volume=10|issue=|pages=793–806|doi=10.1046/j.1365-294x.2001.01200.x}}&lt;/ref&gt; Dit is die resultaat van 'n snelaanpasbare bestraling in die afgelope ongeveer 15&amp;nbsp;000 jaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|year=2008|title=The late Pleistocene desiccation of Lake Victoria and the origin of its endemic biota|journal=Hydrobiologia|volume=596|issue=1|pages=5–16|doi=10.1007/s10750-007-9158-2}}&lt;/ref&gt; Hul buitengewone verskeidenheid en spoed van [[evolusie]] was al die onderwerp van talle wetenskaplike studies van die kragte wat die rykdom van lewe oral dryf.&lt;ref name=&quot;Lowe2009&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|year=2009|title=Fisheries and cichlid evolution in the African Great Lakes: progress and problems|url=|journal=Freshwater Reviews|volume=2|issue=|pages=131–51|doi=10.1608/frj-2.2.2}}&lt;/ref&gt; Die Victoria-haplochromines vorm deel van 'n ouer groep van meer as 700 verwante spesies, insluitend dié van verskeie kleiner mere in die streek, veral [[Kyogameer|Kyoga]], [[Edwardmeer|Edward]], George, Albert en [[Kivumeer|Kivu]].

Die Victoria-haplochromines is duidelik [[Geslagsdimorfie|geslagsdimorf]] (mannetjies relatief helderkleurig; wyfies vaal).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Rijssel|title=Prevalence of disruptive selection predicts extent of species differentiation in Lake Victoria cichlids|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=285|issue=1871|doi=10.1098/rspb.2017.2630}}&lt;/ref&gt; Hul ekologie is buitengewoon uiteenlopend en vorm ten minste 16 groepe, waaronder detritivore, zooplanktivores, insekvreters, garnaalvreters, en weekdiere.&lt;ref name=&quot;Lowe2009&quot; /&gt; As gevolg van predasie deur die Nyl-baars, [[eutrofikasie]] en ander veranderinge in die ekosistelsel, word beraam dat minstens 200 spesies (ongeveer 40%) van die Victoriameer-haplochromines uitgesterf het,&lt;ref name=&quot;DeWeerdt2004&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rijssel2013&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|last=van Rijssel|year=2013|title=Adaptive responses in resurgent Lake Victoria cichlids over the past 30 years|journal=Evol. Ecol.|volume=27|issue=|pages=253–67|doi=10.1007/s10682-012-9596-9}}&lt;/ref&gt; insluitend meer as 100 onbeskryfde spesies.&lt;ref name=&quot;Sayer2018&quot; /&gt; Aanvanklik is gevrees dat hierdie getal selfs hoër was, na sommige ramings selfs 65% van die totale spesie,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Goldschmidt|year=1993|title=Cascading Effects of the Introduced Nile Perch on the Detritivorous/Phytoplanktivorous Species in the Sublittoral Areas of Lake Victoria|url=https://archive.org/details/sim_conservation-biology_1993-09_7_3/page/686|journal=Conservation Biology|volume=7|issue=3|pages=686–700|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.07030686.x}}&lt;/ref&gt; maar verskeie spesies wat moontlik uitgesterf het, is herontdek nadat die Nyl-baars se getalle in die negentigerjare begin afneem het.&lt;ref name=&quot;IUCNef&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=IUCN Red Lists |url=http://www.iucnredlist.org/initiatives/freshwater/eastafrica/geographicpatternsea |title=Geographic Patterns. Eastern Africa |accessdate=25 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002175558/http://www.iucnredlist.org/initiatives/freshwater/eastafrica/geographicpatternsea |archive-date= 2 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Verskeie van die oorblywende spesies word ernstig bedreig en addisionele uitwissings is moontlik.&lt;ref name=&quot;Fiedler1998&quot;&gt;{{en}} {{cite book|author=Fiedler, P.L. en P M. Kareiva|year=1998|title=Conservation Biology: For the Coming Decade|url=https://archive.org/details/isbn_9780412096617|edition=2de|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780412096617/page/209 209]–10|isbn=978-0-412-09661-7}}&lt;/ref&gt; Sommige spesies het in nabygeleë klein satelliet-mere, skuiling onder rotse of rante oorleef (wat hulle teen die Nyl-baars beskerm het),&lt;ref name=&quot;Chapman1996&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|last=Chapman|year=1996|title=Wetland ecotones as refugia for endangered fishes|url=https://archive.org/details/sim_biological-conservation_1996-12_78_3/page/263|journal=Biological Conservation|volume=78|issue=|pages=263–70|doi=10.1016/s0006-3207(96)00030-4}}&lt;/ref&gt; of het by die mensgemaakte veranderinge in die meer self aangepas. Sulke aanpassings sluit in 'n groter [[kieu]]e (aanpassing vir suurstofarm water), veranderinge aan die voedingsapparaat, veranderinge aan die oë (wat hulle beter sig in troebel water gee)&lt;ref name=&quot;Witte2000&quot; /&gt; en kleiner kop, wat vinniger swem moontlik gemaak het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Zeeuw|year=2013|title=Two new species of zooplanktivorous haplochromine cichlids from Lake Victoria, Tanzania|journal=ZooKeys|volume=256|issue=|pages=1–34|doi=10.3897/zookeys.256.3871}}&lt;/ref&gt; Die visetende visse, weekdiere en inseketende visse haplochromines het is veral hard getref met talle spesies wat uitgesterf het. Ander het in hul suiwer vorm uitgesterf, maar oorleef as [[Hibried|basters]]. Sommige van die bedreigde cichlidae-spesies in die Victoriameer het 'versekering'-bevolkings in dieretuine, openbare akwariums en by privaat versamelaars, en 'n paar spesies is [[Uitgestorwe in die natuur|in die natuur uitgesterf]] maar oorleef nog in gevangenskap.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|author=Yirka, B.|date=27 November 2015|url=https://phys.org/news/2015-11-evolution-diversification.html|title=Study shows evolution does not always mean more diversification|publisher=Phys.org|accessdate=28 Maart 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Lévêque, C.|year=1997|title=Biodiversity Dynamics and Conservation: The Freshwater Fish of Tropical Africa|url=https://archive.org/details/biodiversitydyna0000leve|pages=[https://archive.org/details/biodiversitydyna0000leve/page/358 358]|isbn=978-0-521-57033-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Steeves, G |url=http://www.cichlid-forum.com/articles/new_hobby_haps_pt1.php |title=New to the hobby Haplochromines |publisher=Cichlid-Forum |accessdate=28 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922024518/https://www.cichlid-forum.com/articles/new_hobby_haps_pt1.php |archive-date=22 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |author=Rizza, D. |url=http://www.wetwebmedia.com/ca/volume_6/volume_6_3/vic_chichlids.html |title=Looking At Victoria Cichlids |publisher=Conscientious Aquarist Magazine |accessdate=28 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601062543/http://www.wetwebmedia.com/ca/volume_6/volume_6_3/vic_chichlids.html |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|author=McAndrews, R. en D.I. Warmolts|date=25 Mei 2015|url=http://www.bostonaquariumsociety.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=89:progress-in-breeding-freshwater-fish-by-douglas-i-warmolts-columbus-zoological-gardens-and-russ&amp;catid=42:general&amp;Itemid=74|title=Progress in breeding freshwater fish|publisher=Boston Aquarium Society|accessdate=14 April 2017}}&lt;/ref&gt;

Die uitwissing van cichlidae-visse in die genus ''Haplochromis'' is ook te wyte aan die eutrofikasie van die meer. Die vrugbaarheid van tropiese waters hang af van die tempo waarteen voedingstowwe in die oplossing gebring kan word. Die invloedryke riviere van die Victoriameer lewer min voedingstowwe in verhouding tot sy grootte. As gevolg hiervan word die meeste van die Victoriameer se voedingsstowwe vermoedelik opgesluit in die neerslag op die bodem.&lt;ref name=&quot;Beauchamp54&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|author=R.S.A. Beauchamp|title=Fishery research in the lakes of East Africa}}&lt;/ref&gt; Vegetatiewe stof vergaan stadig. Diere verval egter aansienlik vinniger, dus is die vrugbaarheid van die meer afhanklik van die tempo waarteen hierdie voedingstowwe deur visse en ander organismes opgeneem kan word. Daar is min twyfel dat ''Haplochromis'' 'n belangrike rol gespeel het om [[detritus]] en [[plankton]] weer in die oplossing te kry.&lt;ref name=&quot;Lucy Richardson&quot;&gt;{{en}} {{cite web|author=Lucy Richardson|title=The lessons of Lake Victoria Uganda|url=http://www.gulgasht.com/africa/lucy-richardson-story-from-lake-victoria-uganda.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926071844/http://www.gulgasht.com/africa/lucy-richardson-story-from-lake-victoria-uganda.html|archivedate=26 September 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KaufmanOchumba93&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|author=Les Kaufman|title=Evolutionary and conservation biology of cichlid fishes as revealed by faunal remnants in northern Lake Victoria}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goldschmidt93&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|author=Tijs Goldschmidt|title=Cascading effects of the introduced Nile perch on the detrivorous/phytoplantivorous species in sublittoral areas of Lake Victoria}}&lt;/ref&gt; Met ongeveer 80% van die ''Haplochromis''-spesies wat aan detritus voed, en ewe in staat is om van mekaar af te voed, het hulle 'n hegte, interne herwinningstelsel gevorm, wat voedingstowwe en biomassa vertikaal en horisontaal deur die waterkolom stuur, via predasie deur mense en landdiere. Die verwydering van ''Haplochromis'' kon egter daartoe bygedra het dat die [[algebloeisels]] toegeneem het,&lt;ref name=&quot;OchumbaKibaara&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|author=Peter B. O. Ochumba|title=Observations on blue-green algal blooms in the open waters of Lake Victoria, Kenya}}&lt;/ref&gt; wat op sy beurt verantwoordelik kan wees vir massa vissterftes.

=== Skaaldiere ===
Vier spesies varswaterkrappe kom in die Victoriameer voor: ''Potamonautes niloticus'' kom wydverspreid voor en ''P. emini'' is aangeteken in die omgewing van Bukoba in Tanzanië, maar albei word ook elders in Afrika aangetref.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Cumberlidge, N.|year=2009|title=Freshwater Crabs and Shrimps (Crustacea: Decapoda) of the Nile Basin|chapter=27|pages=547–61|publisher=Dumony, H.J.|work=The Nile. Origin, Environments, Limnology and Human Use. Monographiae Biologicae, Vol. 89.|location=Springer, New York.|isbn=978-1-4020-9726-3}}&lt;/ref&gt; Laasgenoemde is in 2017 die eerste keer wetenskaplik beskryf en daar is baie min oor hulle bekend: ''P. entebbe'' is slegs naby [[Entebbe]] waargeneem (die enigste bekende [[Monster (wetenskap)|monster]] is in 1955 versamel en dit is onbekend of dit in of naby die meer was) en ''P. busungwe'' slegs op Busungwe-eiland in die noordwestelike deel van die meer. Laasgenoemde is waarskynlik die kleinste varswaterkrap in Afrika met 'n breedte van ongeveer 1,6&amp;nbsp;cm, hoewel ''P. kantsyore'' van die [[Kagerarivier]], en ''Platythelphusa maculata'' en ''P. polita'' van die Tanganyikameer amper net so klein is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|year=2017|title=Description of three new species of Potamonautes MacLeay, 1838 from the Lake Victoria region in southern Uganda, East Africa (Brachyura: Potamoidea: Potamonautidae)|url=|journal=European Journal of Taxonomy|volume=371|issue=|pages=1–19|doi=10.5852/ejt.2017.371}}&lt;/ref&gt;

Die enigste garnaal is ''Caridina nilotica'',&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|year=2006|title=The shrimp Caridina nilotica in Lake Victoria (East Africa), before and after the Nile perch increase|url=|journal=Hydrobiologia|volume=563|issue=1|pages=31–44|doi=10.1007/s10750-005-1385-9}}&lt;/ref&gt; wat algemeen en wydverspreid in die Victoriameer voorkom.&lt;ref name=&quot;Lowe2009&quot; /&gt;

=== Weekdiere ===
Die Victoriameer is die tuiste van 28 spesies varswaterslakke (bv. ''Bellamya'', ''Biomphalaria'', ''Bulinus'', ''Cleopatra'', ''Gabbiella'' en ''Melanoides''), insluitend twaalf endemiese spesies of subspesies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Brown, D.|year=1994|title=Freshwater snails of Africa and their medical importance|url=https://archive.org/details/freshwatersnails0000brow|edition=2de|isbn=0-7484-0026-5}}&lt;/ref&gt; Daar is 17 spesies van [[tweekleppige]]s ( ''Corbicula'', ''Coelatura'', ''Sphaerium'' en ''Byssanodonta''), insluitend ses endemiese spesies of subspesies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|author=Mwambungu|title=The diversity of benthic molluscs of Lake Victoria and Lake Burigi|url=}}&lt;/ref&gt; Dit is waarskynlik dat daar nog slakspesies is wat nog nie beskryf is nie. Twee van die slak-genera, ''Biomphalaria'' en ''Bulinus'', is [[Gasheer|intermediêre gashere]] van die parasiet [[bilharzia]] (schistosomiasis). Menslike infeksies deur hierdie parasiet kom gereeld by die Victoriameer voor. Dit kan toeneem as gevolg van die verspreiding van die indringerwaterhiasint ('n optimale slakhabitat),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://faculty.fgcu.edu/twimberley/EnviroPhilo/LakeVictoriaCrisis.pdf |title=Lake Victoria: A Sick Giant |last=Chege, N. |date=1995 |publisher=People &amp; the Planet |accessdate=16 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517153755/http://faculty.fgcu.edu/twimberley/EnviroPhilo/LakeVictoriaCrisis.pdf |archive-date=17 Mei 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en die verlies van baie slaketende cichlidae in die meer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ecologycenter.us/natural-history-2/haplochromine-cichlids-of-lake-victoria.html |title=Haplochromine Cichlids of Lake Victoria |last=Pomerantz, J. |date=19 September 2015 |publisher=ecologycenter.us |accessdate=16 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804140824/https://www.ecologycenter.us/natural-history-2/haplochromine-cichlids-of-lake-victoria.html |archive-date=4 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Visserye ==
[[Lêer:Ugandan fishing boats.jpg|duimnael|Vissers en hul bote aan die oewer van die Victoriameer]]
Die Victoriameer is die bron van Afrika se grootste binnelandse [[vissery]] (vanaf 1997). Aanvanklik het die vissery slegs op inheemse spesies gefokus, veral tilapia en haplochromine-cichlidae, maar ook katvis (''Bagrus'', ''Clarias'', ''Synodontis'' en silwerbottervis), olifantvis, ningu (''Labeo victorianus'') en gemarmerde longvis (''Protopterus aethiopicus'').&lt;ref name=&quot;LVFO2016&quot;&gt;{{en}} Lake Victoria Fisheries Organization (2016). {{cite web |url=http://www.lvfo.org/index.php/lvfo/lvfo-secretariat/5-lake-victoria-fisheries-an-introduction |title=Lake Victoria Fisheries: An introduction |accessdate=27 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115001451/http://www.lvfo.org/index.php/lvfo/lvfo-secretariat/5-lake-victoria-fisheries-an-introduction |archive-date=15 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Njiru2005&quot;&gt;{{en}} {{cite journal|title=Exotic introductions to the fishery of Lake Victoria: What are the management options?|url=}}&lt;/ref&gt; Sommige hiervan, waaronder tilapia en ningu (''Labeo victorianus'' ), het reeds in die eerste helfte van die 20ste eeu afgeneem weens [[oorbevissing]].&lt;ref name=&quot;Lowe2009&quot; /&gt; In die vyftigerjare is verskeie soorte nie-inheemse tilapia en Nyl-baars by die meer gevoeg. Nietemin het die inheemse vissoorte voortgegaan om die vissery te oorheers tot in die 1970's, toe hul afname 'n sterk verskuiwing na die nie-inheemse [[Nylkurper|Nyl-tilapia]] (nou 7% van die vangste), die nie-inheemse Nyl-baars (60%) en die inheemse Victoriameer sardien (30%) teweeg gebring het. Vanweë sy klein grootte het die oopwater-sardien slegs klein visserye ondersteun, totdat die ander inheemse visse afgeneem het. Op die hoogtepunt in die vroeë negentigerjare is 500&amp;nbsp;000 ton Nyl-baars jaarliks in die Victoria-meer gevang, maar dit het in die latere jare aansienlik afgeneem.

== Omgewingskwessies ==
'n Aantal omgewingsvraagstukke hou verband met die verdwyning van baie endemiese visspesies in die Victoriameer word die &quot;mees dramatiese voorbeeld van uitsterwing deur mense veroorsaak in 'n ekostelsel&quot; genoem.&lt;ref name=&quot;Fiedler1998&quot; /&gt; Indringervisse, [[waterhiasint]]e en besoedeling tel onder die belangrikste kwessies wat die Victoriameer se natuurlike ekostelsel benadeel.

== Geskiedenis en verkenning ==
[[Lêer:Lates niloticus 2.jpg|duimnael|links|Die Nylbaars is in die Victoriameer vrygelaat vir visvangdoeleindes en kan tot twee meter lank en 200 kilogram swaar word]]
[[Lêer:NdereIsland3.jpg|duimnael|'n Hiasint-versmoorde oewer by Ndere-eiland aan Kenia se kant van die Victoriameer]]
[[Lêer:Density evolution Victoria.png|duimnael|Bevolkingsdigtheid rondom Victoriameer]]
[[Lêer:The National Archives UK - CO 1069-3-183.jpg|duimnael|Bismarckrots]]
Die eerste aangetekende inligting oor die Victoriameer kom van [[Arabiere|Arabiese]] handelaars wat die binnelandse roetes verken het op soek na [[goud]], [[ivoor]], ander kosbare goedere en [[Slawerny|slawe]].

Die meer het bestaan en was bekend vir baie Afrikane in die opvanggebied lank voordat dit in 1858 deur 'n Europeër waargeneem is, toe die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] ontdekkingsreisiger John Hanning Speke sy suidelike oewer bereik het terwyl hy met Richard Francis Burton op reis was om Sentraal-Afrika te verken en die Groot Mere op te spoor. Speke het geglo dat hy die oorsprong van die Nyl gevind het toe hy die 'uitgestrekte oop water' vir die eerste keer gesien het, en het die meer na koningin Victoria vernoem. Burton, wat destyds herstel het van siekte en verder suid op die oewer van die [[Tanganjikameer]] gerus het, was woedend oor Speke se bewering dat hy kon bewys dat sy ontdekking die ware bron van die Nylrivier was, omdat Burton dit as steeds onbevestig beskou het. 'n Baie openbare rusie het ontstaan, wat nie net 'n groot debat in die wetenskaplike gemeenskap van die dag ontlok het nie, maar ook baie belangstelling gekweek het onder ander ontdekkingsreisigers wat Speke se ontdekking wou bevestig of weerlê.

In die laat 1860's het die beroemde Britse [[Ontdekkingsreise|ontdekkingsreisiger]] en [[sendeling]] [[David Livingstone]] misluk in sy poging om die ontdekking van Speke te verifieer. Hy het te ver wes gereis en in plaas daarvan die [[Kongorivier]]stelsel bereik.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.jambokenya.com/jambo/location/victoria.htm |title=Kenya, Africa – Lake Victoria in Kenya |publisher=Jambo Kenya Network |accessdate=14 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111212634/http://www.jambokenya.com/jambo/location/victoria.htm |archive-date=11 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Uiteindelik het die [[Wallis|Wallies]]-Amerikaanse ontdekkingsreisiger [[Henry Morton Stanley]] op 'n ekspedisie wat deur ''New York Herald''-befondsing gefinansier is, die waarheid van Speke se ontdekking bevestig. Hy het om die meer geseil en die groot uitvloei by [[Ripon-waterval]] aan die noordelike oewer van die meer bevestig.

== Nalubaale-dam ==
[[Lêer:From top of Nalubaale Power Station.jpg|duimnael|Die Nalubaale-[[Hidroëlektrisiteit|hidroelektriese]] kragstasie in Njeru, Uganda]]
Die enigste uitvloei uit die Victoriameer is by Jinja, Uganda, waar dit die Victoria-Nyl vorm. Sedert minstens 12&amp;nbsp;000 jaar gelede het die water oor 'n natuurlike rots gestort. In 1952 het ingenieurs wat vir die regering van Brits-Uganda optree, die dam en reservoir vernietig om dit met 'n kunsmatige damwal te vervang, die vlak van die meer te beheer en die geleidelike erosie van die natuurlike dam en te verminder. 'n Standaard vir die nabootsing van die ou uitvloeitempo genaamd die &quot;ooreengekome kurwe&quot; is opgestel, wat die maksimum vloeitempo op 300 tot 1&amp;nbsp;700 kubieke meter per sekonde stel, afhangende van die meer se watervlak.

In 2002 het Uganda 'n tweede [[Hidroëlektrisiteit|hidroelektriese]] kompleks in die omgewing voltooi, die Kiira-hidroelektriese kragstasie, met finansiële hulp van die [[Wêreldbank]]. Teen 2006 het die watervlakke in die Victoriameer 'n 80-jaar laagtepunt bereik, en Daniel Kull, 'n onafhanklike hidroloog wat in [[Nairobi]], Kenia, woon, het bereken dat Uganda ongeveer twee keer soveel water vrystel as wat ingevolge die ooreenkoms toegelaat word. Dit was hoofsaaklik verantwoordelik vir die onlangse daling in die vlak van die meer.

== Vervoer ==
Sedert die 1900's was Victoria-veerbote 'n belangrike vervoermiddel tussen Uganda, Tanzanië en Kenia. Die belangrikste hawens op die meer is Kisumu, Mwanza, Bukoba, [[Entebbe]], Port Bell en Jinja. Tot 1963 is die vinnigste en nuutste veerboot, MV ''Victoria'', as 'n koninklike posskip gebruik. In 1966 is treinveerbootdienste tussen Kenia en Tanzanië tot stand gebring met die bekendstelling van MV Uhuru en MV Umoja. Die veerboot MV ''Bukoba'' het op 21 Mei 1996 in die meer gesink met 'n verlies van tussen 800 en 1&amp;nbsp;000 lewens, wat dit een van Afrika se ergste maritieme rampe maak. Nog 'n tragedie het onlangs op 20 September 2018 plaasgevind toe die passasiersboot MV ''Nyerere'' vanaf [[Tanzanië]] vertrek en gesink het, met meer as 200 sterftes.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Tanzania-ferry-tragedy-Mv-Nyerere-lake-victoria/4552908-4770298-j9es0f/index.html |title=Ferry tragedy: More than 200 feared dead in Tanzania |website=The East African |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218164223/https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Tanzania-ferry-tragedy-Mv-Nyerere-lake-victoria/4552908-4770298-j9es0f/index.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== In populêre kultuur ==
* Die Victoriameer, sy oewers en eilande word uitgebeeld in [[Jules Verne]] se roman ''Five Weeks in a Balloon'', waar reisigers die meer van oos na noordwes deurkruis op soek na die bron van die [[Nylrivier]] (hoofstukke 18 en 19).
* In die 1962-riller ''Five Weeks in a Balloon'' vlieg professor Ferguson en sy kollegas deur die Victoriameer in 'n lugballon tydens 'n reis van [[Zanzibar]] na [[Wes-Afrika]] se [[Voltarivier]].&lt;ref&gt;{{IMDb-titel|0055988|Five Weeks in a Balloon}}&lt;/ref&gt;
* In Iwan Efremof se historiese roman &quot;Aan die Rand van die Oecumene&quot; het 'n antieke Egiptiese ekspedisie die land Punt (nou [[Somalië]]) per skip bereik en van daaraf het die reisigers na die [[Zambezirivier]] en die Victoriameer gestap (Deel 1, &quot;Baurdjed se Reis&quot;).&lt;ref&gt;{{ru}} ''Ефремов И.А.'' «На краю Ойкумены» — М.: Стройиздат, 1982. — 447 с.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ru}} ''Ерёмина О. А., Смирнов Н. Н.''  Иван Ефремов. — М.: Молодая гвардия, 2013. — 682 с. — (Жизнь замечательных людей; вы8п. 1440). — {{ISBN|978-5-235-03658-1}}&lt;/ref&gt;
* In [[Andrei Goesev]] se roman &quot;Consummation in Mombasa&quot; (2017) gaan die hoofkarakters Andy en Jennifer op 'n wittebrood van Mombasa na Kisumu aan die oewers van die Victoriameer, en hou dan vakansie by 'n losieshuis op die Keniaanse eiland Takawiri in die middel van die Victoriameer.&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |title=Review of ''&quot;Consummation in Mombasa&quot;'' |publisher=Union of Writers of Moscow |date=2020 |accessdate=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105203257/http://mliterature.narod.ru/In_Mombasa_.htm |archive-date=5 November 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |title=“Consummation in Mombasa |publisher=Lady’s Club |date=2017 |accessdate=9 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609223657/https://lady.webnice.ru/forum/viewtopic.php?t=22336 |archive-date=9 Junie 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=https://proza.ru/2017/07/30/28 |title=Консуммация в Момбасе |author=[[Andrei Goesev]] |date=2017 |accessdate=4 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804015027/https://proza.ru/2017/07/30/28 |archive-date=4 August 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} Matheson, Alastair: Victoria Nyanza – the story of a lake. Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 8, nr. 4, Junie 1959
* {{de}} {{cite book|author=Tijs Goldschmidt|title=Darwins Traumsee. Nachrichten von meiner Forschungsreise nach Afrika|publisher=C.H. Beck|location=München|year=1997|isbn=3-406-42881-9}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Lake Victoria|Victoriameer}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Lake-Victoria|title=Lake Victoria|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=2 November 2023}}
* {{en}} [http://www.ugpulse.com/articles/daily/homepage.asp?ID=306 Decreasing levels of Lake Victoria Worry East African Countries]
* {{en}} [https://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18925384.100 New Scientist article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013113221/http://www.newscientist.com/article.ns?id=mg18925384.100 |date=13 Oktober 2008 }} on Uganda's violation of the agreed curve for hydroelectric water flow.
* {{en}} [http://internationalrivers.org/en/node/1056 Dams Draining Lake Victoria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310044431/http://internationalrivers.org/en/node/1056 |date=10 Maart 2012 }}
* {{en}} [https://archive.org/details/naturalistonlake00carp ''A Naturalist on Lake Victoria, with an Account of Sleeping Sickness and the Tse-tse Fly''] (1920). T.F. Unwin Ltd, Londen; Biodiversity Archive
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=v9VJ6cezlnU Video oor die Victoriameer]
* {{en}} Institutions of the East African Community: [https://web.archive.org/web/20120213132137/http://www.lvfo.org/ Lake Victoria Fisheries Organisation]

{{Groot Mere van Afrika}}
{{Normdata}}

[[Kategorie:Groot Mere van Afrika]]
[[Kategorie:Mere in Uganda]]
[[Kategorie:Mere in Tanzanië]]
[[Kategorie:Mere in Kenia]]</text>
      <sha1>b3q9bve5oqux2fzed05pg3tu3ugdd81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victoria (Australië)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53550</id>
    <revision>
      <id>3361956</id>
      <parentid>3294262</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7776" sha1="1iwcg1706tn2zud7ibc9comind5ropw" xml:space="preserve">{{Deelstaat of gebied van Australië 
|Plaaslike naam=
|Afrikaanse naam=Victoria
|beeld_vlag=Flag of Victoria (Australia).svg 
|beeld_wapen=Coat_of_Arms_of_Victoria.svg
|bynaam=Garden State 
|leuse=&quot;Peace and Prosperity&quot; (Vrede en Voorspoed) 
|beeld=Beeld:Tigris-Australia location Victoria.svg{{!}}300px
|hoofstad=[[Melbourne]] 
|koördinate van hoofstad= {{Koördinate|37|48|49|S|144|57|47|O}} 
|grootste stad=[[Melbourne]] 
|goewerneur=[[Margaret Gardner]] 
|Premier=[[Jacinta Allan]] 
|Party_van_die_Premier=[[Australian Labor Party|ALP]] 
|oppervlakte_totaal=237 629 
|oppervlakte_land=227 416 
|oppervlakte_water=10 213 
|persentasie_water=4,3 
|bevolking_jaar=2010 
|bevolking_totaal=5 547 527 
|digtheid=24,39 
|posafkorting=VIC 
|tydsone= +10  
|webwerf= {{Amptelike URL}} 
|notes=
}}

'''Victoria''' is 'n deelstaat in suidoostelike [[Australië]] en het 'n bevolking van 5&amp;nbsp;547&amp;nbsp;527 in 2010 gehad. Die hoofstad en grootste stad is [[Melbourne]]. Victoria is 'n staat in die suidooste van Australië. Dit is die tweede-kleinste staat met 'n landoppervlakte van 227&amp;nbsp;444&amp;nbsp;km², die tweede meesbevolkte staat (naas [[Nieu-Suid-Wallis]]) met 'n bevolking van meer as 6,5 miljoen,&lt;ref name=ABSPop&gt;{{cite web|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|title=National, state and territory population – March 2021|publisher=Australian Bureau of Statistics|date=26 September 2022|accessdate=27 November 2022|archive-date=21 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221121204624/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en die mees digbevolkte staat {{Refn| Die ACT het 'n hoër bevolkingsdigtheid, maar dit is 'n gebied eerder as 'n staat.}} in Australië (28 per&amp;nbsp;km²). Victoria word begrens deur Nieu-Suid-Wallis in die noorde en [[Suid-Australië]] in die weste, en word begrens deur die [[Seestraat van Bass]] in die suide (met die uitsondering van 'n klein landgrens met [[Tasmanië]] geleë langs Boundary-eiland), die Groot Australiese Boog gedeelte van die [[Suidelike Oseaan]] in die suidweste, en die [[Tasmansee]] ('n randsee van die Suid-[[Stille Oseaan]]) in die suidooste. Die staat sluit 'n reeks klimate en geografiese kenmerke in van sy gematigde kus- en sentrale streke tot die Victoriaanse Alpe in die noordooste en die halfdorre noordweste.

Die meerderheid van die Victoriaanse bevolking is gekonsentreer in die sentraalsuide gebied rondom Port Phillip Bay, en veral binne die metropolitaanse gebied van Groter Melbourne, Victoria se staatshoofstad en grootste stad en ook Australië se tweede grootste stad, waar meer as driekwart van die Victoriaanse bevolking leef. Die staat is die tuiste van vier van Australië se 20 grootste stede: Melbourne, Geelong, Ballarat en Bendigo. Die bevolking is kultureel divers, met 35,1% van die inwoners wat immigrante is.&lt;ref name=&quot;quickstats.censusdata.abs.gov.au&quot;&gt;{{cite web|url=https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2?opendocument|title=2016 Census Community Profiles: Victoria|access-date=22 Junie 2019|archive-date=22 Junie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622040717/https://quickstats.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/communityprofile/2%3Fopendocument|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Victoria is die tuiste van talle [[Aborigines|Aboriginie-groepe]], insluitend die Boonwurrung, die Bratauolung, die Djadjawurrung, die Gunai, die Gunditjmara, die Taungurung, die Wathaurong, die Wurundjeri en die Yorta Yorta.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.vic.gov.au/system/user_files/Documents/av/Kulin-People-of-Central-Victoria.pdf |title=Archived copy |access-date=11 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212005039/https://www.vic.gov.au/system/user_files/Documents/av/Kulin-People-of-Central-Victoria.pdf |archive-date=12 Februarie 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Daar was meer as 30 Aboriginale-tale in die gebied gepraat voor Europese kolonisasie. In 1770 het [[James Cook]] aanspraak gemaak op die ooskus van die Australiese vasteland vir die Koninkryk van [[Groot-Brittanje]], en vanaf 1788 was die gebied wat nou Victoria is, deel van die kolonie Nieu-Suid-Wallis. Die eerste Europese nedersetting in die gebied het in 1803 by Sullivanbaai plaasgevind. Baie van wat nou Victoria is, is in 1836 in die Port Phillip-distrik van Nieu-Suid-Wallis ingesluit. Victoria, wat ter ere van [[koningin Victoria]] genoem is, is van Nieu-Suid-Wallis geskei en in 1851 as 'n aparte kroonkolonie gestig, wat verantwoordelike regering in 1855 behaal het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.parliament.vic.gov.au/publications/fact-sheets/2333-fact-sheet-i1-victorias-parliamentary-history|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130309135053/http://www.parliament.vic.gov.au/publications/fact-sheets/2333-fact-sheet-i1-victorias-parliamentary-history|url-status=dead|title=Parliament of Victoria - 54th Parliament Votes|archivedate=9 Maart 2013|website=parliament.vic.gov.au}}&lt;/ref&gt; Die Victoriaanse goudstormloop in die 1850's en 1860's het Victoria se bevolking en rykdom aansienlik verhoog. Teen die tyd van die Australiese Federasie in 1901 het Melbourne die grootste stad in Australasië geword, en het gedien as die federale hoofstad van Australië totdat [[Canberra]] in 1927 geopen is. Die staat het voortgegaan om sterk te groei deur verskeie tydperke van die 20ste en vroeë 21ste eeue as 'n gevolg van hoë vlakke van internasionale en interstaatlike migrasie.

Victoria het 38 setels in die Australiese Huis van Verteenwoordigers en 12 setels in die Australiese Senaat. Op staatsvlak bestaan die Parlement van Victoria uit die Wetgewende Vergadering en die Wetgewende Raad. Die Arbeidersparty, gelei deur Daniel Andrews as premier, regeer Victoria sedert 2014. Die Goewerneur van Victoria, die verteenwoordiger van die Monargie van Australië in die staat, is tans Linda Dessau. Victoria is verdeel in 79 plaaslike regeringsgebiede, asook verskeie ongeïnkorporeerde gebiede wat die staat direk administreer.

Victoria se ekonomie is die tweede grootste onder Australiese state en is hoogs gediversifiseerd, met dienstesektore wat oorheers. Kultureel, Melbourne huisves 'n aantal museums, kunsgalerye, en teaters, en word ook beskryf as die wêreld se sport hoofstad,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.smh.com.au/sport/melbourne-named-worlds-sporting-capital-20160420-gobebk.html|title=Melbourne named world's sporting capital|date=21 April 2016|work=The Sydney Morning Herald|access-date=22 Julie 2017|archive-date=11 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811174613/http://www.smh.com.au/sport/melbourne-named-worlds-sporting-capital-20160420-gobebk.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theroar.com.au/2016/06/30/melbourne-rightly-worlds-sporting-capital/|title=Melbourne is rightly the world's sporting capital|date=30 June 2016|access-date=22 Julie 2017|archive-date=11 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811055011/http://www.theroar.com.au/2016/06/30/melbourne-rightly-worlds-sporting-capital/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en die geestelike tuiste van Australiese krieket en [[Australiese voetbal|Australiese reëls voetbal]]. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dl.nfsa.gov.au/module/1593/|title=Screen Australia Digital Learning – Rules of AFL (2009)|website=dl.nfsa.gov.au|access-date=22 Julie 2017|archive-date=11 Augustus 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811063017/http://dl.nfsa.gov.au/module/1593/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{State van Australië}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Victoria (Australië)| ]]</text>
      <sha1>1iwcg1706tn2zud7ibc9comind5ropw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verkeer van Denemarke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58784</id>
    <revision>
      <id>3361942</id>
      <parentid>2620712</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3744" sha1="1rezc502d3z6k3ll199djpmdbdo2q34" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Skoleskilt.jpg|duimnael|regs|250px|'n Padteken in Denemarke.]]

Hierdie artikel handel oor riglyne omtrent die '''verkeer van [[Denemarke]]'''.

== Voertuie ==
In Denemarke ry alle voertuie aan die regterbaan. Motors en motorfietse moet regdeur die dag hul dompligte (maar nie hul parkeerligte nie) aangeskakel hou. In ’n motor moet alle insittendes ’n [[Veiligheidsgordel|sitplekgordel]] dra. Op die deurpad (en “indien nodig” op ander paaie) moet die flikkerlig gebruik word voordat daar van baan verwissel word.

Tensy padpredikante anders aandui, is die spoedbeperking in dorpe 50 km/h, buitekant dorpe en stede 80 km/h en 130 km/h op die snelbaan (soos deur die padtekens aangetoon). Vragmotors, busse en voertuie met sleepwaens word verbied om vinniger as 70 km/h buitekant dorpe en stede te ry, met die uitsondering van deurpaaie waar 80 km/h toegelaat word.

== Rybewys == 
Rybewys: 
*A1 en A2 is vir ’n klein/groot motorfiets. 
*B is vir ligte voertuie (hoogstens 3 500 kg, 8 passasiers met die bestuurder en ’n sleepwa met ’n maksimum wettige massa van 750 kg.) 
*C is vir vragmotors wat meer as 3 500 kg weeg. 
*D is vir ’n bus of motor wat meer as 3 500 kg wees en/of meer as 8 passasiers met die bestuurder vervoer. 
*E is vir ’n sleepwa wat meer as 750 kg weeg. 
*Die B/E-rybewys laat slegs motors met swaar sleepwaens op die pad toe, selfs al het jy ’n C en/of D-rybewys. 
*Die C/E-rybewys laat ’n sleepwa op enige soort voertuig toe.

== Nie-voertuigverkeer ==
Persone wat skaatsplanke en rolskaatse gebruik, word kragtens die wet as voetgangers beskou en moet daarom die sypaadjie gebruik. Dit is verbode om met fietse op die sypaadjie te ry, hoewel dit algemeen voorkom. Sodra fietse in die kruispad reguit vorentoe beweeg kan hulle in die regterkant van die regsdraai-baan of in die regterkant van die baan ry. Motors moet wag totdat die fietse verbygesteek het voordat hulle mag regs draai.
Voetgangers wat die sebraoorgang wil oorsteek geniet voorrang.

== Elektriese voertuie ==
Denemarke verkeer in ’n gunstige posisie om onvoorspelbare en wisselvallige energiebronne, soos windkrag, in hul kragnetwerk te integreer. In die lig hiervan poog Denemarke daarin om ’n vervoersektor op die been te bring wat op intelligente batterystelsels (V2G) en inpropvoertuie gefokus is. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.energymap.dk/Technology-Areas/Intelligent-Energy/Plug-in-and-Electrical-Vehicles |title=argiefkopie |access-date=14 Oktober 2011 |archive-date= 9 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009082732/http://www.energymap.dk/Technology-Areas/Intelligent-Energy/Plug-in-and-Electrical-Vehicles |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://www.energymap.dk/Profiles/Department-of-Energy-Technology-Aalborg-University/Projects/The-Future-High-Efficiency-Electric-Car--Integrate |argief-url=https://web.archive.org/web/20200512194957/http://www.energymap.dk/Profiles/Department-of-Energy-Technology-Aalborg-University/Projects/The-Future-High-Efficiency-Electric-Car--Integrate |argiefdatum=12 Mei 2020 |besoekdatum=10 Oktober 2009 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.trafikken.dk/ www.trafikken.dk - Deense verkeersinligtingwebwerf (Deens)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809143252/http://www.trafikken.dk/ |date= 9 Augustus 2007 }}
* [http://www.trafikken.dk/wimpdoc.asp?page=document&amp;objno=20853 www.trafikken.dk - Deense verkeersinligtingwebwerf (Engels)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120703100515/http://www.trafikken.dk/wimpdoc.asp?page=document&amp;objno=20853 |date= 3 Julie 2012 }}

[[Kategorie:Denemarke]]
[[Kategorie:Verkeer]]</text>
      <sha1>1rezc502d3z6k3ll199djpmdbdo2q34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verskille tussen Afrikaans en Nederlands</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59948</id>
    <revision>
      <id>3361945</id>
      <parentid>2970006</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43213" sha1="nqynik00h80qtdd4ijm3yysv1i91mp4" xml:space="preserve">[[Lêer:DutchAfrikaans.svg|duimnael|300px|Verspreiding van Afrikaans en Nederlands]]

'''[[Afrikaans]]''' is 'n dogtertaal van '''[[Nederlands]]'''&lt;ref name=&quot;jansen&quot;&gt;{{en}}{{cite web |url=http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS&amp;N20070001.pdf |title=The influence of spelling conventions on perceived plurality in compounds. A comparison of Afrikaans and Dutch. |first1=Carel |last1=Jansen |first2=Robert |last2=Schreuder |first3=Anneke |last3=Neijt |work=Written Language &amp; Literacy 10:2 |page=5 |year=2007 |publisher=[[Radboud University Nijmegen]] |accessdate=2010-05-19 |archive-date=2011-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429011926/http://dare.ubn.kun.nl/dspace/bitstream/2066/56692/1/56692_JS%26N20070001.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mennen&quot;&gt;{{cite web |url=http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |title=Acquisition of Dutch phonology: an overview. |first1=Ineke |last1=Mennen |first2=Clara |last2=Levelt |first3=Ellen |last3=Gerrits |work=Speech Science Research Centre Working Paper WP10 |page=1 |year=2006 |publisher=Queen Margaret University College |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010205853/http://eresearch.qmu.ac.uk/152/1/wp-10.pdf |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;booij&quot;&gt;{{cite web |url=http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |title=Constructional idioms and periphrasis: the progressive construction in Dutch. |first=Geert |last=Booij |work=Paradigms and Periphrasis |page=5 |year=2003 |publisher=Universiteit van Kentucky |access-date=19 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175738/http://cs.engr.uky.edu/~gstump/periphrasispapers/Progressive.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en anders as [[Vlaams]] en [[Suriname|Surinaamse]] Nederlands, is dit 'n aparte taal, in stede van 'n dialek.

Aangesien 'n geskatte 90 tot 95% van Afrikaans se woordeskat van Nederlandse oorsprong is, is daar weinig leksikale verskille tussen die twee tale. Afrikaans het egter 'n aansienlik meer eenvoudige [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]], [[grammatika]] en stel spelreëls. Daar is 'n graad van onderlinge verstaanbaarheid tussen die twee tale, veral in die geskrewe vorm.

Afrikaans het sekere leksikale en sintaktiese verlenings van ander tale soos [[Maleis]], [[Khoisan]]-tale, [[Portugees]], [[Nguni-taalfamilie|Ngunitale]] en tot 'n mindere mate, [[Frans]] bekom. Afrikaans is ook beduidend deur Suid-Afrikaanse Engels beïnvloed. Nietemin het Nederlandse sprekers met minder [[kognaat|nie-kognate]] te doen wanneer hulle na Afrikaans luister. Wedersydse verstaanbaarheid is dus redelik asimmetries, aangesien dit makliker vir Nederlandstaliges is om Afrikaans te verstaan as anders om. Navorsing suggereer dat wedersydse verstaanbaarheid tussen Nederlands en Afrikaans beter is as tussen Nederlands en [[Wes-Fries]],&lt;ref name=&quot;thije&quot;&gt;{{en}} {{cite book |url=http://books.google.com/books?id=8gIEN068J3gC |title=Receptive Multilingualism: Linguistic analyses, language policies and didactic concepts |accessdate=19 Mei 2010 |first1= Jan D. |last1=ten Thije |first2=Ludger |last2=Zeevaert |publisher=John Benjamins Publishing Company |page=17 |year=2007}}&lt;/ref&gt; of tussen [[Deens]] en [[Sweeds]].

== Ortografiese verskille ==
[[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Nederlandse Taalmonument]] te [[Burgersdorp]], [[Suid-Afrika]].]]
[[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentObelisks.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] te [[Paarl]], [[Suid-Afrika]].]]
[[Ortografie]]se verskille tussen Nederlands en Afrikaans is meestal weens die fonetiese ontwikkelings en spelreëlvereenvoudigings van Afrikaans, en die meer konserwatiewe karakter van die moderne Nederlandse ortografie.

== Spellingsverskille ==
Die spellingsverskille tussen Afrikaans en Nederlands is hoofsaaklik die gevolg van evolusies in die fonetiese spelling en die doelbewuste vereenvoudiging van spelreëls in Afrikaans. Daarenteen was die onlangse verandering in die moderne Nederlandse spelreëls meer konserwatief van aard.

Die eerste spellingsverskille ontstaan in [[1905]] met die invoering van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' in Suid-Afrika. Hierdie spelling is grotendeels op die voorstelle van die taalkundige [[Roeland Anthonie Kollewijn|R.A. Kollewijn]] gebaseer. Hy het in [[1891]] in sy artikel ''Onze lastige spelling'', met verskeie voorgestelde spelreël-vereenvoudigings vorendag gekom.

In [[1917]] word die eerste grondbeginsels vir Afrikaans deur die [[Akademie vir Wetenskap en Kuns|Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap, Lettere en Kuns]] vasgelê. Hierdie grondbeginsels is vasgestel om 'n leidraad te vorm vir die verdere ontwikkeling van 'n Afrikaanse spelwyse:

{{Cquote|&quot;Die Grondbeginsels van die Afrikaanse spelling word soos volg uiteengesit:

# Elke klank word deur 'n aparte letter voorgestel en geen onnodige letters word gebruik nie.
# Dieselfde woord, voor- of agtervoegsel word so ver moontlik dieselfde gespel.
# Die geskiedenis word net in ag geneem waar dit prakties moontlik is.
# Daar moet so weinig moontlik van die ''Vereenvoudigde Nederlandse Spelling'' afgewyk word.
# Die gebruiklikste uitspraak word as norm aanvaar.&quot;|''Afrikaanse Woordelys en Spelreëls'', 1917}}

=== Vereenvoudigings in die Afrikaanse spelwyse ===
* Die Nederlandse digraaf '''&lt;ij&gt;''' is in Afrikaans na '''&lt;y&gt;''' verander, alhoewel die uitspraak steeds {{IPA|[ɛi]}} is. 'n Voorbeeld is &quot;&lt;tt&gt;prijs&lt;/tt&gt;&quot;, wat &quot;&lt;tt&gt;prys&lt;/tt&gt;&quot; in Afrikaans gespel word.
Nederlandse woorde wat in '''&lt;lijk&gt;''' eindig, eindig in '''&lt;lik&gt;''' in Afrikaans, en nie '''&lt;lyk&gt;''' nie. Ter voorbeeld, &quot;&lt;tt&gt;lelijk&lt;/tt&gt;&quot; in Nederlands word &quot;&lt;tt&gt;lelik&lt;/tt&gt;&quot; in Afrikaans. In beide tale word hierdie agtervoegsel as {{IPA|[lək]}} uitgespreek, met 'n [[schwa]].
* Afrikaans gebruik '''&lt;k&gt;''' vir die harde '''&lt;c&gt;''' in Nederlands, in albei gevalle as {{IPA|[k]}} uitgespreek. Vergelyk die Nederlandse spelling &quot;&lt;tt&gt;cultuur&lt;/tt&gt;&quot; met die Afrikaans, &quot;&lt;tt&gt;kultuur&lt;/tt&gt;&quot;.
Voor die groot Nederlandse spellinghervorming in die 1990's, was laasgenoemde spelling ook in Nederlands aanvaarbaar.
* Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''&lt;tie&gt;''' en '''&lt;cie&gt;''' na 'n enkele spelling van '''&lt;sie&gt;''' saamgesmelt. Behalwe vir '''&lt;tie&gt;''', wat {{IPA|[tsi]}} in Nederlands uitgespreek word, is daar geen verskille in uitspraak nie. Vergelyk die Nederlandse woorde &quot;&lt;tt&gt;provincie&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;politie&lt;/tt&gt;&quot; met &quot;&lt;tt&gt;provinsie&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;polisie&lt;/tt&gt;&quot; in Afrikaans.
* Die Nederlandse greep '''&lt;tion&gt;''' word '''&lt;sion&gt;''' in Afrikaans. Vergelyk &quot;&lt;tt&gt;nationaal&lt;/tt&gt;&quot; met &quot;&lt;tt&gt;nasionaal&lt;/tt&gt;&quot;. Die uitspraak verskil van plek tot plek, en sluit {{IPA|[tsiɔn]}}, {{IPA|[siɔn]}}, en {{IPA|[ʃon]}} in.
* Afrikaans het die Nederlandse trigrawe '''&lt;ou&gt;''', '''&lt;ouw&gt;''',  '''&lt;au&gt;''' en  '''&lt;auw&gt;''' – wat almal dieselfde uitspraak in Nederlands het – na 'n enkele spelling '''&lt;ou&gt;''' saamgesmelt. Vergelyk Nederlands se &quot;&lt;tt&gt;vrouw&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;dauw&lt;/tt&gt;&quot; met &quot;&lt;tt&gt;vrou&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;dou&lt;/tt&gt;&quot; in Afrikaans.
* Aan die einde van woorde het Afrikaans gereeld die '''&lt;n&gt;''' in die Nederlandse greep '''&lt;en&gt;''' verwyder, wat veral in enkel- en meervoudige saamgestelde naamwoorde voorkom, om slegs '''&lt;e&gt;''' daar te laat. Vergelyk Nederlands se &quot;&lt;tt&gt;leven&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;mensen&lt;/tt&gt;&quot; met &quot;&lt;tt&gt;lewe&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;mense&lt;/tt&gt;&quot; in Afrikaans.

==== Foneties geïnduseerde spellingsverskille ====
[[Lêer:Huisdialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Huis''.]]
[[Lêer:Muisindialekt.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''Muis''.]]
[[Lêer:IJs - dialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''IJs'' of ''Ys''.]]
[[Lêer:Brengendialect.png|150px|duimnael|Die uitspraak van ''brengen'' of ''gebring''.]]
Afrikaans maak gereeld gebruik van vereenvoudigde medeklinkers, terwyl in Nederlands nog die oorspronklike vorme aanwesig is.

* Afrikaans het die Nederlandse [[medeklinker]]s '''&lt;z&gt;''' en '''&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;''' saamgevoeg tot een klank: {{IPA|[s]}}, gespel as '''&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;'''. Nederlandse &quot;&lt;tt&gt;zorg&lt;/tt&gt;&quot; word op hierdie manier &quot;&lt;tt&gt;sorg&lt;/tt&gt;&quot; in Afrikaans.
* Indien die Nederlandse letters '''&lt;v&gt;''' en'''&lt;w&gt;''' in die middel van woorde geplaas word, word hierdie letters saamgevoeg as die klank {{IPA|[v]}} en konsekwent omgeskakel na die spelling '''&lt;w&gt;'''. Vergelyk die Nederlandse &quot;&lt;tt&gt;haven&lt;/tt&gt;&quot; met Afrikaans se  &quot;&lt;tt&gt;hawe&lt;/tt&gt;&quot;, alhoewel beide woorde as {{IPA|[ɦaːvə]}} uitgespreek word.
* Afrikaans voeg die Nederlandse [[frikatief]] '''&lt;ch&gt;''' en '''&lt;g&gt;''' saam tot die klank {{IPA|[χ]}}, gespel as '''&lt;g&gt;''', behalwe as dit voorafgegaan word deur die letter '''&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;'''. In daardie geval word '''&lt;sk&gt;''' gebruik. 'n Vergelykbare fonetiese evolusie is te vinde in Noord-Nederland, waar die klanke ook saamgevoeg word tot {{IPA|[χ]}} of {{IPA|[x]}}, hoewel die spellingsverskil daar behou is. In Vlaandere and Suriname het die fonetiese onderskeid tussen '''&lt;ch&gt;''' en '''&lt;g&gt;''' egter bewaar gebly.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |title=De harde en de zachte g, de spelling gh versus g voor voorklinker in het veertiende-eeuwse Middelnederlands. |first1=Pieter |last1=van Reenen |first2=Nanette |last2=Huijs |year=2000 |work=Taal en Tongval, 52 |pages=159–181 |access-date=4 Mei 2011 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414091355/https://www.meertens.knaw.nl/taalentongval/artikelen/Reenen_Huijs.pdf |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* Die eerste lettergreep spel mens in Afrikaans '''&lt;sk&gt;''' (uitgespreek as {{IPA|[sk]}}), terwyl Nederlands '''&lt;sch&gt;''' (uitgespreek as {{IPA|[sx]}} of {{IPA|[sç]}}) gebruik: vergelyk die Nederlandse &quot;&lt;tt&gt;school&lt;/tt&gt;&quot; met Afrikaans se &quot;&lt;tt&gt;skool&lt;/tt&gt;&quot;. In sommige Nederlandse dialekte, veral in Wes-Vlaams, word wel dieselfde &lt;sk&gt;-klank ook gebruik.
* Aan die einde van die woorde word die Nederlandse lettergroepe '''&lt;cht&gt;''' en '''&lt;st&gt;''' in  Afrikaans vereenvoudig tot '''&lt;g&gt;''' en '''&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;''' respektiewelik. Vergelyk Nederlands se &quot;&lt;tt&gt;lucht&lt;/tt&gt;&quot; (uitgespreek as {{IPA|[lʏxt]}}) en &quot;&lt;tt&gt;dienst&lt;/tt&gt;&quot; (uitgespreek as {{IPA|[dinst]}}) met &quot;&lt;tt&gt;lug&lt;/tt&gt;&quot; (uitgespreek as {{IPA|[ləχ]}}) en &quot;&lt;tt&gt;diens&lt;/tt&gt;&quot; (uitgespreek as {{IPA|[dins]}}) in Afrikaans.
* Tussen twee klinkers word in Afrikaans die Nederlandse letters '''&lt;g&gt;''' en '''&lt;v&gt;''' weggelaat. Vergelyk Nederlands se &quot;&lt;tt&gt;hoger&lt;/tt&gt;&quot;  en &quot;&lt;tt&gt;regen&lt;/tt&gt;&quot; met Afrikaans se &quot;&lt;tt&gt;hoër&lt;/tt&gt;&quot; en &quot;&lt;tt&gt;reën&lt;/tt&gt;&quot;, waar die tweede klinker 'n deelteken ontvang om aan te dui dat die twee naasstaande klinkers afsonderlik uitgespreek moet word, en nie met die digrawe &lt;oe&gt; en &lt;ee&gt; verwar moet word nie.
* Soms word ook die Nederlandse medeklinker '''&lt;g&gt;''' aan die einde van Afrikaanse woorde weggelaat, waardeur die voorgaande klinker aan die einde van die woord staan. In so 'n geval word hierdie laaste klinker met 'n kappie geskryf. Byvoorbeeld, die Nederlandse woord &quot;&lt;tt&gt;zeg&lt;/tt&gt;&quot; (uitgespreek as {{IPA|[zɛɣ]}}) word in Afrikaans verander na &quot;&lt;tt&gt;sê&lt;/tt&gt;&quot; (uitgespreek as {{IPA|[seː]}}).
* Afrikaans maak veel gebruik van die kappie op klinkers: '''&lt;ê&gt;''', '''&lt;ô&gt;''', '''&lt;û&gt;'''. Dit in teenstelling tot Nederlands, waar die gebruik daarvan veral beperk word tot Franse [[leenwoord]]e. 'n Kappie word in Afrikaans bo 'n klinker in 'n oop lettergreep gebruik. Die klank word vervolgens uitgespreek gebruikmakend van 'n lang monotone uitspraak, soos /eː/ of /ɛː/, /ɔː/ en /œː/, terwyl die klinkers sonder 'n kappie respektiewelik as /eə/, /oə/ en /y/ uitgespreek word. Voorbeelde is die Afrikaanse &quot;&lt;tt&gt;wêreld&lt;/tt&gt;&quot; (Nederlands &quot;&lt;tt&gt;wereld&lt;/tt&gt;&quot;), &quot;&lt;tt&gt;môre&lt;/tt&gt;&quot; (Nederlands &quot;&lt;tt&gt;morgen&lt;/tt&gt;&quot;), en &quot;&lt;tt&gt;brûe&lt;/tt&gt;&quot; (Nederlands &quot;&lt;tt&gt;bruggen&lt;/tt&gt;&quot;).
* By [[verkleinwoord]]e gebruik Afrikaans '''&lt;tjie&gt;''' (uitgespreek as {{IPA|[ki]}}), terwyl Standaardnederlands gebruik maak van '''&lt;tje&gt;''' (uitgespreek as {{IPA|[cə]}}). In België en Suid-Nederland word die verkleinwoord wel ook as {{IPA|[kə]}} uitgespreek.

=== Fonetiese verskille ===
Die uitspraak van Afrikaans stem die meeste ooreen met dialekte uit die Nederlandse provinsie [[Zuid-Holland]], in besondere die dialek wat rondom die [[Zoetermeer]] gepraat word.&lt;ref name=&quot;heeringa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |title=The origin of Afrikaans pronunciation: a comparison to west Germanic languages and Dutch dialects |author=Wilbert Heeringa, Febe de Wet |pages=445–467 |year=2007 |publisher=[[Rijksuniversiteit Groningen]] |access-date=19 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221175834/http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/papers/prasa08.pdf |archive-date=21 Desember 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;!--see page 3--&gt;

* Aan die begin van Afrikaanse woorde, is die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg met die skaars uitgesproke '''{{IPA|[f]}}''', soos in &quot;&lt;tt&gt;ver&lt;/tt&gt;&quot;, wat in Afrikaans as {{IPA|[fɛr]}} en in Standaardnederlands as {{IPA|[vɛr]}} uitgespreek word.
* Ook het Afrikaans die in Nederlands uitgesproke '''{{IPA|[w]}}''' met die uitgesproke '''{{IPA|[v]}}''' saamgevoeg, soos in &quot;&lt;tt&gt;werk&lt;/tt&gt;&quot;. Dit word in Afrikaans uitgespreek as {{IPA|[vɛrk]}}; in België en Suriname as {{IPA|[wɛrk]}} en in Nederland as {{IPA|[ʋɛrk]}}.

== Grammatikale verskille ==
[[Grammatika]]le verskille tussen Afrikaans en Nederlands vorm waarskynlik die
grootste verskille tussen die twee tale.

=== Geslag ===
Afrikaans ken, in teenstelling tot Nederlands, geen [[grammatikale geslag]] nie. As gevolg daarvan het Afrikaans slegs een bepaalde lidwoord, &quot;die&quot;, terwyl Nederlands twee bepaalde lidwoorde het (&quot;de&quot; vir manlike en vroulike woorde, en &quot;het&quot; vir onsydige woorde). Die manlike en die vroulike geslag word in die geskrewe Nederlands nie meer onderskei nie, maar die gesproke Vlaams ken nog altyd drie bepaalde lidwoorde: &quot;den&quot; vir manlike, &quot;de&quot; vir vroulike, en &quot;het&quot; vir onsydige woorde.

=== Werkwoorde ===
By Afrikaanse [[werkwoord]]e word dikwels dieselfde vorm gebruik vir die infinitief sowel as die teenwoordige tyd en werkwoorde word in Afrikaans nie verbuig nie.
Van alle werkwoorde het slegs &quot;wees&quot; en &quot;hê&quot; 'n persoonsvorm in die teenwoordige tyd wat anders as die infinitief is, naamlik &quot;is&quot; en &quot;het&quot;.&lt;ref name=&quot;dbnl&quot; /&gt;

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|+ '''Werkwoordverbuigings'''
|-
! style=&quot;background: #efefef;&quot; | Afrikaans
! style=&quot;background: #ffdead;&quot; | Nederlands
|-
|ek '''is''' || ik '''ben'''
|-
|jy/u '''is''' || jij/u '''bent'''
|-
|hy/sy/dit '''is''' || hij/zij/het '''is'''
|-
|ons/julle/hulle '''is''' || wij/jullie/zij '''zijn'''
|-
|{{lang|af|ek '''loop'''}} || {{lang|nl|ik '''loop'''}}
|-
|{{lang|af|jy/hy '''loop'''}} || {{lang|nl|jij/hij '''loopt'''}}
|-
|{{lang|af|ons/julle/hulle '''loop'''}} || {{lang|nl|wij/jullie/zij '''lopen'''}}
|}

=== Die verlede tyd ===
Afrikaans maak geen gebruik van die onvoltooide verlede tyd nie (behalwe vir 'n aantal uitsonderings) en gebruik hiervoor afhangende van die konteks, die teenwoordige tyd of die voltooide verlede tyd.

Die gevolg is dat Nederlandse [[literatuur]] moeiliker verstaanbaar vir Afrikaanse lesers is, aangesien hulle selde die Nederlandse onvoltooide verlede tyd (die sogenaamde imperfek) herken. En die imperfek is die tyd waarin die meeste Nederlandse literêre tekste geskryf word. In Afrikaans is die normale verteltyd die historiese presens, omdat die &quot;het ge-&quot; van die voltooide verlede tyd so lomp is.&lt;ref&gt;{{af}}[http://www.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=print_article&amp;news_id=48875&amp;cause_id=1270| Valse vriende — die gevaarlike avontuur van vertaal uit Nederlands]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg op 13 Desember 2011&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|+ '''Die verlede tyd in Afrikaans en Nederlands'''
|-
! style=&quot;background: #efefef;&quot; | Afrikaans
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ffdead;&quot; | Nederlands
|-
! | Verlede tyd
! | Verlede tyd
! | Onvoltooide verlede tyd
|-
|{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft geslapen'''}} || {{lang|nl|Ik /Jij /Hij '''sliep'''}}
|-
|{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het geslaap'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben geslapen'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''sliepen'''}}
|}

Hier volg die uitsonderings van onvoltooide verlede tyd in Afrikaans, en in die tabel daaronder 'n paar verklarende voorbeelde:

# '''is''' word '''was'''
# '''wil''' word '''wou'''
# '''het''' word '''had'''
# '''sal''' word '''sou'''
# '''kan''' word '''kon'''
# '''moet''' word '''moes'''
# '''mag''' word '''mog'''
# '''dink''' word '''dag''' of '''dog'''
# '''weet''' word '''wis''' (aan die uitsterf; gelyk aan 'het geweet', byvoorbeeld &quot;As jy wis hoeveel geld hy het, sou jy hom nie jammer kry nie&quot;) &lt;ref name=&quot;dbnl&quot;&gt;{{nl}}(Woubrugge 1989) [http://www.dbnl.org/tekst/_han001198801_01/_han001198801_01_0027.php|  Colloquium Neerlandicum 10]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Handelingen Tiende Colloquium Neerlandicum. Colloquium van docenten in de neerlandistiek aan buitenlandse universiteiten. Internationale Vereniging voor Neerlandistiek.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #efefef;&quot; | Afrikaans
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ffdead;&quot; | Nederlands
|-
! | Onvoltooide Verlede tyd
! | Verlede tyd
! | Onvoltooide verlede tyd
! | Verlede tyd
|-
|{{lang|af|Ek / Jy /Hy '''wou'''}} || {{lang|af|Ek / Jy /Hy '''het gewil'''}} || {{lang|nl|Ik / Jij / Hij '''wou / wilde'''}} || {{lang|nl|Ik '''heb''' / Jij '''hebt''' / Hij '''heeft gewild'''}}
|-
|{{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''wou'''}} || {{lang|af|Ons / Julle / Hulle '''het gewil'''}} ||  {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''wouden / wilden'''}} || {{lang|nl|Wij /Jullie / Zij '''hebben gewild'''}}
|}

In die voltooide verlede tyd word in Afrikaans slegs 'het' (Nederlands: 'hebben') as hulpwerkwoord gebruik, behalwe in die geval van 'wees' (Nederlands: 'wezen', 'zijn'), waar die hulpwerkwoord 'is' gebruik word. In teenstelling word in Nederlands 'zijn', en sy verbuigings, meermale as hulpwerkwoord benut. Dit is die geval vir Nederlandse werkwoorde wat 'n proses (en nie 'n aksie nie) uitdruk, soos &quot;het ijs smelt -&gt; het ijs is gesmolten&quot; en ook vir werkwoorde wat 'n gerigte beweging uitdruk: &quot;ik loop naar huis -&gt; ik ben naar huis gelopen&quot;  &lt;ref name=&quot;dbnl&quot; /&gt; ''Wees'' word in Afrikaans basies net vir die lydende vorm gebruik. ''Zijn'' as werkwoord het basies in Afrikaans uitgesterf, behalwe in &quot;samesyn&quot; (saamwees), soos in ''geselskap tussen vriende'' en die deelwoord  &quot;synde&quot;.

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|+ '''Verskille t.o.v hulpwerkwoorde'''
|-
! colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #efefef;&quot; | Afrikaans
! colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background: #ffdead;&quot; | Nederlands
|-
| Hy '''het''' gedoen. || Hij '''heeft''' gedaan.
|-
| Hy '''het''' gekom. || Hij '''is''' gekomen.
|-
| Hy '''is''' gewees. || Hij '''is''' geweest.
|-
|}

Die verlede tyd van die lydende vorm gebruik in Afrikaans &quot;is&quot; in plaas van &quot;werd&quot;.
* {{af}}&quot;Hy is geroep&quot; &lt;&gt; {{nl}}&quot;Hij werd geroepen&quot; (onvoltooide tyd) &quot;Hij is geroepen&quot; (voltooide tyd)
* {{af}}&quot;Die geskenk is gegee&quot; &lt;&gt; {{nl}}&quot;Het geschenk werd gegeven&quot; (onvoltooide tyd) &quot;Het geschenk is gegeven&quot; (voltooide tyd)

=== Voornaamwoorde ===
Afrikaans maak by die meervoudsvorme van die persoonlike [[voornaamwoord]] geen verskil tussen die onderwerp en voorwerp (in beide akkusatief en datief) nie.

* Dus is die Nederlandse persoonlike voornaamwoorde &quot;wij&quot; en &quot;ons&quot; in Afrikaans slegs &quot;ons&quot;.

Die Nederlandse refleksiewe (of wederkerende) voornaamwoord ''zich'', wat volgens Afrikaanse spelreëls ''sig'' gespel word, kom bykans glad nie meer in Afrikaans voor nie.
Dit word normaalweg vervang deur ''hom'', ''haar'', of ''jou''.

Byvoorbeeld:

* {{nl}}Hij warmt zich bij het vuur &lt;&gt; {{af}} Hy warm sig by die vuur ''(verouder)'' &lt;&gt; {{af}} Hy warm hom by die vuur
* {{nl}}Donna schaamt zich dood &lt;&gt; {{af}}Donna skaam sig dood ''(verouder)'' &lt;&gt; {{af}}Donna skaam haar dood

Voorbeeld in die [[poësie]]: ''Kerm / om die dood sig nie oor mens óf lig ontferm'' ([[Lucas Malan]])

In Middelnederlands is ''sig'' egter eintlik net in die oostelike dialekte gebruik en het laat (in die 17e eeu) in die westelike gebiede van Holland deurgedring.

=== Dubbele negatief ===
{{hoof|Dubbele ontkenning}}
Afrikaans maak gebruik van 'n dubbele negatief, wat nie in Nederlands gebruik word nie. Nederlandse ''Ik spreek geen Engels'' word byvoorbeeld ''Ek praat nie Engels nie'' of ''Ek praat geen Engels nie''.

Vergelykbare konstruksies kan gevind word in Frans (&quot;Je ne parle pas anglais&quot;), maar ook in die Nederlandse dialek Wes-Vlaams (&quot;Ek ''en'' praat  ''geen'' Engels&quot;) en in andere dialekte in Suid-Nederland (&quot;Ik praat ''geen'' Engels ''nie''&quot;).

Ook tans nog word die dubbele negatief in Vlaamse dialekte gebruik byvoorbeeld in: &quot;K'hem(ek het)dees ding nog nooit nie gezien.&quot; of &quot;Is daar al iemand? Nieje, nog niemand nie&quot; &quot;Leid er hier ieverans een spons? Ik kan er nieverans geen vinden&quot; (lê hier êrens 'n spons? Ek kan dit nêrens vind)

=== Byvoeglike naamwoorde ===
Net soos Nederlands verbuig Afrikaans byvoeglike naamwoorde in die attributiewe posisie (indien hulle 'n byvoeglike bepaling is). In beide tale  gebeur dit nie in die predikatiewe posisie, oftewel by 'n dubbelverbonde bepaling nie. In teenstelling tot Nederlands is hierdie verbuiging in Afrikaans net afhanklik van die posisie en nie van ander parameters soos die grammatikale geslag nie. Aan die ander kant ken Afrikaans baie byvoeglike naamwoorde wat nooit verbuig word nie (''′n swart skoen''), terwyl in Nederlands byna alle byvoeglike naamwoorde verbuig kan word (''een zwarte schoen'').

== Anderstalige invloede op Afrikaans ==
Afrikaans het 'n aantal leksikale en sintaktiese eenhede vanuit ander tale oorgeneem. Onder hierdie tale tel [[Maleis]], die [[Khoisan-tale]], [[Portugees]],&lt;ref name=&quot;deumert&quot;&gt;{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://books.google.be/books?id=8ciimg5gGqQC |title=Language Standardization and Language Change: The Dynamics of Cape Dutch |accessdate=10 November 2008 |work=Ana Deumert |publisher=John Benjamins Publishing Company |year=2004 |page=22 }}&lt;/ref&gt; die [[Nguni-taalfamilie|Nguni-tale]]&lt;ref name=&quot;niesler&quot;&gt;{{en}} {{cite book |ref=harv |url=http://academic.sun.ac.za/su_clast/documents/SALALS2005.pdf |first1=Thomas |last1=Niesler |first2=Philippa |last2=Louw |first3=Justus |last3=Roux |year=2005 |title=Phonetic analysis of Afrikaans, English, Xhosa and Zulu using South African speech databases |journal=Southern African Linguistics and Applied Language Studies |volume=23 |issue=4 |pages=459–474}}&lt;/ref&gt; en in mindere mate het [[Frans]]. Afrikaans is ook sterk beïnvloed deur Suid-Afrikaanse Engels.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html Standaard Afrikaans op Lycos.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120182430/http://www.lycos.com/info/afrikaans--standard-afrikaans.html |date=20 November 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010&lt;/ref&gt;

=== Duits ===
Aan die Kaap het Duitse huursoldate gereeld gekom en gegaan, maar ook Duitse koloniste het 'n geringe stempel afgedruk op die Afrikaanse taal.

==== Duitse ontlenings via Nederlands ====
Die meeste Duitse woorde en uitdrukkings het reeds voor 1800 via Nederlands in die Afrikaanse taal beland:

* afhandel; afvaardig; armsalig; baanbreker; bemoeiing; beledig; beraadslaag; beroemd; beskawing; besoedel; bespreek; bestendig; betwyfel; bevoeg; bewonder; bouvallig; bloemlesing; byval; diefstal; doelmatig; dolk; eensaam; eerstens tweedens, derdens, vierdens...;  eienaardig; ervaring; grens; gril; halt; handelaar; heers; hoogstens; huldig; indruk; ingryp; inslag; invloed; koeël; kroeg; leidraad; lewensgevaarlik; morsdood; navorsing; nederig; noodwendig; omgewing; onstuimig; oorskat; oorweldig; oproer; opval; owerheid; rit; selfsug; skelm; skerpsinnig; skof; skurk; smaakvol; smul; spannend; spitsvondig; stewel; talryk; toevallig; uitoefen; veelsydig; verskaf; vertwyfeling; werda

* '''aanstaltes maak'''
* '''agter slot en grendel'''
* '''êrens op ingaan'''
* '''tot sy reg kom'''
* '''in die reël'''
* '''spoorloos verdwyn'''
* '''gans en gaar'''
* '''afgesien van'''
* '''dan en wan''' word uitdruklik as 'n Germanisme geëien.

Baie van bogenoemde was reeds deel van die woordeskat wat na die Kaap toe gebring is. Deur verdere kontak met Europese Nederlands in die 1800's het hierdie woorde en uitdrukkings so deel van Afrikaans geword dat dit nie meer as Germanismes geëien word nie.&lt;ref&gt;Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings via Nederlands''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.&lt;/ref&gt; Vanweë die nou verwantskap van Duits met Nederlands en Afrikaans word Germanismes in hierdie tale dikwels nie as vreemd aangevoel nie.

==== Duitse ontlenings aan die Kaap ====
Party woorde is wel direk aan die Kaap ontlee:&lt;ref&gt;Raidt, E.H. 1976. ''Duitse ontlenings aan die Kaap''. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.&lt;/ref&gt;

* '''blas''' (''blass'') teenoor Nederlandse ''bleek''
* '''blits''' (''Blitz'') teenoor Nederlandse ''bliksem''
* '''bloot''' het dieselfde hulpwerkwoord-betekenis as ''bloß'' bv. ek het ''bloot'' 'n fotokopie gemaak. In Nederlands beteken ''bloot'' naak.
* '''kots''' (''kotzen'') braak, opgooi, naarword, vomeer, jongosse leer (inspan).
* '''laer'''
* '''liederlik''' (slordig) -- Nederlands het dit ook ontleen maar met 'n anderse betekenis
* '''oorwaks''' = oorvyg
* '''peits''' (''Peitsche'') teenoor Nederlandse ''zweep''
* '''sak en pak''' teenoor Nederlandse ''pak en zak''
* '''(skoen)waks''' (''Wachs'') teenoor Nederlandse ''schoencrème''
* '''stewel''' (''Stiefel'') teenoor Nederlandse ''laars''
* '''swaap''' &gt; Afgelei van Swaab, inwoner van Swabe, Duitsland, wat as dom gestereotipeer is.&lt;ref&gt;Prinsloo, A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom''. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 366-367&lt;/ref&gt;
* '''sweis''' (''schweissen'') teenoor Nederlandse ''lassen''
* '''swernoot'''
* '''verfoes''' (''verpfuschen'') bederf, verknoei
* '''vervlaks'''
* '''vroegstuk''' (''Frühstück'') ontbyt
* '''werskaf''' (''wirtschaften'') werk, jou besighou

Sommige woorde is moeilik om te bepaal of dit uit Duits of Nederlands ontleen is:
* '''kopsku'''
* '''misoes'''
* '''niks'''
* '''werda'''

=== Frans ===
Direkte Franse ontlenings aan die Kaap deur kontak met die Franse Hugenote was bitter skraal, moontlik weens die VOC se streng taalbeleid. Daar is slegs 'n paar vrugtename wat gewis Kaapse ontlenings is :&lt;ref&gt;Raidt, E.H. 1976. Franse ontlenings aan die Kaap. Afrikaans en sy Europese Verlede. Kaapstad: Nasou Beperk.&lt;/ref&gt;

* bermotpeer
* pawieperske
* pompe(l)moer (appelliefie)
* sermeinpeer
* sersanpeer

Dan is daar ook:&lt;ref name=&quot;aie&quot;&gt;{{Cite web |url=https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |title=argiefkopie |access-date= 1 Junie 2015 |archive-date=18 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131218072815/https://aie.ned.univie.ac.at/node/13021 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ommelet
* kommandeur

=== Maleis ===

Tydens die vroeë vestiging van die [[Kaap-Maleiers]] in [[Kaapstad]], wat nou [[Kleurling]]e genoem word, word verskillende [[Maleis]]e woorde tot Afrikaans toegevoeg. Onder hierde woorde is:&lt;ref name=&quot;safariafrica.co.za&quot;&gt;{{en}} [http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm Toerisme-informasie omtrent Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110917052132/http://www.safariafrica.co.za/tourist-information/afrikaans.htm |date=17 September 2011 }} Geraadpleeg op 3 April 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;http://www.taaloord.co.za&quot;&gt;{{af}}[http://www.taaloord.co.za/taalberigte.htm Taalberigte], taaloord.co.za Geraadpleeg op 14 Desember 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Raidt, Edith h. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp.96-112, TJR Botha (redakteur). Van Schaik.&lt;/ref&gt;

* '''Amok''', vanuit ''amuk''
* '''Amper''', vir &quot;byna&quot;, of &quot;omtrent&quot;, kom vanaf die Maleise woord ''Ampir''. Die Nederlandse gebruik van die woord is basies die teenoorgestelde, dus hul gebruik beteken &quot;amper glad nie&quot;, in plaas van &quot;byna&quot;.
* '''Baar''' vanuit ''baharu'' of ''beharoe''; onervare, dom ('n ''Baar'' werker); kontant (Met ''baar'' geld betaal) of  tasbaar (Die ''bare'' duiwel &gt; in lewende lywe)
* '''Baie''', wat &quot;veel&quot; beteken. Die woord word kom glad nie in Nederlands voor nie. Daar is altyd aanvaar dat dit van ''banja(k)'' kom en dit staan ná 1750 verskeie kere in briewe van veldwagmeesters en ander latere bronne. ''Baie'' is ook al geskryf as ''banje'', ''baiing'', ''banjang''. Daar is egter wel die woord &quot;bannig&quot; in Nedersaksies of Platduits. Dit beteken ''baie'', in al die betekenisse van die woord. Dit laat die vraag ontstaan of die ou aanname dat ''baie'' Afrikaans slegs uit Maleis binnegekom het nie herdink moet word nie. In watter mate het die menigte Duitsers uit die teenswoordige Noordwes-Duitsland wat vir die Kompanjie kom werk het (in werklikheid veel meer as die Nederlanders) meegewerk om dalk hul ''bannig'' saam met die Maleise ''banja'' tot die Afrikaanse ''baie'' te laat saamsmelt? Is twee eenders klinkende woorde met dieselfde betekenis uit verskillende wêrelddele hier tot een gereduseer? Daar is vandag kenners wat reken dat hierdie teorie beslis 'n indringende nuwe studie regverdig.&lt;ref&gt;G. Olwagen, met verwysing na bevindings soos reeds in 1957 gemaak deur Eva-Margarete Jenny Siegling, in haar verhandeling Verwandtschaft zwischen Afrikaans und den niederdeutschen Dialekten Norddeutschlands (in Duits voorgelê ter vervulling van 'n deel van die vereistes vir die graad D. Litt. in die Fakulteit Lettere en Wysbegeerte Universiteit van Pretoria, Pretoria, 30 Januarie 1957). Siegling het o.m. op die volgende gewys:
Afrikaans:  Al baie op sy kerfstok hê.
Plattdeutsch:  All bannig up sin Kerfstock hebben.
Dit lyk egter nie of die werk destyds enige groot taalkundige rimpels veroorsaak het met die bevindings oor &quot;baie&quot; nie. Of omdat dit in Duits was, is dit bes moontlik net nie raakgelees nie, wie sou weet!
Verhandeling by: http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601055106/http://docplayer.org/42628000-Verwandtschaft-zwischen-afrikaans-und-den-niederdeutschen-dialekten-norddeutschlands-deur-eva-margarete-jenny-siegling.html |date= 1 Junie 2020 }}
G.Olwagen se  bespreking op Netwerk24 en in Die Volksbladː https://www.netwerk24.com/Stemme/MyStem/kom-die-woord-baie-al-die-tyd-uit-duitsland-20171003&lt;/ref&gt;
* '''Baadjie'''. Die Nederlandse woord ''baadje'' word as verouderd beskou en slegs nog in geskrewe vorm gebruik. Dit was reeds in 16de-eeuse Nederlands bekend, oorspronklik 'n benaming vir 'n Indiese kledingstuk. In 1720 word dit as ''badju'' neergepen.
* '''Baklei''', vir &quot;veg&quot; of &quot;stry&quot;. Dit is afgelei van ''berkalahi'' – ''veg, veral met die hande''.
* '''Blatjang''', die naam vir 'n oorspronklik [[Suid-Asië|Suid-Asiese]] toespys. Dit is ontleen uit ''b(e)lachan''. In Nederlands word die Engelse woord ''Chutney'' gebruik.
* '''Bobotie''' is weer uit Soendanees (Wes-Java) ''bobotoh''
* '''Doepa'''
* '''Kabaai''', vanuit ''cabaya''; dit was eers 'n benaming vir 'n Oosterse rok- of hempagtige bokleed.
* '''Kapok''', vanuit ''kapuk''.
* '''Katel''', vanuit ''kātīl''.
* '''Katjiepiering''', uit ''katjapiring''
* '''Nooi/Nôi/Nonna''' vanuit  ''njonjah/nonah'' vanuit Portugese ''dona''.
* '''Oorkrabbetjie''' vanuit ''kerabu'' (plat knoop).
* '''[[Piesang]]'''. Desondanks ken ook Nederlands die woord ''pisang'' wat eweneens uit Maleis kom.
* '''Oorlams''' vanuit ''orang lama''. In Jan van Riebeeck se dagboek word ''orang lammen'' geskryf; 'n Nederlander wat uit die Ooste terugkeer, na aanleiding van die Maleis ''orang'' &quot;mens&quot; + ''lama'' &quot;lank gelede&quot; - iemand wat dus lank terug na die Ooste gegaan het. So 'n persoon het gewoonlik baie ervaring gehad en was daarom baie ''slim''.&lt;ref&gt;Prinsloo. A. 2004. ''Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom. Kaapstad: Pharos-uitgewers. pp. 258-259''&lt;/ref&gt;
* '''Paljas''', vanuit ''peljas''
* '''Piering''', vanuit ''piring'' (in Nederlands is 'n piering 'n ''schoteltje'')
* '''Rottang''', vanuit ''rota''
* '''Soebat''' vanuit ''sobat'' (vriend)
* '''[[Sosatie]]''' kom van die Maleisiese ''sate''

=== Portugees ===
Sommige Afrikaanse woorde kom oorspronklik uit [[Portugees]]. Hul aanwesigheid is te danke aan die Portugese teenwoordigheid in Suider-Afrika. Hierdie woorde word dikwels in Suid-Afrika gebruik aangesien hulle ook in ander Suid-Afrikaanse tale aanwesig is.

* '''aia''', &quot;naam en aanspreekvorm van 'n nie-blanke vrou&quot; kom van Portugees ''aia'' wat ''kindermeisie'' of ''verpleegster'' beteken. Dit is ook in Indies-Engels bekend, en vroeër ook in die Indies-Nederlands. Tans kwetsend beskou.
* '''asgaai''', assegaai &gt; Berbers ''azagaya''. werpspies
* '''brinjal''' &gt; ''beringela''
* '''bredie'''&lt;ref name=&quot;aie&quot; /&gt;
* '''karba''' &gt; ''carabá''
* '''karga''' &gt; ''carga, cargo'' (vrag)
* '''katel''' &gt; ''catel'', bed; oorspronklik uit Tamil.
* '''kapater''' &gt; ''capado'', ontman. Bokkapater is dus 'n manlike gekastreerde bok.
* '''kiepersol''' &gt; ''quitasol'', &quot;boom met 'n sambreelagtige kruin&quot;. In die 17de eeu kry die woord in Nederland en die Kaap die betekenis ''sonskerm'', ''[[sambreel]]'' soos dit o.a. uit Kaapse inventarisse van 1676 en 1691 blyk, waar dit ''kiepesol'' en ''kippesol'' gespel word. In 'n reisverhaal wat uit 1710 dateer en in 'n Kaapse argiefstuk uit 1730 staan die Afrikaanse vorm (r); ''cipersol'' en ''kupersol''
* '''kombers''' &gt; ''coberta''
* '''koperkapel''' &gt; ''cobra de capelo''
* '''[[kraal]]''', vir 'n omheining om vee in te hou, kom van die Portugese ''curral''.
* '''mandoor''', voorman, opsigter, ploegbaas
* '''[[mielie]]''', vanuit ''milho''.
* '''ramkie''', vanuit ''rabequinha''
* '''ronkadoor''' vanuit ''roncador''
* '''sambreel'''&gt; ''sombrelo'' &gt; ''sombreiro'' (''paraplu'', ''regenscherm'' in Nederlands)
* '''sambok''' &gt; ''sjambok''&lt;ref name=&quot;aie&quot; /&gt;
* '''tamaai''' &gt; ''tamaajo'' &gt; ''tamanho''. Enorm, baie groot. Die vroegste bewysstuk is 'n inventaris uit die jaar 1796: ''1 tamaaye bybel met platen''
* '''tasal''' &gt; repies wildsvleis wat met sout, peper, asyn en koljander besprinkel en in die son winddroog gemaak is; vroeër gebruik vir [[padkos]].
* '''tjalie''' &gt; ''xaile''
* '''[[trawal]]''', moeilikheid
* '''tronk''' &gt; ''tronco'' (gevangenis) Oorspronklik 'n blok waarin misdadigers gesluit word. Maar in verskeie 18de-eeuse Kaapse stukke word tronk alreeds in die betekenis ''gevangenis'' gebruik.
* '''maai''' en '''paai''' vir ''ma'' en ''pa'' is omstrede, maar moontlik uit Portugees.
Plant- en dierename soos '''malgas''', '''tjokka''' en '''tarentaal''' stam ook uit die tydperk van Portugese seevaarders.&lt;ref&gt;Raidt, Edith H. 1989. Ontwikkeling van vroeë Afrikaans, uit ''Inleiding tot die Afrikaanse Taalkunde'', tweede hersiene uitgawe, pp 96 -126. TJR Botha (redakteur). Van Schaik.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Raidt, E.H. 1976.''Afrikaans en sy Europese Verlede''. Kaapstad: Nasou Beperk.&lt;/ref&gt;

=== Khoisan-tale ===
Die volgende bekende Afrikaanse woorde, het hul oorsprong vanaf die [[Khoisan-tale]].
* '''Abba''' om iemand op die rug te dra.&lt;ref name=&quot;theories_smith&quot;&gt;{{en}}Theories about the origin of Afrikaans. 1952. Professor J.J. Smith. Witwatersrand University Press&lt;/ref&gt;
* '''Gogga''', wat ''insek'' beteken, kom van 'n Khoisan woord met dieselfde betekenis: ''xo-xo''.
* '''Assegaai''', vir 'n spies.
* '''Karos''', vir 'n kombers van diervel.
* '''Kierie''', vir 'n stapstok of staf.

Daar is ook heelwat name vir plante en diere wat vanaf Khoisan-tale stam.&lt;ref name=&quot;theories_smith&quot; /&gt;

* '''[[Dagga]]''' vir marihuana.
* '''[[Koedoe]]''', 'n soort wildsbok.
* '''[[Karee]]''', 'n tipe boom.
* '''[[Ghaap]]''', 'n plant endemies aan Suider-Afrika.
* '''[[Boegoe]]''', 'n krui met medisinale eienskappe.

=== Nguni-tale ===
Die volgende woorde dien as enkele voorbeelde van die vele Nguni-woorde wat in Afrikaans en dikwels ook in Suid-Afrikaanse Engels opgeneem is.
* '''Donga''', 'n droë spoelsloot.
* '''Fundi''', van die [[Zoeloe]] woord ''umfundisi''.&lt;ref&gt;{{en}}[http://oxforddictionaries.com/definition/umfundisi| Oxford dictionaries]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Geraadpleeg 4 Januarie 2012&lt;/ref&gt; Die woord word gebruik om 'n kenner op 'n bepaalde gebied mee aan te dui, soos in ''&quot;Hy is 'n fundi in tale.&quot;''
* '''Tjaila / tjailatyd''', 'n implementasie van die Zoeloe woord ''Chaila'', wat ''&quot;huis toe gaan&quot;'' beteken.

=== (Suid-Afrikaanse) Engels ===
{{hoof|Anglisisme}}
In die omgangstaal sal vele Afrikaanse mense dikwels [[Engels]]e woorde of begrippe gebruik, alhoewel hierdie woorde nie in Standaardafrikaans opgeneem is nie, en ook gewoonlik hul Afrikaanse gelyke het.

Nietemin is daar ook heelwat woorde van Engelse afkoms wat uiteindelik in Standaardafrikaans opgeneem is. Enkele voorbeelde:

* '''Tjip''' vanuit ''Chip'', vir 'n aartappelskyfie.
* '''Tjommie''' vanuit ''Chum'', vir 'n maat of vriend.
* '''Tjop''' vanuit ''Chop'', die ribbetjie van 'n [[skaap]], gewild as braaivleis.

Die Engelse invloed kan ook dikwels gesien word in die gebruik van woorde in Afrikaans. Soos byvoorbeeld:

* '''braaf''' het 'n verskuiwing van ''goed'' en ''deugsaam'' na ''dapper'' ondergaan. Die oorspronklike betekenis kry 'n mens nog in die ou spottender uitdrukking '' 'n brawe Hendrikkie/Maria'' ('n seun of dogter wat (kastig) baie voorbeeldig is). Volgens Van Dale kan ''braaf'' in Nieu-Nederlands nog die betekenis ''dapper'' hê, maar daarnaas beteken dit tog hoofsaaklik ''regskape''. (Engels ''noble''). Hierteenoor word ''braafheid'' in Nieu-Nederlands slegs in die betekenis ''regskapenheid'' gebruik, en vir ''dapperheid'' nie. Dit hang nog saam met die betekenisontwikkeling van hierdie woord in Romaans: woes &gt; dapper &gt; bekwaam/regskape/deugsaam (&lt; Frans ''brave''&lt; Italiaans bravo; laasgenoemde het ons nog in Afrikaans wanneer ons iemand toejuig: ''bravo''! = mooi so!).
: In Afrikaans het ''braaf'' in die betekenis ''dapper'' óf nooit bestaan nie (dis die waarskynlikste), óf heeltemal in die vergetelheid geraak totdat dit onder Engelse invloed na vore gekom het. In Engels is bogenoemde betekenisse vereng tot slegs ''dapper''; terwyl dit in Afrikaans slegs die betekenis ''regskape'' tot onlangs behou het. Om dus in Afrikaans te praat van ''brawe'' (= dapper) man, sou, uit 'n eng oogpunt, beteken dat jy jou skuldig maak aan 'n Anglisisme, want die Afrikaans ''brawe man = regskape man'' (Eng. ''noble''), en die Engelse ''brave man'' is in Afrikaans 'n ''dapper man''.&lt;ref&gt;[[H.J.J.M. van der Merwe|Van der Merwe, H.J.J.M.]] 1981. ''Die Korrekte Woord: Afrikaanse Taalkwessies'' Pretoria: J.L. van Schaik (Edms.) Bpk. bl. 54&lt;/ref&gt;

== Vergelykings van verskeie woorde en frases in Nederlands en Afrikaans ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;width:28%;&quot; | Afrikaans
! Nederlands
|-
|'''{{lang|af|Verstaan jy my?}}''' || Versta je mij?
|-
|'''{{lang|af|Ek verstaan dit}}''' || Ik begrijp het&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Minder algemeen: ''Ik versta het'' &lt;/small&gt;   &lt;small&gt;Vlaams: '' 'K verstaan'et'' &lt;/small&gt;
|-
|'''{{lang|af|Wat is jou naam?}}''' || Hoe heet jij?&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Minder algemeen: ''Wat is jouw naam?'' &lt;/small&gt;
|-
|'''{{lang|af|Wat maak jy?}}''' || Wat ben je aan het doen?
|-
|'''{{lang|af|Ek is lief vir jou}}''' (meer platonies)&lt;br /&gt;'''Ek het jou lief''' (meer romanties)|| Ik hou van je/jou.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Minder algemeen: ''Ik heb je lief''. &lt;/small&gt;
|-
|'''{{lang|af|Is jy honger?}}''' || Heb je honger?
|-
|'''{{lang|af|Dié boek is vir jou}}''' || Dit boek is voor jou
|-
|'''{{lang|af|Ek het al geëet}}''' || Ik heb al gegeten
|-
|'''{{lang|af|Stem jy saam?}}''' || Ben je het daarmee eens?&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Minder algemeen: ''Stem jij daarmee in?'' &lt;/small&gt;
|-
|'''{{lang|af|Stem jy [daartoe] in?}}''' || Ga je daarmee akkoord?
|-
|'''{{lang|af|Oop vanaand}}''' || Open vanavond
|-
|'''{{lang|af|Hulle woon hier}}''' || Ze wonen hier
|-
|'''{{lang|af|Kan ons die middestad besoek?}}''' || Kunnen we de binnenstad bezoeken?
|-
|'''{{lang|af|piesang}}''' || banaan&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Minder algemeen: ''pisang'' &lt;/small&gt;
|-
|'''{{lang|af|baadjie}}''' || colbert, jasje, vest
|-
|'''{{lang|af|Ek is halfpad daar}}''' || Ik ben halverwege
|-
|'''{{lang|af|Hierdie vrug smaak sleg}}''' || Deze vrucht smaakt slecht
|-
|'''{{lang|af|Het jy dit gesê?}}''' || Heb jij dat gezegd?  Vlaams: Het gij da' gezei?
|-
|'''{{lang|af|Hy het op die lughawe aangekom}}''' || Hij is op de luchthaven aangekomen
|-
|'''{{lang|af| As dit reën, sal dié sambreel jou beskerm}}''' ||  Als het regent, zal deze paraplu je beschermen
|-
|'''{{lang|af| 'n Lemoen is 'n oranjekleurige vrug}}''' ||  Een sinaasappel is een oranjekleurige vrucht
|-
|'''{{lang|af| 'n Lemmetjie is 'n klein groen sitrusvrug}}''' ||  Een limoen is een kleine groene citrusvrucht
|-
|'''{{lang|af| Ons hou daarvan om te braai}}''' ||  Wij houden ervan om te barbecueën
|-
|}

== Vergelyking van voorbeeld teks ==
Onder is 'n vergelyking van die Afrikaanse woorde van ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (die voormalige Volkslied van [[Suid-Afrika]]) met die Nederlandse weergawe.

{| -
|'''Afrikaans'''
|'''Nederlands'''
|-
|''Uit die blou van onse hemel,''
|''Uit het blauw van onze hemel''
|-
|''Uit die diepte van ons see,''
|''Uit de diepte van onze zee,''
|-
|''Oor ons ewige gebergtes''
|''Over onze eeuwige gebergten,''
|-
|''Waar die kranse antwoord gee.''
|''Waar de rotsen antwoord geven.''
|-
|''Deur ons vêr verlate vlaktes''
|''Door onze ver verlaten vlakten''
|-
|''Met die kreun van ossewa.''
|''Met het gekreun van ossenwagens''
|-
|''Ruis die stem van ons geliefde,''
|''Ruist de stem van ons geliefde,''
|-
|''Van ons land Suid-Afrika.''
|''Van ons land Zuid-Afrika.''
|-
|''Ons sal antwoord op jou roepstem,''
|''We zullen antwoorden op je roepen''
|-
|''Ons sal offer wat jy vra:''
|''We zullen offeren wat jij vraagt''
|-
|''Ons sal lewe, ons sal sterwe,''
|''We zullen leven, we zullen sterven''
|-
|''Ons vir jou, Suid-Afrika.''
|''Wij voor jou, Zuid-Afrika.''
|-
|}

== Sien ook ==
* [[Geskiedenis van Afrikaans]]
* [[Erkenning van Afrikaans]]
* [[Nederlandse dialekte]]
* [[Valse vriende]]
* [[Taalfossiel]]
* [[Eerste Taalmonument]] (ook Nederlandse Taalmonument genoem)
* [[Afrikaanse Taalmonument]] (ook Tweede Taalmonument genoem)
* [[Wikipedia:Afrikaans-Nederlandse samewerking]]

== Bronne ==
* [[Handwoordeboek van die Afrikaanse taal]] [5de uitgawe], [[F.F. Odendal]] &amp; R.H. Gouws (2010)

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{nl-vertaal|Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands}}
{{en-vertaal|Comparison of Afrikaans and Dutch}}

[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Nederlands]]
[[Kategorie:Taalkunde]]

[[fr:Afrikaans#Prononciation et intercompréhension]]

{{Voorbladster}}</text>
      <sha1>nqynik00h80qtdd4ijm3yysv1i91mp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Witborskormorant</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60119</id>
    <revision>
      <id>3362153</id>
      <parentid>2957088</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raathman</username>
        <id>187787</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Naam vir die voël bygevoeg</comment>
      <origin>3362153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3280" sha1="jyjpsqnku11kmu5htgx264y0t1rhntk" xml:space="preserve">{{Taksoboks
| name = Witborskormorant
| image = White-breasted-cormorant.jpg
| image_width = 260px
| image_caption = Witborskormorant by die Naivashameer in [[Kenia]]
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Suliformes]]
| familia = [[Phalacrocoracidae]]
| genus = '' [[Phalacrocorax]]''
| species = '''''P. lucidus'''''
| binomial = ''Phalacrocorax lucidus''
| binomial_authority = ([[Martin Lichtenstein|Lichtenstein]], 1823)
| range_map = Phalacrocorax lucidus map.svg
| range_map_caption = Verspreiding met uitsondering van geïsoleerde noordelike en westelike bevolkings&lt;ref name=&quot;nel&quot;&gt;{{cite book|last1=Nelson|first1=J. Bryan|title=Pelicans, cormorants and their relatives: Pelecanidae, Sulidae, Phalacrocoracidae, Anhingidae, Fregatidae, Phaethontidae|url=https://archive.org/details/pelicanscormoran0000nels|date=2006|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=9780198577270|edition=Bird families of the world, Vol. 17}}&lt;/ref&gt; 
{{legend0|green|&amp;nbsp;broeigebiede|outline=gray}}&amp;nbsp;&amp;nbsp;{{legend0|blue|&amp;nbsp;swerfgebiede|outline=gray}}

}}

Die '''witborskormorant''' of '''witborsduiker''' of '''aalskolwer''' (''Phalacrocorax lucidus'') is 'n water[[voël]], hoofsaaklik kuslewend, wat aan die hele [[Suid-Afrika]]anse kus voorkom, asook [[binneland]]s, hoofsaaklik op [[dam]]me en [[meer|mere]]. In [[Engels]] staan die voël bekend as die ''white-breasted cormorant''. 
[[Lêer:Great Cormorant RWD.jpg|links|250px|duimnael|Kormorant by Plettenbergbaai, Suid-Afrika]]

== Voorkoms ==
Hierdie kormorant het 'n donkerbruin rugkant en stert, [[wit]] keel en bors terwyl alle vlerkvere swart rande het. Die onvolwassenes is 'n effens ligter bruin van kleur sonder enige wit op die bors.

== Habitat en gewoontes ==
Hulle kom veral voor by [[rivier]]mondings, [[strandmeer|strandmere]], [[eiland]]e en binnelandse waters. Die voëls kan enkellopend wees of in swerms voorkom. Hulle sit graag op takke of stompe met die vlerke uitgestrek om droog te word. Hulle vreet hoofsaaklik [[vis]] en maak [[nes]] in kolonies op rotslyste, in [[bome]] of op die [[grond]].

&lt;gallery mode = packed heights = 130px&gt;
White-breasted cormorants (Phalacrocorax lucidus).jpg|'n Neskolonie in [[iSimangaliso-vleilandpark]], Suid-Afrika
White-breasted cormorants - Queen Elizabeth National Park, Uganda (2), crop.jpg|Volwasse broeiers, Lake Edward, Uganda
White-breasted cormorant (Phalacrocorax lucidus) with feather composite.jpg|Hierdie een speel met 'n veer, [[Ethiopië]].
White breasted cormorant, Phalacrocorax lucidus, at Roodeplaat Nature Reserve (9108175489), crop.jpg|Invlug met nesmateriaal
White-breasted cormorant Phalacrocorax lucidus EOS 01283s.JPG|duimnael|Witborsduiker met opgeskote kleintjie in [[Wes-Kaap]]
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]

== Bronne ==
* Gids tot die Kusgebiede van Suid-Afrika. Jacana Media. 2007. {{ISBN|978-1-77009-215-0}}
* Newman se Voëls volgens kleur. Kenneth Newman. 2000. {{ISBN|1-86872-449-2}}

==Verwysings==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Kormorante]]</text>
      <sha1>jyjpsqnku11kmu5htgx264y0t1rhntk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veranderlike ster</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65913</id>
    <revision>
      <id>3361933</id>
      <parentid>3296000</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52774" sha1="qomt5gzd4q800jmidx2s3suewgznqcy" xml:space="preserve">[[Lêer:New View of the Great Nebula in Carina.jpg|duimnael|300px|Die veranderlike ster Eta Carinae, wat in die Carina-newel lê.]]

’n [[Ster]] word as ’n '''veranderlike ster''' of '''wisselster''' geklassifiseer wanneer sy [[skynbare magnitude|skynbare helderheid]], soos van die [[Aarde]] af gesien, wisselvallig is. Soms is dit vanweë die werklike helderheid van die ster en ander kere vanweë die hoeveelheid lig wat versper word voor dit die Aarde bereik. Baie sterre, waarskynlik die meeste, het die een of ander vorm van wisseling in helderheid: die lig van ons [[Son]] wissel byvoorbeeld met sowat 0,1% oor ’n siklus van elf jaar.&lt;ref&gt;{{citation |title=Solar Constant |url=http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi/composite/SolarConstant |archive-url=https://web.archive.org/web/20090622213848/http://www.pmodwrc.ch/pmod.php?topic=tsi/composite/SolarConstant |archive-date=2009-06-22 |url-status=live |publisher=PMOD/WRC |accessdate=2009-04-27}}&lt;/ref&gt;

Veranderlike sterre, ook net '''veranderlikes''' genoem, word as twee soorte geklassifiseer:
* Intrinsieke of inherente veranderlikes, waarvan die helderheid in werklikheid wissel, byvoorbeeld omdat die ster met tussenposes uitsit en krimp;
* Ekstrinsieke of uiterlike veranderlikes, waarvan die oënskynlike wisseling in helderheid veroorsaak word deur die hoeveelheid lig wat die Aarde bereik, bv. wanneer die ster ’n metgesel het wat daarom wentel en sodoende lig versper.

== Ontdekking ==
[[Lêer:Eclipsing binary star animation 2.gif|duimnael|links|’n Verduisterende dubbelster, soos Algol. Onder die sterre kan die ligkurwe gesien word wat hulle vorm.]]
’n [[Antieke Egipte|Antieke Egiptiese]] kalender van gelukkige en ongelukkige dae wat sowat 3&amp;nbsp;200 jaar gelede saamgestel is, is dalk die oudste bewaarde historiese bewys van die ontdekking van ’n veranderlike ster, die [[verduisterende dubbelster]] [[Algol]].&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Porceddu, S., Jetsu, L., Lyytinen, J., Kajatkari, P., Lehtinen, J., Markkanen, T, Toivari-Viitala, J. |title=Evidence of Periodicity in Ancient Egyptian Calendars of Lucky and Unlucky Days |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=18 |issue=3 |date=2008 |pages=327–339 |doi=10.1017/S0959774308000395 |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;aid=2374180 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328051325/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;aid=2374180 |archive-date=28 Maart 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Jetsu, L., Porceddu, S., Lyytinen, J., Kajatkari, P., Lehtinen, J., Markkanen, T, Toivari-Viitala, J. |title=Did the Ancient Egyptians Record the Period of the Eclipsing Binary Algol – The Raging One? |journal=The Astrophysical Journal |volume=773 |issue=1 |date=2013 |pages=A1 (14pp) |doi=10.1088/0004-637X/773/1/1 |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2013ApJ...773....1J |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903011111/http://adsabs.harvard.edu/abs/2013ApJ...773....1J |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |arxiv=1204.6206 |bibcode=2013ApJ...773....1J}}&lt;/ref&gt;

Onder moderne sterrekundiges was Johannes Holwarda in [[1638]] die eerste wat ’n veranderlike ster geïdentifiseer het toe hy opgemerk het dat [[Omicron Ceti]] (later Mira genoem) pulseer met ’n periode van 11&amp;nbsp;maande; die ster is vantevore (in 1596) deur David Fabricius as ’n [[nova]] beskryf. Hierdie ontdekking, tesame met [[supernova]]s wat in 1572 en 1604 waargeneem is, het bewys die hemelruim is nie ewig onveranderlik soos wat [[Aristoteles]] en ander [[filosoof|filosowe]] geleer het nie. Die ontdekking van veranderlike sterre het dus bygedra tot die sterrekundige omwenteling van die 16de en vroeë 17de eeu.

Die tweede veranderlike ster wat as ’n verduisterende veranderlike beskryf is, is Algol, in 1669 deur Geminiano Montanari; John Goodricke het sy veranderlikheid in 1784 korrek verklaar. [[Chi Cygni]] is in 1686 deur Gottfried Kirch geïdentifiseer en R&amp;nbsp;Hydrae in 1704 deur Giovanni Maraldi. Teen 1786 was 10 veranderlike sterre bekend. John Goodricke het daarna [[Delta Cephei]] en [[Beta Lyrae]] ontdek. Die getal bekende veranderlike sterre het sedert 1850 geweldig toegeneem, veral ná 1890 toe dit moontlik geword het om veranderlike sterre deur middel van [[fotografie]] te identifiseer.

Die nuutste uitgawe van die [[General Catalogue of Variable Stars]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sai.msu.su/gcvs/gcvs/iii/html/ |title=General Catalogue of Variable Stars: Vols I-III (the new electronic version) |publisher=Sai.msu.su |access-date=1 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604052237/http://www.sai.msu.su/gcvs/gcvs/iii/html/ |archive-date=4 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (2008) lys meer as 46&amp;nbsp;000 veranderlike sterre in die [[Melkweg]], sowel as 10&amp;nbsp;000 in ander [[sterrestelsel]]s en meer as 10&amp;nbsp;000 &quot;vermoedelike&quot; veranderlikes.

== Die bespeuring van veranderlikheid ==
Die algemeenste soort veranderlikheid behels wisselings in helderheid, maar ander soorte veranderlikheid is ook moontlik, soos veranderings in die [[spektraallyn|spektrum]]. Deur [[Ligkurwe|ligkurwe-data]] te kombineer met waargenome spektrale veranderings kan [[sterrekundige]]s dikwels verduidelik hoekom ’n spesifieke ster veranderlik is.

=== Waarnemings ===
[[Lêer:Delta Cephei lightcurve.jpg|duimnael|280px|Die ligkurwe van Delta Cephei, wat saamgestel is uit die ligwisseling van die ster.]]
Veranderlike sterre word gewoonlik ontleed met behulp van [[fotometrie]] en [[spektroskopie]]. Deur die wisseling in helderheid te meet kan ’n [[ligkurwe]] saamgestel word. Vir gereelde veranderlikes kan die [[frekwensie|periode]] van veranderlikheid en die omvang daarvan bepaal word; by baie veranderlikes kan dié eienskappe egter mettertyd verskil, selfs van een periode tot die volgende. Die helderste dele in die ligkurwe word &quot;maksimums&quot; genoem en die dofste dele &quot;minimums&quot;.

Sterrekundiges kan veranderlike sterre bestudeer deur hulle visueel met ander sterre in dieselfde [[Teleskoop|teleskopiese sigveld]] te vergelyk waarvan die [[magnitude]] bekend en konstant is. Deur die veranderlike ster se magnitude te beraam en die tyd van waarneming aan te teken, kan ’n visuele ligkurwe saamgestel word.

Van die ligkurwe kan die volgende data afgelei word:
* Is die ligwisseling reëlmatig, halfreëlmatig, onreëlmatig of uniek?
* Wat is die periode van die ligwisseling?
* Wat is die vorm van die ligkurwe (simmetries of nie, hoekig of veranderlik)? Het elke periode een of meer minimums?

Van die spektrum kan die volgende afgelei word:
* Watter soort ster is dit: wat is sy temperatuur, ligsterkteklas ([[dwergster]], [[reusester]], [[superreus]]) ens.?
* Is dit ’n enkel- of [[dubbelster]]? (Die gesamentlike spektrum van ’n dubbelster kan elemente toon van die spektrums van albei sterre.)
* Verander die spektrum mettertyd (is dit soms kouer of warmer)?
* Wisselings in helderheid kan afhang van die deel van die spektrum wat waargeneem word (byvoorbeeld groot wisselings in sigbare lig, maar feitlik geen in die [[infrarooi]]).
* As die golflengtes van [[spektraallyn]]e verander, kan dit dui op beweging, byvoorbeeld die periodieke uitsetting of inkrimping van die ster, of sy rotasie, of ’n uitdyende gaslaag ([[Doppler-effek]]).
* Sterk [[magneetveld]]e van die ster kan in die spektrum gesien word.
* Abnormale [[Spektraallyn|emissie- of absorpsielyne]] kan ’n aanduiding wees van ’n warm steratmosfeer, of van gasnewels wat die ster omring.

=== Interpretasie van waarnemings ===
Deur ligkurwes en spektraaldata te kombineer, kan dikwels ’n aanduiding gekry word van die veranderings wat in ’n veranderlike ster plaasvind. Bewyse van ’n pulserende ster kan byvoorbeeld gevind word in sy veranderende spektrum, aangesien sy oppervlak met tussenposes na en weg van ons beweeg, teen dieselfde frekwensie as die wisselende helderheid.

Sowat twee derdes van veranderlike sterre blyk pulserend te wees. In die 1930's het die sterrekundige Arthur Eddington bewys die wiskundige vergelykings wat die binnekant van ’n ster beskryf, kan lei tot onstabiliteit wat veroorsaak dat die ster pulseer. Die algemeenste soort onstabiliteit hou verband met skommelings in die mate van [[Ioon|ionisasie]] in die buitenste [[konveksie]]lae van die ster.

Veronderstel ’n ster is in die uitsettingsfase. Die buitenste lae sit uit, en dit veroorsaak dat hulle afkoel. Vanweë die afnemende temperatuur neem die mate van ionisasie ook af. Dit maak die gas meer uitsendend, en maak dit dus makliker vir die ster om sy energie uit te straal. Dit sal weer tot gevolg hê dat die ster begin krimp. Omdat die gas daardeur saamgepers word, word dit warmer en die mate van ionisasie neem weer toe. Dit maak die gas meer absorberend en straling word tydelik in die gas vasgevang. Dit verhit die gas nog meer, en dit lei daartoe dat dit weer uitsit. So word ’n siklus van uitsetting en inkrimping gehandhaaf.

Die pulserings van [[Cepheïed]]e word veroorsaak deur skommelings in die ionisasie van [[helium]] (van He&lt;sup&gt;++&lt;/sup&gt; na He&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; en terug na He&lt;sup&gt;++&lt;/sup&gt;).

== Benaming van veranderlike sterre ==
In ’n gegewe [[sterrebeeld]] het die eerste veranderlikes wat ontdek is, voorvoegsels wat bestaan uit die letters R tot Z, gevolg deur die sterrebeeld se naam in [[genitief]], byvoorbeeld R&amp;nbsp;Andromedae. Die sterrekundige Friedrich W. Argelander het dié manier uitgedink om sterre name te gee en het die eerste veranderlike sonder ’n naam in ’n sterrebeeld die letter R vooraan gegee – dit was die eerste letter wat nie deur [[Bayer-naam|Bayer]] gebruik is nie.

Vir die volgende ontdekkings is die letters RR tot RZ, SS tot SZ ensovoorts tot by ZZ gebruik, byvoorbeeld RR Lyrae. Vir latere ontdekkings is die letters AA tot AZ, BB tot BZ ensovoorts tot QQ tot QZ gebruik (J is uitgelaat). Wanneer dié 334 kombinasies uitgeput is, word veranderlike sterre genommer in die volgorde van ontdekking – dit begin met die voorvoegsel V335.

== Klassifikasie ==
Veranderlike sterre kan óf intrinsiek óf ekstrinsiek wees.
* '''Intrinsieke veranderlikes''' is sterre waar die veranderlikheid veroorsaak word deur veranderings in die fisiese eienskappe van die sterre self. Dié kategorie kan in drie subgroepe verdeel word:
** Pulserende veranderlikes is sterre waarvan die radius alternatiewelik uitsit en krimp as deel van hul natuurlike evolusie.
** Uitbarstende veranderlikes is sterre wat uitbarstings, soos die massa-uitwerping van materie, op hul oppervlak ondervind.
** Kataklismiese veranderlikes is sterre wat die een of ander kataklismiese of katastrofale verandering ondergaan, soos [[nova]]s en [[supernova]]s.

* '''Ekstrinsieke veranderlikes''' is sterre waar die ligwisseling veroorsaak word deur eksterne faktore soos rotasie of verduisterings.

Daar is twee hoofgroepe:
** Roterende veranderlikes is sterre waarvan die ligwisselings veroorsaak word deur verskynsels wat met hul rotasie verband hou. Voorbeelde is sterre met uiters groot [[sonvlek]]ke, wat hul helderheid beïnvloed, of sterre met ’n vinnige rotasiesnelheid wat veroorsaak dat hulle ovaalvormig is.
** Verduisterende veranderlikes is [[dubbelster]]re wat, soos van die Aarde af gesien, mekaar se lig verduister terwyl hulle om mekaar wentel.

Hierdie subgroepe word verder verdeel in spesifieke soorte veranderlike sterre wat gewoonlik genoem word na hul prototipe-ster. So word ’n sekere tipe dwerg-nova U&amp;nbsp;Geminorum-veranderlikes genoem – na die eerste ster wat in dié groep erken is, U&amp;nbsp;Geminorum.

== Intrinsieke veranderlike sterre ==
=== Pulserende veranderlikes ===
[[Lêer:HR-vartype af.svg|duimnael|300px|Veranderlike sterre op die HR-diagram.]]
Pulserende sterre sit uit en krimp, en dit beïnvloed hul helderheid en spektrum.&lt;ref name=asteroseismology&gt;Brown, T. M.; Gilliland, R. L. (1994). &quot;Asteroseismology&quot;. Annual Review of Astronomy and Astrophysics 32: 37. Bibcode:1994ARA&amp;A..32...37B. doi:10.1146/annurev.aa.32.090194.000345&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cox, John P., ''Theory of Stellar Pulsation'', Princeton, (1980)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=pulsating&gt;{{cite web|url=http://www.star.ac.za/course-resources/local/david-buckley/var2.pdf|title=Variable Stars II – Pulsating Stars|last1=Kilkenny|first1=Dave|access-date=29 Maart 2015|archive-date=23 Januarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123225336/http://www.star.ac.za/course-resources/local/david-buckley/var2.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hulle word gewoonlik in twee groepe verdeel: radiale veranderlikes, waar die hele ster uitsit en krimp; en nieradiaal, waar ’n deel van die ster uitsit en ’n ander deel krimp.

Na gelang van die soort pulsering en die ligging daarvan in die ster, is daar ’n natuurlike frekwensie wat die periode van die ster bepaal. Pulserende sterre het soms ’n enkele, goed gedefinieerde periode, maar soms wissel die periodes en ’n patroon moet dan vasgestel word. Sommige sterre het glad nie ’n bepaalde frekwensie nie en pulserings vind lukraak plaas (dit word stogasties genoem). Die bestudering van sterre met behulp van hul pulserings word [[asteroseismologie]] genoem.

Pulserings in ’n ster word veroorsaak deur ’n ongebalanseerde dryfkrag met ’n teenwerkende krag. In pulserende veranderlikes is die dryfkrag die inherente energie van die ster, gewoonlik vanweë [[kernfusie]], maar soms is dit opgegaarde energie, wat altyd probeer om uitwaarts te versprei. Op sekere plekke op die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] (regs), wat afhang van sekere kombinasies van temperature, groottes en innerlike chemie, wissel die uitwaartse vloei van energie deur straling baie na gelang van die digtheid of temperatuur van die materie wat betrokke is. Wanneer die absorpsie van ’n laag in die ster hoog is, sit dié laag uit, en wanneer die afname in temperatuur of druk veroorsaak dat die absorpsie afneem, is daar ’n teenwerkende krag – en dit veroorsaak gereelde pulse. Dit gebeur gewoonlik wanneer die [[Ioon|ionisasievlak]] van die materie verander.

Vir pulse om sigbaar te wees, moet dié wisselwerking op ’n sekere diepte in die ster plaasvind. As dit te diep is, sal die pulse nie op die oppervlak sigbaar wees nie, en as dit te na aan die oppervlak is, sal daar dalk nie ’n teenwerkende krag wees om pulserings te veroorsaak nie.

==== Cepheïede en Cepheïed-agtige veranderlikes ====
:''Hoofartikel: [[Cepheïed]]''
Cepheïede word onderverdeel in verskeie subklasse volgens hul massa, ouderdom en evolusiegeskiedenis, onder meer in klassieke, tipe II- en dwerg-Cepheïede (Delta Scuti-veranderlikes). Elke subklas het ’n vasgestelde verhouding tussen periode en [[absolute magnitude]], sowel as tussen periode en die gemiddelde digtheid van die ster. Eersgenoemde verhouding vir Delta-Cepheïede is die eerste keer aan die begin van die [[20ste eeu]] deur Henrietta Swan Leavitt vasgestel, en dit maak dié helder Cepheïede ’n baie belangrike instrument in die bepaling van afstande na [[sterrestelsel]]s binne en buite die [[Plaaslike Groep]]. [[Edwin Hubble]] het dié metode gebruik om te bewys sogenaamde &quot;spiraalnewels&quot; is in werklikheid verafgeleë sterrestelsels.

Let wel: Cepheïede verwys net na sterre soos [[Delta Cephei]]; ’n heel aparte klas veranderlikes is genoem na [[Beta Cephei]].

;Klassieke Cepheïed-veranderlikes
Klassieke Cepheïede (of Delta Cephei-veranderlikes) is [[Metaal (astronomie)#Populasie I, II en III|populasie I-sterre]] (jong, helder sterre met ’n groot massa). Hulle is [[superreus|geelsuperreuse]] waarvan die pulserings met gereelde periodes plaasvind wat wissel van dae tot maande. Edward Pigott het op 10 September 1784 die veranderlike [[Eta Aquilae]] ontdek wat die eerste bekende Cepheïed-veranderlike was. Die klassieke Cepheïede is egter genoem na Delta Cephei, wat ’n paar maande later deur John Goodricke as ’n veranderlike uitgeken is.

;Tipe II-Cepheïede
Tipe II-Cepheïede (historiese naam W Virginis-sterre) het uiters gereelde pulse en ’n helderheidsverhouding wat baie ooreenstem met dié van Delta-Cepheïede. Hulle is aanvanklik met laasgenoemde kategorie verwar. Tipe II-Cepheïede is van [[Metaal (astronomie)#Populasie I, II en III|populasie II]], ouer sterre as die tipe I-Cepheïede. Hul [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] en helderheid is effens laer en hul massa baie laer. Hulle het ’n effens afwykende periode-helderheidsverhouding en dit is dus belangrik om in gedagte te hou watter tipe ster waargeneem word.

;RR Lyrae-veranderlikes
:''Hoofartikel: [[RR Lyrae-ster]]''
Hierdie sterre is baie soos Cepheïede, maar is nie so helder nie en het korter periodes. Hulle is ouer as tipe I-Cepheïede en behoort tot populasie II, maar hul massa is kleiner as dié van tipe II-Cepheïede. Omdat hulle dikwels in [[bolswerm]]s voorkom, word hulle soms &quot;swerm-Cepheïede&quot; genoem. Hulle het ook ’n goed vasgestelde periode-helderheidsverhouding en is dus ook nuttig om afstande mee te bepaal. Hierdie [[Sterreklassifikasie#Klas A|spektraaltipe&amp;nbsp;A-sterre]] wissel van helderheid met sowat 0,2 tot 2&amp;nbsp;magnitude (’n verandering van 20% tot meer as 500%) oor ’n periode van ’n paar uur tot ’n dag of langer.

;Delta Scuti-veranderlikes
Delta Scuti (δ&amp;nbsp;Sct)-veranderlikes is soortgelyk aan Cepheïede, maar baie flouer en hul periodes is baie korter. Hulle is voorheen &quot;dwerg-Cepheïede&quot; genoem. Hulle het soms baie oorvleuelende periodes, wat saam ’n baie ingewikkelde ligkurwe vorm. ’n Tipiese δ&amp;nbsp;Scuti-ster het ’n omvang van 0,003 tot 0,9 magnitude ('n wisseling van 0,3% tot sowat 130%) en hul periodes is 0,01 tot 0,2&amp;nbsp;dae. Hulle is gewoonlik van [[Sterreklassifikasie#Klas A|spektraaltipe&amp;nbsp;A0]] en [[Sterreklassifikasie#Klas F|F5]].

;SX Phoenicis-veranderlikes
Hierdie sterre, van spektraaltipe&amp;nbsp;A2 tot F5 en soortgelyk aan δ&amp;nbsp;Scuti-veranderlikes, word hoofsaaklik in bolswerms aangetref. Hulle toon wisselings in helderheid van sowat 0,7&amp;nbsp;magnitude (sowat 100%) elke een tot twee uur.

;Kortperiode-Ap-veranderlikes
Hierdie sterre van spektraaltipe&amp;nbsp;A of soms F0, is ’n subklas van die δ&amp;nbsp;Scuti-veranderlikes in die [[hoofreeks]]. Hulle het uiters vinnige wisselings in helderheid van ’n paar duisendstes van ’n magnitude, met periodes van ’n paar minute.

==== Langperiode-veranderlikes ====
Die langperiode-veranderlikes is pulserende, koel reusesterre regs bo op die [[HR-diagram]]. Hulle het periodes van ’n paar weke tot ’n paar jaar en is soms onreëlmatig. Hulle is van spektraaltipe&amp;nbsp;F en rooier, maar die meeste is [[rooireus|rooi-]] en [[asimptotiese reus]]e, dus spektraaltipe&amp;nbsp;M, S of C. Hulle is gewoonlik dieporanje of rooi.

Die volgende klasse val in dié kategorie: Mira-veranderlikes, sterre met lang, redelik reëlmatige, periodes in die omgewing van 80 tot 1&amp;nbsp;000 dae, en groot ligwisselings, van 2,5 tot 11&amp;nbsp;magnitude; halfreëlmatige veranderlikes waarvan die periodes met dié van Mira-veranderlikes ooreenstem maar met ’n laer omvang en dikwels onreëlmatighede wat dit moeilik maak om die periode te bepaal; en stadige onreëlmatige veranderlikes wat met laasgenoemde groep ooreenstem, maar periodes het wat nie bepaal kan word nie vanweë die onreëlmatigheid van die ligwisselings.

;Mira-veranderlikes
:''Hoofartikel: [[Mira-veranderlike]]''
[[Lêer:Mira 1997.jpg|duimnael|240px|Die ster Mira, ook bekend as Omicron Ceti.]]
Mira-veranderlikes is asimptotiese [[rooireus]]e. Oor periodes van baie maande wissel hul helderheid met 2,5 tot 11&amp;nbsp;magnitude, tussen 6 en 30&amp;nbsp;000 keer hul oorspronklike magnitude. [[Mira]] self, ook bekend as Omicron Ceti (ο&amp;nbsp;Cet), se helderheid wissel van 2de magnitude tot so flou as 10de magnitude, met ’n periode van rofweg 332&amp;nbsp;dae. Die baie groot sigbare omvang is hoofsaaklik vanweë die verskuiwing van energie-uitset tussen sigbare lig en [[infrarooi]] namate die temperatuur van die ster verander. In ’n paar gevalle toon Mira-veranderlikes oor ’n paar dekades ’n dramatiese wisseling in periodes. Dit hou waarskynlik verband met die termiese pulseringsiklus van die meeste sterre op die [[asimptotiese reusetak]].

;Halfreëlmatige veranderlikes
Hulle is rooireuse of rooisuperreuse en toon soms ’n bepaalde periode, maar het meestal minder spesifieke wisselings. ’n Bekende voorbeeld is [[Betelgeuse]], wat wissel van sowat magnitudes 0,2 tot 1,2 (’n faktorverandering van 2,5 in helderheid). Minstens sommige van die halfreëlmatige veranderlikes is na verwant aan Mira-veranderlikes en die enigste verskille is in die harmonie van die pulserings.

==== Beta Cephei-veranderlikes ====
Beta Cephei- of β&amp;nbsp;Cep-veranderlikes ondergaan kortperiode-pulserings van 0,1 tot 0,6&amp;nbsp;dae met ’n omvang van 0,01 tot 0,3&amp;nbsp;magnitude (’n verandering van 1% tot 30% in helderheid). Baie sterre in dié klas het veelvuldige pulseringsperiodes. Hulle is hoofreekssterre met massas van tussen 7 en 20&amp;nbsp;[[sonmassa]]s. Die prototipe van dié sterre, [[Beta Cephei]], toon wisselings van tussen 3,16 en 3,27 in magnitude in ’n periode van 4,57&amp;nbsp;uur.

Hierdie sterre moenie verwar word met [[Cepheïed]]e, wat na die ster [[Delta Cephei]] genoem is, nie.

==== Stadig pulserende B-sterre ====
Stadig pulserende B-sterre ([[Asimptotiese reusetak|ART-sterre]]) is warm [[hoofreeks]]sterre wat effens dowwer is as die Beta Cephei-sterre, met langer periodes en groter wisselings.&lt;ref name=spb&gt;De Cat, P., &quot;An Observational Overview of Pulsations in β Cep Stars and Slowly Pulsating B Stars&quot;, ''Radial and Nonradial Pulsations as Probes of Stellar Physics'', ASP Conference Proceedings, Vol. 259. Red. Conny Aerts, Timothy R. Bedding en Jørgen Christensen-Dalsgaard. {{ISBN|1-58381-099-4}}&lt;/ref&gt; Hulle was vroeër bekend as &quot;53&amp;nbsp;Persei-veranderlikes&quot;. Hulle wissel van [[Sterreklassifikasie#Klas B|spektraaltipe&amp;nbsp;B2 tot B9]] (met ’n massa van 3 tot 9 keer dié van die Son) en pulseer met periodes van tussen ’n halwe dag tot vyf dae,&lt;ref name=AAVSO /&gt; hoewel die meeste sterre van dié klas veelvuldige periodes het.&lt;ref name=Waelkens93&gt;{{cite book |title=New Perspectives on Stellar Pulsation and Pulsating Variable Stars: IAU Colloquium 139 |chapter=Slowly Pulsating B Stars |author=Waelkens, Christoffel |year=1993 |pages=180-82 |url=http://books.google.com.au/books?id=nP0nzUOeQ2sC&amp;pg=PA180&amp;lpg=PA180&amp;dq=53+persei+variable&amp;source=bl&amp;ots=MMMLYVLIsb&amp;sig=Z9Xgh1fj2_eAF9eBkdHilfLyCQk&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=iXOzU73wOsXYoAS29YGYDA&amp;ved=0CDkQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=53%20persei%20variable&amp;f=false |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723210623/http://books.google.com.au/books?id=nP0nzUOeQ2sC&amp;pg=PA180&amp;lpg=PA180&amp;dq=53+persei+variable&amp;source=bl&amp;ots=MMMLYVLIsb&amp;sig=Z9Xgh1fj2_eAF9eBkdHilfLyCQk&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=iXOzU73wOsXYoAS29YGYDA&amp;ved=0CDkQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=53%20persei%20variable&amp;f=false |archive-date=23 Julie 2014 |url-status=live |publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-44382-2 |editor=J. M. NEMEC (Ed), Jaymie M. Matthews}}&lt;/ref&gt; Hulle toon veranderlikheid in beide hul helderheid en [[spektraallyn]]profiel. Die wisselings in magnitude is gewoonlik kleiner as 0,1,&lt;ref name=AAVSO&gt;{{cite web |url=http://www.aavso.org/vsx/index.php?view=about.vartypes |title=Variable Star Type Designations in the VSX |last1=Otero |first1=S. A. |last2=Watson |first2=C. |last3=Wils |first3=P. |work=AAVSO Website |publisher=American Association of Variable Star Observers |access-date=11 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140420062854/http://www.aavso.org/vsx/index.php?view=about.vartypes |archive-date=20 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en dit is dus in die meeste gevalle moeilik om die veranderlikheid met die blote oog waar te neem. Hul veranderlikheid is ook makliker om in die [[ultraviolet]]spektrum te sien as in sigbare lig.

Dié sterre se pulserings is nieradiaal, wat beteken hulle wissel in vorm eerder as volume; verskillende dele van die ster sit uit en krimp tegelykertyd.&lt;ref name=Percy&gt;{{cite book |title=Understanding Variable Stars |author=John R. Percy |pages=137-38, 200-02 |url=http://books.google.com.au/books?id=GQzCDQI3YP4C&amp;pg=PA137&amp;lpg=PA137&amp;dq=slowly+pulsating+B+stars+non+radial&amp;source=bl&amp;ots=NIun3nErK0&amp;sig=zNwncO4HGIK8dRWMdOTn_Ewynfg&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vKS2U4W-Is2lkQW0x4GoCw&amp;ved=0CFYQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=slowly%20pulsating%20B%20stars%20non%20radial&amp;f=false |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122030218/http://books.google.com.au/books?id=GQzCDQI3YP4C&amp;pg=PA137&amp;lpg=PA137&amp;dq=slowly+pulsating+B+stars+non+radial&amp;source=bl&amp;ots=NIun3nErK0&amp;sig=zNwncO4HGIK8dRWMdOTn_Ewynfg&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vKS2U4W-Is2lkQW0x4GoCw&amp;ved=0CFYQ6AEwBw#v=onepage&amp;q=slowly%20pulsating%20B%20stars%20non%20radial&amp;f=false |archive-date=22 Januarie 2025 |url-status=live |isbn=0-521-23253-8 |year=2007 |publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;

Hulle is die eerste keer in 1985 deur die sterrekundiges Christoffel Waelkens en Fredy Rufener as ’n groep uitgeken terwyl die twee sterrekundiges veranderlikheid in warm blousterre ondersoek het. Verbeterings in fotometrie het dit moontlik gemaak om klein ligwisselings makliker waar te neem, en hulle het bevind ’n groot persentasie van warm sterre was intrinsiek veranderlik. Hulle het dié sterre 53&amp;nbsp;Persei-sterre genoem, na die prototipe, 53&amp;nbsp;Persei.&lt;ref name=Waelkens85&gt;{{cite journal | title = Photometric variability of mid-B stars | url = https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1985-11_152_1/page/6 | authors = Waelkens, Christoffel; Rufener, Fredy |journal = Astronomy &amp; Astrophysics | volume= 152 |issue= 1|year= 1985 |pages= 6-14 |bibcode=1985A&amp;A...152....6W}}&lt;/ref&gt; Teen 1993 was tien van hulle reeds ontdek, maar Waelkens was onseker of die prototipe werklik ’n lid was en het voorgestel die klas word &quot;stadig pulserende sterre&quot; (SPS'e) genoem.&lt;ref name=Waelkens93 /&gt; Teen 2007 was 51 SPS'e al geïdentifiseer, met nog 65 moontlike SPS'e. Ses sterre – Iota&amp;nbsp;Herculis, 53&amp;nbsp;Piscium, Nu&amp;nbsp;Eridani, Gamma&amp;nbsp;Pegasi, HD&amp;nbsp;13745 (V354&amp;nbsp;Persei) en 53&amp;nbsp;Arietis – toon beide Beta Cephei- en SPS-veranderlikheid.&lt;ref name=decat07&gt;{{cite journal | title= Observational Asteroseismology of slowly pulsating B stars | author= de Cat, P. | journal= Comm. in Asteroseismology | url= http://planet-austria.at/0xc1aa500d_0x0016a4f0.pdf | volume= 150 | year= 2007 | pages= 167-74 | access-date=  1 April 2015 | archive-date=  4 Maart 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160304044417/http://planet-austria.at/0xc1aa500d_0x0016a4f0.pdf | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

==== PV Telescopii-veranderlikes ====
Sterre in dié klas is tipe&amp;nbsp;Bp-superreuse met ’n periode van 0,1 tot 1&amp;nbsp;dag en ’n omvang van gemiddeld 0,1&amp;nbsp;magnitude. Hul spektra is uitsonderlik omdat hulle swak [[waterstof]]lyne het, maar ekstra sterk [[koolstof|koolstof-]] en [[helium]]lyne.&lt;ref name=&quot;ibvs5817&quot;&gt;{{cite journal
 | last=Jeffery | first=C. Simon
 | title=Variable Star Designations for Extreme Helium Stars
 | journal=Information Bulletin on Variable Stars
 | volume=5817 | issue=1 |date=Maart 2008
 | bibcode=2008IBVS.5817....1J
}}&lt;/ref&gt; In dié opsig verskil hulle dus van ander B-tipe-sterre. Die prototipe vir dié groep is [[HD 168476]], ook bekend as PV&amp;nbsp;Telescopii, wat klein maar ingewikkelde wisselings in helderheid en [[radiale snelheid]] ondergaan.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | author=Walker, H. J.
 | author2=Hill, P. W.
 | title=Radial velocities for the hydrogen-deficient star HD 168476, several helium-strong and helium-weak stars
 | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series
 | volume=61 |date=Augustus 1985 | pages=303–311
 | bibcode=1985A&amp;AS...61..303W }}&lt;/ref&gt;

PV&amp;nbsp;Telescopii-veranderlikes word in drie subgroepe verdeel volgens hul spektraaltipe: tipe&amp;nbsp;I bestaan uit laat B- en A-sterre, tipe&amp;nbsp;II uit O- en vroeë B-sterre en tipe&amp;nbsp;III uit F- en G-sterre. Laasgenoemde groep is altyd koolstofryk en waterstof-arm, terwyl tipe I en II nie noodwendig uitermate baie koolstof bevat nie. Die pulserings van die warm tipes is vinniger as dié van die koeler sterre.&lt;ref name=AAVSO/&gt;

==== RV Tauri-veranderlikes ====
Hulle is geelsuperreuse (eintlik post-ART-sterre met ’n lae massa wat in die heel helderste stadium van hul bestaan is). Hulle het afwisselende diep en vlak minimums. Hulle het gewoonlik ’n periode van 30 tot 100 dae en ’n omvang van 3 tot 4&amp;nbsp;magnitude. Daar kan ook langtermynwisselings oor tydperke van verskeie jare voorkom. Hulle is op hul helderste van [[Sterreklassifikasie#Klas F|spektraaltipe&amp;nbsp;F]] of [[Sterreklassifikasie#Klas G|spektraaltipe&amp;nbsp;G]] en op hul dofste van [[Sterreklassifikasie#Klas K|spektraaltipe&amp;nbsp;K]] of [[Sterreklassifikasie#Klas M|spektraaltipe&amp;nbsp;M]]. Hulle lê naby die [[onstabiele strook]] op die [[HR-diagram]]; hulle is koeler as tipe&amp;nbsp;I- en helderder as tipe&amp;nbsp;II-Cepheïede. Hul pulserings word deur dieselfde basiese meganisme veroorsaak wat met heliumabsorpsie verband hou, maar hulle is in ’n ander fase van hul bestaan.

==== Alpha Cygni-veranderlikes ====
[[Lêer:Hertzsprung-Russel StarData af.jpg|duimnael|350px|Deneb se plek bo in die middel van die [[HR-diagram]].]]
Alpha Cygni- of α&amp;nbsp;Cyg-veranderlikes is nieradiale pulserende superreuse van [[Sterreklassifikasie#Klas B|spektraaltipe&amp;nbsp;B&lt;sub&gt;ep&lt;/sub&gt;]] tot [[Sterreklassifikasie#Klas A|spektraaltipe&amp;nbsp;A&lt;sub&gt;ep&lt;/sub&gt;Ia]]. Hul periode wissel van verskeie dae tot weke, en die omvang van hul ligwisseling is sowat 0,1&amp;nbsp;magnitude. Die veranderings in helderheid, wat dikwels onreëlmatig voorkom, word veroorsaak deur baie skommelings met periodes wat na aan mekaar is. Die ster [[Deneb]] (Alpha&amp;nbsp;Cygni), in die [[sterrebeeld]] [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]], is die prototipe van dié klas.

==== Gamma Doradus-veranderlikes ====
Gamma Doradus- of γ&amp;nbsp;Dor-veranderlikes is nieradiale pulserende hoofreekssterre van [[Sterreklassifikasie#Klas F|spektraaltipe&amp;nbsp;F]] tot [[Sterreklassifikasie#Klas A|laat A]]. Hul periodes is sowat ’n dag en die omvang van hul verandering gewoonlik sowat 0,1&amp;nbsp;magnitude. Dit is ’n relatief nuwe klas veranderlike sterre wat maar in die tweede helfte van die 1990's geïdentifiseer is, en besonderhede van die oorsaak van hul veranderlikheid word nog bestudeer. Die prototipe is Gamma Doradus.

==== Pulserende witdwerge ====
Hierdie nieradiale pulserende sterre het kort periodes van honderde tot duisende sekondes met baie klein ligwisselings van 0,001 tot 0,2&amp;nbsp;magnitude. Bekende voorbeelde van pulserende [[witdwerg]]e (of pre-witdwerge) sluit die DAV- of ZZ&amp;nbsp;Ceti-sterre in, met waterstofoorheersende atmosfere en van [[Sterreklassifikasie#Witdwerg-klassifikasies|spektraaltipe&amp;nbsp;DA]];&lt;ref name=&quot;physrev&quot;&gt;bl. 891, 895, [http://adsabs.harvard.edu/abs/1990RPPh...53..837K Physics of white dwarf stars], D. Koester en G. Chanmugam, ''Reports on  Progress in Physics'' '''53''' (1990), bl. 837–915.&lt;/ref&gt; DBV- of V777&amp;nbsp;Her-sterre, met heliumoorheersende atmosfere en van [[Sterreklassifikasie#Witdwerg-klassifikasies|spektraaltipe&amp;nbsp;DB]];&lt;ref name=&quot;wden&quot;&gt;bl. 3525, White dwarfs, Gilles Fontaine and Fran&amp;ccedil;ois Wesemael, in ''Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics'', red. Paul Murdin, Bristol en Philadelphia: Institute of Physics Publishing en Londen, New York en Tokio: Nature Publishing Group, 2001. {{ISBN|0-333-75088-8}}.&lt;/ref&gt; en GW&amp;nbsp;Vir-sterre, met atmosfere wat deur helium, [[koolstof]] en [[suurstof]] oorheers word. GW&amp;nbsp;Vir-sterre kan onderverdeel word in DOV- en PNNV-sterre.&lt;ref name=&quot;quirion&quot;&gt;§&amp;nbsp;1.1, 1.2, [http://adsabs.harvard.edu/abs/2007ApJS..171..219Q Mapping the Instability Domains of GW Vir Stars in the Effective Temperature-Surface Gravity Diagram], Quirion, P.-O., Fontaine, G., Brassard, P., ''Astrophysical Journal Supplement Series'' '''171''' (2007), bl. 219–248.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;§&amp;nbsp;1, [http://adsabs.harvard.edu/abs/2004A%26A...426L..45N Detection of non-radial g-mode pulsations in the newly discovered PG 1159 star HE 1429-1209], T. Nagel en K. Werner, ''Astronomy and Astrophysics'' '''426''' (2004), bl. L45–L48.&lt;/ref&gt;

==== Sonagtige skommelings ====
[[Lêer:Sun920607.jpg|duimnael|200px|Die son se ligskommelings word veroorsaak deur konveksie in sy buitenste lae.]]
Die [[son]] ondervind helderheidskommelings met ’n lae omvang in ’n groot aantal modusse met ’n periode van sowat 5&amp;nbsp;minute. Dié skommelings is stogasties en word veroorsaak deur [[konveksie]] in sy buitenste lae. Die term &quot;sonagtige skommelings&quot; word gebruik om skommelings in ander sterre te beskryf wat op dieselfde manier opgewek word en dit is een van die hoofnavorsingsvelde van asteroseismologie.

=== Uitbarstende veranderlikes ===
Uitbarstende veranderlike sterre toon onreëlmatige of halfreëlmatige ligwisselings wat veroorsaak word deur materie wat die ster verloor of, in sommige gevalle, aantrek. Ondanks die naam is dit nie ploffende voorvalle nie – sulke sterre word [[#Kataklismiese veranderlikes|kataklismiese veranderlikes]] genoem.

==== Protosterre ====
Protosterre is jong voorwerpe wat nog nie die proses voltooi het om ’n [[ster]] uit ’n [[Newel|gasnewel]] te vorm nie. Die meeste protosterre toon onreëlmatige skommelings.

;Herbig Ae/Be-sterre
:''Hoofartikel: [[Herbig Ae/Be-ster]]''
Die ligwisselings van [[Herbig Ae/Be-ster]]re met ’n groot massa (2 tot 8&amp;nbsp;[[sonmassa]]s) is waarskynlik die gevolg van bolle gas en stof wat om die ster wentel. Sommige sterre het aansienlike ligskommelings, waarskynlik vanweë [[protoplanete]] en [[planetesimale]] in die gas en stof wat voor die sterre verbybeweeg.

;Orion-veranderlikes
Hulle is jong, warm voor-[[hoofreeks]]sterre wat gewoonlik omring is deur newels. Hulle het onreëlmatige periodes met ’n omvang van verskeie magnitudes. ’n Bekende subtipe-Orion-veranderlikes is die [[T Tauri-ster]]re. Hul ligwisselings is vanweë vlekke op die sterre se oppervlak asook gas en stof wat om die sterre wentel.

Die woord &quot;Orion-veranderlike&quot; was ’n nuttige, allesomvattende term, maar word nou al hoe minder gebruik. Om historiese redes gebruik die GCVS dit steeds. Sterrekundiges onderskei egter deesdae tussen dié soort sterre met meer spesifieke name soos &quot;klassieke T Tauri&quot;- of &quot;UX Orionis&quot;-sterre na aanleiding van hul fisiese verskille.

;FU Orionis-veranderlikes
Hulle lê in [[Newel#Soorte newels|refleksienewels]] en toon geleidelike toenames in hul helderheid in die omgewing van 6&amp;nbsp;magnitude, gevolg deur ’n lang fase van konstante helderheid. Oor ’n kwessie van jare verdof hulle weer met sowat 2&amp;nbsp;magnitude (ses keer dowwer). V1057&amp;nbsp;Cygni het byvoorbeeld in ’n tydperk van 11 jaar met 2,5&amp;nbsp;magnitude dowwer geword (10&amp;nbsp;keer dowwer). FU&amp;nbsp;Orionis-veranderlikes is van [[Sterreklassifikasie#Klas A|spektraaltipe&amp;nbsp;A]] tot [[Sterreklassifikasie#Klas G|spektraaltipe&amp;nbsp;G]] en is moontlik ’n evolusiefase in die bestaan van T&amp;nbsp;Tauri-sterre.

==== Reuse en superreuse ====
Groot sterre verloor hul materie redelik maklik. Daarom is ligwisselings vanweë uitbarstings en massaverlies redelik algemeen onder reuse en superreuse.

;Helder blou veranderlikes
Die helderste sterre bekend behoort tot dié klas, wat ook S&amp;nbsp;Doradus-veranderlikes genoem word. Voorbeelde is die [[hiperreus]]e [[Eta Carinae|η&amp;nbsp;Carinae]] en P&amp;nbsp;Cygni. Hulle verloor permanent baie massa, maar met tussenposes van jare veroorsaak inherente pulserings dat die ster sy [[Eddington-limiet]] oorskry en dan neem die massaverlies geweldig toe. Sigbare helderheid neem toe, terwyl die algemene helderheid grootliks onveranderd bly. Reuseagtige uitbarstings wat in ’n paar van dié sterre waargeneem is, laat wel die algemene helderheid toeneem – in so ’n mate dat hulle al &quot;vals [[supernova]]s&quot; genoem is. Dit kan egter ’n heel ander soort voorval wees.

;Geelhiperreuse
[[File:Rho Cassiopeiae Sol VY Canis Majoris - 2019-05-14.svg|duimnael|220px|Die geelhiperreus Rho Cassiopeiae, met ’n radius van {{val|450|ul=rson}} (twee van links), se grootte in vergelyking met dié van ander sterre, onder meer [[Betelgeuse]] ({{val|1000|ul=rson}}, tweede van regs). Die Son kan nie op dié skaal gesien word nie.]]
’n Geelhiperreus is ’n ster met ’n groot massa en atmosfeer, van [[Sterreklassifikasie#Klas A|spektraaltipe laat A]] tot [[Sterreklassifikasie#Klas K|vroeë K]]. Hulle het aanvanklik ’n massa van tot 20-50&amp;nbsp;[[sonmassa]]s gehad, maar het al tot die helfte daarvan verloor.&lt;ref name=gesicki&gt;{{cite journal|bibcode=1992A&amp;A...254..280G|title=A Modelling of Circumstellar BAII Lines for the Hypergiant Rho-Cassiopeiae|url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1992-02_254_1-2/page/280|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=254|pages=280|author1=Gesicki|first1=K.|year=1992}}&lt;/ref&gt; Hulle is van die sterre met die grootste [[ligsterkte]], met [[absolute magnitude]]s van sowat {{nowrap|-9}}, maar ook van die skaarsstes – daar is net ’n hand vol bekend in die [[Melkweg]]. Hulle word soms koel hiperreuse genoem in vergelyking met O- en B-sterre, en soms warm hiperreuse in vergelyking met rooisuperreuse.&lt;ref name=cool&gt;{{cite journal|bibcode=2013ASPC..470..167L|title=Long-term Spectroscopic Monitoring of Cool Hypergiants HR 8752, IRC+10420, and 6 Cas near the Yellow Evolutionary Void|journal=370 Years of Astronomy in Utrecht. Proceedings of a conference held 2–5 April|volume=470|pages=167|author1=Lobel|first1=A.|last2=De Jager|first2=K.|last3=Nieuwenhuijzen|first3=H.|year=2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=warm&gt;{{cite arXiv|eprint=1305.6051v1|last1= Humphreys|first1= Roberta M.|title= Luminous and Variable Stars in M31 and M33. I. The Warm Hypergiants and Post-Red Supergiant Evolution|last2= Davidson|first2= Kris|last3= Grammer|first3= Skyler|last4= Kneeland|first4= Nathan|last5=  Martin|first5= John C.|last6= Weis|first6= Kerstin|last7= Burggraf|first7= Birgitta|class= astro-ph.SR|year= 2013}}&lt;/ref&gt;

Hierdie sterre is onstabiel vanweë hul besonderse helderheid en ligging bo die [[onstabiele strook]] op die [[HR-diagram]], en hulle toon langsame maar soms groot fotometriese en spektroskopiese veranderings vanweë hul groot massaverlies en sporadiese groter uitbarstings. Die beste bekende voorbeeld is Rho&amp;nbsp;Cassiopeiae.

;R Coronae Borealis-veranderlikes
Hoewel hulle as uitbarstende veranderlikes geklassifiseer word, ondergaan hierdie sterre nie ’n periodieke toename in helderheid nie. Hulle is meestal op hul helderste, maar verdof met ongereelde tussenposes met 1 tot 9&amp;nbsp;magnitude (2,5 tot 4&amp;nbsp;000 keer dowwer) voordat hulle oor maande of jare na hul gewone helderheid terugkeer. Die meeste word volgens hul helderheid as geelhiperreuse geklassifiseer, hoewel hulle eintlik post-[[Asimptotiese reusetak|asimptotiese reuse]] is. Daar is egter ook [[Rooireus|rooi-]] en [[bloureus]]e wat R&amp;nbsp;CrB-sterre is. R&amp;nbsp;Coronae Borealis is die prototipe-ster van dié klas.

==== Wolf-Rayet-veranderlikes ====
:''Hoofartikel: [[Wolf-Rayetster]]''
[[Wolf-Rayetster]]re is warm sterre met ’n groot massa (van meer as 20&amp;nbsp;sonmassas) wat vinnig dié massa verloor vanweë ’n sterk [[sterwind]]. Hulle toon soms ligwisselings, waarskynlik om verskillende redes soos [[dubbelster]]-wisselwerkings en bolle gas wat om die ster wentel. Hulle toon breë [[Spektraallyn|emissielynspektra]] met [[Helium|helium-]], [[Stikstof|stikstof-]], [[Koolstof|koolstof-]] en [[suurstof]]lyne. Wisselings in sommige sterre lyk of hulle stogasties is, terwyl ander veelvuldige periodes toon.

==== Gamma Cassiopeiae-veranderlikes ====
Gamma Cassiopeiae- of γ&amp;nbsp;Cas-veranderlikes is [[Sterreklassifikasie#Klas B|spektraaltipe&amp;nbsp;B-sterre]] wat nie [[superreus]]e is nie en vinnig roteer. Hul ligwisselings is onreëlmatig, met ’n omvang van tot 1,5&amp;nbsp;magnitude (vier keer so helder), vanweë die uitskiet van materie by hul ewenaars wat deur die vinnige rotasie veroorsaak word.

==== Opvlamsterre ====
:''Hoofartikel: [[Opvlamster]]''
In hoofreekssterre is groot uitbarstende ligwisselings ongewoon. Dit is net die baie dowwe [[opvlamster]]re, ook bekend as die UV&amp;nbsp;Ceti-veranderlikes, wat gereeld opvlam. Hul ligwisselings is onvoorspelbaar en dramaties: hulle word met tot 2&amp;nbsp;magnitude (ses keer) helderder in net ’n paar sekondes, en dan verdof hulle weer binne ’n halfuur of minder tot hul normale helderheid. Opvlammings kan elke paar dae plaasvind of, soos in die geval van [[Barnard se Ster]], baie minder gereeld.

Die meeste opvlamsterre is dowwe [[rooidwerg]]sterre. Verskeie nabygeleë rooidwerge is opvlamsterre, soos Barnard se Ster en [[Proxima Centauri]]. Die bekendste een is egter [[UV Ceti]], wat in 1948 ontdek is en waarna dié klas veranderlike sterre genoem is.

==== RS Canum Venaticorum-veranderlikes ====
Hulle is dubbelsterre wat na aan mekaar geleë is en baie aktiewe chromosfere het, insluitende groot [[sonvlek]]ke en opvlammings, wat waarskynlik veroorsaak word deur hul nabyheid aan mekaar. Periodes wissel van dae, wat afhang van hul wentelperiode en soms ook verduisterings, tot jare vanweë veranderings in sonvlek-aktiwiteit. Hulle word verder in vyf subklasse verdeel: reëlmatige, kortperiode-, langperiode-, opvlamster- en V471&amp;nbsp;Tau-tipe-stelsels.

=== Kataklismiese veranderlikes ===
==== Supernovas ====
:''Hoofartikel: [[Supernova]]''
[[Lêer:Crab Nebula.jpg|duimnael|240px|Die Krap-newel.]]
[[Supernova]]s is die mees dramatiese tipe kataklismiese veranderlikes en van die verskynsels in die [[heelal]] waarby die grootste hoeveelheid [[energie]] betrokke is. ’n Supernova kan vir ’n ruk meer energie uitstraal as ’n hele [[sterrestelsel]] en met meer as 20&amp;nbsp;magnitude verhelder (meer as honderd miljoen keer so helder). ’n Supernova word veroorsaak deur die kern van ’n ster wat ’n sekere massadigtheidslimiet (die [[Chandrasekhar-limiet]]) bereik, wat veroorsaak dat dit in ’n breukdeel van ’n sekonde inplof. Die skokgolwe veroorsaak dat die res van die ster ontplof en ’n enorme hoeveelheid energie uitstraal. Die buitelae van die ster word teen duisende kilometers per uur weggeskiet. Dié lae kan newels vorm wat [[planetêre newel]]s genoem word. ’n Bekende voorbeeld is die [[Krap-newel]], wat oorgebly het ná ’n supernova wat in [[1054]] in [[China]] en [[Noord-Amerika]] waargeneem is. Die kern van die ster kan ’n [[neutronster]] (gewoonlik ’n [[pulsar]]) of ’n [[swartkolk]] word.

Supernovas ontstaan gewoonlik uit die dood van ’n ster met ’n enorme massa, baie keer groter as dié van die [[son]].

==== Novas ====
:''Hoofartikel: [[Nova]]''
[[Nova]]s is ook die gevolg van ’n groot ontploffing, maar anders as met ’n supernova word ’n ster nie in die proses vernietig nie. Novas vorm in [[dubbelster]]stelsels waarvan die een metgesel ’n [[witdwerg]] is wat die gas van die ander ster, ’n gewone ster, aantrek. Die gas bou op die oppervlak van die witdwerg op totdat dit ’n sekere limiet oorskry en ontplof. Dit kan oor tydperke van dekades of millennia plaasvind.

Novas word geklassifiseer as vinnig, stadig of baie stadig na gelang van die ligkurwe. In die onlangse geskiedenis was Nova&amp;nbsp;Cygni&amp;nbsp;1975 die helderste nova, met ’n magnitude van&amp;nbsp;2.

;Dwerg-novas
Hulle is dieselfde as novas, maar het meer gereelde en kleiner uitbarstings. Daar is drie soorte: U&amp;nbsp;Geminorum-, Z&amp;nbsp;Camelopardalis- en SU&amp;nbsp;Ursae Majoris-veranderlikes.

== Ekstrinsieke veranderlikes ==
Daar is twee hoofgroepe ekstrinsieke veranderlikes: roterende en verduisterende sterre.

=== Roterende veranderlikes ===
Sterre met taamlike [[sonvlek]]ke kan ’n aansienlike wisseling in helderheid toon namate hulle roteer en helderder gebiede van die oppervlak in die Aarde se rigting wys. Helder vlekke kom ook voor by die magnetiese pole van magnetiese sterre. Sterre met ovaal vorms kan ook verskille in helderheid ondergaan namate die dele van die oppervlak wat hulle na die waarnemer draai, van grootte verskil.

==== Niesferiese sterre ====
;Ovaalvormige veranderlikes
Hulle is [[dubbelster]]re wat na aan mekaar geleë is. Die metgeselle is ovaalvormig vanweë hul wedersydse [[swaartekrag]]. Namate die sterre roteer, verander die grootte van die oppervlak wat na die Aarde wys en dit beïnvloed weer die helderheid wat die waarnemer sien.

==== Stervlekke ====
Die oppervlak van ’n ster is nie oral ewe helder nie; dit het donkerder en helderder gebiede (bekend as son- of stervlekke). Die ster se chromosfeer kan ook verskille in helderheid toon. Namate die ster roteer, sien ons ligwisselings van ’n paar tiendes van ’n magnitude.

;FK Comae Berenices-veranderlikes
Dié sterre roteer uiters vinnig (~100&amp;nbsp;km/s by die ewenaar); dus is hulle ovaalvormig. Hulle is (oënskynlik) alleenstaande [[reusester]]re van [[Sterreklassifikasie#Klas G|spektraaltipe&amp;nbsp;G]] en [[Sterreklassifikasie#Klas K|spektraaltipe&amp;nbsp;K]], en toon sterk chromosferiese [[Spektraallyn|emissielyne]]. Voorbeelde is FK&amp;nbsp;Com, HD&amp;nbsp;199178 en UZ&amp;nbsp;Lib. ’n Moontlike verduidelik vir die vinnige rotasie van FK&amp;nbsp;Comae-sterre is dat hulle dubbelsterre is wat saamgesmelt het.

;BY Draconis-veranderlikes
Die sterre in dié klas is van [[Sterreklassifikasie#Klas K|spektraaltipe&amp;nbsp;K]] of [[Sterreklassifikasie#Klas M|spektraaltipe&amp;nbsp;M]] en ligwisselings is minder as 0,5&amp;nbsp;magnitude (70%).

==== Magneetvelde ====
;Alpha&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Canum Venaticorum-veranderlikes
Alpha&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Canum Venaticorum- of α&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;CVn-veranderlikes is hoofreekssterre van [[Sterreklassifikasie#Klas B|spektraaltipe&amp;nbsp;B8]] tot [[Sterreklassifikasie#Klas A|A7]] wat oor ’n tydperk van 0,5 tot 160&amp;nbsp;dae ligwisselings van 0,01 tot 0,1&amp;nbsp;magnitude (1% tot 10%) toon.&lt;ref&gt;[http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/vartype.txt Variability types, General Catalogue of Variable Stars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191023194349/http://www.sai.msu.su/groups/cluster/gcvs/gcvs/iii/vartype.txt |date=23 Oktober 2019 }}, Sternberg Astronomical Institute, Moscow, Russia.  URL besoek op 20 Augustus 2008.&lt;/ref&gt; Hulle het sterk [[magneetveld]]e en sterk [[spektraallyn]]e van [[silikon]], [[stronsium]] of [[chroom]].

Benewens die ligskommelings is daar ook wisselings in die intensiteit en voorkoms van die spektraallyne en magneetvelde. Die periodes van hierdie wisselings is almal dieselfde en daar word geglo dit stem ooreen met die ster se rotasieperiode. Die wisselings word waarskynlik veroorsaak deur ’n ongelyke verspreiding van [[Metaal (astronomie)|metale]] in die atmosfeer en daarom verskil die metale van plek tot plek namate die ster roteer.&lt;ref&gt;bl. 83–85, ''Variable Stars'', Michel Petit, Chichester, VK: John Wiley &amp; Sons, 1987, {{ISBN|0-471-90920-3}}.&lt;/ref&gt;

;SX Arietis-veranderlikes
Sterre in dié klas toon ligwisselings van sowat 0,1&amp;nbsp;magnitude wat veroorsaak word deur veranderings in hul magneetvelde vanweë hul hoë rotasiespoed. Hulle is gewoonlik B-tipe-hoofreekssterre met sterk magneetvelde en sterk [[Helium|He]]&amp;nbsp;I- en [[Silikon|Si]]&amp;nbsp;III-spektraallyne.

;Optiese veranderlike pulsars
:''Hoofartikel: [[Pulsar]]''
’n Paar [[pulsar]]s is waargeneem in sigbare lig. Hierdie [[neutronster]]re se helderheid verander namate hulle roteer. Vanweë die vinnige rotasie is skommelings uiters vinnig, van millisekondes tot ’n paar sekondes. Die eerste en beste voorbeeld is die [[Krap-pulsar]].

=== Verduisterende dubbelsterre ===
[[Lêer:Light curve of binary star Kepler-16 af.svg|duimnael|350px|Hoe verduisterende dubbelsterre se helderheid wissel, met die primêre en sekondêre minimums aangedui.]]
Een van die algemeenste redes vir ’n ekstrinsieke veranderlikheid is die teenwoordigheid van ’n metgesel-ster in ’n [[dubbelster]]stelsel. Wanneer dit vanuit ’n sekere hoek beskou word, soos van die Aarde af, kan die sterre mekaar verduister wanneer hulle voor mekaar verbybeweeg en so ’n afname in helderheid veroorsaak. Een van die bekendste voorbeelde van verduisterende dubbelsterre is [[Algol]], of Beta Persei (β&amp;nbsp;Per).

Wanneer die sterre ook ’n spektroskopiese dubbelster is en die stelsel se [[parallaks]] bekend is, is hulle baie waardevol vir sterontledings.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.physics.sfasu.edu/astro/ebstar/ebstar.html |title=Eclipsing Binary Stars |first=D. |last=Bruton |publisher=Stephen F. Austin-staatsuniversiteit |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150416180139/http://www.physics.sfasu.edu/astro/ebstar/ebstar.html |archive-date=16 April 2015 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt; In die afgelope dekade het die meting van die basiese parameters van verduisterende dubbelsterre buite die Melkweg moontlik geword danksy 8-meter-teleskope. Die sterre kan dus gebruik word om die afstand na ander sterrestelsels regstreeks te meet, ’n proses wat meer akkuraat is as standaardmetodes.&lt;ref name=&quot;wilson2008&quot;&gt;{{cite journal|journal=The Astrophysical Journal|volume=672|issue=1|title=Eclipsing Binary Solutions in Physical Units and Direct Distance Estimation|bibcode=2008ApJ...672..575W|doi=10.1086/523634|author=Wilson, R.E.|date=1 Januarie 2008}}&lt;/ref&gt; Onlangs is dié metode gebruik om die afstande na die [[Groot Magellaanse Wolk|Groot]] en [[Klein Magellaanse Wolk]], [[Andromeda-sterrestelsel|Andromeda]] en die [[Driehoek-sterrestelsel]] te meet tot ’n verbeterde 5%-vlak van akkuraatheid.&lt;ref name=&quot;Bonanos2006&quot;&gt;{{cite journal
 | author=Bonanos, Alceste Z.
 | title=Eclipsing Binaries: Tools for Calibrating the Extragalactic Distance Scale
 | date=2006
 | doi=10.1017/S1743921307003845
 | journal=Proceedings of the International Astronomical Union
 | volume=2
 | arxiv=astro-ph/0610923
}}&lt;/ref&gt;

Die ligkurwe van sulke sterre toon ’n lang tydperk van konstante helderheid, afgewissel deur ’n konstante periodieke verdowwing. Die verskillende groottes van die sterre in die stelsel sal die ligkurwe bepaal. As die een ster baie groter as die ander een is, sal die een verduistering algeheel wees en die ander een slegs gedeeltelik. Daar sal dus twee minimums wees van verskillende intensiteit.

==== Algol-veranderlikes ====
Dié sterre ondergaan verduisterings met een of twee minimums wat afgewissel word deur periodes van byna konstante lig. Die prototipe van die klas is [[Algol]] in die [[sterrebeeld]] [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]].

Sterre van ’n Algol-dubbelstelsel het ’n [[Sfeer|sferiese]] vorm en dit onderskei hulle van die Beta&amp;nbsp;Lyrae- en W&amp;nbsp;Ursae Majoris-veranderlikes.

==== Beta Lyrae-veranderlikes ====
Beta Lyrae- of β&amp;nbsp;Lyr-veranderlikes is reuse- en superreusesterre (met ’n massa van ’n paar keer dié van die Son) wat uiters na aan mekaar lê – so naby dat hul vorm verwring word deur wedersydse [[swaartekrag]]. Hulle is ovaalvormig en daar is ’n groot uitruil van materie tussen die twee sterre. Die ligkurwes van die sterre verander voortdurend, en dit maak dit amper onmoontlik om die presiese begin en einde van elke verduistering te bepaal.

==== W Ursae Majoris-veranderlikes ====
Die sterre in dié klas is van [[Sterreklassifikasie#Klas F|spektraaltipe F]], [[Sterreklassifikasie#Klas G|G]] of [[Sterreklassifikasie#Klas K|K]] en het periodes van minder as ’n dag. Die sterre lê so na aan mekaar dat hul oppervlakke in kontak met mekaar is. Hulle word daarom kontakdubbelsterre genoem. ’n Groot hoeveelheid massa word deur ’n verbindingsbrug tussen hulle uitgeruil.

=== Planetêre oorgange ===
Sterre met [[eksoplaneet|eksoplanete]] kan ook wisselings in helderheid toon as die planete [[Oorgang (sterrekunde)|tussen hulle en die Aarde verbybeweeg]]. Dié wisselings is baie kleiner as met ster-metgeselle en word net met baie noukeurige metings waargeneem. Voorbeelde is HD&amp;nbsp;209458 en GSC&amp;nbsp;02652-01324, asook al die planete en kandidaatplanete wat deur die [[Kepler-ruimteteleskoop|Kepler-sending]] bespeur word.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.aavso.org/ The American Association of Variable Star Observers]
* [http://www.sai.msu.su/gcvs/gcvs/iii/vartype.txt GCVS Variability Types]
* [http://www.popastro.com/sections/vs.htm Society for Popular Astronomy – Variable Star Section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080421150843/http://www.popastro.com/sections/vs.htm |date=21 April 2008 }}
{{Commons-kategorie inlyn|Variable stars}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Variable star|Engelse Wikipedia]]

{{Sterre}}
{{Voorbladster}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Veranderlike sterre| ]]</text>
      <sha1>qomt5gzd4q800jmidx2s3suewgznqcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asteroïedgordel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66987</id>
    <revision>
      <id>3362121</id>
      <parentid>3299003</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58343" sha1="iooc9366hf9h16xq77w3qrap8wp3umo" xml:space="preserve">[[Beeld:InnerSolarSystem-af.png|300px|thumb|Die asteroïede van die binneste Sonnestelsel en Jupiter. Die gordel lê tussen die wentelbane van Jupiter en Mars.
{| style=&quot;width:100%;&quot;
|-
| valign=top|
{{legend0|#FFFF00|border=1px solid #B3B300|[[Son]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#6ad768|border=1px solid #2B9929|[[Trojaan (sterrekunde)|Jupiter-trojane]]}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#007DD6|border=1px solid #00508A|Wentelbane van die planete}}
| valign=top|
{{legend0|#e9e9e9|border=1px solid #999999|'''Asteroïedgordel'''}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#d39300|border=1px solid #855D00|Hilda-asteroïede}}&lt;br /&gt;
{{legend0|#c90000|border=1px solid #940000|[[Nabyaardevoorwerp]]e {{small|(seleksie)}}}}
|}
]]

Die '''asteroïedgordel''' of '''asteroïdegordel''' is 'n [[torus]]vormige streek in die [[Sonnestelsel]], rofweg tussen die [[Wentelbaan|wentelbane]] van [[Jupiter]] en [[Mars]]. Dit bestaan uit talle soliede, onreëlmatig gevormde liggame wat [[asteroïed]]e genoem word. Die gordel word ook die '''hoofasteroïedgordel''' genoem, aangesien daar ander asteroïede ook in die Sonnestelsel is, soos die [[nabyaardevoorwerp]]e en [[Trojaan (sterrekunde)|trojane]].&lt;ref name = Williams&gt;{{cite news|url=http://www.universetoday.com/32856/asteroid-belt/|title=What is the Asteroid Belt?|author=Matt Williams|work=Universe Today|date=2015-08-23|accessdate=2016-01-30}}&lt;/ref&gt; 

Die asteroïedgordel is die kleinste sirkumstellêre gordel in die Sonnestelsel en die naaste een aan die [[Son]]. [[Klein Sonnestelselliggame]] in ander streke is die [[nabyaardevoorwerp]]e, [[Sentour (kleinplaneet)|sentoure]], [[Kuipergordel]]voorwerpe, [[Verstrooide skyf|verstrooideskyfvoorwerpe]], die [[Sednoïde|sednoiëde]] en die [[Oortwolk]]voorwerpe. Die vier grootste asteroïede maak sowat 60% van die hoofgordel uit. Hulle is: [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]], [[4 Vesta|Vesta]], [[2 Pallas|Pallas]] en [[10 Hugiëia|Hugiëia]]. Die algehele massa van die gordel is na raming sowat 3% van dié van die [[Maan]].&lt;ref name=&quot;Pitjeva2018&quot;&gt;{{cite journal|last=Pitjeva|first=E. V.|title=Masses of the Main asteroid Belt and the Kuiper Belt from the Motions of Planets and Spacecraft|journal=Solar System Research|volume=44|issue=8–9|pages=554–566|year=2018|arxiv=1811.05191|doi=10.1134/S1063773718090050|bibcode=2018AstL...44..554P|s2cid=119404378}}&lt;/ref&gt;

Ceres, die enigste voorwerp in die gordel wat groot genoeg is om 'n [[dwergplaneet]] te wees, se deursnee is sowat 950&amp;nbsp;km, terwyl Vesta, Pallas en Hugiëia se deursnee minder as 600&amp;nbsp;km is.&lt;ref name=&quot;Krasinskyetal2002&quot;&gt;{{cite journal |first1=G. A. |last1= Krasinsky | last2=Pitjeva | first2=E. V. | last3=Vasilyev | first3=M. V. | last4=Yagudina | first4=E. I. |bibcode=2002Icar..158...98K |title=Hidden Mass in the asteroid Belt |journal=Icarus |volume=158 |issue=1 |pages=98–105 |date=July 2002 |doi=10.1006/icar.2002.6837}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pitjeva2005&quot;&gt;{{cite journal |last=Pitjeva |first=E. V.  |title=High-Precision Ephemerides of Planets—EPM and Determination of Some Astronomical Constants |journal=Solar System Research |year=2005 |volume=39 |issue=3 |pages=176–186 |url=http://iau-comm4.jpl.nasa.gov/EPM2004.pdf |doi=10.1007/s11208-005-0033-2 |bibcode=2005SoSyR..39..176P |s2cid=120467483 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703074335/http://iau-comm4.jpl.nasa.gov/EPM2004.pdf|archive-date=July 3, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jplsbdb&quot;&gt;{{cite web|first=Donald K.|last=Yeomans|date = July 13, 2006|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi|title = JPL Small-Body Database Browser|publisher = NASA JPL|access-date = 2010-09-27|archive-url= https://web.archive.org/web/20100929043420/http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi| archive-date= 29 September 2010 |url-status= live}}&lt;/ref&gt; Die oorblywende liggame is tot slegs 'n paar meter elk breed.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Smallest known asteroid characterized using Earth-based telescopes | date=November 30, 2016 | publisher=University of Arizona | url=https://phys.org/news/2016-11-smallest-asteroid-characterized-earth-based-telescopes.html | access-date=2024-05-03 }}&lt;/ref&gt; Die aseroïede is so yl versprei dat verskeie onbemande ruimtetuie al sonder enige voorvalle daardeur gevlieg het.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.universetoday.com/110276/why-the-asteroid-belt-doesnt-threaten-spacecraft/ |title=Why the asteroid Belt Doesn't Threaten Spacecraft | first=Brian | last=Koberlein |work=Universe Today |date=2014-03-12 |access-date=2016-01-30}}&lt;/ref&gt; 

Nogtans kom botsings tussen groot asteroïede voor en dan kan asteroïedfamilies ontstaan, waarvan die lede ooreenkomstige wentelbaaneienskappe en samestellings het. Individuele asteroïede in die gordel word gekategoriseer volgens hulle [[spektrum]]; die meeste val in drie basiese groepe: [[koolstof]]draend (C-tipe), [[Silikaat|silikaatasteroïede]] (S-tipe) en [[metaal]]ryk (M-tipe).

Die asteroïedgordel het uit die [[Newelhipotese|oersonnewel]] ontstaan as 'n groep [[Planetesimaal|planetesimale]],&lt;ref name=CosmosUp&gt;{{cite web |url=http://www.cosmosup.com/how-did-the-asteroid-belt-form/ |title=How Did The asteroid Belt Form? Was There A Planet There? |publisher=CosmosUp |date=2016-01-17 |access-date=2016-01-30 |archive-date=December 6, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206114730/http://www.cosmosup.com/how-did-the-asteroid-belt-form/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; die kleiner voorlopers van [[protoplanete]]. Die [[swaartekrag]]versteurings deur Jupiter het egter tussen Mars en Jupiter gekeer dat hulle in 'n [[planeet]] saamsmelt.&lt;ref name=CosmosUp/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.space.com/16105-asteroid-belt.html |title=Asteroid Belt: Facts &amp; Information | first=Nola Taylor | last=Redd |work=Space.com |date=2012-06-11 |access-date=2016-01-30}}&lt;/ref&gt; As gevolg van die verstrooiing van die plantesimale het 99,9% van die gordel se oorspronklike massa in die eerste 100&amp;nbsp;miljoen jaar van die Sonnestelsel se geskiedenis verlore gegaan.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Kelly |last=Beatty |date=March 10, 2009 |url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/sculpting-the-asteroid-belt/ |title=Sculpting the asteroid Belt |newspaper=Sky &amp; Telescope |access-date=2014-04-30 }}&lt;/ref&gt; 

==Oorsprong==
[[Beeld:Ceres-Vesta-Eros compared to Pluto-Charon.jpg|links|300px|thumb|[[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]], verreweg die grootste liggaam in die asteroïedgordel. Die gordel se massa is aansienlik kleiner as [[Pluto]] s'n, en rofweg twee keer dié van Pluto se maan, [[Charon (maan)|Charon]].]]
===Vorming===
In 1802, kort ná die ontdekking van Pallas, het [[Heinrich Wilhelm Olbers]] aan [[William Herschel ]] voorgestel dat Ceres en Pallas fragmente van ’n hipotetiese, veel groter planeet, [[Faëton (hipotetiese planeet)|Faëton]], is wat eens in die Mars-Jupiter-streek voorgekom het en baie miljoene jare tevore ontplof het of deur ’n komeet getref is.&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Brief History of Asteroid Spotting |work=Open2.net |url=http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/history.html |access-date=15 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807151228/http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/history.html |archive-date=7 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (Die sterrekundige K.N. Sawtsjenko van [[Odesa]] het voorgestel Ceres, Pallas, Juno en Vesta is ontsnapte mane eerder as fragmente van ’n planeet wat ontplof het).&lt;ref name=&quot;originoftheasteroids&quot;&gt;{{cite web |author=Bronshten |title=Origin of the Asteroids |year=1971 |url=http://Archive.Org}}&lt;/ref&gt; Die groot [[energie]] wat nodig is om ’n planeet te laat ontplof en die gordel se klein massa, wat net sowat 3% van die Maan s’n is,&lt;ref name=&quot;Krasinskyetal2002&quot; /&gt; ondersteun nie die hipotese nie. Verder maak die aansienlike [[chemie]]se verskille tussen die asteroïede dit moeilik om te verduidelik as hulle fragmente van een planeet is.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Masetti, M. |author2=Mukai, K. |last-author-amp=yes |date=1 Desember 2005 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980810a.html |title=Origin of the Asteroid Belt |publisher=NASA Goddard Spaceflight Center |access-date=25 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102000831/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980810a.html |archive-date= 2 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; In 2018 is in ’n studie deur navorsers aan die Universiteit van Florida bevind die asteroïedgordel is geskep deur oorblyfsels van verskeie antieke protoplanete en nie net een planeet nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.ufl.edu/articles/2018/06/study-reveals-secret-origins-of-asteroids-and-meteorites.php |title=Study reveals secret origins of asteroids and meteorites |date=2 Julie 2018 |website=news.ufl.edu |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312064035/http://news.ufl.edu/articles/2018/06/study-reveals-secret-origins-of-asteroids-and-meteorites.php |archive-date=12 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Die huidige hipotese is dat die asteroïedgordel uit die [[Sonnewel|oersonnewel]] ontstaan het as ’n groep [[planetesimale]].&lt;ref name=CosmosUp/&gt; Planetesimale is die kleiner voorlopers van [[protoplanete]]. Die sonnewelhipotese oor die vorming van die Sonnestelsel stem ooreen met die lank bestaande hipotese oor die ontstaan van planeetstelsels in die algemeen: ’n Wolk van interstellêre stof en gas het ingestort onder die invloed van swaartekrag en ’n draaiende kolk materiaal gevorm wat verder ineengedruk is om die Son en planete te vorm.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Watanabe |first=Susan |date=20 Julie 2001 |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=520 |title=Mysteries of the Solar Nebula |publisher=Nasa |access-date=2 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120824075141/http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=520 |archive-date=24 Augustus 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Gedurende die eerste paar miljoen jaar van die Sonnestelsel se geskiedenis het ’n [[akkresieskyf]] gevorm waarin klewerige klein deeltjies teen mekaar gebots, aan mekaar gekleef en eindelik groter klonte gevorm het. Sodra die klonte groot genoeg was, het hulle ander materie aangetrek en planetesimale gevorm. Hulle het aanhou groei en die planete gevorm.

Tussen Mars en Jupiter het [[swaartekrag]]versteurings deur Jupiter dit onmoontlik gemaak dat die materie planete kon vorm.&lt;ref name=CosmosUp/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.space.com/16105-asteroid-belt.html |title=Asteroid Belt: Facts &amp; Information |author=Nola Taylor Redd |work=Space.com |date=11 Junie 2012 |access-date=30 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426023735/https://www.space.com/16105-asteroid-belt.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hulle het eerder om die Son bly wentel en soms teen mekaar gebots.&lt;ref name=&quot;icarus153&quot;&gt;{{cite journal
|author1=Petit, J.-M.|author2=Morbidelli, A.|author3=Chambers, J.|last-author-amp=yes| title=The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt
| journal=Icarus
| date=2001
| volume=153
| issue=2
| pages=338–347
| url=http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf
| accessdate=2007-03-22| doi = 10.1006/icar.2001.6702
| bibcode=2001Icar..153..338P
| archiveurl= https://web.archive.org/web/20070221085835/http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf| archivedate= 21 Februarie 2007 }}&lt;/ref&gt; Die botsings het te heftig geraak en in plaas van saamsmelt, het die planetesimale en die meeste van die protoplanete uitmekaargespat. As gevolg daarvan het 99,9% van die gordel se aanvanklike massa in die eerste 100&amp;nbsp;miljoen jaar van die Sonnestel se geskiedenis verlore gegaan.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Kelly |last=Beatty |date=10 Maart 2009 |url=http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/sculpting-the-asteroid-belt/ |title=Sculpting the Asteroid Belt |publisher=Sky &amp; Telescope |access-date=30 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180809114727/https://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/sculpting-the-asteroid-belt/ |archive-date=9 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 

Sommige fragmente het eindelik in die binneste Sonnestelsel beland en tot [[meteoor]]botsings teen die binneplanete gelei. Die asteroïede se wentelbane word steeds ontwrig wanneer hulle wentelperiodes om die Son ’n [[baanresonansie]] met Jupiter vorm. Teen hierdie wentelafstande kom ’n [[Kirkwoodgaping]] voor wanneer hulle in ander wentelbane geskuif word.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Delgrande|first1=J. J.|last2=Soanes|first2=S. V.|title=Kirkwood's Gap in the Asteroid Orbits|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-royal-astronomical-society-of-canada_1943-05_37_5/page/187|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=37|date=1943|pages=187|bibcode = 1943JRASC..37..187D}}&lt;/ref&gt;

===Evolusie===
Die asteroïede is nie oorblyfsels van die aanvanklike Sonnestelsel nie. Hulle het sedert hulle vorming aansienlike evolusie ondergaan, insluitende interne verhitting (in die eerste paar miljoene jare), oppervlaksmelting vanweë botsings, ruimteverwering vanweë straling en ’n bombardement deur mikrometeoriete.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Asteroid Space Weathering and Regolith Evolution|author=Clark, B. E.|author2=Hapke, B.|author3=Pieters, C.|author4=Britt, D.|place=University of Arizona|date=2002|bibcode=2002aste.book..585C|page=585|journal=Asteroids III}}{{cite journal|title=The Spectral and Physical Properties of Metal in Meteorite Assemblages: Implications for Asteroid Surface Materials|author=Gaffey, Michael J.|date=1996|bibcode=1986Icar...66..468G|volume=66|pages=468–486|journal=Icarus|issn=0019-1035|doi=10.1016/0019-1035(86)90086-2|issue=3}}{{cite web|title= Thermal alteration of asteroids: evidence from meteorites|author=Keil, K.|work=Planetary and Space Science|url=http://www.ingentaconnect.com/content/els/00320633/2000/00000048/00000010/art00054|date=2000|accessdate=2007-11-08}}{{cite journal|title=Impact of ions and micrometeorites on mineral surfaces: Reflectance changes and production of atmospheric species in airless solar system bodies|author=Baragiola, R. A.|author2=Duke, C. A.|author3=Loeffler, M.|author4=McFadden, L. A.|author5=Sheffield, J.|last-author-amp=yes|date=2003|bibcode=2003EAEJA.....7709B|page=7709|journal=EGS – AGU – EUG Joint Assembly}}
&lt;/ref&gt; Hoewel sommige wetenskaplikes hulle oorblyfsels van planetesimale noem,&lt;ref&gt;{{cite journal
|author1=Chapman, C. R.|author2=Williams, J. G.|author3=Hartmann, W. K.| title=The asteroids|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-astronomy-and-astrophysics_1978_16/page/33| date=1978
| journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics
| volume=16| pages=33–75
| doi=10.1146/annurev.aa.16.090178.000341
| bibcode=1978ARA&amp;A..16...33C }}&lt;/ref&gt; beskou ander hulle as ’n aparte verskynsel.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asteroid 433 Eros and partially differentiated planetesimals: bulk depletion versus surface depletion of sulfur|author=Kracher, A.|work=Ames Laboratory|date=2005|url=http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/03788/EGU05-J-03788.pdf
|accessdate=2007-11-08| archiveurl= https://web.archive.org/web/20071128200221/http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/03788/EGU05-J-03788.pdf| archivedate= 28 November 2007 }}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:951 Gaspra.jpg|thumb|220px|951 Gaspra, die eerste asteroïed wat deur 'n ruimtetuig afgeneem is, soos gesien met [[Galileo-ruimtesending|Galileo]] se 1991-verbyvlug (kleure is helderder gemaak).]]
Die massa van die huidige asteroïedgordel is vermoedelik net ’n fraksie van dié van die oorspronklike gordel. Volgens rekenaarsimulasies kon die oorspronklike gordel se massa met dié van die [[Aarde]] ooreengestem het.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Robert Piccioni |url=http://www.guidetothecosmos.com/newsletter-Habitable-Earth.html |title=Did Asteroid Impacts Make Earth Habitable? |publisher=Guidetothecosmos.com |date=19 November 2012 |access-date=3 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707073819/http://www.guidetothecosmos.com/newsletter-Habitable-Earth.html |archive-date=7 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die meeste materiaal is binne ’n miljoen jaar ná hulle vorming uit die gordel gewerp, hoofsaaklik weens swaartekragsteurings, en so het minder as 0,1% van die oorspronklike massa oorgebly.&lt;ref name=&quot;icarus153&quot; /&gt; Sedert die gordel se vorming het die grootteverspreiding daarvan redelik stabiel gebly: Daar was nie ’n aansienlike toe- of afname in die tipiese grootte van die hoofgordelasteroïede nie.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://uanews.arizona.edu/story/asteroids-caused-early-inner-solar-system-cataclysm |title=Asteroids Caused the Early Inner Solar System Cataclysm |work=UANews |access-date=18 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430053337/https://uanews.arizona.edu/story/asteroids-caused-early-inner-solar-system-cataclysm |archive-date=30 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die baanresonansie van 4:1 met Jupiter, by ’n radius van 2,06&amp;nbsp;[[Astronomiese eenheid|AE]], kan beskou word as die binneste grens van die asteroïedgordel. Versteurings deur Jupiter stuur liggame wat daarheen afwyk in onstabiele wentelbane. Die meeste liggame wat in die radius van hierdie gaping ontstaan het, is in die vroeë geskiedenis van die Sonnestelsel deur Mars aangetrek (wat ’n [[afelium]] by 1,67&amp;nbsp;AE het) of deur sy swaartekragsteurings weggewerp.&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Alfvén, H. |author2=Arrhenius, G. |date=1976 |url=https://history.nasa.gov/SP-345/ch4.htm |title=The Small Bodies |work=SP-345 Evolution of the Solar System |publisher=Nasa |access-date=12 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513081833/https://history.nasa.gov/SP-345/ch4.htm |archive-date=13 Mei 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Hungaria-asteroïede is nader aan die Son as die 4:1-resonansie, maar word deur hulle groot [[baanhelling]]s beskerm.&lt;ref&gt;{{cite journal
| title=The Hungaria group of minor planets
| url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-royal-astronomical-society-of-canada_1990-04_84_2/page/123
| last=Spratt| first=Christopher E.
| journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada
| volume=84| pages=123–131|date=April 1990
| bibcode=1990JRASC..84..123S }}&lt;/ref&gt;

Toe die asteroïede aanvanklik gevorm het, het die temperature op ’n afstand van 2,7&amp;nbsp;AE van die Son af ’n &quot;sneeulyn&quot; onder die vriespunt van [[water]] gevorm. Planetesimale wat verder weg van die Son gevorm het, het ys aangetrek.&lt;ref&gt;{{cite journal
|author1=Lecar, M.|author2=Podolak, M.|author3=Sasselov, D.|author4=Chiang, E.| title=Infrared cirrus&amp;nbsp;– New components of the extended infrared emission
|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2006-04-01_640_2/page/1115| journal=The Astrophysical Journal
| date=2006
| volume=640
| issue=2
| pages=1115–1118
| bibcode=2006ApJ...640.1115L
| doi=10.1086/500287|arxiv = astro-ph/0602217 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Phil |last=Berardelli |title=Main-Belt Comets May Have Been Source Of Earths Water |publisher=Space Daily |date=23 Maart 2006 |url=http://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html |access-date=2007-10-27 &lt;!--DASHBot--&gt; |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418150030/https://www.spacedaily.com/reports/Main_Belt_Comets_May_Have_Been_Source_Of_Earths_Water.html |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
In 2006 is aangekondig ’n groep komete is in die asteroïedgordel anderkant die sneeulyn ontdek, en hulle het dalk die water verskaf vir die Aarde se [[Oseaan|oseane]]. Volgens sommige modelle het te min water tydens die vorming van die Aarde ontstaan om oseane te vorm, wat beteken ’n bron van buite, soos ’n bombardement deur komete, was nodig.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Lakdawalla |first=Emily |date=28 April 2006 |url=http://www.planetary.org/blog/article/00000551/ |title=Discovery of a Whole New Type of Comet |publisher=The Planetary Society |access-date=20 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070501211319/http://www.planetary.org/blog/article/00000551/ |archive-date=1 Mei 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==Eienskappe==
{{Pie chart
|value1 = 39.2
|label1 = [[1 Ceres]]
|value2 = 10.8
|label2 = [[4 Vesta]]
|value3 = 8.52
|label3 = [[2 Pallas]]
|value4 = 3.63
|label4 = [[10 Hygiea]]
|value5 = 1.46
|label5 = 704 Interamnia 
|color5 = #fee090
|value6 = 1.52
|label6 = 15 Eunomia
|value7 = 35.1
|label7 = Res 
|legend=true
|caption=Die massas van die grootste asteroïede as 'n persentasie van die hoofgordel.
|autoscale=true
|radius=125
|border=no
}}

In teenstelling met die algemene opvatting is die asteroïedgordel hoofsaaklik leeg. Die asteroïede is oor so ’n groot volume versprei dat dit onwaarskynlik sou wees om een te bereik sonder om noukeurig te mik. Nietemin is honderdduisende asteroïede tans bekend, en die totaal is in die miljoene of meer, afhangend van die onderste grootte-afsnypunt. 

Meer as 200 asteroïede is sover bekend groter as 100&amp;nbsp;km,&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Yeomans
| first = Donald K.
| date = April 26, 2007
| url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi
| title = JPL Small-Body Database Search Engine
| publisher = NASA JPL
| access-date = 2007-04-26
}} – search for asteroids in the main belt regions with a diameter &gt;100.&lt;/ref&gt; en ’n opname in die [[infrarooi]] golflengtes het getoon die gordel bevat tussen 700&amp;nbsp;000 en 1,7&amp;nbsp;miljoen asteroïede met ’n deursnee van 1&amp;nbsp;km of meer.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Tedesco | first1=E. F. | last2=Desert | first2=F.-X. | title=The Infrared Space Observatory Deep Asteroid Search
| url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2002-04_123_4/page/2070 | journal=The Astronomical Journal
| year=2002
| volume=123
| issue=4
| pages=2070–2082
| bibcode=2002AJ....123.2070T| doi = 10.1086/339482
| doi-access=free
}}&lt;/ref&gt;

Die aantal asteroïede in die hoofgordel neem geleidelik toe namate die grootte afneem. Die meeste groter as ongeveer {{val|120|u=km}} in deursnee is oerliggame, aangesien hulle die akkresie-epog oorleef het, terwyl die meeste kleiner asteroïede die produkte is van fragmentasie van oerasteroïede.

Die gemiddelde afstand tussen die asteroïede is omtrent 965&amp;nbsp;600&amp;nbsp;km,&lt;ref name=&quot;EarthSky Updates on your cosmos and world 2021&quot;&gt;{{cite web | title=The asteroid belt contains solar system remnants | website=EarthSky {{!}} Updates on your cosmos and world | date=2021-11-03 | url=https://earthsky.org/space/what-is-the-asteroid-belt/ | access-date=2023-01-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Williams 2016&quot;&gt;{{cite web | last=Williams | first=Matt | title=How Far is the asteroid Belt from Earth? | website=Universe Today | date=2016-08-10 | url=https://www.universetoday.com/130136/far-asteroid-belt-earth/ | access-date=2023-01-20}}&lt;/ref&gt; hoewel dit tussen asteroïedfamilies wissel en kleiner, onopgespoorde asteroïede selfs nader aan mekaar kan wees. 

Die totale massa van die gordel word geraam op {{val|2.39|e=21}}&amp;nbsp;kg, wat 3% van die massa van die Maan is.&lt;ref name=&quot;Pitjeva2018&quot;/&gt; Die vier grootste voorwerpe – Ceres, Vesta, Pallas en Hugiëia – bevat na raming 62% van die gordel se totale massa, waarvan 39% alleen deur Ceres uitgemaak word.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=In Depth | Ceres|url=https://solarsystem.nasa.gov/planets/dwarf-planets/ceres/in-depth|access-date=2023-02-11|website=NASA Solar System Exploration|date=November 9, 2017 }}&lt;/ref&gt;

===Samestelling===
[[Beeld:Asteroid populations by orbital distance.svg|300px|thumb|Die verspreiding van spektraaltipes asteroïede volgens hulle afstand van die Son af.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Compositional Structure of the asteroid Belt | url=https://archive.org/details/sim_science_1982-06-25_216_4553/page/1405 | last1=Gradie | first1=J. | last2=Tedesco | first2=E. | journal=Science | date=June 1982 | volume=216 | issue=4553 | pages=1405–1407 | doi=10.1126/science.216.4553.1405 | pmid=17798362 | bibcode=1982Sci...216.1405G | s2cid=32447726 }}&lt;/ref&gt;]]

Die hedendaagse gordel bestaan hoofsaaklik uit drie kategorieë asteroïede: C-tipe koolstofhoudende, S-tipe slikaat- en ’n hibriedgroep X-tipe asteroïede. Die hibriedgroep het kenmerklose spektrums, maar hulle kan in drie groepe verdeel word op grond van weerkaatsing: die M-tipe [[metaal]]ryke, P-tipe primitiewe en E-tipe [[enstatiet]]-asteroïede. Nog tipes is ontdek wat nie in dié primêre klasse pas nie. Daar is ’n samestellingstendens van asteroïedtipes volgens toenemende afstand van die Son af, in die volgorde S-, C-, P- en die spektraalkenmerklose D-tipe.&lt;ref name=DeMeo_et_al_2015&gt;{{cite book
| chapter=The Compositional Structure of the Asteroid Belt
| last1=DeMeo | first1=F. E. | last2=Alexander | first2=C. M. O'D.
| last3=Walsh | first3=K. J. | last4=Chapman | first4=C. R.
| last5=Binzel | first5=R. P.
| title=Asteroids IV
| editor1-first=Patrick | editor1-last=Michel
| editor2-first=Francesca E. | editor2-last=DeMeo
| editor3-first=William F. | editor3-last=Bottke
| publisher=University of Arizona Press
| location=Tucson | isbn=978-0-816-53213-1 | pages=13–41
| year=2015 | doi=10.2458/azu_uapress_9780816532131-ch002
| arxiv=1506.04805 | bibcode=2015aste.book...13D | s2cid=4648806 }}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:AllendeMeteorite.jpg|thumb|links|240px|'n Fragment van die [[Allende-meteoriet]], ’n koolstofhoudende [[chondriet]] wat in 1969 in [[Mexiko]] geval het.]]
Koolstofhoudende asteroïede, soos hulle naam aandui, is ryk aan koolstof. Hulle oorheers die asteroïedgordel se buitestreke&lt;ref name=&quot;ApJ133&quot;&gt;{{cite journal
| last1=Wiegert | first1=P. | last2=Balam | first2=D. | last3=Moss | first3=A. | last4=Veillet | first4=C. | last5=Connors | first5=M. | last6=Shelton | first6=I. | title=Evidence for a Color Dependence in the Size Distribution of Main-Belt Asteroids
| journal=The Astronomical Journal
| year=2007
| volume=133
| issue=4
| pages=1609–1614
| url=http://astro.uwo.ca/~wiegert/papers/2007AJ.133.1609.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706212244/http://astro.uwo.ca/~wiegert/papers/2007AJ.133.1609.pdf |archive-date=2011-07-06 |url-status=live
| access-date=2008-09-06| doi = 10.1086/512128
| bibcode=2007AJ....133.1609W
|arxiv = astro-ph/0611310 |s2cid=54937918}}&lt;/ref&gt; en is skaars in die binneste gordel.&lt;ref name=DeMeo_et_al_2015/&gt; Saam maak hulle meer as 75% van die sigbare asteroïede uit. Hulle is rooier as die ander asteroïede en het ’n lae [[albedo]]. Hulle oppervlaksamestellings is soortgelyk aan dié van koolstofhoudende [[chondriet]]meteoriete. Chemies stem hulle spektrums ooreen met die oersamestelling van die vroeë Sonnestelsel, met [[waterstof]], [[helium]] en [[Vlugtigheid (planetologie)|vlugtige stowwe]] verwyder.&lt;ref name=Blair_2002&gt;{{cite book
| title=Asteroids: Overview, Abstracts, and Bibliography
| page=2 | year=2002 | isbn=978-1-59033-482-9
| publisher=Nova Science Publishers
| editor-first=Edward C. | editor-last=Blair
| url=https://books.google.com/books?id=oa289IxCvAAC&amp;pg=PA2 }}&lt;/ref&gt;

S-tipe (silikaatryke) asteroïede is algemener naby die binneste deel van die gordel, binne 2,5&amp;nbsp;[[AE]] van die Son af.&lt;ref name=&quot;ApJ133&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
| last=Clark
| first=B. E.
| title=New News and the Competing Views of Asteroid Belt Geology
| journal=Lunar and Planetary Science
| year=1996
| volume=27
| pages=225–226
| bibcode=1996LPI....27..225C }}&lt;/ref&gt; Die spektrums van hulle oppervlakke toon die teenwoordigheid van silikate en ’n mate van metaal, maar geen beduidende koolstofhoudende verbindings nie. Dit dui daarop dat hulle materiale aansienlik van hulle oertoestand verander is, waarskynlik deur smelting en hervorming. Hulle het ’n relatief hoë albedo en vorm ongeveer 17% van die totale asteroïedbevolking.&lt;ref name=Blair_2002/&gt;

M-tipe (metaalryke) asteroïede word gewoonlik in die middel van die hoofgordel aangetref, en hulle vorm die grootste deel van die oorblywende bevolking.&lt;ref name=Blair_2002/&gt; Hulle spektrums lyk soos dié van ysternikkel. Sommige word vermoedelik gevorm uit die metaalkerns van gedifferensieerde voorloperliggame wat deur botsings vernietig is. Nietemin kan sommige silikaatverbindings ’n soortgelyke voorkoms veroorsaak. So lyk die groot M-tipe asteroïed 22&amp;nbsp;Kalliope of dit nie hoofsaaklik uit metaal saamgestel is nie.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Margot | first1=J. L. | last2=Brown | first2=M. E. | title=A Low-Density M-type Asteroid in the Main Belt
| journal=Science
| year=2003
| volume=300
| issue=5627
| pages=1939–1942
| bibcode=2003Sci...300.1939M| doi = 10.1126/science.1085844
| pmid=12817147
|s2cid=5479442|url=https://pdfs.semanticscholar.org/d014/0c3feee1d41f01ff67e1637b4d367da520ef.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226121156/https://pdfs.semanticscholar.org/d014/0c3feee1d41f01ff67e1637b4d367da520ef.pdf|url-status=dead|archive-date=2020-02-26}}&lt;/ref&gt; Dit is nog nie duidelik of alle M-tipes samestellingsgewys soortgelyk is, en of dit ’n aanduiding is van verskeie variante wat nie netjies in die hoofklasse C en S pas nie.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Mueller | first1=M. | last2=Harris | first2=A. W. | last3=Delbo | first3=M. | others=the MIRSI Team
| title=21 Lutetia and other M-types: Their sizes, albedos, and thermal properties from new IRTF measurements
| journal=Bulletin of the American Astronomical Society
| year=2005| volume=37| page=627
| bibcode=2005DPS....37.0702M }}&lt;/ref&gt;

Een raaisel is die relatiewe skaarste aan V-tipe [[4 Vesta|Vestoïede]] of [[basalt]]iese asteroïede in die gordel.&lt;ref name=&quot;Duffard&quot;&gt;{{cite conference
| last1=Duffard | first1=R. D. | last2=Roig | first2=F. | title=Two New Basaltic Asteroids in the Main Belt?
| book-title=Asteroids, Comets, Meteors 2008
| date=July 14–18, 2008| location=Baltimore, Maryland
| bibcode=2008LPICo1405.8154D| arxiv=0704.0230 }}&lt;/ref&gt; Teorieë oor asteroïedvorming voorspel dat voorwerpe so groot soos Vesta of groter kors- en mantelstrukture behoort te vorm, hoofsaaklik bestaande uit basaltiese rots, wat sou beteken dat meer as die helfte van alle asteroïede uit basalt of [[olivien]] behoort te bestaan. Waarnemings dui egter aan dat 99% van die voorspelde basaltiese materiaal ontbreek.&lt;ref name=&quot;olivine&quot;&gt;{{cite web|title=Strange Asteroids Baffle Scientists| last=Than | first=Ker | year=2007|work=space.com|url=http://www.space.com/scienceastronomy/070821_basalt_asteroid.html|access-date=2007-10-14}}&lt;/ref&gt; Tot 2001 is geglo die meeste basaltiese liggame wat in die asteroïedgordel ontdek is, kom van Vesta af (vandaar hulle naam V-tipe), maar die ontdekking van die asteroïed 1459&amp;nbsp;Magnya het ’n effens ander chemiese samestelling getoon as die ander basaltiese asteroïede wat tot dusver ontdek is, en dit dui op ’n ander oorsprong.&lt;ref name=&quot;olivine&quot; /&gt; Dié hipotese is versterk deur die verdere ontdekking in 2007 van twee asteroïede in die buitegordel, 7472&amp;nbsp;Kumakiri en {{mp|(10537) 1991 RY|16}}, met ’n verskillende basaltiese samestelling wat nie van Vesta afkomstig kon wees nie. Hierdie twee is die enigste V-tipe asteroïede wat tot dusver in die buitegordel ontdek is.&lt;ref name=&quot;Duffard&quot; /&gt;

Die temperatuur van die asteroïedgordel wissel met die afstand van die Son af. Vir stofdeeltjies binne die gordel wissel die tipiese temperature van 200&amp;nbsp;K ({{nowrap|-73 °C}}) by 2,2&amp;nbsp;AE tot 165&amp;nbsp;K ({{nowrap|-108 °C}}) by 3,2&amp;nbsp;AE.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Low | first1=F. J. | last2=Beintema | first2=D. A.
| last3=Gautier | first3=T. N. | last4=Gillett | first4=F. C.
| last5=Beichman | first5=C. A. | last6=Neugebauer | first6=G.
| last7=Young | first7=E. | last8=Aumann | first8=H. H.
| last9=Boggess | first9=N. | first10=J. P.
| last11=Habing | first11=H. J. | last12=Hauser | first12=M. G.
| last13=Houck | first13=J. R. | last14=Rowan-Robinson | first14=M.
| last15=Soifer | first15=B. T. | last16=Walker | first16=R. G.
| last17=Wesselius | first17=P. R.
| title=Infrared cirrus – New components of the extended infrared emission
| journal=Astrophysical Journal Letters
| year=1984
| volume=278
| pages=L19–L22
| bibcode=1984ApJ...278L..19L
| doi=10.1086/184213 }}&lt;/ref&gt; As gevolg van rotasie kan die oppervlaktemperatuur van ’n asteroïed egter aansienlik wissel namate die sykante afwisselend aan sonstraling en dan aan die stellêre agtergrond blootgestel word.

===Hoofgordelkomete===
[[Beeld:Hubble views extraordinary multi-tailed asteroid P2013 P5.jpg|thumb|240px|links|Die komeet-asteroïed P/2013&amp;nbsp;P5, soos gesien deur die [[Hubble-ruimteteleskoop]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=When is a comet not a comet?|url=http://www.spacetelescope.org/news/heic1320/|access-date=12 November 2013|newspaper=ESA/Hubble Press Release}}&lt;/ref&gt; ]]

Verskeie andersins onopvallende liggame in die buitenste asteroïedgordel toon [[komeet]]agtige bedrywighede. Omdat hulle wentelbane nie verklaar kan word deur die aantrekking van klassieke komete nie, word baie van die buitenste asteroïede beskou as [[ys]]ig, met die ys wat soms blootgestel word aan [[sublimasie]] deur klein impakte. 

Hoofgordelkomete was moontlik ’n belangrike bron van die Aarde se [[Oseaan|oseane]] omdat die [[deuterium]]-[[waterstof]]-verhouding by klassieke komete te laag is om die hoofbron te kon gewees het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=B1W4NTmI5Bk| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/B1W4NTmI5Bk| archive-date=2021-10-30|title=Interview with David Jewitt|publisher=YouTube.com|date=2007-01-05|access-date=2011-05-21}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

===Wentelbane===
Die wentelbane van die meeste asteroïede in die asteroïedgordel het [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteite]] van minder as 0,4 en ’n [[baanhelling|helling]] van minder as 30°. Die wentelbaanverspreiding van die asteroïede bereik ’n maksimum by ’n eksentrisiteit van omtrent 0,07 en ’n helling onder 4°.&lt;ref name=&quot;mpc&quot;&gt;{{cite web
| last = Williams
| first = Gareth
|date=September 25, 2010
| url = http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/MPDistribution.html
| title = Distribution of the Minor Planets
| publisher = Minor Planet Center
| access-date = 2010-10-27
}}&lt;/ref&gt; Al het ’n tipiese asteroïed ’n relatief sirkelvormige wentelbaan en lê dit naby die vlak van die [[sonnebaan]], kan sommige asteroïedbane dus hoogs eksentries wees of ver buite die vlak van die sonnebaan beweeg.

Soms word die term &quot;hoofgordel&quot; gebruik om slegs te verwys na die kompakter “kerngebied&quot; waar die grootste konsentrasie liggame voorkom. Dit lê tussen die sterk 4:1- en 2:1-[[Kirkwoodgaping]]s by 2,06 en 3,27 AE, by wentelbaaneksentrisiteite van minder as ongeveer 0,33 en by baanhellings onder sowat 20°. In 2006 het dié &quot;kerngebied&quot; 93% van alle ontdekte en genommerde asteroïede in die Sonnestelsel bevat.&lt;ref name=&quot;basedon1&quot;&gt;[http://www.minorplanetcenter.org/iau/MPCORB.html Minor Planet Center orbit database], 8 Februarie 2006.&lt;/ref&gt; Die [[JPL Small-Body Database]] lys meer as 1&amp;nbsp;miljoen bekende hoofgordelasteroïede.&lt;ref name=&quot;JPL-MBA&quot;&gt;{{cite web
|title = JPL Small-Body Database Search Engine: orbital class (MBA)
|publisher = JPL Solar System Dynamics
|url = http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi?obj_group=all;obj_kind=all;obj_numbered=all;ast_orbit_class=MBA;OBJ_field=0;ORB_field=0;table_format=HTML;max_rows=100;format_option=comp;c_fields=AcBhBgBjBiBnBsCkCqAi;.cgifields=format_option;.cgifields=obj_kind;.cgifields=obj_group;.cgifields=obj_numbered;.cgifields=ast_orbit_class;.cgifields=table_format;.cgifields=com_orbit_class&amp;query=1&amp;c_sort=AcA
|access-date=2018-02-26}}&lt;/ref&gt;

====Kirkwoodgapings====
{{Hoofartikel|Kirkwoodgaping}}
[[Beeld:Kirkwood Gaps.svg|350px|thumb|Die aantal asteroïede in die hoofgordel as 'n funksie van hulle halwe lengteas (''a''). Die stippellyne verteenwoordig Kirkwoodgapings, terwyl kleure die vogende sones aandui:&lt;br /&gt;{{legend0|#005aff|border=1px solid #333|I: binneste hoofgordel ({{nowrap|''a'' &lt; 2,5 [[AE]])}}}}&lt;br /&gt;{{legend0|#ffa500|border=1px solid #222|II: middelste hoofgordel ({{nowrap|2,5 AE &lt; ''a'' &lt; 2,82 AE}})}}&lt;br /&gt;{{legend0|#55d400|border=1px solid #333|III: buitenste hoofgordel ({{nowrap|''a'' &gt; 2,82 AE}})}}]]
Die [[Ellips|halwe lengteas]] van ’n asteroïed word gebruik om die dimensies van sy wentelbaan om die Son te beskryf, en sy waarde bepaal sy wentelperiode. In 1866 het Daniel Kirkwood die ontdekking aangekondig van gapings in die afstande van dié liggame se wentelbane vanaf die Son. Hulle was geleë in posisies waar hulle omwentelingstydperk om die Son ’n heelgetalbreuk van Jupiter se wentelperiode was. Kirkwood het voorgestel die swaartekragsteurings van die planeet het gelei tot die verwydering van asteroïede uit hierdie wentelbane.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last=Fernie
| first=J. Donald
| title=The American Kepler
| journal=American Scientist
| year=1999
| volume=87
| issue=5
| page=398
| url=http://www.americanscientist.org/issues/pub/1999/9/the-american-kepler/2
| access-date=2007-02-04
| doi=10.1511/1999.5.398
| doi-broken-date=July 1, 2025
| archive-date=June 21, 2017
| archive-url=https://web.archive.org/web/20170621121158/http://www.americanscientist.org/issues/pub/1999/9/the-american-kepler/2
| url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;

Wanneer die gemiddelde wentelperiode van ’n asteroïed ’n heelgetalbreuk van Jupiter se wentelperiode is, word ’n [[baanresonansie]] met die gasreus geskep wat voldoende is om ’n asteroïed se wentelelemente te versteur. Oerasteroïede het hierdie gapings binnegekom weens die migrasie van Jupiter se wentelbaan.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Liou | first1=Jer-Chyi | last2=Malhotra | first2=Renu | title=Depletion of the Outer Asteroid Belt
| url=https://archive.org/details/sim_science_1997-01-17_275_5298/page/375 | journal=Science| year=1997
| volume=275| issue=5298| pages=375–377
| doi = 10.1126/science.275.5298.375
| pmid=8994031
|bibcode = 1997Sci...275..375L|hdl=2060/19970022113|s2cid=33032137| hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Daarna migreer asteroïede hoofsaaklik in hierdie gapingswentelbane weens die [[Jarkofski-effek]],&lt;ref name=DeMeo_et_al_2015/&gt; maar hulle kan ook binnekom weens versteurings of botsings. 

Nadat hulle binnegekom het, word hulle geleidelik geskuif na ’n ander, willekeurige wentelbaan met ’n groter of kleiner halwe lengteas.

==Botsings==
Die omgewing in die asteroïedgordel is aktief vanweë die talle asteroïede daarin, en [[Ruimtebotsing|botsings]] kom relatief gereeld voor. Botsings tussen liggame in die hoofgordel met 'n gemiddelde radius van 10&amp;nbsp;km geskied na verwagting elke 10&amp;nbsp;miljoen jaar.&lt;ref name=&quot;backman_report&quot;&gt;{{cite web
|last=Backman
|first=D. E.
|date=March 6, 1998
|url=http://astrobiology.arc.nasa.gov/workshops/zodiac/backman/backman_toc.html
|title=Fluctuations in the General Zodiacal Cloud Density
|work=Backman Report
|publisher=NASA Ames Research Center
|access-date=2007-04-04
|url-status=dead
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303094927/http://astrobiology.arc.nasa.gov/workshops/zodiac/backman/backman_toc.html
|archive-date=March 3, 2012
}}&lt;/ref&gt; 

[[Beeld:zodiacal.jpg|thumb|links|240px|Die [[sodiaklig]], wat deels deur [[Ruimtestof|interplanetêre stof]] weerkaats word. Laasgenoemde ontstaan weer deels as gevolg van botsings tussen asteroïede.]]
'n Asteroïed kan in 'n botsing in talle kleiner stukke breek (wat tot 'n nuwe asteroïdfamilie lei).&lt;ref&gt;{{cite journal| first1=David | last1=Nesvorný | first2=William F. | last2=Bottke Jr | first3=Luke | last3=Dones | first4=Harold F. | last4=Levison|date=June 2002|title=The recent breakup of an asteroid in the main-belt region|journal=Nature|volume=417|issue=6890|pages=720–722|url=http://www.boulder.swri.edu/~davidn/papers/nesvorny-etal-karin-nature-2002.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20040807230439/http://www.boulder.swri.edu/~davidn/papers/nesvorny-etal-karin-nature-2002.pdf |archive-date=2004-08-07 |url-status=live|doi=10.1038/nature00789|bibcode = 2002Natur.417..720N|pmid=12066178|s2cid=4367081}}&lt;/ref&gt; As die botsing teen 'n relatief lae snelheid voorkom, kan dit net daartoe lei dat twee asteroïede saamsmelt. Ná meer as 4&amp;nbsp;miljard jaar van sulke prosesse lyk die asteroïedgordel vandag heel anders as oorspronklik.

Bewyse dui daarop dat die meeste asteroïede in die hoofgordel met 'n deursnee van tussen 200&amp;nbsp;m and 10&amp;nbsp;km fragmente is wat in botsings gevorm is. Dié liggame is onreëlmatig en word gewoonlik deur selfswaartekrag bymekaargehou, wat daartoe lei dat hulle baie [[Porositeit|poreus]] is.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | title=Rubble Pile Asteroids
 | last=Walsh | first=Kevin J.
 | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics
 | volume=56 | pages=593–624 | date=September 2018
 | doi=10.1146/annurev-astro-081817-052013 
 | arxiv=1810.01815 | bibcode=2018ARA&amp;A..56..593W | s2cid=119530506 }}&lt;/ref&gt; Benewens die asteroïede kom daar stofbane in die gordel voor met korrels met 'n radius van tot 'n paar honderd mikrometer. Dié fyn materiaal ontstaan minstens gedeeltelik uit botsings tussen asteroïede en deur die botsing van mikrometeoriete teen die asteroïede. Die druk van sonstraling veroorsaak dat dié stof geleidelik in die Son in spiraal.&lt;ref name=&quot;apj392&quot;&gt;{{cite journal
| last = Reach
| first = William T.
| title=Zodiacal emission. III&amp;nbsp;– Dust near the asteroid belt
| url = https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1992-06-10_392_1/page/289
| journal=Astrophysical Journal
| year=1992
| volume=392
| issue=1
| pages=289–299
| bibcode=1992ApJ...392..289R
| doi = 10.1086/171428 | doi-access=free
}}&lt;/ref&gt;

Die kombinasie van dié fyn stof en die komeetagtige materiaal wat uitgewerp word, skep die [[sodiaklig]], wat snags gesien kan word van die rigting van die Son al met die sonnebaan langs. Om die stofbane te handhaaf moet nuwe stof voortdurend in die gordel geskep word.&lt;ref name=&quot;apj392&quot; /&gt; 

Hoewel voorheen geglo is die botsing tussen asteroïede skep 'n groot deel van die sodiaklig, is vandag bekend dat 85 persent van die lig van die fragmentasie van komete van die Jupiterfamilie kom.&lt;ref name=zodiacallightJFC&gt;{{Cite journal |arxiv = 0909.4322|doi = 10.1088/0004-637X/713/2/816|bibcode = 2010ApJ...713..816N|title = Cometary Origin of the Zodiacal Cloud and Carbonaceous Micrometeorites. Implications for Hot Debris Disks|year = 2010|last1 = Nesvorný|first1 = David|last2 = Jenniskens|first2 = Peter|last3 = Levison|first3 = Harold F.|last4 = Bottke|first4 = William F.|last5 = Vokrouhlický|first5 = David|last6 = Gounelle|first6 = Matthieu|journal = The Astrophysical Journal|volume = 713|issue = 2|pages = 816–836|s2cid = 18865066}}&lt;/ref&gt;

===Meteoriete===
Van die fragmente uit botsings tussen die asteroïede kan [[Meteoroïde|meteoroïede]] vorm wat die Aarde se atmosfeer binnekom.&lt;ref&gt;{{cite web
| last=Kingsley
| first=Danny
| date=May 1, 2003
| url=http://abc.net.au/science/news/stories/s843594.htm
| title=Mysterious meteorite dust mismatch solved
| publisher=ABC Science
| access-date=2007-04-04
}}&lt;/ref&gt; Van die 50&amp;nbsp;000 meteoriete wat tot op datum op die Aarde ontdek is, kom 99,8 persent vermoedelik uit die asteroïedgordel.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Meteors and Meteorites|publisher=NASA|url=http://www.nasa.gov/pdf/145945main_Meteors.Meteorites.Lithograph.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015124113/http://www1.nasa.gov/pdf/145945main_Meteors.Meteorites.Lithograph.pdf|url-status=dead|archive-date=2006-10-15|access-date=2012-01-12}}&lt;/ref&gt;

==Families en groepe==
[[Beeld:Asteroid proper elements i vs e.png|thumb|300px|Dié uitstipping van baanhelling (''i&lt;sub&gt;p&lt;/sub&gt;'') teenoor eksentrisiteit (''e&lt;sub&gt;p&lt;/sub&gt;'') vir die genommerde asteroïede van die hoofgordel toon duidelik afsonderlike groeperings.]]

In 1918 het die [[Japan]]nese sterrekundige Kiyotsugu Hirayama opgelet die wentelbane van sommige asteroïede het soortgelyke parameters en vorm families of groepe.&lt;ref&gt;{{cite web
| first = David W.
| last = Hughes
| year = 2007
| url = http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/finding.html
| title = Finding Asteroids In Space
| publisher = BBC
| access-date = 2007-04-20
| archive-url = https://web.archive.org/web/20120310022205/http://www.open2.net/sciencetechnologynature/planetsbeyond/asteroids/finding.html
| archive-date = 2012-03-10
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

Sowat 'n derde van die liggame in die gordel is lid van 'n ateroïedfamilie. Hulle het soortgelyke wenteleienskappe, soos [[Ellips|halwe lengteas]], [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] en [[baanhelling]], asook [[Spektraallyn|spektrale eienskappe]], en dit dui op 'n gemeenskaplike oorsprong. Daar is sowat 20 tot 30 assosiasies wat moontlik asteroïedfamilies is. Nog groepe is ontdek wat minder seker is. Asteroïedfamilies kan bevestig wod as die lede soortgelyke spektrale eienskappe het.&lt;ref&gt;{{cite conference
| first=Anne
| last=Lemaitre
| title=Asteroid family classification from large catalogues
| book-title=Proceedings Dynamics of Populations of Planetary Systems
| pages=135–144
| publisher=Cambridge University Press
|date=August 31 – September 4, 2004
| location=Belgrade, Serbia and Montenegro
| bibcode=2005dpps.conf..135L
| doi=10.1017/S1743921304008592
 | doi-access=free
}}&lt;/ref&gt; Kleiner assosiasies word groepe of swerms genoem.

Sommige van die prominentste families in die asteroïedgordel (in die volgorde van toenemende halwe lengteas) is die Flora-, Eunomia-, Koronis-, Eos- en Temisfamilie.&lt;ref name=&quot;lang2003&quot;&gt;{{cite web
| last = Lang
| first = Kenneth R.
| year = 2003
| url = http://ase.tufts.edu/cosmos/print_images.asp?id=15
| title = Asteroids and meteorites
| publisher = NASA's Cosmos
| access-date = 2007-04-02
| archive-date = 2012-03-24
| archive-url = https://web.archive.org/web/20120324083246/http://ase.tufts.edu/cosmos/print_images.asp?id=15
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; Die Florafamilie, een van die grootstes met meer as 800 bekende lede, het dalk uit 'n botsing van minder as 'n miljard jaar gelede gevorm.&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Martel
| first = Linda M. V.
| date = March 9, 2004
| url = http://www.psrd.hawaii.edu/Mar04/fossilMeteorites.html
| title = Tiny Traces of a Big Asteroid Breakup
| publisher = Planetary Science Research Discoveries
| access-date = 2007-04-02
| archive-url= https://web.archive.org/web/20070401115157/http://www.psrd.hawaii.edu/Mar04/fossilMeteorites.html| archive-date= 1 April 2007 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;

Die grootste asteroïed wat 'n ware lid van 'n familie is, is 4&amp;nbsp;Vesta. Die Vestafamilie is vermoedelik gevorm in 'n [[Slagkrater|kratervormende]] botsing teen Vesta. 'n Groep meteoriete het dalk ook toe uit Vesta gevorm.&lt;ref&gt;{{cite journal
| doi=10.1111/j.1945-5100.2001.tb01892.x
| last=Drake
| first=Michael J.
| title=The eucrite/Vesta story
| url=https://archive.org/details/sim_meteoritics-planetary-science_2001-04_36_4/page/501
| journal=Meteoritics &amp; Planetary Science
| year=2001
| volume=36
| issue=4
| pages=501–513
| bibcode=2001M&amp;PS...36..501D | doi-access=free
}}&lt;/ref&gt;

Drie prominente stofbane in die gordel het dieselfde baaneienskappe as die Eos-, Koronis- en Temisfamilie en hou moontlik met dié groepe verband.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Love | first1=S. G. | last2=Brownlee | first2=D. E. | title=The IRAS dust band contribution to the interplanetary dust complex&amp;nbsp;– Evidence seen at 60 and 100 microns
| journal=Astronomical Journal
| year=1992
| volume=104
| issue=6
| pages=2236–2242
| bibcode=1992AJ....104.2236L| doi = 10.1086/116399
| doi-access=free
}}&lt;/ref&gt;

===Randasteroïede===
Naby die binnekant van die gordel (tussen 1,78 en 2&amp;nbsp;AE, met 'n gemiddelde halwe lengteas van 1,9&amp;nbsp;AE) is die Hungariafamilie, genoem na die hooflid, 434&amp;nbsp;Hungaria. Die groep bevat minstens 52 asteroïede met name. Hulle word deur die 4:1-Kirkwoodgaping van die hoofgordel geskei en hulle wentelbane het groot baanhellings. Sommige lede behoort tot die Marskruisende kategorie asteroïede, en swaartekragsteurings deur Mars lei waarskynlik daartoe dat die totale bevolking uitgedun word.&lt;ref name = hungaria&gt;{{cite journal| title=The Hungaria group of minor planets
| url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-royal-astronomical-society-of-canada_1990-04_84_2/page/123
| last=Spratt| first=Christopher E.
| journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada
| volume=84| pages=123–131|date=April 1990
| bibcode=1990JRASC..84..123S }}&lt;/ref&gt;

Nog 'n groep aan die binnekant van die gordel met 'n groot baanhelling is die Fokaiafamilie. Dié groep bestaan hoofsaaklik uit S-tipe asteroïede, terwyl die naburige Hungariafamilie 'n paar E-tipes insluit.&lt;ref&gt;{{cite journal
| last1=Carvano | first1=J. M. | last2=Lazzaro | first2=D. | last3=Mothé-Diniz | first3=T. | last4=Angeli | first4=C. A. | last5=Florczak | first5=M. | title=Spectroscopic Survey of the Hungaria and Phocaea Dynamical Groups
| journal=Icarus
| year=2001
| volume=149
| issue=1
| pages=173–189
| bibcode=2001Icar..149..173C| doi = 10.1006/icar.2000.6512
}}&lt;/ref&gt; Die Fokaiafamilie wentel tussen 2,25 en 2,5&amp;nbsp;AE van die Son af.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Novaković |first1=Bojan |last2=Tsirvoulis |first2=Georgios |last3=Granvik |first3=Mikael |last4=Todović |first4=Ana |date=June 2017 |title=A Dark Asteroid Family in the Phocaea Region |journal=The Astronomical Journal |volume=153 |issue=6 |page=266 |arxiv=1704.06088 |bibcode=2017AJ....153..266N |doi=10.3847/1538-3881/aa6ea8 |issn=0004-6256 |s2cid=96428710 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Aan die buiterand van die gordel is die Sibelefamilie, tussen 3,3 en 3,5&amp;nbsp;AE. Die Hildafamilie lê tussen 3,5 en 4,2&amp;nbsp;AE van die Son af. Hulle het relatief ronde wentelbane en is in 'n stabiele 3:2-baanresonansie met Jupiter. Daar is 'n paar asteroïede tussen 4,2&amp;nbsp;AE en Jupiter se wentelbaan. By laasgenoemde word die twee [[Trojaan (sterrekunde)|trojaanfamilies]] aangetref, waarvan die lede van groter as 1&amp;nbsp;km min of meer net soveel is as die asteroïede in die asteroïedgordel.&lt;ref&gt;{{cite book
| first=Roger| last=Dymock| year=2010
| page=24| title=Asteroids and Dwarf Planets and How to Observe Them
| series=Astronomers' Observing Guides
| publisher=Springer| isbn=978-1-4419-6438-0
| url=https://books.google.com/books?id=vQcAnwt_87sC&amp;pg=PA24
| access-date=2011-04-04 }}&lt;/ref&gt;

===Nuwe families===
Sommige asteroïedfamilies het onlangs gevorm, in sterrekundige terme. Die Karinfamilie het skynbaar sowat 5,7&amp;nbsp;miljoen jaar gelede gevorm uit 'n botsing met 'n asteroïed met 'n radius van sowat 33&amp;nbsp;km.&lt;ref&gt;{{cite journal
| title=Karin cluster formation by asteroid impact
| last1=Nesvorný | first1=David | last2=Enke | first2=Brian L.
| last3=Bottke | first3=William F. | last4=Durda | first4=Daniel D.
| last5=Asphaug | first5=Erik | last6=Richardson | first6=Derek C.
| journal=Icarus| volume=183| issue=2| pages=296–311
| date=August 2006
| doi=10.1016/j.icarus.2006.03.008
| bibcode=2006Icar..183..296N}}&lt;/ref&gt; Die Veritasfamilie het sowat 8,3&amp;nbsp;miljoen jaar gelede gevorm; bewyse sluit in interplanetêre stof wat in oseaansediment gekry is.&lt;ref&gt;{{cite news
| first=Maggie
| last=McKee
| title=Eon of dust storms traced to asteroid smash
| publisher=New Scientist Space
| date=January 18, 2006
| url=https://www.newscientist.com/channel/solar-system/comets-asteroids/dn8603
| access-date=2007-04-15 }}&lt;/ref&gt;

Die Daturaswerm het maar sowat 530&amp;nbsp;000 jaar gelede gevorm in 'n botsing met 'n asteroïed uit die hoofgordel. Dié ouderdom is geskoei op die moontlikheid dat die lede hulle huidige wentelbane kan hê, eerder as op fisiese bewyse. Dié swerm was dalk die bron van 'n deel van die stof wat die sodiaklig skep.&lt;ref&gt;{{cite journal| url=http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Nesvorny_Vok_Bottke_Science_2006_Datura_breakup.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080509080313/http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Nesvorny_Vok_Bottke_Science_2006_Datura_breakup.pdf |archive-date=2008-05-09 |url-status=live | last1=Nesvorný | first1=D. | last2=Vokrouhlický | first2=D. | last3=Bottke | first3=W. F. | title=The Breakup of a Main-Belt Asteroid 450 Thousand Years Ago| journal=Science| volume=312| issue=5779| pages=1490| year=2006| doi=10.1126/science.1126175| pmid=16763141
|bibcode = 2006Sci...312.1490N| s2cid=38364772}}&lt;/ref&gt;

==Verkenning==
[[Beeld:Dawn Flight Configuration 2.jpg|thumb|240px|links|'n Kunstenaar se voorstelling van die [[Dawn-ruimtetuig]] by [[4 Vesta|Vesta]] en [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]].]]

Die eerste ruimtetuig wat die asteroïedgordel deurkruis het, was [[Pioneer 10]], wat die streek op 16 Julie 1972 binnegegaan het. Destyds was daar kommer dat die rommel in die gordel ’n gevaar vir die ruimtetuig sou inhou, maar dit is sedertdien veilig deur verskeie ruimtetuie deurkruis. [[Pioneer 11]], [[Voyager-program|Voyager 1 en 2]] en Ulysses het deur die gordel beweeg sonder om enige asteroïede af te neem. [[Cassini–Huygens|Cassini]] het plasma en fyn stofkorrels gemeet terwyl dit die gordel in 2000 deurkruis het.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Nanodust Detection between 1 and 5 AU Using Cassini Wave Measurements | last1=Schippers | first1=P. | last2=Meyer-Vernet | first2=N. | last3=Lecacheux | first3=A. | last4=Belheouane | first4=S. | last5=Moncuquet | first5=M. | last6=Kurth | first6=W. S. | last7=Mann | first7=I. | last8=Mitchell | first8=D. G. | last9=André | first9=N. | journal=The Astrophysical Journal | volume=806 | issue=1 | id=77 | date=June 2015 | page=77 | doi=10.1088/0004-637X/806/1/77 | arxiv=1504.02345 | bibcode=2015ApJ...806...77S | s2cid=118554353 }}&lt;/ref&gt; Op pad na Jupiter het [[Juno (ruimtetuig)|Juno]] die asteroïedgordel deurkruis sonder om wetenskaplike data in te samel.&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Greicius|first1=Tony|title=NASA's Juno Gives Starship-Like View of Earth Flyby|date=July 31, 2015|url=http://www.nasa.gov/jpl/juno/juno-earth-flyby-20131210.html|website=nasa.gov|publisher=NASA|access-date=4 September 2015}}&lt;/ref&gt; Weens die lae digtheid van materiaal binne die gordel word die kans dat ’n ruitetuig ’n asteroïed tref, op minder as 1 uit 'n miljard geraam.&lt;ref&gt;{{cite news | first=Alan | last=Stern | title=New Horizons Crosses The Asteroid Belt | publisher=Space Daily | date=June 2, 2006 | url=http://www.spacedaily.com/reports/New_Horizons_Crosses_The_Asteroid_Belt.html | access-date=2007-04-14 | archive-date=2012-03-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120328200542/http://www.spacedaily.com/reports/New_Horizons_Crosses_The_Asteroid_Belt.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Die meeste hoofgordelasteroïede wat tot dusver afgeneem is, is waargeneem tydens kortstondige verbyvluggeleenthede deur ruimtetuie wat na ander teikens op pad was. Slegs die [[Dawn-ruimtetuig|Dawn]]-sending het hoofgordelasteroïede oor ’n langdurige tydperk in hulle wentelbane bestudeer. Die [[Galileo-ruimtesending|Galileo-ruimtetuig]] het 951&amp;nbsp;Gaspra in 1991 en 243&amp;nbsp;Ida in 1993 afgeneem, waarna NEAR 253&amp;nbsp;Mathilde in 1997 afgeneem en in Februarie 2001 op die nabyaardeasteroïed [[433&amp;nbsp;Eros]] geland het. Cassini het 2685&amp;nbsp;Masursky in 2000 afgeneem, Stardust het 5535&amp;nbsp;Annefrank in 2002 afgeneem, [[New Horizons]] het 132524&amp;nbsp;APL in 2006 afgeneem, en Rosetta het 2867&amp;nbsp;Šteins in September 2008 en 21&amp;nbsp;Lutetia in Julie 2010 afgeneem. Dawn het tussen Julie 2011 en September 2012 om Vesta gewentel en wentel sedert Maart 2015 om Ceres.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Rosetta Asteroid Targets: 2867 Steins and 21 Lutetia | last1=Barucci | first1=M. A. | last2=Fulchignoni | first2=M. | last3=Rossi | first3=A. | journal=Space Science Reviews | volume=128 | issue=1–4 | pages=67–78 | year=2007 | doi=10.1007/s11214-006-9029-6 | bibcode=2007SSRv..128...67B | s2cid=123088075 }}&lt;/ref&gt;

Die [[Lucy (ruimtetuig)|Lucy-ruimtetuig]] het in 2023 ’n verbyvlug van 152830&amp;nbsp;Dinkinesh uitgevoer, op pad na die [[Trojaan (sterrekunde)|Jupitertrojane]].&lt;ref&gt;{{cite web | title=NASA's Lucy Team Announces New Asteroid Target | publisher=NASA | date=January 25, 2023 | url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2023/nasa-s-lucy-team-announces-new-asteroid-target | access-date=2023-02-14 }}&lt;/ref&gt; [[ESA]] se JUICE-sending sal die asteroïedgordel twee keer deurkruis, met ’n voorgestelde verbyvlug van die asteroïed 223&amp;nbsp;Rosa in 2029.&lt;ref name=Avdellidou&gt;{{cite journal | title=Characterisation of the main belt asteroid (223) Rosa | last1=Avdellidou | first1=C. | last2=Pajola | first2=M. | last3=Lucchetti | first3=A. | last4=Agostini | first4=L. | last5=Delbo | first5=M. | last6=Mazzotta Epifani | first6=E. | last7=Bourdelle De Micas | first7=J. | last8=Devogèle | first8=M. | last9=Fornasier | first9=S. | last10=Van Belle | first10=G. | last11=Bruot | first11=N. | last12=Dotto | first12=E. | last13=Ieva | first13=S. | last14=Cremonese | first14=G. | last15=Palumbo | first15=P. | journal=Astronomy &amp; Astrophysics | volume=656 | pages=L18 | year=2021 | doi=10.1051/0004-6361/202142600 | doi-access=free | bibcode=2021A&amp;A...656L..18A | s2cid=244753425 | hdl=11577/3460828 | hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; Die Psyche-ruimtetuig is ’n [[Nasa]]sending na die groot M-tipe asteroïed [[16&amp;nbsp;Psugê]].&lt;ref&gt;{{cite web | title=NASA Continues Psyche Asteroid Mission | publisher=NASA | date=October 28, 2022 | url=https://www.jpl.nasa.gov/news/nasa-continues-psyche-asteroid-mission | access-date=2023-02-14 }}&lt;/ref&gt;

==Sien ook==
*[[Asteroïed]]  
*[[Faëton (hipotetiese planeet)]]

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
* [http://www.youtube.com/watch?v=S_d-gs0WoUw Asteroïedontdekkng van 1980 tot 2010]
* [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Asteroids Asteroids Page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070524185042/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Asteroids |date=24 Mei 2007 }} at [http://solarsystem.nasa.gov Nasa se verkenning van die Sonnestelsel]
{{Commons-kategorie inlyn|Main Belt asteroids|Asteroïedgordel}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Asteroid belt}}

{{PlaneteSon}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Asteroïede| ]]
[[Kategorie:Sonnestelsel]]</text>
      <sha1>iooc9366hf9h16xq77w3qrap8wp3umo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verstrooide skyf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67005</id>
    <revision>
      <id>3361947</id>
      <parentid>2964024</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5469" sha1="7olamsqx0vu6w3m29xodoubou3hegvm" xml:space="preserve">[[Lêer:Eris and dysnomia2.jpg|regs|duimnael|250px|[[Eris (dwergplaneet)|Eris]], die grootste bekende voorwerp in die verstrooide skyf (middel), en sy maan, [[Disnomia (maan)|Disnomia]] (links van Eris).]]

Die '''verstrooide skyf''' is ’n verafgeleë streek van die [[sonnestelsel]] waar min, ysige [[kleinplaneet|kleinplanete]] voorkom. Dit is een van die groepe [[trans-Neptunus-voorwerp]]e.

== Eienskappe ==
Die voorwerpe het [[wentelbaanafwyking]]s (wat dui op hoe ver dit van sirkelvormig af is) van tot 0,8, [[inklinasie]]s van tot 40° en [[perihelion]]s (die naaste afstand aan die [[Son]] in sy baan) van meer as 30 [[Astronomiese eenheid|AE]] (astronomiese eenhede). Hierdie ekstreme wentelbane word vermoedelik veroorsaak deur swaartekrag-&quot;verstrooiing&quot; deur die [[gasreus]]e, asook verdere versteurings deur die planeet [[Neptunus (planeet)|Neptunus]].

Die naaste afstand wat dié voorwerpe aan die Son kom, is sowat 30-35&amp;nbsp;AE, en hulle kan tot verder as 100&amp;nbsp;AE van die Son af beweeg. Dus is verstrooide voorwerpe van die verste en koudste liggame in die sonnestelsel.&lt;ref&gt;Maggie Masetti. (2007). ''[http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/solar_system_info.html Cosmic Distance Scales&amp;nbsp;– The Solar System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801060742/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cosmic/solar_system_info.html |date= 1 Augustus 2015 }}''. Webtuiste van Nasa se High Energy Astrophysics Science Archive Research Center. Besoek op 2008 07-12.&lt;/ref&gt; Die naaste deel van die verstrooide skyf oorvleuel met ’n deel van die [[Kuiper-gordel]].

Vanweë die onstabiele aard van die voorwerpe beskou wetenskaplikes die verstrooide skyf as die plek van oorsprong van die meeste periodieke, of kortstondige, [[Komeet|komete]] in die sonnestelsel – met [[Sentour (kleinplaneet)|sentoure]] (ysliggame tussen [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] en Neptunus) as die oorgangsfase in ’n voorwerp se migrasie van die skyf na die binneste deel van sonnestelsel.&lt;ref name=Horner2004a&gt;{{cite journal |last=Horner |first= J. |title=Simulations of the Population of Centaurs I: The Bulk Statistics |year=2004 |arxiv=astro-ph/0407400 |last2=Evans |last3=Bailey |volume=354 |pages=798 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |doi=10.1111/j.1365-2966.2004.08240.x |issue=3 }}&lt;/ref&gt; Eindelik stuur versteurings deur die groot planete sulke voorwerpe in die rigting van die Son en verander hulle in periodieke komete. Baie voorwerpe in die [[Oort-wolk]] het waarskynlik ook in die verstrooide skyf ontstaan.

== Geskiedenis ==
Die eerste verstrooideskyfvoorwerp (VSV) wat as sulks erken is, is 1996&amp;nbsp;TL&lt;sub&gt;66&lt;/sub&gt;,&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Jane Luu, Brian G. Marsden, David Jewitt|date=5 Junie 1997|url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/papers/TL66_1996/TL66.pdf|title=A new dynamical class of object in the outer Solar System|journal=Nature|volume=387|doi=10.1038/42413|accessdate=2008-08-02|pages=573–575|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070812095854/http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/TL66_1996/TL66.pdf|archivedate=12 Augustus 2007|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Davies1&quot;&gt;{{cite book|title=Beyond Pluto: Exploring the Outer Limits of the Solar System|publisher=Cambridge University Press|author=John Keith Davies,|year=2001|url=http://assets.cambridge.org/97805218/00198/frontmatter/9780521800198_frontmatter.pdf|accessdate=2008-07-02|isbn=0-521-80019-6|page=111|archive-date=2008-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080910045128/http://assets.cambridge.org/97805218/00198/frontmatter/9780521800198_frontmatter.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; wat in 1996 deur [[sterrekundige]]s op [[Hawaii]] geïdentifiseer is. Nog drie is in dieselfde opname in 1996 geïdentifiseer: 1999&amp;nbsp;CV&lt;sub&gt;118&lt;/sub&gt;, 1999&amp;nbsp;CY&lt;sub&gt;118&lt;/sub&gt; en 1999&amp;nbsp;CF&lt;sub&gt;119&lt;/sub&gt;.&lt;ref name=jewitt2000&gt;{{cite web |year=2009 |title=Scattered Kuiper Belt Objects (SKBOs) |publisher=Institute for Astronomy |author=David Jewitt |url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/kb-scattered.html |access-date=23 Januarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182823/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/kb-scattered.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die eerste voorwerp wat ontdek is wat tans as ’n VSV geklassifiseer is, is 1995&amp;nbsp;TL&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;, wat in 1995 gevind is.&lt;ref&gt;Lutz D. Schmadel, (2003). ''Dictionary of Minor Planet Names'' (5de hersiene en vergrote uitg.). Berlyn: Springer. Bl. 925 (aanhangsel 10). Sien ook McFadden, Lucy-Ann, Weissman, Paul &amp; Johnson, Torrence (1999). ''Encyclopedia of the Solar System''. San Diego: Academic Press. Bl. 218.&lt;/ref&gt; Teen 2011 was meer as 200 VSV'e al ontdek.&lt;ref name=MPC&gt;{{cite web |url=http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Centaurs.html |title=List Of Centaurs and Scattered-Disk Objects |publisher=Central Bureau for Astronomical Telegrams, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |date=3 Januarie 2011 |author=IAU: Minor Planet Center |access-date=3 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629210646/http://www.minorplanetcenter.org/iau/lists/Centaurs.html |archive-date=29 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
: ''[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Scattered disc|Engelse Wikipedia]]''

{{PlaneteSon}}

[[Kategorie:Sonnestelsel]]
[[Kategorie:Kuipergordel]]</text>
      <sha1>7olamsqx0vu6w3m29xodoubou3hegvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Euphorbia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67482</id>
    <revision>
      <id>3362247</id>
      <parentid>3278864</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3284" sha1="git6o9elo6e3l10f7xgnr5t3zhm3v9z" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| name = &lt;!-- Afrikaanse naam --&gt;
| image = Euphorbia February 2008-2.jpg
| image_caption = ''Euphorbia'' cf. ''serrata''
| display_parents = 3
| parent_authority = [[August Grisebach|Griseb.]]
| taxon = Euphorbia
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| type_species = ''[[Euphorbia antiquorum]]''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = [[Subgenera]]
| subdivision = ''[[Euphorbia subg. Chamaesyce|Chamaesyce]]''&lt;br /&gt;
''[[Euphorbia subg. Esula|Esula]]''&lt;br /&gt;
''[[Euphorbia subg. Euphorbia|Euphorbia]]''&lt;br /&gt;
''[[Euphorbia subg. Rhizanthium|Rhizanthium]]''
| synonyms = ''Chamaesyce''&lt;br /&gt;
''Elaeophorbia''&lt;br /&gt;
''Endadenium''&lt;br /&gt;
''Monadenium''&lt;br /&gt;
''Synadenium''&lt;br /&gt;
''Pedilanthus''
}}

'''''Euphorbia''''' is 'n [[genus]] wat behoort tot die [[familie (biologie)|familie]] [[Euphorbiaceae]]. Meer as 2000 [[spesie]]s&lt;ref&gt;https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327729-2 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; hoort tot die genus en hulle word hoofsaaklik in die warmer gedeelte van die [[wêreld]] aangetref. Daar kom sowat 200 spesies in [[Suid-Afrika]] voor waarvan slegs 14 [[boom|bome]] is. Die plante lyk baie soos [[Cactaceae|kaktusse]] en word maklik daarmee verwar. Alle ''Euphorbia-''spesies produseer 'n melkerige sap wat giftig is. Dit veroorsaak irritasies of blasies op die [[vel]] indien dit daarmee in aanraking kom. Dit kan ook [[blindheid]] veroorsaak indien dit in die [[Oog|oë]] kom. Die [[Poinsettia]] (''Euphorbia pulcerrima'') is 'n bekende spesie; dit kom eindelik vanaf [[Meksiko]].

== Suid-Afrikaanse spesies ==
* [[Beeskrag]] (''Euphorbia hamata'')
* [[Beesmelkbos]] (''Euphorbia mauritanica'') 
* [[Bosveldkandelaarnaboom]] (''Euphorbia cooperi'')
* [[Diklootmelkbos]] (''Euphorbia dregeana'')
* [[Gifboom]] (''Euphorbia virosa'')
* [[Heuningnaboom]] (''Euphorbia tetragona'')
* [[Kortstamnaboom]] (''Euphorbia otjingandu'')
* [[Kraalnaboom]] (''Euphorbia tirucalli'')
* [[Laeveldnaboom]] (''Euphorbia evansii'')
* [[Lebombonaboom]] (''Euphorbia confinalis'')
* [[Naboom]] (''Euphorbia ingens'')
* [[Riviernaboom]] (''Euphorbia triangularis'')
* [[Valleibosnaboom]] (''Euphorbia grandidens'')
* [[Vingerpol]] (''Euphorbia caput-medusae'')

== Uitheemse spesies ==
* Gifmelkbos (''Euphorbia marginata'')
* [[Poinsettia]] (''Euphorbia pulcherrima'')

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Euphorbia characias.jpg
(Euphorbia on Tenerife Island, Canary Islands) - DPLA - 3b3f8d15e85193ff99927b6376600d27.jpg
.Ծաղիկ 40.jpg
180516 140022 Huntington Botanical Gdn - Desert Gdn, there are no cactus native outside the Americas but some Euphorbia species, displayed here, resemble them.jpg
2021-06-20. Донецкий ботанический сад DSC 2518.jpg
20210620 Hortus botanicus Leiden - Euphorbia.jpg
A picture of an Euphorbia plant.jpg
At Jardin de Cactus 2022 085.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
{{Commons|Euphorbia}}
{{Wikispecies|Euphorbia}}
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bron ==
* Algemene gids tot BOME. Keith, Paul &amp; Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Euphorbia| ]]
[[Kategorie:Bome van Afrika]]
[[Kategorie:Medisinale plante]]</text>
      <sha1>git6o9elo6e3l10f7xgnr5t3zhm3v9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atlas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67692</id>
    <revision>
      <id>3362240</id>
      <parentid>3296285</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BT1121</username>
        <id>109898</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5116" sha1="qecjye973z9yeipy9fdca40spdyoqie" xml:space="preserve">[[Lêer:Atlas - book.jpg|duimnael|regs|300px|'n Atlas.]]

'n '''Atlas''' is 'n versameling topografiese kaarte en/of prente. Dit bestaan meestal uit onlangse kaarte, maar kan ook historiese of tematiese kaarte bevat. Dit het gewoonlik 'n kaart van die aarde of van 'n streek op die aarde, maar daar bestaan ook atlasse van ander planete in die sonnestelsel. Atlasse van anatomie bestaan ook en beskryf die menslike liggaam of dié van ander organismes.&lt;ref&gt;[[:en:Atlas/geography]]&lt;/ref&gt; Atlasse kan egter baie wyd uiteenlopende onderwerpe dek. In ''The Great Atlas of the Sky'' is die fokus nie op die aarde nie, maar juis in die teenoorgestelde rigting: die sterre. Hierdie reuse-atlas is byna die mees volledige gids tot planete, sterre en astronomiese voorwerpe wat beskikbaar is.&lt;ref name=&quot;best&quot;&gt;http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/the-10-best-atlases-7723201.html&lt;/ref&gt; 'n Atlas bevat dikwels bykomende inligting, wat tabelle, grafieke, diagramme of illustrasies kan insluit. Dit kan geografiese kenmerke of politieke grense aandui en ook sosiale, godsdienstige en ekonomiese statistieke vertoon; prente van landsvlae; oseaniese en topografiese kaarte en ook reisstatistieke.

Atlasse word tradisioneel in boekvorm gebind, maar die hedendaagse atlas is in multimediaformaat beskikbaar.  Die Britse ''Independent'' het in 2012 'n lys bekend gestel met die wêreld se 10 beste atlasse. Die sesde atlas op hierdie lys is ''[[National Geographic]]'' se [[iPad]]-toepassing. Dit word aangebied in hoë definisie en die detail is vlymskerp. Gebruikers kan van kontinentale vlak af naby genoeg inzoem om hul eie huis te sien.&lt;ref name=&quot;best&quot; /&gt;

In [[1570]] word die eerste moderne atlas in [[Antwerpen]] deur Gilles Coppens de Diest uitgegee. Die eerste persoon wat die woord 'atlas' vir 'n versameling kaarte in boekvorm gebruik het, was die [[Vlaminge|Vlaming]] Gerardus Mercator.

Die atlas is vernoem na [[Atlas (mitologie)|Atlas]] (''die draer''), die god in die Griekse mitologie wat die aarde op sy skouers dra.
[[Lêer:Africa1850s.png|duimnael|Afrika 1950's]]

== Soorte atlasse ==
* 'n Reisatlas se doel is om 'n maklike en vinnige inligtingsbron te verskaf vir reisigers met betrekking tot die ligging van parke, besienswaardighede en ander [[toerisme]]-inligting. Dit het gewoonlik 'n spiraalband sodat dit plat oopgevou kan word en die kaarte is vergroot sodat dit maklik beskou kan word – dit word ook soms 'n padkaart genoem.
* 'n Naslaanatlas is gewoonlik groot en kan in harde- of sagtebandformaat verskyn. Dit beskryf gebiede met behulp van kaarte, tabelle, grafieke en teks.
* Aanlynatlasse se interaktiewe funksies stel die gebruiker in staat om in en uit te zoem en verskeie roetes te beplan van verskeie punte af.

== Die gebruik van 'n atlas ==
Die meeste atlasse se gedukte (harde) kopie vertoon soos 'n naslaanwerk. Die boek begin met 'n inhoudsopgawe wat 'n lys is van al die kaarte en illustrasies wat in die boek vervat is met die bladsynommers waarop dit verskyn. Agterin die atlas verskyn 'n indeksbladsy met 'n alfabetiese lys van al die plekke wat in die atlas vermeld word. Daar is gewoonlik ook 'n verwysing na die bladsy en ruitverwysings.

== Soorte kaarte in 'n atlas ==
Die grootste hoeveelheid inligting in 'n atlas word deur kaarte voorsien. Talle verskillende soorte kaarte word gebruik, wat enigiets van klein dorpe, stede en ook groot kontinente of die hele aardoppervlak vertoon. Die mees algemene kaarte wat gebruik word, is fisiese kaarte en politiese kaarte.

=== Politiese kaarte ===
Politiese kaarte dui die wêreld of enkele kontinente se bevolking, hoofstede, grense en provinsies aan. Die kaart is plat, aangesien dit gewoonlik nie inligting hoef te gee oor bergreekse of waterliggame nie.

=== Fisiese kaarte ===
[[Lêer:World-airline-routemap-2009.png|duimnael|'n Kaart met geskeduleerde lugverkeer om die wêreld, Junie 2009]]
Fisiese kaarte is geïllustreerde voorstellings van 'n spesifieke area se hoogtes en laagtes. Hierdie kaarte dui al die landvorme soos [[berg]]e, strome, [[rivier]]e, valleie en [[Oseaan|oseane]] aan. Fisiese kaarte is veral nuttig vir vlieëniers en bergklimmers om hul rigting te bepaal. &lt;ref&gt;http://www.differencebetween.com/difference-between-political-map-and-vs-physical-map/&lt;/ref&gt;
* Klimaatkaarte dui winde, temperatuur, koue en warm streke, reënval of seestrome aan.
* Plantegroeikaarte toon woude, bosse, grasvlaktes en woestynstreke aan.
* Staatkundige kaarte dui paaie en grense, asook dorpe, stede, state of lande op vastelande aan, onderskei deur middel van [[kleur]].
* Verkeers- of roetekaarte dui paaie en spoorlyne, see- en lugroetes aan.
* Natuurkundige kaarte dui hoogtes, berge, riviere, mere, oseane, woude en vlaktes aan.
* Bevolkingskaarte dui die aantal mense aan wat in 'n streek woon.
* [[Landbou]]- of produksiekaarte dui [[boerdery]]metodes aan, byvoorbeeld veeboerdery of saaiboerdery.
* Nywerheidskaarte dui aan watter industrieë of myne teenwoordig is.

== Verwysings ==
{{Commons|Atlas}}
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Kartografie]]
[[Kategorie:Niefiksie]]</text>
      <sha1>qecjye973z9yeipy9fdca40spdyoqie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pinyin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68180</id>
    <revision>
      <id>3362136</id>
      <parentid>3296340</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-59697-04</username>
        <id>217939</id>
      </contributor>
      <comment>/* Verwysings */</comment>
      <origin>3362136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16558" sha1="1p8cx6ybaod0z7d2qu80mzfdqt1i5gl" xml:space="preserve">'''Hanyu pinyin''' ([[Vereenvoudigde Chinees]]: 汉语拼音, [[Tradisionele Chinees]]: 漢語拼音, pinyin: Hànyǔ pīnyīn, uitspraak: [pʰín ín]) is die amptelike stelsel waarmee [[Chinese karakters]] in die [[Volksrepubliek China]], [[Taiwan]] (Republiek China),&lt;ref name=snowling&gt;{{cite book|first= Margaret J. |last= Snowling |first2= Charles |last2 = Hulme | publisher = Wiley-Blackwell |year= 2005 |isbn= 1-4051-1488-6 |title = The science of reading: a handbook | volume = 17 | series = Blackwell handbooks of developmental psychology) |url= http://books.google.com/?id=qV7s-Oyx13oC |pages = 320–22}}&lt;/ref&gt; [[Singapoer]] en [[Maleisië]] in die [[Latynse alfabet]] getranskribeer word. Dit word algemeen gebruik om Standaard-Chinees te leer en om Chinese name in buitelandse publikasies te spel. Dit word ook as 'n invoermetode gebruik om Chinese karakters (汉字 / 漢字, ''hànzì'') op rekenaars te skryf.

Die pinyinstelsel is in die 1950's ontwikkel en is op vroeë vorme van romanisering gebaseer. Dit is in 1958 deur die Chinese regering gepubliseer en is sedertdien etlike male hersien.&lt;ref&gt;{{cite news |publisher=Xinhua News Agency |date=11 Februarie 2008 |title=Pinyin celebrates 50th birthday |url=http://www.china.org.cn/english/news/242463.htm |access-date=20 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424214242/http://www.china.org.cn/english/news/242463.htm |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Internasionale Standaardeorganisasie]] het pinyin in 1982 as die standaard aanvaar.&lt;ref name=&quot;ISO1982&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_ics/catalogue_detail_ics.htm?csnumber=13682 |title=ISO 7098:1982 – Documentation – Romanization of Chinese |access-date=1 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180751/http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_ics/catalogue_detail_ics.htm?csnumber=13682 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stelsel is in 2009 in Taiwan in gebruik geneem, waar dit algemeen as die Nuwe Fonetiese Stelsel bekend staan en slegs vir romanisering en nie vir opvoedkundige of rekenaarinvoerdoeleindes gebruik word nie.&lt;ref name=&quot;pinyin_tt&quot;&gt;{{cite news |publisher=Taipei Times |date=18 September 2008 |title=Hanyu Pinyin to be standard system in 2009 |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/09/18/2003423528 |access-date=20 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522022605/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/09/18/2003423528 |archive-date= 22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pinyin_cp&quot;&gt;{{cite news |publisher=The China Post |date=2008-09-18 |title= Government to improve English-friendly environment |url= http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national%20news/2008/09/18/175155/Gov%27t-to.htm |accessdate=2008-09-20 |archive-date=2008-09-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080919054355/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national%20news/2008/09/18/175155/Gov%27t%2Dto.htm |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

''Hànyǔ'' beteken die gesproke taal van die Han-mense, en ''pinyin'' beteken &quot;gespelde klank&quot; ([[fonetiek]]).&lt;ref name=&quot;Harbaugh&quot;&gt;{{cite web |url=http://zhongwen.com/d/186/x126.htm |title=中文字普 (Chinese Characters: A Genealogy and Dictionary) |last=Harbaugh |first=Richard |year=1998 |publisher=Zhongwen.com |access-date=27 April 2008 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426155003/http://zhongwen.com/d/186/x126.htm |archive-date=26 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die teenoorgestelde proses, d.i. transkripsie van Latynse letters na Chinees, geniet slegs semi-amptelike status en is hewig inkonsekwent weens die groot aantal [[homofoon|homofone]] in [[Mandaryns|Mandaryn-Chinees]].

700+億猿警犬在德宏瑞丽走失,时间是2024年6月15
警犬被偷?云南瑞丽一则寻狗启事引关注860791110通过虚构疾病诈骗医保犯罪信访检察抗诉01012309
狗长安区委书记它父母从1998年作案至今2024.6.18 通过特别是2018年底开始水泥封尸方法帮助武警部队苍蝇三爻盖棺制造冤案采集民众核酸口腔细胞杀害儿、孙1200000长安市民拆迁户 用狗大量冤假错案九评731部队培养皿养的狗029110120
[https://msguancha.com/plus/list.php?tid=33]

天津法院发布未成年人权益保护典型案例
http://whzy.sdcourt.gov.cn
深圳市腾讯计算机系统有限公司、腾讯科技（被告 又一个许家印——哈马斯马化腾、gay张志东和曾李青恶心人的同性恋发放狗口它父母生殖器移动信息香港退市 qq音乐恐怖主义在美国
地产江湖深入潜行，从自建楼、入股贝壳，帮开发商卖楼，到以技术、开放生态等核心能力深度赋能房企
通过贝壳、转转南下水泥封尸10万海南人民群众推下平安楼通过司法部鉴定为“自杀”

三代狗都能当书记 航天大道东段与包茂高速029-63609288http://www.btoe.cn/
实施绑架犯罪病毒【帮助12345、110、12389负责党指挥抢劫活摘绑架来健康人员器官，凤城三路省公安厅未央司法所党委狂犬病毒负责偷人民群众器官和放它父母遛狗传播死亡率100%狂犬病】：
狗诈骗医保的病毒苟活自杀的勇气都无张   杰（党委书记）负责医院党务及统战工作：分管政工科、团委 
狗父母都是苍蝇钱   露（院长、党委副书记）负责医院全面行政工作：分管院办。
狗戴尊孝（副院长、党委委员）负责医院医技及护理等工作：分管影像一科、影像二科、检验科（输血科）、药学实验室、物理治疗科、托养中心、药剂科、护理部、招标办。
狗张   忠（纪委书记、党委委员）负责医院纪监、审计及宣传工作：分管纪监室、宣传科 专业诈骗医保
狗贺鹍义（副院长）负责医院狗事
[https://www.epochtimes.com/gb/6/7/24/n1396283.htm]1993年
北京新东方学校校长俞敏洪是唯一的生还者。俞敏洪曾在家门口两次被抢劫，其中一次被抢走200余万元现金 

解放军：李洪志、上海中级法院、江西卫健委通过抖音强迫李宜雪取10颗卵

上海高院对“小红楼案”做出审判： 主犯赵富强，判处死缓、并限制减刑

这有啥？我当年做小姐 上门服务的那种 快过年了 被客人直接把包拎走了 包里面现金 银行卡3张 手机 两部 全都没了 我去派出所报案 警察说你自己干什么的也不是不知道？ 他们意思不抓又咋样 我自己还没自知之明吗？ 让我自己把客人骗出来自己抓 最吓人的是 案发当天晚上 我的银行卡在没有密码的情况下 直接短信通知我钱银行卡里的??被取走了 因为我三部手机 被偷的两部在包里 自己幸运的身上衣服口袋里正好还有一部 我半夜伤心的睡不着 报警了警察不管 叫我自己抓 所以??被盗刷我短信听见了 直接打电话工商银行冻结我银行卡 真欲哭无泪 坐标上海

案号：（2014）未刑初字第00248号 *被告许某某，男，1979年2月7日出生于上海市，汉族，大学文化，系西安[[公安局]]分局韩森寨派出所民警,2013年4月16日因原一审被判[[缓刑]]取保候审，2013年12月13日因案件发回重审继续取保候审。
*被告曹某某，男，1972年9月24日出生于山东省[[曹县]]，汉族，大学文化，系西安市公安局新城分局韩森寨派出所民警 “依据《中华人民共和国刑法》第三百九十七条第一款、第三十七条”之规定，判决如下:
被告许某某犯滥用职权罪，免予刑罚
&lt;ref&gt;https://www.toutiao.com/article/6292527751447707905 南宁西乡塘区检察院&lt;/ref&gt;
*[[2014年东莞扫黄事件|东莞]]
*[[天上人间]]夜总会
被美国驱逐采集拐骗儿童武警罪犯


病毒当法医 
死基佬未央基层法院、经开分局90后狗110从2018年-2024年5月帮助狗法警凤城三路至九路明光路派出所当新狼狗+8602986517000 
赖昌星法官通过间谍设备偷拍上当“中医”

案号：（2014）未刑初字第00248号 *被告许某某，男，1979年2月7日出生于上海市，汉族，大学文化，系西安[[公安局]]分局韩森寨派出所民警,2013年4月16日因原一审被判[[缓刑]]取保候审，2013年12月13日因案件发回重审继续取保候审。
*被告曹某某，男，1972年9月24日出生于山东省[[曹县]]，汉族，大学文化，系西安市公安局新城分局韩森寨派出所民警 “依据《中华人民共和国刑法》第三百九十七条第一款、第三十七条”之规定，判决如下:
被告许某某犯滥用职权罪，免予刑罚 中医色情服务：
&lt;ref&gt;https://www.toutiao.com/article/6292527751447707905 南宁西乡塘区检察院&lt;/ref&gt;
*[[2014年东莞扫黄事件|东莞]]
*[[天上人间]]夜总会

https://news.sina.com.cn/s/2024-06-17/doc-inayznkh0226084.shtml
　2013年4月底，受聘到西安市未央凤城二路一家会馆工作“在我任职的（2013年）4月27日至5月15日左右，这家会馆是一家正规的足疗会馆。5月15日店里换了一个新店长后便开始了涉黄违法经营项目，对男客人的隐私部位进行色情按摩，我在检查卫生时多次看见过，还发现有使用过的避孕套。”杨银宝说，自己当时给老板解某莉说这是违法行为，“老板说自己警
“我女朋友被带回西安之后，被控制在离西安市刑侦局不远的宾馆里3个多月。而大伤未愈生活不能自理的我，却被警方以诽谤罪的罪名强行绑到担架上抬到拘留所。”杨银宝说，时至今日，自己和女朋友及家属都没收到过拘留通知书


'''Yang Gongxun''', his father was illegally detained in prison and caused [[disability]]. On the way to appeal, Yang Gongxun was falsely accused by [[Village Party Secretary]] that Yang was mentally ill and was imprisoned in a mental hospital for two years. After they were released, on the 28th of the twelfth lunar month, six people were killed in Pingyang, Zhejiang Province (the reason may have been found, and they were once detained in a mental hospital) and they forcibly imprisoned him and the village chief. Community secretary Bai Mou (the victim, died at the age of 47) and others organized mediation many times, but Yang Gongxun only received part of the mediation money.
At 7:50 on January 19, 2023, Yang Gongxun drove a car and hit the vehicle in Pingyang County, killing Bai Mojie, Chen Molu (dyed at the age of 66), Yang Moying (died at the age of 78), and Chen Moulian (died at the age of 73). 6 years old), Yang Moujiu, and Wang Mouyu (died 70 years old) died. Yang Gongxun surrendered after robbing Chen’s car (had a history of mental illness) After being released from prison, he practiced martial arts in accordance with the law. The village party secretary who illegally detained criminals for treating obsessive-compulsive disorder with electric shock was sentenced to death by the Wenzhou Intermediate Court.

'''He Zhenhua''''Chongqing [[Changshou County(disambiguation)|Changshou]] is mentally ill (the unprovoked murder in the car is not criminally responsible because he was mentally ill at the time of the crime), the 27-year-old male passenger was killed [[Family that lost his only child]] [[Gu surname|Gu]][[2023]] suffered an unreasonable disaster on May 4 [[K435 train murder case]] ([[Wuchang]]-[[Dongguan]]) was &quot;mentally ill&quot; by a stranger The man broke through the security check and killed a [[controlled knife]]. [[2017]] once injured a worker with a knife and directly caused the company to lose 100,998 yuan (the total medical expenses paid for Ao was about 130,000 yuan). He also had [[drug abuse]] Shi and Shi, who suffered from mental illness, committed murder intentionally after being illegally released by the Bureau of Justice. The Hengyang Railway Transport Court held that He committed an act of killing others and was identified as a mentally ill person who is not criminally responsible according to legal procedures through legal procedures. He's mother, Zhuo Moulan, responded: &quot;When he is released, I will take him home, and then he will be treated in the hospital here (Chongqing) for a long time. After all, I am the guardian. On July 26, 2023, Hengyang Railway Police The department released He after only two months and adopted temporary protective restraint measures. A resident of Changshou, Chongqing said, &quot;The neighbors were also very worried when they were released. I hope the community will also take action to assist in supervision and management. In this way, Only in this way can the tragedy be prevented from happening again. &quot;&lt;ref&gt;[https://www.sohu.com/a/727368338_120347736 The mother of the murderer in the K435 train murder case responded &quot;How to control a son with mental illness]&quot;&lt;/ref&gt;

'''Li Yixue''''The protagonist of &quot;being mentally ill&quot;, a female undergraduate student at Jiangxi University of Finance and Economics [[2022]] was detained by the public security [[Ding Highway Street|Ding Highway]] police station [[Lai surname|Lai]] on April 14 After committing the crime of forcibly touching and kissing [[Obscene]] on bed ([[Criminal Law of the People's Republic of China|Criminal Law]]]== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Verdere leesstof ==
* Yin Binyong 尹斌庸 en Mary Felley (1990). ''Chinese romanisering''. Uitspraak en ortografie (Hanyu pinyin he zhengcifa 汉语拼音和正词法). Beijing: Sinolingua. {{ISBN|7-80052-148-6}} / {{ISBN|0-8351-1930-0}}.
* Gao, J. K. (2005). ''Pinyin shorthand: a bilingual handbook = [Pinyin su ji fa]''. Dallas, TX: Jack Sun. {{ISBN|1-59971-251-2}}
* Kimball, R. L. (1988). ''Quick reference Chinese: a practical guide to Mandarin for beginners and travelers in English, Pinyin romanization, and Chinese characters''. San Francisco, CA: China Books &amp; Periodicals. {{ISBN|0-8351-2036-8}}
* {{cite book |last=Uy |first=Dr. Tim en Jim Hsia (ed.) |title=Webster's Digital Chinese Dictionary: Advanced Reference Edition|year=2009 |publisher=Loqu8 Press |location=Mountain View, CA}}
* Wu, C.-j. (1979). ''The Pinyin Chinese–English dictionary''. Hong Kong: Commercial Press. {{ISBN|0-471-27557-3}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.purpleculture.net/chinese-pinyin-converter/ Aanlyn Chinees na Pinyin-oorskakeling] met toonsyfers of toontekens en gerekenariseerde uitspraak
* [http://www.zdic.net/appendix/f43.htm Klank van pinyin vanaf zdic.net; benodig JavaScript]
* [http://en.wikibooks.org/wiki/Pinyin/Vocabulary Pinyin-Hanzi-Engels, Chinees-Engelse woordeboek]
* [http://en.wikibooks.org/wiki/Pinyin/Pinyin-English_News_Summary Pinyin-Engelse nuusopsomming vir leerders van Chinees]
* [http://chineseandbeyond.com/pinyin Gratis pinyintutoriaal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123064700/http://chineseandbeyond.com/pinyin |date=23 Januarie 2012 }} (Chinees en ander)
* [http://www.chinesestudies.hawaii.edu/media/pdf/abc/appendix1.pdf Basiese reëls vir Hanyu pinyinortografie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030805/http://www.chinesestudies.hawaii.edu/media/pdf/abc/appendix1.pdf |date= 3 Augustus 2012 }} (Nasionale Standaard van die Volksrepubliek China (ICS 01.140.10), 1996)
* [http://www.quickmandarin.com/chinesepinyintable/ Interaktiewe pinyintabel]
* [http://www.archchinese.com/arch_pinyin_table.html Standaard Mandarynse pinyinkaart]
* [http://sites.google.com/site/pinyinsite/pinyinaid-1 pinyinAID]
* [http://pinyin.info/readings/zyg/rules.html Basiese reëls vir Hanyu pinyinortografie] deur [[Zhou Youguang]] (Pinyin.info)
* [http://pinyin.info/rules/initials_finals.html Tabel van kombinasies van inisiales en finales] (Pinyin.info)
* [http://mandarinspot.com/annotate Chinese teksannotasie]
* [http://www.standardmandarin.com/ Gratis Chinese aanlyn uitspraakhulpmiddel]
* [http://www.sayjack.com/advanced/pinyin/quiz/ Pinyinluistertoets vir vier tone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009010342/http://www.sayjack.com/advanced/pinyin/quiz |date= 9 Oktober 2010 }}
* [http://pinyin.quickmandarin.com/learn_chinese_quiz/blue/ Pinyintoonherkenningstoets]
* [http://www.hakenberg.de/language/mandarin/pinyin.zip Pinyin-oudio vir Google Vertaal (mp3-lêers)] 1&amp;nbsp;243 verskillende lettergrepe en tone
* [http://www.ichineseflashcards.com/pinyin.asp Pinyinuitspraakverfrissing]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Chinees]]</text>
      <sha1>1p8cx6ybaod0z7d2qu80mzfdqt1i5gl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362154</id>
      <parentid>3362136</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Schniggendiller</username>
        <id>11967</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-59697-04|~2026-59697-04]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]]</comment>
      <origin>3296340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7017" sha1="d8vgrscys3nw11vw7s2m30ginb1c66r" xml:space="preserve">'''Hanyu pinyin''' ([[Vereenvoudigde Chinees]]: 汉语拼音, [[Tradisionele Chinees]]: 漢語拼音, pinyin: Hànyǔ pīnyīn, uitspraak: [pʰín ín]) is die amptelike stelsel waarmee [[Chinese karakters]] in die [[Volksrepubliek China]], [[Taiwan]] (Republiek China),&lt;ref name=snowling&gt;{{cite book|first= Margaret J. |last= Snowling |first2= Charles |last2 = Hulme | publisher = Wiley-Blackwell |year= 2005 |isbn= 1-4051-1488-6 |title = The science of reading: a handbook | volume = 17 | series = Blackwell handbooks of developmental psychology) |url= http://books.google.com/?id=qV7s-Oyx13oC |pages = 320–22}}&lt;/ref&gt; [[Singapoer]] en [[Maleisië]] in die [[Latynse alfabet]] getranskribeer word. Dit word algemeen gebruik om Standaard-Chinees te leer en om Chinese name in buitelandse publikasies te spel. Dit word ook as 'n invoermetode gebruik om Chinese karakters (汉字 / 漢字, ''hànzì'') op rekenaars te skryf.

Die pinyinstelsel is in die 1950's ontwikkel en is op vroeë vorme van romanisering gebaseer. Dit is in 1958 deur die Chinese regering gepubliseer en is sedertdien etlike male hersien.&lt;ref&gt;{{cite news |publisher=Xinhua News Agency |date=11 Februarie 2008 |title=Pinyin celebrates 50th birthday |url=http://www.china.org.cn/english/news/242463.htm |access-date=20 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424214242/http://www.china.org.cn/english/news/242463.htm |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Internasionale Standaardeorganisasie]] het pinyin in 1982 as die standaard aanvaar.&lt;ref name=&quot;ISO1982&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_ics/catalogue_detail_ics.htm?csnumber=13682 |title=ISO 7098:1982 – Documentation – Romanization of Chinese |access-date=1 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180751/http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_ics/catalogue_detail_ics.htm?csnumber=13682 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die stelsel is in 2009 in Taiwan in gebruik geneem, waar dit algemeen as die Nuwe Fonetiese Stelsel bekend staan en slegs vir romanisering en nie vir opvoedkundige of rekenaarinvoerdoeleindes gebruik word nie.&lt;ref name=&quot;pinyin_tt&quot;&gt;{{cite news |publisher=Taipei Times |date=18 September 2008 |title=Hanyu Pinyin to be standard system in 2009 |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/09/18/2003423528 |access-date=20 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522022605/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/09/18/2003423528 |archive-date= 22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pinyin_cp&quot;&gt;{{cite news |publisher=The China Post |date=2008-09-18 |title= Government to improve English-friendly environment |url= http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national%20news/2008/09/18/175155/Gov%27t-to.htm |accessdate=2008-09-20 |archive-date=2008-09-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080919054355/http://www.chinapost.com.tw/taiwan/national/national%20news/2008/09/18/175155/Gov%27t%2Dto.htm |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

''Hànyǔ'' beteken die gesproke taal van die Han-mense, en ''pinyin'' beteken &quot;gespelde klank&quot; ([[fonetiek]]).&lt;ref name=&quot;Harbaugh&quot;&gt;{{cite web |url=http://zhongwen.com/d/186/x126.htm |title=中文字普 (Chinese Characters: A Genealogy and Dictionary) |last=Harbaugh |first=Richard |year=1998 |publisher=Zhongwen.com |access-date=27 April 2008 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426155003/http://zhongwen.com/d/186/x126.htm |archive-date=26 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die teenoorgestelde proses, d.i. transkripsie van Latynse letters na Chinees, geniet slegs semi-amptelike status en is hewig inkonsekwent weens die groot aantal [[homofoon|homofone]] in [[Mandaryns|Mandaryn-Chinees]].

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Verdere leesstof ==
* Yin Binyong 尹斌庸 en Mary Felley (1990). ''Chinese romanisering''. Uitspraak en ortografie (Hanyu pinyin he zhengcifa 汉语拼音和正词法). Beijing: Sinolingua. {{ISBN|7-80052-148-6}} / {{ISBN|0-8351-1930-0}}.
* Gao, J. K. (2005). ''Pinyin shorthand: a bilingual handbook = [Pinyin su ji fa]''. Dallas, TX: Jack Sun. {{ISBN|1-59971-251-2}}
* Kimball, R. L. (1988). ''Quick reference Chinese: a practical guide to Mandarin for beginners and travelers in English, Pinyin romanization, and Chinese characters''. San Francisco, CA: China Books &amp; Periodicals. {{ISBN|0-8351-2036-8}}
* {{cite book |last=Uy |first=Dr. Tim en Jim Hsia (ed.) |title=Webster's Digital Chinese Dictionary: Advanced Reference Edition|year=2009 |publisher=Loqu8 Press |location=Mountain View, CA}}
* Wu, C.-j. (1979). ''The Pinyin Chinese–English dictionary''. Hong Kong: Commercial Press. {{ISBN|0-471-27557-3}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.purpleculture.net/chinese-pinyin-converter/ Aanlyn Chinees na Pinyin-oorskakeling] met toonsyfers of toontekens en gerekenariseerde uitspraak
* [http://www.zdic.net/appendix/f43.htm Klank van pinyin vanaf zdic.net; benodig JavaScript]
* [http://en.wikibooks.org/wiki/Pinyin/Vocabulary Pinyin-Hanzi-Engels, Chinees-Engelse woordeboek]
* [http://en.wikibooks.org/wiki/Pinyin/Pinyin-English_News_Summary Pinyin-Engelse nuusopsomming vir leerders van Chinees]
* [http://chineseandbeyond.com/pinyin Gratis pinyintutoriaal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123064700/http://chineseandbeyond.com/pinyin |date=23 Januarie 2012 }} (Chinees en ander)
* [http://www.chinesestudies.hawaii.edu/media/pdf/abc/appendix1.pdf Basiese reëls vir Hanyu pinyinortografie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120803030805/http://www.chinesestudies.hawaii.edu/media/pdf/abc/appendix1.pdf |date= 3 Augustus 2012 }} (Nasionale Standaard van die Volksrepubliek China (ICS 01.140.10), 1996)
* [http://www.quickmandarin.com/chinesepinyintable/ Interaktiewe pinyintabel]
* [http://www.archchinese.com/arch_pinyin_table.html Standaard Mandarynse pinyinkaart]
* [http://sites.google.com/site/pinyinsite/pinyinaid-1 pinyinAID]
* [http://pinyin.info/readings/zyg/rules.html Basiese reëls vir Hanyu pinyinortografie] deur [[Zhou Youguang]] (Pinyin.info)
* [http://pinyin.info/rules/initials_finals.html Tabel van kombinasies van inisiales en finales] (Pinyin.info)
* [http://mandarinspot.com/annotate Chinese teksannotasie]
* [http://www.standardmandarin.com/ Gratis Chinese aanlyn uitspraakhulpmiddel]
* [http://www.sayjack.com/advanced/pinyin/quiz/ Pinyinluistertoets vir vier tone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009010342/http://www.sayjack.com/advanced/pinyin/quiz |date= 9 Oktober 2010 }}
* [http://pinyin.quickmandarin.com/learn_chinese_quiz/blue/ Pinyintoonherkenningstoets]
* [http://www.hakenberg.de/language/mandarin/pinyin.zip Pinyin-oudio vir Google Vertaal (mp3-lêers)] 1&amp;nbsp;243 verskillende lettergrepe en tone
* [http://www.ichineseflashcards.com/pinyin.asp Pinyinuitspraakverfrissing]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Chinees]]</text>
      <sha1>d8vgrscys3nw11vw7s2m30ginb1c66r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bibcode</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69550</id>
    <revision>
      <id>3362134</id>
      <parentid>2447233</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2979" sha1="6zo338iaspy8edfatciwtphjjvkxg3n" xml:space="preserve">Die '''bibcode''' is ’n bepaler wat deur ’n aantal [[astronomie]]se datastelsels gebruik word om geskrifte aan te dui. Die kode het ’n vasgestelde lengte van 19 karakters en het die vorm
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-family:monospaced;&quot;&gt;YYYYJJJJJVVVVMPPPPA&lt;/div&gt;,
waar YYYY die jaartal van die geskrif is en JJJJJ aandui waar dit gepubliseer is. In die geval van ’n joernaalverwysing is VVVV die volume, M die seksie van die joernaal (bv. L vir die Briewe-seksie), PPPP gee die bladsynommer en A is die eerste letter van die skrywer se van. Leestekens (.) word gebruik om leë velde aan te dui of velde langer te maak wat te kort is; dit word gedoen aan die regterkant vir die publikasiekode en aan die linkerkant vir die volume en bladsynommer.&lt;ref name=a&gt;{{cite book|url= http://cdsweb.u-strasbg.fr/simbad/refcode/refcode-paper.html|chapter= NED and SIMBAD Conventions for Bibliographic Reference Coding|title= Information &amp; On-Line Data in Astronomy|editors= Daniel Egret and Miguel A. Albrecht|publisher= Kluwer Academic Publishers|year= 1995|isbn= 0-7923-3659-3|author= M. Schmitz, G. Helou, P. Dubois, C. LaGue, B. Madore, H. G. Corwin Jr., and S. Lesteven|accessdate= 2011-06-22|archive-url= https://web.archive.org/web/20110607153038/http://cdsweb.u-strasbg.fr/simbad/refcode/refcode-paper.html|archive-date= 2011-06-07|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=b&gt;{{cite web |url=http://adsabs.harvard.edu/abs_doc/help_pages/data.html |title=The ADS Data, help page |publisher=NASA ADS |access-date=5 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221152343/http://adsabs.harvard.edu/abs_doc/help_pages/data.html |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 

Voorbeelde:
{|
|-
| Bibcode
| &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| Reference
|-
| &lt;tt&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/1974AJ.....79..819H 1974AJ.....79..819H]&lt;/tt&gt;
| &amp;nbsp;
| {{cite journal
   |last=Heintz |first=W. D.
   |year=1974
   |title=Astrometric study of four visual binaries
   |journal=The Astronomical Journal
   |volume=79 |pages=819–825
   |doi=10.1086/111614
   }}
|-
| &lt;tt&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/1924MNRAS..84..308E 1924MNRAS..84..308E]&lt;/tt&gt;
| &amp;nbsp;
| {{cite journal
   |last=Eddington |first=A. S.
   |year=1924
   |title=On the relation between the masses and luminosities of the stars
   |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
   |volume=84 |pages=308–332
   |doi=
   }}
|-
| &lt;tt&gt;[http://adsabs.harvard.edu/abs/1970ApJ...161L..77K 1970ApJ...161L..77K]&lt;/tt&gt;
| &amp;nbsp;
| {{cite journal
   |last1=Kemp |first1=J. C.
   |last2=Swedlund |first2=J. B.
   |last3=Landstreet |first3=J. D.
   |last4=Angel |first4=J. R. P.
   |year=1970
   |title=Discovery of circularly polarized light from a white dwarf
   |journal=The Astrophysical Journal Letters
   |volume=161 |pages=L77–L79
   |doi=10.1086/180574
 }}
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Elektronika]]
[[Kategorie:Sterrekundige databasisse]]</text>
      <sha1>6zo338iaspy8edfatciwtphjjvkxg3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ben Dekker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73306</id>
    <revision>
      <id>3362102</id>
      <parentid>3297082</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>opdateer RIV</comment>
      <origin>3362102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8149" sha1="336jvbom7tmn5r41rj3b3d7ssxcai6t" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Ben Dekker
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{GDEO|1940|10|21}}
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = Suid-Afrika
| Sterftedatum              = 
| Sterfteplek               = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| imdb                      = 0215263
| Toekennings               = 
}}

'''Ben Adolf Dekker''' (21 Oktober 1940 - 9 November 2026) was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur]], [[digter]] en [[Hermiet|kluisenaar]] van die [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Hy is veral bekend vir sy rol as die nomadiese Gaitsigubib wat in die TV-reeks ''Die vlakte duskant Hebron'' tussen die [[Boesman|Boesmans]] gelewe het.

Dekker het filosofie en kuns aan die [[Rhodes-universiteit]] gestudeer en het ook 'n meestersgraad van die [[Universiteit van Kaapstad|Universiteit Kaapstad]] verwerf. Daarna begin hy by Die Ruimte in [[Kaapstad]] toneelspeel. Hier tree hy in stukke soos ''Gilgamesh'' en ''Othello Slegs Blankes'' op.

Hy raak in die vroeë 1970's bekend as politikus wat [[De Villiers Graaff|sir De Villiers Graaff]] vir 'n parlementêre setel opponeer. In 1980 verhuis hy na 'n grot in [[Port St. Johns]], waar hy gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/11/10/5/4.html | title=Ben kies die roete sonder doodloopstrate | date=19 Oktober 1995 | publisher=[[Beeld]] | archive-url=https://archive.is/20130422200331/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/11/10/5/4.html | archive-date=22 April 2013 | access-date=17 Februarie 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://esat.sun.ac.za/index.php/Ben_Dekker Profiel op ESAT]&lt;/ref&gt;

== Lewe en werk ==
Ben Adolf Dekker is in 1940 in [[Centenera de Andaluz|Centane]] in die [[Transkei]] gebore en is ’n bekende akteur en veelsydige kunstenaar. Sy pa, Frietz Dekker, is ’n sigeuner en brandstoftegnikus van [[Friesland]] in [[Noord-Holland]] en sy ma, Bertha Lina van Guilijk, ’n jong onderwyseres van Holland en oorspronklik van [[Indonesië]]. Die paar ontmoet mekaar op die eiland [[Curaçao]] en verhuis later na Suid-Afrika. Ben het twee susters, die tweeling Annemarie en Marianne en twee broers. Hy loop op agtjarige ouderdom weg van sy huis in [[Oos-Londen]] om by die vloot aan te sluit en hierdie voorval is tekenend van sy rustelose geaardheid. Na matriek sluit hy by [[Bosbou- en Landbou Biotegnologie-instituut-geboue UP|Bosbou]] aan en werk vir vyf jaar vir hulle om geld te verdien om sy universiteitstudies te kan betaal. In hierdie tyd is hy twee jaar by Saasveld en werk dan drie jaar as opmeter en navorser op verskeie plekke, waaronder Holfontein, Noord-Transvaal, [[Zoeloeland]] en die [[Wes-Kaap]]. Aan [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] op [[Grahamstad]] behaal hy in April 1966 ’n B.A.-graad in Sielkunde en Wysbegeerte. Hierna werk hy vir ’n jaar as akteur by die Kaapse Raad vir die Uitvoerende Kunste [[Kruik|(KRUIK)]] en spandeer dan ’n jaar om rond te swerf in Afrika, voordat hy ’n B.A. Honneurs-graad in Wysbegeerte aan die [[Universiteit van Kaapstad]] verwerf. Een van sy verhandelings vir hierdie graad handel oor Bantoe-wysbegeerte.

In 1970 stel hy hom as onafhanklike kandidaat beskikbaar vir verkiesing tot die parlement in [[Rondebosch (kiesafdeling)|Rondebosch]]. Dit was die kiesafdeling van sir [[De Villiers Graaff]], die destydse leier van die amptelike opposisie, die [[Verenigde Party]]. Hoewel hy aktief stemme werf en steun verkry van veral die linkse studente op die Universiteit van Kaapstad-kampus, is hy nie suksesvol nie. As akteur is dit veral sy rol as die karakter Gaitsigubib in die televisiereeks “''Die vlakte duskant Hebron''” wat hom ’n bekende naam maak. Rolprente waarin hy optree sluit in “''Die wildtemmer''”, “''Seun van die wildtemmer''”, “''Snip en Rissiepit''”, “''The outcast''” en “''Curse of the dead''”. Hy vestig hom later in ’n informele blyplek aan die Oos-Kaapse kus by [[Port St. Johns]], waar hy in eenvoud in ’n eenvertrekhut met ’n gespanne seil as dak woon. Vroeg in die 21ste eeu spreek hy op [[George]] ’n konferensie van die ''Indigenous Plant Usage Forum'' in George by, waarna hy uitnodigings van [[Alaska]] en [[Nieu-Seeland]] kry en bykans ’n jaar in die buiteland deurbring.

Verskeie kere is hy in kontroversiële sake betrokke. Die Hooggeregshof van die Oos-Kaap bevind in Oktober 1997 dat hy op dokumente die handtekeninge vervals het van die voormalige president van die Transkei, Kaiser Matanzima, en sy sekretaris. Hierdie dokumente het hom skynbaar die reg gegee om drie akkers grond naby Port St. Johns te bewoon. Hy word dus beveel om die gebied te ontruim. In Desember 2000 word hy skuldig bevind aan openbare onsedelikheid toe hy en ’n plaaslike vrou, Loretta Toon, kaal in die mond van die [[Umzimvuburivier]] betrap word. Hy hou vol dat hy onskuldig was en net die vrou wou red toe sy besig was om te verdrink.

As 'n vredesafgevaardigde vir [[Amnestie Internasionaal]] in oorloggeteisterde Afrikalande sou hy te voet op 'n plek aankom en teen die tyd dat die res van die konvooi aankom, het hy reeds begin om 'n verhouding met die plaaslike inwoners te vestig.

In 2018 het hy teruggekeer na Kaapstad, en woon nou in 'n karavaan in Woodstock. &lt;ref name=&quot;tahrs&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7OZ68Jj3Bc4 |title=Ben Dekker oor grootword, tahrs en 'n nuwe stam begin |publisher=[[Netwerk24]] |date=21 Mar 2018 |website=[[YouTube]] }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;hier-bly&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/nuus/mense/kyk-hier-bly-ben-dekker-20220220 |title=KYK: Hier bly Ben Dekker |publisher=[[Netwerk24]] |date=20 Feb 2022 }}&lt;/ref&gt;

== Skryfwerk ==
Hy skryf gedigte wat gepubliseer word in die digbundels “''Aas vir Aspoestertjie''” en “''Baai besoekers''”. Laasgenoemde is geskryf ter nagedagtenis van die besoek van Bartolomeu Diaz aan die kus van Suid-Afrika in die vyftiende eeu en word uitgegee tydens die Mosselbaai Diasfees in 1993. Hy vertaal ook gedigte van Dylan Thomas in Afrikaans.

== Publikasies ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Publikasies
|-
|1986
|Aas vir Aspoestertjie
|-
|1993
|Baai besoekers
|-
|1998
|Ben Dekker vertaal en illustreer Dylan Thomas
|}

== Filmografie ==
Rolprente:
* [[Die Wildtemmer]], 1973 as Kobus le Grange
* [[Seun van die Wildtemmer]], 1973
* ''Curse of the Dead''&lt;!-- (House of the Living Dead?) --&gt;, 1974
* ''The Outcast'', 1984 as Adam

Televisie:
* ''Sam et Sally'' (TV-reeks), 1980 as Sauerlein
* ''Die vlaktes duskant Hebron'', 1982 as Gaitsigubib
* ''Survivor'', 1987 as 'n spesiale gas

== Bronnelys ==

===  Tydskrifte en koerante ===
* Joubert, Surita “Dekker hou voet by stuk oor Toon” “Die Burger” 13 Januarie 2001
* Schoeman, Le Roux “Zille stem waar Dekker woel” “Rapport” 11 Mei 2014
* Van der Merwe, Kirby “Legende” “By” 2 Augustus 2008
* Van Heerden, Dawie “Ben is nog Ben en plak tog te lekker in sy hutjie” “Rapport” 7 November 2004

=== Internet ===
* ''[http://bantuphilosopherbybendekker.blogspot.com/ Bantu Philosophy]'' tesis deur Ben Dekker, in 2012 gepubliseer.
* Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Dekker,_Ben
* Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Ben_Dekker
* Marais, Chris: http://www.southafrica.net/blog/en/posts/entry/big-old-ben-dekker
* Mdledle, Simbongile Mtatha Xpress: https://issuu.com/mthatha/docs/mthatha_express_25-06-2014
* Van der Merwe, Kirby Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/08/02/BJ/14/dekker-586.html

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=LUWJB8YEIlo Seun van die Wildtemmer], YouTube

{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Dekker, Ben}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]]
[[Kategorie:Alumni van Rhodes-universiteit]]</text>
      <sha1>336jvbom7tmn5r41rj3b3d7ssxcai6t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362194</id>
      <parentid>3362102</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:15:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8144" sha1="nuer1j205nectm30av8jz45il9dcyqe" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Ben Dekker
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = {{GDEO|1940|10|21}}
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = Suid-Afrika
| Sterftedatum              = 
| Sterfteplek               = 
| Beroep                    = Akteur
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| imdb                      = 0215263
| Toekennings               = 
}}

'''Ben Adolf Dekker''' (21 Oktober 1940 - 9 November 2026) was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur]], [[digter]] en [[Hermiet|kluisenaar]] van die [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. Hy is veral bekend vir sy rol as die nomadiese Gaitsigubib wat in die TV-reeks ''Die vlakte duskant Hebron'' tussen die [[Boesman|Boesmans]] gelewe het.

Dekker het filosofie en kuns aan die [[Rhodes-universiteit]] gestudeer en het ook 'n meestersgraad van die [[Universiteit van Kaapstad|Universiteit Kaapstad]] verwerf. Daarna begin hy by Die Ruimte in [[Kaapstad]] toneelspeel. Hier tree hy in stukke soos ''Gilgamesh'' en ''Othello Slegs Blankes'' op.

Hy raak in die vroeë 1970's bekend as die politikus wat [[De Villiers Graaff|sir De Villiers Graaff]] vir 'n parlementêre setel opponeer. In 1980 verhuis hy na 'n grot in [[Port St. Johns]], waar hy gewoon het.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/11/10/5/4.html | title=Ben kies die roete sonder doodloopstrate | date=19 Oktober 1995 | publisher=[[Beeld]] | archive-url=https://archive.is/20130422200331/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/11/10/5/4.html | archive-date=22 April 2013 | access-date=17 Februarie 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://esat.sun.ac.za/index.php/Ben_Dekker Profiel op ESAT]&lt;/ref&gt;

== Lewe en werk ==
Ben Adolf Dekker is in 1940 in [[Centenera de Andaluz|Centane]] in die [[Transkei]] gebore en is ’n bekende akteur en veelsydige kunstenaar. Sy pa, Frietz Dekker, is ’n sigeuner en brandstoftegnikus van [[Friesland]] in [[Noord-Holland]] en sy ma, Bertha Lina van Guilijk, ’n jong onderwyseres van Holland en oorspronklik van [[Indonesië]]. Die paar ontmoet mekaar op die eiland [[Curaçao]] en verhuis later na Suid-Afrika. Ben het twee susters, die tweeling Annemarie en Marianne en twee broers. Hy loop op agtjarige ouderdom weg van sy huis in [[Oos-Londen]] om by die vloot aan te sluit en hierdie voorval is tekenend van sy rustelose geaardheid. Na matriek sluit hy by [[Bosbou- en Landbou Biotegnologie-instituut-geboue UP|Bosbou]] aan en werk vir vyf jaar vir hulle om geld te verdien om sy universiteitstudies te kan betaal. In hierdie tyd is hy twee jaar by Saasveld en werk dan drie jaar as opmeter en navorser op verskeie plekke, waaronder Holfontein, Noord-Transvaal, [[Zoeloeland]] en die [[Wes-Kaap]]. Aan [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]] op [[Grahamstad]] behaal hy in April 1966 ’n [[B.A.-graad]] in Sielkunde en Wysbegeerte. Hierna werk hy vir ’n jaar as akteur by die Kaapse Raad vir die Uitvoerende Kunste [[Kruik|(KRUIK)]] en spandeer dan ’n jaar om rond te swerf in Afrika, voordat hy ’n B.A. Honneurs-graad in Wysbegeerte aan die [[Universiteit van Kaapstad]] verwerf. Een van sy verhandelings vir hierdie graad handel oor Bantoe-wysbegeerte.

In 1970 stel hy hom as onafhanklike kandidaat beskikbaar vir verkiesing tot die parlement in [[Rondebosch (kiesafdeling)|Rondebosch]]. Dit was die kiesafdeling van sir [[De Villiers Graaff]], die destydse leier van die amptelike opposisie, die [[Verenigde Party]]. Hoewel hy aktief stemme werf en steun verkry van veral die linkse studente op die Universiteit van Kaapstad-kampus, is hy nie suksesvol nie. As akteur is dit veral sy rol as die karakter Gaitsigubib in die televisiereeks “''Die vlakte duskant Hebron''” wat hom ’n bekende naam maak. Rolprente waarin hy optree sluit in “''Die wildtemmer''”, “''Seun van die wildtemmer''”, “''Snip en Rissiepit''”, “''The outcast''” en “''Curse of the dead''”. Hy vestig hom later in ’n informele blyplek aan die Oos-Kaapse kus by [[Port St. Johns]], waar hy in eenvoud in ’n eenvertrekhut met ’n gespanne seil as dak woon. Vroeg in die 21ste eeu spreek hy op [[George]] ’n konferensie van die ''Indigenous Plant Usage Forum'' toe, waarna hy uitnodigings van [[Alaska]] en [[Nieu-Seeland]] kry en bykans ’n jaar in die buiteland deurbring.

Verskeie kere is hy in kontroversiële sake betrokke. Die Hooggeregshof van die Oos-Kaap bevind in Oktober 1997 dat hy op dokumente die handtekeninge vervals het van die voormalige president van die Transkei, Kaiser Matanzima, en sy sekretaris. Hierdie dokumente het hom skynbaar die reg gegee om drie akkers grond naby Port St. Johns te bewoon. Hy word dus beveel om die gebied te ontruim. In Desember 2000 word hy skuldig bevind aan openbare onsedelikheid toe hy en ’n plaaslike vrou, Loretta Toon, kaal in die mond van die [[Umzimvuburivier]] betrap word. Hy hou vol dat hy onskuldig was en net die vrou wou red toe sy besig was om te verdrink.

As 'n vredesafgevaardigde vir [[Amnestie Internasionaal]] in oorloggeteisterde Afrikalande sou hy te voet op 'n plek aankom en teen die tyd dat die res van die konvooi aankom, het hy reeds begin om 'n verhouding met die plaaslike inwoners te vestig.

Hy het in 2018 teruggekeer na Kaapstad, en in 'n karavaan in Woodstock gewoon.&lt;ref name=&quot;tahrs&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=7OZ68Jj3Bc4 |title=Ben Dekker oor grootword, tahrs en 'n nuwe stam begin |publisher=[[Netwerk24]] |date=21 Mar 2018 |website=[[YouTube]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hier-bly&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/nuus/mense/kyk-hier-bly-ben-dekker-20220220 |title=KYK: Hier bly Ben Dekker |publisher=[[Netwerk24]] |date=20 Feb 2022 }}&lt;/ref&gt;

== Skryfwerk ==
Hy skryf gedigte wat gepubliseer word in die digbundels “''Aas vir Aspoestertjie''” en “''Baai besoekers''”. Laasgenoemde is geskryf ter nagedagtenis van die besoek van Bartolomeu Diaz aan die kus van Suid-Afrika in die vyftiende eeu en word uitgegee tydens die Mosselbaai Diasfees in 1993. Hy vertaal ook gedigte van Dylan Thomas in Afrikaans.

== Publikasies ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar
!Publikasies
|-
|1986
|Aas vir Aspoestertjie
|-
|1993
|Baai besoekers
|-
|1998
|Ben Dekker vertaal en illustreer Dylan Thomas
|}

== Filmografie ==
Rolprente:
* [[Die Wildtemmer]], 1973 as Kobus le Grange
* [[Seun van die Wildtemmer]], 1973
* ''Curse of the Dead''&lt;!-- (House of the Living Dead?) --&gt;, 1974
* ''The Outcast'', 1984 as Adam

Televisie:
* ''Sam et Sally'' (TV-reeks), 1980 as Sauerlein
* ''Die vlaktes duskant Hebron'', 1982 as Gaitsigubib
* ''Survivor'', 1987 as 'n spesiale gas

== Bronnelys ==

===  Tydskrifte en koerante ===
* Joubert, Surita “Dekker hou voet by stuk oor Toon” “Die Burger” 13 Januarie 2001
* Schoeman, Le Roux “Zille stem waar Dekker woel” “Rapport” 11 Mei 2014
* Van der Merwe, Kirby “Legende” “By” 2 Augustus 2008
* Van Heerden, Dawie “Ben is nog Ben en plak tog te lekker in sy hutjie” “Rapport” 7 November 2004

=== Internet ===
* ''[http://bantuphilosopherbybendekker.blogspot.com/ Bantu Philosophy]'' tesis deur Ben Dekker, in 2012 gepubliseer.
* Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Dekker,_Ben
* Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Ben_Dekker
* Marais, Chris: http://www.southafrica.net/blog/en/posts/entry/big-old-ben-dekker
* Mdledle, Simbongile Mtatha Xpress: https://issuu.com/mthatha/docs/mthatha_express_25-06-2014
* Van der Merwe, Kirby Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/08/02/BJ/14/dekker-586.html

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=LUWJB8YEIlo Seun van die Wildtemmer], YouTube

{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Dekker, Ben}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]]
[[Kategorie:Alumni van Rhodes-universiteit]]</text>
      <sha1>nuer1j205nectm30av8jz45il9dcyqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Limpie Basson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73476</id>
    <revision>
      <id>3362096</id>
      <parentid>2967987</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Notsocow</username>
        <id>217925</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added full birth names, amended birth and death dates in line with his baptism and probate file.</comment>
      <origin>3362096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3578" sha1="6ujg86v3768eynas3g25o133yvw95pg" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Limpie Basson
| Beeld                     = 
| Beeldbeskrywing           = 
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = 
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = 1930
| Geboorteplek              = 
| Nasionaliteit             = Suid-Afrika
| Sterftedatum              = [[9 November]] [[2008]] (op 78)
| Sterfteplek               = [[Stellenbosch]]
| Beroep                    = Akteur, regisseur, ontwerper
| Aktiewe jare              = 
| Noemenswaardige rolprente = ''[[Fiela se Kind (rolprent)|Fiela se kind]]'', ''[[Tant Ralie se Losieshuis]]'', ''[[Die Spaanse Vlieg]]''
| Webwerf                   = 
| imdb                      = 0060359
| Toekennings               = Artes (''Fiela se kind'')
}}

'''Limpie Basson''' (Gebore '''Willem Johannes Basson''' 19 Mei 1930 - 10 Nov 2008) was ’n [[Suid-Afrika]]anse [[akteur]], regisseur en radiopersoonlikheid. Hy onder meer vir die eertydse Nasionale Toneelorganisasie (NTO) en daarna vir [[Kruik]] en [[Truk]] toneelgespeel. Hy was bekend vir rolprente soos ''[[Fiela se Kind (rolprent)|Fiela se Kind]]'', waarvoor hy ’n Artes-toekenning ontvang het, ''[[Tant Ralie se losieshuis]]'' en ''[[Die Spaanse Vlieg]]'', asook TV-reekse soos ''Arende'' en ''[[Verspeelde Lente]]''. Hy was ook ’n knap pianis.&lt;ref name=&quot;HAT Taal-en-feitegids&quot;&gt;HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}&lt;/ref&gt;

== Loopbaan ==
Basson het aan die [[Universiteit Stellenbosch]] (US) studeer en was in 1949 deel van die US se eerste dramagroep. Hy het in die laat 1950's in [[Brittanje]] skoolgehou en is in die 1960's ná sy terugkeer aangestel as ’n akteur van die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste ([[Truk]]). Hy is daarna [[Kaapstad]] toe, waar hy in 1971 ’n groep professionele akteurs afgerig het wat in die destydse Departement van Kleurlingsake se diens was. Hulle het by &quot;gekleurde&quot; skole opgetree.&lt;ref&gt;[http://esat.sun.ac.za/index.php/Limpie_Basson Limpie Basson.] URL besoek op 22 Februarie 2013.&lt;/ref&gt;

Hy het ook vir [[Kruik]] gewerk, asook vir die [[Maynardville-opelugteater]] en die &quot;alternatiewe&quot; teater [[Die Ruimte]]. Vir laasgenoemde teater was hy die regisseur van verskeie toneelstukke. Basson was ook jare lank omroeper by [[Radio Goeie Hoop]].

As ’n rolprent- en TV-akteur het hy in later jare bekend geword vir produksies en reekse soos ''Fiela se Kind'' (waarvoor hy ’n Artes gewen het), ''Arende, Verspeelde lente'', ''Tant Ralie se losieshuis'', ''Die Spaanse Vlieg'' en ''Manakwalanners''.

Basson het twee weke voor sy dood ’n heupvervangingsoperasie ondergaan en was verswak. Hy is weens orgaanversaking dood.&lt;ref&gt;[http://www.beeld.com/Suid-Afrika/Nuus/Geliefde-akteur-Limpie-Basson-sterf-20100617 Geliefde akteur Limpie Basson sterf, Beeld, 10 November 2008.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 22 Februarie 2013.&lt;/ref&gt;

== Filmografie ==
As akteur:
* ''Cape Rebel'' (TV-reeks), 1989 as Uncle Peet
* [[Fiela se kind (rolprent)|Fiela se kind]], 1988 as Kaliel September
* ''Hostage'', 1987 as Zenrin Kushu
* [[Verspeelde lente]], 1983 as Sagrys le Roux
* [[Die Spaanse Vlieg]], 1978
* [[Tant Ralie se Losieshuis]], 1974
* ''Curse of the Dead'', 1974
* [[Die Spook van Donkergat]], 1973

== Verwysings ==
{{Verwysings}}4. https://www.familysearch.org/en/tree/person/details/PJWB-R62&lt;nowiki/&gt;{{DEFAULTSORT:Basson, Limpie}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1930]]
[[Kategorie:Sterftes in 2008]]</text>
      <sha1>6ujg86v3768eynas3g25o133yvw95pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Herbie en Spence</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76444</id>
    <revision>
      <id>3362197</id>
      <parentid>2973029</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morne</username>
        <id>672</id>
      </contributor>
      <origin>3362197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3521" sha1="3xevtm95mhkl60owvbtr3m787o3prfa" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Herbie en Spence
| beeld           = 
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = 
| beeldonderskrif = 
| agtergrondkleur = groep
| geboortenaam    = 
| alias           = Herbie &amp; Spence
| geboortedatum   = 
| geboorteplek    = 
| oorsprong       = [[Suid-Afrika]]
| sterfdatum      = 
| sterfplek       = 
| genre           = Ligte Afrikaans
| beroep          = 
| instrument      = Stem
| jare_aktief     = 1972-1981
| etiket          = 
| assosiasies     = 
| webwerf         = 
| huidige_lede    = Herbie van Zyl&lt;br /&gt;Spence van Zyl
| gewese_lede     = 
}}

'''Herbie en Spence''' was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[musiek]]groep wat uit die twee broers, Herbie en Spence van Zyl bestaan het. Hulle het in die jare sewentig bekendheid verwerf met treffers soos ''Heidi'', ''Ella'', ''Die Wilgerboom daar by ou Potchefstroom'' en ''Marina, Marina, Marina''. Hulle grootste treffer, ''Heidi'' was 'n [[Afrikaans]]e weergawe van die temaliejie van die gewilde TV-reeks wat ook op [[SAUK]] uitgesaai is.

Herbie en Spence is uit 'n musikale gesin van veertien kinders gebore. Hulle begin hulle sangloopbaan in 1969 toe hulle aan 'n talentkompetisie vir [[LM-radio]] in [[Pretoria]] deelneem. 'n Platekontrak met RPM-platemaatskappy het kort daarna gevolg. Hulle treffer, ''Die Wilgerboom'' het in 1972 'n roemryke loopbaan in die Afrikaanse musiek ingelei. In 1978 is hulle, na 'n landswye meningspeiling, as die gewildste sanggroep in SA aangewys.

Spence is op 5 Februarie 2002 op vyftigjarige ouderdom na 'n epileptiese aanval in die Helen Joseph-hospitaal in Johannesburg oorlede. Herbie het later saam met 'n goeie vriend Andrè weer 'n cd gemaak, en daarna saam met Ampie Volschenk (Tony Knight) weer sy musiekloopbaan in volle gang voortgesit. Hulle het reeds twee albums opgeneem as Herbie &amp; Tony, en reeds talle toekennings ook ingeoes.&lt;ref&gt;[http://www.rapport.co.za/Suid-Afrika/Nuus/Nou-begrawe-ons-more-vir-Spence-se-Herbie-20020209 'Nou begrawe ons môre vir Spence,' sê Herbie]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Beeld]], 9 Februarie 2002&lt;/ref&gt;

== Diskografie ==
* Se Grootste Treffers
* Glimlag deur die Lewe
* Op Aanvraag, 2004 GALLO
* Sing &quot;Die Wilgerboom&quot; en ander treffers, 2003 GALLO
* Ek's Joune Jy's Myne 7&quot;, 1981 BRIGADIERS/EMI
* Mooiste Kaap / Dra My Goue Hartjie 7&quot;, 1980 BRIGADIERS
* Vanaand Gaan Die Poppe Dans LP, 1979 RCA/VICTOR
* Flowers Never Bend LP, PANORAMA
* Op Die Pad Na Die Suide / Al Die Jare 7&quot;, 1979 RCA/VICTOR
* Vanaand Gaan Die Poppe Dans / Die Refrein Van Ons Liefde 7&quot;, 1979 RCA/VICTOR
* Heidi LP, 1978 TEAL
* Bye Bye Fraulein / Met Hart En Siel 7&quot;, 1978 RCA/VICTOR
* Heidi / Net Jy Alleen 7&quot;, 1978 RCA/VICTOR
* Loftus Lied / A Song For Loftus 7&quot;, 1977 RPM
* Ek Is Nog So Verlief Op Jou / Elke Keer As Ek Jou Sien 7&quot;, 1977 RPM
* Herbie en Spence LP, 1975 MUSIC FOR PLEASURE
* My Sonstraal / Gaan My Nie Verby Nie 7&quot;, 1975 RPM
* Sing &quot;Die Wilgerboom&quot; en ander treffers LP, 1974 RPM
* Ella LP
* Ella / Wat 'n Lieflike Môre 7&quot;, 1974 RPM
* Hy Sê Dit Met 'n Blik En Snaar / Glo My 7&quot;, 1973 RPM
* Totsiens – Maar Nie Vaarwel LP, SOUNDS SUPERB
* Fräulein / Crazy Love 7&quot;, RPM

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse musiekgroepe]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{YouTube|stAaIALA9U0|Heidie}}
* {{YouTube|so8k5RglGxA|Dra My Goue Hartjie}}
* {{YouTube|2VX7IOISYK8|Glimlag Deur Die Lewe}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse musiekgroepe]]</text>
      <sha1>3xevtm95mhkl60owvbtr3m787o3prfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veselperske</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77273</id>
    <revision>
      <id>3361949</id>
      <parentid>3297576</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="ofny16h8wk48lukam47rx7a6gbeohfg" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| bewaringstatus = 
| statusstelsel = IUCN2.3
| naam = Veselperske of Mango
| beeld =
| takson = Mangifera indica
| outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753)&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:69913-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260817224022/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:69913-1 |argiefdatum=17 Augustus 2026 |besoekdatum= 8 Mei 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| sinonieme =
}}
Die '''veselperske''' (''Mangifera indica'') is 'n subtropiese [[boom]] wat peervormige [[vrugte]] met veselagtige vlees dra. Die vrugte staan as ''veselperskes'' of ''mango's'' bekend. Ryp veselperskes is soet in smaak, maar hulle is bitter-[[suur]] as hulle nog [[groen]] is.

Veselperskes is naas [[piesang]]s die belangrikste tropiese vrug vir kommersiële verbouing. Dit kom bykans dwarsoor die [[wêreld]] voor, maar daar word geglo dat hulle vanaf die suidelike en suidoostelike dele van [[Asië]] afkomstig is, insluitende [[Indië]], [[Pakistan]], [[Mianmar]], [[Sri Lanka]] en [[Bangladesj]]. Pakistan en Indië is die grootste uitvoermarkte. Die vrug is ook die [[land]]e se nasionale vrug.

== Top mango- en koejawel-produserende lande (2011) ==
{| class=wikitable
!Land
!Metrieke ton
|-
|{{vlag|Indië}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|15,188,000
|-
|{{vlag|China}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|4,350,000
|-
|{{vlag|Thailand}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,600,000
|-
|{{vlag|Indonesië}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|2,131,000
|-
|{{vlag|Pakistan}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,888,500
|-
|{{vlag|Meksiko}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,827,300
|-
|{{vlag|Brasilië}} 
|style=&quot;text-align:right;&quot;|1,190,000
|-
|{{vlag|Bangladesj}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|889,176
|-
|{{vlag|Nigerië}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|850,000
|-
|{{vlag|Filippyne}}
|style=&quot;text-align:right;&quot;|800,551
|-
| Res van die Wêreld	|| align=right |7,238,639
|- style=&quot;background:#ccc;&quot; 
|Wêreldtotaal
|  style=&quot;text-align:right;&quot;|38,953,166
|-
|colspan=5|
&lt;small&gt;
(Data getoon vir 2011) 
Bron: FAOSTAT&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://faostat3.fao.org/faostat-gateway/go/to/download/Q/QC/E |title=FAOSTAT (Food and Agriculture Orginazation of the United Nations) |access-date= 7 Februarie 2014 |archive-date=10 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910234716/http://faostat3.fao.org/faostat-gateway/go/to/download/Q/QC/E |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;
|}

[[Lêer:Mango and cross sections.jpg|duimnael|centre|500px|Dekoratiewe patroonsnit, heel en een kant gesny.]]

== Fotogalery ==
&lt;gallery&gt;
Mangifera indica fruit in India.jpg|Groen veselperskes aan 'n boom.
Anwar Ratole.JPG|Die ryp vrugte.
Mangga gedong gincu 071021-0845 tmo.jpg|Veselperskes.
Mango ATAULFO TOMMY ATKINS Asit.jpg
Alphonso mango.jpg|Ryp &quot;Alphonso&quot; veselperskes verpak vir verkoop.
Mango - single.jpg
Mango tree Kerala in full bloom.jpg|duimnael|180px|'n Veselperskeboom in Indië.
Mangifera tree.jpg|duimnael|links|180px|Die tipiese oorgroot hangende blare aan 'n jong plantjie.
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commonskat-inlyn|Mangifera indica}}
{{Wikt-inlyn|veselperske}}
{{Wikispecies-inlyn|Mangifera indica}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Medisinale plante]]
[[Kategorie:Tropiese vrugte]]
[[Kategorie:Flora van Indië]]
[[Kategorie:Flora van Mianmar]]
[[Kategorie:Flora van Thailand]]
[[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]]
[[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]]</text>
      <sha1>ofny16h8wk48lukam47rx7a6gbeohfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dunning-Kruger-effek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80321</id>
    <revision>
      <id>3362229</id>
      <parentid>2926258</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7096" sha1="56fm9g95tbpqweamj5a2jlrnqub3730" xml:space="preserve">[[Lêer:Mr Pipo Dunning kruger.svg|duimnael|Die Dunning-Kruger-effek]]

Die '''Dunning-Kruger-effek''' is ’n denkfout waarin relatief onbekwame indiwidue aan denkbeeldige meerderwaardigheid ly en hul eie vermoë foutiewelik veel hoër ag as wat dit werklik is. Die denkfout is in 1999 eksperimenteel waargeneem deur David Dunning en Justin Kruger van [[Cornell Universiteit]]. Die studie is wyd gepopulariseer deur die media.{{sfn|https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking/dunning-kruger-effect-probably-not-real}}  

Dunning en Kruger het die denkfout toegeskryf aan die metakognitiewe onvermoë van die onbekwame om hul eie vermoënsvlak akkuraat te evalueer.  Hulle navorsing het ook die omgekeerde voorgestel: dat hoogs bekwame indiwidue hul relatiewe bekwaamheid geringskat met die verkeerdelike veronderstelling dat take wat vir hulle maklik is, ook vir ander maklik is.&lt;ref name=&quot;Kruger&quot; /&gt; Dunning en Kruger het veronderstel dat die effek die gevolg is van interne illusie in die onbekwame en eksterne wanopvatting in die bekwame:  “Die miskalibrering van die onbekwame spruit uit ’n wanopvatting van die self, waar die miskalibrering van die hoogs bekwame uit ’n wanopvatting oor andere ontstaan”.&lt;ref name=&quot;Kruger&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |title=Ongeskoold en onbewus daarvan: Hoe probleme in die herkenning van eie onbekwaamheid kan lei tot oordrewe selfassesserings |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-personality-and-social-psychology_1999-12_77_6/page/1121 |first=Justin |last=Kruger |first2=David |last2= Dunning |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=77 |issue=6 |pages=1121–34 |year=1999 |pmid=10626367 |doi=10.1037/0022-3514.77.6.1121 }}&lt;/ref&gt;

== Voorstel ==
Die fenomeen is aanvanklik getoets in ’n reeks eksperimente wat in 1999 deur David Dunning en Justin Kruger van die Sielkundedepartement aan die Cornell-universiteit gepubliseer is.&lt;ref name=&quot;Kruger&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;psymq&quot;&gt;{{en}} {{cite journal |title=Waarom mense nie hul eie onbekwaamheid kan raaksien nie |first=David |last=Dunning |first2=Kerri |last2=Johnson |first3= Joyce |last3=Ehrlinger |first4=Justin |last4= Kruger |journal=Current Directions in Psychological Science |volume=12 |issue=3 |pages=83–87 |year=2003 |doi=10.1111/1467-8721.01235 |url=http://psy.mq.edu.au/vision/~peterw/corella/237/incompetence.pdf |format=PDF |accessdate=29 Desember 2012 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  Die studie is geïnspireer deur die geval van McArthur Wheeler, ’n man wat twee banke beroof het nadat hy sy gesig met suurlemoensap besmeer het in die foutiewe indruk dat, omdat suurlemoensap as onsigbare ink gebruik kan word, sy gesig nie deur die kringtelevisiekameras opgeneem sou word nie.&lt;ref name=&quot;post2010&quot;&gt;{{cite news |title=Waarom verloorders aan grootheidswaan lei |work=New York Post |date=23 Mei 2010 |url=http://nypost.com/2010/05/23/why-losers-have-delusions-of-grandeur/ |access-date=19 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515202511/https://nypost.com/2010/05/23/why-losers-have-delusions-of-grandeur/ |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;  Hulle het opgemerk dat vroeëre studies wat die onkunde van prestasiestandaarde voorstel, die gevolg is van ’n hoë mate van onbekwaamheid. Hierdie patroon is waargeneem in studies van vaardighede wat wissel van leesbegrip, die bestuur van ’n [[motorvoertuig]] en die speel van [[skaak]] of [[tennis]].

Dunning en Kruger het voorgestel dat, vir ’n gegewe vaardigheid, onbekwame mense:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://arstechnica.com/science/2012/05/revisiting-why-incompetents-think-theyre-awesome/3/ |title=’n Herbesoek oor waarom onbekwames dink dat hulle ongelooflik is |page=3 |date=25 Mei 2012 |access-date=11 Januarie 2014 |first=Chris |last=Lee |publisher=Arstechnica.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161004131340/http://arstechnica.com/science/2012/05/revisiting-why-incompetents-think-theyre-awesome/3/ |archive-date=4 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

* sal neig om hul eie vaardigheidsvlak te oorskat;
* sal misluk om werklike vaardighede in ander raak te sien;
* sal misluk om die uiteinde van hul onbekwaamheid te herken;
* hul eie vorige tekort aan vaardighede herken en erken ''indien'' hulle aan opleiding vir daardie vaardigheid blootgestel word.

Dunning het intussen ’n [[analogie]] opgestel (“die [[anosognosie]] van die alledaagse lewe”)&lt;ref name=&quot;morris&quot;&gt;{{cite news |last=Morris |first=Errol |title=Die anosognosieleier se dilemma: iets is verkeerd maar jy sal nooit weet wat dit is nie (deel 1) |work=New York Times |date=20 Junie 2010 |url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2010/06/20/the-anosognosics-dilemma-1/ |access-date=7 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200613110822/https://opinionator.blogs.nytimes.com/2010/06/20/the-anosognosics-dilemma-1/ |archive-date=13 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;selfinsight&quot;&gt;{{en}} Dunning, David, “Self-Insight: Roadblocks and Detours on the Path to Knowing Thyself (Essays in Social Psychology),” Psychology Press: 2005, pp.&amp;nbsp;14–15. {{ISBN|1-84169-074-0}}&lt;/ref&gt; met ’n toestand waarin ’n persoon wat aan ’n fisiese [[gestremdheid]] as gevolg van breinskade ly, onbewus is van die gestremdheid of die bestaan daarvan ontken. Dit geld selfs vir ernstige gestremdhede soos blindheid en [[verlamming]]: “Indien u onbevoeg is, kan u nie weet dat u onbevoeg is nie… Die nodige vaardighede om ’n korrekte antwoord te verskaf is presies dié vaardighede wat nodig is om ’n regte antwoord te herken.”&lt;ref name=morris/&gt;

== Teenbewyse ==
Talle studies het bewys dat wanneer enige data gegroepeer word soos dikwels in hierdie studies gedoen word, 'n statistiese artifak genaamd [[outokorrelasie]] voorkom. Die implikasie is dat die effek nie bestaan nie,{{sfn|https://digitalcommons.usf.edu/numeracy/vol10/iss1/art4/}}{{sfn|https://scholarcommons.usf.edu/numeracy/vol9/iss1/art4/}}{{sfn|https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S019188690100174X}}{{sfn|https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking/dunning-kruger-effect-probably-not-real}}{{sfn|https://theconversation.com/debunking-the-dunning-kruger-effect-the-least-skilled-people-know-how-much-they-dont-know-but-everyone-thinks-they-are-better-than-average-195527}} Hierdie siening word ook deur studies ondersteun wat teenstrydig is met die oorspronklike studie.{{sfn|http://dx.doi.org/10.5038/1936-4660.10.1.4}}{{sfn||https://doi.org/10.1128/jmbe.v17i1.1036}}

== Sien ook ==
* [[Narsisme]]

== Verdere leesstof ==
* {{cite news |url=https://psmag.com/social-justice/confident-idiots-92793 |title=We Are All Confident Idiots |last=Dunning |first=David |date=27 Oktober 2014 |work=Pacific Standard |publisher=The Social Justice Foundation |access-date=28 Oktober 2014}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{DEFAULTSORT:Dunning-Kruger Effect}}
[[Kategorie:Sosiale sielkunde]]
[[Kategorie:Kognisie]]
[[Kategorie:Denkfoute]]</text>
      <sha1>56fm9g95tbpqweamj5a2jlrnqub3730</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugenia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80897</id>
    <revision>
      <id>3362246</id>
      <parentid>3278877</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="c1jj3mgk29ybnyywee6nadqs3xdpcsj" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| name               = ''Eugenia''
| image              = Eugenia1.jpg
| image_width        = 260px
| image_caption      = ''Eugenia sprengelii''
| taxon = Eugenia
| genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?4500 |title=Genus: ''Eugenia'' L.  |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2009-01-27 |accessdate=2010-12-12}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''Eugenia uniflora''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Spesies
| subdivision = &lt;center&gt;Omtrent 1 189; sien teks.&lt;/center&gt;
| synonyms =* ''Catinga'' &lt;small&gt;Aubl.&lt;/small&gt;
* ''Chloromyrtus'' &lt;small&gt;Pierre&lt;/small&gt;
* ''Emurtia'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Episyzygium'' &lt;small&gt;Suess. &amp; A.Ludw.&lt;/small&gt;
* ''Epleienda'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Eplejenda'' &lt;small&gt;Post &amp; Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Greggia'' &lt;small&gt;Sol. ex Gaertn.&lt;/small&gt;
* ''Jossinia'' &lt;small&gt;Comm. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Monimiastrum'' &lt;small&gt;J.Guého &amp; A.J.Scott&lt;/small&gt;
* ''Myrcialeucus'' &lt;small&gt;Rojas Acosta&lt;/small&gt;
* ''Phyllocalyx'' &lt;small&gt;O.Berg&lt;/small&gt;
* ''Pilothecium'' &lt;small&gt;(Kiaersk.) Kausel&lt;/small&gt;
* ''Pseudeugenia'' &lt;small&gt;D. Legrand &amp; Mattos&lt;/small&gt;
* ''Pseudomyrcianthes'' &lt;small&gt;Kausel&lt;/small&gt;
* ''Psidiastrum'' &lt;small&gt;Bello&lt;/small&gt;
* ''Stenocalyx'' &lt;small&gt;O.Berg&lt;/small&gt;
|}}
'''''Eugenia''''' is 'n [[genus]] van [[boom|bome]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Myrtaceae]]''. Die genus staan bekend as die Mirtebessies en daar is 1 189 [[spesie]]s&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:326088-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211209192429/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:326088-2 |argiefdatum= 9 Desember 2021 |besoekdatum=29 September 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; wat tot die genus hoort. Daar kom ongeveer twaalf spesies in [[Suider-Afrika]] voor. Hulle is meestal struike en klein bome. 'n Paar is egter middelgroot bome en party is moeilik om uit te ken.

== Spesies in Suid-Afrika ==
* [[Bosmirtebessie]] (''Eugenia natalitia'')
* [[Dikblaarbosmirt]] (''Eugenia umtamvunensis'')
* [[Duinemirtebessie]] (''Eugenia capensis'')
* [[Grootblaarmirtebessie]] (''Eugenia erythrophylla'')
* [[Harige mirtebessie]] (''Eugenia woodii'')
* [[Kleinblaarmirtebessie]] (''Eugenia verdoorniae'')
* [[Papierbasmirtebessie]] (''Eugenia zuluensis'')

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Eugenia culicina.jpg
Eugenia hazompasika.jpg
Eugenia-mattosii.jpeg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Bronne ==
{{commonskat|Eugenia}}
{{wikispecies|Eugenia}}
* ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}}
* ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul &amp; Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}}

== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Eugenia| ]]
[[Kategorie:Bome van Afrika]]</text>
      <sha1>c1jj3mgk29ybnyywee6nadqs3xdpcsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82516</id>
    <revision>
      <id>3362242</id>
      <parentid>2857398</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3788" sha1="l5tzkf10aacdz4ya4qinn41wf6psod0" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|name = ''Erica''
|image = Erica herbacea0.jpg
|image_caption = ''[[Erica carnea]]'' wat blom
|display_parents = 2
|taxon = Erica
|authority = [[Carolus Linnaeus|L.]]
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = Sien [[Lys van Erica-spesies]].
}}

'''Erica''' is 'n blomplant-[[genus]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Ericaceae]]'' behoort, en wêreldwyd sowat 857 [[spesie]]s insluit.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Manning|first=John|author2=Paterson-Jones, Colin|title=Field Guide to Fynbos |year=2007 |page=224 |publisher=Struik Publishers, Kaapstad|isbn=978-1-77007-265-7}}&lt;/ref&gt; In [[Suid-Afrika]] staan hulle as '''heide''' of [[fynbos]] bekend. Die meeste spesies is [[struik]]e maar drie spesies kan as [[boom|bome]] beskou word, aangesien hulle meer as 2 meter hoog kan groei. Hulle kom voor op hoogliggende, rotsagtige plekke in grasveld of gemeng met ander struike van dieselfde grootte.

==Benaming==
Die [[Latyn]]se woord ''erica'' beteken &quot;heide&quot; of &quot;besem&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Scarborough|first=John|title=Medical Terminologies : Classical Origins Oklahoma Series in Classical Culture|volume=13|year=1992|page=20|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=978-0-806-13029-3}}&lt;/ref&gt; Daar word veronderstel dat [[Plinius die ouere|Plinius]] die woord ''erica'' uit Antieke [[Grieks]] ἐρείκη afgelei het.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Gledhill|first=David|title=The Names of Plants|year=2008|page=156|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-86645-3}}&lt;/ref&gt; Die naam heide word ook op enkele verwante genera van soortgelyke voorkoms toegepas. Die genus ''[[Calluna]]'' byvoorbeeld, is voorheen by ''Erica'' ingesluit, maar dit verskil deur blare wat selfs kleiner is (minder as 2–3&amp;nbsp;mm lank), en die blomkelk wat uit afsonderlike kelkblare bestaan. In [[Europa]] blom ''Erica'' in die laatwinter, en word dan winterheide genoem om dit te onderskei van somerheide (''Calluna''), wat laatsomer blom.

==Beskrywing==
Die meeste ''Erica''-spesies is klein [[struik]]e van 20–150 cm hoog, alhoewel enkeles hoër groei; ''[[Erica arborea|E. arborea]]'' (boomheide) en ''[[Erica scoparia|E. scoparia]]'' (besemheide) groei die hoogste, naamlik tot 7 meter hoog. Almal is [[immergroen]] met besonder klein, naaldagtige [[blaar|blare]] van 2–15 mm lank. Die blomme groei soms uit die oksels, of andersins in terminale skerms of are, wat tipies na buite of afwaarts georiënteer is. Die  [[saad|sade]] is baie klein, en kan by sommige spesies vir dekades in die grond oorleef.

== Spesies ==
{{hoofartikel|Lys van Erica-spesies}}
Sedert Januarie 2019 is daar meer as 850 aanvaarde spesies in [[Plants of the World Online|Kew's Plants of the World Online]].&lt;ref name=&quot;powo&quot;&gt;{{Cite web|url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30249382-2|title=''Erica'' Tourn. ex L.|website=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanical Gardens Kew|access-date=6 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028115244/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30249382-2|archive-date=28 Oktober 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Fotogalery ==
&lt;gallery&gt;
Baumheide.jpg|&lt;center&gt;''[[Erica arborea]]''&lt;/center&gt;
Grauheide.jpg|&lt;center&gt;''[[Erica cinerea]]''&lt;/center&gt;
Erica junonia00.jpg|&lt;center&gt;''[[Erica junonia]]''&lt;/center&gt;
Erica mammosa flower.jpg|&lt;center&gt;''[[Erica mammosa]]''&lt;/center&gt;
Erica ciliaris.jpg|&lt;center&gt;''[[Erica ciliaris]]''&lt;/center&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]]
* [[Lys van Erica-spesies]]

== Bron ==
* ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commonskat-inlyn|Erica}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Bome van Afrika]]
[[Kategorie:Erica| ]]</text>
      <sha1>l5tzkf10aacdz4ya4qinn41wf6psod0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ötzi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85028</id>
    <revision>
      <id>3362012</id>
      <parentid>3298422</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15981" sha1="6s1wrsiitmem23ol36jxg2rhhpugfgv" xml:space="preserve">[[Lêer:Otzi-Quinson.jpg|duimnael|250px|’n Rekonstruksie van Ötzi die ysman (Prehistoriese Museum van Quinson, Alpes-de-Haute-Provence, Frankryk).]]
[[Lêer:Oetzi Memorial.jpg|duimnael|200px|’n Monument is aangebring op die plek in die Alpe waar hy gevind is.]]
[[Lêer:ReconstructedOetziAxe.jpg|duimnael|200px|’n Rekonstruksie van Ötzi se koperbyl (ArchäoTechnik Wulf Hein, Dorn-Assenheim, Duitsland).]]

'''Ötzi''' is die naam van die ysmummie uit die [[Kopertyd]] wat op [[19 September]] [[1991]] in die [[Alpe]] op die grens tussen [[Oostenryk]] en [[Italië]] gevind is deur twee Duitse amateurbergklimmers. Hy is die oudste menslike mummie wat nog in [[Europa]] gevind is. Die bestudering van Ötzi, sy kos, klere, uitrusting en wapens het lig gewerp op die lewe in die Nuwe [[Steentydperk]] 5&amp;nbsp;300 jaar gelede. Veral die [[koper]]byl wat by hom gevind is, was uitsonderlik.

== Ontdekking ==
Die mummie het in ’n rotskom aan die rand van ’n gletser in die Ötztal-Alpe (’n bergmassief in die Sentraal-Alpe) op ’n hoogte van 3&amp;nbsp;210 meter gelê. Die terrein is op die grens tussen Oostenryk en Italië, maar het later net sowat 92,56&amp;nbsp;m aan die Italiaanse kant van die grens blyk te wees.&lt;ref&gt;{{en}} [http://students.washington.edu/mastyles/eng198spring06/iceman_reconsidered.pdf The Iceman Reconsidered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012023432/http://students.washington.edu/mastyles/eng198spring06/iceman_reconsidered.pdf |date=12 Oktober 2008 }} James H. Dickson, Klaus Oeggl en Linda L. Handley – Scientific American (mei 2003)&lt;/ref&gt; Die mummie is eers na [[Innsbruck]] in Oostenryk geneem, maar is nou te sien in die stad [[Bolzano]] in Italië. Die museum waar dit gehou word, lok sowat 300&amp;nbsp;000 besoekers per jaar.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.iceman.it/en/node/310 The Iceman’s Return to South Tyrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026051730/http://www.iceman.it/en/node/310 |date=26 Oktober 2011 }} Museo Archeologico Dell'Alto Adige&lt;/ref&gt;

Toe die egpaar Helmut en Erika Simon die vonds die eerste keer aanmeld, is gemeen die persoon het in die winter aan blootstelling gesterf. Toe dit blyk hoe belangrik die vonds is, is die terrein verder gefynkam en nog oorblyfsels soos naels en hare is gevind.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.uibk.ac.at/forschung/alpine_vorzeit/fundgeschichte/fundgeschichte.pdf Der Mann vom Hauslabjoch – Von der Entdeckung bis zur Bergung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140225061857/http://www.uibk.ac.at/forschung/alpine_vorzeit/fundgeschichte/fundgeschichte.pdf |date=25 Februarie 2014 }} E. Rastbichler-Zissernig (3 september 2001)&lt;/ref&gt;

’n Paar geskille het rondom die mummie ontstaan. Eerstens was daar die stryd tussen die Oostenrykse en die Italiaanse regering oor eienaarskap. Daarna het die Simon-egpaar aangekondig hulle wil ’n hofsaak begin om amptelik as die ontdekkers erken te word.&lt;ref&gt;[http://mummytombs.com/otzi/lawsuit.htm Ötzi, Iceman of the Alps – Finders' Fee Lawsuit] Mummy Tombs&lt;/ref&gt; Helmut Simon is in 2004 oorlede. In 2008 is die Simons as amptelike ontdekkers erken en ’n vergoeding aan Erika Simon toegestaan.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7643286.stm BBC NEWS | Europe | 'Iceman' row ends after 17 years]&lt;/ref&gt;

== Ouderdom ==
Ötzi het ’n wetenskaplike opskudding veroorsaak toe [[radiokoolstofdatering]] wys die mummie dateer uit sowat 3500-3000 v.C. Dit is dus honderde jare ouer as die [[piramide van Cheops]]. In teenstelling met [[Egipte|Egiptiese]] en ander mummies wat begrawe is, was Ötzi se liggaam ongeskonde en is die klere en gebruiksvoorwerpe wat hy ten tyde van sy dood by hom gehad het, gevind. Hy kan dus inligting verskaf oor ’n tyd in die Europese voorgeskiedenis waaroor min bekend is.

== Beskrywing ==
Ötzi was ’n man van ongeveer 45&amp;nbsp;jaar, wat oud was vir dié tyd. Hy was sowat 1,6&amp;nbsp;m lank&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6WJS-4JHMXW7-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=0b121df2f3b408c44bae73935d291cf2 |title=Sciencedirect.com |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date=16 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916205601/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6WJS-4JHMXW7-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=0b121df2f3b408c44bae73935d291cf2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en het min liggaamsvet gehad; hy het sowat 50&amp;nbsp;kg geweeg. Aan sy liggaam is 59 [[tatoeëermerk]]e gevind.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6X0X-4C4DWWN-1&amp;_user=10&amp;_coverDate=03%2F31%2F2004&amp;_rdoc=4&amp;_fmt=summary&amp;_orig=browse&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=2c4aa32c939363346a233408d82b584e |title=Sciencedirect.com |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date=12 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312040107/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6X0X-4C4DWWN-1&amp;_user=10&amp;_coverDate=03%2F31%2F2004&amp;_rdoc=4&amp;_fmt=summary&amp;_orig=browse&amp;_sort=d&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=2c4aa32c939363346a233408d82b584e |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Dit is geskep deur insnydings in die vel waarin steenkoolpoeier gevryf is en kon ’n behandeling vir sy gewrigslytasie gewees het.&lt;ref&gt;[http://radiology.rsnajnls.org/cgi/content/full/226/3/614 The Iceman: Discovery and Imaging – Murphy et al. 226 (3): 614 – Radiology]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2000/sep/26/rorycarroll Iceman is defrosted for gene tests | World news | guardian.co.uk]&lt;/ref&gt; In sy longe is rookdeeltjies van houtskoolvure gevind. Uit ’n ontleding van sy [[DNA]], van stof en stuifmeelkorrels en van die [[isotoop]]verhoudings&lt;ref&gt;[http://www.sciencemag.org/cgi/content/short/302/5646/862 Origin and Migration of the Alpine Iceman – Müller et al. 302 (5646): 862 – Science]&lt;/ref&gt; in sy tande, waarin daar gaatjies was, blyk dat hy sy jeug in die omgewing van die huidige dorp [[Feldthurns]] noord van Bolzano deurgebring het, maar later tot sowat 50&amp;nbsp;km noord van daar gewoon het. Sy klere was redelik ongeskonde en was goed aangepas by die koue klimaat van die Alpe. Hy het ingewikkelde, uitgevoerde skoene gedra. In sy ingewande is die oorskot van twee maaltye gevind.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm |title=Otzi, the 5,300 year old Iceman from the Alps |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date=12 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312171223/http://wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die laaste een was van takbokvleis en ’n soort koring,&lt;ref&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/nova/icemummies/iceman.html NOVA Online | Ice Mummies | The Iceman's Last Meal]&lt;/ref&gt; moontlik in die vorm van brood. Die voorlaaste maaltyd was van steenbokvleis.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2262615.stm BBC NEWS | Science/Nature | Iceman's final meal]&lt;/ref&gt; Tekens van wortels en vrugte is ook gevind. Stuifmeel in die kos dui aan Ötzi het moontlik in die lente gesterf.

Ötzi had donkerbruin tot swart hare gehad wat tot ’n lengte van sowat 8&amp;nbsp;cm geknip was. Hy het ’n [[baard]] en bruin [[oog|oë]] gehad. Hy het nie [[luis]]e gehad nie, maar twee [[vlooi]]e is in sy klere gekry.&lt;ref&gt;[http://www.mummytombs.com/otzi/health.htm Oetzi the Iceman, Ötzi the Iceman: His Health]&lt;/ref&gt; Sy gevorderde leeftyd vir dié tyd en die voorwerpe wat by hom gekry is, veral die kosbare koperbyl en beervelmus, wys dat hy ’n redelike status moes gehad het.

=== Gesondheid ===
Hy het waarskynlik ''Trichuris trichiura'' – ’n inwendige [[parasiet]] – gehad. Met behulp van [[CT-skandering]]s is aangetoon dat drie of vier van sy regterribbes ineengedruk is terwyl hy ná sy dood op sy gesig gelê het of toe sy liggaam deur ys verpletter is. Verder het sy buitenste huidlaag ontbreek, wat ’n gevolg was van die natuurlike mummifisering in die ys.&lt;ref&gt;[http://www.mummytombs.com/otzi/health.htm Ötzi, Iceman of the Alps – His Health] Mummy Tombs&lt;/ref&gt; Hy het ook [[aarverkalking]] en verskeie probleme met mondhigiëne gehad.&lt;ref&gt;[http://www.deredactie.be/permalink/1.1600599 Ötzi krijgt een slecht rapport van de tandarts], 10 April 2013&lt;/ref&gt;

== Oorsaak van dood ==
Ötzi was vermoedelik die slagoffer van ’n jagvoorval of gewapende konflik. ’n Pylpunt is naby sy linkerskouer in sy borskas gevind. Die wond was nog vars toe hy dood is. Die skag van die pyl is verwyder, maar die punt het agtergebly.

Aanvanklik is gemeen die skoot was die dodelik nie en dat hy ure of dae later aan uitputting kon gesterf het. Ondersoeke met ’n CT-skandeerder het egter gewys die slagaar na die linkerarm kon getref gewees het;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Oetzi the Iceman, Ötzi the Iceman: Scientific Studies |url=http://www.mummytombs.com/otzi/scientific.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20080817041549/http://www.mummytombs.com/otzi/scientific.htm |argiefdatum=17 Augustus 2008 |besoekdatum= 6 Januarie 2008 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; in die weefsel is ook tekens van bloeduitstorting ([[hematoom]]) gevind. Dit sou beteken Ötzi het hom binne minute doodgebloei.&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/science/2007/jun/07/archaeology.internationalnews Iceman bled to death, scientists say | Science | The Guardian]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Patrizia Perntera, Paul Gostnera, Eduard Egarter Vigl and Frank Jakobus Rühli. Journal of Archaeological Science Article in Press&lt;/ref&gt; ’n Span patoloë het ook in 2005 tot die gevolgtrekking gekom die pyl het die linkerskouerblad deurboor en die slagaar getref wat die linkerarm van bloed voorsien het.&lt;ref&gt;{{de}}[http://www.nzz.ch/2006/09/13/vm/newzzES1TP7FO-12.html Ötzi innert weniger Minuten gestorben]&lt;/ref&gt;

Naas die skietwond het Ötzi ’n snywond aan sy regterhand&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/world/2002/mar/21/humanities.research1 How Oetzi the Iceman was stabbed in the back and lost his fight for life | World news | The Guardian]&lt;/ref&gt; en ’n kopwond&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/science/news/stories/2007/2020609.htm?health News in Science – Blow to head, not arrow, killed Otzi the iceman – 31/08/2007]&lt;/ref&gt; gehad. Daar is ook bloedspore aan sy klere en wapens gevind. DNA-ondersoeke het getoon dit kan die bloed van tot vier verskillende mense wees. Aan die wonde in sy hand en skouer is [[rooibloedsel]]le gevind – die oudste bloed wat nog gevind is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1030_031030_icemandeath.html |title=Was Ancient Alpine &quot;Iceman&quot; Killed in Battle? |access-date=16 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031209130254/http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1030_031030_icemandeath.html |archive-date= 9 Desember 2003 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Een teorie is dus dat Ötzi hom teen ’n aantal vyande moes verdedig. In die proses het hy sy pyle weggeskiet. Hy het dalk met opset so hoog in die berge geklim om van sy vyand te ontsnap. Hy het dalk self in die rotskom gaan lê en sy rugsak, onafgewerkte boog en byl teen die rotswand en die pylkoker op ’n plat rots neergesit. Sy mes het hy in sy hand gehad.

Meer onlangse ondersoeke toon die skietwond is met ’n kopwond opgevolg, óf deur iemand wat hom met ’n klip gekap het óf toe hy op die rots geval het. Voor sy dood sou hy op sy maag gelê het en sou iemand (vriend of vyand) die pyl uit die wond probeer trek het.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/0,1518,502581,00.html Der Spiegel Wissenschaft online, 28 Augustus 2007]&lt;/ref&gt;

== Ander voorwerpe ==
Ötzi se vonds is veral interessant omdat hy heelwat gereedskap, wapens en ander voorwerpe by hom gehad het wat andersins deur die eeue verlore sou gegaan het. Die voorwerpe is ook nie by hom begrawe soos in die geval van ander mummies nie, maar is dinge wat hy in sy alledaagse lewe gebruik het. Dit verskaf dus baie inligting oor die gebruiksvoorwerpe van mense in die Steentydperk. Ötzi se klere en uitrusting het uit die volgende bestaan:

=== Klere ===
[[Lêer:Ötzischuh 2.jpg|duimnael|220px|Ötzi se skoen.]]
* Ingewikkelde skoene wat van verskillende soorte leer soos bok- en beervel gemaak is. Dit het breë sole gehad om loop op sneeu te vergemaklik en die binnekant is uitgevoer met hooi vir isolasie.
* ’n Gordel met ’n kalfsleerriem van 4 tot 4,8&amp;nbsp;cm breed en byna twee meter lank wat twee maal om sy lyf gedraai was. Aan die riem was ’n sakkie vasgewerk waarin verskillende soorte vuursteenvoorwerpe was.
* ’n Lendeskort van leer.
* Beenbeskermers van leer met twee los pype (geen broek nie).
* ’n Knielengte-leerjas wat sorgvuldig uit reghoekige stukkies aanmekaargewerk is met dun stukkies diersenings.
* Vermoedelik ’n mantel wat uit gras geknoop en gevleg was.
* ’n Mus van beervel.

=== Ander toerusting ===
[[Lêer:Otzi museo.jpg|duimnael|regs|Voorstelling Ötzi met sy neolitiese kleredrag en gereedskap]]
* Oorblyfsels van ’n net wat uit gras geknoop was, waarskynlik vir jag.
* Toerusting om vuur te maak en esdoringblare waarin ’n smeulende kooltjie gebêre kon word.
* Twee pyle en ’n paar deels voltooide pyle wat deur verskillende mense gemaak is.
* ’n Boog van 1,82&amp;nbsp;m wat nog nie voltooi was nie.
* ’n Pylkoker van leer wat met ’n flap toegemaak het.
* ’n Byl van [[koper]] wat met leerrieme aan die houthandvatsel vasgemaak is, waarskynlik om bome te kap. Dit is die enigste volledige byl uit die Nuwe Steentydperk wat nog ooit gevind is.
* ’n Paar rowwe stukke vuursteen van hoë gehalte.
* ’n Mes met ’n eshouthandvatsel en ’n skede van gevlegde grasse.
* ’n Skraper van vuursteen, miskien om die pyle of boog mee te bewerk.
* Stukke swamme, moontlik vir medisinale gebruik.
* ’n Ronde steenring met rieme daardeur. Die funksie daarvan is onbekend.

== Genetiese ondersoek ==
In 2006 het die resultate van ’n genetiese ondersoek in die Amerikaanse ''Journal of Physical Anthropology'' verskyn. Daarvolgens was Ötzi moontlik onvrugbaar. Die ondersoek het ook bevestig dat sy wortels moontlik in Midde-Europa lê. Twee soorte mutasies van die [[mitochondriale DNA]], wat uitsluitlik van die ma geërf word, word verbind met ’n lae vrugbaarheid.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nu.nl/news/668275/84/IJsman_Otzi_was_waarschijnlijk_onvruchtbaar.html |title=nu.nl/wetenschap {{!}} IJsman Otzi was waarschijnlijk onvruchtbaar |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date= 2 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302165832/http://www.nu.nl/news/668275/84/IJsman_Otzi_was_waarschijnlijk_onvruchtbaar.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4674866.stm BBC NEWS | Science/Nature | Infertility link in iceman's DNA]&lt;/ref&gt; Die bevinding het ’n teorie van die ondersoeker Konrad Spindler in die 1990's ondersteun dat Ötzi uit die gemeenskap verstoot is om in die berge te leef.

In 2012 het die resultaat van ’n ondersoek van sy volledige [[genoom]] verskyn.&lt;ref&gt;[http://www.nature.com/uidfinder/10.1038/ncomms1701 New insights into the Tyrolean Iceman's origin and phenotype as inferred by whole-genome sequencing], Nature Communications, 28 Februarie 2012&lt;/ref&gt; Hieruit is onder meer afgelei hy het bruin hare gehad, asook ’n groot kans op ’n paar siektes.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{de}} {{en}} {{it}} [http://www.archaeologiemuseum.it/ www.archaeologiemuseum.it]
* {{de}} [http://www.uibk.ac.at/forschung/alpine_vorzeit/videos/ Universiteit van Innsbruck]
* {{en}} {{nl}} [http://www.angelfire.com/me/ij/oetzie-home.html Nog inligting en foto's]
* {{Commons-kategorie inlyn|Ötzi}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Ötzi|Nederlandse Wikipedia]]

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Otzi}}
[[Kategorie:Prehistoriese mense]]
[[Kategorie:Sterftes in die 33ste eeu v.C.]]</text>
      <sha1>6s1wrsiitmem23ol36jxg2rhhpugfgv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimbabwiese nasionale krieketspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85735</id>
    <revision>
      <id>3362007</id>
      <parentid>3298536</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128066" sha1="1s47dxk0dslhaxv9paa3awdp3pk0wde" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Krieketspan
| naam                  = Zimbabwe
| beeld                 = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan.svg
| byskrif               = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan
| bynaam                = ''The Chevrons''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |title=How our cricketers became Chevrons |publisher=Zimbabwe Independent |date=7 Julie 2017 |accessdate=31 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731004643/https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |archive-date=31 Julie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/chevrons-stars-happy-to-be-back-playing-cricket-again/ |title=Chevrons stars Happy to be back playing cricket again |publisher=New Zimbabwe |date=28 September 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| konferensie           = [[Zimbabwe Krieket]] (ZC)
| toetskaptein          = [[Craig Ervine]]
| edi-kaptein           = [[Sean Williams]]
| t20i-kaptein          = [[Sikandar Raza]]
| afrigter              = {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Justin Sammons]]
| toetsstatusjaar       = 1992
| ikr_status            = Assosiaatlid
| ikr_aansluiting       = 1982
| ikr_status2           = Volle lid
| ikr_aansluiting2      = 1992
| ikr_streek            = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika)
| toetsrang             = 11de
| beste_toetsrang       = 8ste
| edi-rang              = 11de
| beste_edi-rang        = 8ste
| t20i-rang             = 11de
| beste_t20i-rang       = 9de
| eerste_toets          = t {{Cr-IN}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 18–22 Oktober 1992
| mees_onlangse_toets   = t {{Cr-AF}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 20–22 Oktober 2025
| aantal_toetse         = 129
| aantal_toetse_vanjaar = 0
| toetsrekord           = 15/84 (11,63%)&lt;br /&gt;(0 gelykop, 30 onbeslis)
| toetsrekord_vanjaar   = 0/0&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wtk_verskynings       = 0/4
| wtk_eerste            = 
| wtk_beste             = 
| eerste_edi            = t {{Cr-AU}} op [[Trent Bridge]], [[Nottingham]]; 9 Junie 1983
| mees_onlangse_edi     = t {{Cr-LK}} op [[Harare Sportklub]], [[Harare]]; 31 Augustus 2025
| aantal_edis           = 583
| aantal_edis_vanjaar   = 0
| edi-rekord            = 154/405 (26,42%)&lt;br /&gt;(8 gelykop, 16 onbeslis)
| edi-rekord_vanjaar    = 0/0&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wb_verskynings        = 9/13
| wb_eerste             = [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]]
| wb_beste              = Super Ses (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]])
| wbk_verskynings       = 5
| wbk_eerste            = 1982
| wbk_beste             = Kampioen (in 1982, 1986 en 1990)
| kt_verskynings        = 5/9
| kt_eerste             = [[Kampioenetrofee 1998|1998]]
| kt_beste              = Kwarteindrondte (in [[Kampioenetrofee 2000|2000]])
| eerste_t20i           = t {{Cr-BD}} op Sheikh Abu Naser-stadion, [[Khulna]]; 28 November 2006
| mees_onlangse_t20i    = t {{Cr-ZA}} op [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]]; 1 Maart 2026
| aantal_t20is          = 192
| aantal_t20is_vanjaar  = 6
| t20i-rekord           = 68/119 (35,42%)&lt;br /&gt;(2 gelykop, 3 onbeslis)
| t20i-rekord_vanjaar   = 3/3&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wt20-verskynings      = 7/10
| eerste_wt20           = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]]
| beste_wt20            = Tweede rondte (in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]])
| wt20k-verskynings     = 2
| eerste_wt20k          = 2022
| beste_wt20k           = Kampioen (in 2022 en 2025)
| h_patroon_la          = 
| h_patroon_b           = _collar
| h_patroon_ra          = 
| h_patroon_broek       = _redsides
| h_linkerarm           = FFFFF6
| h_liggaam             = FFFFF6
| h_regterarm           = FFFFF6
| h_broek               = FFFFF6
| a_patroon_la          = _zim_odi26
| a_patroon_b           = _zim_odi26
| a_patroon_ra          = _zim_odi26
| a_patroon_broek       = 
| a_linkerarm           = E11E26
| a_liggaam             = E11E26
| a_regterarm           = E11E26
| a_broek               = E11E26
| t_patroon_la          = _zim_t20i26
| t_patroon_b           = _zim_t20i26
| t_patroon_ra          = _zim_t20i26
| t_patroon_broek       = 
| t_linkerarm           = E11E26
| t_liggaam             = FFB600
| t_regterarm           = E11E26
| t_broek               = E11E26
}}

Die '''Zimbabwiese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe national cricket team''), met die bynaam ''The Chevrons'', is die nasionale [[krieket]]span wat [[Zimbabwe]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Zimbabwe Krieket]] (''ZC'', van Engels: ''Zimbabwe Cricket''), voorheen bekend as die Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', ''ZCU''). Zimbabwe is sedert 1992 die tweede volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) in [[Afrika]] ná [[Proteas|Suid-Afrika]] met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Zimbabwe is tans (Februarie 2026) elfde op die IKR-toetsranglys, elfde op die eendagranglys en elfde op die Twintig20-wêreldranglys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Zimbabwe het reeds aan nege [[krieketwêreldbeker]]toernooie deelgeneem, met hul beste prestasie in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] en [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], waar hulle die Super Ses gehaal het. In 2003 het Zimbabwe saam met [[Suid-Afrika]] en [[Kenia]] die eerste krieketwêreldbekertoernooi in Afrika aangebied. Hulle het tot dusver ook aan sewe [[T20I-wêreldbeker]]toernooie deelgeneem en twee keer die tweede rondte gehaal (in [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2026|2026]]). Zimbabwe het ook reeds aan vyf [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]] deelgeneem en in [[Kampioenetrofee 2000|2000]] hul beste verskyning gemaak, toe hulle die kwarteindrondte gehaal het; in onlangse jare het hulle egter nie meer vir dié toernooi gekwalifiseer nie, omdat hulle nie meer onder die agt beste spanne in die IKR se EDI-ranglys is nie. Saam met [[Namibië]] en Suid-Afrika sal Zimbabwe ook die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aanbied.

Weens Zimbabwe se swak ekonomiese en politieke stabiliteit in onlangse jare het die Zimbabwiese nasionale krieketspan agteruitgegaan, veral omdat belangrike spelers dié land verlaat en teenstanders weens veiligheidkwessies geweier het om in Zimbabwe te speel. Dit lei tot ’n gebrek aan beide ervaring en kundigheid, waarvolgens Zimbabwe nie meer kan meeding met lande wat elke jaar baie krieketwedstryde speel nie. Hul laagtepunt was die opskorting deur die IKR in 2019, maar Zimbabwe is intussen weer gerehabiliteer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/49038834 |title=ICC suspend Zimbabwe Cricket for political interference |publisher=[[BBC]] |date=18 Julie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Een voormalige Zimbabwiese speler is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Zimbabwe Krieket}}
Zimbabwe Krieket (Engels: ''Zimbabwe Cricket'', ''ZC'') is in 1898 gestig as Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”), in 1980 hernoem in Zimbabwiese Krieketunie (Engels: ''Zimbabwe Cricket Union'', ZCU) en het in 1992 sy huidige naam aangeneem. Dit is verantwoordelik vir die reël van krieket in Zimbabwe.&lt;ref name=&quot;Facelift&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-union-given-a-facelift-141479 |title=Zimbabwe Cricket Union given a facelift |publisher=ESPNcricinfo |date=22 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Op 21 Julie 1981 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit en sedert 6 Julie 1992 is Zimbabwe ’n volle lid en mag dus toetskrieket speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe |title=Cricket Zimbabwe |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Zimbabwiese beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=8 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220190034/https://www.africacricket.com/members.php |archive-date=20 Februarie 2024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Zimbabwe Krieket bestuur al die Zimbabwe-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die ZC verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Zimbabwiese span.

Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Zimbabwe oor ’n o. 19-nasionale span wat aan die [[o. 19-krieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe A is die tweede nasionale span van Zimbabwe en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status.

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van krieket ===
[[Lêer:Fort-victoria-1952.jpg|duimnael|links|Fort Victoria in 1952, waar op 16 Augustus 1890 die eerste krieketwedstryd in die destydse Rhodesië beslis is]]
In 1890 het die Pionierskolom, ’n deur [[Cecil John Rhodes]] en die [[British South Africa Company]] (BSAC) saamgestelde mag huursoldate, vanuit die [[Kaapkolonie]] die gebiede noord van die [[Limpopo (rivier)|Limpoporivier]] bereik. Op 16 Augustus 1890, kort nadat Rhodes dié nedersetting laat stig het, is naby [[Masvingo|Fort Victoria]] op ’n kolfblad van skaars twee en twintig treë die eerste bekende krieketwedstryd in Rhodesië beslis. Toe die huursoldate gekies is, het die koloniale amptenare, wat hul opleiding hoofsaaklik aan Britse openbare skole ontvang het, groot waarde aan sportprestasies geheg. Hulle het daarin belanggestel om Britse balsporte in die nuwe kolonie te vestig. Dienooreenkomstig het [[rugby]] en krieket ’n prominente rol gespeel, aangesien hulle ’n ideale verbinding met die [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland|Verenigde Koninkryk]] sou vorm. Volgens die koloniste se siening het dié twee sportsoorte in ’n besondere mate “imperiale ideologieë van die Britte se mag en van manlikheid, wat uitgedruk is in sportprestasies” bevorder. In dié kolonie se beginjare, wat veral deur militêre konflikte ([[Jameson-inval]], [[Matabele-opstand]], [[Tweede Vryheidsoorlog]]) gekenmerk was, het die BSAC gepoog om deur gereelde sportverslae in die Suid-Afrikaanse en Britse pers ’n soort normaliteit voor te gee om die toestroming van nog setlaars aan die gang te hou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Rhodes het na ’n geruime tyd besef dat die BSAC alleen nie in staat was om die deur die setlaars verkiesde suidelike deel van Rhodesië doeltreffend te administreer nie. In 1897 het hy dus sy vriend [[William Henry Milton]] as administrateur van die gebied [[Masjonaland]] (van 1901 af ook van [[Matabeleland]] en dus van die hele Suid-Rhodesië) aangestel om ’n siviele administrasie te vestig. Milton het in 1874/75 vir die [[Engelse nasionale rugbyspan]] uitgedraf en was van 1889 tot 1892 [[Kaptein (sport)|kaptein]] van die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.oldmiltonians.com/history/schoolname.html |title=Sir William Milton |publisher=Milton High School Bulawayo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens sy ampstermyn, wat tot 1914 geduur het, het hy onder meer strukture geskep vir sportaktiwiteite, byvoorbeeld deur die bekendstelling van skoolsport. Vir die setlaars was die beoefening van sport ’n belangrike manier vir sosiale akkulturasie, aangesien dit die interaksie tussen betreklik ver afgeleë nedersettings bevorder en tot die skepping van ’n eenvormige “wit” kultuur bygedra het. Die vorming van ’n uitsluitende setlaaridentiteit was glo noodsaaklik vir die handhawing van die oppergesag en beheer oor die veel groter inheemse bevolking.&lt;ref name=&quot;novak&quot;&gt;{{en}} {{cite web |author=Andrew Novak |title=Sport and Racial Discrimination in Colonial Zimbabwe: A Reanalysis |work=The International Journal of the History of Sport |url=https://www.rhodesianservices.org/user/image/sport-and-racial-discrimination-in-colonial-zimbabwe.pdf |year=2012 |edition=29 |volume=6 |doi=10.1080/09523367.2011.642550}}&lt;/ref&gt; Milton se [[Rassisme|rassistiese]] invloed was aansienlik en hy was meer as enige ander verantwoordelik vir die skepping van ’n gesegregeerde speelprogram. Gevolglik is krieket feitlik uitsluitlik deur “wit” mense gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=586 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die middel-1890’s was die belangrikste wedstryd van die Rhodesiese krieketseisoen die wedstryde tussen [[Harare|Salisbury]] en [[Bulawayo]]. Die eerste [[Engelse nasionale krieketspan|Engelse verteenwoordigende span]], aangevoer deur Lord Hawke, het Rhodesië in 1898/99 besoek, en die wedstryde is op ’n matkolfblad gespeel.&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-of-zimbabwe-cricket-259980 |title=A brief history of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=John Ward |date=19 September 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Rhodesiese krieket ===
[[Lêer:Denis Tomlinson c1935.jpg|duimnael|links|upright|Denis Tomlinson het in 1935 Rhodesië se eerste toetskrieketspeler geword]]
Toe die spoorlyn in 1897 Bulawayo bereik het, het dit die vestiging van gereelde sportverhoudings met [[Suid-Afrika]] vergemaklik. In 1898 is die beheerliggaam Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”) gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre &amp; Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=307}}&lt;/ref&gt; Toe hulle aan die Suid-Afrikaanse Curriebeker deelgeneem het, is in 1904/05 vir die eerste keer [[eersterangse krieket]] in Rhodesië gespeel. Op 15–16 Maart 1905 is in [[Johannesburg]] die eerste eersterangse wedstryd teen die [[Transvaal]]se krieketspan gespeel, wat Rhodesië met ’n beurt en 170 lopies verloor het. Ná hierdie kort verskyning het Rhodesië vir ’n kwarteeu nie meer aan die Curriebeker deelgeneem nie. Vanaf 1931/32 het hulle weer aan die Curriebeker deelgeneem en vier van hul vyf wedstryde gewen, maar hulle moes die beker weens die destydse puntestelsel aan die Westelike provinsie afstaan. Die Rhodesiese span het vanaf 1946/47 op ’n gereelde vlak begin deelneem, maar hulle “tuiswedstryde” is in Suid-Afrika aangebied, sodat die Suid-Afrikaanse spanne nie lang moes reis nie. In die tussentyd het Denis Tomlinson Rhodesië se eerste toetskrieketspeler geword, nadat hy in 1935 vir die [[Proteas|Suid-Afrikaanse span]] benoem is om saam na Engeland te toer. [[Chris Duckworth]] was die tweede tydens die Engelse toer in 1955 en [[Tony Pithey]] die derde teen Engeland in die tuisreeks van 1956/57. Ander goeie spelers soos [[Colin Bland]] het ook internasionale krieket vir Suid-Afrika gespeel.&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot; /&gt;

Die sedert 1953 bestaande [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]] is tien jaar later ontbind, waarmee die RRVU sy verantwoordelikheid vir die nuwe onafhanklike lande [[Zambië]] en [[Malawi]] kwyt was. Die “wit” minderheid van Suid-Rhodesië het destyds oor ’n groot mate aan selfregering beskik en hulle wou hul bevoorregte posisie behou, wat vir die Britte weens die toenemende dekolonisasie egter onaanvaarbaar was. Nadat onderhandelinge oor die “swart” meerderheid se politieke gelykstelling misluk het, het die regering onder [[Ian Smith]] op 11 November 1965 eensydig [[Rhodesië]] se onafhanklikheid van die Verenigde Koninkryk verklaar. Die Britse regering onder [[Harold Wilson]] het dié gebeurtenis as ’n opstandige daad bestempel en talle pogings op internasionale vlak aangewend om die Rhodesiese regering enige internasionale legitimiteit te ontsê. Dit het spoedig die sportwêreld ingesluit en van 1967 af het die Britse regering aangevoer dat verbindinge op sportvlak ’n vorm van “ondersteuning vir die onwettige regime in Rhodesië” sou wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Charles Little |title=The sports boycott against Rhodesia reconsidered |series=Sports in Society |edition=14 |volume=2 |publisher=Routledge |location=Londen |date=Maart 2011 |url=https://eds.p.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=2&amp;sid=459f3b7a-58a2-4d74-8754-8b5903e33935%40redis |pages=196}}&lt;/ref&gt;

Die boikotpogings was nie op die rasseskeiding per se gemik nie, dit was egter uitdruklik gefokus op die onwettigheid van die Smith-administrasie. In teenstelling met Suid-Afrika was die diskriminasie van die bevolkingsmeerderheid in Rhodesië nie op ’n staatsbepaalde en georganiseerde apartheid gegrond nie, veral as sulks in Rhodesië weens ’n gebrek aan die nodige veiligheidsmagte in elk geval nie afdwingbaar was nie. Dit was eerder ’n uitdrukking van uitsluiting op sosiale en ekonomiese vlak. Op die gebied van sport het dit op verskillende maniere gemanifesteer. Sportsoorte wat duur toerusting en fasiliteite of spesiale afrigtingsmetodes vereis het, is oorheers deur die gegoede “wit” setlaargemeenskap, terwyl baie “swart” Rhodesiërs uitgesluit was bloot weens ’n gebrek aan finansiële middele. In sportsoorte sonder sulke vereistes was reeds sedert die 1950’s ’n afbreek van skeidende hindernisse waarneembaar, wat veral die geval in [[sokker]] en [[atletiek]] was. Daarenteen het sportsoorte soos rugby en krieket, wie se beheerliggame noue verbindinge met hul Suid-Afrikaanse eweknieë gehandhaaf het, ’n hoë mate aan segregasie getoon.&lt;ref name=&quot;novak&quot; /&gt;

Die jaarlikse Loganbeker was minder gesog, maar dit het aansienlik bygedra tot die kondisionering van die Rhodesiese spelers.&lt;ref name=&quot;novak&quot; /&gt; Dit is as ’n naweektoernooi tussen die vier destydse provinsies [[Matabeleland]], [[Masjonaland]], [[Manicaland]] en [[Midlands (provinsie)|Midlands]] van stapel gestuur, en het later [[Noord-Rhodesië]] (nou [[Zambië]]) ingesluit. Gedurende die [[winter]]maande het die ''Sunday Country Districts'' se krieket meer geword. Daarbenewens het die Straggler, saamgestel uit spelers van Masjonaland, in die laat 1950’s en vroeë 1960’s, in daardie wintermaande vir naweekwedstryde teen [[Njassaland]] (nou [[Malawi]]) op matkolfblaaie na [[Blantyre]] getoer. In die 1961-wedstryd het Chris Duckworth 91 lopies in 58 minute aangeteken. Sedert die 1993/94-seisoen geniet die Loganbekertoernooi eersterangse status.&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot; /&gt; In Oktober 1961 het [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] aan die begin van hul Suid-Afrikaanse toer Rhodesië besoek. Hulle het twee driedaagse eersterangse wedstryde teen Rhodesië gespeel, waarvan die eerste in Bulawayo en die tweede in Salisbury. Albei wedstryde het onbeslis geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25183.html |title=Rhodesia v New Zealanders |publisher=Cricket Archive |accessdate=27 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127192516/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25183.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25190.html |title=Rhodesia v New Zealanders |publisher=Cricket Archive |accessdate=27 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127191415/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/25/25190.html |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[David Lewis (krieketspeler)|David Lewis]] was van 1953/54 tot 1963/64, vir tien jaar, die kaptein van die Rhodesiese span. Aan die einde van die 1970’s is die span deur [[Mike Procter]] aangevoer. Ondanks hierdie rykdom aan talent het Rhodesië nooit daarin geslaag om die Curriebeker te wen nie. Altesaam 242 spelers het Rhodesië in eersterangse en A-lys-krieket verteenwoordig. Rhodesië is nie genooi om aan die eerste twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]]) deel te neem nie, aangesien hulle as ’n nieonafhanklike land geen lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) was nie. Die span het in 1979/80 as “[[Zimbabwe-Rhodesië]]” opgetree, en, nadat Zimbabwe amptelik onafhanklik geword het, het hulle die Curriebeker ná die afsluit van dié seisoen eindelik verlaat. Tot onafhanklikheidwording in 1980 kon Rhodesiese toetskrieketspelers vir die Suid-Afrikaanse span gekies word.&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot; /&gt;

=== Ná onafhanklikheidwording ===
[[Lêer:Duncan Fletcher 2015.jpg|duimnael|upright|Duncan Fletcher, wat tydens die openingswedstryd van die [[Krieketwêreldbeker 1983]] teen Australië beslissende bydraes gelewer het om Zimbabwe die wedstryd te laat beklink]]
Ná die sluiting van die [[Lancasterhuis-ooreenkoms]] het die land op 18 April 1980 sy onafhanklikheid verkry en is hernoem in Zimbabwe wat ook die einde van die “wit” minderheidsheerskappy ingelui het. Dienooreenkomstig het die Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'') sy naam verander in Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', ZCU).&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot; /&gt; Vanweë die groot internasionale druk om die Suid-Afrikaanse apartheidsregime te boikot, het die Zimbabwe al sy verbindings met die Suid-Afrikaanse krieket afgebreek en aan die Curriebeker asook ander toernooie onttrek. In ruil daarvoor is die ZCU in die internasionale strukture ingesluit. Die enigste eersterangse krieketwedstryde tydens die 1980/81- en 1981/82-seisoene het Zimbabwe teen toerende spanne gespeel. Zimbabwe het op 21 Julie 1981 ’n assosiaatlid van die Internasionale Krieketraad geword en eersterangse krieketwedstryde tydens hul eerste Engelse toer in 1982 gespeel. Zimbabwe het die IKR-trofee in 1982 gewen, wat as eerste stap tot hul toetsstatus beskou kan word. Daarmee het Zimbabwe vir die [[Krieketwêreldbeker 1983|Krieketwêreldbeker in 1983]] in Engeland gekwalifiseer en onverwags [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] in die openingswedstryd verslaan. Zimbabwe het 239 lopies vir die verlies van ses paaltjies in 60 boulbeurte aangeteken, waartoe hul kaptein Duncan Fletcher ’n onoorwonne 69 lopies bygedra het. Fletcher het toe sy loopbaanbeste boulwerk gelewer en vier paaltjies vir 42 lopies geneem om Australië op 226 lopies vir sewe paaltjies te beperk, waardeur Zimbabwe een van die mees verrassende oorwinnings in die krieketgeskiedenis aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/505154/duncan-s-day |title=Duncan's day |publisher=The Cricket Monthly |author=Simon Lister |date=13 Maart 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het egter laaste in hul groep geëindig, nadat hulle al die ander vyf wedstryde verloor het. Die Zimbabwiese span is verswak, nadat “wit” Zimbabwiërs soos [[Graeme Hick]] die land verlaat het om hul loopbane elders voort te sit.&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot; /&gt;

Ná sy oorwinning tydens die IKR-trofee 1986 het Zimbabwe aan die [[Krieketwêreldbeker 1987]] in Indië en Pakistan deelgeneem, maar is in al die ses groepwedstryde verslaan, hoewel hulle baie naby aan ’n oorwinning oor Nieu-Seeland was. Hulle het ’n teiken van 243 lopies in 50 boulbeurte gejaag, en hul [[paaltjiewagter]]-kolwer David Houghton het 142 lopies bygedra, maar Zimbabwe is op 239 lopies in die laaste boulbeurt uitgeboul en sodoende met drie lopies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/forgotten-classics-new-zealand-v-zimbabwe-hyderabad-1987-799455 |title=Houghton takes on New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme |date=16 November 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Zimbabwe het met sy oorwinning tydens die IKR-trofee 1990 vir die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland gekwalifiseer, maar hulle het versuim om tot die volgende rondte te vorder, nadat hulle ses van hul agt wedstryde verloor het, ondanks twee noemenswaardige prestasies. In hul eerste wedstryd teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] het Zimbabwe sy destyds hoogste telling van 312 lopies vir die verlies van vier paaltjies aangeteken, waartoe die paaltjiewagter-kolwer Andy Flower ’n onoorwonne 115 lopies bygedra het. Sri Lanka het hierdie teiken egter gehaal en sodoende met drie paaltjies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ask-steven-does-jason-gillespie-have-the-lowest-average-of-any-test-double-centurion-1214443 |title=Does Jason Gillespie have the lowest average of any Test double-centurion? |publisher=ESPNcricinfo |author=Steven Lynch |date=28 Januarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In hul laaste wedstryd, wat nie meer beslissend was nie, het Zimbabwe teen Engeland, wat alreeds sy plek in die halfeindstryd bespreek het, te staan gekom. Zimbabwe is op 134 uitgeboul. [[Eddo Brandes]] het toe ’n uitstekende vier paaltjies vir 21 lopies geneem en Graham Gooch met sy eerste aflewering uitgeboul. Engeland het op 125 lopies al sy paaltjies verloor, waardeur Zimbabwe ’n verrassende oorwinning met nege lopies aangeteken het. Hierdie 22 krieketwêreldbekerwedstryde was Zimbabwe se enigste internasionale wedstryde in dié tydperk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/zimbabwe/engine/records/team/match_results_year.html?class=2;id=9;type=team |title=Zimbabwe / Records / One-Day Internationals / List of match results (by year) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Die jong toetsland ===
In 1992 is die beheerliggaam in [[Zimbabwe Krieket]] hernoem en op 6 Julie dieselfde jaar is Zimbabwe as negende land deur die Internasionale Krieketraad toetsstatus toegeken.&lt;ref name=&quot;Facelift&quot; /&gt; In Oktober 1992 het Zimbabwe sy eerste toetswedstryd, onder kaptein [[David Houghton]], teen [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] op [[Harare Sportklub]] gespeel. Een van die spelers, [[John Traicos]], ’n draaibouler, het voorheen vir Suid-Afrika gespeel. Die pouse van 22 jaar en 222 dae is die langste in dié tyd in enige toetsspeler se loopbaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/john-traicos-55802 |title=John Traicos |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Houghton het ’n honderdtal met sy toetsdebuut vir Zimbabwe aangeteken, terwyl Traicos vyf paaltjies vir 86 lopies in 50 boulbeurte geneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-1992-93-62304/zimbabwe-vs-india-only-test-63583/full-scorecard |title=Zimbabwe vs India, Only Test at Harare, Oct 18 1992 – Full Scorecard |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryd het onbeslis geëindig en Zimbabwe het sodoende die eerste span geword om ’n nederlaag in sy eerste toetswedstryd te vermy, sedert Australië in die heel eerste toetswedstryd in 1877 Engeland verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/1118312/grant-flower-one-thing-zimbabweans-do-is-they-deal-well-with-adversity |title='One thing Zimbabweans do is, they deal well with adversity' |publisher=The Cricket Monthly |author=Danyal Rasool |date=31 Augustus 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe se daaropvolgende toetswedstryde het egter teleurstellend verloop, waardeur hul toetsstatus in twyfel getrek is. Zimbabwe het sy eerste oorwinning in 1995 tuis teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] met ’n beurt aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-1994-95-61490/zimbabwe-vs-pakistan-1st-test-63672/full-scorecard |title=1st Test, Harare, Jan 31 – Feb 4 1995, Pakistan tour of Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In EDI-krieket het Zimbabwe ook gesukkel. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1996]] in Indië, Pakistan en Sri Lanka is hulle weer vroeg uitgeskakel, nadat Zimbabwe net [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] verslaan het. Aan die einde van die jaar het hulle egter in die EDI-reeks teen Engeland verrassend met 3–0 geseëvier.&lt;ref name=&quot;zimhistory&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-v-england-1996-97-153944 |title=Zimbabwe v England 1996–97 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1998 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Kort goue tydperk ===
[[Lêer:Grant Flower.jpg|duimnael|upright|[[Grant Flower]], die broer van Andy Flower]]
Ten spyte van sy span se moeilikhede is die paaltjiewagter-kolwer Andy Flower as een van die wêreld se beste kolwers beskou; sy kolfgemiddelde was in 2000 en 2001 meer as 80. Destyds het Zimbabwe ook krieketspelers opgelewer soos Flower se broer [[Grant Flower|Grant]], asook die veelsydiges [[Andy Blignaut]] en [[Heath Streak]] (wat later kaptein van die nasionale span sou word). [[Murray Goodwin]] was ook ’n kolwer van ’n wêreldgehalte; ná sy uittrede uit internasionale krieket het hy vir [[Sussex]] baie lopies aangeteken. ’n Ander kolwer van ’n wêreldgehalte was [[David Houghton]], wat die Zimbabwiese rekord vir die hoogste individuelle toetstelling van 266 teen Sri Lanka in 1994/95 aangeteken het. Die partykeer kaptein en middelordekolwer [[Alistair Campbell]], die veelsydige beendraaier [[Paul Strang]], [[Eddo Brandes]], en die snelbouler/aanvangskolwer [[Neil Johnson]] was ander belangrike bydraers vir Zimbabwe op die destydse wêreldverhoog. Met die verskyning van hierdie kwaliteitspelers is in die laat 1990’s ’n deurbraak bereik in terme van mededinging en die Zimbabwiese span het toetswedstryde teen ander lande begin wen, insluitende ’n reeksoorwinning in Pakistan.

Zimbabwe het tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] uitgeblink, die vyfde plek in die Super Ses gehaal en die halfeindstryd net misgeloop omdat hulle ’n swakker lopietempo as Nieu-Seeland gehad het. Tydens die groepfase het Zimbabwe Indië met drie lopies verslaan,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/india-vs-zimbabwe-8th-match-65200/full-scorecard |title=8th Match, Leicester, May 19 1999, ICC World Cup |publisher=ESNcricinfo |date=19 Mei 1999 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; voordat hulle teen hul buurland Suid-Afrika te staan gekom het. Zimbabwe het in sy beurt 233 lopies vir die verlies van ses paaltjies aangeteken, met ’n goeie 76 deur die aanvangskolwer [[Neil Johnson]]. In antwoord het Suid-Afrika vir 40 lopies ses paaltjies verloor, voordat beide [[Lance Klusener]] en [[Shaun Pollock]] vyftigtalle aangeteken en die teiken op 48 lopies verminder het. Dit was Suid-Afrika se eerste nederlaag teen Zimbabwe en een van Zimbabwe se vernaamste oorwinnings. Neil Johnson het ook met die bal uitgeblink, drie paaltjies geneem en is as speler van die wedstryd benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-all-round-neil-johnson-stuns-south-africa-281598 |title=All-round Johnson stuns South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=27 Februarie 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Johnson het ná hierdie toernooi egter ophou speel vir Zimbabwe.

Gedurende hierdie tydperk het Zimbabwe al die toetslande (behalwe vir Australië) gereeld geklop. Zimbabwe het in 2000/01 Nieu-Seeland beide tuis en weg verslaan. Die span het ook eindstryde van baie multinasionale eendagtoernooie gehaal. In 2001 was Zimbabwe gasheer van die Coca-Cola-beker, waaraan ook Indië en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] deelgeneem het. Zimbabwe is in al sy groepwedstryde verslaan, waarvolgens Indië en Wes-Indië die eindstryd uitgespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/7th-match-final-india-v-west-indies-coca-cola-cup-statistical-highlights-101327 |title=7th Match (Final), India v West Indies, Coca Cola Cup, Statistical Highlights |publisher=ESPNcricinfo |author=Rajneesh Gupta |date=8 Julie 2001 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Tekens van agteruitgang ===
[[Lêer:Andy Flower.png|duimnael|upright|Die Zimbabwiese speler Andy Flower het saam met Henry Olonga tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]] swart armbande in “rou oor die dood van demokrasie” in Zimbabwe gedra]]
Die toenemende politisering van krieket, insluitende die keusebeleid van spelers volgens etniese kwotas, saam met die dalende politieke situasie in Zimbabwe, het die [[Krieketwêreldbeker 2003]], wat Zimbabwe saam met Suid-Afrika en Kenia aangebied het, ontwrig. Engeland het sy wedstryd in Zimbabwe verbeur en sodoende hul eie vordering tydens dié toernooi gewaag. Engeland se amptelike rede was die beweerde gebrek aan veiligheid, hoewel die politieke situasie ook ’n rede was.&lt;ref name=Protest&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/great-world-cup-moments-henry-olonga-and-andy-flower-mourn-the-death-of-democracy-281633 |title=Zimbabwe's black armband protest |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=28 Februarie 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=espncricinfo&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155838.html |title=Wisden – England v Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=theguardian&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2003/feb/11/cricketworldcup2003.cricketworldcup2 |title=England snub Zimbabwe |publisher=The Guardian |author=Sean Ingle |date=11 Februarie 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Beide die Zimbabwiese speler Andy Flower en die snelbouler Henry Olonga het tydens die eerste wedstryd teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] swart armbande in “rou oor die dood van demokrasie” in Zimbabwe gedra. Albei spelers in onmiddellik uit die span geskors en het oorsee om politieke asiel gevra. Hierdie openbare politieke protes het ’n aansienlike verleentheid met die medegashere veroorsaak en ook die spanharmonie ontwrig.&lt;ref name=Protest /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/statement-of-andy-flower-and-henry-olonga-126517 |title=Statement of Andy Flower and Henry Olonga |publisher=ESPNcricinfo |date=27 April 2007 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het, ook danksy die verbeurde wedstryd teen Engeland, wat as ’n oorwinning vir hulle geag is, weer die Super Ses gehaal, maar hulle is ná nederlae teen Nieu-Seeland, Kenia en Sri Lanka uitgeskakel.

Ná afloop van die Krieketwêreldbeker 2003 het van Zimbabwe se beste spelers hul internasionale loopbane vroeg beëindig en ’n nuwe span het begin ontwikkel. Alhoewel hulle nie vroeër suksesse kon herhaal nie, het hierdie nuwe geslag van oorwegend multi-gedissiplineerde spelers ’n stewige ruggraat vir ’n mededingende, maar meestal nie suksesvolle span begin vorm. In laat 2003 het Zimbabwe na Australië vir ’n twee-wedstrydreeks getoer. Dit word veral onthou vir die Australiese aanvangskolwer Matthew Hayden se beurt in die eerste toets, waartydens hy ’n rugspanning oorkom en toe ’n destydse rekord van 380 lopies aangeteken het; Zimbabwe het egter swak vertoon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/3179152.stm |title=Hayden smashes Test record |publisher=[[BBC]] |date=10 Oktober 2003 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Onttrekking en herbegin ===
[[Lêer:Elton Chigumbura fielding.jpg|duimnael|Elton Chigumbura, lid van die Zimbabwiese span tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] en later kaptein van die nasionale span]]
In 2004 het die Zimbabwiese Krieketunie (nou Zimbabwe Krieket) geweier om die kaptein Heath Streak vir die span te benoem. Vervolgens het 14 spelers geweier om vir Zimbabwe te speel en hulle is toe ook nie deur die beheerliggaam gekeur nie. Hierdie verswakking van die span het Zimbabwe gedwing om van sy toetswedstryde in 2004 af te las, maar hul toetsstatus het onangetas gebly.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/news-archive/zimbabwe-not-to-play-test-cricket-in-2004-say-icc/ |title=Zimbabwe not to play Test cricket in 2004, say ICC |publisher=The Indian Express |date=2 Julie 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Beplande besoek deur Sri Lanka het voortgegaan, maar dit was ’n eensydige saak, aangesien Zimbabwe deur onervare spelers verteenwoordig is wat nie oor internasionale ervaring beskik het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-was-not-an-easy-tour-141206 |title='Zimbabwe was not an easy tour' |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Mei 2004 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat Zimbabwe in 2005 weer toetskrieket begin speel het, het weens die onttrekking deur baie ervare spelers ’n aantal hoë nederlae gevolg. In Maart 2005 het Zimbabwe twee toetswedstryde in Suid-Afrika elk met ’n beurt verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/six-for-zondeki-as-zimbabwe-are-routed-146093 |title=Six for Zondeki as Zimbabwe are routed |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=13 Maart 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nog erger uitslae het in Augustus tuis teen Nieu-Seeland gevolg, nadat hulle ’n toetswedstryd binne twee dae verloor het. Zimbabwe was net die tweede toetsspan (ná Indië in 1952) wat twee keer op dieselfde dag uitgeboul is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2005-144150/zimbabwe-vs-new-zealand-1st-test-215253/match-report |title=Hopeless Zimbabwe crushed inside two days |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In September dieselfde jaar het die span albei toetswedstryde teen Indië tuis verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pathan-it-has-been-a-wonderful-series-for-me-219932 |title=Pathan: 'It has been a wonderful series for me' |publisher=ESPNcricinfo |date=22 September 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná dié toetsreeks het Streak sy uittrede uit internasionale krieket aangekondig en sodoende die beleërde span nog ’n terugslag toegedien. Aan die einde van 2005 is ’n ooreenkoms bereik, waarvolgens afvallige spelers weer in die Zimbabwiese nasionale span opgeneem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.aussiecricket.net/forum/viewtopic.php?f=10&amp;t=396&amp;start=0&amp;sid=5dc6c14591d20b5bc21e147f5ea2a84e&amp;view=print |title=Rebels consider peace plan |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=26 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426011143/http://www.aussiecricket.net/forum/viewtopic.php?f=10&amp;t=396&amp;start=0&amp;sid=5dc6c14591d20b5bc21e147f5ea2a84e&amp;view=print |archive-date=26 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Met die goedkeuring van die IKR het Zimbabwe sy deelname aan verdere toetswedstryde vir die jaar 2006 opgeskort.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/other_international/zimbabwe/4625900.stm |title=Zimbabwe revokes 2006 Test status |publisher=[[BBC]] |date=18 Januarie 2006 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/international/zimbabwe-cricket-team-info |title=Zimbabwe Cricket Team SuperSport Profile |publisher=[[SuperSport]] |accessdate=1 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901161112/https://supersport.com/cricket/international/zimbabwe-cricket-team-info |archive-date=1 September 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Zimbabwe was gasheer van die Drienasiesreeks in 2005/06, waaraan ook Indië en Nieu-Seeland deelgeneem het. Die gasheer is in al die vier wedstryde verslaan, waarvolgens Indië en Nieu-Seeland die eindstryd uitgespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/videocon-triangular-series-2005-216614/zimbabwe-vs-india-6th-match-217979/match-report |title=Yuvraj and Dhoni take India home |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=4 September 2005 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007]] in Wes-Indië is Zimbabwe vroeg uitgeskakel, nadat hulle net teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] gelykop gespeel het. Tydens die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker]] in Suid-Afrika het Zimbabwe in sy openingswedstryd Australië verrassend met vyf paaltjies verslaan, maar hulle is nogtans vroeg uitgeskakel. In aanloop tot die volgende toernooi in [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] het beide Engeland en Suid-Afrika om politieke redes daarop aangedring dat Zimbabwe aan dié toernooi onttrek, waarin hulle ingestem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2008/07/04/sports/04iht-cricket.1.14239687.html |title=Zimbabwe agrees to withdraw from Twenty20 World Cup |publisher=[[The New York Times]] |date=4 Julie 2008 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2007 was daar belowende aankondigings, waarvolgens Zimbabwe aan al drie binnelandse kompetisies in Suid-Afrika sou kon deelneem as deel van die pogings om die krieketgehalte in Zimbabwe te verbeter.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.supersport.co.za/cricket/article.aspx?id=233227&amp;headline=Zim%20to%20compete%20in%20all%20SA%60s%20domestic%20competitions |title=Zim to compete in all SA's local competitions |publisher=[[SuperSport]] |date=22 Oktober 2007 |accessdate=14 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514033825/http://www.supersport.co.za/cricket/article.aspx?id=233227&amp;headline=Zim%20to%20compete%20in%20all%20SA%60s%20domestic%20competitions |archive-date=14 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hul deelname aan die toernooie is egter in twyfel getrek toe die planne uitgestel is hangende ’n raadsvergadering van [[Krieket Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13686 |title=Zimbabwe's Place In South African Cricket Delayed |publisher=Cricket World |accessdate=26 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026152947/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13686 |archive-date=26 Oktober 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Laat in November 2007 is ’n kompromie bereik, waarvolgens Zimbabwe aan die MTN Binnelandse Kampioenskap en die Standard Bank Pro 20-reeks sou kon deelneem, maar nie aan die SuperSport-reeks soos oorspronklik beplan nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13920 |title=Zimbabwe's Place In SA Franchise Cricket Confirmed |publisher=Cricket World |accessdate=1 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201015055/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=13920 |archive-date=1 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Pleks daarvan het hulle drie eersterangse vierdaagse wedstryde teen ’n saamgestelde Suid-Afrikaanse span, bestaande uit konsessie- en provinsiale spelers, gespeel. Zimbabwe het die drie wedstryde in [[Paarl]], [[Potchefstroom]] en [[Kimberley]] gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=14317 |title=Utseya Leads Zimbabwe To Challenge Clean Sweep |publisher=Cricket World |date=6 Januarie 2008 |accessdate=7 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080107140510/http://www.cricketworld.com/zimbabwe/article/?aid=14317 |archive-date=7 Januarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tussen hierdie wedstryde het Zimbabwe Wes-Indië vir ’n EDI-reeks van vyf wedstryde gehuisves en ’n verrassende oorwinning in die openingswedstryd behaal,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=13995 |title=Chanderpaul Ton in Vain As Zimbabwe Open With Win |publisher=Cricket World |date=30 November 2007 |accessdate=25 Mei 2011 |archive-url=https://archive.today/20110525230956/http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=13995 |archive-date=25 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; voordat die gaste dié reeks met 3–1 beklink het. Die laaste wedstryd is weens reën afgelas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=14095 |title=Last Zimbabwe-West Indies One-Dayer Abandoned |publisher=Cricket World |date=9 Desember 2007 |accessdate=13 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213122915/http://www.cricketworld.com/cricket_archive/west_indies_in_zimbabwe/article/?aid=14095 |archive-date=13 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Terugkeer op internasionale vlak ===
In 2010 het Zimbabwe die Driehoekige reeks aangebied, waaraan ook Indië en Sri Lanka deelgeneem het. Zimbabwe het drie van hul vier wedstryde gewen, maar hulle is in die eindstryd deur Sri Lanka verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-triangular-series-2010-452140/zimbabwe-vs-sri-lanka-final-452152/match-report |title=Dilshan century drives Sri Lanka to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Junie 2010 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Met sy deelname aan beide die [[T20I-wêreldbeker 2010]] en die [[Krieketwêreldbeker 2011]] het Zimbabwe na internasionale toernooie teruggekeer, maar hulle is in albei toernooie vroeg uitgeskakel, alhoewel hulle by laasgenoemde die assosiaatlede verslaan het. In Augustus dieselfde jaar het Zimbabwe ook sy eerste toetswedstryd ná sy onttrekking in 2006 gespeel en Bangladesj met 130 lopies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-zimbabwe-2011-504002/zimbabwe-vs-bangladesh-only-test-522245/match-report |title=Zimbabwe triumphant on Test return |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=8 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die toetswedstryd het Zimbabwe en Bangladesj ’n EDI-reeks van vyf wedstryde gespeel. Zimbabwe het dié reeks met 3–2 gewen en sodoende sy eerste reeks teen ’n toetsland sedert 2006 beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-zimbabwe-2011-504002/zimbabwe-vs-bangladesh-3rd-odi-522248/match-report |title=Zimbabwe overcome Mushfiqur to take series |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=16 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Aan die begin van November 2011 was Zimbabwe op die punt om Nieu-Seeland tuis in ’n toetswedstryd te verslaan. Hulle het 366 lopies in hul tweede beurt gejaag en was op ’n goed geplaaste 265 lopies vir die verlies van drie paaltjies, nadat Taylor 117 lopies aangeteken het. Die span het egter ineengestort en aan Nieu-Seeland ’n oorwinning met 34 lopies besorg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-2011-12-527008/zimbabwe-vs-new-zealand-only-test-527017/match-report-5 |title=New Zealand outlast Brendan Taylor to win thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Nitin Sundar |date=5 November 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Januarie en Februarie 2012 het Zimbabwe vir ’n enkele toets, drie EDI- en twee T20I-wedstryde na Nieu-Seeland getoer, maar al die ses hul wedstryde verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-new-zealand-2011-12-520581/new-zealand-vs-zimbabwe-2nd-t20i-520596/match-report |title=Williamson blitz wins thriller for NZ |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=14 Februarie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die toetswedstryd is hulle twee keer op die derde dag uitgeboul – op 51 lopies (hul laagste toetstelling) en op 143 lopies – en hulle is met ’n beurt en 301 lopies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-zimbabwe-2012/content/story/551285.html |title=New Zealand bowl out Zimbabwe twice in a day |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=28 Januarie 2012 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Finansiële probleme ===
Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2012]] in Sri Lanka is Zimbabwe vroeg uitgeskakel, nadat hulle deur beide die gasheer en Suid-Afrika verslaan is. In Augustus en September 2013 het Zimbabwe Pakistan vir twee toets-, drie EDI- en twee T20I-wedstryde gehuisves. Pakistan het albei T20Is gewen, voordat hulle ook die EDI-reeks met 2–1 beklink het. Die gaste het ook die eerste toetswedstryd gewen, nadat [[Younis Khan]] ’n tweehonderdtal (200 lopies) in die tweede beurt aangeteken het. Zimbabwe het egter die tweede toetswedstryd met 24 lopies gewen – sedert 2001 hul eerste oorwinning oor ’n ander span as Bangladesj – en die toetsreeks met 1–1 geëwenaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2013-659535/zimbabwe-vs-pakistan-2nd-test-659557/match-report-5 |title=Zimbabwe square series with historic win |publisher=ESPNcricinfo |author=Devashish Fuloria |date=14 September 2013 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2013/14 het die finansiële situasie van Zimbabwe Krieket toenemend vererger. Die IKR moes inspring en ’n finasiële hupstoot gee, maar die gebruik van geldelike voordele is bevraagteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-mismanaged-icc-loan-724593 |title=Zimbabwe Cricket mismanaged $6m ICC loan |publisher=ESPNcricinfo |authors=Tristan Holme, Liam Brickhill |date=3 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-turns-down-proposed-icc-bail-out-738959 |title=ZC turns down proposed ICC bail-out |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwiese spelers het herhaaldelik met boikot gedreig en ’n spelersvereniging gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-players-extend-boycott-717839 |title=Zimbabwe players extend boycott |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Februarie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Zimbabwiese span het gesukkel om borge te lok, wat die plaaslike struktuur geraak en tot die kansellasie van baie toernooie soos die Pro40 gelei het. ’n Aantal konsessies aan die spelers is ook afgelas. Verskeie toere is vertraag, ingetrek of gekanselleer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-a-tour-of-bangladesh-put-on-hold-753249 |title=Zimbabwe A tour of Bangladesh put on hold |publisher=ESPNcricinfo |authors=Firdose Moonda, Mohammad Isam |date=17 Junie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-s-zimbabwe-tour-cancelled-708291 |title=Afghanistan's Zimbabwe tour cancelled |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=9 Januarie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2014]] se groepfase het hulle beide [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] verslaan, maar Nederland het weens sy beter lopietempo tot die volgende rondte gevorder.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/ireland-vs-netherlands-12th-match-first-round-group-b-682919/match-report |title=Netherlands stun rivals to qualify |publisher=ESPNcricinfo |author=Kanishkaa Balachandran |date=21 Maart 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In Julie 2014 het Zimbabwe [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] vir ’n EDI-reeks van vier wedstryde gehuisves. Hulle het die eerste twee wedstryde gewen, voordat die Afghane die laaste twee wedstryde gewen het om dié reeks te ewenaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2014-756017/zimbabwe-vs-afghanistan-4th-odi-756041/match-report |title=Seamers help Afghanistan square series |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Julie 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die volgende maand het Zimbabwe Suid-Afrika vir ’n eenmalige toetswedstryd en drie EDI-wedstryde gehuisves, maar hulle het al hul vier wedstryde verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-tour-of-zimbabwe-2014-736425/zimbabwe-vs-south-africa-3rd-odi-736441/match-report |title=South Africa complete comfortable clean sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=21 Augustus 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Australië het by die twee spanne aangesluit om die Driereeks 2014 uit te speel. Nadat Zimbabwe sy eerste twee wedstryde teen onderskeidelik Australië en Suid-Afrika verloor het, het hulle in die vierde wedstryd ’n verrassende oorwinning oor Australië aangeteken. Dit was die eerste keer in 31 jaar wat Zimbabwe daarin geslaag het om Australië te verslaan; die laaste Zimbabwiese oorwinning oor Australië was tydens die [[Krieketwêreldbeker 1983]] in Engeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/zimbabwe-triangular-series-2014/content/story/776347.html |title=Zimbabwe beat Australia after 31 years |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=31 Augustus 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ondanks dié oorwinning het Zimbabwe sy laaste wedstryd verloor en is uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-triangular-series-2014-736429/zimbabwe-vs-south-africa-6th-match-736453/match-report |title=Du Plessis' third century puts South Africa in final |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=4 September 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Laat in 2014 het Zimbabwe vir drie toets- en vyf EDI-wedstryde na Bangladesj getoer, maar hulle is in al hul agt wedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-resurgence-bangladesh-waited-a-year-for-806625 |title=The resurgence Bangladesh waited a year for |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=2 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna is Stephen Mangongo as afrigter afgedank.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mangongo-sacked-as-zimbabwe-coach-811617 |title=Mangongo sacked as Zimbabwe coach |publisher=ESPNcricinfo |authors=Firdose Moonda, Liam Brickhill |date=18 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In laat Desember 2014 het Zimbabwe Krieket hom met Dav Whatmore vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/13239/9622435/international-cricket-whatmore-appointed-zimbabwe-coach |title=Dav Whatmore appointed Zimbabwe coach |publisher=Sky Sports |date=29 Desember 2014 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/coach-dav-whatmore-looks-to-lift-zimbabwe-in-world-cup/526838-78.html |title=Coach Dav Whatmore looks to lift Zimbabwe in World Cup |publisher=IBNLive |date=6 Februarie 2015 |accessdate=17 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217130105/http://ibnlive.in.com/news/cricketnext/coach-dav-whatmore-looks-to-lift-zimbabwe-in-world-cup/526838-78.html |archive-date=17 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Swak toernooiprestasies ===
[[Lêer:West Indies v Zimbabwe World Cup of Cricket The national anthems (16629621122).jpg|duimnael|Nasionale volksliedere voor die wedstryd van Zimbabwe teen Wes-Indië tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in [[Canberra]]]]
Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland het Zimbabwe net daarin geslaag om die Verenigde Arabiese Emirate te verslaan en hulle is vervolgens in die groepfase uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-denied-by-millimetres-845335 |title=Zimbabwe denied by millimetres |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=7 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/india-vs-zimbabwe-39th-match-pool-b-656475/match-report |title=Raina, Dhoni ensure clean slate |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=14 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende die toernooi het Brendan Taylor sy aftrede van Zimbabwiese krieket aangekondig,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/steadfast-brendan-taylor-bows-to-circumstance-848997 |title=Steadfast Taylor bows to circumstance |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=13 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; nadat hy tydens die toernooi 433 lopies en twee honderdtalle aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-familiar-despair-marks-brendan-taylor-s-farewell-850259 |title=A familiar despair marks Taylor's farewell |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=14 Maart 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná afsluit van die toernooi was Taylor onder die voorste lopiemakers.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=6537;type=tournament |title=ICC World Cup, 2014/15 / Records / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Mei 2015 was Zimbabwe ná die 2009-aanval op die Sri Lankaanse span in Lahore die eerste volle lid wat na Pakistan getoer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-confirms-pakistan-tour-868453 |title=Zimbabwe Cricket confirms Pakistan tour |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het die T20I-reeks met 0–2&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-pakistan-2015-868505/pakistan-vs-zimbabwe-2nd-t20i-868725/match-report |title=Tight win helps Pakistan take series 2–0 |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=24 Mei 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en die EDI-reeks met dieselfde uitslag verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-pakistan-2015-868505/pakistan-vs-zimbabwe-3rd-odi-868731/match-report |title=Pakistan take series 2-0 after washout |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=31 Mei 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Julie dieselfde jaar het hulle Indië gehuisves, maar hulle is in die EDI-reeks met 0–3 verslaan,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-2015-885951/zimbabwe-vs-india-3rd-odi-885967/match-report |title=Jadhav, Pandey set up 3–0 India sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=14 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; terwyl die T20I-reeks met 1–1 onbeslis geëindig het, insluitende Zimbabwe se eerste T20I-oorwinning in Harare.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-s-first-t20i-win-in-harare-900751 |title=Zimbabwe's first T20I win in Harare |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=19 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2015 het Zimbabwe Nieu-Seeland vir ’n EDI-reeks van drie wedstryde gehuisves en die eerste wedstryd gewen, maar hulle het die reeks nogtans met 1–2 verloor,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-and-south-africa-2015-848811/zimbabwe-vs-new-zealand-3rd-odi-894291/match-report |title=Williamson sweeps awards in series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Arun Venugopal |date=7 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; asook die eenmalige T20I-wedstryd.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zimbabwe-and-south-africa-2015-848811/zimbabwe-vs-new-zealand-only-t20i-894293/match-report |title=Worker debut fifty sets up crushing NZ win |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=9 Augustus 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Laat in September het Pakistan aangekom, nadat hulle besluit het om hul toer uit te stel om nie hul kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2017 met moontlike nederlae te waag nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-zimbabwe-put-limited-overs-series-on-hold-903009 |title=Pakistan, Zimbabwe put limited-overs series on hold |publisher=ESPNcricinfo |author=Umar Farooq |date=25 Julie 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Pakistan het die T20I-reeks met 2–0 en die EDI-reeks met 2–1 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-904331/zimbabwe-vs-pakistan-3rd-odi-919611/match-report |title=Bilal Asif five-for gives Pakistan series |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=5 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná die reeks teen Pakistan het Zimbabwe in Oktober die destydse assosiaatlede Ierland en Afghanistan gelyktydig gehuisves. Zimbabwe het Ierland in die EDI-reeks met 2–1 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/ireland-tour-of-zimbabwe-2015-16-919599/zimbabwe-vs-ireland-2nd-odi-919615/match-report |title=Ervine ton gives Zimbabwe series |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=11 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Afghanistan het Zimbabwe egter met 3–2 verslaan en sy EDI-reeks gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-924621/zimbabwe-vs-afghanistan-5th-odi-924635/match-report |title=Afghanistan defend 245 in historic series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=24 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit was die eerste keer wat ’n assosiaatlid ’n volle lid tydens ’n bilaterale reeks verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-the-fastest-associate-off-the-blocks-933113 |title=Afghanistan, the fastest Associate off the blocks |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=24 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe is toe ook in die T20I-reeks deur Afghanistan met 2–0 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-tour-of-zimbabwe-2015-16-924621/zimbabwe-vs-afghanistan-2nd-t20i-924639/match-report |title=Ghani, Naib fifties secure landmark series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=28 Oktober 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná ’n reeks verlore wedstryde op eie bodem het Zimbabwe in November na Bangladesj getoer. Die span het egter verdere nederlae gely, nadat hulle die EDI-reeks met 0–3 verloor het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-2015-16-931380/bangladesh-vs-zimbabwe-3rd-odi-931394/match-report |title=Mustafizur five-for seals Bangladesh's 3–0 sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=11 November 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; terwyl die T20I-reeks met 1–1 onbeslis geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-2015-16-931380/bangladesh-vs-zimbabwe-2nd-t20i-931398/match-report |title=Waller and Madziva pull off heist |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=15 November 2015 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Rondom die jaarwisseling van 2015 en 2016 het Zimbabwe in ’n EDI-reeks van vyf en ’n T20I-reeks van twee wedstryde teen Afghanistan in die Verenigde Arabiese Emirate te staan gekom. Tot in die vierde wedstryd was die EDI-reeks gelykop, voordat hulle met 2–3 verloor het; Zimbabwe is ook in albei T20I-wedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-united-arab-emirates-2015-16-953329/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-odi-953343/match-report |title=Naib heroics lift Afghanistan to thrilling series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Nikhil Kalro |date=6 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-united-arab-emirates-2015-16-953329/afghanistan-vs-zimbabwe-2nd-t20i-953347/match-report |title=Belligerent Shahzad ton propels Afghanistan to series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Nikhil Kalro |date=10 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het toe vir ’n T20I-reeks van vier wedstryde na Bangladesj getoer, wat met 2–2 gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tour-of-bangladesh-jan-2016-2015-16-958411/bangladesh-vs-zimbabwe-4th-match-958421/match-report |title=Masakadza, Madziva help Zimbabwe level series |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=22 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Nadat Chigumbura as kaptein bedank het, het in 2016 Hamilton Masakadza by hom oorgeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hamilton-masakadza-named-zimbabwe-captain-967519 |title=Hamilton Masakadza named Zimbabwe captain |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=31 Januarie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in Indië is Zimbabwe in die eerste rondte uitgeskakel, nadat hulle met 59 lopies deur Afghanistan verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/981483.html |title=Afghanistan progress to main draw with thumping win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=12 Maart 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het beide afrigter Whatmore en kaptein Hamilton Masakadza afgedank voordat Indië in middel-2016 Zimbabwe besoek het. Die boulafrigter [[Makhaya Ntini]] is voorlopig as hoofafrigter aangestel, terwyl die voorheen benoemde adjunkkaptein Graeme Cremer, wat die T20I-wêreldbeker 2016 misgeloop het, as tussentydse kaptein aangewys is. Lance Klusener is as voltydse kolfafrigter aangestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/sports/zimbabwe-axe-coach-ahead-of-india-tour/story-J2X8Wdb1am27rsMPUUaTTM.html |title=Zimbabwe axe coach ahead of India tour |publisher=Hindustan Times |date=1 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Indië se besoek was die vierde in ses jaar en hulle het ’n EDI- en ’n T20I-reeks met drie wedstryde elk gespeel. Die Indiese keurders het die meeste van hul ervare spelers laat rus. Zimbabwe is in die EDI-reeks met 0–3 platgeloop, wat tot woedende reaksies van die ondersteuners gelei het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/when-the-music-stopped-at-harare-s-castle-corner-1026131 |title=When the music stopped at Harare's Castle Corner |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=13 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens is verskeie Zimbabwiese sleutelspelers voor of tydens die T20I-reeks beseer. Desondanks het Zimbabwe daarin geslaag om die eerste T20I-wedstryd met twee lopies te wen, voordat hulle in die tweede wedstryd verslaan is. Dié reeks was ná twee wedstryde met 1–1 gelykop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-zimbabwe-2016-1007647/zimbabwe-vs-india-2nd-t20i-1007657/match-report |title=Sran and Bumrah wreck Zimbabwe as India level series |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=20 Junie 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die laaste wedstryd het Zimbabwe met drie lopies en die reeks sodoende met 1–2 verloor. ’n Maand later het Nieu-Seeland vir twee toetswedstryde na Zimbabwe getoer en albei toetse sterk gewen; hierdie was Zimbabwe se sesde agtereenvolgende nederlaag teen die Black Caps.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-zim-2016-1024039/zimbabwe-vs-new-zealand-2nd-test-1024043/match-report-5 |title=NZ spinners cap off Zimbabwe capitulation for 2–0 win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Augustus 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sixth-straight-loss-for-zimbabwe-against-new-zealand-1044495 |title=Zimbabwe's sixth straight loss to New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=10 Augustus 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Herbegin en klein suksesse ===
Voor die Sri Lankaanse besoek in Zimbabwe in laat September is Streak as hoofafrigter van Zimbabwe benoem en Ntini as boulafrigter aangestel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/heath-streak-appointed-zimbabwe-head-coach-succeeding-dav-whatmore-1061193 |title=Streak appointed Zimbabwe head coach |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=11 Oktober 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het op 29 Oktober 2016 in sy 100ste toetswedstryd teen Sri Lanka gespeel, maar hulle is met 225 lopies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/hope-rises-again-for-zimbabwe-cricket-1063593 |title=Hope rises again for Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme |date=27 Oktober 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-1st-test-1059702/match-report-5 |title=Sri Lanka overcome Zimbabwe's resistance in last-hour win |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=2 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het die toetsreeks van twee wedstryde teen Sri Lanka met 0–2 verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-2nd-test-1059703/match-report-5 |title=Herath caps series sweep with 13-for |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=10 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Sri Lanka het vir die Driereeks 2016/17 aangebly, waaraan ook Wes-Indië deelgeneem het. Ná ’n nederlaag, ’n gelykop, ’n onbesliste wedstryd en ’n oorwinning het Zimbabwe tot die eindstryd gevorder, maar hulle is deur Sri Lanka met ses paaltjies verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zimbabwe-tri-nation-series-2016-17-1059705/zimbabwe-vs-sri-lanka-final-1059716/match-report |title=Mendis, Tharanga steer Sri Lanka to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sirish Raghavan |date=27 November 2016 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In vroeg 2017 het Afghanistan Zimbabwe in ’n EDI-reeks met 3–2 verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-afg-2016-17-1079242/zimbabwe-vs-afghanistan-5th-odi-1079250/match-report |title=Afghanistan raze Zimbabwe for 54 to seal series |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe se daaropvolgende EDI-reeks in middel-2007 in [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] het met 1–1 onbeslis geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-scot-2017-1089417/scotland-vs-zimbabwe-2nd-odi-1089420/match-report |title=Zimbabwe level series courtesy Cremer's five-wicket haul |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=17 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ná 15 jaar het Zimbabwe in Junie 2017 vir vyf EDI-wedstryde en ’n enkele toetswedstryd weer na Sri Lanka getoer. In die eerste wedstryd op 30 Junie 2017 in [[Galle]] het Zimbabwe sy eerste EDI-oorwinning in Sri Lanka aangeteken; dit is ook hul eerste oorwinning oor Sri Lanka in enige krieket. Solomon Mire het ’n beslissende honderdtal aangeteken en Zimbabwe suksesvol ’n teiken van 319 gejaag; dit was ook hul eerste suksesvolle jaag van meer as 300 lopies in Sri Lanka.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-ace-first-successful-300-plus-chase-in-sri-lanka-1107602 |title=Zimbabwe ace first successful 300-plus chase in Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Gaurav Sundararaman |date=30 Junie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ondanks dié oorwinning het Zimbabwe die twee volgende wedstryde verloor, maar hulle het herstel en die vierde natgereëne wedstryd gewen. Die vyfde wedstryd het hulle met drie paaltjies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-v-zim-2017-1104471/sri-lanka-vs-zimbabwe-5th-odi-1104482/match-report |title=Raza stars in historic series win |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=10 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/four-reasons-why-this-is-a-historic-win-for-zimbabwe-1110378 |title=Four reasons why this is a historic win for Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=10 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe is in die volgende eenmalige toetswedstryd met vier paaltjies verslaan, deels weens ’n omstrede stonkbeslissing op die vyfde dag van dié toets.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/95922/graeme-cremer-questions-niroshan-dickwella-stumping-zimbabwe-cricket-team-tour-of-sri-lanka-2017 |title=Cremer questions Dickwella stumping |publisher=Cricbuzz |author=Rex Clementine |date=19 Julie 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In Oktober het die voormalige spelers Brendan Taylor en Kyle Jarvis ná ’n onderbreking van twee jaar by die nasionale span heraangesluit en in die twee-toetsreeks teen Wes-Indië gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/west-indies-in-zimbabwe/taylor-jarvis-to-resume-test-careers-for-zimbabwe-against-west-indies/articleshow/61151246.cms |title=Taylor, Jarvis to resume Test careers for Zimbabwe against West Indies |publisher=The Times of India |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het die eerste wedstryd en sodoende die twee-toetsreeks met 0–1 verloor. Hul onbesliste uitslag in die tweede toetswedstryd was hul eerste in meer as twaalf jaar en hulle het hul eerste punte op die IKR-ranglys ingepalm, nadat hulle hul reeks van tien agtereenvolgende nederlae beëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wi-in-zim-2017-18-1122735/zimbabwe-vs-west-indies-2nd-test-1122887/match-report |title=Cremer, Chakabva script Zimbabwe's great escape |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=2 November 2017 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Misgelope toernooie ===
Aan die Drienasiesreeks 2018 in Zimbabwe het Australië en Pakistan deelgeneem, wat, ná vier nederlae deur Zimbabwe, ook in die eindstryd ontmoet het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-t20-tri-series-2018-1142907/australia-vs-pakistan-final-1142919/match-report |title=Fakhar Zaman's 91 seals record chase to give Pakistan the title |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=8 Julie 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Maart het Zimbabwe tydens die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2019]] nege ander spanne gehuisves om die twee oorblywende plekke van die hooftoernooi in Engeland en Wallis uit te speel. Zimbabwe is in Groep B saam met Afghanistan, [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]], [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] en Skotland geplaas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22639394/zimbabwe-last-big-job |title=Zimbabwe's last big job |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het die Super Ses gehaal, nadat hulle Nepal,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-nepal-3rd-match-group-b-1133000/match-report |title=Raza, Taylor tons power Zimbabwe to massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Afghanistan&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-afghanistan-7th-match-group-b-1133004/match-report |title=Zimbabwe hang on to clinch two-run thriller |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en Hongkong verslaan&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-hong-kong-15th-match-group-b-1133012/match-report |title=Zimbabwe make it three wins in three |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=10 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en teen Skotland gelykop gespeel het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-scotland-20th-match-group-b-1133017/match-report |title=Muzarabani holds nerve to give Zimbabwe thrilling tie |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=12 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het Ierland in die eerste wedstryd van die Super Ses verslaan,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-ireland-25th-match-super-sixes-1133022/match-report |title=Sikandar Raza and spinners subdue Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=16 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; maar hulle het die tweede teen Wes-Indië verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-west-indies-29th-match-super-sixes-1133026/match-report |title=Holder, Samuels take West Indies closer to World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=19 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die laaste, beslissende wedstryd het hulle ’n verrassende nederlaag teen die Verenigde Arabiese Emirate met drie lopies gely en sodoende die toernooi misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/zimbabwe-vs-united-arab-emirates-32nd-match-super-sixes-1133029/match-report |title=UAE all but end Zimbabwe's World Cup dream |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=22 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is die eerste keer sedert 1979 wat Zimbabwe versuim het om vir ’n krieketwêreldbekertoernooi te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/live-cricket-score-zimbabwe-vs-uae-icc-world-cup-qualifiers-2018-super-six-harare/story-v0K4NDjN5pGSvu4Ccu539N.html |title=UAE stun Zim |publisher=Hindustan Times |date=22 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Ná hierdie mislukking het Zimbabwe Krieket die hele nasionale afrigtingspersoneel, die nasionale kaptein, die o. 19-afrigter en die nasionale keurderbeamptes van hul poste verwyder. Tydens ’n perskonferensie het ZK voorgestel dat Brendan Taylor die span se leierskap sal oorneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-sacks-captain-cremer-and-all-coaching-staff-1142049 |title=Zimbabwe Cricket sacks captain Cremer and all coaching staff |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=30 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Mei 2018 het ZK die aanstelling van Lalchand Rajput as voorlopige hoofafrigter bekend gemaak.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/691619 |title=Zimbabwe appoint Lalchand Rajput as interim head coach |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Mei 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2018 is hy as voltydse hoofafrigter benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/lalchand-rajput-confirmed-as-zimbabwe-head-coach-1156538 |title=Lalchand Rajput confirmed as Zimbabwe head coach |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Augustus 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

2019 het vir Zimbabwe erg begin, nadat Graeme Cremer sy loopbaan stopgesit&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/cremer-temporarily-quits-zim-cricket-cites-family-commitments/ |title=Cremer temporarily quits Zim cricket; cites family commitments |publisher=New Zimbabwe |date=11 Januarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en beplande toere deur beide Indië en Afghanistan afgelas moes word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/1094623 |title=Afghanistan's proposed tour of Zimbabwe called off |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=11 Maart 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/india-zimbabwe-series-in-doubt-due-to-ipl-2019-schedule/ |title=India-Zimbabwe series in doubt due to IPL 2019 schedule |publisher=Cric Tracker |date=14 Januarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het Hamilton Masakadza as kaptein in al die krieket heraangestel en Peter Moor is as onderkaptein benoem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricketnext/news/hamilton-masakadza-named-zimbabwe-skipper-across-all-formats-2041953.html |title=Hamilton Masakadza Named Zimbabwe Skipper Across All Formats |publisher=News18 |date=19 Februarie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Beide Masakadza en Taylor het die reeks teen die Verenigde Arabiese Emirate egter weens beserings misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/zimbabwe-vs-uae-2019-injured-hamilton-masakadza-and-brendan-taylor-out-of-uae-odis-826203 |title=Injured Masakadza and Taylor out of UAE ODIs |publisher=Cricket Country |date=8 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414123037/https://www.cricketcountry.com/news/zimbabwe-vs-uae-2019-injured-hamilton-masakadza-and-brendan-taylor-out-of-uae-odis-826203 |archive-date=14 April 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Moor het die span tydens Masakadza se afwesigheid aangevoer. Onder Moor het Zimbabwe sy eerste skoonskipreeks in meer as ’n dekade aangeteken, nadat hulle die Verenigde Arabiese Emirate met 4–0 verslaan het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/uae-tour-of-zimbabwe-2019-1179269/zimbabwe-vs-united-arab-emirates-4th-odi-1179275/match-report |title=Kyle Jarvis, Timycen Maruma star as Zimbabwe wrap up 4–0 whitewash |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=16 April 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Masakadza het saam met Taylor by die Zimbabwiese span vir die toer na Nederland heraangesluit. Zimbabwe het die EDI-reeks met 0–2 verloor. Nadat Nederland die eerste T20I-wedstryd gewen het, het die tweede wedstryd in ’n gelykop geëindig. Zimbabwe het die Superboulbeurt gewen en sodoende die reeks met 1–1 geëwenaar. Gedurende dié toer is die Zimbabwiese Krieketraad opgeskort en met ’n voorlopige raad vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/zimbabwe-cricket-board-suspended/articleshow/69899851.cms |title=Zimbabwe cricket board suspended |publisher=The Times of India |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Hernude skorsing en hertoelating ===
Weens politieke inmenging deur die regering en die vrees dat geldmiddele vir die nasionale beheerliggaam aan die regering gaan, het die IKR op 18 Julie 2019 Zimbabwe van IKR-toernooie geskors. Dié besluit deur die IKR het ’n aantal spelers gefrustreerd gelaat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |title=&quot;One Decision Has Ended So Many Careers,&quot; Cricketer Tweets After ICC Suspends Zimbabwe Cricket |publisher=NDTV |date=19 Julie 2019 |accessdate=3 Maart 2026 |archive-date=19 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719062636/https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-Zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Vervolgens kon Zimbabwe nie aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering deelneem nie (hulle is met [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië]] vervang)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/nigeria-replace-zimbabwe-t20-world-cup-qualifier-1783081 |title=Nigeria replace Zimbabwe in T20 World Cup Qualifier |publisher=The Daily Star |date=7 Augustus 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en het dié toernooi misgeloop. Die Zimbabwiese Krieketraad is kort daarna deur die regering heringestel, maar hul skorsing het bly staan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/zimbabwe-cricket-board-reinstated-team-still-suspended-119080901148_1.html |title=Zimbabwe cricket board reinstated, team still suspended |publisher=Business Standard India |date=9 Augustus 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Gedurende hierdie tydperk het beide Solomon Mire en kaptein Hamilton Masakadza (onder wie Zimbabwe al sy 25 EDI-wedstryde verloor het) hul bedankings aangekondig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketer.com/Topics/zimbabwe/zimbabwe_captain_hamilton_masakadza_retire_international_cricket.html |title=Zimbabwe captain Hamilton Masakadza to retire from international cricket |publisher=The Cricketer |date=3 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Ondanks sy skorsing het Zimbabwe Krieket bevestig dat hulle steeds aan die Drienasiesreeks in Bangladesj sou kon deelneem, aangesien hulle kan voortgaan om wedstryde teen ander IKR-lede te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-tour-bangladesh-for-tri-series-in-september-1196931 |title=Zimbabwe to tour Bangladesh for tri-series in September |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=7 Augustus 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die Drienasiesreeks het op 13 September afgeskop en die eindstryd is op 24 September uitgespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://circleofcricket.com/category/Latest_news/38990/bangladesh-to-host-afghanistan-and-zimbabwe-for-a-triangular-t20i-series-in-september-2019 |title=Bangladesh to host Afghanistan and Zimbabwe for a Triangular T20I Series in September 2019 |publisher=Circle of Cricket |author=Rashmi Nanda |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/bangladesh-to-host-afghanistan-and-zimbabwe-for-a-t20i-tri-series-in-september/ |title=Bangladesh to host Afghanistan and Zimbabwe for a T20I tri-series in September |publisher=Crictracker |date=13 Februarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.daily-sun.com/post/402749/2019/06/27/Bangladesh-to-host-Afghanistan-Zimbabwe-for-T20-triseries |title=Bangladesh to host Afghanistan, Zimbabwe for T20 tri-series |publisher=The Daily Sun |date=27 Junie 2019 |accessdate=3 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703023807/https://www.daily-sun.com/post/402749/2019/06/27/Bangladesh-to-host-Afghanistan-Zimbabwe-for-T20-triseries |archive-date=3 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Masakadza se laaste toernooi vir Zimbabwe het ná een oorwinning in vier wedstryde met hul uitskakeling geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-t20-series-2019-1197136/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-match-1197144/match-report |title=Hamilton Masakadza bids farewell with match-winning 71 |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=20 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Onder die nuwe voorlopige kaptein Sean Williams en die gebreek aan baie van hul sleutelspelers het Zimbabwe na [[Singapoer]] getoer om in die Drienasiesreeks sonder ’n eindstryd teen die gasheer en Nepal te speel. Zimbabwe het Nepal in die eerste wedstryd verslaan, maar teen Singapoer in die tweede wedstryd verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.straitstimes.com/sport/cricket-singapore-shock-zimbabwe-in-a-four-run-win-at-tri-nations-t20-series |title=Cricket: Singapore shock Zimbabwe in a four-run win at Tri-Nations T20 Series |publisher=The Straits Times |author=David Lee |date=30 September 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe het die volgende twee wedstryde gewen en sodoende hul eerste reeksoorwinning in die T20I-formaat aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/singapore-twenty20-tri-2019-20-1201676/singapore-vs-zimbabwe-6th-match-1201685/match-report |title=Zimbabwe ride on Moor 92* to avenge loss to Singapore |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Oktober 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Oktober 2019 het die IKR Zimbabwe Krieket se skorsing gelig, waardeur hulle vir toekomstige toernooie weer toegelaat is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-and-nepal-readmitted-as-icc-members-1203756 |title=Zimbabwe and Nepal readmitted as ICC members |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=14 Oktober 2019 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Heropkoms ===
[[Lêer:Sikandar Raza 2022.jpg|duimnael|upright|Onder hul kaptein [[Sikandar Raza]] het Zimbabwe tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] die tweede rondte gehaal (hier tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]], waar hulle ook daarin geslaag het)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/sikandar-raza-299572 |title=Sikandar Raza |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;]]
Zimbabwe het die jaar 2020 met ’n toetsreeks teen Sri Lanka tuis begin wat hulle met 0–1 verloor het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/112075/sri-lanka-claim-series-through-mendis-led-draw |title=Sri Lanka claim series through Mendis-led draw |publisher=Cricbuzz |date=1 Februarie 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarop het ’n toetswedstryd, asook ’n EDI- en T20I-reeks in Bangladesj gevolg, maar Zimbabwe is in al hierdie wedstryde verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/112686/all-round-bangladesh-complete-all-format-whitewash |title=All-round Bangladesh complete all-format whitewash |publisher=Cricbuzz |date=11 Maart 2020 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In 2021 het Zimbabwe sy eerste toetsreeks teen Afghanistan in die Verenigde Arabiese Emirate gespeel, wat met 1–1 gelykop geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afghanistan-v-zimbabwe-2020-21-1252053/afghanistan-vs-zimbabwe-2nd-test-1252057/match-report-5 |title=Rashid Khan's 11 wickets set up series-levelling Afghanistan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=14 Maart 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Aansluitend het hulle Pakistan vir twee toetswedstryde en drie T20Is gehuisves. Ná twee swak nederlae in albei toetswedstryde het Zimbabwe sy eerste T20I-oorwinning oor Pakistan aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-zimbabwe-2021-1257180/zimbabwe-vs-pakistan-2nd-t20i-1257184/match-report |title=Pakistan lose seven for 21 as Zimbabwe end T20I losing streak |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Nogtans is hulle in die T20I-reeks met 2–1 verslaan. In November 2021 is Zimbabwe saam met Suid-Afrika en Namibië as medegasheer vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] benoem.&lt;ref name=&quot;Krieketwêreldbeker_2027&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

In Mei 2022 het hulle vir die eerste keer ’n bilaterale T20I-reeks teen Namibië verloor (met 2–3).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/namibia-in-zimbabwe-2022-1310915/zimbabwe-vs-namibia-5th-t20i-1310942/match-report |title=Namibia earn historic T20I series win after successfully defending 127 against Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Mei 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In Julie 2022 het Zimbabwe die T20I-wêreldbekerkwalifisering B vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië aangebied en dié kwalifisering onoorwonne gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2680977 |title=Final Groups and Fixtures confirmed for ICC Men's T20 World Cup 2022 as Zimbabwe win Qualifier B |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Julie 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die T20I-wêreldbeker 2022 se eerste rondte het Zimbabwe Ierland en Skotland verslaan, terwyl hulle teen Wes-Indië verloor het, waarmee die Zimbabwiërs vir die eerste keer die Super 12 van ’n T20I-wêreldbekertoernooi gehaal het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/63341767 |title=T20 World Cup: Scotland out after loss to Zimbabwe in Hobart |publisher=[[BBC]] |author=Stephan Shemilt |date=21 Oktober 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die Super 12 moes Zimbabwe se wedstryd teen Suid-Afrika ná enkele boulbeurte weens reën afgelas word, waarvolgens dit onbeslis geëindig het. Daarna het hulle ’n verrassende oorwinning oor Pakistan aangeteken, maar daarna teen Bangladesj, Nederland en Indië verloor, waarmee die span uit die toernooi geskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-pak-t20-world-cup-2022-glass-half-full-for-bangladesh-as-small-mistakes-sink-their-campaign-1343659 |title=Glass half full for Bangladesh as small mistakes sink their T20 World Cup campaign |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 November 2022 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]]-kwalifisering in Zimbabwe het die gasheer ná oorwinnings oor Nepal, Nederland, Wes-Indië en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] die Super Ses gehaal, waar hulle [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] verslaan het, maar teen beide Sri Lanka en Skotland verloor het, waarmee hulle die hooftoernooi in Indië misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-qualifier-2023-bulawayo-experiences-the-harare-hurt-as-zimbabwe-dream-comes-crashing-again-1385788 |title=Bulawayo experiences the Harare hurt as Zimbabwe's dream comes crashing again |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=4 Julie 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

Die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het die Zimbabwiërs agter Namibië en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] in die derde plek afgesluit, nadat hulle deur dié twee spanne geklop is (deur Uganda vir die eerste keer ooit), waarmee hulle die hooftoernooi in [[Wes-Indië]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-uganda-qualify-zimbabwe-knocked-out-1411119 |title=Zimbabwe fail to qualify for 2024 T20 World Cup; Uganda make it |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 2023 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Daarteenoor het die span tydens die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] beter gevaar en vir hul sewende toernooi gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die hooftoernooi in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Zimbabwiërs ná oorwinnings oor Oman, Australië en Sri Lanka, asook ’n uitgereënde wedstryd teen Ierland onoorwonne die Super 8 gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2r7rv4y4eo |title=Zimbabwe stun Sri Lanka to finish top of Group B |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=19 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; In die Super 8 is die span egter ná drie nederlae teen Wes-Indië, Indië en Suid-Afrika uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/match-report |title=India win big to set up knockout clash with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Hul troosprys was die regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] in Australië en Nieu-Seeland.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Spelerverlies ===
In Zimbabwe word krieket – net soos [[rugby]], maar anders as [[sokker]] – tot vandag toe beskou as ’n deur “wit” mense oorheersde sport, wat hoogstens die middelklas betrek. Dit het die sosiale status van dié sportsoort in verskeie opsigte verswak, aangesien die nasionale span vir sy ontwikkeling vir ’n lang tydperk op Suid-Afrikaanse toernooie staat moes maak en die integrasie van minderbevoorregte dele van die samelewing eers ná 1980 aangepak kon word. ’n Ander probleem is die fokus op privaat skole, waardeur krieket vir die meeste kinders van laer sosiale klasse grootliks ontoeganklik is. Ondanks die beskeie infrastruktuur en beperkte moontlikhede is die land tot op middelskoolvlak redelik mededingend. Daarna ontvang spelers egter min of geen salaris, waardeur klubkrieket onderontwikkel en die plaaslike liga onaantreklik is. Baie talentvolle spelers gaan na die buiteland om hul loopbane voort te sit – veral na Suid-Afrika.&lt;ref name=&quot;novak&quot; /&gt; Van die bekendste Zimbabwiese krieketspelers tel onder dié uitgewekenes. Vir Suid-Afrika het onder andere [[Colin Bland]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/colin-bland-44084 |title=Colin Bland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; [[Chris Duckworth]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/chris-duckworth-44727 |title=Chris Duckworth |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; asook [[David Pithey|David]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/david-pithey-46761 |title=David Pithey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en [[Tony Pithey]] gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/tony-pithey-46760 |title=Tony Pithey |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, kenteken en bynaam ==
[[Lêer:Zimbabwean Players Take The Drinks Break.jpg|duimnael|links|Zimbabwiese spelers neem ’n pouse vir drankies in hul EDI-wedstryd teen Bangladesj op die Sher-e-Bangla-krieketstadion, [[Dhaka]], 23 Januarie 2009]]
[[Lêer:Zimbabwe Bird.svg|duimnael|Die Zimbabwiese voël, Zimbabwe se nasionale simbool]]
In toetskrieket dra Zimbabwe wit krieketklere met die Zimbabwiese voël op die linkerbors van die hemp en die borg se kenteken op die regterbors. Veldwerkers mag ’n donkergroen pet of ’n wit sonhoed dra, albei ook met die Zimbabwiese voël op. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf.

In EDI- en T20I-krieket dra Zimbabwiese spelers rooi truie, gewoonlik met geel aksente, of soms groen of swart. Veldwerkers dra ’n rooi bofbalpet of ’n rooi sonhoed. Die kolwers se helms is donkergroen. Tydens IKR-toernooie is die borg se kenteken op die regtermou en die inskrif ''ZIMBABWE'' op die voorkant van die hemp.

Tans word die truie deur Vega Sportswear vervaardig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sundaynews.co.zw/back-to-where-it-began-for-zimbabwe/ |title=Back to where it began for Zimbabwe |publisher=Sunday News |date=4 Maart 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Vorige verskaffers was [[Reebok (maatskappy)|Reebok]] (2011–2013),&lt;ref name=espncricinfo /&gt; Ihsan Sports (2004–2007),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/200412170316.html |title=Zimbabwe: Cricket deal sealed |publisher=All Africa |author=Paul Munyuki |date=17 Desember 2004 |accessdate=21 Februarie 2020}}&lt;/ref&gt; Asics (1999) en International Sports Clothing (1992–1996). PPC Zimbabwe is sedert 2018 die borg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.chronicle.co.zw/zim-cricket-ppc-100k-deal-unveiled/ |title=Zim Cricket PPC 100K deal unveiled |publisher=Chronicle |date=24 Februarie 2018 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Vorige borge was [[Castle Lager]] (2013–2018),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.co.zw/light-shines-in-zim-cricket/ |title=Light shines in Zim cricket |publisher=The Herald |date=8 Augustus 2011 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; CBZ Limited (2010–2013),&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201003030050.html |title=Zimbabwe: CBZ Commits to National Cricket |publisher=All Africa |author=Edison Chikamhi |date=3 Maart 2010 |accessdate=12 Februarie 2021}}&lt;/ref&gt; [[Old Mutual|Old Mutual Life Assurance]] (2002–2004)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/old-mutual-in-three-year-sponsorship-of-zimbabwe-cricket-114195 |title=Old Mutual in three-year sponsorship of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Februarie 2002 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; en Zimbabwe Sun.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://apps.lords.org/lords/tours-and-museum/museum/searchthecollections/artefactdetails/Museum/25532?page=2 |title=Zimbabwe ODI Shirt of David Houghton, 1996–97 |publisher=[[Lord’s]] |accessdate=3 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251222234232/https://apps.lords.org/lords/tours-and-museum/museum/searchthecollections/artefactdetails/Museum/25532?page=2 |archive-date=22 Desember 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Zimbabwe se bynaam ''The Chevrons'' is ontleen aan die sigsagpatroon in die mure by die ruïnestad [[Groot-Zimbabwe]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/criclife/%e2%80%8bhow%e2%80%8b-zimbabwe%e2%80%8ban-cricket-team-%e2%80%8bgot-the-name%e2%80%8b-chevrons-504536/ |title=How Zimbabwean cricket team got the name ‘Chevrons’ |publisher=Cricket Country |date=1 Junie 2015 |accessdate=3 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121224532/https://www.cricketcountry.com/criclife/%e2%80%8bhow%e2%80%8b-zimbabwe%e2%80%8ban-cricket-team-%e2%80%8bgot-the-name%e2%80%8b-chevrons-504536 |archive-date=21 November 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pindula.co.zw/The_Zimbabwe_Chevrons |title=The Zimbabwe Chevrons |publisher=Pindula |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt; Die kenteken toon ’n paaltjie links bo, ’n krieketveldfraiing regs bo, ’n krieketbal links onder en ’n [[Zimbabwe-voël]] regs onder.

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Zimbabwe
|caption=Zimbabwiese krieketstadions wat reeds toetswedstryde gehuisves het
|places=
{{location map~|Zimbabwe|label=&lt;small&gt;[[Harare Sportklub]]&lt;/small&gt;|position=top|lat=-17.814075|long=31.050578}}
{{location map~|Zimbabwe|label=&lt;small&gt;[[Bulawayo Athletic Club]]&lt;/small&gt;|position=top|lat=-20.164836|long=28.593483}}
{{location map~|Zimbabwe|label=&lt;small&gt;[[Queens Sportklub]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat=-20.145108|long=28.588944}}
{{location map~|Zimbabwe|label=&lt;small&gt;[[Takashinga-krieketklub]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat=-17.888|long=30.991}}
}}
Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Wes-Indië en Suid-Afrika beskik Zimbabwe oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Zimbabwe. Die Zimbabwiese nasionale krieketspan het tot dusver vier tuisstadions tydens krieketwedstryde gebruik:

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd
|-
| 1
| [[Harare Sportklub]]
| [[Harare]]
| 18 Oktober 1992
|-
| 2
| [[Bulawayo Athletic Club]]
| [[Bulawayo]]
| 1 November 1992
|-
| 3
| [[Queens Sportklub]]
| [[Bulawayo]]
| 20 Oktober 1994
|-
| 4
| [[Takashinga-krieketklub]]
| [[Harare]]
| 18 Junie 2023
|}

=== Krieketwêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 2003|Krieketwêreldbeker 2027}}
Zimbabwe het saam met die Afrikalande Suid-Afrika en Kenia die Krieketwêreldbeker 2003 aangebied. Zimbabwe het sy groepwedstryde tydens dié toernooi op óf Harare Sportklub in Harare óf Queens Sportklub in [[Bulawayo]] gespeel. Engeland het sy wedstryd teen Zimbabwe in Harare weens veiligheidskwessies egter verbeur.&lt;ref name=espncricinfo /&gt;&lt;ref name=theguardian /&gt;

Saam met Suid-Afrika en Namibië sal Zimbabwe die Krieketwêreldbeker 2027 aanbied.&lt;ref name=&quot;Krieketwêreldbeker_2027&quot; /&gt; Vir dié toernooi word sedert 2024 ’n nuwe stadion in [[Victoria Falls]] met die amptelike naam [[Mosi-oa-Tunya Internasionale Krieketstadion]] opgerig. Na verwagting sal dit in Augustus 2026 geopen word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-flagship-stadium-at-victoria-falls-draws-criticism-1500407 |title=Will ZC reap benefits from investing heavily into Victoria Falls Stadium? |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=26 Augustus 2025 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

== Internasionale toere ==
Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket onderneem die Zimbabwiese nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Zimbabwe toer. Gedurende die plaaslike [[somer]] tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die [[Suidelike Halfrond]] en gedurende die plaaslike [[winter]] onderneem hulle toere deur krieketlande van die [[Noordelike Halfrond]]. As deel hiervan ding Zimbabwe in toetskrieket sedert 1999–2000 teen Australië om die Southern Cross-trofee en sedert 2001 teen Wes-Indië om die Clive Lloyd-trofee mee.

== Spelers ==
=== Bekende spelers ===
Een voormalige Zimbabwiese speler is vir sy uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Speler
! Posisie
! Inskrywing
|-
| [[Andy Flower]] || [[Paaltjiewagter]] || 2021
|}

=== Spelerstatistieke ===
Daar het altesaam 137 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 163 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 80 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Zimbabwe gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Zimbabwiese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het.

==== Lopies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Lopies
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Andy Flower]]
| 1992–2002
| align=center | 63
| align=center | '''4&amp;nbsp;794'''
| [[Andy Flower]]
| 1992–2003
| align=center | 213
| align=center | '''6&amp;nbsp;786'''
| [[Sikandar Raza]]
| 2013–hede
| align=center | 133
| align=center | '''3&amp;nbsp;089'''
|-
| [[Grant Flower]]
| 1992–2004
| align=center | 67
| align=center | '''3&amp;nbsp;457'''
| [[Brendan Taylor]]
| 2004–hede
| align=center | 207
| align=center | '''6&amp;nbsp;704'''
| [[Ryan Burl]]
| 2018–hede
| align=center | 118
| align=center | '''1&amp;nbsp;948'''
|-
| [[Alistair Campbell]]
| 1992–2002
| align=center | 60
| align=center | '''2&amp;nbsp;858'''
| [[Grant Flower]]
| 1992–2010
| align=center | 221
| align=center | '''6&amp;nbsp;571'''
| [[Brian Bennett]]
| 2023–hede
| align=center | {{0}}58
| align=center | '''1&amp;nbsp;888'''
|-
| [[Brendan Taylor]]
| 2004–hede
| align=center | 36
| align=center | '''2&amp;nbsp;403'''
| [[Hamilton Masakadza]]
| 2001–2019
| align=center | 209
| align=center | '''5&amp;nbsp;658'''
| [[Sean Williams]]
| 2006–hede
| align=center | {{0}}85
| align=center | '''1&amp;nbsp;805'''
|-
| [[Hamilton Masakadza]]
| 2001–2018
| align=center | 38
| align=center | '''2&amp;nbsp;223'''
| [[Sean Williams]]
| 2005–hede
| align=center | 164
| align=center | '''5&amp;nbsp;217'''
| [[Hamilton Masakadza]]
| 2006–2019
| align=center | {{0}}66
| align=center | '''1&amp;nbsp;662'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==== Paaltjies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Toets
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | Toetse
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Paaltjies
|-
| [[Heath Streak]]
| 1993–2005
| align=center | 65
| align=center | '''216'''
| [[Heath Streak]]
| 1993–2005
| align=center | 187
| align=center | '''237'''
| [[Richard Ngarava]]
| 2019–hede
| align=center | {{0}}93
| align=center | '''114'''
|-
| [[Ray Price]]
| 1999–2013
| align=center | 22
| align=center | '''{{0}}80'''
| [[Prosper Utseya]]
| 2004–2015
| align=center | 164
| align=center | '''133'''
| [[Sikandar Raza]]
| 2013–hede
| align=center | 133
| align=center | '''107'''
|-
| [[Paul Strang]]
| 1994–2001
| align=center | 24
| align=center | '''{{0}}70'''
| [[Graeme Cremer]]
| 2009–2018
| align=center | {{0}}96
| align=center | '''119'''
| [[Blessing Muzarabani]]
| 2018–hede
| align=center | {{0}}89
| align=center | '''106'''
|-
| [[Henry Olonga]]
| 1995–2002
| align=center | 30
| align=center | '''{{0}}68'''
| [[Tendai Chatara]]
| 2013–2023
| align=center | {{0}}87
| align=center | '''115'''
| [[Luke Jongwe]]
| 2015–2024
| align=center | {{0}}65
| align=center | '''{{0}}66'''
|-
| [[Blessing Muzarabani]]
| 2017–hede
| align=center | 18
| align=center | '''{{0}}67'''
| [[Grant Flower]]
| 1992–2010
| align=center | 221
| align=center | '''104'''
| [[Tendai Chatara]]
| 2010–2024
| align=center | {{0}}60
| align=center | '''{{0}}65'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 3 Maart 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Spankapteins ===
Tot op hede was 13 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Zimbabwe tydens ’n toetswedstryd, 23 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.&lt;ref&gt;Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | Toets&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | EDI&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | T20I&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk
|-
| 1
| David Houghton
| 1992–1993
| Duncan Fletcher
| 1983
| Prosper Utseya
| 2006–2010
|-
| 2
| Andy Flower
| 1993–2000
| John Traicos
| 1987
| Elton Chigumbura
| 2010–2016
|-
| 3
| Alistair Campbell
| 1996–2002
| David Houghton
| 1992–1993
| Brendan Taylor
| 2011–2021
|-
| 4
| Heath Streak
| 2000–2004
| Andy Flower
| 1993–2000
| '''Sikandar Raza'''
| 2015–hede
|-
| 5
| Brian Murphy
| 2001
| Alistair Campbell
| 1996–2002
| Hamilton Masakadza
| 2016–2019
|-
| 6
| Stuart Carlisle
| 2001–2002
| Heath Streak
| 2000–2004
| Graeme Cremer
| 2016–2018
|-
| 7
| Tatenda Taibu
| 2004–2005
| Grant Flower
| 2001
| Sean Williams
| 2019–2021
|-
| 8
| Brendan Taylor
| 2011–2021
| Guy Whittall
| 2001
| Chamu Chibhabha
| 2020
|-
| 9
| Hamilton Masakadza
| 2013–2018
| Brian Murphy
| 2001
| Craig Ervine
| 2021–2023
|-
| 10
| Graeme Cremer
| 2016–2017
| Stuart Carlisle
| 2001–2002
| Regis Chakabva
| 2022
|-
| 11
| Sean Williams
| 2020–2021
| Tatenda Taibu
| 2004–2005
| Ryan Burl
| 2023
|-
| 12
| '''Craig Ervine'''
| 2020–hede
| Terry Duffin
| 2006
|-
| 13
| Johnathan Campbell
| 2025
| Prosper Utseya
| 2006–2010
|-
| 14
|
|
| Hamilton Masakadza
| 2008–2019
|-
| 15
|
|
| Elton Chigumbura
| 2010–2016
|-
| 16
|
|
| Brendan Taylor
| 2011–2021
|-
| 17
|
|
| Graeme Cremer
| 2016–2018
|-
| 18
|
|
| Peter Moor
| 2019
|-
| 19
|
|
| Chamu Chibhabha
| 2020
|-
| 20
|
|
| '''Sean Williams'''
| 2020–hede
|-
| 21
|
|
| Craig Ervine
| 2021–2025
|-
| 22
|
|
| Regis Chakabva
| 2022
|-
| 23
|
|
| Sikandar Raza
| 2022–2023
|}

== Rekords ==
=== Toetsrekord teen ander lande ===
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 5 || 2 || 2 || 0 || 1 || 40,00 || 6 Maart 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 20 || 8 || 9 || 0 || 3 || 40,00 || 22 April 2001
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 7 || 0 || 4 || 0 || 3 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 11 || 2 || 7 || 0 || 2 || 18,18 || 10 Oktober 1998
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 19 || 0 || 13 || 0 || 6 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 19 || 3 || 12 || 0 || 4 || 15,78 || 4 Februarie 1995
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 20 || 0 || 14 || 0 || 6 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 11 || 0 || 10 || 0 || 1 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 12 || 0 || 8 || 0 || 4 || 0,00 || –
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''129''' || '''15''' || '''84''' || '''0''' || '''30''' || '''11,63''' || 4 Februarie 1995
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Wêreldtoetskampioenskap ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|}

=== EDI-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 31 || 10 || 20 || 0 || 1 || 32,25 || 18 Julie 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 33 || 3 || 29 || 0 || 1 || 9,09 || 9 Junie 1983
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 81 || 30 || 51 || 0 || 0 || 37,03 || 11 Oktober 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 30 || 8 || 21 || 0 || 1 || 26,67 || 18 Maart 1992
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 25 || 10 || 11 || 1 || 3 || 40,00 || 17 Oktober 2008
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 66 || 10 || 54 || 2 || 0 || 15,15 || 7 Februarie 1997
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 38 || 9 || 27 || 1 || 1 || 23,68 || 3 Februarie 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 65 || 5 || 56 || 2 || 2 || 7,69 || 26 Februarie 1995
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 66 || 12 || 51 || 0 || 3 || 18,18 || 5 November 1994
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 41 || 2 || 38 || 0 || 1 || 4,87 || 29 Mei 1999
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 49 || 11 || 36 || 1 || 1 || 22,44 || 6 Julie 2000
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BM}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Mei 2006
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 Mei 2006
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Maart 2018
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-KE}} || 32 || 25 || 5 || 0 || 2 || 78,12 || 27 Februarie 1996
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 10 Februarie 2003
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 0 || 57,14 || 28 Februarie 2003
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NP}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Junie 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 Junie 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 4 || 1 || 2 || 1 || 0 || 25,00 || 17 Junie 2017
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 19 Februarie 2015
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Junie 2023
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''583''' || '''154''' || '''405''' || '''8''' || '''16''' || '''26,42''' || 9 Junie 1983
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 3 Maart 2026. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Krieketwêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Super 6
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Super 6
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer''
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Kampioenetrofeerekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Voorwedstryd
|-
|[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Kwarteindrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Kwalifiseringsrondte
|-
|[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}}
|}

=== T20I-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AF}} || 21 || 2 || 19 || 0 || 0 || 9,52 || 20 September 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 12 September 2007
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 25 || 8 || 17 || 0 || 0 || 32,00 || 11 Mei 2013
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 18 || 8 || 8 || 0 || 2 || 44,44 || 14 Julie 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 14 || 3 || 11 || 0 || 0 || 21,42 || 19 Julie 2015
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 23 || 3 || 20 || 0 || 0 || 13,04 || 23 April 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-LK}} || 12 || 4 || 8 || 0 || 0 || 33,33 || 6 September 2025
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 9 || 0 || 8 || 0 || 1 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 0 || 20,00 || 4 Maart 2010
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Botswana}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 September 2025
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Oktober 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Maart 2016
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Julie 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 0 || 50,00 || 11 Oktober 2008
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-KE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 November 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Oktober 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NA}} || 15 || 7 || 8 || 0 || 0 || 46,67 || 17 Mei 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 5 || 2 || 2 || 1 || 0 || 40,00 || 19 Maart 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NP}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 September 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 29 November 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Februarie 2026
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PG}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Julie 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Rwanda}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 November 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Seychelle}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Oktober 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 10 Maart 2016
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Singapoer}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 3 Oktober 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-TZ}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-UG}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 26 September 2025
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Maart 2014
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-US}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Julie 2022
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''192''' || '''68''' || '''119''' || '''2''' || '''3''' || '''35,42''' || 12 September 2007
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met T20I #3750 op 1 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=9;type=team |title=Records / Zimbabwe / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2026 |accessdate=3 Maart 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== T20I-wêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Onttrek
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Groepfase
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Super 12
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Super 8
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer''
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}}
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]]
* [[Zimbabwiese nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Jonty Winch |title=‘There Were a Fine Manly Lot of Fellows’: Cricket, Rugby and Rhodesian Society during William Milton’s Administration, 1896–1914 |series=Sport in History |edition=28 |volume=4 |publisher=The British Society of Sports History |location=London |date=2008 |pages=584–585 |doi=10.1080/17460260802580636 |url=https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/17460260802580636 |format=PDF |accessdate=3 Maart 2026}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Zimbabwe national cricket team|Zimbabwiese nasionale krieketspan}}
* {{en}} [https://zimcricket.org/ Amptelike webwerf van Zimbabwe Krieket]
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/zimbabwe-9 Zimbabwe op ESPNcricinfo]
* {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe Zimbabwe by die IKR]

{{Nasionale krieketspanne}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Krieket in Zimbabwe]]
[[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]]</text>
      <sha1>1s47dxk0dslhaxv9paa3awdp3pk0wde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Martinvl/Sandput</title>
    <ns>2</ns>
    <id>87254</id>
    <revision>
      <id>3362103</id>
      <parentid>3042941</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Martinvl</username>
        <id>12559</id>
      </contributor>
      <origin>3362103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31023" sha1="654k54lkm1mrj2x7cxff52jy7sf1u67" xml:space="preserve">I wish to appeal the sanctions imposed on me [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive867#Martinvl here] on grounds of misrepresentation of fact by my accusers and undue haste by the closing administrator to close the discussion resulting in me not being able to put my side of the argument. At the time that these sanctions were levied against me, I was blocked from editing Wikipedia.

WP:PROXYING clarifies that upon receipt of a communication from a blocked editor, a third party may make productive changes to Wikipedia provided that they had independent reasons for making such changes. Shortly after I was blocked, two administrators, [[User:Drmies]] and [[User:EatsShootsAndLeaves]], [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk%3AMartinvl&amp;diff=583252503&amp;oldid=581275821 clarified]] that blocked editors could, subject to certain conditions, initiate changes.

[[User:Wee Curry Monster]] (WCM) initiated the action against me alleging inappropriate use of the e-mail facility even though he himself had never actually seen the e-mail in question or or edited the article to which it applied. Furthermore, he twisted the meaning of WP:PROXING to imply that a blocked user can NEVER draw to attention any errors that might have crept into Wikipedia. This is in contrast with the advice previously given to me by two administrators (See above). 

[[User:Kahastok]]’s allegation against me in support of WCM was totally unfounded. The background is that [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=British_Weights_and_Measures_Association&amp;diff=614447096&amp;oldid=590791493 this posting’s summary] finished with the phrase ''“Help needed: Michael Barry”''. I sent the editor an e-mail giving the help that they requested with the caveat ''“I am blocked from editing Wikipedia, so use this information as you see fit”''. All that Kahastok saw was the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk%3AMartinvl&amp;diff=614544379&amp;oldid=595343462 tail-end of the conversation] on my talkpage. His allegation that I was misusing e-mail is therefore totally unfounded. 

[[User:Nick-D]] (WCM’s mentor) repeated an allegation made by to him by WCM without properly investigating the allegation. WCM alleged that my creation of [[:en:User_talk:Martinvl#Australian_terrorist_incident]] was inappropriate. If Nick-D had actually read the section, he would have seen that the opening text was ''“Rather than making postings such as one, you should be contacting the NSW police directly”''.  This would have alerted him to the possibility that a third party’s postings were compromising a situation in the [[WP:REAL WORLD]]. My posting arose from an allegation that Wikipedia was being used as a communications conduit between outsiders and the terrorists who were holding hostages. In my view, protecting the lives of hostages takes precedence over Wikipedia rules.   

[[User:JamesBWatson]] (aka [[User:JBW]] and WCM’s mentor) was the closing administrator. I made it clear that I intended to challenge these allegations. Nevertheless, less than 24 hours after WCM opened the discussion and before I could defend myself, JBW closed the discussion. He then wrote on my talk page ''&quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk%3AMartinvl&amp;diff=641230616&amp;oldid=641144327 There are no &quot;unfounded allegations&quot;. Everything stated in the edit you linked to is unambiguously true.]&quot;''. From what I have written in this appeal, it is obvious that this statement by JBW is untrue.  Moreover, preventing somebody from defending themselves is an anathema that has since been codified as being improper in the [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct/Enforcement Guidelines §3.3.1].

If we disregard questionable  statements by WCM, Kahastok and Nick_D, the case against me falls away.  I therefore ask that these sanctions be revoked.


===Napier's Rules for Rught-angled Spherical Triangles===
[[File:Napier's circle of parts2.svg|thumb|Komponente van Napier se Reëls]]
Napier het 'n tegniek ontwikkel om trigonometriese verwantskappe te genereer vir sferiese driehoeke wat een regte hoek het. Die prosedure is soos volg:
#Konstrueer 'n sirkel en verdeel dit in vyf segmente.
#Skryf die waarde van die boog net langs die regte hoek in een van die sirkelsektore. In die diagram aan die regterkant word die beginpunt deur die rooi kol aangedui, en die eerste boog is &lt;math&gt;a&lt;/math&gt;.
#Gaan voort om die sirkel en skryf elke element (hoek of boog) in opeenvolgende segmente van die sirkel. In die diagram is dit (in volgorde) &lt;math&gt;\beta, c, \alpha, b&lt;/math&gt;.
#Neem die komplement van die waardes in die segmente wat nie aangrensend aan die beginpunt is nie. In hierdie geval is die elemente &lt;math&gt;\beta,c&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt;. (Die komplement van &lt;math&gt;\theta&lt;/math&gt; is &lt;math&gt;(\frac {\pi}{2}  - \theta)&lt;/math&gt; en word hier aangedui deur &lt;math&gt;\bar{\theta}&lt;/math&gt;.)
#Vyf stelle trigonometriese verwantskappe kan nou met behulp van hierdie sirkel afgelei word. Dui enige een van die segmente aan as &lt;math&gt;X&lt;/math&gt;. Dui die bure daarvan aan as &lt;math&gt;Y_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;Y_2&lt;/math&gt;. Dui die twee segmente teenoor die beginpunt aan as &lt;math&gt;Z_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;Z_2&lt;/math&gt;.
#Deur gebruik te maak van hierdie waardes van &lt;math&gt;X, Y_1, Y_2, Z_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;Z_2&lt;/math&gt;, kan die volgende verwantskappe afgelei word:
:*&lt;math&gt;sin (X) = tan (Y_1) tan (Y_2)&lt;/math&gt;
:*&lt;math&gt;sin (X) = cos (Z_1) cos (Z_2)&lt;/math&gt;
Indien enige van die elemente &lt;math&gt;X, Y_i&lt;/math&gt; of &lt;math&gt;Z_i&lt;/math&gt; die komplement van 'n boog of hoek is, word &lt;math&gt; tan( \bar {\theta})&lt;/math&gt; deur &lt;math&gt;cotan(\theta)&lt;/math&gt; vervang en &lt;math&gt;sin(\bar{\theta})&lt;/math&gt; word deur &lt;math&gt;cos(\theta)&lt;/math&gt; vervang.
====Voorbeeld====
Gestel ons stel &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; gelyk aan &lt;math&gt;\bar {\beta}&lt;/math&gt;. Dan, uit die eerste sinusverwantskap
:&lt;math&gt; sin(\bar {\beta}) = tan(a) tan (\bar{c})&lt;/math&gt;.
Deur die komplementreël toe te pas, word hierdie vergelyking
:&lt;math&gt;cos(\beta) = tan(a) cot(c)&lt;/math&gt;.

Net so, uit die tweede sinusreël
:&lt;math&gt;sin(\bar {\beta}) = cos (b) cos (\bar {a})&lt;/math&gt;.
waaruit
:&lt;math&gt;cos(\beta) = cos(b) sin (a)&lt;/math&gt;.

==Test of NC file display==
Display of the same image, one taken from an .SVG file and the other from a .JPG file. This test will be used on other Wikipedias to check the transfer of files.

[[File:SI logo full.svg|thumb|left|Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]
[[File:SI logo all udp.jpg|thumb|right|Test Download of SI logo from NC Commons (.JPG)]]


{{NC
|File=File:SI logo all udp.jpg
|caption=Test download of SI Logo from NC Commons (.SVG)}}

&lt;!--
[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]
*Die SI Logo hoort om hier verttoon te word.
*The SI logo should be displayed here.
Wikicode to display the image from NC Commons shown on the right:
:&lt;nowiki&gt;[[File:SI logo full.svg|thumb|Test download from NC Commons]]&lt;/nowiki&gt;
--&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

== X-straal ==
https://en.wikipedia.org/wiki/Military_time_zone


[[file:Clipboard icon.svg|35px|alt=&quot;Booking Required&quot;]]

==Grootsirkel==
[[File:Illustration of great-circle distance.svg|thumb|Grootsirkels op 'n sfeer.]]
In [[wiskunde]] is 'n '''grootsirkel''' of '''ortodroom''' die sirkelvormige snyding van 'n [[sfeer]] en 'n [[vlak]] wat deur die middelpunt van die sfeer gaan.&lt;ref name = Wolfram&gt;{{Cite web 
|last=W. |first=Weisstein, Eric 
|title=Great Circle -- from Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/GreatCircle.html 
|access-date=2026-08-24 
|website=mathworld.wolfram.com 
|language=en}}&lt;/ref&gt;
In die beeld regs lê die punte &lt;math&gt;P&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; almal op die vlak wat deur die middelpunt van die baan gaan. Oor die algemeen is die grootsirkel wat deur 'n paar punte soos &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; gaan uniek, maar as die twee punte direk teenoor mekaar is, soos punte &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;v&lt;/math&gt;, dan kan 'n oneindige aantal grootsirkels deur hulle getrek word. Die punt &lt;math&gt;u&lt;/math&gt; is die antipode van &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; (en andersom).

As 'n grootsirkel deur twee punte gedefinieer word, soos &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;P&lt;/math&gt;, dan staan ​​die kortste van die twee roetes tussen die punte (in rooi getoon) bekend as die ''kleinboog'' en die langer van die twee afstande staan ​​bekend as die ''hoofboog''.

==Eienskappe==
[[File:Central angle.svg|thumb|n Illustrasie van die sentrale hoek, {{math|Δ''σ''}}, tussen twee punte, {{mvar|P}} en {{mvar|Q}}. {{mvar|λ}} en {{mvar|φ}} is die [[lengtegraad]]hoek en [[breedtegraad]]hoek van {{mvar|P}}.]]
Die bewys dat die kleiner boog van 'n grootsirkel die kortste afsand is tussen twee punte op die oppervlak van 'n sfeer verbind, kan gedoen word deur alle paaie tussen die punte &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; te oorweeg en deur gebruik te maak van {{Intertaalskakel|variatierekening|en|Calculus of variations}} om die kortste pad te vind. Die resulterende pad sal identies wees aan die vergelyking van die grootsirkel.&lt;ref name = Wolfram/&gt;

Die afstand tussen die twee punte &lt;math&gt;P&lt;/math&gt;and &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; word soos volg bereken:
*&lt;math&gt;(\lambda_1, \phi_1)&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;(\lambda_2, \phi_2)&lt;/math&gt; is die geografiese [[lengtegraad|lengte]]- en [[breedtegraad]] van twee punte &lt;math&gt;P&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; (Sien beeld regs).
*&lt;math&gt;(\Delta\lambda, \Delta\phi) = (|\lambda_2 - \lambda_1|, |\phi_2 - \phi_1|)&lt;/math&gt; is hul absolute hoekafstand.
Deur een van die pole as 'n hulp derde punt te gebruik, is die sentrale hoek &lt;math&gt;\Delta\sigma&lt;/math&gt; tussen hulle deur die [[Sferiese Driehoeksmeting|sferiese wet van kosinus]] gegee:&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kells |first1=Lyman M. |last2=Kern |first2=Willis F. |last3=Bland |first3=James R. |title=Plane And Spherical Trigonometry |url=https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp |access-date=July 13, 2018 |year=1940 |publisher=McGraw Hill Book Company, Inc. |pages=[https://archive.org/details/planeandspherica031803mbp/page/n344 323]-326 }}&lt;/ref&gt;
*&lt;math&gt;\Delta\sigma = {\arccos}\bigl(\sin\phi_1\sin\phi_2 + \cos\phi_1\cos\phi_2\cos\Delta\lambda\bigr).&lt;/math&gt;

As hierdie hoek in radiale uitgedruk is, kan die werklike booglengte &lt;math&gt;d&lt;/math&gt;op 'n sfeer met radius &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; bereken word met behulp van die vergelyking
*&lt;math&gt;d = r \, \Delta\sigma.&lt;/math&gt;.

==Navigasie==
Daar is baie rekenaargebaseerde pakkette wat gebruik kan word om 'n reis te beplan wat 'n grootsirkelroete volg. Daarbenewens kan 'n reis beplan word met behulp van 'n Gnomoniese kaart.
===Notasie===
Hierdie afdeling oor roeteberekening gebruik wiskundige notasie:
*Hoeke is in radiale
*’n Peiling van nul wys ooswaarts en neem toe in ’n antikloksgewyse rigting.
In Navigasienotasie:
*Hoeke is in grade
*’n Peiling van nul wys noordwaarts en neem toe in ’n kloksgewyse rigting.
Peiings wat in wiskundige notasie gegee word, kan omgeskakel word na navigasienotasie met behulp van die volgende verhouding:
:&lt;math&gt;\sigma_{nav} = 90 - \frac{180}{\pi} \sigma_{wis} &lt;/math&gt;
Ander hoeke wat in radiale uitgedruk word, kan na grade omgeskakel word deur die volgende verhouding te gebruik:
:&lt;math&gt;\theta_{nav} = \frac{180}{\pi} \theta_{wis} &lt;/math&gt;
===Berekening van 'n roete===
[[File:Sphere geodesic 4sigma.svg|thumb|200px|right|Fig 1. Die grootsirkelpad tussen (&amp;phi;&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,&amp;nbsp;&amp;lambda;&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;) en (&amp;phi;&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;,&amp;nbsp;&amp;lambda;&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;).]]

Die grootsirkelpad kan bereken word deur die omgekeerde geodetiese probleem in 'n sferiese trigonometrieke-konteks te gebruik. 'n Vaarder begin by &lt;math&gt;P_1 = ( \phi_1 ,\lambda_1 )&lt;/math&gt; en beplan om 'n grootsirkel te volg na die punt &lt;math&gt;P_2 = ( \phi_2 ,\lambda_2 )&lt;/math&gt;&lt;ref group=Nota&gt;&lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; is die breedtegraad en &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; is die lengtegraad&lt;/ref&gt; (Sien Fig. 1). Sy aanvanklike en finale peilings is &lt;math&gt;\alpha_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\alpha_2&lt;/math&gt;. Hulle is bereken met hulp van die formules vir die oplossing van 'n sferiese driehoek:
:&lt;math&gt;\begin{align}
\tan\alpha_1&amp;=\frac{\cos\phi_2\sin\lambda_{12}}{ \cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}},\\
\tan\alpha_2&amp;=\frac{\cos\phi_1\sin\lambda_{12}}{-\cos\phi_2\sin\phi_1+\sin\phi_2\cos\phi_1\cos\lambda_{12}},\\
\end{align}&lt;/math&gt;
waar &lt;math&gt;\lambda_{12} = \lambda_2 - \lambda_1&lt;/math&gt;&lt;ref group=Nota&gt;In the article on [[great-circle distance]]s,
the notation &amp;Delta;&amp;lambda;&amp;nbsp;=&amp;nbsp;&amp;lambda;&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;
and &amp;Delta;&amp;sigma;&amp;nbsp;=&amp;nbsp;&amp;sigma;&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt; is used.  The notation in this article is needed to
deal with differences between other points, e.g., &amp;lambda;&lt;sub&gt;01&lt;/sub&gt;.&lt;/ref&gt;
en die kwadrante van &lt;math&gt;\alpha_1&lt;/math&gt; en &lt;math&gt;\alpha_2&lt;/math&gt; word bepaal deur die tekens van die teller en noemer in die raaklynformules (bv. met behulp van die '''atan2-funksie''').

Die sentralehoek&lt;ref group=Nota&gt;Die sentrale hoek is die hoek &lt;math&gt;P_1\widehat{O} P_2 &lt;/math&gt;waar &lt;math&gt;O&lt;/math&gt; is die middelpunt van die sfeër&lt;/ref&gt; tussen die twee puunte &lt;math&gt;\sigma_{12}&lt;/math&gt;, is gegeë deur
:&lt;math&gt;\tan\sigma_{12}=\frac{\sqrt{(\cos\phi_1\sin\phi_2-\sin\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12})^2 + (\cos\phi_2\sin\lambda_{12})^2}}{\sin\phi_1\sin\phi_2+\cos\phi_1\cos\phi_2\cos\lambda_{12}}.&lt;/math&gt;

The distance along the great circle will then be ''s''&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;=&amp;nbsp;''R''&amp;sigma;&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;, where ''R'' is the assumed radius
of the Earth and &amp;sigma;&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt; is expressed in [[Radian#Conversions|radians]].
Using the [[Earth radius#Mean radius|mean Earth radius]], ''R''&amp;nbsp;=&amp;nbsp;''R''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;&amp;asymp;&amp;nbsp;{{convert|6371|km|mi|abbr=on}}  yields results for
the distance ''s''&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt; which are within 1% of the [[geodesic length]] for the [[WGS84]] ellipsoid; see [[Geodesics on an ellipsoid]] for details.
====Notas====
{{Verwysings|group=Nota}}

==Gnomonic chart==
[[File:Admiralty Chart No 132 Gnomonic Chart of Indian and Southern Oceans, Published 1914.jpg|thumb|Admiralty Gnomonic Chart of the Indian and Southern Oceans, for use in plotting great circle tracks]]
A straight line drawn on a [[gnomonic projection|gnomonic chart]] is a portion of a great circle. When this is transferred to a [[Mercator projection|Mercator chart]], it becomes a curve. The positions are transferred at a convenient interval of [[longitude]] and this track is plotted on the Mercator chart for navigation.
&lt;gallery&gt;
File:Orthodromic air route.tif|London to Los Angles
File:Gnomonic projection SW.jpg|Gnomonic projection
&lt;/gallery&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Stamboom2 ==
Gebruik stamboom2
{{stamboom2}}
*Sophia of Hannover (1630-1714)
**{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George I (1660-1727)
***{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George II (1683-1760)
****Frederick, Prince of Wales
*****{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]]George III
******Duke of Kent
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Victoria (1819-1901)
********[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Edward VII
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] George V
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Charles III (*1948)
*********{{Stamboom2/einde tak}}[[Maud van Wallis|Maud]] (1869-1938)
**********{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Harald V van Noorweë]] (*1937)
******** Prince Arthur, Duke of Connaught and Strathearn (1850-1942)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Ingrid of Sweden
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Denmark] Frederick X
******** Leopold, Duke of Albany (1853-1884)
*********{{Stamboom2/einde tak}} ... Princess Sibylla of Saxe-Coburg and Gotha
**********{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [Sweden] Carl XVI Gustaf
******** Princess Victoria = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Frederick III of Germany (1831-1888)
********* [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Kaiser Wilhelm II (1859-1941)
**********... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Germany] Georg Friedrich Prince of Prussia (*1976)
**********{{Stamboom2/einde tak}} Victoria Louise of Prussia (1892-1980)
***********{{Stamboom2/einde tak}} Frederica (1917-1981) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Paul of Greece (1901-1964)
************{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] [Greece] ... Pavlos (*1967)
*********{{Stamboom2/einde tak}}Sophia of Hannover (1870-1932) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Carol II of Romania (1893-1953)
**********{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple silver crown.svg|15px]] Margareta of Romania (*1949)
********{{Stamboom2/einde tak}} Beatrice (1857-1944)
*********{{Stamboom2/einde tak}} Eugenie (1887-1969) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Alfonso XIII of Spain (1886-1941)
**********{{Stamboom2/einde tak}}...  [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Felipe VI of Spain (*1968)
******{{Stamboom2/einde tak}} [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Ernest Augustus, King of Hanover (1771-1851)
*******{{Stamboom2/einde tak}} ... [[Beeld:Simple white crown.svg|15px]] Ernest Augustus of Hannover (*1954)
****{{Stamboom2/einde tak}}Anne (1709-1759) = William IV, Prince of Orange (1711 - 1751)
*****William V, Prince of Orange (1748-1806) 
******{{Stamboom2/einde tak}}... [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] [[Willem-Alexander van die Nederlande]] (*1967)
*****{{Stamboom2/einde tak}}Carolina of Orange-Nassau (1743-1787)
******{{Stamboom2/einde tak}} ... Astrid of Sweden (1905-1935) = [[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Leopold III of Belgium (1901-1983)
*******{{Stamboom2/einde tak}}[[Beeld:Simple gold crown.svg|15px]] Filip of Belgium (*1960)
{{Stamboom2/einde}}

==Byvoegsel==

:'''[[:en:Wikipedia:Administrators%27_noticeboard/IncidentArchive816#User:Martinvl_and_long_term_disruption_of_WT:MOSNUM]]''' is a very good example of how not to do things, both from a practical point of view and from a legal point of view.

:'''Practical Point of View'''
::As I see it, an ANI case should contain four sections:
::*Complainant's opening statement
::*Comments by others 
::*Defendant's Reply 
::*Closing Administrator’s Statement

::It is my view that the complainant’s opening statement and the closing administrator's closing statement should contain sufficient detail (including diffs) that anybody who is reviewing the incident need not read the defence or any of the comments made by third parties as anything of relevance should be repeated in the closing statement, unless of course an appeal is centred around the closing administrator mis-representing a third-party comment or a defence offered by the defendant.  
::While this will require the complainant to take of an effort when preparing a case, it should reduce the amount of input from others. It will make it more difficult for complainants to &quot;throw mud, hoping that it will stick&quot; and thus  simplify the closing administrator's task as there will be less material through which to wade. 
::If the defendant is subsequently blocked, then both the defendant and the administrator who is handling the appeal will have a common reference point from which to work, not some vague wall of text that would take forever through which to wade. 

:'''Legal Point of View'''
::There was a good deal of discussion in the case in question about user’s rights and &quot;natural justice&quot;. I have since done some research on the matter and it is my understanding that under the Law of California, '''members of organisations that provide a public service''' are entitled to '''protection under the rules of [[:en: https://en.wikipedia.org/wiki/Due_process|due process]]'''.  My research suggest that Wikipedia is one such organisation. At this stage, it might be appropriate to point out that since I was discussing the Law of California rather than English Law, I should have used the term &quot;due process&quot; rather than &quot;natural justice&quot;.
::My assertion is based on the judgement given in the case [https://scocal.stanford.edu/opinion/pinsker-v-pacific-coast-society-orthodontists-27828 Pinsker v. Pacific Coast Society of Orthodontists]  heard in the Supreme Court of California in 1974. The judgement gives two examples of what constitutes an organisation that “provides a public service” - labor unions and professional organisations and two examples of what organisations do not provide a pubic service - golf clubs and fraternities, the difference being that the former have an impact on the public at large while the latter do not. 
::It is my view that since Wikipedia, like  professional bodies, has an impact on the population at large that Wikipedia, like professional bodies must be viewed as an organisation that provides a &quot;public service&quot;. 
::The Wikipedia article [[:en:Due Process#United States|due process]] details how the Supreme Court of the United States interprets &quot;due process&quot;. Among the important feature is a protection from vague laws, while the article [[:en:Procedural due process|Procedural due process]] catalogues a list of basic due process procedural rights as drawn up by Judge Henry Friendly (1903-1986).  This includes:
::* the requirement of the complainant to give &quot;Notice of the proposed action and the grounds asserted for it&quot; (in the case of Wikipedia, the complainant producing all the pertinent diffs)
::* the right to cross-examine witnesses (in the case of Wikipedia the right of the accussed to present their defence)
::* the &quot;requirement that the tribunal prepare written findings of fact and the reasons for its decision&quot; (in the case of Wikipedia, the closing administrator's statement). 

:'''Application to the Case in Question'''
::In the case in question, all the diffs are buried in a posting that is approximately 8900 words in length (estimated using the word count facility in Microsoft WORD). Furthermore the details of what I am alleged to have done are so vague that I have no point of reference against which my application for readmission can be measured by an administrator.
::In his closing statement, closing administrator [[User:TParis]] asserted that &quot;I have fully reviewed Martinvl's counter claim of vote stacking and determined that his evidence failed to meet the threshold&quot;.
::If my counter claim of vote stacking was not accepted, did he read the rest of the case to see whether or not is was well founded? Since he had 17 minutes from the time that Wee Curry Monster asked for an uninvolved administrator to act and him posting his judgement, did he really read all 8900 words - that would require a reading speed of 525 words per minute without allowing any time for him to prepare his closing statement or to follow up any of the diffs. According to the Wikipedia article [[:en:Speed reading]], the &quot;normal reading [rate] for comprehension&quot; is typically 200 - 300 words per minute.
::As a result, I have been blocked for ten years because he did not do a proper job of explaining why I had been blocked. If the ANI structure that I proposed had been followed, then either he would have rejected the application (which he should have done for lack of evidence) or his closing statement would implicitly have provided a criteria against which, in a worst case scenario, an application for readmission could be measured.

== Eksterne skakels ==
* [http://pdg.lbl.gov/2005/reviews/contents_sports.html#constantsetc Oorsig, 2005]
* [http://physics.nist.gov/cuu/Constants/index.html NIST-konstantes]
* [http://users.telenet.be/lode.stevens/const.htm Natuurkonstantes]
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Natuurkundige constante|Nederlandse Wikipedia]]

== Verwysings ==
{{Notas}}
{{Verwysings}}


==UTF-8==

UTF-8 is a protocol whereby UNICODE characters can be transmitted as variable-length byte strings in a manner that will maximise the communications wandwidth. WHen the text involved can be wrtitten in ASCCI, the UTF-8 rendering of teh text and teh ASCII rendering are identical, making UTF-8 string upward compatible with ASCII strings.

== Historical background==
The first standard for interchanging text between computers was ISO-xxxx. This standard used 7 bit characters, reserving the eight bit as a parity bit for error chaecking. Of the 128 characters available using 7 bits, 32 values were reserved as control bits and the remaining 96 valeus ont printable characters. ISO-xxxx had 12 variations, one for each of 12 different languages with 12 values reserved for national use. ISO-xxxx-y (the United States variant) and ISOxxxx-z (the British variant) were identical except for teh character &quot;#&quot; which appeared in teh American character set and &quot;£&quot; which appeared in the British character set.  The Germans sacrificed the characters ..... to accomodate &quot; &quot;, &quot; &quot; .....

This standard was uperceded b ISO-xxxxx which used 8 bits to represent its characters. It adopted ISO-xxxx-0 (the American variant) for the first 128 characters ....

{|class = &quot;wikitext&quot;
|-
! Laagste&lt;br&gt;waarde
! Hoogste&lt;br&gt;waarde
!Aantal&lt;br&gt;grepe
! greep 1
! greep 2
! greep 3
! greep 4
! greep5
|-
| x00 || xF7 || 7
| style = &quot;background-color: gray&quot; |&lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt;
| || || ||
|-
| x0080
| x07FF || 11
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;110lkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 16
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;1110qpon 
|style = &quot;background-color: gray&quot;|&lt;code&gt;10mlkjih&lt;/code&gt; 
|style = &quot;background-color: gray&quot;| &lt;code&gt;0gfedcba&lt;/code&gt; || ||
|-
| x0800
| xFFFF || 21
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|11110vut
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10srqpon 
|style = &quot;background-color: yellow&quot;|10mlkjih 
|style = &quot;background-color: #0F0&quot;| 0gfedcba ||
|-
}


{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Définition du nombre d'octets utilisés dans le codage (attention ce tableau de principe contient des séquences non valides)
|-
! scope=&quot;col&quot; | Caractères codés
! scope=&quot;col&quot; | Représentation binaire UTF-8
! scope=&quot;col&quot; | Premier octet valide (hexadécimal)
! scope=&quot;col&quot; | Signification
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0000 à U+007F
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;0&lt;/span&gt;&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| 00 à 7F
| 1 octet, codant jusqu’à 7 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0080 à U+07FF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;11&lt;/span&gt;0&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| C2 à DF
| 2 octets, codant jusqu’à 11 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+0800 à U+FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;111&lt;/span&gt;0·&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| E0 à EF
| 3 octets, codant jusqu’à 16 bits
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; | U+10000 à U+10FFFF
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;0&lt;var&gt;ƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F0 à F3
| rowspan=&quot;2&quot; | 4 octets, codant jusqu’à 21 bits
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align: left&quot; | &lt;kbd&gt;&lt;span style=&quot;background: orange&quot;&gt;1111&lt;/span&gt;·0&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;100&lt;/span&gt; 10&lt;span style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;00·&lt;var&gt;ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/span&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt; 10&lt;var style=&quot;background: #0F0&quot;&gt;ƀƀ·ƀƀƀƀ&lt;/var&gt;&lt;/kbd&gt;
| F4
|}

==Verwysings==
{{Verwysings}}

== Romeinse syfers==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Fraction
! Roman numeral
|-
| {{frac|1|12}}
|style='text-align: center'| '''·'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|2|12}} = {{frac|1|6}}
|style='text-align: center'| '''··''' or ''':'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|3|12}} = {{frac|1|4}}
|style='text-align: center'| '''···''' or '''∴'''
|-
|style='text-align: center'| {{frac|4|12}} = {{frac|1|3}}
|style='text-align: center'| '''····''' or '''∷'''
|-
| {{frac|5|12}}
|style='text-align: center'| '''·····''' or '''⁙'''
|-
|{{frac|1|2}}
|style='text-align: center'|S
|}
 == Boulevard Periphique Toets ==

{|class = wikitable
!Interior !! Compass Point !! Exterior
|-
|Junction 1 clock
|88 degrees 
|Junction 1 anti-clock
|- 
| || &lt;small&gt;East&lt;/small&gt; ||
|-
|Junction 2 clock
|94 degrees
|Junction 2 anti-clock
|}

== Toets==
[[File:Metre Convention Signatories.svg|thumb|test]]
[[File:M F Gervais Monarchs of Spain.pdf|thumb|Monarchs of Spain]]
Alles hier is vanuit die Engelse WIkipedia gesny en hier geplak sonder vertaling:
# Both fiber and composite remain in the elastic strain regime. In this stage, we also note that the composite Young's {{nowrap| 1&amp;hairsp;234&amp;nbsp;km}}.  modulus is a simple weighted sum of the two component moduli.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\epsilon_{c}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
#:&lt;math&gt; E_{c} = V_{f}E_{f} +  V_{m}E_{m} &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber remains in the elastic regime but the matrix yields and plastically deforms.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\epsilon_{c}E_{f} +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# Both fiber and composite yield and plastically deform. This stage often features significant Poisson strain which is not captured by model below.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} = V_{f}\sigma_{f}(\epsilon_{c}) +  V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt; &lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;
# The fiber fractures while the matrix continues to plastically deform. While in reality the fractured pieces of fiber still contribute some strength, it is left out of this simple model.
#:&lt;math&gt; \sigma_{c} \approx V_{m}\sigma_{m}(\epsilon_{c}) &lt;/math&gt;&lt;ref name=&quot;courtney&quot;/&gt;

{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!Naam
!Gemagtig
!Beginpunt
!Eindpunt
!Openingsdatum&lt;ref group=Nota&gt;Die eerste syfer gee die openingsdatum vir die eerste gedeelte van die spoorlyn en die tweede is die openingsdatum van die hele lyn&lt;/ref&gt;
!myl:kettings
!km
|-
|Voltooiing van die Johannesburg-Kaapstad-spoorlyn
|1904
|[[Klerksdorp]]
|Viertien Strome
|1904/1907
|142
|228
|-
|Voltooiing van die Bloemfontein-Natal-spoorlyn
|1901 (IMR)&lt;br&gt;1904 (ICCS)
|[[Harrismith]]
|[[Sannaspos]]
|1902/1907
|231:50
|372.7
|-
|Bloemfontein-Kimberly-spoorlyn
|1905 (ICCS)
|[[Bloemfontein|Hamilton]]
|[[Kimberley|Beaconsfield]]
|1908
|95:63
|154,1
|-
|Springs - Breyten
|1903 (ICCS)
|[[Springs]]
|[[Breyten]]
|1905
|130:78
|210,7
|-
|Maseru taklyn
|1903 (ICCS)
|[[Marseilles, Vrystaat|Marseilles]]
|[[Maseru]]
|1905
|16:32
|26,4
|}
====Notas====
{{Reflist|group=Nota}}</text>
      <sha1>654k54lkm1mrj2x7cxff52jy7sf1u67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ebola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89930</id>
    <revision>
      <id>3362232</id>
      <parentid>3356332</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149226" sha1="6l71yt4hiwxsrerpw59cabzfcfm24j4" xml:space="preserve">{{Mediese vrywaringsnota}}
{{Inligtingskas siekte
| naam = Ebola
| beeld = Ebola virus em.png
| onderskrif = 'n Elektronmikrografie van 'n ebolavirusdeeltjie
| DiseasesDB     = 18043
| ICD10          = {{ICD10|A|98|4|a|90}}
| ICD9           = {{ICD9|065.8}}
| MedlinePlus    = 001339
| eMedicineSubj  = med
| eMedicineTopic = 626
| MeshID         = D019142
}}

'''Ebola''', ook bekend as '''ebolavirussiekte''' of '''Ebola hemorragiese koors''', is 'n ernstige [[virus]]siekte van mense en ander [[primaat|primate]] wat deur vier van die ses bekende ebolavirusse veroorsaak word.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Die siekte veroorsaak 'n hoë sterftesyfer en kos gemiddeld sowat die helfte van die bekende gevalle die lewe.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Die siekte is skaars en kom in die vorm van uitbrekings in die tropiese dele van [[Afrika suid van die Sahara]] voor, veral in [[Sentraal-Afrika]] en [[Wes-Afrika]].&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Die naam kom van die Ebolarivier in die noorde van die destydse [[Zaïre]], naby die plek waar 'n uitbraak in 1976 plaasgevind het en die virus vir die eerste keer uitgeken is.&lt;ref name=&quot;Feldmann2011&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Feldmann H, Geisbert TW |date=Maart 2011 |title=Ebola haemorrhagic fever |journal=Lancet |volume=377 |issue=9768 |pages=849-862 |doi=10.1016/S0140-6736(10)60667-8 |pmc=3406178 |pmid=21084112 |bibcode=2011Lanc..377..849F }}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg|duimnael|links|Twee verpleegsters by Mayinga N'Seka, wat twee dae later weens ernstige inwendige bloeding oorlede is.]]
Die siekte word deur direkte kontak met die bloed of liggaamlike vloeistowwe van 'n besmette dier (tipies [[aap|ape]] of [[vrugtevlermuis]]e) of mens opgedoen, en ook deur kontak met voorwerpe wat pas daarmee besmet is.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Dit word nie natuurlik deur die lug oorgedra nie: daar is geen gedokumenteerde geval, in die natuur of in die laboratorium, van oordrag deur die lug tussen mense of ander primate nie.&lt;ref name=WHOAir2014&gt;{{cite web |title=2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa |url=http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/ |website=WHO |access-date=3 Augustus 2014 |date=21 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140729034008/http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/ |archive-date=29 Julie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Daar word geglo dat vrugtevlermuise die virus versprei sonder om self daardeur beïnvloed te word.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Sodra menslike besmetting voorkom, kan die siekte verder tussen mense versprei. Die [[semen]] of die moedersmelk van iemand wat herstel het, kan die virus nog weke tot maande lank saamdra.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cdc9months&quot;&gt;{{cite web |date=14 Oktober 2015 |title=Preliminary study finds that Ebola virus fragments can persist in the semen of some survivors for at least nine months |url=https://www.cdc.gov/media/releases/2015/p1014-ebola-virus.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015124950/https://www.cdc.gov/media/releases/2015/p1014-ebola-virus.html |archive-date=15 Oktober 2015 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDCBreast2014&quot;&gt;{{cite web |date=19 September 2014 |title=Recommendations for Breastfeeding/Infant Feeding in the Context of Ebola |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/recommendations-breastfeeding-infant-feeding-ebola.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024235607/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/recommendations-breastfeeding-infant-feeding-ebola.html |archive-date=24 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;

Ten einde 'n diagnose te maak, moet ander siektes met soortgelyke simptome soos [[malaria]], [[cholera]] en ander virale hemorragiese koors eers geëlimineer word. Bloedmonsters kan dan vir virale [[teenliggaampies]], virale [[RNS]], of vir die virus self getoets word om die diagnose te bevestig.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bro2016&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Broadhurst MJ, Brooks TJ, Pollock NR |date=13 Julie 2016 |title=Diagnosis of Ebola Virus Disease: Past, Present, and Future |journal=Clinical Microbiology Reviews |publisher=American Society for Microbiology |volume=29 |issue=4 |pages=773-793 |doi=10.1128/cmr.00003-16 |issn=0893-8512 |oclc=38839512 |pmc=5010747 |pmid=27413095}}&lt;/ref&gt;

Om 'n uitbraak te beheer, verg gekoördineerde mediese dienste en die samewerking van die gemeenskap: die vinnige opsporing van gevalle, die [[kontakopsporing]] van dié wat blootgestel is, laboratoriumdienste, sorg vir die besmettes en 'n veilige hantering van die dooies.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Die behandeling is hoofsaaklik ondersteunend, en 'n vroeë rehidrasie verbeter die kans op oorlewing aansienlik.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; 'n Entstof teen die siekte is in 2019 in die [[Verenigde State van Amerika]] goedgekeur,&lt;ref name=&quot;FDA2019Vac&quot;&gt;{{cite press release |title=First FDA-approved vaccine for the prevention of Ebola virus disease, marking a critical milestone in public health preparedness and response |date=20 Desember 2019 |publisher=U.S. Food and Drug Administration (FDA) |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/first-fda-approved-vaccine-prevention-ebola-virus-disease-marking-critical-milestone-public-health |access-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220052152/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/first-fda-approved-vaccine-prevention-ebola-virus-disease-marking-critical-milestone-public-health |archive-date=20 Desember 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191220052152/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/first-fda-approved-vaccine-prevention-ebola-virus-disease-marking-critical-milestone-public-health |archivedate=20 Desember 2019}}&lt;/ref&gt; en in 2020 twee behandelings met monoklonale teenliggaampies vir besmettings deur die Zaïre-ebolavirus.&lt;ref name=&quot;FDAPR2020&quot;&gt;{{cite press release |title=FDA Approves First Treatment for Ebola Virus |date=14 Oktober 2020 |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-ebola-virus |access-date=14 Oktober 2020 |website=U.S. Food and Drug Administration (FDA) |archive-date=15 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015021206/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-ebola-virus |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201015021206/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-treatment-ebola-virus |archivedate=15 Oktober 2020 }}&lt;/ref&gt;

== Tekens en simptome ==

=== Aanvang ===
Simptome begin twee dae tot drie weke nadat die virus opgedoen is, maar meestal tussen vier en tien dae daarna.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 Januarie 2014 |title=Ebola Hemorrhagic Fever Signs and Symptoms |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/symptoms/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140801015854/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/symptoms/index.html |archive-date=1 Augustus 2014 |access-date=2 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Goeijenbier M, van Kampen JJ, Reusken CB, Koopmans MP, van Gorp EC |date=November 2014 |title=Ebola virus disease: a review on epidemiology, symptoms, treatment and pathogenesis |url=http://www.njmonline.nl/getpdf.php?t=a&amp;id=10001148 |url-status=live |journal=Neth J Med |volume=72 |issue=9 |pages=442-448 |pmid=25387613 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129144852/http://www.njmonline.nl/getpdf.php?t=a&amp;id=10001148 |archive-date=29 November 2014}}&lt;/ref&gt; Wiskundige modelle skat dat sowat 5% van die gevalle langer as 21 dae neem om simptome te ontwikkel.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Haas CN |date=14 Oktober 2014 |title=On the Quarantine Period for Ebola Virus |journal=PLOS Currents Outbreaks |volume=6 |doi=10.1371/currents.outbreaks.2ab4b76ba7263ff0f084766e43abbd89 |pmc=4205154 |pmid=25642371 |doi-access=free |issn=2157-3999}}&lt;/ref&gt;

In die begin lyk die siekte soos [[griep]]: moegheid, koors, swakheid, 'n verlies aan aptyt, spierpyn, gewrigspyn, hoofpyn en seerkeel kom voor.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt; Die koors is gewoonlik hoër as 38,3&amp;nbsp;°C.&lt;ref name=Hoenen2006&gt;{{cite journal |vauthors=Hoenen T, Groseth A, Falzarano D, Feldmann H | title = Ebola virus: unravelling pathogenesis to combat a deadly disease | journal = Trends in Molecular Medicine | volume = 12 | issue = 5 | pages = 206-215 | date = Mei 2006 | pmid = 16616875 | doi = 10.1016/j.molmed.2006.03.006 }}&lt;/ref&gt; Naarheid, braking, [[diarree]], buikpyn en soms die hik volg meestal, en die kombinasie van ernstige braking en diarree lei dikwels tot swaar [[dehidrasie]].&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Brown CS, Mepham S, Shorten RJ |date=Junie 2017 |title=Ebola Virus Disease: An Update on Epidemiology, Symptoms, Laboratory Findings, Diagnostic Issues, and Infection Prevention and Control Issues for Laboratory Professionals |journal=Clinical Laboratory Medicine |type=Review |volume=37 |issue=2 |pages=269-284 |doi=10.1016/j.cll.2017.01.003 |pmid=28457350}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sharma2015&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Sharma N, Cappell MS |date=September 2015 |title=Gastrointestinal and Hepatic Manifestations of Ebola Virus Infection |journal=Digestive Diseases and Sciences |type=Review |volume=60 |issue=9 |pages=2590-2603 |doi=10.1007/s10620-015-3691-z |pmid=25972150 |s2cid=5674317|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Kortasem, pyn op die bors, swelling en verwardheid kan bykom, en by sowat die helfte van die gevalle ontwikkel 'n plat rooi veluitslag met klein bultjies vyf tot sewe dae ná die eerste simptome.&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hoenen2006&quot; /&gt; Die werking van die [[lewer]] en [[nier]]e begin terselfdertyd afneem.&lt;ref name=Hun2012&gt;{{cite book|last1=Magill|first1=Alan|title=Hunter's tropical medicine and emerging infectious diseases|date=2013|publisher=Saunders|location=New York|isbn=978-1-4160-4390-4|page=332|edition=9th|url=https://books.google.com/books?id=UgvdM8WRld4C&amp;pg=PA332|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160320072816/https://books.google.com/books?id=UgvdM8WRld4C&amp;pg=PA332|archivedate=20 March 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op daardie punt begin sommige mense probleme met bloeding te ondervind.&lt;ref name=WHO2014&gt;{{cite web |title=Ebola virus disease Fact sheet N°103 |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/ |work=World Health Organization |access-date=12 April 2014 |date=Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140414014506/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/ |archive-date=14 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Bloeding ===
In sommige gevalle kom in- en uitwendige bloeding voor, gewoonlik vyf tot sewe dae ná die eerste simptome.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Marburg and Ebola virus infections: a guide for their diagnosis, management, and control |vauthors=Simpson DI |publisher=World Health Organization |year=1977 |isbn=92-4-170036-X |page=10f |hdl=10665/37138 |id=WHO offset publication; no. 36 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Almal wat besmet is, toon 'n mate van verswakte bloedstolling.&lt;ref name=&quot;Hoenen2006&quot; /&gt; Bloeding uit die slymvliese of uit die plekke waar naalde ingedruk is, is in 40-50% van die gevalle aangeteken, en dit kan bloed in die braaksel, in die hoes of in die stoelgang meebring.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = King JW, Rafeek H | date = 14 Januarie 2021 | veditors = Chandrasekar PH |title=Ebola Virus, Clinical Presentation |url=http://emedicine.medscape.com/article/216288-clinical#showall |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120101205843/http://emedicine.medscape.com/article/216288-clinical#showall |archive-date=1 Januarie 2012 |access-date=30 Julie 2012 |publisher=Medscape }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Appendix A: Disease-Specific Chapters – Chapter: Hemorrhagic fevers caused by: i) Ebola virus and ii) Marburg virus and iii) Other viral causes including bunyaviruses, arenaviruses, and flaviviruses |url=http://www.health.gov.on.ca/en/pro/programs/publichealth/oph_standards/docs/hemorrhagic_fevers_chapter.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015081924/http://www.health.gov.on.ca/en/pro/programs/publichealth/oph_standards/docs/hemorrhagic_fevers_chapter.pdf |archive-date=15 Oktober 2014 |access-date=9 Oktober 2014 |publisher=Ministry of Health and Long-Term Care}}&lt;/ref&gt; Bloeding in die vel laat klein rooi kolletjies, kneusplekke of bloedversamelings agter, en bloeding in die wit van die oog kom ook voor.&lt;ref name=&quot;Feldmann2011&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Shantha JG, Yeh S, Nguyen QD | title = Ebola virus disease and the eye | journal = Current Opinion in Ophthalmology | volume = 27 | issue = 6 | pages = 538-544 | date = November 2016 | pmid = 27585217 | doi = 10.1097/ICU.0000000000000313 | type = Review | s2cid = 34367099 }}&lt;/ref&gt; Swaar bloeding is ongewoon; waar dit voorkom, is dit meestal in die [[Spysverteringstelsel|spyskanaal]].&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = West TE, von Saint André-von Arnim A | title = Clinical presentation and management of severe Ebola virus disease | journal = Annals of the American Thoracic Society | volume = 11 | issue = 9 | pages = 1341-1350 | date = November 2014 | pmid = 25369317 | doi = 10.1513/AnnalsATS.201410-481PS | type = Review }}&lt;/ref&gt; In die uitbraak van 2001 in [[Gaboen]] is bloeding in die spyskanaal in sowat 58% van die gevalle aangeteken, teenoor sowat 18% onder dié wat in 2014 en 2015 in die Verenigde State van Amerika behandel is, moontlik danksy 'n beter beheer van verspreide bloedstolling.&lt;ref name=&quot;Sharma2015&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 Januarie 2020 |title=Ebola virus disease Information for Clinicians in U.S. Healthcare Settings - For Clinicians - Ebola (Ebola Virus Disease) - Ebola Hemorrhagic Fever - CDC |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/clinicians/evd/clinicians.html |access-date=22 Maart 2020 |website=www.cdc.gov |language=en |archive-date=1 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401143748/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/clinicians/evd/clinicians.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Herstel en sterftes ===
Herstel kan sewe tot 14&amp;nbsp;dae ná die eerste simptome begin.&lt;ref name=&quot;Hun2012&quot; /&gt; Sterftes volg gewoonlik ses tot 16 dae ná die eerste simptome en word dikwels deur 'n lae bloeddruk weens vloeistofverlies veroorsaak.&lt;ref name=Ruz2014&gt;{{cite book|veditors=Singh SK, Ruzek D|title=Viral hemorrhagic fevers|date=2014|publisher=CRC Press, Taylor &amp; Francis Group|location=Boca Raton|isbn=978-1-4398-8429-4|page=444|url=https://books.google.com/books?id=l5MtJdDhie0C&amp;pg=PA444|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160429192429/https://books.google.com/books?id=l5MtJdDhie0C&amp;pg=PA444|archivedate=29 April 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Bloeding dui oor die algemeen op 'n slegter uitkoms, en bloedverlies kan tot die dood lei.&lt;ref name=&quot;Gatherer 2014&quot;&gt;{{cite journal|author=Gatherer D|title=The 2014 Ebola virus disease outbreak in West Africa|journal=J Gen Virol|volume=95|issue=Pt 8|pages=1619-1624|date=Augustus 2014|pmid=24795448|doi=10.1099/vir.0.067199-0}}&lt;/ref&gt; Mense gaan naby die einde gewoonlik in 'n [[koma]] in.&lt;ref name=&quot;Hun2012&quot; /&gt;

Oorlewendes ontwikkel teenliggaampies teen Ebola wat minstens 10 jaar duur, maar dit is onduidelik of hulle immuun teen verdere infeksies is.&lt;ref name=CDC2014QAT&gt;{{cite web |title=Q&amp;A on Transmission, Ebola |website=CDC |date=September 2014 |access-date=3 Oktober 2014 |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/transmission/qas.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141002134634/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/transmission/qas.html |archive-date=2 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Oorsaak ==
Ebola by mense word deur vier van die ses virusse in die geslag ''Orthoebolavirus'' veroorsaak: die Bundibugyo-ebolavirus (BDBV), die Soedan-ebolavirus (SUDV), die Taï-woud-ebolavirus (TAFV) en die Zaïre-ebolavirus (EBOV).&lt;ref name=&quot;Hoenen2012&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Hoenen T, Groseth A, Feldmann H |date=Julie 2012 |title=Current Ebola vaccines |journal=Expert Opin Biol Ther |volume=12 |issue=7 |pages=859-872 |doi=10.1517/14712598.2012.685152 |pmc=3422127 |pmid=22559078}}&lt;/ref&gt; Die Zaïre-ebolavirus is die gevaarlikste van hulle en is vir die grootste aantal uitbrekings verantwoordelik.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Kuhn JH, Becker S, Ebihara H, Geisbert TW, Johnson KM, Kawaoka Y, Lipkin WI, Negredo AI, Netesov SV, Nichol ST, Palacios G, Peters CJ, Tenorio A, Volchkov VE, Jahrling PB |date=Desember 2010 |title=Proposal for a revised taxonomy of the family Filoviridae: Classification, names of taxa and viruses, and virus abbreviations |journal=Archives of Virology |volume=155 |issue=12 |pages=2083-2103 |doi=10.1007/s00705-010-0814-x |pmc=3074192 |pmid=21046175}}&lt;/ref&gt; Die vyfde en sesde virus, die Reston-virus (RESTV) en die Bombali-virus (BOMV), veroorsaak sover bekend nie siekte by mense nie, maar wel by ander primate.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Spickler A |title=Ebolavirus and Marburgvirus Infections |url=http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150430165458/http://www.cfsph.iastate.edu/Factsheets/pdfs/viral_hemorrhagic_fever_filovirus.pdf |archive-date=30 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Ebola Virus Disease |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016080233/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/about.html |archive-date=16 Oktober 2014 |access-date=18 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |vauthors=Branswell H |date=27 Julie 2018 |title=New Ebola species is reported for first time in a decade |url=https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ |access-date=8 Julie 2022 |website=Stat |language=en |archive-date=3 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703215034/https://www.statnews.com/2018/07/27/ebola-virus-discovery/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Al ses is naby verwant aan die marburgvirusse.&lt;ref name=&quot;Hoenen2012&quot; /&gt;

=== Virologie ===
[[Lêer:Ebola virus virion.jpg|duimnael|'n Elektronmikrografie van 'n ebolavirusdeeltjie]]
Ebolavirusse het 'n enkelstring-RNS-[[genoom]] wat self nie besmetlik is nie.&lt;ref name=&quot;Fauquet2005&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Pringle CR |title=Virus Taxonomy – Eighth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses |publisher=Elsevier/Academic Press |year=2005 |isbn=978-0-12-370200-5 | veditors = Fauquet CM, Mayo MA, Maniloff J, Desselberger U, Ball LA |location=San Diego |pages=609-614 |chapter=Order Mononegavirales }}&lt;/ref&gt; Die genoom bevat sewe [[Geen (genetika)|gene]], en die genome van die verskillende ebolavirusse verskil in volgorde sowel as in die aantal en die plek van die oorvleuelings tussen die gene.&lt;ref name=&quot;Feldmann2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Stahelin2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Stahelin RV |date=Junie 2014 |title=Membrane binding and bending in Ebola VP40 assembly and egress |journal=Front Microbiol |volume=5 |page=300 |doi=10.3389/fmicb.2014.00300 |pmc=4061899 |pmid=24995005 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Soos by al die filovirusse is die virusdeeltjies draadagtig en kan hulle die vorm van 'n harderstaf, 'n U of 'n 6 aanneem, en hulle kan opgerol, ringvormig of takkig wees.&lt;ref name=&quot;Stahelin2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Ascenzi P, Bocedi A, Heptonstall J, Capobianchi MR, Di Caro A, Mastrangelo E, Bolognesi M, Ippolito G |date=Junie 2008 |title=Ebolavirus and Marburgvirus: insight the Filoviridae family |url=https://air.unimi.it/retrieve/handle/2434/53604/1077822/Ebola_2008%29_Proofs.pdf |journal=Mol Aspects Med |volume=29 |issue=3 |pages=151-185 |doi=10.1016/j.mam.2007.09.005 |pmid=18063023 |hdl-access=free |hdl=2434/53604 |access-date=20 Augustus 2019 |archive-date=28 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428114528/https://air.unimi.it/retrieve/handle/2434/53604/1077822/Ebola_2008%29_Proofs.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 'n Deeltjie is sowat 80&amp;nbsp;nanometer breed en kan tot 14&amp;nbsp;000&amp;nbsp;nanometer lank wees.&lt;ref name=&quot;Chippaux2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Chippaux JP |date=Oktober 2014 |title=Outbreaks of Ebola virus disease in Africa: the beginnings of a tragic saga |journal=J Venom Anim Toxins Incl Trop Dis |volume=20 |issue=1 |page=44 |doi=10.1186/1678-9199-20-44 |pmc=4197285 |pmid=25320574 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

Die lewensiklus begin vermoedelik wanneer 'n virusdeeltjie aan bepaalde reseptore op die seloppervlak vasheg, waarna die virusmembraan met die selmembrane saamsmelt.&lt;ref name=&quot;Misasi2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Misasi J, Sullivan NJ |date=Oktober 2014 |title=Camouflage and Misdirection: The Full-On Assault of Ebola Virus Disease |journal=Cell |volume=159 |issue=3 |pages=477-486 |doi=10.1016/j.cell.2014.10.006 |pmc=4243531 |pmid=25417101}}&lt;/ref&gt; Die deeltjies wat die sel opneem, beweeg na suur blasies waar die glikoproteïen GP van die virusmembraan geknip word; dié verwerking laat die virus blykbaar aan selproteïene bind, met die binneste selmembrane saamsmelt en sy genetiese materiaal vrystel.&lt;ref name=&quot;Misasi2014&quot; /&gt; Die glikoproteïen GP1,2 is verantwoordelik vir die virus se vermoë om aan die teikenselle te bind en hulle te besmet.&lt;ref name=&quot;Kuhl2012&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Kühl A, Pöhlmann S |date=September 2012 |title=How Ebola virus counters the interferon system |journal=Zoonoses Public Health |volume=59 |issue=Supplement 2 |pages=116-131 |doi=10.1111/j.1863-2378.2012.01454.x |pmc=7165950 |pmid=22958256}}&lt;/ref&gt;

Die virus se RNS-polimerase, wat deur die ''L''-geen gekodeer word, skryf die gene na boodskapper-RNS oor, wat dan na die struktuur- en nie-struktuurproteïene vertaal word. Die proteïen wat in die grootste hoeveelheid gemaak word, is die nukleoproteïen, en sy konsentrasie in die gasheersel bepaal wanneer die polimerase van die oorskryf van die gene na die verdubbeling van die genoom oorslaan.&lt;ref name=&quot;Olejnik2011&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Olejnik J, Ryabchikova E, Corley RB, Mühlberger E |date=Augustus 2011 |title=Intracellular events and cell fate in filovirus infection |journal=Viruses |volume=3 |issue=8 |pages=1501-1531 |doi=10.3390/v3081501 |pmc=3172725 |pmid=21927676 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Nuwe struktuurproteïene en genome kom aan die binnekant van die selmembraan bymekaar, en die virusdeeltjies knop van die sel af met 'n membraan wat hulle van die sel self kry. Die genetika van die virus is moeilik om te studeer juis omdat dit so gevaarlik is.&lt;ref name=&quot;Fauquet2005&quot; /&gt;

=== Van dier tot mens ===
[[Lêer:Bushmeat - Buschfleisch Ghana.JPG|duimnael|Gerookte [[wildsvleis]] in [[Ghana]]. Wilde diere, vrugtevlermuise inbegrepe, word in Afrika vir die pot gejag,&lt;ref&gt;{{cite web |date=12 Oktober 2014 |title=Risk of Exposure |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/exposure/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016205158/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/exposure/index.html |archive-date=16 Oktober 2014 |access-date=18 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; en in ekwatoriale Afrika is die eet daarvan al met die oordrag van siektes van dier na mens, Ebola inbegrepe, in verband gebring.&lt;ref&gt;{{cite news |title=African monkey meat that could be behind the next HIV |url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/african-monkey-meat-that-could-be-behind-the-next-hiv-7786152.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170622133307/http://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/african-monkey-meat-that-could-be-behind-the-next-hiv-7786152.html |archive-date=22 Junie 2017 |work=The Independent |quote=25 people in Bakaklion, Cameroon killed due to eating of ape |vauthors=Williams E}}&lt;/ref&gt;]]
Dit is nie heeltemal duidelik hoe die siekte aan die begin van 'n uitbraak van diere na mense oorslaan nie, maar dit gebeur vermoedelik deur direkte kontak met 'n besmette wilde dier of vrugtevlermuis.&lt;ref name=&quot;CDC2014T&quot;&gt;{{cite web |date=17 Oktober 2014 |title=Transmission |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/transmission/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141019024316/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/transmission/ |archive-date=19 Oktober 2014 |access-date=18 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Buiten vlermuise word verskeie soorte ape, onder hulle [[bobbejaan|bobbejane]], [[sjimpansee]]s en [[gorilla]]s, asook duikers, 'n soort klein [[wildsbok]], soms met die virus besmet.&lt;ref name=&quot;PHAC2001&quot;&gt;{{cite web |date=17 September 2001 |title=Ebolavirus – Pathogen Safety Data Sheets |url=http://www.phac-aspc.gc.ca/lab-bio/res/psds-ftss/ebola-eng.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820211755/http://www.phac-aspc.gc.ca/lab-bio/res/psds-ftss/ebola-eng.php |archive-date=20 Augustus 2014 |access-date=22 Augustus 2014 |publisher=Public Health Agency of Canada}}&lt;/ref&gt; Diere kan besmet raak wanneer hulle vrugte eet wat deur besmette vlermuise aangebyt is; die vrugteopbrengs, die gedrag van die diere en ander faktore kan uitbrekings onder dierebevolkings aan die gang sit.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Wildlife and Emerging Zoonotic Diseases: The Biology, Circumstances and Consequences of Cross-Species Transmission |vauthors=Gonzalez JP, Pourrut X, Leroy E |year=2007 |isbn=978-3-540-70961-9 |series=Current Topics in Microbiology and Immunology |volume=315 |pages=363-387 |chapter=Ebolavirus and Other Filoviruses |doi=10.1007/978-3-540-70962-6_15 |pmc=7121322 |pmid=17848072}}&lt;/ref&gt;

Daar is getuienis dat ook huishonde en varke met die virus besmet kan raak.&lt;ref name=&quot;Weingartl2013&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Weingartl HM, Nfon C, Kobinger G |date=Mei 2013 |title=Review of Ebola virus infections in domestic animals |journal=Dev Biol (Basel) |series=Developments in Biologicals |volume=135 |pages=211-218 |doi=10.1159/000178495 |pmid=23689899 |url=https://zotero.org/groups/5435545/items/SW2IVQXP |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215035/https://zotero.org/groups/5435545/items/SW2IVQXP |archive-date=3 November 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Hond]]e toon blykbaar geen simptome nie, en varke kan die virus aan minstens sommige primate oordra.&lt;ref name=&quot;Weingartl2013&quot; /&gt; Hoewel sommige honde in 'n gebied waar 'n menslike uitbraak voorgekom het, teenliggaampies teen die virus gehad het, is dit onduidelik of hulle 'n rol in die verspreiding na mense gespeel het.&lt;ref name=&quot;Weingartl2013&quot; /&gt;

Gebiede waar [[ontbossing]] plaasvind, is van die plekke waar uitbrekings die waarskynlikste is, omdat die veranderde landskap wilde diere nader aan mense bring; die eerste gevalle van 'n uitbraak was dikwels naby grond wat pas ontbos is.&lt;ref name=&quot;Christensen2019&quot;&gt;{{cite web |date=15 Oktober 2019 |title=Climate crisis raises risk of more Ebola outbreaks |url=https://www.cnn.com/2019/10/15/health/climate-crisis-ebola-risks/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222041057/https://www.cnn.com/2019/10/15/health/climate-crisis-ebola-risks/index.html |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |access-date=6 Mei 2020 |website=CNN |vauthors=Christensen J}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Telford |first1=Carson T. |last2=Amman |first2=Brian R. |last3=Towner |first3=Jonathan S. |last4=Montgomery |first4=Joel M. |last5=Lessler |first5=Justin |last6=Shoemaker |first6=Trevor |date=April 2025 |title=Predictive Model for Estimating Annual Ebolavirus Spillover Potential |url=https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/31/4/24-1193_article |archive-url=https://web.archive.org/web/20261014073420/https://wwwnc.cdc.gov/eid/article/31/4/24-1193_article |archive-date=14 Oktober 2026 |url-status=live |journal=Emerging Infectious Diseases |volume=31 |issue=4 |pages=689-698 |doi=10.3201/eid3104.241193 |issn=1080-6040 |pmc=11950271 |pmid=40133032}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 April 2018 |title=Did deforestation cause the Ebola outbreak? |url=https://newint.org/features/web-exclusive/2018/04/10/deforestation-ebola-outbreak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626001604/https://newint.org/features/web-exclusive/2018/04/10/deforestation-ebola-outbreak |archive-date=26 Junie 2018 |access-date=10 Julie 2018 |website=New Internationalist}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Olivero J, Fa JE, Real R, Márquez AL, Farfán MA, Vargas JM, Gaveau D, Salim MA, Park D, Suter J, King S, Leendertz SA, Sheil D, Nasi R |date=30 Oktober 2017 |title=Recent loss of closed forests is associated with Ebola virus disease outbreaks |journal=Scientific Reports |volume=7 |issue=1 |bibcode=2017NatSR...714291O |doi=10.1038/s41598-017-14727-9 |doi-access=free|issn=2045-2322 |pmc=5662765 |pmid=29085050 |article-number=14291}}&lt;/ref&gt; [[Klimaatsverandering]] kan indirek tot meer gevalle bydra, aangesien droogtes, sterk winde, hittegolwe, vloede en wisselende reënpatrone die trek van wilde diere ontwrig en hulle nader aan menslike nedersettings dryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ebola and Climate Change: How Are They Connected? |url=https://www.ecowatch.com/ebola-and-climate-change-how-are-they-connected-1881942860.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331141718/https://www.ecowatch.com/ebola-and-climate-change-how-are-they-connected-1881942860.html |archive-date=31 Maart 2020 |url-status=live |website=EcoWatch |date=14 Augustus 2014 |access-date=6 Mei 2020}}&lt;/ref&gt; 'n Swaar droogte in Sentraal-Afrika het byvoorbeeld voedselonsekerheid vererger, wat party gemeenskappe in Wes-Afrika laat jag en besmette diere soos vlermuise laat eet het, en dit het vermoedelik 'n uitbraak aangehelp.&lt;ref name=&quot;Christensen2019&quot; /&gt;

=== Natuurlike gasheer ===
Die natuurlike gasheer van die virus is nog nie bevestig nie, maar [[vlermuis]]e word as die waarskynlikste kandidaat beskou.&lt;ref name=&quot;Chowell2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Chowell G, Nishiura H |date=Oktober 2014 |title=Transmission dynamics and control of Ebola virus disease (EVD): a review |journal=BMC Med |volume=12 |issue=1 |bibcode=2014BMCM...12..196C |doi=10.1186/s12916-014-0196-0 |pmc=4207625 |pmid=25300956 |doi-access=free |article-number=196}}&lt;/ref&gt; Drie soorte vrugtevlermuise kan die virus moontlik sonder om self siek te word, saamdra.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Laupland KB, Valiquette L |date=Mei 2014 |title=Ebola virus disease |journal=Can J Infect Dis Med Microbiol |volume=25 |issue=3 |pages=128-129 |doi=10.1155/2014/527378 |pmc=4173971 |pmid=25285105 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Of ander diere by die verspreiding betrokke is, is onbekend,&lt;ref name=&quot;Weingartl2013&quot; /&gt; en [[knaagdier]]e is ook as moontlike gashere beskou.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sharma2015&quot; /&gt;

Vlermuise het in die katoenfabriek oornag waar die eerste gevalle van die uitbrekings van 1976 en 1979 opgemerk is, en hulle is ook met marburgvirusbesmettings in 1975 en 1980 in verband gebring.&lt;ref name=&quot;Pourrut2005&quot;&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Pourrut X, Kumulungui B, Wittmann T, Moussavou G, Délicat A, Yaba P, Nkoghe D, Gonzalez JP, Leroy EM |date=Junie 2005 |title=The natural history of Ebola virus in Africa |journal=Microbes Infect |volume=7 |issue=7-8 |pages=1005-1014 |doi=10.1016/j.micinf.2005.04.006 |pmid=16002313 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Van 24 plantsoorte en 19 soorte werweldiere wat in 'n proef met die virus ingeënt is, het net vlermuise besmet geraak, en hulle het geen kliniese tekens van siekte getoon nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Swanepoel R, Leman PA, Burt FJ, Zachariades NA, Braack LE, Ksiazek TG, Rollin PE, Zaki SR, Peters CJ |date=Oktober 1996 |title=Experimental inoculation of plants and animals with Ebola virus |journal=Emerg. Infect. Dis. |volume=2 |issue=4 |pages=321-325 |doi=10.3201/eid0204.960407 |issn=1080-6040 |pmc=2639914 |pmid=8969248}}&lt;/ref&gt; In 'n opname van 1&amp;nbsp;030 diere, waaronder 679 vlermuise, wat tussen 2002 en 2003 in [[Gaboen]] en die [[Republiek die Kongo|Republiek van die Kongo]] gedoen is, is tussen 2,2% en 22,6% van die vlermuise met tekens van 'n ebolabesmetting gevind.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Leroy EM, Kumulungui B, Pourrut X, Rouquet P, Hassanin A, Yaba P, Délicat A, Paweska JT, Gonzalez JP, Swanepoel R |date=Desember 2005 |title=Fruit bats as reservoirs of Ebola virus |journal=Nature |volume=438 |issue=7068 |pages=575-576 |bibcode=2005Natur.438..575L |doi=10.1038/438575a |pmid=16319873 |s2cid=4403209 |url=https://zotero.org/groups/5435545/items/D9PQYYXJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215119/https://zotero.org/groups/5435545/items/D9PQYYXJ |archive-date=3 November 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Teenliggaampies teen die Zaïre- en die Reston-virus is ook in vrugtevlermuise in [[Bangladesj]] gevind, wat daarop dui dat die filovirusse ook in Asië voorkom.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Olival KJ, Islam A, Yu M, Anthony SJ, Epstein JH, Khan SA, Khan SU, Crameri G, Wang LF, Lipkin WI, Luby SP, Daszak P |date=Februarie 2013 |title=Ebola virus antibodies in fruit bats, Bangladesh |journal=Emerg. Infect. Dis. |volume=19 |issue=2 |pages=270-273 |doi=10.3201/eid1902.120524 |pmc=3559038 |pmid=23343532}}&lt;/ref&gt;

Tussen 1976 en 1998 is 30&amp;nbsp;000 [[soogdier]]e, [[voël]]s, [[reptiel]]e, [[Amfibieë|amfibieë]] en [[Geleedpotiges|geleedpotiges]] uit die gebiede van uitbrekings ondersoek sonder dat die virus gevind is, buiten genetiese spore in ses knaagdiere en een skeerbek uit die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]].&lt;ref name=&quot;Pourrut2005&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Morvan JM, Deubel V, Gounon P, Nakouné E, Barrière P, Murri S, Perpète O, Selekon B, Coudrier D, Gautier-Hion A, Colyn M, Volehkov V |date=Desember 1999 |title=Identification of Ebola virus sequences present as RNA or DNA in organs of terrestrial small mammals of the Central African Republic |journal=Microbes and Infection |volume=1 |issue=14 |pages=1193-1201 |doi=10.1016/S1286-4579(99)00242-7 |pmid=10580275 |url=https://zotero.org/groups/5435545/items/6P84HP69 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215144/https://zotero.org/groups/5435545/items/6P84HP69 |archive-date=3 November 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Verdere navorsing het knaagdiere nie as gasheer bevestig nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Groseth A, Feldmann H, Strong JE |date=September 2007 |title=The ecology of Ebola virus |journal=Trends Microbiol |volume=15 |issue=9 |pages=408-416 |bibcode=2007TrMic..15..408G |doi=10.1016/j.tim.2007.08.001 |pmid=17698361 |url=https://zotero.org/groups/5435545/items/XU9ZJTDB |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215213/https://zotero.org/groups/5435545/items/XU9ZJTDB |archive-date=3 November 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Spore van die virus is tydens die uitbrekings van 2001 en 2003 in die karkasse van gorillas en sjimpansees gevind, en dié diere was die bron van menslike besmettings; die hoë sterftes onder hulle maak dit egter onwaarskynlik dat hulle die natuurlike gasheer is.&lt;ref name=&quot;Pourrut2005&quot; /&gt;

== Oordrag ==
Tussen mense versprei die siekte sover bekend net deur direkte kontak met die bloed of ander liggaamsvloeistof van iemand wat die simptome al ontwikkel het.&lt;ref name=&quot;Funk2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Funk DJ, Kumar A |date=November 2014 |title=Ebola virus disease: an update for anesthesiologists and intensivists |journal=Can J Anaesth |volume=62 |issue=1 |pages=80-91 |doi=10.1007/s12630-014-0257-z |pmc=4286619 |pmid=25373801}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 November 2014 |title=Ebola (Ebola Virus Disease) Transmission |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/transmission/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141106022141/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/transmission/index.html |archive-date=6 November 2014 |access-date=7 November 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Drazen JM, Kanapathipillai R, Campion EW, Rubin EJ, Hammer SM, Morrissey S, Baden LR |date=November 2014 |title=Ebola and quarantine |journal=N Engl J Med |volume=371 |issue=21 |pages=2029-2030 |doi=10.1056/NEJMe1413139 |pmid=25347231|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Die vloeistowwe wat die virus kan bevat, is onder meer spoeg, slym, braaksel, ontlasting, sweet, trane, moedersmelk, urine en semen.&lt;ref name=&quot;cdc9months&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CDC2014QAT&quot; /&gt; Volgens die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] kan net mense wat baie siek is, die virus in hul spoeg versprei, en oordrag deur sweet is nog nie aangeteken nie; die meeste mense versprei die virus deur bloed, ontlasting en braaksel.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = McNeil Jr DG |name-list-style=vanc |date=3 Oktober 2014 |title=Ask Well: How Does Ebola Spread? How Long Can the Virus Survive? |work=The New York Times |url=http://well.blogs.nytimes.com/2014/10/03/ebola-ask-well-spread-public-transit/ |url-status=live |access-date=24 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024061521/http://well.blogs.nytimes.com/2014/10/03/ebola-ask-well-spread-public-transit/ |archive-date=24 Oktober 2014 }}&lt;/ref&gt;

Die virus kom deur die neus, die mond, die oë en oop wonde of skrape in die liggaam in.&lt;ref name=&quot;CDC2014QAT&quot; /&gt; Groot druppels kan die virus oordra, maar dit gebeur vermoedelik net wanneer iemand baie siek is en 'n ander mens daarmee bespat word.&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 November 2014 |title=How Ebola Is Spread |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/pdf/infections-spread-by-air-or-droplets.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141101074223/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/pdf/infections-spread-by-air-or-droplets.pdf |archive-date=1 November 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Kontak met oppervlakke en voorwerpe wat met die virus besmet is, veral naalde en spuite, kan ook die besmetting oordra.&lt;ref name=&quot;CDC2014T&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Chowell2014&quot; /&gt; Die virus kan 'n paar uur lank in 'n droë toestand op voorwerpe oorleef, en 'n paar dae lank in liggaamsvloeistowwe buite die liggaam.&lt;ref name=&quot;CDC2014QAT&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Osterholm MT, Moore KA, Kelley NS, Brosseau LM, Wong G, Murphy FA, Peters CJ, LeDuc JW, Russell PK, Van Herp M, Kapetshi J, Muyembe JJ, Ilunga BK, Strong JE, Grolla A, Wolz A, Kargbo B, Kargbo DK, Sanders DA, Kobinger GP |date=19 Februarie 2015 |title=Transmission of Ebola viruses: what we know and what we do not know |journal=mBio |volume=6 |issue=2 |article-number=e00137 |doi=10.1128/mBio.00137-15 |doi-access=free|pmc=4358015 |pmid=25698835}}&lt;/ref&gt;

Die virus kan langer as drie maande ná die herstel in die semen bly en so deur geslagsomgang oorgedra word; in 'n nasionale toetsprogram is dit selfs ná meer as 'n jaar nog gevind.&lt;ref name=&quot;cdc9months&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 April 2015 |title=Sexual transmission of the Ebola Virus: evidence and knowledge gaps |url=https://www.who.int/reproductivehealth/topics/rtis/ebola-virus-semen/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414084657/https://www.who.int/reproductivehealth/topics/rtis/ebola-virus-semen/en/ |archive-date=14 April 2015 |access-date=16 April 2015 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Soka MJ, Choi MJ, Baller A, White S, Rogers E, Purpura LJ, Mahmoud N, Wasunna C, Massaquoi M, Abad N, Kollie J, Dweh S, Bemah PK, Christie A, Ladele V, Subah OC, Pillai S, Mugisha M, Kpaka J, Kowalewski S, German E, Stenger M, Nichol S, Ströher U, Vanderende KE, Zarecki SM, Green HH, Bailey JA, Rollin P, Marston B, Nyenswah TG, Gasasira A, Knust B, Williams D |year=2016 |title=Prevention of sexual transmission of Ebola in Liberia through a national semen testing and counselling programme for survivors: an analysis of Ebola virus RNA results and behavioural data |journal=Lancet Global Health |volume=4 |issue=10 |pages=e736–e743 |doi=10.1016/S2214-109X(16)30175-9 |pmid=27596037 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Dit kan ook in die moedersmelk van vroue ná hul herstel voorkom, en dit is onbekend wanneer dit weer veilig is om te soog.&lt;ref name=&quot;CDCBreast2014&quot; /&gt; In 2014 is die virus in die [[oog]] van een pasiënt gevind, twee maande nadat dit uit sy bloed verdwyn het.&lt;ref name=&quot;VarkeyShantha2015&quot;&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Varkey JB, Shantha JG, Crozier I, Kraft CS, Lyon GM, Mehta AK, Kumar G, Smith JR, Kainulainen MH, Whitmer S, Ströher U, Uyeki TM, Ribner BS, Yeh S |date=7 Mei 2015 |title=Persistence of Ebola Virus in Ocular Fluid during Convalescence |journal=The New England Journal of Medicine |volume=372 |issue=25 |pages=2423-2427 |doi=10.1056/NEJMoa1500306 |issn=0028-4793 |pmc=4547451 |pmid=25950269 |hdl=2328/35704}}&lt;/ref&gt; Andersins is mense wat herstel het, nie meer besmetlik nie.&lt;ref name=&quot;CDC2014T&quot; /&gt;

Lyke bly besmetlik, en daarom loop mense wat met menslike oorskot werk, soos by tradisionele begrafnisrituele of by die balsem van lyke, 'n risiko.&lt;ref name=&quot;CDCPress2014&quot;&gt;{{cite web |date=28 Julie 2014 |title=CDC Telebriefing on Ebola outbreak in West Africa |url=https://www.cdc.gov/media/releases/2014/t0728-ebola.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140802025607/https://www.cdc.gov/media/releases/2014/t0728-ebola.html |archive-date=2 Augustus 2014 |access-date=3 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Van die besmettings in [[Guinee]] tydens die uitbraak van 2014 is sowat 69% vermoedelik tydens sekere Guinese begrafnisrituele opgedoen, deur onbeskermde kontak met besmette lyke.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Chan M |date=September 2014 |title=Ebola virus disease in West Africa – no early end to the outbreak |journal=N Engl J Med |volume=371 |issue=13 |pages=1183-1185 |doi=10.1056/NEJMp1409859 |pmid=25140856|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sierra Leone: a traditional healer and a funeral |url=https://www.who.int/csr/disease/ebola/ebola-6-months/sierra-leone/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006082559/https://www.who.int/csr/disease/ebola/ebola-6-months/sierra-leone/en/ |archive-date=6 Oktober 2014 |access-date=6 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO) }}&lt;/ref&gt;

Gesondheidsorgwerkers wat mense met Ebola behandel, loop die grootste risiko, veral waar hulle nie die regte beskermende klere het of dit nie reg gebruik nie.&lt;ref name=&quot;CDC2014T&quot; /&gt; Dié risiko is besonder groot in die dele van Afrika waar die siekte meestal voorkom en die gesondheidstelsels swak werk.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Salaam-Blyther T |date=26 Augustus 2014 |title=The 2014 Ebola Outbreak: International and U.S. Responses |url=https://fas.org/sgp/crs/row/R43697.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903122230/http://fas.org/sgp/crs/row/R43697.pdf |archive-date=3 September 2014 |access-date=9 September 2014}}&lt;/ref&gt; In sommige Afrikalande waar inspuitnaalde hergebruik word, het oordrag in [[hospitaal|hospitale]] plaasgevind, en sommige sentrums wat die siekte behandel, het nie lopende water nie.&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=fsaWlKQ4OjcC&amp;pg=PA141 |title=Emerging infectious diseases trends and issues |date=2007 |publisher=Springer |isbn=978-0-8261-0350-5 | veditors = Lashley FR, Durham JD |edition=2nd |location=New York |page=141 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509224252/https://books.google.com/books?id=fsaWlKQ4OjcC&amp;pg=PA141 |archive-date=9 Mei 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=x15umovaD08C&amp;pg=PA170 |title=Hunter's tropical medicine and emerging infectious disease |publisher=Elsevier |year=2013 |isbn=978-1-4557-4043-7 | veditors = Magill AJ, Strickland GT, Maguire JH, Ryan ET, Solomon T |edition=9th |location=London; New York |pages=170-172 |oclc=822525408 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160520120141/https://books.google.com/books?id=x15umovaD08C&amp;pg=PA170 |archive-date=20 Mei 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=22 Mei 2018 |title=Questions and Answers on Ebola Hemorrhagic Fever |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/qa.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728032458/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/qa.html |archive-date=28 Julie 2017 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;

Oordrag van die virus tussen mense deur die lug is nog nie tydens 'n uitbraak aangeteken nie&lt;ref name=&quot;WHOAir2014&quot; /&gt; en is net onder streng laboratoriumtoestande aangetoon, en wel van varke na primate en tussen primate.&lt;ref name=&quot;Funk2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Chowell2014&quot; /&gt; Varke met die siekte kry baie hoë virusvlakke in hul [[long]]e eerder as in hul bloed en kan die siekte daarom versprei wanneer hulle nies of hoes, terwyl mense en ander primate die virus deur die hele liggaam en veral in die bloed versamel, maar nie juis in die longe nie.&lt;ref name=&quot;virology1&quot;&gt;{{cite web |date=27 September 2014 |title=Transmission of Ebola virus |url=http://www.virology.ws/2014/09/27/transmission-of-ebola-virus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129111738/http://www.virology.ws/2014/09/27/transmission-of-ebola-virus/ |archive-date=29 Januarie 2016 |access-date=22 Januarie 2016 |website=virology.ws}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weingartl2012&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Weingartl HM, Embury-Hyatt C, Nfon C, Leung A, Smith G, Kobinger G |date=November 2012 |title=Transmission of Ebola virus from pigs to non-human primates |journal=Scientific Reports |volume=2 |article-number=811 |bibcode=2012NatSR...2..811W |doi=10.1038/srep00811 |doi-access=free|pmc=3498927 |pmid=23155478}}&lt;/ref&gt; Selfs in proewe waar besmette en onbesmette primate dieselfde lug gedeel het, is geen besmetting sonder werklike kontak gevind nie.&lt;ref name=&quot;virology1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Weingartl2012&quot; /&gt; Verspreiding deur water of deur ander kos as wildsvleis is nie waargeneem nie, en verspreiding deur muskiete of ander insekte is nog nooit aangeteken nie.&lt;ref name=&quot;CDC2014T&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Chowell2014&quot; /&gt;

Die kans op wye verspreiding in lande waar die mediese stelsel die regte isolasieprosedures kan volg, word as klein beskou, en iemand met die simptome van die siekte kan gewoonlik nie sonder hulp reis nie.&lt;ref name=&quot;CDCPress2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO2014T&quot;&gt;{{cite web |date=14 Augustus 2014 |title=Air travel is low-risk for Ebola transmission |url=https://www.who.int/mediacentre/news/notes/2014/ebola-travel/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150119231747/https://www.who.int/mediacentre/news/notes/2014/ebola-travel/en/ |archive-date=19 Januarie 2015 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

== Patofisiologie ==
Soos ander filovirusse verdubbel die virus baie doeltreffend in baie soorte selle en lewer groot hoeveelhede virus in [[witbloedsel|witbloedselle]], in lewerselle, in [[bindweefsel]]selle en in die selle van die [[bynier]]e.&lt;ref name=&quot;Ansari2014&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ansari AA |date=September 2014 |title=Clinical features and pathobiology of Ebolavirus infection |journal=J Autoimmun |volume=55 |pages=1-9 |doi=10.1016/j.jaut.2014.09.001 |pmid=25260583}}&lt;/ref&gt; Die verdubbeling wek hoë vlakke van ontstekingseine op en lei tot 'n toestand soos [[bloedvergiftiging]].&lt;ref name=&quot;Tosh2014&quot; /&gt;

Die virus besmet mense vermoedelik deur die slymvliese of deur bresse in die vel.&lt;ref name=&quot;Funk2014&quot; /&gt; Daarna is die selle wat die binnekant van die bloedvate uitvoer, saam met die lewer- en die immuunselle, die hoofteikens, en die immuunselle dra die virus na die naaste limfkliere waar dit verder verdubbel.&lt;ref name=&quot;Funk2014&quot; /&gt; Van daar kan dit in die bloedstroom en die limfstelsel kom en deur die hele liggaam versprei.&lt;ref name=&quot;Funk2014&quot; /&gt; Makrofage is die eerste selle wat besmet raak, en die besmetting laat hulle doodgaan; ander witbloedselle gaan ook dood, wat die aantal daarvan in die bloed abnormaal laag laat en die immuunreaksie verswak.&lt;ref name=&quot;Chippaux2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Funk2014&quot; /&gt;

Die selle van die bloedvatwande kan binne drie dae ná die blootstelling besmet raak.&lt;ref name=&quot;Chippaux2014&quot; /&gt; Die glikoproteïen wat die virus maak, verminder die beskikbaarheid van die molekules waarmee die selle aan die omringende struktuur vashou, wat die bloedvate beskadig en die bloedstolling ontwrig; die wye bloeding wat daarop volg, veroorsaak swelling en 'n skok weens die verlies aan bloedvolume.&lt;ref name=&quot;Smith2005&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Smith T |url=https://archive.org/details/ebola0000smit |title=Ebola (Deadly Diseases and Epidemics) |publisher=Chelsea House Publications |year=2005 |isbn=978-0-7910-8505-9 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Die ontwrigte bloeding en stolling word aan 'n oormaat weefselfaktor toegeskryf wat die makrofage en die monosiete maak.&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt; Die virus kan ook die sel se metabolisme oorneem: virusagtige deeltjies kan die metabolisme van bloedvat- sowel as immuunselle herprogrammeer.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Tang H, Abouleila Y, Saris A, Shimizu Y, Ottenhoff TH, Mashaghi A | title = Ebola virus-like particles reprogram cellular metabolism | journal = Journal of Molecular Medicine | volume = 101 | issue = 5 | pages = 557-568 | date = Mei 2023 | pmid = 36959259 | pmc = 10036248 | doi = 10.1007/s00109-023-02309-4 }}&lt;/ref&gt;

=== Ontduiking van die immuunstelsel ===
'n Besmetting met 'n filovirus steur ook die werking van die aangebore [[immuunstelsel]].&lt;ref name=&quot;Misasi2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Olejnik2011&quot; /&gt; Proteïene van die virus demp die reaksie van die menslike immuunstelsel deur die selle se vermoë te steur om interferone te maak en daarop te reageer.&lt;ref name=&quot;Kuhl2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ramanan2011&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Ramanan P, Shabman RS, Brown CS, Amarasinghe GK, Basler CF, Leung DW |date=September 2011 |title=Filoviral immune evasion mechanisms |journal=Viruses |volume=3 |issue=9 |pages=1634-1649 |doi=10.3390/v3091634 |pmc=3187693 |pmid=21994800 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Die struktuurproteïene VP24 en VP35 speel hierin die sleutelrol: VP24 keer dat die seinproteïen STAT1 in 'n naburige sel se kern inkom, wat die maak van antivirale proteïene stuit, en VP35 onderdruk die maak van interferon-beta regstreeks.&lt;ref name=&quot;Kuhl2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ramanan2011&quot; /&gt; Deur dié reaksies te onderdruk, kan die virus vinnig deur die liggaam versprei.&lt;ref name=&quot;Chippaux2014&quot; /&gt;

== Diagnose ==
Wanneer die siekte vermoed word, is die pasiënt se reise, werk en blootstelling aan wilde diere belangrike aanwysings vir die verdere ondersoek.&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 Mei 2021 |title=Screening Patients - For Clinicians - Ebola Virus Disease - CDC |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/clinicians/evaluating-patients/index.html |access-date=20 September 2022 |website=www.cdc.gov |language=en |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920174419/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/clinicians/evaluating-patients/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Laboratoriumtekens wat op die siekte kan dui sonder dat hulle dit bewys, is 'n lae [[bloedplaatjie]]telling, 'n witbloedseltelling wat eers daal en dan styg, verhoogde vlakke van die lewerensieme ALT en AST, en afwykings in die bloedstolling.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Kortepeter MG, Bausch DG, Bray M |date=November 2011 |title=Basic clinical and laboratory features of filoviral hemorrhagic fever |journal=J Infect Dis |volume=204 |issue=Supplement 3 |pages=S810-16 |doi=10.1093/infdis/jir299 |pmid=21987756 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Die virusdeeltjies kan ook aan hul eiesoortige draadvorm in selkulture onder 'n [[elektronmikroskopie|elektronmikroskoop]] uitgeken word.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Goldsmith CS, Miller SE |date=Oktober 2009 |title=Modern uses of electron microscopy for detection of viruses |journal=Clinical Microbiology Reviews |type=Review |volume=22 |issue=4 |pages=552-563 |doi=10.1128/CMR.00027-09 |pmc=2772359 |pmid=19822888}}&lt;/ref&gt;

Die diagnose word bevestig deur die virus te isoleer of deur sy RNS, sy proteïene of die teenliggaampies daarteen in die bloed op te spoor.&lt;ref name=&quot;CDC2014Diag&quot;&gt;{{cite web |date=28 Januarie 2014 |title=Ebola Hemorrhagic Fever Diagnosis |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/diagnosis/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924150049/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/diagnosis/index.html |archive-date=24 September 2014 |access-date=3 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Die isolasie van die virus in 'n selkultuur, die opspoor van sy RNS met die polimerasekettingreaksie en die opspoor van sy proteïene met 'n ELISA-toets werk die beste in die vroeë stadiums van die siekte en ook op menslike oorskot, al is 'n selkultuur tydens 'n uitbraak dikwels nie haalbaar nie en is die polimerasekettingreaksie en die ELISA-toets in veldhospitale die algemeenste en die sensitiefste metodes.&lt;ref name=&quot;Bro2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CDC2014Diag&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Grolla2005&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Grolla A, Lucht A, Dick D, Strong JE, Feldmann H |date=September 2005 |title=Laboratory diagnosis of Ebola and Marburg hemorrhagic fever |journal=Bull Soc Pathol Exot |volume=98 |issue=3 |pages=205-209 |pmid=16267962}}&lt;/ref&gt; Die opspoor van teenliggaampies is die betroubaarste in die later stadiums en by dié wat herstel: IgM-teenliggaampies is twee dae ná die begin van die simptome opspoorbaar en IgG-teenliggaampies ses tot 18 dae daarna.&lt;ref name=&quot;CDC2014Diag&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt;

Met nuwe mobiele laboratoriums in dele van [[Liberië]] is die uitslae in 2014 binne drie tot vyf uur ná die indien van 'n monster verkry.&lt;ref&gt;{{cite web |date=Oktober 2014 |title=Liberia: New Ebola mobile lab speeds up diagnosis and improves care |url=https://www.who.int/features/2014/liberia-mobile-ebola-lab/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024235048/http://who.int/features/2014/liberia-mobile-ebola-lab/en/ |archive-date=24 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt; In 2015 het die Wêreldgesondheidsorganisasie 'n vinnige antigeentoets goedgekeur wat die uitslag binne 15 minute gee: dit gee 'n korrekte positiewe uitslag by 92% van dié wat die siekte het en 'n korrekte negatiewe uitslag by 85% van dié wat dit nie het nie.&lt;ref&gt;{{cite web |title=First Antigen Rapid Test for Ebola through Emergency Assessment and Eligible for Procurement |url=https://www.who.int/medicines/ebola-treatment/1st_antigen_RT_Ebola/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150220203131/https://www.who.int/medicines/ebola-treatment/1st_antigen_RT_Ebola/en/ |archive-date=20 Februarie 2015 |access-date=20 Februarie 2015 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt; Omdat die toetse gespesialiseerde toerusting en opgeleide personeel verg en daar min geskikte laboratoriums in Wes-Afrika is, bly die diagnose dikwels laat.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Butler D |title=Ebola Experts Seek to Expand Testing |url=http://www.scientificamerican.com/article/ebola-experts-seek-to-expand-testing/ |url-status=live |magazine=Scientific American |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213012943/http://www.scientificamerican.com/article/ebola-experts-seek-to-expand-testing/ |archive-date=13 Desember 2014 |access-date=11 Desember 2014}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelowerheid het in Desember 2014 'n polimerasekettingreaksietoets vir die Zaïre-virus goedgekeur.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Falconi M |date=29 Desember 2014 |title=Roche Secures Emergency Approval by U.S. Regulators for Ebola Test |work=The Wall Street Journal |url=https://www.wsj.com/articles/roche-secures-emergency-approval-by-u-s-regulators-for-ebola-test-1419840858 |url-status=live |url-access=subscription |access-date=29 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141229163045/http://www.wsj.com/articles/roche-secures-emergency-approval-by-u-s-regulators-for-ebola-test-1419840858 |archive-date=29 Desember 2014}}&lt;/ref&gt;

=== Soortgelyke siektes ===
Die vroeë simptome kan na dié van ander siektes lyk wat algemeen in Afrika voorkom, soos malaria en denguekoors.&lt;ref name=&quot;Gatherer 2014&quot; /&gt; Hulle lyk ook na dié van ander virale hemorragiese koorse soos marburgvirussiekte, Krim-Kongo-hemorragiese koors en [[Lassakoors]].&lt;ref&gt;{{cite book | veditors = Longo DL, Kasper DL, Jameson JL, Fauci AS, Hauser SL, Loscalzo J |title=Harrison's Principles of Internal Medicine |publisher=McGraw-Hill |year=2011 |isbn=978-0-07-174889-6 |edition=18th |chapter=Chapter 197 }}&lt;/ref&gt; Die volle lys van siektes wat oorweeg moet word, is lank en sluit onder meer [[Ingewandskoors|buiktifus]], [[Breinvliesontsteking|breinvliesontsteking]], bloedvergiftiging, [[masels]] en virushepatitis in.&lt;ref&gt;{{cite web |date=Julie 2008 |title=Viral Hemorrhagic Fever |url=https://www.sfcdcp.org/document.html?id=316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130420174306/http://www.sfcdcp.org/document.html?id=316 |archive-date=20 April 2013 |access-date=17 Augustus 2014 |publisher=S.F. Dept Public Health – Infectious Disease Emergencies |format=PDF}}&lt;/ref&gt; Siektes wat nie besmetlik is nie maar soortgelyke simptome kan gee, is onder andere akute promielositiese [[leukemie]], slangbyt, tekorte in die stollingsfaktore en warfarienvergiftiging.&lt;ref name=&quot;Grolla2005&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Gear JH |date=Mei–Junie 1989 |title=Clinical aspects of African viral hemorrhagic fevers |journal=Rev Infect Dis |volume=11 |issue=Supplement 4 |pages=S777-82 |doi=10.1093/clinids/11.supplement_4.s777 |pmid=2665013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Bogomolov BP |year=1998 |title=Differential diagnosis of infectious diseases with hemorrhagic syndrome |journal=Terapevticheskii Arkhiv |volume=70 |issue=4 |pages=63-68 |pmid=9612907}}&lt;/ref&gt;

== Voorkoming ==

=== Entstowwe ===
'n [[Entstof]] teen Ebola, rVSV-ZEBOV, is in Desember 2019 in die Verenigde State van Amerika goedgekeur. Dit blyk tien dae ná die [[inenting]] volkome beskermend te wees en is tussen 2014 en 2016 in Guinee ondersoek.&lt;ref name=&quot;FDA2019Vac&quot; /&gt; Teen 2019 is meer as 100&amp;nbsp;000 mense teen die siekte ingeënt,&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mahamba |first1=Fiston |last2=Nebehay |first2=Stephanie |date=3 Mei 2019 |title=Congo Ebola deaths surpass 1,000 as attacks on treatment centers go on |url=https://www.reuters.com/article/us-health-ebola-who/congo-ebola-death-toll-to-hit-1000-new-vaccine-planned-who-idUSKCN1S9161 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190508094044/https://www.reuters.com/article/us-health-ebola-who/congo-ebola-death-toll-to-hit-1000-new-vaccine-planned-who-idUSKCN1S9161 |archive-date=8 Mei 2019 |access-date=8 Mei 2019 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; en die Wêreldgesondheidsorganisasie het berig dat sowat 345&amp;nbsp;000 mense die entstof tydens die epidemie in Kivu van 2018 tot 2020 gekry het.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ebola virus disease: Vaccines |url=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/ebola-vaccines |access-date=29 Maart 2023 |website=www.who.int |language=en |archive-date=29 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329030714/https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/ebola-vaccines |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Infeksiebeheer ===
[[Lêer:Donna Wood, Nurse and NHS Ebola volunteer (15652582937).jpg|duimnael|'n Britse verpleegster in beskermende klere]]
Mense wat vir dié met die siekte sorg, behoort beskermende klere te dra: 'n masker, [[handskoen]]e, 'n oortrekpak en oogbeskerming wat geen vel oop laat nie.&lt;ref name=&quot;CDC2014P&quot;&gt;{{cite web |date=31 Julie 2014 |title=Ebola Hemorrhagic Fever Prevention |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/prevention/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904125431/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/prevention/index.html |archive-date=4 September 2014 |access-date=2 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oct2014CDC&quot;&gt;{{cite web |date=20 Oktober 2014 |title=Guidance on Personal Protective Equipment To Be Used by Healthcare Workers During Management of Patients with Ebola Virus Disease in U.S. Hospitals, Including Procedures for Putting On (Donning) and Removing (Doffing) |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/procedures-for-ppe.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022024557/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/hcp/procedures-for-ppe.html |archive-date=22 Oktober 2014 |access-date=22 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Dieselfde geld vir almal wat voorwerpe hanteer wat met 'n besmette mens se liggaamsvloeistowwe besmet kan wees.&lt;ref name=&quot;CDCBook1998&quot;&gt;{{cite book |author=Centers for Disease Control and Prevention and World Health Organization |url=https://www.cdc.gov/vhf/abroad/pdf/african-healthcare-setting-vhf.pdf |title=Infection Control for Viral Haemorrhagic Fevers in the African Health Care Setting |date=Desember 1998 |location=Atlanta |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708093022/https://www.cdc.gov/vhf/abroad/pdf/african-healthcare-setting-vhf.pdf |archive-date=8 Julie 2017}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse sentrums vir siektebeheer het in 2014 begin aanbeveel dat mediese personeel geleer word hoe om die toerusting reg aan en uit te trek, en dat 'n opgeleide persoon elke stap daarvan dophou.&lt;ref name=&quot;Oct2014CDC&quot; /&gt; In [[Sierra Leone]] duur die opleiding in die gebruik van sulke toerusting sowat 12 dae.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/ebola/11155840/Ebola-medics-better-trained-in-Sierra-Leone-than-Spain.html |title=Ebola medics 'better trained in Sierra Leone than Spain' |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012163257/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/ebola/11155840/Ebola-medics-better-trained-in-Sierra-Leone-than-Spain.html |archive-date=12 Oktober 2014 |work=The Telegraph |vauthors=Govan F |date=11 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt; In [[Uganda]] was ligter beskermende toerusting in 2022 beskikbaar, saam met die moontlikheid om pasiënte deur vensters in die behandelingstente te monitor en met hulle te praat totdat dit nodig word om in te gaan.&lt;ref name=&quot;Guiliani2022&quot;&gt;Ebola in Uganda: {{cite web | vauthors = Guiliani R |title=Our game-changing treatment centres will save more lives |url=https://msf.org.uk/article/ebola-uganda-our-game-changing-treatment-centres-will-save-more-lives |archive-url=https://web.archive.org/web/20221115224626/https://msf.org.uk/article/ebola-uganda-our-game-changing-treatment-centres-will-save-more-lives |archive-date=15 November 2022 |access-date=15 November 2022 |publisher=msf.org.urk}}&lt;/ref&gt; Dat 'n gemeenskap verstaan hoeveel 'n vroeë opname die kans op oorlewing verbeter, is vir die pasiënt sowel as vir die infeksiebeheer belangrik.&lt;ref name=&quot;Guiliani2022&quot; /&gt;

Die besmette persoon behoort van ander mense afgesonder te word, en alle toerusting, mediese afval, pasiëntafval en oppervlakke wat met liggaamsvloeistowwe in aanraking kon kom, moet gedesinfekteer word.&lt;ref name=&quot;CDC2014P&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CDCBook1998&quot; /&gt; Tydens die uitbraak van 2014 is pakkette saamgestel om families te help om die siekte in hul eie huise te behandel, met beskermende klere, chloorpoeier en ander skoonmaakware daarin.&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://time.com/3481394/equipping-homes-to-treat-ebola-patients/ | title = This Is How Ebola Patients Are Equipping Their Homes | archive-url = https://web.archive.org/web/20150305172616/http://time.com/3481394/equipping-homes-to-treat-ebola-patients/ | archive-date=5 Maart 2015 | work = Time Magazine | vauthors = Sifferlin A | url-status = live | date = 9 Oktober 2014 }}&lt;/ref&gt; Die virus kan met hitte uitgewis word, naamlik 30 tot 60 minute lank by 60&amp;nbsp;°C of vyf minute se kook, en oppervlakke kan met alkohol, skoonmaakmiddels, [[bleikmiddel]] of ander geskikte desinfektante behandel word.&lt;ref name=&quot;PHAC2001&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |date=Augustus 2014 |title=Interim infection prevention and control guidance for care of patients with suspected or confirmed filovirus haemorrhagic fever in health-care settings, with focus on Ebola |publisher=World Health Organization (WHO) |id=WHO/HIS/SDS/2014.4 Rev. 1 |hdl-access=free |hdl=10665/130596 |periodical=WHO Technical Documents |last1=Organization |first1=World Health }}&lt;/ref&gt;

Die Wêreldgesondheidsorganisasie beveel aan dat die publiek oor die risikofaktore en die beskermende maatreëls voorgelig word, onder meer om direkte kontak met besmette mense te vermy en om gereeld met seep en water [[handewas|hande te was]].&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=6 September 2014 |title=Ebola – 5 tips to avoid the deadly disease |url=https://plan-international.org/about-plan/resources/news/ebola-outbreak-5-tips-to-avoid-the-deadly-disease/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324061050/http://plan-international.org/about-plan/resources/news/ebola-outbreak-5-tips-to-avoid-the-deadly-disease/ |archive-date=24 Maart 2015 |publisher=Plan International }}&lt;/ref&gt; [[Wildsvleis]], 'n belangrike bron van proteïene in die dieet van party Afrikane, moet met beskermende klere hanteer en voorberei en deeglik gaargemaak word voordat dit geëet word.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Uitbrekings onder die wilde diere wat geëet word, kan 'n ooreenstemmende menslike uitbraak voorafgaan, en sulke uitbrekings onder diere word sedert 2003 gemonitor om menslike uitbrekings te voorspel en te voorkom.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Rouquet P, Froment JM, Bermejo M, Kilbourn A, Karesh W, Reed P, Kumulungui B, Yaba P, Délicat A, Rollin PE, Leroy EM |date=Februarie 2005 |title=Wild animal mortality monitoring and human Ebola outbreaks, Gabon and Republic of Congo, 2001-2003 |journal=Emerg. Infect. Dis. |volume=11 |issue=2 |pages=283-290 |doi=10.3201/eid1102.040533 |issn=1080-6040 |pmc=3320460 |pmid=15752448 |bibcode=2005EIDis..11..283R }}&lt;/ref&gt;

Waar iemand van die siekte sterf, moet direkte kontak met die lyk vermy word, en [[begrafnis]]rituele waarby mense die lyk aanraak, moet so herontwerp word dat daar 'n beskermende grens tussen die dooie en die lewendes bly.&lt;ref name=&quot;CDC2014P&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;CDCBook1998&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 Junie 2014 |title=Section 7: Use Safe Burial Practices |url=https://www.who.int/csr/resources/publications/ebola/whoemcesr982sec7-9.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150226091100/https://www.who.int/csr/resources/publications/ebola/whoemcesr982sec7-9.pdf |archive-date=26 Februarie 2015 |website=Information resources on Ebola virus disease |publisher=World Health Organization (WHO) }}&lt;/ref&gt; Sosiale antropoloë kan help om alternatiewe vir die tradisionele reëls te vind.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Fassassi A |date=September 2014 |title=How anthropologists help medics fight Ebola in Guinea |url=http://www.scidev.net/global/cooperation/feature/anthropologists-medics-ebola-guinea.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006112752/http://www.scidev.net/global/cooperation/feature/anthropologists-medics-ebola-guinea.html |archive-date=6 Oktober 2014 |access-date=3 Oktober 2014 |publisher=SciDev.Net }}&lt;/ref&gt; In laboratoriums waar die diagnostiese toetse gedoen word, is 'n insluiting op bioveiligheidsvlak 4 nodig, en die navorsers moet daarvoor opgelei wees.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ebola: Control and Prevention |url=https://www.osha.gov/SLTC/ebola/control_prevention.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141109145135/https://www.osha.gov/SLTC/ebola/control_prevention.html |archive-date=9 November 2014 |access-date=9 November 2014 |publisher=Occupational Safety and Health Administration (OSHA) }}&lt;/ref&gt;

=== Afsondering en kontakopsporing ===
Afsondering beteken dat dié wat siek is, van dié wat nie siek is nie geskei word, terwyl kwarantyn beteken dat dié wat blootgestel kon word, geskei word totdat hulle tekens van die siekte toon of nie meer 'n risiko loop nie.&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 Augustus 2014 |title=About Quarantine and Isolation |url=https://www.cdc.gov/quarantine/quarantineisolation.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020041517/https://www.cdc.gov/quarantine/quarantineisolation.html |archive-date=20 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Kwarantyn verminder die verspreiding gewoonlik doeltreffend, en regerings plaas dikwels die gebiede waar die siekte voorkom, of die mense wat dit buite so 'n gebied kan oordra, onder kwarantyn.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Sompayrac L |url=https://archive.org/details/howpathogenicvir0000somp |title=How pathogenic viruses work |date=2002 |publisher=Jones and Bartlett Publishers |isbn=978-0-7637-2082-7 |edition=3rd |location=Boston |page=[https://archive.org/details/howpathogenicvir0000somp/page/87 87] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Alazard-Dany N, Ottmann Terrangle M, Volchkov V |date=April 2006 |title=[Ebola and Marburg viruses: the humans strike back] |url=https://www.medecinesciences.org/articles/medsci/pdf/2006/05/medsci2006224p405.pdf |journal=Med Sci (Paris) |language=fr |volume=22 |issue=4 |pages=405-410 |doi=10.1051/medsci/2006224405 |pmid=16597410 |doi-access=free |access-date=20 Augustus 2019 |archive-date=22 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222201753/https://www.medecinesciences.org/articles/medsci/pdf/2006/05/medsci2006224p405.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=19 Augustus 2014 |title=Ebola virus disease update – west Africa |url=https://www.who.int/csr/don/2014_08_19_ebola/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022110953/https://www.who.int/csr/don/2014_08_19_ebola/en/ |archive-date=22 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

Kontakopsporing word as belangrik beskou om 'n uitbraak te beheer. Dit kom daarop neer dat elkeen wat naby kontak met 'n besmette persoon gehad het, opgespoor en 21 dae lank vir tekens van die siekte dopgehou word; wie van hulle siek word, word afgesonder, getoets en behandel, en die proses word met daardie mense se kontakte herhaal.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Frieden TR, Damon I, Bell BP, Kenyon T, Nichol S |date=25 September 2014 |title=Ebola 2014 – New Challenges, New Global Response and Responsibility |journal=New England Journal of Medicine |volume=371 |issue=13 |pages=1177-1180 |doi=10.1056/NEJMp1409903 |pmid=25140858|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=What is Contact Tracing? |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/pdf/contact-tracing.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912114723/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/pdf/contact-tracing.pdf |archive-date=12 September 2014 |access-date=15 September 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; Die Wêreldgesondheidsorganisasie het in Augustus 2014 bevind dat 'n verbod op reise nie help om die verspreiding te verminder nie.&lt;ref name=&quot;WHO2014T&quot; /&gt; Die Amerikaanse sentrums vir siektebeheer het in Oktober 2014 vier risikovlakke omskryf waarvolgens besluit word of iemand 21 dae lank gemonitor word en of sy openbare bedrywighede beperk word.&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 Oktober 2014 |title=Monitoring Symptoms and Controlling Movement to Stop Spread of Ebola |url=https://www.cdc.gov/media/releases/2014/fs1027-monitoring-symptoms-controlling-movement.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028032016/https://www.cdc.gov/media/releases/2014/fs1027-monitoring-symptoms-controlling-movement.html |archive-date=28 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;

== Behandeling ==
[[Lêer:Ebola outbreak in Gulu Municipal Hospital.jpg|duimnael|'n Afsonderingsaal in die munisipale hospitaal van Gulu in Uganda tydens die uitbraak van Oktober 2000]]
Die behandeling is hoofsaaklik ondersteunend.&lt;ref name=&quot;Clark2012&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Clark DV, Jahrling PB, Lawler JV |date=September 2012 |title=Clinical management of filovirus-infected patients |journal=Viruses |volume=4 |issue=9 |pages=1668-1686 |doi=10.3390/v4091668 |pmc=3499825 |pmid=23170178 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Vroeë ondersteunende sorg met rehidrasie en die behandeling van die simptome verbeter die kans op oorlewing aansienlik.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Guiliani2022&quot; /&gt; Die rehidrasie kan deur die mond of in die bloedvate gegee word, en die sorg kan die behandeling van pyn, naarheid, koors en angs insluit.&lt;ref name=&quot;Clark2012&quot; /&gt; Die Wêreldgesondheidsorganisasie beveel aan dat [[aspirien]] en ibuprofen vir pyn vermy word, omdat dié middels die risiko van bloeding verhoog.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ebola messages for the general public |url=https://www.who.int/csr/disease/ebola/messages/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025120028/https://www.who.int/csr/disease/ebola/messages/en/ |archive-date=25 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

Bloedprodukte soos rooibloedselle, bloedplaatjies en [[bloedplasma]] kan ook gebruik word, en ander middels wat die bloedstolling reël, onder hulle heparien, is al probeer.&lt;ref name=&quot;Clark2012&quot; /&gt; Middels teen malaria en [[Antibiotikum|antibiotika]] word dikwels gegee voordat die diagnose bevestig is, al is daar geen getuienis dat dit help nie.&lt;ref name=&quot;Clark2012&quot; /&gt; In die ontwikkelde wêreld word intensiewe sorg dikwels gebruik, wat die bloedvolume en die soutbalans in stand hou en enige bakteriese infeksies behandel; dialise kan vir nierversaking nodig wees en 'n meganiese suurstofvoorsiening vir longprobleme.&lt;ref name=&quot;Feldmann2011&quot; /&gt; Waar hospitaalsorg nie moontlik is nie, was die organisasie se riglyne vir sorg tuis redelik suksesvol: handdoeke wat in 'n bleikmiddeloplossing gedoop is, word gebruik om besmette mense of lyke te beweeg, en dié wat sorg gee, word aangeraai om hul hande met 'n bleikmiddeloplossing te was en hul mond en neus met 'n lap te bedek.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Annex 18. Transmission risk reduction of filoviruses in home-care settings |url=https://www.who.int/csr/disease/ebola/Annex_18_risk_reduction_home_care.pdf?ua=1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026092619/https://www.who.int/csr/disease/ebola/Annex_18_risk_reduction_home_care.pdf?ua=1 |archive-date=26 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

Twee behandelings met monoklonale teenliggaampies verbeter die uitkoms bewysbaar.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ebola Treatment Research |url=https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/ebola-treatment |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820100501/https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/ebola-treatment |archive-date=20 Augustus 2019 |access-date=20 Augustus 2019 |publisher=NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Independent Monitoring Board Recommends Early Termination of Ebola Therapeutics Trial in DRC Because of Favorable Results with Two of Four Candidates |date=12 Augustus 2019 |url=https://www.niaid.nih.gov/news-events/independent-monitoring-board-recommends-early-termination-ebola-therapeutics-trial-drc |access-date=20 Augustus 2019 |publisher=NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases |archive-date=19 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819184035/https://www.niaid.nih.gov/news-events/independent-monitoring-board-recommends-early-termination-ebola-therapeutics-trial-drc }}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse voedsel- en geneesmiddelowerheid het atoltivimab/maftivimab/odesivimab (Inmazeb) in Oktober 2020 vir die behandeling van besmettings deur die Zaïre-ebolavirus goedgekeur,&lt;ref name=&quot;FDAPR2020&quot; /&gt; en ansuvimab (Ebanga) in Desember 2020 vir dieselfde virus, saam met ondersteunende sorg; daar is geen gedokumenteerde bewys dat ansuvimab teen ander ebolavirusse, soos die Soedan-virus, werk nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Mulangu |first1=Sabue |last2=Dodd |first2=Lori E. |last3=Davey |first3=Richard T. |last4=Mbaya |first4=Olivier Tshiani |last5=Proschan |first5=Michael |last6=Mukadi |first6=Daniel |last7=Manzo |first7=Mariano Lusakibanza |last8=Nzolo |first8=Didier |last9=Oloma |first9=Antoine Tshomba |last10=Ibanda |first10=Augustin |last11=Ali |first11=Rosine |last12=Coulibaly |first12=Sinaré |last13=Levine |first13=Adam C. |last14=Grais |first14=Rebecca |last15=Diaz |first15=Janet |date=2019-12-12 |title=A Randomized, Controlled Trial of Ebola Virus Disease Therapeutics |journal=New England Journal of Medicine |volume=381 |issue=24 |pages=2293-2303 |doi=10.1056/NEJMoa1910993 |pmid=31774950 |pmc=10680050 |issn=0028-4793}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Rojek |first1=Amanda |last2=Fieggen |first2=Joshua |last3=Apiyo |first3=Paska |last4=Caluwaerts |first4=Séverine |last5=Fowler |first5=Robert A |last6=Kaleebu |first6=Pontiano |last7=Kojan |first7=Richard |last8=Lado |first8=Marta |last9=Lambe |first9=Teresa |last10=Dunning |first10=Jake |last11=Horby |first11=Peter |date=Maart 2025 |title=Ebola disease: bridging scientific discoveries and clinical application |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S147330992400673X |journal=The Lancet Infectious Diseases |language=en |volume=25 |issue=3 |pages=e165–e176 |doi=10.1016/S1473-3099(24)00673-X |pmid=39675368 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; Die owerheid waarsku ook teen advertensies wat onbewese of bedrieglike voordele vir allerlei middels teen Ebola voorhou.&lt;ref&gt;{{cite press release |title=FDA warns consumers about fraudulent Ebola treatment products |url=https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm410086.htm |access-date=20 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118091309/http://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm410086.htm |archive-date=2017-01-18 |archiveurl=https://wayback.archive-it.org/7993/20170111194035/https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm410086.htm |archivedate=11 Januarie 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=22 September 2014 |title=Natural Solutions Foundation Warning Letter |url=https://www.fda.gov/inspections-compliance-enforcement-and-criminal-investigations/warning-letters/natural-solutions-foundation-09222014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141008213137/https://www.fda.gov/ICECI/EnforcementActions/WarningLetters/2014/ucm416051.htm |archive-date=8 Oktober 2014 |access-date=9 Oktober 2014 |publisher=U.S. Food and Drug Administration (FDA)}}&lt;/ref&gt;

== Prognose ==
Uitbrekings het 'n sterftesyfer van tussen 25% en 90% onder die besmettes gehad, met 'n gemiddeld van sowat 50% in 2014.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Die hoogste syfer, 90%, was dié van die uitbraak van 2002 en 2003 in die Republiek van die Kongo.&lt;ref&gt;{{cite web |title=More or Less behind the stats Ebola |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p0244jdt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903044359/http://www.bbc.co.uk/programmes/p0244jdt |archive-date=3 September 2014 |access-date=8 Oktober 2014 |publisher=BBC World Service}}&lt;/ref&gt; Die virussoort en die tydsberekening van die behandeling speel 'n deurslaggewende rol, en 'n vroeë opname in 'n behandelingsentrum verhoog die oorlewingsyfer aansienlik.&lt;ref name=&quot;Guiliani2022&quot; /&gt;

=== Post-ebolasindroom ===
Wie die siekte oorleef, kan vinnig en volkome herstel, maar 'n groot deel van die oorlewendes ontwikkel ná die akute fase die sogenaamde post-ebolasindroom.&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Shantha2017&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Shantha JG, Crozier I, Yeh S |date=November 2017 |title=An update on ocular complications of Ebola virus disease |journal=Current Opinion in Ophthalmology |volume=28 |issue=6 |pages=600-606 |doi=10.1097/ICU.0000000000000426 |pmc=5988239 |pmid=28872492}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Rojas M, Monsalve DM, Pacheco Y, Acosta-Ampudia Y, Ramírez-Santana C, Ansari AA, Gershwin ME, Anaya JM |date=Januarie 2020 |title=Ebola virus disease: An emerging and re-emerging viral threat |url= |journal=Journal of Autoimmunity |volume=106 |issue= |article-number=102375 |doi=10.1016/j.jaut.2019.102375 |pmid=31806422|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Diegene wat oorleef, het gereeld spier- en gewrigspyn, 'n ontsteking van die lewer, verminderde gehoor, moegheid, swakheid, verminderde aptyt en moeilikheid om gewig op te tel.&lt;ref name=&quot;Hun2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Tosh2014&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Tosh PK, Sampathkumar P |title=What Clinicians Should Know About the 2014 Ebola Outbreak|journal=Mayo Clin Proc|volume=89|issue=12|pages=1710-1717|date=Desember 2014|pmid=25467644|doi=10.1016/j.mayocp.2014.10.010}}&lt;/ref&gt; Langdurige gevalle word dikwels ook deur 'n ontsteking van die testikels, versteurings van die gemoed en die slaap, buikpyn, afwykings in die [[menstruasie]], [[miskraam|miskrame]], afskilferende vel of haarverlies gekompliseer.&lt;ref name=&quot;Goeijenbier2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Shantha2017&quot; /&gt; Probleme met die sig kan ontwikkel: 'n ontsteking en swelling van die middelste laag van die oog is die algemeenste oogprobleem onder oorlewendes, en 'n sensitiwiteit vir lig, oormatige trane en 'n verlies aan sig is al beskryf.&lt;ref&gt;{{cite web |title=An emergency within an emergency: caring for Ebola survivors |url=http://www.afro.who.int/en/sierra-leone/press-materials/item/7908-an-emergency-within-an-emergency-caring-for-ebola-survivors.html |website=World Health Organization |access-date=12 Augustus 2015 |date=7 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813163313/http://www.afro.who.int/en/sierra-leone/press-materials/item/7908-an-emergency-within-an-emergency-caring-for-ebola-survivors.html |archive-date=13 Augustus 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shantha2017&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Wiwanitkit S, Wiwanitkit V |date=2015 |title=Ocular problem in Ebola virus infection: A short review |journal=Saudi Journal of Ophthalmology |volume=29 |issue=3 |pages=225-226 |doi=10.1016/j.sjopt.2015.02.006 |pmc=4487942 |pmid=26155084}}&lt;/ref&gt;

Die virus kan ná die besmetting in dele van die liggaam soos die oë, die borste en die [[Testikel|testikels]] agterbly.&lt;ref name=&quot;VarkeyShantha2015&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;cdc9months&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Mackay IM, Arden KE |year=2015 |title=Ebola virus in the semen of convalescent men |journal=The Lancet Infectious Diseases |volume=15 |issue=2 |pages=149-150 |doi=10.1016/S1473-3099(14)71033-3 |issn=1473-3099 |pmid=25467652}}&lt;/ref&gt; Oordrag deur geslagsomgang ná die herstel word vermoed, maar word as selde beskou.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Rogstad KE, Tunbridge A |date=Februarie 2015 |title=Ebola virus as a sexually transmitted infection |journal=Current Opinion in Infectious Diseases |volume=28 |issue=1 |pages=83-85 |doi=10.1097/qco.0000000000000135 |pmid=25501666 |s2cid=7538665}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Christie A, Davies-Wayne GJ, Cordier-Lassalle T, Blackley DJ, Laney AS, Williams DE, Shinde SA, Badio M, Lo T, Mate SE, Ladner JT, Wiley MR, Kugelman JR, Palacios G, Holbrook MR, Janosko KB, de Wit E, van Doremalen N, Munster VJ, Pettitt J, Schoepp RJ, Verhenne L, Evlampidou I, Kollie KK, Sieh SB, Gasasira A, Bolay F, Kateh FN, Nyenswah TG, De Cock KM, ((Centers for Disease Control and Prevention (CDC))) |date=8 Mei 2015 |title=Possible sexual transmission of Ebola virus – Liberia, 2015 |journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report |volume=64 |issue=17 |pages=479-481 |pmc=4584553 |pmid=25950255}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Sprecher, A |date=14 Oktober 2015 |title=Handle Survivors with Care |journal=The New England Journal of Medicine |volume=377 |issue=15 |pages=1480-1482 |doi=10.1056/NEJMe1512928 |pmid=26465064 |doi-access=free|hdl=10144/619038 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;

'n Studie van 148 oorlewendes en 81 onbesmette naby kontakte in Liberië het in 2026 bevind dat die oorlewendes beduidend hoër langtermynsyfers van kognitiewe inkorting, moegheid en afwykings van die breinnerwe as die kontrolegroep gehad het. Slegter uitkomste het met 'n erger akute siekte en, onverwags, met hoër oorblywende vlakke van teenliggaampies saamgehang, wat daarop dui dat 'n voortgaande immuunproses tot die blywende simptome kan bydra. Soortgelyke bevindings uit 'n studie van die oorlewendes van die uitbraak in Uganda van 2022 en 2023 dui daarop dat Ebola as 'n siekte van die senuweestelsel beskou kan word.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Billioux BJ, Reilly C, Van Ryn C, ((et al.)) |title=Neurological Manifestations in Adult Survivors of Ebola Virus Disease |journal=JAMA Neurology |date=10 Junie 2026 |volume=83 |issue=8 |pages=739-748 |doi=10.1001/jamaneurol.2026.2112 |pmid=42268636 |pmc=13254803 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Muwonge H, Nasimiyu C, Bakamutumaho B, ((et al.)) |title=Long-term clinical sequelae among Sudan ebolavirus disease survivors 2 years post-infection: a matched cohort study |journal=BMC Medicine |date=18 Julie 2025 |volume=23 |issue=1 |article-number=432 |doi=10.1186/s12916-025-04271-z |doi-access=free |pmid=40682158 |pmc=12275283 }}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis en uitbrekings ==
Van 1976, toe die siekte die eerste keer uitgeken is, tot 2013 het die Wêreldgesondheidsorganisasie 2&amp;nbsp;387 bevestigde gevalle met 1&amp;nbsp;590 sterftes in 24 uitbrekings aangeteken.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Dixon MG, Schafer IJ |date=Junie 2014 |title=Ebola viral disease outbreak – West Africa, 2014 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/pdf/wk/mm6325.pdf |url-status=live |journal=MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep. |volume=63 |issue=25 |pages=548-551 |pmc=5779383 |pmid=24964881 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023224947/https://www.cdc.gov/mmwr/pdf/wk/mm6325.pdf |archive-date=23 Oktober 2020 |access-date=7 April 2020}}&lt;/ref&gt; Die grootste uitbraak tot dusver was die epidemie in Wes-Afrika van 2013 tot 2016.&lt;ref&gt;{{cite web |date=31 Julie 2014 |title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola |url=https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809181737/https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia |archive-date=9 Augustus 2014 |access-date=2 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 Augustus 2014 |title=2014 Ebola Outbreak in West Africa |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141002134254/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/ |archive-date=2 Oktober 2014 |access-date=5 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt;

=== Die uitbrekings van 1976 ===
[[Lêer:Cotton Factory in Nzara, South Sudan.jpg|duimnael|Die katoenfabriek in Nzara in Suid-Soedan, waar die eerste uitbraak begin het]]
Die eerste bekende uitbraak is pas ná die tyd uitgeken. Dit het tussen Junie en November 1976 in Nzara in die destydse [[Soedan]], vandag [[Suid-Soedan]], voorgekom en is deur die Soedan-ebolavirus veroorsaak. Dit het 284 mense besmet en 151 van hulle doodgemaak, en die eerste geval wat uitgeken kon word, was 'n winkelbestuurder in 'n katoenfabriek in Nzara wat op 27 Junie siek geword het, op 30 Junie in die hospitaal opgeneem is en op 6 Julie gesterf het.&lt;ref name=&quot;Feldmann2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHOSudan1976&quot;&gt;{{cite web |title=Ebola haemorrhagic fever in Sudan, 1976 |url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013194802/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_247-270.pdf |archive-date=13 Oktober 2014 |access-date=8 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt; Die personeel van die Wêreldgesondheidsorganisasie het geweet dat hulle met 'n onbekende siekte te doen het, maar die virus is pas 'n paar maande later in Zaïre uitgeken en benoem.&lt;ref name=&quot;WHOSudan1976&quot; /&gt;

Die tweede uitbraak het op 26 Augustus 1976 in Yambuku, 'n klein plattelandse dorpie in die noorde van Zaïre, begin en is deur 'n ander virus in dieselfde geslag veroorsaak, die Zaïre-ebolavirus.&lt;ref&gt;{{cite book |vauthors=Hewlett B, Hewlett B |url=https://books.google.com/books?id=aboFAAAAQBAJ&amp;pg=PA103 |title=Ebola, Culture and Politics: The Anthropology of an Emerging Disease |date=2007 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-1-111-79731-7 |page=103 |access-date=31 Julie 2014 |archive-date=21 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521144049/https://books.google.com/books?id=aboFAAAAQBAJ&amp;pg=PA103 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Feldmann2003&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Feldmann H, Jones S, Klenk HD, Schnittler HJ |date=Augustus 2003 |title=Ebola virus: from discovery to vaccine |journal=Nature Reviews Immunology |volume=3 |issue=8 |pages=677-685 |doi=10.1038/nri1154 |pmid=12974482 |s2cid=27486878|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Die eerste besmette mens was die dorpskool se hoof, Mabalo Lokela, wat op 26 Augustus 1976 die eerste simptome gekry het. Hy het van 'n reis na die noorde van Zaïre teruggekom waar hy tussen 12 en 22 Augustus die Ebolarivier besoek het. Daar is eers gedink dat hy malaria het en hy het kinien gekry, maar sy toestand het vererger, hy is op 5 September in die Yambuku-sendinghospitaal opgeneem en hy het op 8 September gesterf.&lt;ref name=&quot;WHOZaire1976&quot;&gt;{{cite journal |last=Report of an International Commission |year=1978 |title=Ebola haemorrhagic fever in Zaire, 1976 |url=http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56(2)_271-293.pdf |journal=Bull. World Health Organ. |volume=56 |issue=2 |pages=271-293 |pmc=2395567 |pmid=307456 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808213715/http://whqlibdoc.who.int/bulletin/1978/Vol56-No2/bulletin_1978_56%282%29_271-293.pdf |archive-date=8 Augustus 2014 |access-date=14 Augustus 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Centers for Disease Control Prevention (CDC) |year=1995 |title=Outbreak of Ebola Viral Hemorrhagic Fever – Zaire, 1995 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00037078.htm |url-status=live |journal=Morbidity and Mortality Weekly Report |volume=44 |issue=19 |pages=381-382 |pmid=7739512 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625191457/https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00037078.htm |archive-date=25 Junie 2017 }}&lt;/ref&gt;

Kort ná Lokela se dood het ander mense wat met hom in aanraking was ook gesterf, en paniek het in Yambuku uitgebreek. Die land se minister van gesondheid en president [[Mobutu Sese Seko]] het die hele streek, Yambuku en die hoofstad [[Kinshasa]] inbegrepe, tot 'n kwarantyngebied verklaar: niemand kon in- of uitgaan nie, die paaie, waterweë en vliegvelde is onder krygswet geplaas en die skole, ondernemings en organisasies is gesluit.&lt;ref name=&quot;Stimola&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Stimola A |url=https://archive.org/details/ebola0000stim/page/31 |title=Ebola |publisher=Rosen Pub. |year=2011 |isbn=978-1-4358-9433-4 |edition=1st |location=New York |pages=[https://archive.org/details/ebola0000stim/page/31 31, 52] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Die eerste reaksie is deur Kongolese dokters gelei, onder hulle Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, een van die ontdekkers van die virus; hy het 'n bloedmonster van 'n Belgiese non geneem wat Peter Piot uiteindelik gebruik het om die onbekende virus uit te ken, en hy was ook die eerste wetenskaplike wat regstreeks met die siekte in aanraking gekom en dit oorleef het.&lt;ref&gt;{{cite news |title=This Congolese Doctor Discovered Ebola But Never Got Credit For It – Until Now |work=NPR.org |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2019/11/04/774863495/this-congolese-doctor-discovered-ebola-but-never-got-credit-for-it-until-now |access-date=5 November 2019 |archive-date=5 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105012037/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2019/11/04/774863495/this-congolese-doctor-discovered-ebola-but-never-got-credit-for-it-until-now |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |vauthors=McNeish H |date=24 Maart 2017 |title=He Treated The Very First Ebola Cases 40 Years Ago. Then He Watched The World Forget. |url=https://www.huffpost.com/entry/ebola-neglected-tropical-diseases_n_58d2ac02e4b0f838c62e9e0d |access-date=5 November 2019 |website=HuffPost |archive-date=25 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725203823/https://www.huffpost.com/entry/ebola-neglected-tropical-diseases_n_58d2ac02e4b0f838c62e9e0d |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Navorsers van die Amerikaanse sentrums vir siektebeheer, Piot inbegrepe, het later aangekom en opgemerk dat &quot;die hele streek in paniek&quot; was.&lt;ref&gt;{{cite book |title=No time to lose: a life in pursuit of deadly viruses |vauthors=Piot P, Marshall R |publisher=W.W. Norton &amp; Co. |year=2012 |isbn=978-0-393-06316-5 |edition=1st |location=New York |pages=30, 90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Piot P |date=11 Augustus 2014 |title=Part one: A virologist's tale of Africa's first encounter with Ebola |work=ScienceInsider |url=https://www.science.org/content/article/part-one-virologists-tale-africas-first-encounter-ebola |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141009050901/http://news.sciencemag.org/africa/2014/08/part-one-virologists-tale-africas-first-encounter-ebola |archive-date=9 Oktober 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Piot P |date=13 Augustus 2014 |title=Part two: A virologist's tale of Africa's first encounter with Ebola |work=ScienceInsider |url=https://www.science.org/content/article/part-two-virologists-tale-africas-first-encounter-ebola |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141116233325/http://news.sciencemag.org/africa/2014/08/part-two-virologists-tale-africas-first-encounter-ebola |archive-date=16 November 2014 }}&lt;/ref&gt; Piot het bevind dat Belgiese nonne die epidemie per ongeluk aan die gang gesit het deur swanger vroue onnodige vitamien-inspuitings met ongesteriliseerde spuite en naalde te gee. Die uitbraak het 26 dae geduur en die kwarantyn twee weke.&lt;ref name=&quot;Stimola&quot; /&gt;

Tydens dié uitbraak het Ngoy Mushola die eerste kliniese beskrywing van die siekte in Yambuku aangeteken: &quot;Die siekte word gekenmerk deur 'n hoë temperatuur van sowat 39&amp;nbsp;°C, bloed in die braaksel, diarree met bloed, buikpyn agter die borsbeen, uitputting met 'swaar' gewrigte en 'n vinnige verloop na die dood ná gemiddeld drie dae.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Bardi JS |title=Death Called a River |url=http://www.scripps.edu/newsandviews/e_20020114/ebola1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140802170848/http://www.scripps.edu/newsandviews/e_20020114/ebola1.html |archive-date=2 Augustus 2014 |access-date=9 Oktober 2014 |website=The Scripps Research Institute}}&lt;/ref&gt;

Die virus is eers vir die marburgvirus aangesien, maar is later as 'n nuwe soort uitgeken wat daaraan verwant is. Dit is na die Ebolarivier naby die plek van die uitbraak in Zaïre genoem, en die berigte stem nie saam oor wie die naam bedink het nie.&lt;ref name=&quot;Feldmann2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Preston1995&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Preston R |title=The Hot Zone |publisher=Anchor Books |year=1995 |location=New York |isbn=978-0-385-47956-1 |oclc=32052009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = von Bredow R, Hackenbroch V |date=4 Oktober 2014 |title=In 1976 I Discovered Ebola&amp;nbsp;– Now I Fear an Unimaginable Tragedy |url=https://www.theguardian.com/world/2014/oct/04/ebola-zaire-peter-piot-outbreak |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103105318/https://www.theguardian.com/world/2014/oct/04/ebola-zaire-peter-piot-outbreak |archive-date=3 Januarie 2017 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; In Zaïre was daar altesaam 318 gevalle en 280 sterftes, 'n sterftesyfer van 88%, byna almal rondom die Yambuku-sendinghospitaal of onder die naby kontakte van 'n ander geval.&lt;ref name=&quot;WHOZaire1976&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;King2008&quot;&gt;{{cite web | vauthors = King JW |date=2 April 2008 |title=Ebola Virus |url=http://www.emedicine.com/MED/topic626.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928063653/http://www.emedicine.com/med/TOPIC626.HTM |archive-date=28 September 2008 |access-date=6 Oktober 2008 |website=eMedicine |publisher=WebMD }}&lt;/ref&gt; Hoewel die twee uitbrekings eers as verbonde beskou is, het wetenskaplikes later besef dat hulle deur twee verskillende virusse veroorsaak is.&lt;ref name=&quot;Feldmann2003&quot; /&gt;

=== Uitbrekings sedert 1976 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Bekende uitbrekings van Ebola onder mense
! Jaar !! Plek !! Virus !! Gevalle !! Sterftes
|-
| 1976 || Nzara, Soedan (vandag Suid-Soedan) || Soedan || 284 || 151&lt;ref name=&quot;Hoenen2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHOSudan1976&quot; /&gt;
|-
| 1976 || Yambuku, Zaïre || Zaïre || 318 || 280&lt;ref name=&quot;WHOZaire1976&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;King2008&quot; /&gt;
|-
| 1995 || Zaïre || Zaïre || 315 || 254&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;
|-
| 2000 || Uganda || Soedan || 425 || 224&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;
|-
| 2003 || Republiek van die Kongo || Zaïre || 143 || 128&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Formenty P, Libama F, Epelboin A, Allarangar Y, Leroy E, Moudzeo H, Tarangonia P, Molamou A, Lenzi M, Ait-Ikhlef K, Hewlett B, Roth C, Grein T |year=2003 |title=[Outbreak of Ebola hemorrhagic fever in the Republic of the Congo, 2003: a new strategy?] |journal=Med Trop (Mars) |language=fr |volume=63 |issue=3 |pages=291-295 |pmid=14579469}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2007 || Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 264 || 187&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;
|-
| 2007 || Bundibugyo, Uganda || Bundibugyo || 149 || 37&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;
|-
| 2012 || Uganda || Soedan || 7 || 4&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;
|-
| 2012 || Uganda || Soedan || 24 || 17&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;
|-
| 2012 || Isiro, Demokratiese Republiek van die Kongo || Bundibugyo || 57 || 29&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Castillo2012&quot;&gt;{{cite news | vauthors = Castillo M |year=2012 |title=Ebola virus claims 31 lives in Democratic Republic of the Congo |work=CBS News |location=United States |url=https://www.cbsnews.com/news/ebola-virus-claims-31-lives-in-democratic-republic-of-the-congo/ |url-status=live |access-date=14 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120914015301/http://www.cbsnews.com/8301-504763_162-57512216-10391704/ebola-virus-claims-31-lives-in-democratic-republic-of-the-congo/ |archive-date=14 September 2012 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2013-2016 || Guinee, Liberië en Sierra Leone || Zaïre || 28&amp;nbsp;646 || 11&amp;nbsp;323&lt;ref name=&quot;CDCCaseCounts&quot;&gt;{{cite web |date=2014 |title=2014 Ebola Outbreak in West Africa – Case Counts |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806135144/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/index.html |archive-date=6 Augustus 2017 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014 || Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 66 || 49&lt;ref name=&quot;ReutersDRK2014&quot;&gt;{{cite news |date=15 November 2014 |title=Congo declares its Ebola outbreak over |work=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/health-ebola-congodemocratic-idUKL6N0T50F720141115 |access-date=15 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129065140/http://uk.reuters.com/article/2014/11/15/health-ebola-congodemocratic-idUKL6N0T50F720141115 |archive-date=29 November 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 8 || 4&lt;ref name=&quot;EbolaNet2017&quot;&gt;{{cite web |title=Ebola Epidemiology |url=http://www.ebolavirusnet.com/epidemiology.html |access-date=26 Mei 2020 |website=www.ebolavirusnet.com |language=en |archive-date=31 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531182238/http://ebolavirusnet.com/epidemiology.html }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 || Équateur, Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 39 (13 Mei 2018) || 19 (13 Mei 2018)&lt;ref name=&quot;WHOEquateur2018&quot;&gt;{{cite web |title=WHO says 19 dead, 39 infected so far in Congo Ebola outbreak |url=https://www.msn.com/en-us/health/medical/who-says-19-dead-39-infected-so-far-in-congo-ebola-outbreak/ar-AAxfhX9?ocid=ientp |access-date=14 Mei 2018 |agency=Reuters |publisher=MSN |archive-date=15 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515043721/http://www.msn.com/en-us/health/medical/who-says-19-dead-39-infected-so-far-in-congo-ebola-outbreak/ar-AAxfhX9?ocid=ientp |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018-2020 || Noord-Kivu, Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 2&amp;nbsp;025 (4 Junie 2019) || 1&amp;nbsp;357 (4 Junie 2019)&lt;ref name=&quot;WHOKivuJunie2019&quot;&gt;{{cite web |date=6 Junie 2019 |title=Ebola virus disease – Democratic Republic of the Congo – Disease outbreak news: Update 6 June 2019 |url=https://www.who.int/csr/don/06-june-2019-ebola-drc/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607113738/https://www.who.int/csr/don/06-june-2019-ebola-drc/en/ |archive-date=7 Junie 2019 |access-date=7 Junie 2019 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || Équateur, Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 130 || 55&lt;ref name=&quot;CNNEquateurEnd2020&quot;&gt;{{cite web |date=19 November 2020 |title=Democratic Republic of the Congo declares the end to its 11th Ebola outbreak |url=https://edition.cnn.com/2020/11/18/health/drc-ebola-outbreak-over-intl-hnk/index.html |access-date=19 November 2020 |website=www.cnn.com |archive-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201119032337/https://edition.cnn.com/2020/11/18/health/drc-ebola-outbreak-over-intl-hnk/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021 || Noord-Kivu, Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 12 || 6&lt;ref name=&quot;ECDC2021&quot;&gt;{{cite web |date=7 Mei 2021 |title=Communicable Disease Threats Report |url=https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Communicable-disease-threats-report-8-may-2021.pdf |access-date=10 Mei 2021 |website=European Centre for Disease Prevention and Control |archive-date=7 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507225232/https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/Communicable-disease-threats-report-8-may-2021.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021 || Guinee || Zaïre || 23 || minstens 3&lt;ref name=&quot;ECDC2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BBCGuinee2021&quot;&gt;{{cite web |date=14 Februarie 2021 |title=Guinea records first Ebola deaths since 2016 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-56060728 |access-date=14 Februarie 2021 |website=BBC News |archive-date=14 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214104857/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-56060728 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022 || Équateur, Demokratiese Republiek van die Kongo || Zaïre || 5 || 5&lt;ref name=&quot;WHODON398&quot;&gt;{{cite web |title=Ebola virus disease – Democratic Republic of the Congo |date=4 Julie 2022 |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON398 |work=World Health Organization |language=en |access-date=15 September 2022 |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922205524/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON398 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022-2023 || Uganda || Soedan || minstens 63 || sowat 80&lt;ref name=&quot;GuardianUganda2022&quot;&gt;{{cite web |date=10 Oktober 2022 |title=Uganda is battling Ebola again – and the world doesn't have a vaccine - Devi Sridhar |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2022/oct/10/uganda-ebola-vaccine |access-date=12 Oktober 2022 |website=the Guardian |language=en |archive-date=10 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010155732/https://www.theguardian.com/commentisfree/2022/oct/10/uganda-ebola-vaccine |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BNOUganda2023&quot;&gt;{{cite web |date=10 Januarie 2023 |title=Ebola outbreak in Uganda declared over |url=https://bnonews.com/index.php/2023/01/ebola-outbreak-in-uganda-declared-over/ |access-date=12 Januarie 2023 |website=BNO News |language=en |archive-date=26 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326170025/https://bnonews.com/index.php/2023/01/ebola-outbreak-in-uganda-declared-over/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 2026 || Ituri, Demokratiese Republiek van die Kongo, en Uganda || Bundibugyo || meer as 900 vermoedelik (Mei 2026) || minstens 80 (Mei 2026)&lt;ref name=&quot;Guardian2026&quot;&gt;{{cite news |date=2026-05-24 |title=Number of suspected Ebola cases in DR Congo passes 900 as health workers face attacks and shortages |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/24/suspected-ebola-cases-congo-health-workers-attacks |access-date=2026-05-25 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHOPHEIC2026&quot;&gt;{{cite web |title=Epidemic of Ebola Disease caused by Bundibugyo virus in the Democratic Republic of the Congo and Uganda determined a public health emergency of international concern |url=https://www.who.int/news/item/17-05-2026-epidemic-of-ebola-disease-in-the-democratic-republic-of-the-congo-and-uganda-determined-a-public-health-emergency-of-international-concern |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517000853/https://www.who.int/news/item/17-05-2026-epidemic-of-ebola-disease-in-the-democratic-republic-of-the-congo-and-uganda-determined-a-public-health-emergency-of-international-concern |archive-date=2026-05-17 |url-status=live |access-date=2026-05-17 |website=www.who.int |language=en}}&lt;/ref&gt;
|}

Die uitbraak van 1995 in Zaïre, vandag die [[Demokratiese Republiek die Kongo|Demokratiese Republiek van die Kongo]], was die tweede groot uitbraak, en in 2000 was die Soedan-virus vir 'n uitbraak in Uganda verantwoordelik.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot; /&gt; Tussen April en Augustus 2007 het 'n koorsepidemie in 'n streek van vier dorpies in die Demokratiese Republiek van die Kongo gewoed wat in September as Ebola bevestig is; baie van die mense wat 'n plaaslike dorpshoof se begrafnis bygewoon het, het gesterf.&lt;ref&gt;{{cite news |date=11 September 2007 |title=Ebola Outbreak Confirmed in Congo |work=NewScientist.com |url=https://www.newscientist.com/article/dn12624-ebola-outbreak-confirmed-in-congo.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070922165545/https://www.newscientist.com/article/dn12624-ebola-outbreak-confirmed-in-congo.html |archive-date=22 September 2007}}&lt;/ref&gt; Op 30 November 2007 het Uganda se ministerie van gesondheid 'n uitbraak in die distrik Bundibugyo bevestig, en die Wêreldgesondheidsorganisasie het 'n nuwe virussoort bekendgemaak wat voorlopig Bundibugyo genoem is.&lt;ref&gt;{{cite news |date=30 November 2007 |title=Uganda: Deadly Ebola Outbreak Confirmed – UN |publisher=UN News Service |url=http://allafrica.com/stories/200711301070.html |url-status=live |access-date=25 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303200540/http://allafrica.com/stories/200711301070.html |archive-date=3 Maart 2008}}&lt;/ref&gt; Dit was, buiten sy ontdekking in 2007, die enigste keer dat dié soort as die oorsaak van 'n uitbraak uitgeken is: in Augustus 2012 het die ministerie van die Demokratiese Republiek van die Kongo 'n uitbraak daarvan in die ooste van die land aangemeld, waarvan die vermoedelike oorsaak besmette wildsvleis was wat plaaslike dorpenaars rondom Isiro gejag het.&lt;ref name=&quot;Castillo2012&quot; /&gt; Volgens 'n ontleding van die virus se genoom het die uitbraak van 2014 in dieselfde land nie met die epidemie in Wes-Afrika saamgehang nie, al was dit dieselfde virussoort.&lt;ref name=&quot;ReutersDRK2014&quot; /&gt; Die uitbraak van 2017 het vier mense laat sterf en vier oorleef, en 583 kontakte is gemonitor.&lt;ref name=&quot;EbolaNet2017&quot; /&gt;

=== Die epidemie in Wes-Afrika, 2013 tot 2016 ===
[[Lêer:2014 ebola virus epidemic in West Africa.svg|duimnael|Ebola-epidemie in Wes-Afrika 2014]]
In Maart 2014 het die Wêreldgesondheidsorganisasie 'n groot uitbraak in Guinee aangemeld,&lt;ref name=&quot;CDC2014Out&quot;&gt;{{cite web |date=1 Augustus 2014 |title=Guidelines for Evaluation of US Patients Suspected of Having Ebola Virus Disease |url=https://stacks.cdc.gov/view/cdc/24830 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808075214/http://emergency.cdc.gov/han/han00364.asp |archive-date=8 Augustus 2014 |access-date=5 Augustus 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC)}}&lt;/ref&gt; en navorsers het dit na 'n kind van een jaar teruggevoer wat in Desember 2013 gesterf het.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Baize S, Pannetier D, Oestereich L, Rieger T, Koivogui L, Magassouba N, Soropogui B, Sow MS, Keïta S, De Clerck H, Tiffany A, Dominguez G, Loua M, Traoré A, Kolié M, Malano ER, Heleze E, Bocquin A, Mély S, Raoul H, Caro V, Cadar D, Gabriel M, Pahlmann M, Tappe D, Schmidt-Chanasit J, Impouma B, Diallo AK, Formenty P, Van Herp M, Günther S |date=Oktober 2014 |title=Emergence of Zaire Ebola Virus Disease in Guinea |url=http://pdfs.semanticscholar.org/2fac/85d09a91e4b0f670afda192af30d9620498b.pdf |journal=New England Journal of Medicine |volume=371 |issue=15 |pages=1418-1425 |doi=10.1056/NEJMoa1404505 |pmid=24738640 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190221224737/http://pdfs.semanticscholar.org/2fac/85d09a91e4b0f670afda192af30d9620498b.pdf |archive-date=21 Februarie 2019 |s2cid=34198809}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |name-list-style=vanc |year=2014 |title=The first cases of this Ebola outbreak traced by WHO |url=http://who.int/csr/disease/ebola/ebola-6-months/guinea-chart-big.png?ua=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006092047/http://who.int/csr/disease/ebola/ebola-6-months/guinea-chart-big.png?ua=1 |archive-date=6 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO) |format=png |ref=1st-chain}}&lt;/ref&gt; Die siekte het vinnig na die buurlande Liberië en Sierra Leone versprei. Dit was die grootste uitbraak wat ooit aangeteken is en die eerste in dié streek.&lt;ref name=&quot;CDC2014Out&quot; /&gt;

Op 8 Augustus 2014 het die organisasie die epidemie 'n internasionale openbare gesondheidsnood verklaar en die wêreld om hulp gevra: &quot;Die lande wat tot dusver geraak is, het eenvoudig nie die vermoë om 'n uitbraak van dié omvang en ingewikkeldheid op hul eie te hanteer nie,&quot; het die direkteur-generaal gesê.&lt;ref&gt;{{cite news |title=WHO raises global alarm over Ebola outbreak |work=CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/ebola-outbreak-international-public-health-emergency-who/ |url-status=live |access-date=2 Augustus 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808095616/http://www.cbsnews.com/news/ebola-outbreak-international-public-health-emergency-who/ |archive-date=8 Augustus 2014 }}&lt;/ref&gt; Teen middel-Augustus 2014 het Dokters Sonder Grense die toestand in [[Monrovia]], die hoofstad van Liberië, as &quot;katastrofies&quot; en &quot;daagliks slegter&quot; beskryf: vrees onder die personeel en die pasiënte het 'n groot deel van die stad se gesondheidstelsel laat stilstaan, sodat baie mense ook vir ander toestande sonder behandeling gebly het.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Fulton D |date=18 Augustus 2014 |title=In Liberia's Ebola-Stricken Villages, Residents Face 'Stark' Choices |url=http://www.commondreams.org/news/2014/08/18/liberias-ebola-stricken-villages-residents-face-stark-choices |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820041111/http://www.commondreams.org/news/2014/08/18/liberias-ebola-stricken-villages-residents-face-stark-choices |archive-date=20 Augustus 2014 |access-date=20 Augustus 2014 |publisher=Common Dreams }}&lt;/ref&gt; In 'n verklaring op 26 September het die organisasie dit &quot;die ernstigste akute openbare gesondheidsnood van die moderne tyd&quot; genoem: nog nooit in die aangetekende geskiedenis het 'n patogeen van bioveiligheidsvlak 4 so baie mense so vinnig oor so 'n groot gebied en vir so lank besmet nie.&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Experimental therapies: growing interest in the use of whole blood or plasma from recovered Ebola patients (convalescent therapies) |date=26 September 2014 |publisher=World Health Organization (WHO) |url=https://www.who.int/mediacentre/news/ebola/26-september-2014/en/ |access-date=28 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140928143036/https://www.who.int/mediacentre/news/ebola/26-september-2014/en/ |archive-date=28 September 2014 }}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Ebola Map from Guinea, Liberia and Sierra Leone in summer 2014 (animated).gif|duimnael|Epidemiese verspreiding van Ebola in Guinee, Liberië en Sierra Leone in die somer van 2014&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/resources/distribution-map-guinea-outbreak.html |title=2014 Ebola Outbreak in West Africa – Outbreak Distribution Map |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |date=14 September 2014 |access-date=21 September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140924042842/http://www.cdc.gov/vhf/ebola/resources/distribution-map-guinea-outbreak.html |archive-date=24 September 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;]]
Noukeurige kontakopsporing en streng afsondering het die verspreiding in die lande wat gevalle ingevoer het, grotendeels gekeer. Teen 8 Mei 2016 is 28&amp;nbsp;646 vermoedelike gevalle en 11&amp;nbsp;323 sterftes aangemeld, hoewel die organisasie gesê het dat dié getalle te laag kan wees.&lt;ref name=&quot;CDCCaseCounts&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=1 Oktober 2014 |title=Ebola Response Roadmap Situation Report |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/135600/1/roadmapsitrep_1Oct2014_eng.pdf?ua=1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141002142707/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/135600/1/roadmapsitrep_1Oct2014_eng.pdf?ua=1 |archive-date=2 Oktober 2014 |publisher=World Health Organization (WHO) }}&lt;/ref&gt; Gesondheidsorgwerkers was besonder blootgestel omdat hulle naby die liggaamsvloeistowwe van besmette pasiënte werk: in Augustus 2014 het die organisasie berig dat 10% van die dooies gesondheidsorgwerkers was.&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 Augustus 2014 |title=Unprecedented number of medical staff infected with Ebola |url=https://www.who.int/mediacentre/news/ebola/25-august-2014/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140828123825/https://www.who.int/mediacentre/news/ebola/25-august-2014/en/ |archive-date=28 Augustus 2014 |access-date=29 Augustus 2014 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

In September 2014 is bereken dat die lande se vermoë om pasiënte te behandel, met die ekwivalent van 2&amp;nbsp;122 beddens te min was; teen Desember was daar genoeg beddens vir al die aangemelde gevalle, al het die ongelyke verspreiding van die gevalle in sommige gebiede ernstige tekorte veroorsaak.&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 Desember 2014 |title=Ebola response roadmap – Situation report |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/145198/1/roadmapsitrep_10Dec2014_eng.pdf?ua=1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210214551/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/145198/1/roadmapsitrep_10Dec2014_eng.pdf?ua=1 |archive-date=10 Desember 2014 |access-date=11 Desember 2014 |publisher=World Health Organization (WHO) |format=PDF}}&lt;/ref&gt; Op 28 Januarie 2015 het die organisasie vir die eerste keer sedert die week wat op 29 Junie 2014 geëindig het, minder as 100 nuwe bevestigde gevalle in 'n week in die drie lande wat die swaarste gely het, aangemeld, en die reaksie het na 'n tweede fase oorgegaan waarin die doel nie meer was om die oordrag te vertraag nie maar om die epidemie te beëindig.&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 Januarie 2015 |title=Ebola Situation Report |url=http://apps.who.int/ebola/en/ebola-situation-report/situation-reports/ebola-situation-report-28-january-2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150203214717/http://apps.who.int/ebola/en/ebola-situation-report/situation-reports/ebola-situation-report-28-january-2015 |archive-date=3 Februarie 2015 |access-date=5 Februarie 2015 |publisher=World Health Organization (WHO) }}&lt;/ref&gt;

Guinee is op 29 Desember 2015 vry van die oordrag van die virus verklaar, 42 dae nadat die laaste persoon 'n tweede keer negatief getoets het; dit was die eerste keer dat al drie lande die oorspronklike kettings van oordrag gestuit het.&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 Desember 2015 |title=Ebola gone from Guinea |publisher=CBC News |agency=Thomson Reuters |url=http://www.cbc.ca/news/health/ebola-guinea-1.3382945 |url-status=live |access-date=30 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151230001240/http://www.cbc.ca/news/health/ebola-guinea-1.3382945 |archive-date=30 Desember 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=UN declares end to Ebola virus transmission in Guinea; first time all three host countries free |publisher=United Nations |url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=52913 |access-date=30 Desember 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101115517/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=52913 |archive-date=1 Januarie 2016 |author=&lt;!-- no by-line. --&gt; |name-list-style=vanc}}&lt;/ref&gt; 'n Nuwe geval is op 14 Januarie 2016 in Sierra Leone opgespoor,&lt;ref&gt;{{cite web |date=15 Januarie 2016 |title=New Ebola case in Sierra Leone. WHO continues to stress risk of more flare-ups |url=https://www.who.int/mediacentre/news/statements/2016/new-ebola-case/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127143222/https://www.who.int/mediacentre/news/statements/2016/new-ebola-case/en/ |archive-date=27 Januarie 2016 |access-date=25 Januarie 2016 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt; maar die uitbraak is op 29 Maart 2016 nie meer as 'n noodtoestand beskou nie.&lt;ref&gt;{{cite web |date=29 Maart 2016 |title=Statement on the 9th meeting of the IHR Emergency Committee regarding the Ebola outbreak in West Africa |url=https://www.who.int/mediacentre/news/statements/2016/end-of-ebola-pheic/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331231040/https://www.who.int/mediacentre/news/statements/2016/end-of-ebola-pheic/en/ |archive-date=31 Maart 2016 |access-date=30 Maart 2016 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

=== Uitbrekings sedert 2018 ===
Die uitbraak wat in April 2018 in die provinsie Équateur begin het, is op 24 Julie 2018 beëindig verklaar.&lt;ref name=&quot;WHOEquateur2018&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ebola outbreak in DRC ends: WHO calls for international efforts to stop other deadly outbreaks in the country |url=https://www.who.int/news-room/detail/24-07-2018-ebola-outbreak-in-drc-ends-who-calls-for-international-efforts-to-stop-other-deadly-outbreaks-in-the-country |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725190657/http://www.who.int/news-room/detail/24-07-2018-ebola-outbreak-in-drc-ends-who-calls-for-international-efforts-to-stop-other-deadly-outbreaks-in-the-country |archive-date=25 Julie 2018 |access-date=26 Julie 2018 |publisher=World Health Organization (WHO)}}&lt;/ref&gt;

Op 1 Augustus 2018 is die wêreld se tiende Ebola-uitbraak in die provinsie Noord-Kivu in die Demokratiese Republiek van die Kongo verklaar. Dit was die eerste Ebola-uitbraak in 'n gebied waar 'n oorlog aan die gang was, met duisende vlugtelinge in die omgewing.&lt;ref&gt;{{cite news |vauthors=Beaubien J |date=2 Augustus 2018 |title=Ebola In A Conflict Zone |work=NPR |publisher=National Public Radio (NPR) |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/08/02/635016034/ebola-in-a-conflict-zone |access-date=5 Augustus 2018 |archive-date=5 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180805074044/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2018/08/02/635016034/ebola-in-a-conflict-zone |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |vauthors=Specia M |date=2 Augustus 2018 |title=The Latest Ebola Outbreak Is Centered in a War Zone |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/08/02/world/africa/ebola-outbreak-congo-war-zone.html |access-date=5 Augustus 2018 |archive-date=4 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804143145/https://www.nytimes.com/2018/08/02/world/africa/ebola-outbreak-congo-war-zone.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Teen November 2018 het byna 200 mense gesterf, sowat die helfte van hulle in die stad Beni, waar gewapende groepe oor die streek se minerale rykdom geveg het en die mediese hulp daardeur gehinder is.&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 November 2018 |title=DRC: Ebola Outbreak Worst in Country's History, Kills Almost 200 |url=https://www.democracynow.org/2018/11/13/headlines/drc_ebola_outbreak_worst_in_countrys_history_kills_almost_200 |access-date=14 November 2018 |publisher=Democracy Now |archive-date=13 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181113195520/https://www.democracynow.org/2018/11/13/headlines/drc_ebola_outbreak_worst_in_countrys_history_kills_almost_200 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Teen Maart 2019 was dit die tweede grootste Ebola-uitbraak wat ooit aangeteken is, met meer as 1&amp;nbsp;000 gevalle, en die onveiligheid het die grootste struikelblok vir 'n behoorlike reaksie gebly.&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Ebola outbreak in eastern Democratic Republic of Congo tops 1,000 cases |date=29 Maart 2019 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) |url=https://www.cdc.gov/media/releases/2019/s0322-ebola-congo.html |access-date=12 Mei 2019 |archive-date=15 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190615140028/https://www.cdc.gov/media/releases/2019/s0322-ebola-congo.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHOKivuJunie2019&quot; /&gt; In Junie 2019 het twee mense in die buurland Uganda van Ebola gesterf.&lt;ref&gt;{{cite news |date=13 Junie 2019 |title=Ebola outbreak: Grandmother dies in Uganda |work=BBC News Online |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-48622635 |access-date=15 Junie 2019 |archive-date=14 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614131151/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-48622635 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In Julie 2019 het 'n besmette man na [[Goma]] gereis, 'n stad van meer as twee miljoen mense,&lt;ref&gt;{{cite web |vauthors=Larson K |date=15 Julie 2019 |title=Congo tracing contacts of first Ebola case in eastern city |url=https://apnews.com/7ae99b8b4e414467b9139abde98684ee |access-date=17 Julie 2019 |website=AP News |archive-date=16 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716160349/https://apnews.com/7ae99b8b4e414467b9139abde98684ee |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en op 17 Julie 2019 het die Wêreldgesondheidsorganisasie die uitbraak 'n wêreldwye gesondheidsnood verklaar, die vyfde keer dat die organisasie so 'n verklaring gemaak het.&lt;ref&gt;{{cite web |vauthors=Cheng M, Keaten J |date=17 Julie 2019 |title=Ebola outbreak in Congo declared a global health emergency |url=https://apnews.com/204fc739fc5846cdba4093ee65c4f7db |access-date=17 Julie 2019 |website=AP News |archive-date=17 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717200951/https://apnews.com/204fc739fc5846cdba4093ee65c4f7db |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 'n Regeringswoordvoerder het gesê dat die helfte van die gevalle nie opgespoor is nie en dat die uitbraak tot drie jaar kon duur.&lt;ref&gt;{{cite news |date=2 Augustus 2019 |title=Half of Ebola cases in DR Congo 'unidentified' |work=BBC News Online |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-49212116 |access-date=3 Augustus 2019 |archive-date=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803001148/https://www.bbc.com/news/world-africa-49212116 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die uitbraak is op 25 Junie 2020 beëindig verklaar.&lt;ref&gt;{{cite web |date=25 Junie 2020 |title=DR Congo's deadliest Ebola outbreak declared over |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53179323 |access-date=25 Junie 2020 |website=BBC News |archive-date=31 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201231180943/https://www.bbc.com/news/world-africa-53179323 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Op 1 Junie 2020 het die Kongolese ministerie van gesondheid 'n nuwe uitbraak in [[Mbandaka]] in die provinsie Équateur aangekondig, die elfde sedert die virus in 1976 in die land ontdek is; die virus se genetiese kode het gewys dat dit nie met dié in Noord-Kivu of met die vroeëre uitbraak in dieselfde gebied saamhang nie.&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 Junie 2020 |title=Ebola virus disease case in Equateur Province, DRC is a new spillover |url=https://virological.org/t/ebola-virus-disease-case-in-equateur-province-drc-is-a-new-spillover/504 |access-date=8 Junie 2020 |website=Virological.org |archive-date=8 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200608145842/https://virological.org/t/ebola-virus-disease-case-in-equateur-province-drc-is-a-new-spillover/504 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Dié uitbraak is op 19 November 2020 beëindig verklaar.&lt;ref name=&quot;CNNEquateurEnd2020&quot; /&gt; 'n Volgende uitbraak in Noord-Kivu, wat in Februarie 2021 begin het, is op 3 Mei 2021 beëindig verklaar,&lt;ref&gt;{{cite web |title=New Ebola case detected in eastern DRC |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/7/new-ebola-case-detected-in-eastern-dr-congo-health-ministry |access-date=17 Februarie 2021 |website=www.aljazeera.com |language=en |archive-date=16 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216115744/https://www.aljazeera.com/news/2021/2/7/new-ebola-case-detected-in-eastern-dr-congo-health-ministry |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ECDC2021&quot; /&gt; en een in die provinsie Équateur op 4 Julie 2022.&lt;ref name=&quot;WHODON398&quot; /&gt; In Februarie 2021 het Guinee ook sy eerste gevalle sedert 2016 aangemeld, moontlik nadat 'n sluimerende besmetting in 'n oorlewende van 'n vroeëre uitbraak weer wakker geword het.&lt;ref name=&quot;BBCGuinee2021&quot; /&gt; In September 2022 het Uganda gevalle van die Soedan-virus aangemeld, en dié uitbraak is op 10 Januarie 2023 beëindig verklaar nadat daar 42 dae lank geen nuwe geval was nie.&lt;ref name=&quot;GuardianUganda2022&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;BNOUganda2023&quot; /&gt;

=== Die epidemie van 2026 ===
Op 15 Mei 2026 het die ministerie van gesondheid van die Demokratiese Republiek van die Kongo die land se sewentiende Ebola-epidemie verklaar, in die provinsie Ituri.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ministère de la Santé Publique, Hygiène et Prévoyance Sociale de la République Démocratique du Congo |title=Déclaration de la 17e épidémie de la maladie à virus Ebola dans les zones de santé de Rwampara, Mongwalu et Bunia, province de l'Ituri |url=https://logcluster.org/sites/default/files/public/2026-05/declaration-de-la-17e-epidemie-de-la-maladie-virus-ebola-dans-les-zones-de-sante-de-rwampara.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516163309/https://logcluster.org/sites/default/files/public/2026-05/declaration-de-la-17e-epidemie-de-la-maladie-virus-ebola-dans-les-zones-de-sante-de-rwampara.pdf |archive-date=16 Mei 2026 |url-status=live |date=15 Mei 2026 |format=PDF |language=fr}}&lt;/ref&gt; Twee dae later, op 17 Mei 2026, het die direkteur-generaal van die Wêreldgesondheidsorganisasie die epidemie 'n internasionale openbare gesondheidsnood verklaar nadat 246 vermoedelike gevalle, 80 sterftes en agt laboratoriumbevestigde gevalle in die Kongo aangemeld is, saam met twee verdere bevestigde gevalle en een sterfte in Uganda wat blykbaar niks daarmee te doen het nie.&lt;ref name=&quot;WHOPHEIC2026&quot; /&gt;

Later in Mei 2026 het die Kongolese owerhede berig dat die aantal vermoedelike gevalle tot meer as 900 gestyg het. Die organisasie het bevind dat die uitbraak 'n &quot;baie hoë&quot; risiko vir die land inhou, maar dat die kans dat dit wêreldwyd versprei, steeds klein is.&lt;ref name=&quot;Guardian2026&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2026-05-27 |title=Ebola-hit DR Congo faces 'catastrophic collision' of disease and conflict, WHO warns |url=https://www.bbc.com/news/articles/cdxpdex062yo |archive-url=https://web.archive.org/web/20260527114543/https://www.bbc.com/news/articles/cdxpdex062yo |archive-date=2026-05-27 |url-status=live |access-date=2026-05-27 |website=www.bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Die uitbraak word deur die Bundibugyo-ebolavirus veroorsaak, wat die behandeling bemoeilik omdat die mediese navorsing hoofsaaklik op die algemener Zaïre-virus gerig was.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Shastri |first=Devi |title=What to know about the Bundibugyo virus, a species of Ebola causing an outbreak in Congo |url=https://apnews.com/article/ebola-bundibugyo-virus-outbreak-congo-baf5f9861a896ca027a9e40524d42e74 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260703214941/https://apnews.com/article/ebola-bundibugyo-virus-outbreak-congo-baf5f9861a896ca027a9e40524d42e74 |archive-date=2026-07-03 |url-status=live |work=Associated Press |date=2026-06-01 |language=en |access-date=2026-06-30}}&lt;/ref&gt;

=== Gevalle buite Afrika ===
In 2004 het 'n Russiese wetenskaplike van Ebola gesterf nadat sy haar met 'n besmette naald geprik het.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Miller J |date=25 Mei 2004 |title=Russian Scientist Dies in Ebola Accident at Former Weapons Lab |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2004/05/25/world/russian-scientist-dies-in-ebola-accident-at-former-weapons-lab.html |url-status=live |access-date=12 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017035417/http://www.nytimes.com/2004/05/25/world/russian-scientist-dies-in-ebola-accident-at-former-weapons-lab.html |archive-date=17 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt;

Op 19 September 2014 het Eric Duncan van sy geboorteland Liberië na [[Texas]] gevlieg; vyf dae later het hy simptome begin toon, maar die hospitaal het hom huis toe gestuur. Sy toestand het vererger, hy het op 28 September teruggegaan en hy het op 8 Oktober gesterf, en die amptenare het die diagnose op 30 September bevestig, die eerste geval in die Verenigde State van Amerika.&lt;ref&gt;{{cite news |vauthors=Botelho G, Wilson J |date=8 Oktober 2014 |title=Thomas Eric Duncan: First Ebola death in U.S. |publisher=CNN |url=https://edition.cnn.com/2014/10/08/health/thomas-eric-duncan-ebola/index.html |url-status=live |access-date=8 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915152902/https://edition.cnn.com/2014/10/08/health/thomas-eric-duncan-ebola/index.html |archive-date=15 September 2017}}&lt;/ref&gt; 'n Verpleegster in Texas wat hom behandel het, het op 12 Oktober positief getoets, die eerste bekende oordrag in dié land, en op 15 Oktober is 'n tweede gesondheidsorgwerker wat hom behandel het, ook besmet gevind; albei het herstel, maar die twee besmettings het kritiek op onvoldoende opleiding en prosedures uitgelok.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Fernandez M |date=12 Oktober 2014 |title=Texas Health Worker Tests Positive for Ebola |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2014/10/13/us/texas-health-worker-tests-positive-for-ebola.html |url-status=live |access-date=12 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012162113/http://www.nytimes.com/2014/10/13/us/texas-health-worker-tests-positive-for-ebola.html |archive-date=12 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=15 Oktober 2014 |title=Ebola in Texas: Second Health Care Worker Tests Positive |url=https://www.nbcnews.com/storyline/ebola-virus-outbreak/ebola-texas-second-health-care-worker-tests-positive-n226161 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015211852/http://www.nbcnews.com/storyline/ebola-virus-outbreak/ebola-texas-second-health-care-worker-tests-positive-n226161 |archive-date=15 Oktober 2014 |website=NBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDCUSCases&quot;&gt;{{cite web |date=22 Mei 2018 |title=Cases of Ebola Diagnosed in the United States |url=https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/united-states-imported-case.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417180007/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/2014-west-africa/united-states-imported-case.html |archive-date=17 April 2018}}&lt;/ref&gt; 'n Dokter in [[New York|New York Stad]] wat ná werk met Dokters Sonder Grense in Guinee teruggekom het, het op 23 Oktober positief getoets en is op 11 November uit die hospitaal ontslaan.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Sanchez R, Prokupecz S |date=23 Oktober 2014 |title=N.Y. doctor positive for Ebola had no symptoms until Thursday, officials say |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/2014/10/23/health/new-york-possible-ebola-case/index.html |url-status=live |access-date=23 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024022702/http://www.cnn.com/2014/10/23/health/new-york-possible-ebola-case/index.html?hpt=hp_t1 |archive-date=24 Oktober 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDCUSCases&quot; /&gt;

Teresa Romero, 'n 44-jarige [[Spanje|Spaanse]] verpleegster, het die siekte vroeg in Oktober 2014 opgedoen nadat sy 'n priester behandel het wat uit Wes-Afrika teruggebring is. Dit was die eerste oordrag van die virus buite Afrika, en sy het op 20 Oktober negatief getoets.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second US Ebola diagnosis 'deeply concerning', admits CDC chief |url=https://www.msn.com/en-us/news/us/second-us-ebola-diagnosis-deeply-concerning-admits-cdc-chief/ar-BB8UFz0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014175544/http://www.msn.com/en-us/news/us/second-us-ebola-diagnosis-deeply-concerning-admits-cdc-chief/ar-BB8UFz0 |archive-date=14 Oktober 2014 |access-date=20 Februarie 2020 |website=MSN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 Oktober 2014 |title=Ebola crisis: Tests show Spanish nurse Teresa Romero no longer has the virus |work=ABC News |url=http://www.abc.net.au/news/2014-10-20/spanish-nurse-infected-with-ebola-no-longer-has-virus/5825720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141029201132/http://www.abc.net.au/news/2014-10-20/spanish-nurse-infected-with-ebola-no-longer-has-virus/5825720 |archive-date=29 Oktober 2014 }}&lt;/ref&gt;

Pauline Cafferkey, 'n Britse verpleegster wat pas uit Sierra Leone in [[Glasgow]] teruggekom het, is op 29 Desember 2014 met die siekte gediagnoseer en van Glasgow na 'n gespesialiseerde afsonderingseenheid in [[Londen]] oorgeplaas.&lt;ref&gt;{{cite news |date=29 Desember 2014 |title=Ebola case confirmed in Glasgow hospital |work=BBC News Online |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-30628349 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141229191607/http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-30628349 |archive-date=29 Desember 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=30 Desember 2014 |title=Ebola nurse Pauline Cafferkey transferred to London unit |work=BBC News Online |url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-30629397 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141230120858/http://www.bbc.com/news/uk-scotland-30629397 |archive-date=30 Desember 2014}}&lt;/ref&gt;

== Samelewing en kultuur ==
Ebolavirusse word deur die Amerikaanse sentrums vir siektebeheer as agente van bioveiligheidsvlak 4 en as agente van bioterrorisme in kategorie A geklassifiseer.&lt;ref name=&quot;Ansari2014&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=MacNeil A, Rollin PE |date=Junie 2012 |title=Ebola and Marburg hemorrhagic fevers: neglected tropical diseases? |journal=PLOS Negl Trop Dis |volume=6 |issue=6 |article-number=e1546 |doi=10.1371/journal.pntd.0001546 |pmc=3385614 |pmid=22761967 |doi-access=free |bibcode=2012PNTDi...6e1546M }}&lt;/ref&gt; Hulle kan in beginsel vir [[biologiese oorlogvoering]] gebruik word en is deur die Sowjet-instelling Biopreparat daarvoor ondersoek, maar hulle is moeilik as 'n massavernietigingswapen te berei omdat die virus in die oop lug vinnig onwerksaam raak.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Borio L, Inglesby T, Peters CJ, Schmaljohn AL, Hughes JM, Jahrling PB, Ksiazek T, Johnson KM, Meyerhoff A, O'Toole T, Ascher MS, Bartlett J, Breman JG, Eitzen EM, Hamburg M, Hauer J, Henderson DA, Johnson RT, Kwik G, Layton M, Lillibridge S, Nabel GJ, Osterholm MT, Perl TM, Russell P, Tonat K |date=Mei 2002 |title=Hemorrhagic fever viruses as biological weapons: medical and public health management |journal=Journal of the American Medical Association |volume=287 |issue=18 |pages=2391-2405 |doi=10.1001/jama.287.18.2391 |pmid=11988060 |bibcode=2002JAMA..287.2391B }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Salvaggio MR, Baddley JW |date=Julie 2004 |title=Other viral bioweapons: Ebola and Marburg hemorrhagic fever |journal=Dermatologic Clinics |volume=22 |issue=3 |pages=291-302, vi |doi=10.1016/j.det.2004.03.003 |pmid=15207310}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Zubray G |url=https://books.google.com/books?id=AwkVgNPRnKoC&amp;pg=PA73 |title=Agents of Bioterrorism: Pathogens and Their Weaponization |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-51813-0 |location=New York |pages=73-74 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160504004715/https://books.google.com/books?id=AwkVgNPRnKoC&amp;pg=PA73 |archive-date=4 Mei 2016 |url-status=live |name-list-style=vanc }}&lt;/ref&gt;

'n Ontleding van die epidemie van 2014 en 2015 het bevind dat uitbrekings mense kan laat vlug: die vrees vir besmetting, die kwarantynmaatreëls, 'n tekort aan noodsaaklike voorrade, die stigma en die geweld rondom die reaksie kan mense en selfs hele gemeenskappe hul huise laat verlaat.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Displaced by disease: 5 displacement patterns emerging from the Ebola epidemic |website=IDMC - Internal Displacement Monitoring Centre |date=2014-11-20 |url=https://www.internal-displacement.org/expert-analysis/displaced-by-disease-5-displacement-patterns-emerging-from-the-ebola-epidemic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211155909/https://www.internal-displacement.org/expert-analysis/displaced-by-disease-5-displacement-patterns-emerging-from-the-ebola-epidemic/ |archive-date=2025-12-11 |url-status=live |access-date=2025-12-04}}&lt;/ref&gt;

Richard Preston se blitsverkoper ''The Hot Zone'' van 1995 het die Reston-uitbraak van 1989 gedramatiseer.&lt;ref name=&quot;Preston1995&quot; /&gt; Terwyl die epidemie in Wes-Afrika in 2014 gegroei het, het 'n aantal gewilde boeke verskyn wat sensasionele en misleidende inligting oor die siekte bevat het en wat deur die skrywers self uitgegee is; sommige skrywers het erken dat hulle geen mediese kwalifikasies het nie. Die Wêreldgesondheidsorganisasie en die [[Verenigde Nasies]] het gesê dat sulke wanvoorligting tot die verspreiding van die siekte bygedra het.&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = Dewey C |date=2 Oktober 2014 |title=Popular on Amazon: Wildly misleading self-published books about Ebola, by random people without medical degrees |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/10/02/popular-on-amazon-wildly-misleading-self-published-books-about-ebola-by-random-people-without-medical-degrees/ |url-status=live |access-date=27 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141022174054/http://www.washingtonpost.com/news/the-intersect/wp/2014/10/02/popular-on-amazon-wildly-misleading-self-published-books-about-ebola-by-random-people-without-medical-degrees/ |archive-date=22 Oktober 2014}}&lt;/ref&gt;

== Ander diere ==
Ebola het 'n hoë sterftesyfer onder primate.&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=Choi JH, Croyle MA |date=Desember 2013 |title=Emerging targets and novel approaches to Ebola virus prophylaxis and treatment |journal=BioDrugs |volume=27 |issue=6 |pages=565-583 |doi=10.1007/s40259-013-0046-1 |pmc=3833964 |pmid=23813435}}&lt;/ref&gt; Herhaalde uitbrekings het moontlik 5&amp;nbsp;000 gorillas laat sterf,&lt;ref&gt;{{cite news |date=8 Desember 2006 |title=Ebola 'kills over 5,000 gorillas' |work=BBC News Online |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6220122.stm |url-status=live |access-date=31 Mei 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090329013552/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6220122.stm |archive-date=29 Maart 2009}}&lt;/ref&gt; en uitbrekings was moontlik verantwoordelik vir 'n afname van 88% in die getelde sjimpanseebevolkings van die Lossi-reservaat van 420&amp;nbsp;km² tussen 2002 en 2003.&lt;ref name=&quot;Leroy2004&quot;&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Leroy EM, Rouquet P, Formenty P, Souquière S, Kilbourne A, Froment JM, Bermejo M, Smit S, Karesh W, Swanepoel R, Zaki SR, Rollin PE |date=Januarie 2004 |title=Multiple Ebola virus transmission events and rapid decline of central African wildlife |journal=Science |volume=303 |issue=5656 |pages=387-390 |bibcode=2004Sci...303..387L |doi=10.1126/science.1092528 |pmid=14726594 |s2cid=43305484 |url=https://zotero.org/groups/5435545/items/QJVGUXUM |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215510/https://zotero.org/groups/5435545/items/QJVGUXUM |archive-date=3 November 2026 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Oordrag onder sjimpansees deur die eet van vleis is 'n beduidende risikofaktor, terwyl kontak soos die aanraak van lyke en die versorging van mekaar dit nie is nie.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Formenty P, Boesch C, Wyers M, Steiner C, Donati F, Dind F, Walker F, Le Guenno B |date=Februarie 1999 |title=Ebola virus outbreak among wild chimpanzees living in a rain forest of Côte d'Ivoire |journal=The Journal of Infectious Diseases | volume = 179 |issue= Suppl 1 |pages=S120–S126 |doi=10.1086/514296 |pmid=9988175 |bibcode=1999JInfD.179S.120F |s2cid=18658117}}&lt;/ref&gt; Die karkasse van gorillas het verskeie stamme van die virus bevat, wat op verskeie afsonderlike oorslae dui; die lyke vergaan vinnig en is ná drie tot vier dae nie meer besmetlik nie, en omdat kontak tussen gorillagroepe selde voorkom, is oordrag tussen groepe onwaarskynlik.&lt;ref name=&quot;Leroy2004&quot; /&gt;

Honde kan met die virus besmet raak sonder om simptome te ontwikkel. Honde in sommige dele van Afrika soek self na kos en eet soms besmette diere en die lyke van mense. 'n Opname van honde tydens 'n uitbraak in 2005 het bevind dat sowat 32% van die honde naaste aan die uitbraak tekens van 'n besmetting in hul bloed gehad het, teenoor nege persent van dié wat verder weg was.&lt;ref&gt;{{cite journal |display-authors=6 |vauthors=Allela L, Boury O, Pouillot R, Délicat A, Yaba P, Kumulungui B, Rouquet P, Gonzalez JP, Leroy EM |date=Maart 2005 |title=Ebola virus antibody prevalence in dogs and human risk |journal=Emerg. Infect. Dis. |volume=11 |issue=3 |pages=385-390 |doi=10.3201/eid1103.040981 |pmc=3298261 |pmid=15757552}}&lt;/ref&gt;

=== Die Reston-virus ===
Laat in 1989 het 'n dodelike siekte onder laboratoriumape in 'n kwarantyneenheid van Hazelton Research Products in Reston in Virginië uitgebreek. Dit is eers as apehemorragiese koors gediagnoseer en het onder 'n besending krapetende makake voorgekom wat uit die [[Filippyne]] ingevoer is. Weefselmonsters van die dooie diere is na die Amerikaanse weermag se navorsingsinstituut vir besmetlike siektes op Fort Detrick in [[Maryland]] gestuur, waar 'n ELISA-toets aangedui het dat die teenliggaampies in die weefsel 'n reaksie op 'n ebolavirus was.&lt;ref name=&quot;Preston1995&quot; /&gt;

'n Weermagspan het die oorblywende ape uitgesit en al die dooie diere na Fort Detrick geneem vir ondersoek en veilige wegdoening.&lt;ref name=&quot;Preston1995&quot; /&gt; Bloedmonsters is van 178 mense geneem wat die diere hanteer het, en ses van hulle het teenliggaampies ontwikkel, onder hulle een wat hom met 'n bloedige lanset gesny het.&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Waterman T |url=http://www.stanford.edu/group/virus/filo/ebor.html |title=Ebola Reston Outbreaks |publisher=Stanford University |year=1999 |access-date=2 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616192533/http://www.stanford.edu/group/virus/filo/ebor.html |archive-date=16 Junie 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Smith2005&quot; /&gt; Omdat niemand van hulle siek geword het nie, het die sentrums vir siektebeheer bevind dat die virus baie min siekte by mense veroorsaak, al is dit 'n organisme van vlak 4 en al maak dit ape siek.&lt;ref name=&quot;Smith2005&quot; /&gt;

Die Filippyne en die Verenigde State van Amerika het geen vroeëre gevalle van 'n ebolabesmetting gehad nie, en ná verdere isolasie het die navorsers bevind dat dit 'n ander stam of 'n nuwe filovirus van Asiatiese oorsprong is, wat hulle na die plek van die voorval die Reston-ebolavirus genoem het.&lt;ref name=&quot;Preston1995&quot; /&gt; Die virus kan aan varke oorgedra word en is sedertdien ook in primate in [[Pennsilvanië]], Texas en [[Italië]] gevind, waar dit varke besmet het.&lt;ref name=&quot;Weingartl2013&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Outbreaks Chronology: Ebola Virus Disease |url=http://origin.glb.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/history/chronology.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026230925/http://origin.glb.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/history/chronology.html |archive-date=26 Oktober 2014 |access-date=26 Oktober 2014 |publisher=Centers for Disease Control and Prevention (CDC).gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | vauthors = McNeil Jr DG |date=24 Januarie 2009 |title=Pig-to-Human Ebola Case Suspected in Philippines |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2009/01/24/health/24ebola.html |url-status=live |access-date=26 Januarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310113731/http://www.nytimes.com/2009/01/24/health/24ebola.html |archive-date=10 Maart 2009}}&lt;/ref&gt; Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie behoort 'n gewone skoonmaak en desinfektering van vark- of apeplase met natriumhipochloriet of skoonmaakmiddels die virus onwerksaam te maak.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Lee J |date=2009 |title=Ebola-Reston virus in pigs |journal=Microbiology Australia |volume=30 |issue=4 |page=140 |doi=10.1071/ma09140 |issn=1324-4272 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Bibliografie ==
{{Refbegin}}
* {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=yMQNBQAAQBAJ&amp;pg=PP1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170341/https://books.google.com/books?id=yMQNBQAAQBAJ&amp;pg=PP1 |archive-date=20 November 2023 |url-status=live |title=CDC Guidance on Ebola Virus (EVD): 2014 Edition |publisher=International Publications Media Group |year=2014 |isbn=978-1-63267-011-3 |author1=Center For Disease Control |author2=Francois Wilson}}
* {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=nLA4W5IjJpwC&amp;pg=PP1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012120938/https://books.google.com/books?id=nLA4W5IjJpwC&amp;pg=PP1 |archive-date=12 Oktober 2025 |url-status=live |title=Ebola Virus: New Insights for the Healthcare Professional: 2011 Edition: ScholarlyPaper |publisher=Scholarly Editions |year=2012 |isbn=978-1-4649-1493-5}}
* {{Cite book|title=Marburg and Ebola Viruses (Current Topics in Microbiology and Immunology)|url=https://archive.org/details/marburgebolaviru0000unse|last=Klenk|first=Hans-Dieter|date=Januarie 1999|publisher=Springer-Verlag Telos|isbn=978-3-540-64729-4|location=Berlin|ref=CITEREFKlenk1999}}
* {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=EV_mFgnyPoMC |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215549/https://books.google.com/?id=EV_mFgnyPoMC |archive-date=3 November 2026 |url-status=live |title=Ebola and Marburg viruses: molecular and cellular biology |last2=Feldmann |first2=Heinz |publisher=Horizon Bioscience |year=2004 |isbn=978-0-9545232-3-7 |location=Wymondham, Norfolk, UK |format=Limited preview |ref=CITEREFKlenkFeldmann2004 |first1=Hans-Dieter |last1=Klenk}}
* {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=LaOue0F9Ns4C |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215615/https://books.google.com/?id=LaOue0F9Ns4C |archive-date=3 November 2026 |url-status=live |title=Filoviruses: A Compendium of 40 Years of Epidemiological, Clinical, and Laboratory Studies. Archives of Virology Supplement, vol. 20 |last=Kuhn |first=Jens H. |publisher=SpringerWienNewYork |year=2008 |isbn=978-3-211-20670-6 |location=Vienna |format=Limited preview |ref=CITEREFKuhn2008}}
* {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=QEvR3aJX2m0C |archive-url=https://web.archive.org/web/20261103215643/https://books.google.com/?id=QEvR3aJX2m0C |archive-date=3 November 2026 |url-status=live |title=Level 4: Virus Hunters of the CDC |last2=Fisher-Hoch |first2=Susan |date=Junie 1999 |publisher=Barnes &amp; Noble |others=Horvitz, Leslie Alan |isbn=978-0-7607-1208-5 |edition=Updated [3rd] |format=Limited preview |ref=CITEREFMcCormickFisher-Hoch1999 |last1=McCormick |first1=Joseph |origyear=1996}}
* {{Cite book|url=http://www.itg.be/ebola/|title=Ebola Virus Haemorrhagic Fever|last=Pattyn|first=S. R.|publisher=Elsevier/North-Holland Biomedical Press|year=1978|isbn=978-0-444-80060-2|edition=1st|location=Amsterdam|format=Full free text|ref=CITEREFPattyn1978|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211083855/http://www.itg.be/ebola/|archivedate=11 December 2010|df=dmy-all}}
* {{Cite book|title = Ebola and Marburg Viruses: A View of Infection Using Electron Microscopy|last2 = Price|first2 = Barbara B.|publisher = Battelle Press|year = 2004|isbn = 978-1-57477-131-2|location = Columbus, Ohio|ref = CITEREFRyabchikovaPrice2004|last1 = Ryabchikova|first1 = Elena I.}}
{{Refend}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ebola-virus-disease Die Wêreldgesondheidsorganisasie se feiteblad oor Ebola] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250424134459/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ebola-virus-disease |date=2025-04-24}} {{en}}
* [https://www.cdc.gov/vhf/ebola/ Ebola (Ebola Virus Disease)] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20240515063410/https://www.cdc.gov/vhf/ebola/ |date=2024-05-15}} by die Amerikaanse sentrums vir siektebeheer {{en}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Ebola]]
[[Kategorie:Seksueel oordraagbare siektes]]</text>
      <sha1>6l71yt4hiwxsrerpw59cabzfcfm24j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van die Verenigde Koninkryk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93186</id>
    <revision>
      <id>3361984</id>
      <parentid>3321957</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44186" sha1="pj6n89usugz34oyr1athxe7qaukzr8d" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = die Verenigde Koninkryk
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of the United Kingdom (1-2).svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = {{en}} ''Union Jack''&lt;br /&gt;{{en}} ''Union Flag''&lt;br /&gt;{{en}} ''Royal Union Flag''&lt;br /&gt;{{af}} ''(Koninklike) Unievlag''
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 111000
| Simbool       = 
| Verhouding    = 1:2 (op see)
| Goedgekeur_op = [[1 Mei]] [[1707]] &lt;small&gt;(oorspronklike weergawe)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[1 Januarie]] [[1801]] &lt;small&gt;(huidige weergawe)&lt;/small&gt;
| Ontwerp       = ’n Wit simmetriese rooi kruis met ’n wit fraiing op ’n blou veld met ’n wit fraiing in die ander skuinskruis van rooi en wit.
| Ontwerper     = 
| Beeld2        = Flag of the United Kingdom (3-5).svg
| Beeldgrootte2 = 210px
| Geen_grens2   = 
| Bynaam2       = 
| Ander_byname2 = 
| Gebruik2      = 111000
| Simbool2      = 
| Verhouding2   = 3:5 (op land)&lt;ref name=&quot;College of Arms&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs |title=Union Flag: approved designs |publisher=College of Arms |accessdate=5 Oktober 2021 |quote=For the avoidance of doubt and the sake of convenience, Garter King of Arms, under the authority of the Earl Marshal, has approved two versions of the Union flag as being accurate representations suitable for use. These are of the proportions 5:3, commonly flown on land; and 2:1, commonly flown at sea.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Flag Institute&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.flaginstitute.org/wp/uk-flags/british-flag-protocol/ |title=UK Flag Protocol {{!}} Free online guide {{!}} With illustrations |publisher=Flag Institute |accessdate=5 Oktober 2021 |quote=The normal proportions for the national flags of the United Kingdom are 3:5 on land, but ensigns are customarily made in proportion 1:2.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Flag Institute2&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.flaginstitute.org/wp/flags/united-kingdom-flag/ |title=United Kingdom Flag {{!}} Free official image and info {{!}} UK Flag Registry |publisher=Flag Institute |accessdate=5 Oktober 2021 |quote=The flag is 3:5 on land and 1:2 at sea}}&lt;/ref&gt;
| Goedgekeur_op2= 
| Ontwerp2      = Variantvlag van die Verenigde Koninkryk.
| Ontwerper2    = 
| Beeld3        = Civil Ensign of the United Kingdom.svg
| Beeldgrootte3 = 210px
| Geen_grens3   = 
| Bynaam3       = 
| Ander_byname3 = 
| Gebruik3      = 000100
| Simbool3      = 
| Verhouding3   = 1:2
| Goedgekeur_op3= 
| Ontwerp3      = ’n Rooi veld met die Unievlag in die skildhoek.
| Ontwerper3    = 
| Beeld4        = Government Ensign of the United Kingdom.svg
| Beeldgrootte4 = 210px
| Geen_grens4   = 
| Bynaam4       = 
| Ander_byname4 = 
| Gebruik4      = 000010
| Simbool4      = 
| Verhouding4   = 1:2
| Goedgekeur_op4= 
| Ontwerp4      = ’n Blou veld met die Unievlag in die skildhoek.
| Ontwerper4    = 
| Beeld5        = Naval ensign of the United Kingdom.svg
| Beeldgrootte5 = 210px
| Geen_grens5   = 
| Bynaam5       = Vlootvaandel van die VK
| Ander_byname5 = 
| Gebruik5      = 000001
| Simbool5      = 
| Verhouding5   = 1:2
| Goedgekeur_op5= 
| Ontwerp5      = ’n Sint Joriskruis met die Unievlag in die skildhoek.
| Ontwerper5    = 
}}

Die '''nasionale vlag van die [[Verenigde Koninkryk]]''', ook die '''''Union Jack''''' of '''''Union Flag''''' genoem,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.flaginstitute.org/wp/british-flags/the-union-jack-or-the-union-flag/ |first=Bruce |last=Nicolls |title=The Union Jack or The Union Flag? |website=The Flag Institute |accessdate=9 Maart 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |chapter=The Flying of the Union Jack |title=House of Lords |website=Hansard |date=14 Julie 1908 |volume=192 |url=http://hansard.millbanksystems.com/lords/1908/jul/14/the-flying-of-the-union-jack#S4V0192P0_19080714_HOL_167 |at=cc579–80 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-date=18 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118072357/http://hansard.millbanksystems.com/lords/1908/jul/14/the-flying-of-the-union-jack#S4V0192P0_19080714_HOL_167 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|author=The Lords Commissioners of the Admiralty|title=Manual of Seamanship|volume=I|year=1911|origyear=1908|publisher=HMSO|place=London|p=20}}&lt;/ref&gt; is op [[1 Januarie]] [[1801]] amptelik in gebruik geneem.&lt;ref name=&quot;royal.gov.uk&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=The Royal Household |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/UnionJack.aspx |title=Union Jack |work=The official website of The British Monarchy |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529203231/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/UnionJack.aspx |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die verhouding van die vlag is 3:5 (op land) of 1:2 (op see)&lt;ref name=&quot;College of Arms&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Flag Institute&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Flag Institute2&quot; /&gt; en die kleure is rooi (Pantone 186C), blou (Pantone 280C), en wit. Die vlag het ook amptelike of halfamptelike status in ander Statebondsgebiede; dit is byvoorbeeld in [[Kanada]] deur wetgewing as die '''''Royal Union Flag''''' afgekondig en simboliseer Kanada se affiliasie met die [[Monargie van die Verenigde Koninkryk|Britse monargie]] en die [[Britse Statebond]].&lt;ref name=&quot;pch&quot;&gt;{{en}} {{cite web |title=The Royal Union flag (Union Jack) |url=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/union-eng.cfm |website=Canadian Heritage |date=17 November 2008 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727205917/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/union-eng.cfm |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ruf&gt;{{en}} {{cite web |title=Statement by the Hon. Jason Kenney, PC, MP, Secretary of State (Multiculturalism and Canadian Identity) on Commonwealth Day |url=http://www.pch.gc.ca/pc-ch/infoCNtr/cdm-mc/index-eng.cfm?action=doc&amp;DocIDCd=DJK072980 |website=Canadian Heritage |date=10 Maart 2008 |accessdate=10 Maart 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111111070357/http://www.pch.gc.ca/pc-ch/infoCNtr/cdm-mc/index-eng.cfm?action=doc&amp;DocIDCd=DJK072980 |archivedate=11 November 2011 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cah&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_f.cfm|title=Royal Union Flag|work=Canadian Heritage / Patrimoine canadien|accessdate=19 Augustus 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080413032823/http://www.canadianheritage.gc.ca/progs/cpsc-ccsp/etiquette/4_f.cfm|archivedate=13 April 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Dit word ook as die amptelike vlag in sommige van die kleiner [[Britse oorsese gebiede]] gebruik. Die ''Union Flag'' verskyn ook op die wapperkant (boonste linkerkantse kwart) van die vlae van verskeie lande en gebiede wat voormalige [[Britse Ryk|Britse besittings of kolonies]] was.

Die oorsprong van die vorige vlag van Groot-Brittanje dateer terug na 1606.&lt;ref&gt;{{en}} A.C. Fox-Davies, ''The Art of Heraldry: An Encyclopædia of Armory'' (1904, reprinted 1986, {{ISBN|0-906223-34-2}}), bl. 399.&lt;/ref&gt; [[Jakobus I van Engeland|James VI van Skotland]] het in 1603 die [[Koninkryk van Engeland|Engelse]] en [[Koninkryk van Ierland|Ierse]] trone geërf as James I, en sodoende die krone van [[Engeland]], [[Skotland]] en [[Ierland]] in ’n persoonlike unie verenig, hoewel die drie ryke afsonderlike state gebly het. Op 12 April 1606 is ’n nuwe vlag van die koninklike unie tussen Engeland en [[Koninkryk van Skotland|Skotland]] in ’n koninklike dekreet gespesifiseer, waarvolgens die [[vlag van Engeland]] (’n rooi kruis op ’n wit agtergrond, bekend as die Sint Georgskruis), en die [[vlag van Skotland]] (’n wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, bekend as die Saltire of Sint Andreaskruis), saamgevoeg is, die vorming van die vlag van Engeland en Skotland vir maritieme doeleindes. Koning James het ook sedertdien verwys na ’n &quot;Koninkryk van Groot Britaine&quot;, hoewel die Unie ’n persoonlike een gebly het.

Die ontwerp van die ''Union Flag'' dateer uit ’n koninklike proklamasie ná die [[Act of Union 1800|unifikasie]] van [[Koninkryk van Groot-Brittanje|Groot-Brittanje]] en Ierland in 1801 (sien [[Verenigde Koninkryk van Groot-Brittanje en Ierland]]).&lt;ref name=&quot;flaginst&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.flaginstitute.org/index.php?location=7 |title=British flags |first=Graham |last=Bartram |website=The Flag Institute |accessdate=9 Maart 2015}}&lt;/ref&gt; Die vlag kombineer aspekte van drie ouer nasionale vlae: die rooi kruis van Sint Georg van die Koninkryk van Engeland, die wit skuinskruis van Sint Andreas vir Skotland (hierdie twee was verenig in die eerste ''Union Flag''), en die rooi skuinskruis van Sint Patrick om Ierland te verteenwoordig. [[Wallis]], ten spyte daarvan dat dit ook deel van die Unie is, is nog nooit op die Britse vlag verteenwoordig nie.&lt;ref name=KnowBritain&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.know-britain.com/general/union_jack.html |title=The History and Meaning of the Union Jack or Union Flag |website=Know Britain |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203150213/http://www.know-britain.com/general/union_jack.html |archive-date= 3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== Ontwerp ==
=== Simboliek ===
[[Lêer:Flags of the Union Jack.svg|duimnael|Evolusie van die Britse vlag]]
[[Lêer:Union flag.jpg|duimnael|Agterkant van ’n wapperende Britse vlag]]
[[Lêer:United Kingdom Flag Specifications 2.PNG|duimnael|Vir duidelikheid, word die fraiing van die vlagdele in geel uitgelig]]
Die Britse vlag is ’n superponering van die Engelse vlag (rooi kruis op ’n wit agtergrond, die sogenaamde Sint Joriskruis, die beskermheilige van Engeland), die Skotse vlag (wit skuinskruis op ’n blou agtergrond, die sogenaamde Sint Andrieskruis, die beskermheilige van Skotland) en die [[Vlag van Ierland|Ierse vlag]] (rooi skuinskruis op ’n wit agtergrond, die sogenaamde Sint Patriciuskruis, die beskermheilige van Ierland).

=== Kleure ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! Kleurskema
! colspan=2 width=100|Blou
! colspan=2 width=100|Rooi
! colspan=2 width=100|Wit
|-
! [[Pantone]] (druk)
| style=&quot;background-color:#00247D&quot;|
| 280 C
| style=&quot;background-color:#CF142B&quot;|
| 186 C
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| Veilig
|-
! [[Heksadesimaal]] (web)
| style=&quot;background-color:#00247D&quot;|
| #00247D
| style=&quot;background-color:#CF142B&quot;|
| #CF142B
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| #FFFFFF
|-
|-
! [[NATO Stock Number|NSN]]
| style=&quot;background-color:#00247D&quot;|
| 8305.99.130.4580
| style=&quot;background-color:#CF142B&quot;|
| 8305.99.130.4584
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| 8305.99.130.4585
|-
! [[CMYK color model|CMYK]]
| style=&quot;background-color:#00247D&quot;|
| 100.72.18.5
| style=&quot;background-color:#CF142B&quot;|
| 0.91.76.6
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| 0.0.0.0
|-
! [[RGB-kleurmodel|RGB]]
| style=&quot;background-color:#00247D&quot;|
| 0, 36, 125
| style=&quot;background-color:#CF142B&quot;|
| 207, 20, 43
| style=&quot;background-color:#FFFFFF&quot;|
| 255, 255, 255
|}

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; Nie amptelik nie; hierdie is [[Wikimedia Commons]] se eie uitbeelding van Pantone-kleure.

Die ''Union Flag'' se blou was van 1600 tot 1700 ligter en rondom 1800 donkerder as dié van die huidige vlag.&lt;ref name=&quot;crwflags.com colour&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/gb_col.html |title=United Kingdom: colour of the flag |work=Flags Of The World website |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170124075036/https://flagspot.net/flags/gb_col.html |archive-date=24 Januarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Ontwerp ===
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
Lêer:Flag of the United Kingdom (3-5) (construction sheet).svg|3:5 (op land)
Lêer:Flag of the United Kingdom (1-2) (construction sheet).svg|1:2 (op see)
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Geskiedenis ==
=== Ontstaan ===
[[Lêer:Union flag 1606 (Kings Colors).svg|duimnael|{{FIAV|historical}} Die ''Union Jack'', 1606 tot 1800]]
[[Lêer:Union Jack 1606 Scotland.svg|duimnael|{{FIAV|historical}} Skotse weergawe van die ''Union Jack'', 1606 tot 1800]]
Die Uniegeus is die gevolg van die personele unie tussen die koninkryke van Engeland en Skotland deur koning [[Jakobus I van Engeland|Jakobus I]], is in 1606 aanvaar en is gebruik tot 1649.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|first=William Gordon|last=Perrin|title=British flags, their early history, and their development at sea: with an account of the origin of the flag as a national device|url=http://books.google.com/books?id=JspsAAAAMAAJ&amp;pg=PA55|year=1922|publisher=The University Press|page=55|accessdate=9 Maart 2015}}&lt;/ref&gt; Dit was aanvanklik net ’n superponering van die vlae van Engeland en Skotland oormekaar.&lt;ref name=&quot;royal.gov.uk&quot; /&gt;

Ná die [[Engelse Burgeroorlog]] is die Ierse harp by die Engelse vlag gevoeg, wat tot 1660 in die middel van die vlag gepryk het. Tussen 1660 en 1801 is die oorspronklike Uniegeus weer gebruik.

In 1801, met die politieke hereniging van die naburige Ierland, is die rooi Sint Andrieskruis, destyds die vlag van die koninkryk van Ierland, by die Unievlag gevoeg. Die asimmetrie van die Uniegeus is te danke aan die gelykstaande vertoning van die Skotse Sint Andrieskruis en die Ierse Sint Patriciuskruis, wat langs mekaar vertoon word. Heraldies word dit bereik deur dié simbole nie direk op mekaar te sentreer nie, maar teen mekaar te &quot;laat sweef&quot;. Die Engelse Sint Joriskruis is egter sentraal tot alle ander kruise, wat die politiese oorheersing van Engeland oor Skotland en Ierland simboliseer.

Die nuwe vlag van die Verenigde Koninkryk is amptelik deur ’n Ordonnansie van 1801 aanvaar.&lt;!--, in die volgende woorde:

{{cquote|''Die Unievlag sal blou wees, die skuinskruise van Sint Andries en Sint Patricius teen mekaar geskuif, silwer en rooi, die laasgenoemde omlyn deur die eerste, daarbo die kruis van Sint Joris van die derde omlyn as die skuinskruis.''&lt;ref&gt;{{en}} Max Cryer, ''Curious English Words and Phrases: The Truth Behind the Expressions We Use'' (2012), bl. 395&lt;/ref&gt;}}--&gt;

1809 is die Uniegeus deur die parlement as die amptelike Britse nasionale vlag verklaar.

Die [[vlag van Wallis]] het nog nooit insluiting in die Uniegeus gevind nie omdat Wallis reeds deur die [[Act of Union 1535]], voor die oprigting van die Verenigde Koninkryk, by Engeland ingelyf is. Daar bestaan tans voorstellings van die Uniegeus met die Sint Dawidkruis (geel kruis op ’n swart agtergrond vir Sint Dawid, die beskermheilige van Wallis). Die Britse minister van kultuur, Margaret Hodge, het in 2007 nie ’n herontwerp van die Uniegeus uitgesluit nie.&lt;ref name=&quot;guardian.co.uk&quot;&gt;{{en}} {{cite web |author=Patrick Wintour |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2007/nov/28/uk.britishidentity |title=Minister proposes a redesign for the union flag |work=The Guardian |date=28 November 2007 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114010536/http://www.guardian.co.uk/politics/2007/nov/28/uk.britishidentity |archive-date=14 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Gemenebes van Engeland&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Commonwealth (1649-1651).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Gemenebes van Engeland]], 1649 tot 1651
Lêer:Flag of The Commonwealth.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1651 tot 1658
Lêer:Flag of the Commonwealth (1658-1660).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Gemenebes van Engeland, 1658 tot 1660
Lêer:Standard of Oliver Cromwell (1653–1659).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van [[Oliver Cromwell]], 1653 tot 1659
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

=== Naam ===
Die amptelike naam van die vlag is die Unievlag, maar dit het oral gebruik geword om dit die ''Union Jack'' (Uniegeus) te noem. In letterkundige sin is die Uniegeus net die klein vlag of geus, wat van die geusstok (''jackstaff''), ’n stok op die boegspriet of voorgedeelte van ’n skip waai. ’n Ander verklaring is dat “Jack” afgelei is van die naam van James I, wie hierdie vlag in sy oorspronklike vorm ingevoer het.&lt;ref name=&quot;royal.gov.uk&quot; /&gt;

== Diensvlae ==
[[Lêer:King's Colour, Queen's Colour (1900–present) (construction sheet).svg|duimnael|{{FIAV|001000}} ''Union Jack'' van die [[Britse Weermag]]]]
[[Lêer:Green Ensign.svg|duimnael|{{FIAV|historical}} Groen Vaandel van Ierland, 1801 tot 1922]]
Omdat net die diensvlae, wat op water gebruik word, van die nasionale vlag verskil, word hulle 'n “vaandel” genoem, die term vir die stertvlag van ’n skip. Die [[Britse Vloot]] het tot die vloothervorming in 1864 drie modifikasies van die Unievlag gebruik:
* Die Blou Vaandel word as diensvlag op water gebruik. Alle staatsowerhede is verplig om dit te gebruik. Sedert 1865 is afhanklike gebiede toegelaat om dit aan te vul met ’n embleem (wapen) en hul eie vlae, waaruit verskeie koloniale vlae ontstaan het. Sommige vlae word tot vandag nog gebruik en vorm die basis van heelwat huidige nasionale vlae. Dit is die basis van die vlae van Australië, Fidji, Nieu-Seeland, Tuvalu en sommige Australiese deelstate.
* Die Rooi Vaandel (ook burgerlike vlag genoem) het die handelsvlag geword. Die Verenigde Koninkryk en sommige afhanklike gebiede en voormalige kolonies gebruik tot vandag die Rooi Vaandel vir hul skepe. Dit is ook die basis van die vlae van Bermuda en sommige Kanadese provinsies.
* Die Wit Vaandel is sedert 1864 die enigste vlag van die Britse Vloot. Dit is die oorlogsvlag ter see.
* Die Groen Vaandel was beperk tot Ierse handelskepe vanaf die 17de eeu tot die vroeë 20ste eeu. Die amptelike status van hierdie voormalige vlag is nie meer vandag bekend nie.&lt;ref&gt;{{en}} [https://flagspot.net/flags/ie-colon.html Ireland before the Partition of 1922] by ''Flags of the World''. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

=== Ander vaandels ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Ensign of the Royal Air Force.svg| Lugmagvaandel
Lêer:Civil Air Ensign of the United Kingdom.svg| Burgerlike lugvaartvaandel
Lêer:GB-Sécurité Civile1.svg| Burgerlike verdediging
Lêer:Civil jack of the United Kingdom.svg| Loodsvaandel
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Vlae van die monarg ===
Die monarg van die Verenigde Koninkryk is nie net die staatshoof van Groot-Brittanje nie, maar formeel ook in sommige ander lande in die Britse Statebond. In die lande waar die staatshoof die monarg van die Verenigde Koninkryk is, word ’n unieke vlag, bekend as ’n Koninklike Standaard, gebruik, wat van die Unievlag verskil. Hier is hoofsaaklik die wapen van die land gebruik. Die Koninklike Standaard wapper slegs vanaf geboue waar die monarg werklik teenwoordig is.

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Royal standard of the United Kingdom.svg| Royal Standard van die Verenigde Koninkryk soos gebruik in Engeland, Noord-Ierland, Wallis en oorsese gebiede&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/RoyalStandard.aspx |title=Royal Standard |publisher=The Royal Household |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529203237/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/RoyalStandard.aspx |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
Lêer:Royal Standard of the United Kingdom in Scotland.svg| Royal Standard van die Verenigde Koninkryk soos gebruik in Skotland&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/TheRoyalBanneroftheRoyalArmsofScotland.aspx |title=The Royal Banner of the Royal Arms of Scotland |publisher=The Royal Household |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121846/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/TheRoyalBanneroftheRoyalArmsofScotland.aspx |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Ander vlae ==
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Lande van die Verenigde Koninkryk&quot;&gt;
Lêer:Flag of England.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Engeland]], sedert die 16de eeu
Lêer:Flag of Scotland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Skotland]], sedert die 16de eeu
Lêer:St Patrick's saltire.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Ierland]], 1801 tot 1922
Lêer:Flag of Northern Ireland.svg| {{FIAV|historical}} Nieamptelike [[vlag van Noord-Ierland]], amptelik vanaf 1953 tot 1972
Lêer:Flag of Wales.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Wallis]], sedert 1959
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Soortgelyke vlae ==
=== Onafhanklike lande ===
Baie voormalige kolonies het die Unievlag in hul nasionale vlae in die skildhoek behou. Dikwels is aangepaste Rooi Vaandels gelys as handelsvlag en Wit Vaandels as vlootvlae van hierdie lande. Verskeie provinsiale vlae gebruik ook die Unievlag in die skildhoek.

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Australia.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Australië]]
Lêer:Flag of Fiji.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Fidji]]
Lêer:Flag of New Zealand.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Nieu-Seeland]]
Lêer:Flag of Tuvalu.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tuvalu]]
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Afhanklike gebiede ===
Sedert 1865 is die Britse kolonies en afhanklike gebiede toegestaan om die Blou Vaandel met ’n eie wapen aan te vul. In sommige gevalle, soos byvoorbeeld in Suid-Afrika en Kanada, is die Rooi Vaandel as nasionale vlag gebruik. Die enigste uitsondering is die vlag van die [[Brits-Antarktiese Gebied]], wat ’n aanpassing van die Wit Vaandel is.

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Britse oorsese gebiede&quot;&gt;
Lêer:Flag of Anguilla.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Anguilla]]
Lêer:Flag of Ascension Island.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Ascensioneiland]]
Lêer:Flag of Bermuda.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Bermuda]]
Lêer:Flag of the British Antarctic Territory.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Brits-Antarktiese Gebied]]
Lêer:Flag of the British Indian Ocean Territory.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Britse Indiese Oseaangebied]]
Lêer:Flag of the British Virgin Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Britse Maagde-eilande]]
Lêer:Flag of the Cayman Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Kaaimanseilande]]
Lêer:Flag of the Falkland Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Falkland-eilande]]
Lêer:Flag of Montserrat.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Montserrat]]
Lêer:Flag of the Pitcairn Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Pitcairneilande]]
Lêer:Flag of Saint Helena.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Sint Helena]]
Lêer:Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande]]
Lêer:Flag of Tristan da Cunha.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Tristan da Cunha]]
Lêer:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Turks- en Caicos-eilande]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Koninkryk van Nieu-Seeland&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Cook Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Cookeilande]]
Lêer:Flag of Niue.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Niue]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

=== Deelstate en provinsies ===
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Australië&quot;&gt;
Lêer:Flag of New South Wales.svg| {{FIAV|normal}} [[Nieu-Suid-Wallis]]
Lêer:Flag of Queensland.svg| {{FIAV|normal}} [[Queensland]]
Lêer:Flag of South Australia.svg| {{FIAV|normal}} [[Suid-Australië]]
Lêer:Flag of Tasmania.svg| {{FIAV|normal}} [[Tasmanië]]
Lêer:Flag of Victoria (Australia).svg| {{FIAV|normal}} [[Victoria (Australië)|Victoria]]
Lêer:Flag of Western Australia.svg| {{FIAV|normal}} [[Wes-Australië]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Kanada&quot;&gt;
Lêer:Flag of British Columbia.svg| {{FIAV|normal}} [[Brits-Columbië]]
Lêer:Flag of Manitoba.svg| {{FIAV|normal}} [[Manitoba]]
Lêer:Flag of Ontario.svg| {{FIAV|normal}} [[Ontario]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Verenigde State&quot;&gt;
Lêer:Flag of Hawaii.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Hawaii]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

=== Voormalige vlae ===
Sedert 1865 is kolonies en afhanklike gebiede toegelaat om hul eie vlae te gebruik, dikwels ’n aanpassing van die Blou Vaandel. In 1875 is ’n vlag aan die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], in 1876 aan die [[Kaapkolonie]], in 1902 aan die [[Oranjerivierkolonie]] en in 1904 aan die [[Transvaalkolonie]] deur koninklike lasbriewe toegeken. Hierdie vlae was ook op die Blou Vaandel gebaseer. Na die onafhanklikwording van talle van hierdie kolonies en afhanklike gebiede het hulle voortgegaan met die gebruik van die aangepaste Blou Vaandel.

Om in Suid-Afrika dieselfde verhouding as die Unievlag van Suid-Afrika te gebruik, is daar vanaf 1929 tot 1957 ’n Unievlag met die verhouding 2:3 toegestaan. ’n Uitsondering is die [[Vlag van Suid-Afrika]] wat van 1928 tot 1994 gebruik is. Saam met die vlae van die [[Oranje-Vrystaat]] (vertikaal) en [[Transvaal]] het die Unievlag die sentrale wapen op ’n Prinsevlag gevorm.

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Grand Union Flag.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van die Verenigde State]], 1776
Lêer:Flag of the British East India Company (1801).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Britse Oos-Indiese Kompanjie]], 1801 tot 1858
Lêer:British Raj Red Ensign.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Brits-Indië]], 1858 tot 1947
Lêer:Flag of Newfoundland (1904–1949).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Newfoundland]], 1907 tot 1949
Lêer:Canadian Red Ensign 1921-1957.svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Kanada]], 1921 tot 1957
&lt;/gallery&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;Suid-Afrika&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Natal Colony 1875-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]], 1875 tot 1910
Lêer:Flag of the Cape Colony 1876-1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Kaapkolonie]], 1876 tot 1910
Lêer:Flag of Orange River Colony.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Oranjerivierkolonie]], 1902 tot 1910
Lêer:Flag of the Transvaal Colony 1904–1910.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Transvaalkolonie]], 1904 tot 1910
Lêer:Flag of South Africa 1910-1912.svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die [[Unie van Suid-Afrika]], 1910 tot 1912
Lêer:Blue Ensign of South Africa (1910–1928).svg| {{FIAV|historical}} Blou vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1910 tot 1928
Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928.svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928
Lêer:Red Ensign of South Africa (1912–1951).svg| {{FIAV|historical}} Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika, 1912 tot 1928; handelsvlag op see tot in 1951
Lêer:Red Ensign of South Africa 1912-1928, variant 1.svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|alternate}} ’n Ander weergawe van die Rooi vaandel van die Unie van Suid-Afrika met die volledige wapen van Suid-Afrika op ’n wit skyf
Lêer:Flag of South Africa (1928-1994).svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van Suid-Afrika]], 1928 tot 1994
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Protokol ==
{{Multibeeld
| beeld1       = Union Flag on staff (hoist left).svg
| beeld2       = Union Flag on staff (hoist right).svg
| onderskrif1  = &lt;center&gt;Vlagpaal aan die linkerkant&lt;/center&gt;
| onderskrif2  = &lt;center&gt;Vlagpaal aan die regterkant&lt;/center&gt;
| voetskrif    = &lt;center&gt;'''Korrekte''' manier om die vlag te vertoon&lt;/center&gt;
| wydte        = 150
}}
{{Multibeeld
| beeld1       = Upside down Union Flag on staff (hoist left).svg
| beeld2       = Upside down Union Flag on staff (hoist right).svg
| onderskrif1  = &lt;center&gt;Vlagpaal aan die linkerkant&lt;/center&gt;
| onderskrif2  = &lt;center&gt;Vlagpaal aan die regterkant&lt;/center&gt;
| voetskrif    = &lt;center&gt;'''Verkeerde''' manier om die vlag te vertoon&lt;/center&gt;
| wydte        = 150
}}

Die Unievlag mag deur enige individu of organisasie in die Verenigde Koninkryk vertoon word op enige dag van hul keuse. Wetlike regulasies beperk die gebruik van die Unievlag op regeringsgeboue in Noord-Ierland. Lang beperkings op die regeringsgebruik van die vlag is elders afgeskaf in Julie 2007.&lt;ref name=&quot;dcms&quot;&gt;{{en}} Departement vir Kultuur, Media en Sport: ''[http://www.culture.gov.uk/flagflying/ Flag Flying] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205113845/http://www.culture.gov.uk/flagflying/ |date= 5 Februarie 2007 }}''. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gob&quot;&gt;{{en}} [http://www.official-documents.gov.uk/document/cm71/7170/7170.pdf The Governance of Britain], for flying the Union Flag, bl. 57–58. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

=== Omgekeerde vertoning ===
Hoewel die vlag simmetries blyk te wees, het die wit lyne bo en onder die diagonale rooi verskillende breedtes. Aan die vlagstokkant is die wit lyne bo die diagonale rooies wyer; aan die wapperkant is dit omgekeerd. So sal geen verandering duidelik wees wanneer die vlag deur 180 grade gedraai word nie, maar die spieëlbeeld van die vlag sal wel onderstebo wees.

Indien die vlag onderstebo vertoon word, word dit beskou as 'n belediging vir die koningshuis en sommige mense neem aanstoot daarmee.&lt;ref&gt;{{en}} Matthew Tempest and agencies, [http://www.guardian.co.uk/politics/2004/jan/19/northernireland.devolution Paisley to stand down as MEP], ''The Guardian'', 19 Januarie 2004. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/politics/29213.stm Defence Secretary apologises for flag blunder] BBC News, 13 November 1997. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt; Dit kan egter onderstebo as noodsein vertoon word. Hoewel dié gebruik selde voorkom, is dit só gebruik deur groepe onder beleg tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en tydens veldtogte in [[Indië]] in die laat 18de eeu.

=== Sint Patriciuskruis ===
Die rede hoekom die Britse vlag nie simmetries is nie, is as gevolg van die relatiewe posisies van die skuinskruise van Sint Patricius en Sint Andries. Die rooi skuinskruis van Sint Patricius is geneutraliseer so dat dit nie die wit skuinskruis van Sint Andries in ’n blote fraiing uitskuif nie. Sint Andries se skuinskruis het die hoër posisie op die vlagstok terwyl Sint Patricius se skuinskruis die hoër posisie op die teenoorgestelde kant het.

=== Halfstok ===
[[Lêer:Couleu à mié-mât à la Caûchie Lîzabé Jèrri.jpg|duimnael|upright|Die Britse vlag wapper halfstok by Elizabeth Harbour in [[Jersey]] na die dood van [[Margaret Thatcher]] op 8 April 2013]]
[[Lêer:Newbuildings flags.jpg|duimnael|upright|Die Britse vlag, die Noord-Ierse vlag en die vlag van die [[Oranjeorde]] naby [[Derry]]]]
Die Unievlag word in die volgende situasies halfmas vertoon op regeringsgeboue:&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html ''FAQ''] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121204113822/http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html |date= 4 Desember 2012 }} Departement van Kultuur, Media en Sport. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;
* van die aankondiging van die dood van die monarg (’n uitsondering word gemaak vir die Proklamasiedag – die dag waarop 'n nuwe vors aangekondig word, wanneer die vlag tot volstok gehys word vanaf 11:00 tot sononder);
* die dag van die begrafnis van ’n lid van die Britse koninklike familie;
* die begrafnis van ’n buitelandse staatshoof;
* die begrafnis van ’n voormalige [[Eerste minister van die Verenigde Koninkryk|Britse eerste minister]].

Die monarg mag ander dae verklaar waarop die vlag halfstok vertoon moet word. Halfstok beteken in die Verenigde Koninkryk dat die vlag twee-derdes na bo, met ten minste die hoogte van die vlag tussen die bokant van die vlag en die bokant van die vlagpaal, gehys moet word.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html#3 ''FAQ: What is half mast?''] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121204113822/http://www.culture.gov.uk/flagflying/faqs.html#3 |date= 4 Desember 2012 }} Britse Departement van Kultuur, Media en Sport. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

=== Vertoning op openbare geboue ===
Tot Julie 2007 is die vertoon van die Unievlag op regeringsgeboue tot sekere spesiale dae beperk. Die keuse van dié dae is bestuur deur die Britse Departement van Kultuur, Media en Sport (DCMS).&lt;ref name=&quot;dcms&quot; /&gt; Regeringsgeboue is geboue wat gebruik word deur staatsamptenare, die koningshuis of die gewapende magte. Dit was dus nie van toepassing op privaatburgers, korporasies of plaaslike owerhede nie.&lt;ref name=&quot;dcms&quot; /&gt;

Op 3 Julie 2007 het die Sekretaris van Justisie, Jack Straw, ’n groenskrif by die parlement ingedien genaamd “Die Regering van Brittanje”.&lt;ref name=&quot;gob&quot; /&gt; Saam met ’n verskeidenheid van voorgestelde wysigings aan die grondwetlike reëlings van die Verenigde Koninkryk is ’n spesifieke aankondiging gemaak dat daar besprekings sou wees, oor die vraag of die reëls oor vlagvertoning op regeringsgeboue verslap is.

Twee dae later het die eerste minister, [[Gordon Brown]], aangekondig dat die Unievlag met onmiddellike effek aan die vlagpaal bo die hoofingang van Downingstraat 10 op elke dag van die jaar vertoon sou word. Die bedoeling was om die gevoelens van die Britse nasionale identiteit te verhoog. Ander staatsdepartemente is gevra om hierdie voorbeeld te volg en al die regeringsgeboue in Whitehall het hieraan gehoor gegee.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.thesun.co.uk/article/0,,2-2007300940,00.html &quot;We're all proud to fly the flag&quot;]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''The Sun'', 5 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.number-10.gov.uk/output/Page12378.asp &quot;Morning Press Briefing&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809013048/http://www.number-10.gov.uk/output/Page12378.asp |date= 9 Augustus 2007 }} by Prime Minister's Spokesman, 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2007/07/07/nflag107.xml &quot;Union flag already flying all year round&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071103125305/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2007%2F07%2F07%2Fnflag107.xml |date= 3 November 2007 }}. ''The Daily Telegraph'', 7 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6276280.stm &quot;Brown lifts ban on national flag&quot;]. BBC News, 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2007/07/06/brown_flies_flag_for_britain.html &quot;Brown flies flag for Britain&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710220542/http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2007/07/06/brown_flies_flag_for_britain.html |date=10 Julie 2007 }}. ''The Guardian'', 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2034055.ece &quot;Union Jack will fly over No. 10 permanently 'to show values'&quot;] {{Webarchive|url=https://archive.today/20211008141744/https://www.thetimes.co.uk/article/union-jack-will-fly-over-no-10-permanently-to-show-values-2qm85djbzmp |date= 8 Oktober 2021 }}. ''The Times'', 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23403148-details/Whitehall+flies+the+flag+in+boost+for+Britishness/article.do &quot;Gordon orders Whitehall to fly the flag in boost for Britishness&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819090145/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23403148-details/Whitehall+flies+the+flag+in+boost+for+Britishness/article.do |date=19 Augustus 2009 }}. ''Evening Standard'', 6 Julie 2007. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

==== Skotland ====
[[Lêer:Flags outside Parliament.jpg|duimnael|links|Die Britse vlag, die Skotse vlag en die [[Vlag van Europa|Europese vlag]] buite die parlement van Skotland in [[Edinburg]]]]
In Skotland het die Skotse regering besluit dat die vlag van Skotland elke dag op al sy geboue vertoon sal word van 08:00 tot sononder. Daar is geen spesifieke beleid vir die Unievlag nie en as sulks word dit soms langs die Skotse vlag vertoon. ’n Uitsondering word gemaak vir “nasionale dae”. Op hierdie dae sal die Skotse vlag gestryk en vervang word deur die Unievlag.

Nog ’n verskil is dat op Sint Andriesdag, die Unievlag slegs vertoon mag word indien die gebou meer as een vlagpaal het – die Skotse vlag sal nie gestryk word om plek te maak vir die Unievlag as daar is net een vlagpaal is nie.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.scotland.gov.uk/Topics/People/royal-ceremonial &quot;Royal and ceremonial&quot;], Skotse regering. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

==== Noord-Ierland ====
In Noord-Ierland word die Unievlag gehys op geboue van die Noord-Ierlandkantoor soos bepaal deur regulasies wat in 2000 afgekondig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2000/20000347.htm |title=The Flags Regulations (Northern Ireland) 2000 |publisher=Opsi.gov.uk |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209115902/http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2000/20000347.htm |archive-date=9 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2002 is die regulasies gewysig om die vereiste te verwyder wat die vertoon van die vlag op die verjaarsdae van [[Elizabeth Bowes-Lyon|koningin Elizabeth, die koningin-moeder]] en prinses Margaret, gravin van Snowdon, wat albei in daardie jaar oorlede is, betref.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/Sr/sr2003/20030553.htm |title=The Flags Regulations (Northern Ireland) (Amendment) 2002 |publisher=Opsi.gov.uk |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209120220/http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2003/20030553.htm |archive-date=9 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Polisiediens van Noord-Ierland is die enigste liggaam in die Verenigde Koninkryk wat nie toegelaat word om die Unievlag te vertoon nie, en word net toegelaat om sy eie diensvlag of die Koninklike Standaard te vertoon in die geval van ’n besoek deur die monarg.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/Sr/sr2002/20020023.htm |title=Police Emblems and Flags Regulations (Northern Ireland) 2002 |publisher=Opsi.gov.uk |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209110634/http://www.opsi.gov.uk/sr/sr2002/20020023.htm |archive-date=9 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Vlagdebat ==
=== Vlag van ’n multikulturele Verenigde Koninkryk ===
Sedert die 1990's word soms debateer om die vlag te verander teen die agtergrond van die multikulturele samestelling van die bevolking van die Verenigde Koninkryk, soos deur die bykomende insluiting van ’n swart Sint Andreaskruis. Die agtergrond van hierdie debat is onder ander die slagspreuk ''&quot;There ain’t no black in the union jack&quot;'' (''Daar is geen swart in die Union Jack''), wat oorspronklik in die 1960's deur rassistiese bewegings gebruik is om uit te druk, dat vir nie-Europese immigrante geen plek in die land is nie. Dit is later oorgeneem in die 1980's deur anti-rassistiese groepe, om die uitsluiting en [[vervreemding]] van immigrante uit die wit meerderheid en samelewing uit te druk.&lt;ref&gt;{{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2981038.stm news.bbc.co.uk: ''Rebranding puts black marks against UK flag'']. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

=== Verteenwoordiging van Wallis op die vlag ===
Gedurende ’n debat in die Britse Laerhuis in November 2007 oor die gereeldheid waarmee die vlag op openbare geboue vertoon word, het die destydse minister van kultuur, Margaret Hodge, gesê sy sal ’n herontwerp van die Unievlag, wat die Walliese draak insluit, oorweeg. Die kwessie is aanvanklik geopper deur Ian Lucas, ’n ander lid van die Arbeidersparty, wat gekla het dat die vlag wat in 1606 nadat James VI van Skotland die Engelse troon as James I bestyg het, ’n kombinasie was van die kruis van Sint Joris en die kruis van Sint Andries. Hierdie beginsel is in 1801 voortgesit toe Sint Patricius se kruis opgeneem is na aanleiding van die Unifikasiewet met Ierland van 1800. Lucas het beweer dat die identiteit van Wallis sedert die Uniewet van 1535–1542 onderdruk is. In die debat het Albert Owen, LP, gesê dat “ons in Wallis nie deel voel van die Unievlag nie omdat die draak of die kruis van Sint Dawid nie op die vlag is nie&quot;.&lt;ref name=&quot;guardian.co.uk&quot; /&gt; Die Konserwatiewe Parlementslid Stewart Jackson het die kommentare as “eksentriek” beskryf.&lt;ref name=telegraph&gt;{{en}} Cleland, Gary (27 November 2007). [http://www.telegraph.co.uk/news/politics/1570613/Union-Jack-should-include-Welsh-flag-says-MP.html &quot;Union Jack should include Welsh flag, says MP&quot;], ''Daily Telegraph''. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

=== Skotse onafhanklikheid ===
Tot 2013 is talle voorstelle gemaak oor hoe die Unievlag moontlik verander sou kon word om ’n vlag vir die unie van Engeland, Wallis en Noord-Ierland ná moontlike Skotse onafhanklikheid, te wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/magazine-25205017 |title=What would the union jack look like if the Scottish bit was removed? |publisher=BBC News |author=Sam Judah |date=4 Desember 2013 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520110751/https://www.bbc.co.uk/news/magazine-25205017 |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die College of Arms het gesê dat dit onnodig is om die vlag te verander in só ’n omstandigheid en dat die bestaande vlag steeds gebruik kan word indien dit so verlang sou word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.itv.com/news/update/2013-11-26/no-plans-to-change-union-flag/ |title=Union Flag: What happens if Scotland wins independence? |publisher=ITV News |date=27 November 2013 |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516205800/https://www.itv.com/news/update/2013-11-26/no-plans-to-change-union-flag/ |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ten opsigte van die verwydering van die Skotse heraldiese kenmerke van die Unievlag, het die Hof van die Lord Lyon in 2012 verklaar dat “[dit] op hierdie stadium net spekulasie sou wees, en ons daardie brug sal oorsteek wanneer ons daar kom”.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/news/uk-world-news/would-the-blue-have-to-be-taken-out-of-union-1128610|title=Would the blue have to be taken out of Union flag if Scotland became independent?|publisher=Daily Record|date=7 Junie 2012|accessdate=9 Maart 2015}}&lt;/ref&gt; Op 19 September 2014 het Skotland teen onafhanklikheid in die [[Referendum oor die onafhanklikheid van Skotland|referendum]] gestem. Geen vlagherontwerp word dus vereis nie.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-29277527 ''Scottish referendum: Salmond to quit after Scots vote No''], [[BBC News]], 19 September 2014. URL besoek op 9 Maart 2015.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}
* [[God Save the King]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |last=Groom |first=Nick |title=The Union Jack: The Story of the British Flag |url=https://archive.org/details/unionjackstoryof0000groo_b2u3 |year=2007 |publisher=Atlantic Books |isbn=978-1-84354-337-4}}
* {{en}} {{cite book |first=Davis |last=Lister |title=Union Jack or Union Flag? |publisher=Flag Institute |year=2014 |place=London |url=http://www.flaginstitute.org/wp/wp-content/uploads/2014/03/Union-Jack-or-Union-Flag.pdf }}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of the United Kingdom|Vlae van die Verenigde Koninkryk}}
* {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/gb.html Verenigde Koninkryk] by ''Flags of the World''
* {{en}} [http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/UnionJack.aspx ''British Monarchy – Union Flag'']
* {{en}} [http://www.flaginstitute.org/ ''The Flag Institute'']
* {{en}} [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf ''The Union Flag and flags of the United Kingdom''] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080521055656/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf |date=21 Mei 2008 }}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-the-United-Kingdom|title=Flag of the United Kingdom|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2019}}

{{Europavlae}}
{{Vlae van die Verenigde Koninkryk}}
{{Unievlag}}
{{Gesagsrekords}}
{{de-vertaal|Union Jack}}
{{en-vertaal|Flag of the United Kingdom}}
{{en-vertaal|Union Jack}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale simbole van Kanada]]
[[Kategorie:Nasionale vlae|Verenigde Koninkryk]]
[[Kategorie:Vlae van die Verenigde Koninkryk| ]]</text>
      <sha1>pj6n89usugz34oyr1athxe7qaukzr8d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emmy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94594</id>
    <revision>
      <id>3362236</id>
      <parentid>3356525</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7449" sha1="gie04kz7tpadtvwl516lrek1jibhlq8" xml:space="preserve">{{Inligtingskas pryse
|naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Ausuebende Audiovision.png|50px]] Emmy Award}}}}
|beeld = Dana Delany 1992 Emmys retouch.jpg
|breedte = 200
|onderskrif = Amerikaanse aktrise Dana Delany met haar Emmy in 1992.
|toegeken = Uitmuntendheid in die televisiebedryf
|borg = ATAS / NATAS / IATAS
|land = {{vlagland|Verenigde State}}
|datum = 
|vorigenaam = 
|eerste = {{GDEO|1949|1|25}}
|ander = 
|webtuiste = [http://www.emmys.tv/awards ATAS se amptelike Emmy-webwerf]&lt;br /&gt;[http://www.emmyonline.tv/ NATAS se amptelike Emmy-webwerf]&lt;br /&gt;[http://www.iemmys.tv IATAS se amptelike Emmy-webwerf]
}}
[[Beeld:Bradley Bell 2010 Daytime Emmy Awards.jpg|duimnael|200px|Die TV-vervaardiger en {{nowrap|-skrywer}} Bradley Bell in 2010 met sy Emmys vir ''The Bold and the Beautiful''.]]

’n '''Emmy''' is ’n [[Amerika]]anse prys wat toegeken word vir uitnemendheid in die [[televisie]]bedryf en is soortgelyk aan [[Oscar]]s (rolprentbedryf), [[Tony]]s (teater) en [[Grammy]]s (musiek).

Omdat Emmys toegeken word aan mense in verskillende sektore van die televisiebedryf, word verskeie toekenningsaande elke jaar gehou. Die twee seremonies wat die meeste internasionale aandag trek, is die toekenning van die Primetime en die Daytime Emmys. Ander gewilde seremonies is vir sportprogramme, nuus en dokumentêre, sake- en finansiële nuus, en tegnologieprestasies in televisie. Streekseremonies word op verskillende tye deur Amerika aangebied vir uitnemendheid in streekstelevisie. Daar is ook internasionale Emmys wat toegeken word vir programme wat aanvanklik buite Amerika uitgesaai is.

Drie aparte maar verwante organisasies bied die Emmys aan: die Academy of Television Arts &amp; Sciences (ATAS), die National Academy of Television Arts and Sciences (NATAS) en die International Academy of Television Arts and Sciences (IATAS).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.emmys.tv/awards/index.php |publisher=Academy of Television Arts &amp; Sciences |title=Awards |access-date=21 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914122914/http://www.emmys.tv/awards/index.php |archive-date=14 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Elk is verantwoordelik vir ’n spesifieke stel Emmy-seremonies.&lt;ref name=&quot;emmyHistory&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.emmys.com/content/history-emmy-1940s |title=A History of Emmy - The 1940s |publisher=Academy of Television Arts &amp; Sciences |access-date=24 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527171243/https://www.emmys.com/content/history-emmy-1940s |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==Beeldjie en naam==
Die Emmy-beeldjie, wat ’n vrou met vlerke uitbeeld wat ’n [[atoom]] vashou, is deur die televisie-ingenieur Louis McManus ontwerp. Hy het sy vrou as model gebruik. Die vlerke verteenwoordig die [[muse]] van [[kuns]] en die atoom die [[elektron]] van [[wetenskap]] na aanleiding van die naam &quot;Academy of Arts and Sciences&quot;.&lt;ref name=&quot;emmyOrigin&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.emmys.com/academy/about/statuette |title=History of the Emmy Statuette |first=Sandra |last=Parker |publisher=Academy of Television Arts and Sciences |access-date=1 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601095212/https://www.emmys.com/academy/about/statuette |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Toe op ’n naam vir die toekenning besluit moes word, is &quot;Ike&quot; eers oorweeg. Dit was die bynaam van die eerste videokamerabuis, die [[ikonoskoop]]. Dit was egter ook die bynaam van die [[Tweede Wêreldoorlog|WO2]]-held en toekomstige Amerikaanse [[president]] [[Dwight D. Eisenhower]] en die lede van die akademie het iets unieks gesoek. Die derde president van die akademie, Harry Lubcke, het toe die naam &quot;Immy&quot; voorgestel, ’n naam wat algameen gebruik is vir die beeldortikonbuis wat in die vroeë televisiekameras gebruik is.&lt;ref name=&quot;emmyOrigin&quot;/&gt; Dit is later vervroulik na &quot;Emmy&quot; om te pas by die vroulike beeldjie.&lt;ref name=&quot;emmyOrigin&quot;/&gt;

Elke Primetime Emmy-beeldjie weeg 3,08&amp;nbsp;kg en is gemaak van [[koper]], [[nikkel]], [[silwer]] en [[goud]]. Dit is 39&amp;nbsp;cm hoog en sy basis het ’n deursnee van 14&amp;nbsp;cm. Dit weeg 2,5&amp;nbsp;kg. Die Regional Emmy-beeldjie 29&amp;nbsp;cm hoog en weeg 1,4&amp;nbsp;kg. Elk duur vyf en ’n half uur om te maak en word met wit handskoene hanteer om vingermerke te voorkom.

==Seremonies==
Die Emmys word in verskillende afdelings toegeken. Elk het sy eie kategorieë, benoemings- en stemprosedures, en reëls vir stemkomitees. Die seremonies word deur die jaar gehou. Ongeag watter Emmy iemand wen, hy of sy word ’n &quot;Emmy-wenner&quot; genoem.

;Primetime Emmys
Die Primetime Emmys word toegeken vir uitnemendheid in televisieprogramme in spitstyd. Seremonies word middel [[September]] gehou, op die eerste [[Sondag]] voor die amptelike begin van die herfsseisoen op TV. Lede van ATAS stem vir die wenners van die Primetime Emmys. Die finale stemmery word in [[Augustus]] gehou.&lt;ref name=&quot;PrimetimeEmmyRules2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.emmys.tv/sites/emmys.tv/files/pte11_rulesandproced_rev6.pdf |title=63rd Primetime Emmys Rules and Procedures |publisher=Academy of Television Arts &amp; Sciences |access-date=29 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120121165959/http://www.emmys.tv/sites/emmys.tv/files/pte11_rulesandproced_rev6.pdf |archive-date=21 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

;Daytime Emmys
Dié seremonie word gewoonlik in [[Junie]] gehou en beloon uitnemendheid in dag-TV. Lede van NATAS stem vir die wenners van die Daytime Emmys. Vir die dramakategorieë is daar ’n bykomende stemronde, waar een of twee akteurs van elke program gekies en vir die finale benoeming oorweeg word.&lt;ref&gt;{{cite web |title=2010 Daytime Emmy Pre-Nominations Announced |url=http://www.soapoperadigest.com/features/2010_daytime_emmy_pre_nominations_announced/ |work=Soap Opera Digest |quote=Those are the names put forth by each show for consideration to be nominated for the awards. |access-date=15 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100325205052/http://soapoperadigest.com/features/2010_daytime_emmy_pre_nominations_announced/ |archive-date=25 Maart 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

;Sports Emmys
Die Sports Emmy word toegeken vir uitnemendheid in sportprogramme. Dit word op ’n [[Maandag]]aand in die [[lente]] in [[New York Stad|New York]] gehou, gewoonlik in die laaste twee weke van [[April]] of die eerste week in [[Mei]]. Stempanele doen die stemwerk en dit word deur NATAS beheer. 

;News and Documentary Emmys
Dié pryse word elke herfs toegeken vir uitnemendheid in nuusprogramme en [[dokumentêr]]e. NATAS het stempanele wat vir die wenners stem. 

Ander Emmys sluit in dié vir televisie-ingenieurswerk, streekprogramme en internasionale programme. 

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Emmy Awards}}
* {{en}} [http://www.emmys.tv/awards ATAS se amptelike Emmy-webwerf]
* {{en}} [http://www.emmyonline.tv/ NATAS se amptelike Emmy-webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180428073205/https://emmyonline.tv/ |date=28 April 2018 }}
* {{en}} [http://www.iemmys.tv IATAS se amptelike Emmy-webwerf]
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Emmy Award|Engelse Wikipedia]]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Televisie]]
[[Kategorie:Toekennings]]</text>
      <sha1>gie04kz7tpadtvwl516lrek1jibhlq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dassault Rafale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94826</id>
    <revision>
      <id>3362191</id>
      <parentid>3336316</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5285" sha1="phnsg8nkruo671klhaurd0gldjz7ms5" xml:space="preserve">{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Rafale
|beeld=Lêer:Rafale - RIAT 2009 (3751416421).jpg
|byskrif=&lt;center&gt;&lt;small&gt;''''n Rafale van die [[Franse Lugmag]] by RIAT in 2009'''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|tipe=Aanvalsvliegtuig
|vervaardiger=[[Dassault Aviation|Dassault]]
|ontwerper=
|eerste vlug=4 Julie 1986
|bekendstelling=
|vrygestel=18 Mei 2001
|onttrek=
|status=In gebruik
|hoofgebruiker=[[Franse Lugmag]]
|meer gebruikers= [[Indiese Lugmag]]&lt;br /&gt;[[Franse Vloot]]
|vorige gebruikers=
|vervaardig=1986–huidig
|aantal gebou=237 teen 2021
|programkoste=€45.9 miljard (2013)&lt;ref name=Francebudget2013&gt;{{cite web |url=http://www.senat.fr/rap/a13-158-8/a13-158-813.html#toc178 |title=Projet de loi de finances pour 2014 : Défense : équipement des forces et excellence technologique des industries de défense |publisher=Senate of France |date=21 November 2013 |access-date=2 Julie 2014 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509184134/http://www.senat.fr/rap/a13-158-8/a13-158-813.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (VS$62.7 miljard)
|eenheidskoste=Rafale B: €74 miljoen, VS$101 miljoen (wegvliegprys, 2013)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.senat.fr/rap/a08-102-5/a08-102-516.html#toc236 |title=Projet de loi de finances pour 2009 |work=Senate |year=2009 |access-date=5 November 2011 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303195145/http://www.senat.fr/rap/a08-102-5/a08-102-516.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Dassault Rafale''' is 'n [[Frankryk|Franse]] tweelingenjin, kanarddeltavlerk, multirol[[vegvliegtuig]] wat deur [[Dassault Aviation]] ontwerp en gebou word. Met 'n hoë vlak van behendigheid, &lt;ref name=&quot;Times of India&quot;&gt;{{cite web |author=Prashanth, G. N. |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-12/bangalore/28543581_1_su-30-aircraft-dogfight |title=French Rafale is best at dogfight |work=Times of India |date=12 Februarie 2011 |access-date=30 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827150906/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-12/bangalore/28543581_1_su-30-aircraft-dogfight |archive-date=27 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; is die Rafale bedoel om lugoppergesag-, verbod-, verkennings- en kernaanvalsmissies uit te voer.

== Geskiedenis ==
Teen die laat 1970's het die [[Franse Lugmag]] en [[Franse Vloot|Vloot]] beplan om hul huidige vloot van vliegtuie te vervang en te konsolideer. Ten einde die ontwikkelingskoste te verminder en voornemende verkope te bevorder, het Frankryk in 'n ooreenkoms met vier ander Europese lande getree om 'n ratse veeldoelvegter te produseer. Daaropvolgende argumente oor die werksverdeling en verskille in vereistes het gelei tot Frankryk se onttrekking en die stigting van sy eie ontwikkelingsprogram vir vegvliegtuie.

Die Rafale, bekendgestel in 2001, word geproduseer vir beide die Franse Lugmag en vir [[vliegdekskip]]-gebaseerde bedrywighede in die Franse Vloot. Terwyl die Rafale bemark word vir uitvoer na verskeie lande, het net die [[Indiese Lugmag]] besluit om dit aan te koop. Die Rafale is gebruik in gevegte oor [[Afghanistan]], [[Libië]], [[Mali]] en [[Irak]]. Kenmerke soos die SPEKTRA geïntegreerde verdedigende-hulpmiddelstelsel is van kardinale belang in Libië. Verskeie opgraderings aan die Rafale se wapens en [[avionika]] sal in 2018 bekendgestel word.

Nadat dit oorspronklik geskeduleer was om in 1996 reeds in diens te gaan, het die Rafale onder beduidende vertragings gely weens na-[[Koue Oorlog]] begrotingsbesnoeings en veranderinge in weermagprioriteite. Die vliegtuig is tans beskikbaar in drie weergawes: Rafale C enkelsitplek-landgebaseerde weergawe, Rafale C tweesitplek-landgebaseerde weergawe, en die Rafale M enkelsitplek-vliegdekskipgebaseerde weergawe.

== Kenmerke ==
Baie van die vliegtuig se avionika en funksies, soos direkte steminsette, aktiewe elektroniesgeskandeerde verskeidenheid radar en die &quot;Optronique secteur frontal&quot; infrarooi soek-en-spoorsensor, is plaaslik in Frankryk ontwikkel en vervaardig vir die Rafale program. 

Die tuig is toegerus met twee SNECMA M88-2-enjins en word gekenmerk deur die kanard-vlerkopstelling soos die [[Saab JAS 39 Gripen]] en [[Eurofighter Typhoon]] ook het.

;Standaardtoerusting
*twee aparte navigasie- en gevegsrekenaars van die tipe SAGEM Sigma 90, wat saam die uiters akkurate kombinasie van girolaser en GPS moontlik maak
*'n geïntegreerde Spectra-ECM-stelsel vir [[elektroniese oorlogvoering]], met alle moontlikhede soos infrarooi- en laseropties
*'n optroniese bewaakte voorste sigsektor met outomatiese infrarooiopsporing, spoorvideo en lasertelemetrie
*'n kodebeveiligde, terreinvolgende radarnavigasiestelsel waarmee teikens ongemerk op baie lae vlieghoogte genader kan word
*'n Thomson-CSF rbe-2-radarnavigasiestelsel
*'n tweedegenerasie vlieghelm waarin alle vlieg- en aanvalsgegewens vir die vlieënier geprojekteer word
*'n Martin Baker MK16F zero-skietstoel wat vanaf die grond gebruik kan word

== Sien ook ==
* [[Lys van vegvliegtuie]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Dassault Rafale}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Frankryksaadjies]]
[[Kategorie:Vegvliegtuie]]</text>
      <sha1>phnsg8nkruo671klhaurd0gldjz7ms5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van die NAVO</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101153</id>
    <revision>
      <id>3361983</id>
      <parentid>3300644</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5328" sha1="g4aibetj24x4cy9io7opu0r4j7gnrqo" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = die NAVO
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of NATO.svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = 
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 100100
| Simbool       = 
| Verhouding    = 3:4
| Goedgekeur_op = [[14 Oktober]] [[1953]]
| Ontwerp       = ’n Donkerblou (Pantoon 280) veld belas met ’n wit kompasroos-embleem waaruit vier wit lyne uitstraal.
| Ontwerper     = 
}}

Die '''vlag van die [[NAVO]]''' bestaan uit ’n donkerblou (Pantoon 280) veld belas met ’n wit kompasroos-embleem waaruit vier wit lyne uitstraal. Die vlag is op 14 Oktober 1953, drie jare ná stigting van die NAVO, aanvaar en word sedertdien as die organisasie se vlag gebruik. Die blou kleur simboliseer die [[Atlantiese Oseaan]], terwyl die sirkel vir eenheid staan.

== Geskiedenis ==
Die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie is op 4 April 1949 gestig, nadat twaalf lande die Noord-Atlantiese Verdrag onderteken het, om die vermeende bedreiging deur die [[Sowjetunie]] teen te staan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite journal|last=Cavendish|first=Richard|year=1999|title=The Founding of NATO|journal=History Today|volume=49|issue=4|publisher=|accessdate=10 Julie 2015|url=http://www.historytoday.com/richard-cavendish/founding-nato}}&lt;/ref&gt; Dit het byna drie jaar geneem voordat die NAVO begin soek na ’n embleem, ’n taak wat hanteer is deur die nuutgestigte Inligtingsbeleid Werkingsgroep. Na verskeie besprekings is die gevolgtrekking gekom dat ’n vlag vir die organisasie met sy embleem nodig was en dat dit deur die Noord-Atlantiese Raad sou aanbeveel word.&lt;ref name=NATO&gt;{{en}} {{cite web |title=The Birth of the Emblem |url=http://www.nato.int/history/nato-history-emblem.html |work=NATO.int |publisher=[[NAVO]] |accessdate=10 Julie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912193756/http://www.nato.int/history/nato-history-emblem.html |archive-date=12 September 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die raad het bepaal dat die ontwerp &quot;eenvoudig en treffend&quot; sal wees, bykomend tot die klem op die &quot;vreedsame doeleindes&quot; van die verdrag; verskeie voorstelle is verwerp.&lt;ref name=NATO/&gt; ’n Embleem van NAVO is uiteindelik op 14 Oktober 1953 aanvaar. Die besluit is aangekondig deur Hastings Ismay, 1ste Baron Ismay – die eerste sekretaris-generaal van die NAVO – presies twee weke later op 28 Oktober, waar hy ook oor die simboliek agter die gekose ontwerp gewerk het.&lt;ref name=NATO/&gt; Hy het die vlag as &quot;eenvoudig en onskuldig&quot; beskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=NATO: The Colors |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,819150,00.html |date=9 November 1953 |accessdate=10 Julie 2015 |magazine=Time |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122920/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,819150,00.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Maar die vlag was nie universeel goed ontvang nie en en het kritiek van byvoorbeeld de Amerikaanse kongreslid John Travers Wood aangetrek, wie die vlag veroordeel het as ’n &quot;vreemde en uitheemse lap&quot;.&lt;ref name=raps&gt;{{en}} {{cite web|title=Idaho Lawmaker Raps NATO Flag|url=http://news.google.com/newspapers?nid=1314&amp;dat=19520418&amp;id=dzBWAAAAIBAJ&amp;sjid=7uUDAAAAIBAJ&amp;pg=7170,3197196|date=18 April 1952|page=12|accessdate=10 Julie 2015|newspaper=The Spokesman-Review|agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt; Hy het die uitlatings gemaak in die lig van 'n beweerde voorval waar die [[vlag van die Verenigde State]] glo vervang is deur die NAVO-vlag in [[Norfolk, Virginië|Norfolk]], [[Virginië]], die hoofkwartier van die geallieerde Atlantiese opperbevelhebber.&lt;ref name=raps/&gt;

Die vlag is vir die eerste keer by die opening van die Atlantiese Uitstalling op 9 November 1953 in [[Parys]], [[Frankryk]], gehys.&lt;ref name=NATO/&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|title=NATO Flag Flown|url=http://news.google.com/newspapers?nid=1350&amp;dat=19531110&amp;id=G1lOAAAAIBAJ&amp;sjid=hgAEAAAAIBAJ&amp;pg=3663,4932553|date=10 November 1953|page=2|accessdate=10 Julie 2015|newspaper=Toledo Blade|agency=Reuters}}&lt;/ref&gt; Egter is min bekend oor die geleentheid, aangesien die toespraak by die geleentheid nie kon gevind word nie.&lt;ref name=NATO/&gt;

== Simboliek ==
Die kleure van die vlag dra kulturele, politieke, en plaaslike betekenisse. Die donker blou veld verteenwoordig die Atlantiese Oseaan, terwyl die sirkel vir eenheid onder die lidlande van die NAVO staan. Die kompasroos simboliseer die rigting van die pad ná vrede, die doel waarna die lidlande streef; dit is een keer opgedateer.&lt;ref name=NATO/&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{fr}} {{cite web|title=Le Drapeau de L’OTAN—The Flag of NATO|url=http://www.cpva.ca/documents_e/cpva/symbols/FA%20NATO%20OTAN.pdf|date=|work=CPVA.ca|publisher=Canadian Peacekeeping Veterans Association|accessdate=10 Julie 2015|archive-date=13 Junie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100613044516/http://www.cpva.ca/documents_e/cpva/symbols/FA%20NATO%20OTAN.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|NATO flag|Vlag van die NAVO}}
* {{en}} [https://flagspot.net/flags/nato.html NAVO] by ''Flags of the World''

{{Gesagsrekords}}
{{en-vertaal|Flag of NATO}}

[[Kategorie:NAVO]]
[[Kategorie:Vlae van internasionale organisasies|NAVO]]</text>
      <sha1>g4aibetj24x4cy9io7opu0r4j7gnrqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Europa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101173</id>
    <revision>
      <id>3361972</id>
      <parentid>3321653</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60781" sha1="79ptzhapw9uwev9o4r655546l0mofqg" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Europa
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of Europe.svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = 
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 111000
| Simbool       = 
| Verhouding    = 2:3
| Goedgekeur_op = [[8 Desember]] [[1955]]&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Committee of Ministers of the Council of Europe|title=Resolution (55) 32 of the Committee of Ministers of the Council of Europe|date=8 Desember 1955|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#cbb0826e-81ea-4209-8bfa-0a644c0817de_en&amp;overlay|accessdate=11 Julie 2015}}&lt;/ref&gt; ([[Raad van Europa|RvE]])&lt;br /&gt;[[29 Junie]] [[1985]]&lt;ref name=&quot;COE page&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=Council of Europe's Emblems|publisher=[[Raad van Europa]]|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|accessdate=16 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|archivedate= 7 Augustus 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ([[Europese Ekonomiese Gemeenskap|EEG]])
| Ontwerp       = ’n Sirkel van twaalf vyfpuntige goue (geel) sterre op ’n asuur (blou) veld.
| Ontwerper     = [[Arsène Heitz]] en [[Paul M. G. Lévy]]
}}

Die '''vlag van [[Europa]]''' bestaan uit ’n sirkel van twaalf vyfpuntige goue (geel) sterre op ’n asuur (blou) agtergrond. Dit is die [[vlag]] en embleem van die [[Raad van Europa]] (RvE) en die [[Europese Unie]] (EU). Dit word dikwels ook gebruik om die lande van die [[Euro]]sone te vertoon, en, meer losweg, om die kontinent van Europa of die lande van Europa onafhanklik van enige van hierdie instellings te verteenwoordig. Die getal van die sterre wissel nie volgens die aantal lidlande van albei organisasies nie omdat hulle bedoel is om al die mense van Europa te verteenwoordig, selfs diegene buite die EU, maar binne die RvE.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=EUROPA – The EU at a glance – The symbols of the European Union – The European Flag|accessdate=24 Desember 2011|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/index_en.htm}}&lt;/ref&gt;

Die vlag is in 1955 ontwerp deur [[Arsène Heitz]] en [[Paul M.G. Lévy]] as simbool vir die RvE en die organisasie het die aanvaarding van die vlag deur ander organisasies aangemoedig. In 1985 het die EU, destyds bekend as die Europese Ekonomiese Gemeenskap (EEG), op die inisiatief van die Europese Parlement, dit aanvaar as sy eie vlag (omdat dit geen eie vlag gehad het nie). Die vlag word nie in die EU se verdrae genoem nie, sy inlywing sou saamval met die Europese grondwet, maar volgens wet is dit formeel aangeneem.

Ondanks die feit dat die vlag deur twee afsonderlike organisasies gebruik word, word dit dikwels meer verbind met die EU as gevolg van die EU se hoër profiel en hul gereelde gebruik van die embleem. Die vlag word ook gebruik om Europa in sportbyeenkomste te verteenwoordig en as ’n pro-demokrasie vaandel buite die Unie.&lt;ref name=&quot;Mite&quot;&gt;{{en}} {{citation|last=Mite|firstvalentinas=|title=Belarus: Scores Arrested, Opposition Leader Hospitalized After Minsk Protests|date=20 Oktober 2004|publisher=rferl.org|url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|accessdate=5 Augustus 2007|archivedate=17 Junie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080617045358/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20080617045358/http://www.rferl.org/featuresarticle/2004/10/340afaf0-ebf7-4a03-8a25-ebda21070598.html|argiefdatum=17 Junie 2008|besoekdatum=11 Julie 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7992259.stm Romania slams Moldova's sanctions]&lt;/ref&gt; Die vlag van Europa het as inspirasie gedien vir ander Europese organisasies en vir lande waar die EU baie betrokke was (soos [[Bosnië en Herzegowina]] en [[Kosowo]]).

== Geskiedenis ==
=== Skepping ===
&lt;div class=&quot;floatright&quot;&gt;
&lt;timeline&gt;
ImageSize  = width:320 height:430
PlotArea   = left:50 right:0 bottom:10 top:10
DateFormat = yyyy
Period     = from:1950 till:1986
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950
ScaleMinor = unit:year increment:1 start:1950

PlotData=
  Color:yellow mark:(line,black) align:left fontsize:M
  shift:(0,-3) # shift text to right side of bar

  # there is no automatic collision detection, fontsize:XS
  # so shift texts up or down manually to avoid overlap shift:(25,-10)

  at:1950 shift:15,-6 text: Komitee gestig
  at:1955 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Raad van Europa
  at:1958 shift:15,-6 text: Bevordering by die Brussel Expo
  at:1979 shift:15,-6 text: Europese Parlement vra 'n simbool aan
  at:1983 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese parlement
  at:1985 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese Raad
  at:1986 shift:15,-6 text: Goedkeuring deur die Europese Gemeenskappe
&lt;/timeline&gt;
&lt;/div&gt;
[[Lêer:Council of Europe Palais de l'Europe aerial view.JPG|duimnael|links|Die [[Raad van Europa]] was die eerste instelling wat die Europese vlag aanvaar het]]
[[Lêer:Banderas europeas en la Comisión Europea.jpg|duimnael|links|Europese vlae waai buite die Europese Kommissie]]
Die soeke na ’n simbool het in 1950 begin met die oprigting van ’n komitee wat die kwessie van ’n Europese vlag sou ondersoek. Daar was talle voorstelle, maar ’n duidelike tema vir die sterre en sirkels het te voorskyn gekom.&lt;ref name=&quot;Levy&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=Account by Paul M. G. Lévy, a Belgian Holocaust survivor on the creation of the European flag|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6d23210b-865d-4f02-b2ca-2c30b9ed0588_en&amp;overlay|accessdate=25 Junie 2014}}&lt;/ref&gt; Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi het voorgestel dat hulle die vlag van sy Internasionale Paneuropese Unie sal aanvaar, wat ’n blou agtergrond was met, in die middel, ’n geel skyf waarin ’n rooi kruis was, wat hyself pas tevore aanvaar het vir die Europese Parlementêre Unie.&lt;ref&gt;{{fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/3.pdf Letter to the secretary general of the Council of Europe from Richard Coudenhove-Kalergi], Council of Europe&lt;/ref&gt; As gevolg van die kruis simboliek, is dit deur [[Turkye]] (sedert 1949 ’n lid van die [[Raad van Europa]]) verwerp.&lt;ref name=&quot;FOTW proposals&quot;&gt;{{en}} [http://www.fahnenversand.de/fotw/flags/eu_ce.html Council of Europe] fahnenversand.de&lt;/ref&gt; Kalergi het toe die toevoeging van ’n halfmaan op die kruis se ontwerp voorgestel om die Moslems se besware te oorkom.&lt;ref&gt;{{fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/f_d204.pdf Letter from Richard Coudenhove-Kalergi regarding a Muslim modification to the Pan-Europa flag design], Council of Europe&lt;/ref&gt; ’n Ander organisasie se vlag was dié van die Europese Internasionale Beweging, wat ’n groot groen &quot;E&quot; op ’n wit agtergrond het.&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%7Dmov.html European Movement] crwflags.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!1.html Proposals for the European flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715135147/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%211.html |date=15 Julie 2007 }} crwflags.com&lt;/ref&gt; ’n Verdere ontwerp was gebaseer op die Olimpiese ringe: agt silwer ringe op ’n blou agtergrond. Dit is verwerp omdat die ringe met “inbel”, “ketting” en “nulle” geassosieer is. Een voorstel het ’n groot geel ster op ’n blou agtergrond gehad, maar dit is verwerp as gevolg van sy ooreenkoms met die sogenaamde [[Vlag van Texas|Burnet-vlag]] en die [[Vlag van die Demokratiese Republiek die Kongo|vlag van die Belgiese Kongo]].&lt;ref name=&quot;FOTW proposals&quot; /&gt;

Die Raadplegende Vergadering het hul keuse tot twee ontwerpe verklein. Een was deur Salvador de Madariaga, stigter van die Kollege van Europa, wat ’n konstellasie van sterre op ’n blou agtergrond voorgestel het (geposisioneer volgens hoofstede, met ’n groot ster vir [[Straatsburg]], die setel van die Raad).&lt;ref name=&quot;ENA page&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=The European flag: questions and answers|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&amp;overlay|accessdate=25 Junie 2014}}&lt;/ref&gt; Hy het sy vlag in baie Europese hoofstede laat vertoon en die konsep het is gunstig ontvang.&lt;ref name=&quot;Irish&quot;&gt;{{en}} {{citation|last=Murphy|first=Sean|title=Memorandum on the Role of Irish Chief Herald Slevin in the Design of the European Flag|date=25 Januarie 2006|publisher=Centre for Irish Genealogical and Historical Studies|url=http://homepage.eircom.net/%7Eseanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|accessdate=2 Februarie 2009|archivedate=5 Desember 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html|argiefdatum= 5 Desember 2008|besoekdatum=20 Augustus 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die tweede, deur Arsène Heitz&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt; wat by die Raad se posdiens gewerk het en talle ontwerpe voorgelê het,&lt;ref&gt;{{fr}} {{citation|title=Lettre d’Arsène Heitz à Filippo Caracciolo (Strasbourg, 5 janvier 1952)|publisher=CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6b758d67-f606-4ac9-90fc-3339fe66a76c_en&amp;overlay|accessdate=25 Junie 2014}}&lt;/ref&gt; was ’n variant van De Madariaga se vlag; sy ontwerp, wat deur die Vergadering aanvaar is, was soortgelyk aan Salvador de Madariaga s’n, maar in plaas van ’n konstellasie is die sterre in ’n sirkel geplaas.&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt; Die Raadplegende Vergadering het Heitz se ontwerp verkies. Die vlag wat egter deur die Vergadering gekies is, het vyftien sterre, wat die aantal lidlande van die Raad van Europa reflekteer. Die Raadplegende Vergadering het hierdie vlag gekies en aanbeveel dat die Raad dit moet aanvaar.&lt;ref&gt;{{fr}} {{Citation|title=Recommendation 56(1) of the Consultative Assembly on the choice of an emblem for the Council of Europe (25 September 1953)|publisher=CVCE|url=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#61695385-14bd-4f99-9e5f-efb8f9581c5e_en&amp;overlay|accessdate=25 Junie 2014}}&lt;/ref&gt;

Die Komitee van Ministers (die Raad se hoofbesluitnemingsliggaam) het met die Vergadering ooreengekom dat die vlag ’n sirkel van sterre moet wees, maar die getal dertien was ’n oorsaak van twis.&lt;ref name=&quot;Levy&quot; /&gt; Daar is op twaalf besluit en Paul M.G. Lévy het die presiese ontwerp van die nuwe vlag soos dit vandag daar uitsien, ontwerp.&lt;ref name=&quot;Levy&quot; /&gt; Die Raad van Europa se parlementêre vergadering het dit op 25 Oktober 1955 goedgekeur. Op 8 Desember 1955 is die vlag aanvaar en is dit onthul by die Château de la Muette in [[Parys]] op 13 Desember 1955.&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery&gt;
Lêer:Europe flag proposal 1.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's
Lêer:Former Flag of the International Paneuropean Union.svg|{{FIAV|historical}} Die oorspronklike vlag van die [[Paneuropese Unie]]
Lêer:International Paneuropean Union flag.svg|{{FIAV|normal}} Die huidige vlag van die Paneuropese Unie
Lêer:Europe flag proposal 3.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's
Lêer:Europe flag proposal 4.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's
Lêer:Council of Europe flag 1953.svg|{{FIAV|proposal}} ’n Oorspronklike ontwerp uit die 1950's
Lêer:Old flag of the European Movement.svg|{{FIAV|historical}} Die oorspronklike vlag van die Europese Beweging
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

=== Europese Gemeenskappe ===
[[Lêer:1 May 2004 enlargement celebration in Parc du Cinquantenaire.jpg|duimnael|Viering van die Europadag in Brussel met die Europese vlag nadat op 1 Mei 2004 tien nuwe lidlande by die EU aangesluit het]]
Na aanleiding van die Expo 58 in Brussel, het die vlag trefkrag gevind en die Raad van Europa het by ander Europese organisasies bepleit om die vlag as kenteken van Europese eenheid te aanvaar.&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt; Die Europese Parlement het die inisiatief geneem in die soeke na ’n vlag wat deur die Europese Gemeenskappe aanvaar sou word. Kort na die eerste direkte verkiesings van 1979 is ’n konsepresolusie oor die kwessie na vore gebring. Die resolusie het voorgestel dat die Gemeenskap se vlag dié van die Raad van Europa s’n sou wees&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt; en dit is op 11 April 1983 deur die parlement aanvaar.&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt;

Die Europese Raad van Junie 1984 (die Gemeenskap se leiers) wat in Fontainebleau vergader het, het die belangrikheid van die bevordering van ’n Europese beeld en identiteit aan die burgers en die wêreld beklemtoon. Die volgende jaar, tydens die vergadering in [[Milaan]], het die Europese Raad op 28–29 Junie ’n voorstel van die Komitee vir ’n Europa van die Mense (Adonnino-komitee) ten gunste van die vlag goedgekeur en dit aanvaar. Na aanleiding van die Raad van Europa se goedkeuring,&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt; het die gemeenskappe vanaf 1986 begin om dit te gebruik, en is dit vir die eerste keer op 59 Mei 1986 buite die Berlaymont-gebou (die setel van die Europese Kommissie) gehys.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Raising of the European flag in front of the Berlaymont (Brussels, 29 May 1986)|publisher= CVCE|url=http://www.cvce.eu/obj/raising_of_the_european_flag_in_front_of_the_berlaymont_building_brussels_29_may_1986-en-8ac2b8f2-eaff-4f43-951a-a7aa21aa6b42.html|accessdate=25 Junie 2014}}&lt;/ref&gt; Die Europese Unie, wat deur die Verdrag van Maastricht van 1992 opgerig is om die EG te vervang en sy funksies oor te neem, het ook die vlag aanvaar. Sedertdien word die gebruik van die vlag gesamentlik deur die Raad van Europa en die Europese Unie beheer.&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt;

=== Vorige vlae ===
[[Lêer:Flag of the European Parliament (1973-1983).svg|duimnael|links|{{FIAV|historical}} Voormalige vlag van die Europese Parlement, 1973–1983]]
Voor die ontwikkeling van politieke instellings, was vlae wat Europa verteenwoordig beperk tot unifikasiebewegings. Die gewildste was die Europese Beweging se groot groen “E” op ’n wit agtergrond en die “Pan Europese vlag”.&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt; Met die ontwikkeling van instellings, behalwe vir die Raad van Europa, het ander embleme en vlae ontstaan. Geeneen was egter bedoel om ’n wyer Europa te verteenwoordig nie en is sedertdien vervang deur die huidige vlag van Europa.

Die eerste groot organisasie wat ’n eie vlag aanvaar het, was die Europese Gemeenskap vir Steenkool en Staal (EGKS), wat met die Europese Gemeenskappe saamgesmelt het. Die EGKS is in 1952 gestig en die vlag van die EGKS is in 1958 by die Expo in Brussel onthul.&lt;ref name=&quot;FOTW ECSC&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=The European Coal and Steel Community (ECSC)|publisher=Flags of the World|date=28 Oktober 2004|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu-ecsc.html|accessdate=4 Augustus 2007}}&lt;/ref&gt;

Die vlag het twee bane, blou bo en swart onder met ses goue (silwer vanaf 1973) sterre, drie op elke baan, vertoon. Blou het staal voorgestel, swart steenkool en die sterre die ses aanvanklike lidlande. Die sterre het toegeneem met die aantal lede tot 1986 toe die sterre se aantal vasgestel is op twaalf. Met die verstryking van die EGKS-verdrag in 2002, is die vlag buite die Europese Kommissie in Brussel gestryk en vervang met die Europese vlag.&lt;ref name=&quot;FOTW ECSC&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.cvce.eu/obj/the_ecsc_flag_1986_2002-en-d3f3644b-131b-4ef9-9b8b-8b40072db1c8.html The ECSC flag 1986–2002], CVCE&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.cvce.eu/obj/the_ecsc_flag_1978-en-02b2a5e9-0ed5-481a-9416-0753535b41a9.html The ECSC flag 1978], CVCE&lt;/ref&gt;

Die Europese Parlement het ook sy eie vlag van 1973 gebruik, maar dit is nooit formeel aanvaar nie. Dit het in 1983 in onbruik verval met die aanvaarding van die twaalf-sterre-vlag deur die parlement. Die vlag het die geel-en blou kleurskema gevolg, maar in plaas van twaalf sterre was daar die letters EP en PE (voorletters van die Europese Parlement in die destydse ses gemeenskaplede se tale) omring deur ’n krans.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=European Parliament|publisher=Flags of the World|date=28 Oktober 2004|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu_ep.html|accessdate=4 Augustus 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;[[Lêer:FIAV historical.svg|23px]] Die opeenvolgende vlae van die nou ontbinde Europese Gemeenskap vir Steenkool en Staal&quot;&gt;
Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 6 Star Version.svg|1958–1972
Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 9 Star Version.svg|1973–1980
Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 10 Star Version.svg|1981–1985
Lêer:Flag of the European Coal and Steel Community 12 Star Version.svg|1986–2002
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;gallery caption=&quot;[[Lêer:FIAV historical.svg|23px]] Die opeenvolgende vlae van die nou ontbinde Wes-Europese Unie&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Western Union.svg|1949–?
Lêer:Flag of the Western European Union (1993-1995).svg|?–1993
Lêer:Flag of the Western European Union.svg|1993–2011
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

=== Strepieskodevlag ===
[[Lêer:European Union barcode flag by Rem Koolhaas (2002).svg|duimnael|{{FIAV|proposal}} Koolhaas se voorgestelde vlag]]
In 2002 het die [[Nederland]]se argitek Rem Koolhaas en sy argitektuurmaatskappy Office for Metropolitan Architecture (OMA) ’n nuwe vlag ontwerp in reaksie op ’n aansoek van Romano Prodi, die Kommissie se president, om maniere te vind vir die herposisionering van die Unie op ’n manier waarin Europa se “diversiteit en eenheid” verteenwoordig sal word. Die voorgestelde nuwe ontwerp is “strepieskode” genoem, soos dit die kleure van elke Europese vlag (van die destydse 15 lidlande) as vertikale bane vertoon. Sowel as die strepieskode-vergelyking, is dit ongunstig vergelyk met muurpapier, ’n TV-toetskaart en seilstoelstof. In teenstelling met die huidige vlag sou dit al die lidlande vertoon.&lt;ref name=&quot;BBC barcode&quot;&gt;{{en}} {{citation |title=Down with EU stars, run up stripes |date=8 Mei 2002 |publisher=BBC News   |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1974721.stm}}&lt;/ref&gt;

Dit is nooit amptelik deur die EU of enige organisasie aanvaar nie; dit is egter gebruik as die logo van die Oostenrykse EU-presidentskap van 2006. Dit is opgedateer met die kleure van die 10 lidlande wat sedert die ontwerp aangesluit het, en is ontwerp deur Koolhaas se maatskappy. Sy beskryfde doel is om “na Europa te verwys as die gemeenskaplike poging van verskillende nasies, met die behoud van elkeen se unieke kulturele identiteit”.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Austrian EU Presidency Logo|publisher=Dexigner|url=http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|accessdate=20 Augustus 2015|archivedate=7 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807195940/http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|argief-url=https://web.archive.org/web/20070807195940/http://www.dexigner.com/database/design/austrian_eu_presidency_logo/|argiefdatum= 7 Augustus 2007|besoekdatum=20 Augustus 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Daar was aanvanklik sommige klagtes omdat die bane van die [[vlag van Estland]] verkeerdelik vertoon is.

=== Onlangse gebeure ===
[[Lêer:EU Roma Musei Capitolini close-up.jpg|duimnael|Saal van die Kapitolynse Museums waar die verdrag vir ’n grondwet vir Europa onderteken is]]
In April 2004 is die vlag vir die eerste keer in die ruimte vertoon deur die [[Europese Ruimtevaartorganisasie|ESA]]-[[ruimtevaarder]] André Kuipers, terwyl hy aan boord van die [[Internasionale Ruimtestasie]] was.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Further steps towards a European space policy|publisher=[[Europese Ruimtevaartorganisasie]]|url=http://www.esa.int/esaCP/SEMJ0Z0DU8E_index_1.html#subhead3|accessdate=11 Februarie 2009}}&lt;/ref&gt;

{{Aanhalingskas|align=left|width=30em|quote=België, Bulgarye, Duitsland, Griekeland, Spanje, Italië, Siprus, Litaue, Luxemburg, Hongarye, Malta, Oostenryk, Portugal, Roemenië, Slowenië en Slowakye verklaar dat die vlag met ’n sirkel van twaalf goue sterre op ’n blou agtergrond, die volkslied gebaseer op die ‘Lofsang aan die vreugde’ van die negende simfonie deur Ludwig van Beethoven, die leuse ‘In verskeidenheid verenig’, die Euro as die geldeenheid van die Europese Unie en Europadag op 9 Mei vir hulle as simbole sal dien om die gevoel van die gemeenskap van die mense in die Europese Unie en hulle trou daaraan uit te druk.|source=Finale Wet, Amptelike Tydskrif van die Europese Unie, 2007 C 306–2&lt;ref name=&quot;lisbon-symbols-declaration&quot;&gt;{{en}} [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF Official Journal of the European Union, 2007 C 306–2 , bl. 267]&lt;/ref&gt;}}

[[Lêer:Tratado de Lisboa 13 12 2007 (08) edited.jpg|duimnael|Die 27 oorspronklike ondertekenaars van die [[Verdrag van Lissabon]] op 13 Desember 2007 in [[Lissabon]]]]
Die oorspronklike beplanning was om aan die vlag amptelike status in die voorgestelde Europese Grondwet te gee. Sedert die bekragtiging daarvan misluk het, het die leiers staatagtige elemente soos die vlag uit die plaasvervangende [[Verdrag van Lissabon]] verwyder. Die Europese Parlement het egter die insluiting van simbole ondersteun en het in reaksie ’n voorstel soos dat die vlag meer dikwels in die parlement gebruik sal word,  ondersteun. Die parlementslid Jo Leinen het daarop gewys dat die parlement weer die inisiatief in die gebruik daarvan sal oorneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Beunderman|first=Mark|title=MEPs defy member states on EU symbols|publisher=EU Observer|date=11 Julie 2007|url=http://euobserver.com/9/24464|accessdate=12 Julie 2007|archivedate=10 Februarie 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210093334/http://euobserver.com/9/24464}}&lt;/ref&gt; Later, in September 2008, het die parlement se Komitee oor Grondwetlike Sake voorgestel dat ’n formele verandering in die reglement gemaak sal word wat ’n beter gebruik van die simbole toelaat. Spesifiek sou die vlag in alle vergaderingskamers (nie net die halfrondvergadersaal nie) en op alle amptelike geleenthede teenwoordig wees.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=EU Parliament set to use European flag, anthem|publisher=EU Business|date=11 September 2008|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/1221140822.65|accessdate=12 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080912123052/http://eubusiness.com/news-eu/1221140822.65|archivedate=12 September 2008}}&lt;/ref&gt; Die voorstel is op 8 Oktober 2008 met 503 teen 96 stemme (15 geen-stemme) aanvaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|first=Lucia|last=Kubosova|title=No prolonged mandate for Barroso, MEPs warn|publisher=EU Observer|date=9 Oktober 2008|url=http://euobserver.com/9/26899|accessdate=9 Oktober 2008|archivedate=10 Oktober 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081010125604/http://euobserver.com/9/26899}}&lt;/ref&gt;

Daarbenewens is ’n verklaring deur sestien lidlande oor die simbole, insluitende die vlag, ingesluit in die finale akte van die Verdrag van Lissabon wat verklaar dat die vlag, die volkslied, die leuse, die geldeenheid en Europadag “vir hulle sal voortgaan as simbole van die gemeenskapgevoel van die mense in die Europese Unie en hulle trou aan die Unie uit te druk”.&lt;ref name=&quot;lisbon-symbols-declaration&quot; /&gt;

== Gebruik ==
=== Raad van Europa ===
[[Lêer:Logo of the Council of Europe (no lettering).svg|duimnael|{{FIAV|normal}} Sedert 2009 gebruik die Raad van Europa sy eie vlag gebaseer op die Europese vlag]]
Die vlag is oorspronklik ontwerp deur die Raad van Europa&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt; en daarom hou die RvE die kopiereg vir die vlag. Die Raad van Europa het egter ingestem dat die Europese Gemeenskappe die vlag kan gebruik en die gebruik van die vlag is sedert die ontstaan deur ander plaaslike organisasies bevorder. Die Raad van Europa deel nou die verantwoordelikheid met die Europese Kommissie om te verseker dat die gebruik van die simbool die waardigheid van die vlag eerbiedig – deur maatreëls om die misbruik daarvan te voorkom.&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt;

Behalwe die gebruik van die vlag gebruik die Raad ook ’n gewysigde weergawe van die vlag as sy embleem: dit is die bestaande ontwerp met ’n gestileerde, groen “e” oor die sterre.&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt;

=== Europese Unie ===
[[Lêer:Germany (D) European Union license plate - Number KA PA 777.jpg|duimnael|links|Die EU gebruik die vlag in ’n aantal maniere, soos hier op die registrerende voertuigkentekens. Die &quot;D&quot; in hierdie foto verwys ná [[Duitsland]] (Deutschland)]]
[[Lêer:Euro banknotes 2002.png|duimnael|Alle Eurobanknote vertoon ’n Europese vlag in die boonste linkerhoek]]
Die vlag simboliseer die EU as ’n geheel.&lt;ref name=&quot;Europa history&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=The European Flag|publisher=Europa (web portal)|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/index_en.htm|accessdate=4 Augustus 2007}}&lt;/ref&gt; Alle instellings, liggame en agentskappe van die EU het hul eie logo of embleem, hoewel hulle dikwels deur dié vlag se ontwerp en kleure geïnspireer is.&lt;ref name=&quot;Europa logos&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=Emblems|publisher=Europa (web portal)|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000200.htm|accessdate=28 Desember 2007}}&lt;/ref&gt; Omdat die vlag deur die EU gebruik word, verskyn dit op die Euro-banknote.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=The euro|publisher=Europese Sentraalbank|url=http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070806010151/http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html|archivedate= 6 Augustus 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; Die Euro se munte vertoon ook die twaalf sterre van die vlag op beide die nasionale en gemeenskaplike kante&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Euro coins|publisher=Europese Sentraalbank|url=http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|accessdate=28 Desember 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071224165324/http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|archivedate=24 Desember 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; en die vlag word soms gebruik as aanduiding vir die geldeenheid of die eurosone (’n kollektiewe naam vir die lande wat die Euro gebruik). Die vlag verskyn ook op talle bestuurslisensies en nommerplate wat in die Unie uitgereik word.&lt;ref name=&quot;FOTW legal&quot;&gt;{{en}} {{citation |title=European Union: Legal use of the flag |date=10 September 2005 |publisher=Flags of the World |url=http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |accessdate=29 November 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091118061239/http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |archivedate=18 November 2009 }}&lt;/ref&gt;

==== Protokol ====
[[Lêer:Mrs. Laura Bush and daughter, Barbara Bush, are greeted by Italian Prime Minister Silvio Berlusconi.jpg|duimnael|links|In Italië moet die Europese vlag langs die nasionale vlag in amptelike seremonies en oor openbare geboue vertoon word]]
[[Lêer:Flags outside Parliament.jpg|duimnael|links|Die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]], die [[Vlag van Skotland|Skotse vlag]] en die Europese vlag buite die parlement van [[Skotland]] in [[Edinburg]]]]
Die gebruik van die vlag by elke amptelike toespraak deur die president van die Europese Raad is verpligtend en dit word dikwels gebruik by amptelike vergaderings tussen leiers van ’n EU-lidland en ’n nie-EU-lidland (die nasionale vlag en die Europese vlag word bymekaar vertoon).&lt;ref name=&quot;FOTW legal&quot; /&gt; Hoewel nasionale vlae in die nasionale konteks voorkeur geniet, verskil dit soms by vergaderings tussen EU-leiers. Die Italiaanse vlagkode gee bv. uitdruklik voorkeur aan die Europese vlag wanneer hoogwaardigheidsbekleërs van ander EU-lande dié land besoek – die EU-vlag, eerder as die [[Vlag van Italië|Italiaanse vlag]] sal in die middel van drie vlae vertoon word.&lt;ref&gt;{{it}} [http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf The Rules of Protocol regarding national holidays and the use of the Italian flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219113545/http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf |date=19 Desember 2008 }} Presidency of the Council of Ministers, Department of Protocol (Besoek op 5 Oktober 2008)&lt;/ref&gt;

Die vlag word gewoonlik vertoon deur die regering van die land wat die roterende presidentskap van die Ministers se Raad het, maar in 2009 het die [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] president Václav Klaus, ’n euroskeptikus, geweier om die vlag op sy kasteel te vertoon. In reaksie hierop het [[Greenpeace]] ’n beeld van die vlag op die kasteel geprojekteer en probeer om die vlag op die gebou self te vertoon.&lt;ref name=&quot;Czech&quot;&gt;{{cz}} {{citation|title=Greenpeace projects EU flag image on Prague Castle|date=7 Januarie 2009|publisher=Ceske Noviny|url=http://www.ceskenoviny.cz/news/index_view.php?id=353387|accessdate=21 Januarie 2009|archivedate= 6 Junie 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606031750/http://www.ceskenoviny.cz/news/index_view.php?id=353387}}&lt;/ref&gt;

Sommige lidlande het ook hul eie reëls ten opsigte van die gebruik van die vlag saam met hul nasionale vlag by binnelandse geleenthede, byvoorbeeld die verpligte gebruik langs nasionale vlae buite polisiestasies of plaaslike regeringsgeboue. Die vertoon van die Europese vlag langs die Italiaanse vlag is bv. volgens Italiaanse wette vir die meeste openbare kantore en geboue verpligtend (Wet 22/2000 en Presidensiële besluit 121/2000). Buiten amptelike gebruik mag die vlag nie gebruik word nie vir doelwitte wat onversoenbaar is met die Europese waardes nie.&lt;ref name=&quot;FOTW legal&quot; /&gt;

In nasionale gebruik vereis nasionale protokol gewoonlik dat die nasionale vlag voorkeur oor die Europese vlag geniet (wat gewoonlik van die nasionale vlag se regterkant van die waarnemer se perspektief vertoon word). Op geleenthede waar die Europese vlag langs alle nasionale vlae vertoon word (byvoorbeeld by ’n vergadering van die Europese Raad), word die nasionale vlae in alfabetiese volgorde geplaas (volgens hul naam in die land se hooftaal) met die Europese vlag óf aan die hoof óf heel regs van die vlagrangskikking.&lt;ref name=&quot;Protocol IE&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=An Bhratach Náisiúnta / The National Flag|publisher=Department of the Taoiseach|url=http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/RTF%20files/The%20National%20Flag.rtf|format=RTF|accessdate=28 Desember 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Protocol UK&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=A Guide to Flag Protocol in the United Kingdom|publisher=Flag Institute|url=http://test2.leicester.gov.uk/EasySite/lib/serveDocument.asp?doc=79094&amp;pgid=89035|format=PDF|accessdate=28 Desember 2007}} {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;

Buitengewone vertoon van die vlag is algemeen op die EU se vlagdag, bekend as Europadag, wat jaarliks op 9 Mei gevier word.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Rasmussen|first=Rina Valeur|title=Celebration of Europe Day 9 May 2007 in Denmark|publisher=Politeia|url=http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929003643/http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|archivedate=29 September 2007|deadurl=yes|argief-url=https://web.archive.org/web/20070929003643/http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark|argiefdatum=29 September 2007|besoekdatum=21 Augustus 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |title=Photo from Reuters Pictures |date=9 Mei 2008 |publisher=Reuters Images, on Daylife |url=http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |accessdate=9 Mei 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140830113416/http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |archivedate=30 Augustus 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140830113416/http://www.daylife.com/photo/0fic7mj4ujchD/European_Union |argiefdatum=30 Augustus 2014 |besoekdatum=21 Augustus 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Rasmussen|first=Rina Valeur|title=London Eye lights up in colours of the European flag|date=9 Mei 2007|publisher=Europa (web portal)|url=http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|accessdate=4 Augustus 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819214159/http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|archivedate=19 Augustus 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; Tydens Europadag in 2008 is die vlag vir die eerste keer bo die Duitse [[Reichstag (gebou)|Reichstag]] gehys.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Photo from Reuters Pictures|date=9 Mei 2008|publisher=Reuters Images, on Daylife|url=http://www.daylife.com/photo/058m1gweAF2Bh|accessdate=9 Mei 2008|archivedate=24 Junie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624184748/http://www.daylife.com/photo/058m1gweAF2Bh}}&lt;/ref&gt;

==== Militêre en marine gebruik ====
[[Lêer:Pennant of the European Union Fishery Inspection.svg|duimnael|Wimpel van die EU se vissery-inspeksievaartuie]]
Bykomend tot die gebruik van die vlag deur regerings en mense word die vlag ook tydens die EU se militêre operasies gebruik;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=EUFOR Welcome Ceremony/Unfolding EU flag|publisher=[[NATO]]|url=http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|format=PDF|accessdate=14 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611165130/http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|archivedate=11 Junie 2008|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; maar dit word nie as ’n burgerlike vaandel gebruik nie. In 2003 het ’n lid van die Europese Parlement tydens ’n tydelike komitee van die Parlement voorgestel dat die nasionale burgerlike vaandels met die Europese vlag beklad sal word. Hierdie voorstel is in 2004 deur die Parlement verwerp en sedertdien word die Europese vlag nie as ’n Europese burgerlike vaandel gebruik nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Rejected proposal of a European civil ensign|publisher=Flags of the World|url=http://areciboweb.50megs.com/fotw/flags/eu~eun.html#pro|accessdate=14 April 2008}}&lt;/ref&gt;

Ondanks die feit dat die EU nie ’n burgerlike vaandel het nie, vertoon die EU se vissery-inspeksiespanne ’n blou en geel wimpel. Die wimpel word vertoon deur inspeksievaartuie binne EU-water. Die vlag is driehoekig met kwarte in blou en geel, en is volgens ''EEG Regulasie #1382-1387'' op 20 Mei 1978 aanvaar.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=European Union Fishery Inspection|date=3 February 2008|publisher=Flags of the World|url=http://flagspot.net/flags/eu~fish.html|accessdate=15 Julie 2008}}&lt;/ref&gt; Daar is geen ander variante of alternatiewe vlae wat gebruik word deur die EU nie (in teenstelling met lande wat presidensiële, vloot en militêre variante gebruik).

=== Oekraïne ===
Die vlag het ’n simbool van [[Oekraïne]] se Europese integrasie in die 2010's geword, veral ná Euromaidan. Oekraïne is nie ’n deel van die EU nie, maar die vlag word deur die Oekraïense kabinet, die eerste minister, en die ministerie van buitelandse sake gebruik gedurende amptelike vergaderings.&lt;ref&gt;{{en}} http://www.kmu.gov.ua/control/en/photogallery/gallery?galleryId=247776574&amp;&lt;/ref&gt;

=== Verdere gebruik ===
[[Lêer:Stamp Germany 1995 MiNr1791 Europafahne.jpg|duimnael|links|Die Europese vlag op ’n Duitse posseël van 1995]]
[[Lêer:Europe wins.jpg|duimnael|upright|Europese vlag by Europa se oorwinning oor die VSA by die Ryder Cup]]
[[Lêer:Eiffel-tower-2008.png|duimnael|links|Die [[Eiffel-toring]] in 2008]]
Die vlag is bedoel om Europa in die wyer sin te verteenwoordig. Behalwe vir drie lande, word die hele Europa deur die Raad van Europa verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;COE page&quot; /&gt;

In die besonder het die vlag ’n vaandel vir pro-europeïsme buite die Unie geword, byvoorbeeld in [[Georgië]], waar die vlag sedert [[Micheil Saakasjwili]] se ampsaanvaarding op die meeste regeringsgeboue vertoon word,&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Petersen|first=Alex|title=Comment – Georgia: Brussels on its mind|date=1 Mei 2007|publisher=EU Observer|url=http://euobserver.com/7/23969|accessdate=1 Mei 2007}}&lt;/ref&gt; wat die vlag tydens sy inhuldiging gebruik het&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Saakashvili Sworn In as New President|publisher=Templeton Thorp|url=http://www.templetonthorp.com/en/news513|accessdate=4 Augustus 2007|archivedate=29 Oktober 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071029190621/http://www.templetonthorp.com/en/news513|argief-url=https://web.archive.org/web/20071029190621/http://www.templetonthorp.com/en/news513|argiefdatum=29 Oktober 2007|besoekdatum=21 Augustus 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en waar hy gesê het dat “[die Europese] vlag ook Georgië se vlag is, sover as wat dit ons beskawing, ons kultuur, die essensie van ons geskiedenis en perspektief, en ons visie vir die toekoms van Georgië verpersoonlik.”&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Petersen|first=Alexandros|title=Georgia: Brussels on its mind|date=2 Mei 2007|publisher=Global Power Europe|url=http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html|accessdate=25 Augustus 2007|archivedate=28 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928061020/http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html}}&lt;/ref&gt; Dit is later, in 2008, deur pro-Westerse [[Serwië|Serwiese]] kiesers voor ’n verkiesing gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Photo from Reuters Pictures|date=9 Mei 2008|publisher=Reuters Images, on Daylife|url==http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|accessdate=9 Mei 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080625171412/http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|archivedate=25 Junie 2008|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

Dit word ook gebruik as ’n pro-demokrasie-embleem in lande soos [[Wit-Rusland]], waar dit tydens protesoptogte langs die verbande [[Vlag van Wit-Rusland|voormalige nasionale vlag]] en vlae van opposisiebewegings gebruik word.&lt;ref name=&quot;Mite&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Myers|first=Steven Lee|title=Election is landslide for leader of Belarus|date=20 Maart 2006|work=International Herald Tribune|url=http://www.iht.com/articles/2006/03/19/news/belarus.php|accessdate=25 Augustus 2007|coauthors=C.J. Chivers|archivedate=15 Mei 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080515113728/http://www.iht.com/articles/2006/03/19/news/belarus.php}}&lt;/ref&gt; Die vlag is wyd gebruik tydens ’n Europese optog in Minsk in 2007 waar betogers ter ondersteuning van demokrasie en die toetreding tot die EU byeengekom het.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Belarusians had European March in Mins|date=14 Oktober 2007|publisher=charter97.org|url=http://www.charter97.org/en/news/2007/10/14/674/|accessdate=25 November 2007}}&lt;/ref&gt; Eweneens is die vlag tydens die 2013 Euromaidan se pro-demokrasie en pro-EU protes in Oekraïne vertoon.

Die vlag, of kenmerke daarvan, word dikwels in die logo’s van organisasies van maatskappye gebruik wat ’n pan-Europese element beklemtoon, byvoorbeeld Europese drukgroepe of transnasionale rederye.

Die vlag word ook in sekere sportsoorte se gebruik waar ’n verenigde Europese span verteenwoordig word, soos by die Ryderbeker en die Mosconi-sokkertoernooi.

Na afloop van die [[Olimpiese Somerspele 2004]] het president Romano Prodi daarop gewys dat die gekombineerde aantaal medalje van die Europese Unie veel groter was as dié van enige ander land en die EU-atlete genooi om as teken van solidariteit die Europese vlag by die volgende speletjies saam met hul eie vlag te vertoon (dit het nie gebeur nie).&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|last=Rachman|first=Gideon|title=The Ryder Cup and Euro-nationalism|date=22 September 2006|work=Financial Times|url=http://blogs.ft.com/rachmanblog/2006/09/the-ryder-cup-ahtml/|accessdate=17 Augustus 2008}}&lt;/ref&gt;

Die ontwerp van die Europese vlag is op die Eiffel-toring in Parys vertoon om die Franse presidentskap van die EU-Raad in die tweede helfte van 2008 te vier.

== Ontwerp ==
[[Lêer:EU Flag specification.svg|duimnael|links|300px|Akkurate spesifikasie van die vlag]]
[[Lêer:Flag of Europe (vertical).svg|duimnael|90px|Vertikale (nie-amptelike) weergawe]]
Die vlag is reghoekig met ’n verhouding van 2:3: die breedte is een en ’n half keer die lengte van die hoogte. Twaalf goue (of geel) sterre is in ’n sirkel gesentreer (die radius daarvan is ’n derde van die hoogte) op ’n blou agtergrond. Al die sterre is regop (een punt regop), het vyf punte en is eweredig gespasieer volgens die uur se posisies op ’n horlosie. Elke ster se radius is gelyk aan een agttiende van die hoogte van die vlag.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European flag|publisher=Raad van Europa|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|accessdate=26 Julie 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616035153/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|archivedate=16 Junie 2008|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European Emblem|publisher=Kommunikasie-afdeling van die Europese Kommissie|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm|accessdate=16 Junie 2011}}&lt;/ref&gt;

Die heraldiese beskrywing wat deur die EU gegee is: “Op ’n asuur veld ’n sirkel van twaalf goue vyfpuntige sterre, hul punte nie raak nie.”&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Graphical specifications for the European Emblem|publisher=Europese Kommissie|url=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm#symbol|accessdate=4 Augustus 2004}}&lt;/ref&gt; Die Raad van Europa gee die volgende simboliese beskrywing vir die vlag;

{{Aanhalingskas|align=center|width=30em|quote=Teen die blou hemel van die Westerse wêreld verteenwoordig die sterre die volke van Europa in ’n sirkel, ’n simbool van eenheid. Hul getal sal altyd ingestel op twaalf wees, die simbool van volledigheid en volmaaktheid.|source=Raad van Europa. Parys, 7–9 Desember 1955&lt;ref name=&quot;36th&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=Thirty-sixth meeting of the ministers' deputies: resolution (55) 32|publisher=Council of Europe|date=9 Desember 1955|url=http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/fonds/themes/flags/Res(55)32_en.pdf|accessdate=2 Februarie 2008}}&lt;/ref&gt;}}

Net soos die twaalf tekens van die [[diereriem]] die hele heelal verteenwoordig, staan die twaalf goue sterre vir al die volke van Europa – insluitend diegene wat nie kan of wil deelneem aan die EU-projek nie.{{feit}}

=== Kleure ===
[[Lêer:Bandera Nacional, de la Unió Europea, i l'autonòmica.jpg|duimnael|links|Die Europese vlag wapper langs die [[Vlag van Spanje|Spaanse vlag]] en die [[Vlag van Katalonië|Katalaanse vlag]]]]
{| style=&quot;align:center;&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! width=100|Kleurskema
! colspan=2 width=100|Vlootblou
! colspan=2 width=100|Goud
|- align=center
| [[RGB-kleurmodel|RGB]]
| style=&quot;background-color:#003399&quot;|
| 0, 51, 153
| style=&quot;background-color:#FFCC00&quot;|
| 255, 204, 0
|- align=center
| [[CMYK]]
| style=&quot;background-color:#003399&quot;|
| C100-M67-Y0-K40
| style=&quot;background-color:#FFCC00&quot;|
| C0-M20-Y100-K0
|- align=center
| [[Heksadesimaal]]
| style=&quot;background-color:#003399&quot;|
| 003399
| style=&quot;background-color:#FFCC00&quot;|
| FFCC00
|}

Die basiskleur van die vlag is ’n donkerblou (refleksblou, ’n mengsel van siaan en magenta), terwyl die goue sterre in geel uitgebeeld word. Die kleure word volgens die Pantone se kleurstelsel gereguleer (sien tabel vir spesifikasies).

’n Groot aantal ontwerpe&lt;ref name=&quot;ENA page&quot; /&gt; is vir die vlag voorgestel voordat die huidige vlag aanvaar is. Die voorstelle wat verwerp is word in die argief van die Raad van Europa bewaar. Een hiervan bestaan uit ’n ontwerp van wit sterre op ’n ligblou veld, as ’n gebaar vir die vrede en [[internasionalisme]] van die [[Verenigde Nasies]].&lt;ref name=&quot;FOTW proposals&quot; /&gt; ’n Amptelike webwerf verwys na blou en goud as die oorspronklike kleure van Graaf Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi, wat in 1923 ’n [[Paneuropese Unie]] voorgestel het, en ’n aktiewe voorstander van die vroeë gemeenskap was.&lt;ref name=&quot;FOTW ECSC&quot; /&gt;
==== Vertoning in eenkleur ====
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Europe.svg| {{FIAV|normal}} Amptelike vlag
Lêer:Flag of Europe in monochrome (blue).svg| {{FIAV|variant}} Eenkleurig bloue vlag
Lêer:Flag of Europe in monochrome (black).svg| {{FIAV|variant}} Eenkleurig swart vlag met swart rand
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Aantal sterre ===
[[Lêer:Olympians.jpg|duimnael|''Die Twaalf Olimpiërs'' deur Nicolas-André Monsiau, omstreeks laat 18de eeu]]
Die aantaal sterre op die vlag is vasgestel op twaalf en hou nie verband met die aantal lidlande van die EU nie (hoewel die EU tussen 1986 en 1994 twaalf lidlande gehad het). Dit is omdat dit oorspronklik die Raad van Europa se vlag was.&lt;ref name=&quot;Europa history&quot; /&gt; In 1953 het die Raad van Europa 15 lede gehad; dit is voorgestel dat die toekomstige vlag een ster moet hê vir elke lid en sou nie verander word volgens toekomstige lede nie. [[Wes-Duitsland]] het beswaar gemaak teen hierdie feit aangesien een van die lede die betwiste gebied [[Saarland]] was en sy eie ster sou soewereiniteit vir die streek impliseer.&lt;ref name=&quot;Irish&quot; /&gt; Twaalf is uiteindelik ’n getal met geen politieke konnotasies nie en as ’n simbool van eenheid aanvaar.&lt;ref name=&quot;Europa history&quot; /&gt; Die twaalf is ook teenwoordig in verskeie ander kontekste:

{|
| valign=top width=&quot;300&quot; |
* Twaalf sterre in die kroon van die Maagd Maria
* Twaalf ure op ’n horlosie
* Twaalf maande van ’n jaar
* Twaalf diereriemtekens
* Twaalf Apostels
* Twaalf seuns van Jakob
* Twaalf Israelitiese stamme
* Twaalf kleiner Bybelse profete
* Twaalf onse in ’n pond volgens die gewigstelsel
| valign=top width=&quot;300&quot; |
* Twaalf dae van Kersfees
* Twaalf halftone in ’n oktaaf (Westerse musiek)
* Twaalf keisers volgens die annale van Suetonius
* Twaalf Olimpiese gode
* Twaalf seuns van Odin
* Twaalf take van Hercules
* Twaalf tafels volgens die Romeinse reg
* Twaalf skakerings volgens die kleurwiel (Westerse kuns)
|}

Terwyl twaalf die korrekte getal van die sterre is, kan vlae of embleme gevind word wat soms foutiewelik 15 sterre vertoon (soos op die voorstel wat verwerp is) of 25 (soos voorgestel deur sommige na die uitbreiding van die EU tot 25 lidlande in 2004).&lt;ref name=&quot;flagspot page&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/eu-eun.html#sta |title=Number of stars on the flag of the European Union |author=Sache, Ivan |date=17 Julie 2004 |accessdate=7 Julie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705175507/https://flagspot.net/flags/eu-eun.html |archive-date=5 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;flagboss page&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.flagboss.com/organization-flags/european-economic-community-flag-2-3-x-5.html |title=European Economic Community Flag 2 |accessdate=7 Julie 2010 |archive-date=13 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413035628/http://www.flagboss.com/organization-flags/european-economic-community-flag-2-3-x-5.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Maar die vlag is nog steeds dié van die Raad van Europa, wat tans 47 lidlande het.

=== Algemene foute ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Europe.svg| {{FIAV|normal}} Korrekte vertoning van die vlag.&lt;ref name=specCoE&gt;{{en}} {{cite web|title=Graphical specifications for the European flag|url=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp|accessdate=25 Oktober 2011|author=Raad van Europa|archive-date= 8 Januarie 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100108212511/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
Lêer:European flag, upside down.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Dit is onderstebo.&lt;ref name=specCoE /&gt;
Lêer:European flag, incorrect star rotation.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Die sterre moet regop wees.&lt;ref name=specCoE /&gt;
Lêer:European flag, incorrect star positions.svg| {{FIAV|noflag}} Verkeerde vertoning van die vlag. Die sterre is swak geposisioneer.&lt;ref name=specCoE /&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Afgeleide ontwerpe ==
Die ontwerp van die Europese vlag is in ’n variasie gebruik, soos dié van die Raad van Europa en ook in ’n groter mate soos die vlag van die Wes-Europese Unie (WEU; nou ontbind), wat dieselfde kleure en die sterre gebruik, maar met die aantal sterre wat gebaseer is op lidmaatskap en in ’n halfsirkel eerder as in ’n sirkel aangebring is. Dit is ook met die voorletters van die voormalige Wes-Europese Unie in twee tale ([[Engels]] en [[Frans]]) beklad.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Western European Union|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%5Eweu.html|accessdate=11 Februarie 2009}}&lt;/ref&gt;

Die [[vlag van Bosnië en Herzegowina]] het nie so ’n sterk verbintenis as die WEU-vlag nie, maar is deels geïnspireer deur die Europese betrokkenheid in, en aspirasies van, [[Bosnië en Herzegowina]]. Hoewel in verskillende aantal en kleur word die sterre asook die blou en geel gebruik, wat ’n direkte verwysing na dié van die Europese vlag is.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Bosnia and Herzegovina – The 1998 Flag Change – Westendorp Commission – The Choice)|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/ba-fccho.html|accessdate=11 Februarie 2009|archivedate=30 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430140116/http://www.crwflags.com/fotw/Flags/ba-fccho.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20080430140116/http://www.crwflags.com/fotw/Flags/ba-fccho.html|argiefdatum=30 April 2008|besoekdatum=23 Augustus 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

So gebruik die [[Kosovo|Republiek Kosovo]] ook ’n blou, geel en sterre op sy vlag om na die Europese vlag te verwys, wat sy Europese ambisies simboliseer (lidmaatskap binne die Europese Unie). Kosovo het, soos Bosnië en Herzegowina, streng Europese betrokkenheid in sy sake beleef, met die Europese Unie wat ’n toesighoudende rol aanvaar het ná sy onafhanklikheidsverklaring in 2008.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=Kosovo's fiddly new flag|date=18 Februarie 2008|work=The Economist|url=http://www.economist.com/blogs/certainideasofeurope/2008/02/kosovos_fiddly_new_flag.cfm|accessdate=11 Februarie 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |title=Kosovo's Flag Revealed |date=17 Februarie 2008 |publisher=Balkan Insight |url=http://www.balkaninsight.com/en/main/news/7950/ |accessdate=11 Februarie 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618220608/http://www.balkaninsight.com/en/main/news/7950/ |archivedate=18 Junie 2008 }}&lt;/ref&gt;

Die vlag van die [[Brussel]]se Hoofstadstreek bestaan uit ’n geel iris met ’n wit fraiing op ’n blou agtergrond. Sy kleure is gebaseer op die kleure van die vlag van Europa,{{feit}} omdat Brussel as die nie-amptelike [[hoofstad]] van die EU beskou word.

Die nasionale [[vlag van Kaap Verde]] toon ook ooreenkomste met die vlag van die Europese Unie. Die vlag bestaan uit ’n blou agtergrond met ’n rooi baan met wit fraaiings in die onderste helfte en tien geel sterre in ’n sirkel. Die sterre verteenwoordig die hoofeilande van die nasie (’n ketting van eilande langs die kus van [[Wes-Afrika]]). Die blou verteenwoordig die see en die lug. Die band van wit en rooi verteenwoordig die pad na die bou van die nasie en die kleure staan vir vrede (wit) en moeite (rooi). Die vlag is op 22 September 1992 aanvaar.

Produketikette gebruik gereeld die Europese vlag, soos die EU se organiese voedseletiket, wat gebruik maak van die twaalf sterre, maar hulle in die vorm van ’n blaar op ’n groen agtergrond vertoon. Die oorspronklike logo van die Europese Uitsaai-unie gebruik die twaalf sterre op ’n blou agtergrond met die toevoeging van straalbalke om die lande te verbind.

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Bosnië en Herzegowina]]
Lêer:Flag of the Cook Islands.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Cookeilande]]
Lêer:Flag of Cape Verde (10-17).svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kaap Verde]]
Lêer:Flag of Kosovo.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Kosovo]]
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Maria-interpretasie ==
[[Lêer:Pietro da Cortona - Allegory of Divine Providence and Barberini Power (detail) - WGA17684.jpg|duimnael|links|Detail van ''Die Goddelike voorsienigheid se triomf'' deur Pietro da Cortona, 1633–1639]]
[[Lêer:Statue of Virgin Mary in the Cathedral of Strasbourg.jpg|duimnael|Standbeeld van die Heilige Maagd [[Maria]] in die [[Katedraal van Straatsburg]] (1859)]]
[[Lêer:Dolci Madonna p1070185.jpg|duimnael|''Madonna in heerlikheid'' deur Carlo Dolci, omstreeks 1670]]
[[Lêer:StrasbourgCath Choeur 03.JPG|duimnael|links|''Blessing Madonna'', die gebrandskilderde venster wat in 1956 deur die [[Raad van Europa]] aan die Katedraal van Straatsburg geskenk is.&lt;ref name=&quot;Economist religious&quot;&gt;{{en}} {{citation|title=The European Commission and religious values|date=28 October 2004|publisher=|url=http://www.economist.com/printedition/PrinterFriendly.cfm?Story_ID=3332056|accessdate=4 August 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{citation |title=Large full version of the window |publisher=venez-chez-domi.fr |url=http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |accessdate=28 Januarie 2009 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227042738/http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |archivedate=27 Februarie 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090227042738/http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |argiefdatum=27 Februarie 2009 |besoekdatum=23 Augustus 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;]]
In 1987, na aanleiding van die goedkeuring van die vlag deur die EEG, het Arsène Heitz (1908–1989) — een van die ontwerpers wat voorstelle vir die vlag se ontwerp ingedien het — ’n godsdienstige inspirasie vir die ontwerp voorgestel. Hy het beweer dat die sirkel van die sterre op die ikonografiese tradisie van wat die Heilige Maagd [[Maria]] as die vrou van die Openbaring uitbeeld, gebaseer is, geklee in ’n “kroon van twaalf sterre”.&lt;ref name=&quot;Economist religious&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Gialdino&quot;&gt;{{it}} Carlo Curti Gialdino, ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''. Roma: Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., 2005. {{ISBN|88-240-2503-X}}, bl. 80-85.&lt;/ref&gt; Die Franse satiriese tydskrif ''Le Canard enchaîné'' het op Heitz se stelling met ’n artikel getiteld ''L’Europe violée par la Sainte Vierge'' (“Europa verkrag deur die Heilige Maagd”) in die uitgawe van 20 Desember 1989 gereageer. Heitz het ook ’n verbinding met die vlag se datum van aanvaarding, 8 Desember 1955, wat met die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke]] fees van die onbevlekte ontvangenis van die Heilige Maagd Maria saamval getoon.

Paul M.G. Lévy, destydse Direkteur van Inligting by die Raad van Europa verantwoordelik vir die ontwerp van die vlag, het in ’n verklaring van 1989 volgehou dat hy nie bewus was van enige godsdienstige konnotasies nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{citation|title=European Union: Myths on the flag|origyear=1995|year=2002|publisher=Flags of the World|url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!myt.html|accessdate=4 Augustus 2007}}&lt;/ref&gt;

In ’n onderhoud op 26 Februarie 1998 het Levy nie net bewustheid van die “Maria”-verband ontken nie, maar hy het ook ontken dat die finale ontwerp van ’n sirkel van twaalf sterre Heitz s'n was. Op die vraag van wie werklik die vlag ontwerp het, het Levy geantwoord:

: “Ek het, en ek het die verhouding wat gebruik word vir die geometriese ontwerp bereken. Arsène Heitz, ’n werknemer by die posdiens, het allerhande voorstelle ingedien, insluitende die 15-ster ontwerp. Maar hy het te veel ontwerpe voorgelê. Hy wou die Europese geldeenhede met 15 sterre in die hoek hê. Hy wou dat nasionale vlae die vlag van die Raad van Europa inkorporeer.”&lt;ref name=&quot;Gialdino&quot; /&gt;

Carlo Curti Gialdino (2005) het die ontwerpproses gerekonstrueer om die effek van Heintz se verskillende aantal sterre in sy voorstel aan te toon, waaruit die weergawe met twaalf sterre deur die Komitee van Ministers wat op Adjunkvlak in Januarie 1955 vergader het, as een uit twee oorblywende kandidaatontwerpe gekies is.&lt;ref name=&quot;Gialdino&quot; /&gt;

Levy se onderhoud van 1998 het blykbaar tot ’n nuwe variant van die “Maria”-anekdote gelei. ’n Artikel wat in ''Die Welt'' in Augustus 1998 gepubliseer is beweer dat dit Levy self was wat geïnspireer is om ’n “Maria”-element te gebruik toe hy verby ’n standbeeld van die Heilige Maagd Maria gestap het.&lt;ref&gt;{{de}} [http://www.welt.de/print-welt/article625491/Der-Sternenkranz-ist-die-Folge-eines-Geluebdes.html &quot;Der Sternenkranz ist die Folge eines Gelübdes&quot;], ''Die Welt'', 26 Augustus 1998.&lt;/ref&gt;

’n Artikel in ''La Raison'' in Februarie 2000 het die skenking van ’n loodglasvenster aan die Katedraal van Straatsburg deur die Raad van Europa op 21 Oktober 1956 verbind. Dié venster, ’n werk deur die Paryse meester Max Ingrand, toon ’n geseënde Madonna onder ’n sirkel van twaalf sterre op ’n donkerblou agtergrond.&lt;ref name=&quot;origine&quot;&gt;{{fr}} {{citation|title=L'origine chrétienne du drapeau européen|publisher=atheisme.org|url=http://www.atheisme.org/drapeau.html|accessdate=21 Januarie 2009|archivedate= 8 Maart 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308204447/http://atheisme.org/drapeau.html}}&lt;/ref&gt; Die algehele ontwerp van die Madonna is deur die vaandel van die katedraal se ''Congrégation Mariale des Hommes'' geïnspireer en die twaalf sterre is op die standbeeld gevind wat deur hierdie gemeente in die katedraal vereer word (twaalf is ook die aantal van lede van die kerkraad).&lt;ref&gt;{{fr}} {{citation |title=Congrégation Mariale des Hommes |date=4 Februarie 2004 |publisher=Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg |url=http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |accessdate=24 Januarie 2009 |archivedate=14 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081114001435/http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |argief-url=https://web.archive.org/web/20081114001435/http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |argiefdatum=14 November 2008 |besoekdatum=23 Augustus 2015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{de}} Roland Bieber: ''Die Flagge der EG.'' In: Wilfried Fiedler, Georg Ress: ''Verfassungsrecht und Völkerrecht: Gedächtnisschrift für Wilhelm Karl Geck.'' Carl Heymanns, Köln/ Berlin/ Bonn/ München 1989, {{ISBN|3-452-21362-5}}, bl.&amp;nbsp;59–77.
* {{it}} Carlo Curti Gialdino: ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''. Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., Rome 2005, bl.&amp;nbsp;80–85.
* {{fr}} Parlement européen: ''Résolution sur l'adoption d'un drapeau pour la Communauté européenne (11 avril 1983).'' In: ''Journal officiel des Communautés européennes (JOCE).'' 16. Mei 1983, Nr. C 128, bl.&amp;nbsp;18.

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of the European Union|Vlae van die Europese Unie}}
* {{en}} [http://europa.eu/about-eu/basic-information/symbols/flag/index_en.htm Die EU se grafiese spesifikasies vir die vlag]
* {{fr}} [http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#9fe0d3a5-1c8d-40eb-9f0b-9d812b274edc Die simbole van die Europese Unie: Die vlag van die Raad van Europa]
* {{en}} [http://flagspot.net/flags/eu-eun.html European Union] by ''Flags of the World''
* {{en}} [http://www.flags.net/EUUN.htm European Union] by ''World Flag Database''

{{Europavlae}}
{{en-vertaal|Flag of Europe}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Europese Unie]]
[[Kategorie:Vlae van internasionale organisasies|Europese Unie]]</text>
      <sha1>79ptzhapw9uwev9o4r655546l0mofqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>McLaren</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102875</id>
    <revision>
      <id>3362251</id>
      <parentid>3156104</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2020 − hede */</comment>
      <origin>3362251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143349" sha1="r9yvvl2iy5yst8a79jh142qgbhjbabx" xml:space="preserve">[[Lêer:Lando Norris drives the McLaren MCL36 during the 2022 British Grand Prix..jpg|duimnael|regs|260px|Lando Norris bestuur die McLaren MCL36 in die [[2022 Britse Grand Prix]]]]
[[Lêer:Sergio Pèrez 2013 Malaysia FP2.jpg|duimnael|regs|260px|Sergio Perez in 2013 in [[2013 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]]]]

'''McLaren Racing Limited''' is 'n [[Brittanje|Britse]] [[motorsport]]span met 'n lang geskiedenis sedert 1963. Hulle neem aan [[Formule Een]]wêreldkampioenskapsrenne deel en gebruik sedert 2021 [[Mercedes-Benz]] se E Performance-enjins in hulle renmotors, nadat hulle in 2018 en 2019 [[Renault F1|Renault se F1-enjins]] gebruik het. Die span het tot in November 2017 [[Honda Racing F1|Honda-enjins]] gebruik, maar was ontevrede met dié se werkverrigting en wedrenbetroubaarheid.

Die span se renjaers vir die [[2018 Formule Een-seisoen]] was [[Fernando Alonso]] en [[Stoffel Vandoorne]], en in [[2019 Formule Een-seisoen|2019]] het die span twee nuwelinge, naamlik [[Carlos Sainz jr.]] en [[Lando Norris]], ingespan. In [[2021 Formule Een-seisoen|2021]] vervang [[Daniel Ricciardo]] vir Sainz wat na [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] verskuif het.

Sedert [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] tot tans is die span se gereelde renjaers Lando Norris en [[Oscar Piastri]], wat beide meeding om die wêreldbestuurderskroon. Span McLaren is reeds by die [[2025 Singapoerse Grand Prix]] as die vervaardigerswêreldkampioen vir 2025 gekroon.

== Volledige F1-uitslae ==
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
=== 1966 − 1969 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;2&quot;| [[1966]]
| rowspan=&quot;2&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M2B
| rowspan=&quot;2&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]&lt;br /&gt;Scuderia&lt;br /&gt;Serenissima 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;2&quot;| Firestone
|
| [[1966 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1966 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1966 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1966 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1966 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1966 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1966 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1966 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1966 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
|
|
|
|rowspan=2| '''2'''&lt;br /&gt;'''1'''
|rowspan=2| '''9'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;2&quot;| [[1967]]
| rowspan=&quot;2&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M4B
| rowspan=&quot;2&quot;| [[British Racing Motors|BRM]] 2.0 [[V8-enjin|V8]]&lt;br /&gt;[[British Racing Motors|BRM]] 3.0 V12
| rowspan=&quot;2&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1967 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1967 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1967 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1967 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1967 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1967 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1967 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1967 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1967 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1967 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1967 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
|
|rowspan=2| '''3'''
|rowspan=2| '''10'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1968]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M7A
| rowspan=&quot;3&quot;| [[British Racing Motors|BRM]] 3.0 [[V12-enjin|V12]]&lt;br /&gt;[[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br/&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1968 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1968 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1968 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1968 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1968 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1968 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1968 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1968 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1968 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1968 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1968 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1968 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''49'''
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;4&quot;| [[1969]]
| rowspan=&quot;4&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M7A
| rowspan=&quot;4&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth|Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;4&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1969 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1969 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1969 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1969 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1969 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1969 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1969 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1969 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1969 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1969 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1969 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
|
|rowspan=4| '''38'''
|rowspan=4| '''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} Derek Bell
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|}

=== 1970 − 1979 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;5&quot;| [[1970]]
| rowspan=&quot;5&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M7D&lt;br /&gt;M14A&lt;br /&gt;M14D
| rowspan=&quot;5&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;5&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1970 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1970 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1970 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1970 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1970 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1970 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1970 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1970 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1970 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1970 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1970 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1970 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1970 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
|
|
|
|
|rowspan=5| '''35^'''
|rowspan=5| '''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Bruce McLaren
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{US-VLAG}} Peter Gethin
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{US-VLAG}} Dan Gurney
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;4&quot;| [[1971]]
| rowspan=&quot;4&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M14A&lt;br /&gt;M19A
| rowspan=&quot;4&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;4&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1971 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1971 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1971 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1971 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1971 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1971 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1971 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1971 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1971 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1971 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1971 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|
|
|
|
|rowspan=4| '''10^'''
|rowspan=4| '''6'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
| 
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} Peter Gethin
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} Jackie Oliver
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|
|
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;5&quot;| [[1972]]
| rowspan=&quot;5&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M19A&lt;br /&gt;M19C
| rowspan=&quot;5&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;5&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1972 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1972 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1972 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1972 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1972 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1972 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1972 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1972 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1972 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1972 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1972 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1972 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|
|
|
|rowspan=5 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''47'''
|rowspan=5 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|
| 
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{US-VLAG}} Peter Revson
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 18
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} Brian Redman
|
|
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]]
|
|
|
|
| 
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;5&quot;| [[1973]]
| rowspan=&quot;5&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M19C&lt;br /&gt;M23
| rowspan=&quot;5&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;5&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1973 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1973 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1973 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1973 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1973 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1973 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1973 Sweedse Grand Prix|SWE]]
| [[1973 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1973 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1973 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1973 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1973 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1973 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1973 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1973 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|rowspan=5 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''58'''
|rowspan=5 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{US-VLAG}} Peter Revson
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| [[Beeld:Flag of South Africa 1928-1994.svg|20px]] [[Jody Scheckter]]
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BE-VLAG}} [[Jacky Ickx]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;| [[1974]]
| rowspan=&quot;6&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M23
| rowspan=&quot;6&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;6&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1974 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1974 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1974 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1974 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1974 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1974 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1974 Sweedse Grand Prix|SWE]]
| [[1974 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1974 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1974 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1974 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1974 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1974 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1974 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1974 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|rowspan=6 bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| '''73'''
|rowspan=6 bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| '''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{NZ-VLAG}} Denny Hulme
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} Mike Hailwood
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} David Hobbs
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1975]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M23
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1975 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1975 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1975 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1975 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1975 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1975 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1975 Sweedse Grand Prix|SWE]]
| [[1975 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1975 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1975 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1975 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1975 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1975 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1975 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''53'''
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Emerson Fittipaldi]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1976]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M23&lt;br /&gt;M26
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1976 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1976 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1976 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1976 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1976 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1976 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1976 Sweedse Grand Prix|SWE]]
| [[1976 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1976 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1976 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1976 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1976 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1976 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1976 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1976 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1976 Japannese Grand Prix|JPN]]
|
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''74'''
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[James Hunt]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: white&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;5&quot;| [[1977]]
| rowspan=&quot;5&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M23&lt;br /&gt;M26
| rowspan=&quot;5&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;5&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1977 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1977 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1977 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1977 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1977 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1977 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1977 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1977 Sweedse Grand Prix|SWE]]
| [[1977 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1977 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1977 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1977 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1977 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1977 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1977 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1977 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1977 Japannese Grand Prix|JPN]]
|rowspan=5 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''60'''
|rowspan=5 bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| '''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[James Hunt]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Jochen Mass]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;left&quot;| {{CA-VLAG}} [[Gilles Villeneuve]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|
|
|
|
|
|
| 
|-
|align=&quot;left&quot;| {{IT-VLAG}} Bruno Giacomelli
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;4&quot;| [[1978]]
| rowspan=&quot;4&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M26
| rowspan=&quot;4&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;4&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1978 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1978 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1978 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1978 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1978 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1978 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1978 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1978 Sweedse Grand Prix|SWE]]
| [[1978 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1978 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1978 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1978 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1978 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1978 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1978 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1978 Kanadese Grand Prix|KAN]]
|
|rowspan=4| '''15'''
|rowspan=4| '''8'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[James Hunt]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Patrick Tambay]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{IT-VLAG}} Bruno Giacomelli
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1979]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M26&lt;br /&gt;M28&lt;br /&gt;M28B&lt;br /&gt;M28C&lt;br /&gt;M29
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1979 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1979 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1979 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1979 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1979 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1979 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1979 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1979 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1979 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1979 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1979 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1979 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1979 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1979 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1979 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|rowspan=3| '''15'''
|rowspan=3| '''7'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[John Watson]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} Patrick Tambay
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#ffcfcf&quot;| &lt;small&gt;DNQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffcfcf&quot;| &lt;small&gt;DNQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! Punte
! Plek
|}

=== 1980 − 1989 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1980]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M29B&lt;br /&gt;M29C&lt;br /&gt;M30
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]] 3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1980 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1980 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1980 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1980 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1980 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1980 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1980 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1980 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1980 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1980 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1980 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1980 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1980 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1980 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
|
|
|rowspan=3| '''11'''
|rowspan=3| '''9'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[John Watson]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFCFCF&quot;| &lt;small&gt;DNQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| NC
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1981]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;M29C&lt;br /&gt;M29F&lt;br /&gt;MP4
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Michelin}}
|
| [[1981 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1981 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1981 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1981 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1981 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1981 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1981 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1981 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1981 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1981 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1981 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1981 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1981 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1981 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1981 Las Vegas Grand Prix|LV]]
|
|rowspan=3| '''28'''
|rowspan=3| '''6'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[John Watson]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{IT-VLAG}} [[Andrea de Cesaris]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1982]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4B
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Michelin}}
|
| [[1982 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1982 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1982 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1982 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1982 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1982 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1982 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1982 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1982 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1982 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1982 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1982 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1982 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1982 Switserse Grand Prix|SWI]]
| [[1982 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1982 Las Vegas Grand Prix|LV]]
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''69'''
|rowspan=3 bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: white&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 8
|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[John Watson]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1983]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/1C&lt;br /&gt;MP4/1E
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] [[Cosworth |Cosworth DFV]]&lt;br /&gt;3.0 [[V-motor|V8]]&lt;br /&gt;TAG 1.5 [[V6-enjin|V6 turbo]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Michelin}}
|
| [[1983 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1983 Verenigde State Wes Grand Prix|VSW]]
| [[1983 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1983 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1983 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1983 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1983 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1983 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1983 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1983 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1983 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1983 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1983 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1983 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1983 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
|
|rowspan=3| '''34'''
|rowspan=3| '''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFCFCF&quot;| &lt;small&gt;DNQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color:#ffffff;&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[John Watson]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#FFCFCF&quot;| &lt;small&gt;DNQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color:#ffffff;&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1984]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/2
| rowspan=&quot;3&quot;| TAG 1.5 [[V6-enjin|V6 turbo]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Michelin}}
|
| [[1984 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1984 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1984 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1984 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1984 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1984 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1984 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1984 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1984 Dallas Grand Prix|DAL]]
| [[1984 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1984 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1984 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1984 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1984 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1984 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1984 Portugese Grand Prix|POR]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;|'''143{{breuk|1|2}}'''
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;4&quot;| [[1985]]
| rowspan=&quot;4&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/2B
| rowspan=&quot;4&quot;| TAG 1.5 [[V6-enjin|V6 turbo]]
| rowspan=&quot;4&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1985 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1985 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1985 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1985 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1985 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1985 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1985 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1985 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1985 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1985 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1985 Nederlandse Grand Prix|NED]]
| [[1985 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1985 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1985 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1985 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1985 Australiese Grand Prix|AUS]]
| rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;|'''90'''
| rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Niki Lauda]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[John Watson]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7
|
| 
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1986]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/2C
| rowspan=&quot;3&quot;| TAG 1.5 [[V6-enjin|V6 turbo]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1986 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1986 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1986 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1986 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1986 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1986 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1986 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1986 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1986 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1986 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1986 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1986 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1986 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1986 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1986 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1986 Australiese Grand Prix|AUS]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''96'''
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color:#ffffff;&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Keke Rosberg]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1987]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/3
| rowspan=&quot;3&quot;| TAG 1.5 [[V6-enjin|V6 turbo]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1987 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1987 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1987 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1987 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1987 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1987 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1987 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1987 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1987 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1987 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1987 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1987 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1987 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1987 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1987 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1987 Australiese Grand Prix|AUS]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''76'''
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;left&quot;| {{SE-VLAG}} [[Stefan Johansson]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1988]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/4
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Honda]] RA168E 1.5 [[V6-enjin|V6 turbo]]
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1988 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1988 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1988 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1988 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1988 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1988 Verenigde State Oos Grand Prix|DET]]
| [[1988 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1988 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1988 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1988 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1988 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1988 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1988 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1988 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1988 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1988 Australiese Grand Prix|AUS]]
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''199'''
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
| bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
| bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]]
| bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color:white&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 10{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4{{Pictogram poleposition}}
| bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
| bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1989]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/5
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Honda]] RA109E 3.5 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1989 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1989 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1989 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1989 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1989 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1989 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1989 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1989 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1989 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1989 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1989 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1989 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1989 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1989 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1989 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1989 Australiese Grand Prix|AUS]]
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''141'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: white&quot;| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FR-VLAG}} [[Alain Prost]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! Punte
! Plek
|}

=== 1990 − 1999 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1990 Formule Een-seisoen|1990]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren&lt;br /&gt;MP4/5B
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Honda]] RA100E 3.5 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1990 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1990 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1990 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1990 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1990 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1990 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1990 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1990 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1990 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1990 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1990 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1990 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1990 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1990 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1990 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1990 Australiese Grand Prix|AUS]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''121'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|20
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|14
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|16
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1991 Formule Een-seisoen|1991]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/6
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Honda]] RA121E 3.5 V12
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
| 
| [[1991 Verenigde State Grand Prix|VSA]]
| [[1991 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1991 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1991 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1991 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1991 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1991 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1991 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1991 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1991 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1991 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1991 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1991 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1991 Australiese Grand Prix|AUS]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''139'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1992 Formule Een-seisoen|1992]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/6B&lt;br /&gt;MP4/7A
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Honda]] RA122E 3.5 V12&lt;br /&gt;[[Honda]] RA122E/B 3.5 V12
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1992 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1992 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]
| [[1992 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1992 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1992 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1992 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1992 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1992 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1992 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1992 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1992 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1992 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1992 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1992 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1992 Australiese Grand Prix|AUS]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''99'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|9
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Gerhard Berger]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;4&quot;| [[1993 Formule Een-seisoen|1993]]
| rowspan=&quot;4&quot;| McLaren MP4/8
| rowspan=&quot;4&quot;| [[Ford Motor Company|Ford]] HBE7 3.5 [[V8-enjin|V8]]
| rowspan=&quot;4&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]
| [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1993 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1993 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1993 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1993 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1993 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]]
|
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''84'''
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{US-VLAG}} Michael Andretti
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|14
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
| 
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{BR-VLAG}} [[Ayrton Senna]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|18
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|
|-
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1994 Formule Een-seisoen|1994]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/9
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Peugeot]] A6 3.5 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAS]]
| [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1994 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1994 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1994 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1994 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1994 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''42'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|12
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Martin Brundle]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;4&quot;| [[1995 Formule Een-seisoen|1995]]
| rowspan=&quot;4&quot;| McLaren MP4/10&lt;br /&gt;MP4/10B&lt;br /&gt;MP4/10C
| rowspan=&quot;4&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO 110 3.0 V10
| rowspan=&quot;4&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1995 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1995 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1995 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1995 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1995 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAS]]
| [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]]
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''30'''
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Mark Blundell]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Nigel Mansell]]
|
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|10
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
| 
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1996 Formule Een-seisoen|1996]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/11
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt;FO 110 3.0 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]]
| [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1996 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1996 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1996 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1996 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1996 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1996 Portugese Grand Prix|POR]]
| [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''49'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|13
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|8
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1997 Formule Een-seisoen|1997]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/12
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt;FO110E 3.0 V10 &lt;br /&gt;FO110F 3.0 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Goodyear}}
|
| [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]]
| [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1997 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1997 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1997 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]]
| [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]]
| [[1997 Europese Grand Prix|EUR]]
|rowspan=&quot;3&quot;|'''63'''
|rowspan=&quot;3&quot;|'''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: white&quot;|&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|9{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|10
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|10
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1998 Formule Een-seisoen|1998]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/13
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt;FO110G 3.0 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Bridgestone}}
|
| [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]]
| [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]]
| [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1998 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1998 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1998 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]]
| [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''156'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[1999 Formule Een-seisoen|1999]]
| rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4/14
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt;FO110H 3.0 V10
| rowspan=&quot;3&quot;| {{Bridgestone}}
|
| [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]]
| [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]
| [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]]
| [[1999 Monaco Grand Prix|MON]]
| [[1999 Spaanse Grand Prix|SPA]]
| [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]]
| [[1999 Franse Grand Prix|FRA]]
| [[1999 Britse Grand Prix|GBR]]
| [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]
| [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]]
| [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]]
| [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]]
| [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]]
| [[1999 Europese Grand Prix|EUR]]
| [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]]
| [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''124'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel
! Enjin
! Bande
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! Punte
! Plek
|}

=== 2000 − 2009 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:75%;&quot;
|-
! Jaar
! Onderstel&lt;br/&gt;en bande
! Enjin
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[2000 Formule Een-seisoen|2000]]
| rowspan=&quot;3&quot;| MP4/15&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Bridgestone}}
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO110J 3.0 V10
|
| [[2000 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2000 San Marino Grand Prix|SAN]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2000 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2000 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2000 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2000 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2000 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''152'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#000000&quot; style=&quot;color: white;&quot;|&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|7
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[2001 Formule Een-seisoen|2001]]
| rowspan=&quot;3&quot;| MP4-16&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Bridgestone}}
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO110K 3.0 V10
|
| [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2001 Oostenrykse Grand Prix|0OS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2001 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2001 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2001 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2001 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| 
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''102'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Mika Häkkinen]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;|9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|6
|bgcolor=&quot;&quot;|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|5{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;|2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;|3
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[2002 Formule Een-seisoen|2002]]
| rowspan=&quot;3&quot;| MP4-17&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Michelin}}
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO110M 3.0 V10
|
| [[2002 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2002 San Marino Grand Prix|SMR]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2002 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2002 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2002 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2002 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''65'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]]
| rowspan=&quot;3&quot;| MP4-17D&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Michelin}}
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO110M 3.0 V10 &lt;br /&gt; FO110P 3.0 V10
|
| [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2003 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2003 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2003 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2003 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2003 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2003 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
|
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''142'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|
|
| 
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;3&quot;| [[2004 Formule Een-seisoen|2004]]
| rowspan=&quot;3&quot;| MP4-19&lt;br /&gt;MP4-19B&lt;br/&gt;{{Michelin}}
| rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO 110Q 3.0 V10
|
| [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2004 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2004 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2004 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2004 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2004 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2004 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2004 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''69'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;&quot;|'''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[David Coulthard]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! rowspan=&quot;5&quot;| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]]
| rowspan=&quot;5&quot;| MP4-20&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Michelin}}
| rowspan=&quot;5&quot;| [[Mercedes-Benz]] &lt;br /&gt; FO 110R 3.0 V10
|
| [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{BH-VLAG}}
| [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SMR}}
| [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2005 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2005 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{EU-VLAG}}
| [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{US-VLAG}}
| [[2005 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2005 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{DE-VLAG}}
| [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{HU-VLAG}}
| [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{TR-VLAG}}
| [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{BE-VLAG}}
| [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{BR-VLAG}}
| [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{JP-VLAG}}
| [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
|rowspan=&quot;5&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''182'''
|rowspan=&quot;5&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram snelste ronde}}
|-
|align=&quot;left&quot;| {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|
|
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#000000&quot;| &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
|bgcolor=&quot;&quot;| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 14{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|-
|align=&quot;left&quot;| {{ES-VLAG}} [[Pedro de la Rosa]]
|
|
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram snelste ronde}}
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{AT-VLAG}} [[Alexander Wurz|A. Wurz]]
|
|
|
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| 
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;4&quot;| [[2006 Formule Een-seisoen|2006]]
|rowspan=&quot;4&quot;| McLaren MP4-21&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Michelin}}
|rowspan=&quot;4&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108S&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{BH-VLAG}}
| [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SMR}}
| [[2006 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2006 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2006 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2006 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{DE-VLAG}}
| [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''110'''
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{CO-VLAG}} [[Juan Pablo Montoya]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{ES-VLAG}} [[Pedro de la Rosa]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2007 Formule Een-seisoen|2007]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-22&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Bridgestone}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108T&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{BH-VLAG}}
| [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2007 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2007 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{FR-VLAG}}
| [[2007 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2007 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#000000&quot;| {{Kleur|white|'''0'''}}
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#000000&quot;| {{Kleur|white|'''&lt;small&gt;Uitge-&lt;br /&gt;sluit&lt;/small&gt;'''}}
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2008 Formule Een-seisoen|2008]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-23&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Bridgestone}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO108T&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2008 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2008 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2008 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2008 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2008 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''151'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{FI-VLAG}} [[Heikki Kovalainen]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2009 Formule Een-seisoen|2009]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-24&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Bridgestone}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108W&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2009 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2009 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]&lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2009 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2009 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|UAE}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''71'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#000000&quot;| {{Kleur|white|DSQ}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 18
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFFFBF&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF{{Pictogram poleposition}}
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{FI-VLAG}} [[Heikki Kovalainen]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 11
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel&lt;br/&gt;en bande
! Enjin
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! Punte
! Plek
|}

=== 2010 − 2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:75%;&quot;
|-
! Jaar
! Onderstel&lt;br/&gt;en bande
! Enjin
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-25&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Bridgestone}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108X&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt;[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''454'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#DFDFDF&quot;|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-26&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108Y&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|IND}}
| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''497 '''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''{{silwer}} '''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-27&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108Z&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|IND}}
| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| '''378'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| {{brons}}
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 18
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 19
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-28&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;FO 108F&lt;br /&gt;2.4 [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|IND}}
| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot;| '''122'''
|rowspan=&quot;3&quot;| '''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 17
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 20
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MP4-29&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes&lt;br /&gt;-Benz]]&lt;br /&gt;PU106A Hybrid&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt;[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot;| '''181'''
|rowspan=&quot;3&quot;| '''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 17
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;4&quot;| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]]
|rowspan=&quot;4&quot;| McLaren MP4-30&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;4&quot;| [[Honda Racing F1|Honda]] RA615H&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;4&quot;| '''27'''
|rowspan=&quot;4&quot;| '''9'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| DNS
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 18
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 17
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| DNS
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;4&quot;| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]]
|rowspan=&quot;4&quot;| McLaren MP4-31&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;4&quot;| [[Honda Racing F1|Honda]] RA616H&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=&quot;4&quot;| '''76'''
|rowspan=&quot;4&quot;| '''6'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 18
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|-
|align=&quot;left&quot;|{{BE-VLAG}} [[Stoffel Vandoorne]]
|
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Jenson Button]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 18
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MCL32&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Honda Racing F1|Honda]] RA617H&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
|[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; |'''30'''
|rowspan=&quot;3&quot; |'''9'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| DNS
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|ND
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 17
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{BE-VLAG}} [[Stoffel Vandoorne]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#ffffff&quot;| DNS
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MCL33&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Renault F1|Renault]] R.E.18&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=&quot;3&quot;| '''62'''
|rowspan=&quot;3&quot;| '''6'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 17
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|-
|align=&quot;left&quot;|{{vlagikoon|BEL}} [[Stoffel Vandoorne]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 16
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]]
|rowspan=&quot;3&quot;| McLaren MCL34&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Renault F1|Renault]] E.Tech19&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt;[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=&quot;3&quot;| '''145'''
|rowspan=&quot;3&quot;| '''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 18
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11†
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 19
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| DNF
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel&lt;br/&gt;en bande
! Enjin
! Bestuurders
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! Punte
! Plek
|}

=== 2020 − hede ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:75%;&quot;
|-
!Jaar
!Onderstel&lt;br/&gt;en bande
!Enjin
!Renjaers
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Punte
!Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]]
|rowspan=&quot;3&quot;| MCL35&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Renault F1|Renault]] E.Tech20&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;{{AT-VLAG}}
| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]&lt;br/&gt;[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]]
| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;{{HU-VLAG}}
| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;{{GB-VLAG}}
| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]&lt;br/&gt;[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|20px|border|F1 70 Logo]]
| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;{{ES-VLAG}}
| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;{{BE-VLAG}}
| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt;{{IT-VLAG}}
| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]&lt;br/&gt;{{IT-VLAG}}
| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br/&gt;{{RU-VLAG}}
| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]&lt;br/&gt;{{DE-VLAG}}
| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br/&gt;{{PT-VLAG}}
| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt;[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]&lt;br/&gt;{{vlagikoon|TUR}}
| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;{{vlagikoon|BHR}}
| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]&lt;br/&gt;{{vlagikoon|BHR}}
| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|
|
|
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''202'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;|'''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=ffdf9f| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=cfcfff| 15
|bgcolor=efcfff| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=dfffdf| 8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfffdf| 5
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 9{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=ffffff| &lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf| 2
|bgcolor=efcfff| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=dfffdf| 6
|
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]]
|rowspan=&quot;3&quot;| MCL35M&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M12 E Performance&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2021 Emilia Romagna Grand Prix|EMI]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br/&gt;{{PT-VLAG}}
| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] &lt;br /&gt; [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]]
| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=efefef|'''275'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=efefef|'''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 6
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=cfcfff| 11
|bgcolor=ffffbf| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=cfcfff| 13
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=efcfff| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| 12
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=cfcfff| 12
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=ffdf9f| 3
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=ffdf9f| 3
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=dfffdf| 5
|bgcolor=ffdf9f| 3
|bgcolor=dfffdf| 4
|bgcolor=efcfff| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| 14
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfdfdf| 2
|bgcolor=dfffdf| 7{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf| 7
|bgcolor=dfffdf| 8
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfffdf| 9
|bgcolor=dfffdf| 10
|bgcolor=dfffdf| 7
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]]
|rowspan=&quot;3&quot;| MCL36&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M13 E Performance&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=efefef|'''159'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=efefef|'''5'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;18
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]]
|rowspan=&quot;3&quot;| MCL60&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M14 E Performance&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=3 bgcolor=efefef| '''302'''
|rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|19
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|14
|bgcolor=dfffdf|10{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[McLaren MCL38|MCL38]]&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M15 E Performance&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|BHR}}
| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|SAU}}
| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|AUS}}
| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|JPN}}
| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|CHN}}
| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|CAN}}
| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|ESP}}
| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|AUT}}
| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|GBR}}
| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|HUN}}
| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|BEL}}
| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|NED}}
| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|ITA}}
| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|AZE}}
| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|SIN}}
| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|VSA}}
| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|MEX}}
| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|QAT}}
| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=3 bgcolor=ffffbf| '''666'''
|rowspan=3 bgcolor=ffffbf| '''{{Goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;20&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;6{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;10{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;13{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|10
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]]
|rowspan=&quot;3&quot;| MCL39&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M16 E Performance&lt;br /&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=3 bgcolor=ffffbf| '''833'''
|rowspan=3 bgcolor=ffffbf| '''{{Goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=cfcfff|18 &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=000000 style=color:white|{{Pictogram poleposition}}&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f|3
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=000000 style=color:white| &lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]*
|rowspan=&quot;3&quot;| MCL40&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M17 E Performance&lt;br/&gt;1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]]
|
| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]
| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|rowspan=3 bgcolor=efefef| '''398*'''
|rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4*'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=&quot;left&quot;|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
|bgcolor=|&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel&lt;br /&gt;en bande
! Enjin
! Renjaers
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
! Punte
! Plek
|}&lt;/div&gt;
* &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; Die renjaer haal nie die einde nie, maar word wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die renafstand voltooi het.
* ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën.
* '''*''' Seisoen nog aan die gang.

== Galery ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
Lêer:ProstAlain McLarenMP4-2B 1985.jpg|[[Alain Prost]] in die McLaren MP4-2B (1985)
Lêer:Ayrton Senna 1988 Canada.jpg|[[Ayrton Senna]] in 1988 in [[Kanadese Grand Prix|Kanada]]
Lêer:Mika Hakkinen 1999 Canada.jpg|[[Mika Häkkinen]] wen die [[1999 Kanadese Grand Prix]]
Lêer:Fernando Alonso 2007 2.jpg|[[Fernando Alonso]] in die [[2007 Maleisiese Grand Prix]]
Lêer:Lewis hamilton - 2008 Melb GP.jpg|[[Lewis Hamilton]] in [[2008 Australiese Grand Prix|Melborne]], 2008
Lêer:Hamilton McLaren MP4-24.jpg|Hamilton in die McLaren MP4-24
Lêer:McLaren duo 2015 Malaysia Race.jpg|[[Fernando Alonso|Alonso]] gevolg deur [[Jenson Button|Button]] in die [[2015 Maleisiese Grand Prix]]
Lêer:Stoffel_Vandoorne_2017_Catalonia_test_(27_Feb-2_Mar)_Day_4.jpg|[[Stoffel Vandoorne]] in die McLaren MCL32 (2017)
&lt;/gallery&gt;

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* {{official website|https://www.mclaren.com/racing/}}

[[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]]
[[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]]</text>
      <sha1>r9yvvl2iy5yst8a79jh142qgbhjbabx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Broekie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105934</id>
    <revision>
      <id>3362148</id>
      <parentid>2433067</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1438" sha1="m4ykubmnbvabdipgly06ish5ce80woq" xml:space="preserve">''Vir die onderklere deur mans gedra, sien [[onderbroek]]''
[[Lêer:Knickers1.jpg|duimnael|300px|regs|Broekies in verskillende kleure]]

'''Broekies''' of 'n '''onderbroekie''' (tipies ''panties'' genoem in Amerikaanse Engels of ''knickers'' in Britse [[Engels]]) is 'n vorm van onderklere deur [[vrou]]e gedra.&lt;ref name=&quot;Origin&quot;&gt;{{cite web |title=Panty |url=http://www.theoriginof.com/panty.html |work=The Origin of |publisher=TheOriginOf.com |access-date=13 Mei 2012 |author=Staff |date=7 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224142002/http://www.theoriginof.com/panty.html |archive-date=24 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Broekies is meestal vormgepas, maar kan ook los wees. 

Tipiese komponente sluit in 'n elastiese lyfband, 'n kruispaneel wat die skaamdele bedek (gewoonlik gevoer met absorberende materiaal soos [[katoen]]), en 'n paar beenopeninge wat, soos die lyfband, dikwels van elastiese materiaal gemaak word. Verskillende materiale word gebruik, maar gewoonlik word stowwe verkies wat kan &quot;asemhaal&quot; (vryelik ventileer). 

Terwyl broekies oorspronklik ontwerp is om die hele onderste helfte van die vroulike [[liggaam]] te bedek, het dit sedert die 1970's óf geen bene gehad nie, óf in meeste gevalle baie kort bene wat toenemend korter geraak het met die verloop van tyd.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Saadjie}}
{{Navigasie kleding}}

[[Kategorie:Kleding]]</text>
      <sha1>m4ykubmnbvabdipgly06ish5ce80woq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlotte Rampling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107084</id>
    <revision>
      <id>3362058</id>
      <parentid>3301295</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Beter beeld</comment>
      <origin>3362058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1502" sha1="ajaryj01i86zbuh88u9j65x7wfa9yjj" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
|Naam= Charlotte Rampling
|Beeld=Actress Charlotte Rampling At the premiere of the movie &quot;45 Years&quot; (cropped1).jpg
|Beeldbeskrywing=Charlotte Rampling in 2015.
|Beeldonderskrif= Charlotte Rampling in 2015.
|Geboortenaam= Tessa Charlotte Rampling
|Geboortedatum= [[5 Februarie]] [[1946]]
|Geboorteplek= [[Sturmer]], [[Essex]], [[Engeland]]
|Beroep= Aktrise
|Webwerf=
|imdb= 00001648
|Toekennings=
}}

'''Tessa Charlotte Rampling''', OBE (Sturmer, [[5 Februarie]] [[1946]]) is 'n [[Engeland|Engelse]] aktrise. Sy het in Engelse, Franse en Italiaanse rolprente verskyn. Sy word in 2001 'n lid van die [[Orde van die Britse Ryk]] en in 2002 'n lid van die Franse [[Erelegioen]].

== Filmografie ==
Rampling maak haar rolprentdebuut in 1965. Haar films sluit in: ''Georgy Girl'' (1966), ''The Damned'' (1969), ''The Night Porter'' (1974), ''Farewell My Lovely'' (1975), ''Stardust Memories'' (1980), ''The Verdict'' (1982), ''Angel Heart'' (1987), ''The Duchess'' (2008) en ''The Eye of the Storm'' (2011).

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0001648}}
{{Commonskat-inlyn}}

{{Saadjie}}
{{London Film Critics Circle Award vir aktrise van die jaar}}
{{Los Angeles Film Critics Association Award vir beste aktrise}}
{{National Society of Film Critics Award vir beste aktrise}}
{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Rampling, Charlotte}}
[[Kategorie:Geboortes in 1946]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Engelse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Engelse aktrises van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>ajaryj01i86zbuh88u9j65x7wfa9yjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Azerbeidjanners</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108432</id>
    <revision>
      <id>3362126</id>
      <parentid>3301596</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20716" sha1="k7mqdw4ce71radd7zt70eik6u4fs1og" xml:space="preserve">woonHierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Azerbeidjans]].''
{{Etniese groep
| beeld = [[Lêer:Azerbaijanis.png|300px]]
| onderskrif = 
| groep = Azerbeidjanners
| bevolking = ca. 28–35 miljoen&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.joshuaproject.net/people-clusters.php?peo2=126 |title=Azerbaijani |publisher=Joshua Project |accessdate=24 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104051422/http://www.joshuaproject.net/people-clusters.php?peo2=126 |archive-date=4 November 2013 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/?id=YJwsAQAAIAAJ&amp;dq=30+million+South+Azerbaijan&amp;q=30-35 |title=The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East|author=Sela, Avraham|publisher=Continuum|year=2002|isbn=0-8264-1413-3|page=197}}&lt;/ref&gt;
| plek = {{vlagland|Iran}} meer as 15 miljoen&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/46833/Azerbaijani |title=Azerbaijani (people) |work=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=24 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006093258/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/46833/Azerbaijani |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; óf&lt;br /&gt;
12,9–18 miljoen&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html#People |title=Iran |work=CIA: The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=14 November 2011 |accessdate=4 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529201523/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Michael Knüppel, &quot;TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW&quot;, Encyclopaedia Iranica [http://www.iranicaonline.org/articles/turkic-languages-overview] &quot;Altogether, one-sixth of today's Iranian population is turcophone or bilingual (Persian and Turkic; see Doerfer, 1969, bl. 13).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Mehrdad Izady – Columbia University – Gulf 2000 Project – Language Map of Iran – 2012 http://gulf2000.columbia.edu/maps.shtml''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Swietochowski, Tadeusz; Collins, Brian C. (1999). Historical dictionary of Azerbaijan. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. {{ISBN|0-8108-3550-9}}.&lt;/ref&gt; óf&lt;br /&gt;
18–27 miljoen&lt;ref&gt;{{en}} Elling, Rasmus Christian. Minorities in Iran: Nationalism and Ethnicity after Khomeini, Palgrave Macmillan, 2013. [https://books.google.com/books?id=rWEbrv5oD8AC&amp;pg=PT33&amp;dq=argue+that+overall+number+is+much+higher,+even+as+much+as+50+percent+azeri&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=WVJrUcnJE62g4AO5n4HADw&amp;ved=0CC4Q6AEwAA]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Shaffer, Brenda (2003). Borders and Brethren: Iran and the Challenge of Azerbaijani Identity. MIT Press. bl. 221–225. {{ISBN|0-262-19477-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Minahan, James (2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: S-Z. Greenwood Publishing Group. bl. 1765. {{ISBN|978-0-313-32384-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Ali Gheissari, &quot;Contemporary Iran:Economy, Society, Politics: Economy, Society, Politics&quot;, Oxford University Press, 2 April 2009. bl. 300&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Azerbeidjan}} 8,2 miljoen&lt;ref&gt;{{ru}} [https://web.archive.org/web/20121130101713/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls Переписи населения Азербайджана 1979, 1989, 1999, 2009 годов]&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Rusland}} 603&amp;nbsp;070–1,5 miljoen&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |title=Итоги переписи |work=2010 census |year=2012 |publisher=Russian Federation State Statistics Service |accessdate=24 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |archive-date=4 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Leeuw&quot;&gt;{{en}} {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sNoP1zphWf8C&amp;pg=PA19|title=Azerbaijan: a quest for identity : a short history|author=van der Leeuw, Charles|publisher=Palgrave Macmillan|year=2000|isbn=978-0-312-21903-1|page=19}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Turkye}} 530&amp;nbsp;000–800&amp;nbsp;000&lt;ref name=&quot;Leeuw&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://looklex.com/e.o/turkey.peoples.htm |title=Turkey-Peoples |publisher=Looklex Encyclopaedia |accessdate=13 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617115812/http://looklex.com/e.o/turkey.peoples.htm |archive-date=17 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Georgië}} 284&amp;nbsp;761&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/03%20Ethnic%20Composition.pdf |format=PDF |title=Ethnic groups by major administrative-territorial units |publisher=National Statistics Office of Georgia |work=2002 census |accessdate=17 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181004175232/http://www.geostat.ge/cms/site_images/_files/english/census/2002/03%20Ethnic%20Composition.pdf |archive-date=4 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kasakstan}} 85&amp;nbsp;292&lt;ref&gt;{{kk}} {{cite web |url=http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82.%20%D0%98%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9%20%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%202009%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.pdf |title=Population by national and/or ethnic group, sex and urban/rural residence (2009 census) |publisher=Agency for the Statistics of the Republic of Kazakhstan |accessdate=15 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014030702/http://www.stat.kz/p_perepis/DocLib1/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82.%20%D0%98%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B8%20%D0%9D%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%BE%D0%B9%20%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B8%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%202009%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.pdf |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Oekraïne}} 45&amp;nbsp;176 &lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |title=About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001 |work=Ukraine Census 2001 |publisher=State Statistics Committee of Ukraine |accessdate=17 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020021046/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/ |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Oesbekistan}} 44&amp;nbsp;400&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html |title=The National Structure of the Republic of Uzbekistan |year=1989 |publisher=Umid World |accessdate=17 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120723024737/http://www.arbuz.com/Umid/Main/Uzbekistan/Population/population.html |archive-date=23 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Turkmenistan}} 33&amp;nbsp;365&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite journal|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php?reg=14|title=Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения по республикам СССР|work=Демоскоп Weekly|issue=493–494|date=1–22 Januarie 2012|accessdate=17 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde State}} 24&amp;nbsp;377–400&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.news.az/articles/5620 |title=Azerbaijani-American Council rpartners with U.S. Census Bureau |publisher=News.Az |date=28 Desember 2009 |accessdate=11 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001145647/http://www.news.az/articles/5620 |archive-date=1 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} http://www.azeris.org/images/proclamations/May28_BrooklynNY_2011.JPG {{dooie skakel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html |title=Obama, recognize us – St. Louis American: Letters To The Editor |publisher=Stlamerican.com |date=9 Maart 2011 |accessdate=11 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221125712/http://www.stlamerican.com/reader_interaction/letters_to_the_editor/article_a906f9d6-4a8f-11e0-9d87-001cc4c03286.html |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Nederland}} 18&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf |format=PDF |title=The Kingdom of the Netherlands: Bilateral relations: Diaspora |publisher=Republic of Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs |accessdate=17 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220052457/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Netherlands.pdf |archive-date=20 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kirgisië}} 17&amp;nbsp;823&lt;ref&gt;{{ky}} {{cite web |url=http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf |format=PDF |title=5.01.00.03 Национальный состав населения |publisher=National Statistical Committee of Kyrgyz Republic |year=2011 |accessdate=17 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140706220049/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf |archive-date=6 Julie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Duitsland}} 15&amp;nbsp;219&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer,property=file.xls |title=Foreign population on 31-12-2006 by citizenship and selected characteristics |publisher=Federal Statistical Office (Destatis) |accessdate=3 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118120111/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/Content/Statistics/Bevoelkerung/AuslaendischeBevoelkerung/Tabellen/Content100/AlterAufenthaltsdauer,property=file.xls |archive-date=18 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} 7&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality |title=UAE´s population – by nationality |work=BQ Magazine |date=12 April 2015 |accessdate=13 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150909074350/http://www.bqdoha.com/2015/04/uae-population-by-nationality |archive-date= 9 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 6&amp;nbsp;220&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title=Nationality and country of birth by age, sex and qualifications Jan – Dec 2013 (Excel sheet 60Kb) |url=http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls |website=www.ons.gov.uk |publisher=Office for National Statistics |accessdate=11 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924060723/http://www.ons.gov.uk/ons/about-ons/business-transparency/freedom-of-information/what-can-i-request/published-ad-hoc-data/labour/april-2014/nationality-and-country-of-birth-by-age--sex-and-qualifications-jan---dec-2013.xls |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Belarus}} 5&amp;nbsp;567&lt;ref&gt;{{be}} {{cite web |url=http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf |title=Population Census 2009 |publisher=National Statistical Committee of the Republic of Belarus |accessdate=17 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404121407/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/vihod_tables/5.8-0.pdf |archive-date=4 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kanada}} 4&amp;nbsp;580&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&amp;APATH=3&amp;DETAIL=0&amp;DIM=0&amp;FL=A&amp;FREE=0&amp;GC=0&amp;GID=0&amp;GK=0&amp;GRP=0&amp;PID=105396&amp;PRID=0&amp;PTYPE=105277&amp;S=0&amp;SHOWALL=0&amp;SUB=0&amp;Temporal=2013&amp;THEME=95&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF=|title=Ethnic Origin (264), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age Groups (10) and Sex (3) for the Population in Private Households|year=2011|publisher=Statistics Canada|accessdate=13 Augustus 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Letland}} 1&amp;nbsp;657&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf |format=PDF |title=Accession to the European Union and National Integration in Estonia and Latvia |author=Poleshchuk, Vadim |date=Maart 2001 |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=European Center for Minority Issues |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211164032/https://www.ecmi.de/uploads/tx_lfpubdb/report_8.pdf |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Oostenryk}} 1&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf|format=PDF|publisher=Republic of Azerbaijan Ministry of Foreign Affairs|title=The Republic of Austria: Bilateral relations|accessdate=18 Januarie 2012|archive-date= 8 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200308180802/http://mfa.gov.az/eng/downloads/bilaterial/Austria.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Estland}} 923&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/PHC2011/01Demographic_and_ethno_cultural_characteristics/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects.asp |title=Population Census of 2011 |publisher=Statistics Estonia |accessdate=24 Januarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002091759/http://pub.stat.ee/px-web.2001/I_Databas/Population_census/PHC2011/01Demographic_and_ethno_cultural_characteristics/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects/04Ethnic_nationality_Languages_Dialects.asp |archive-date=2 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Litaue}} 648&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Gyv_kalba_tikyba.pdf/1d9dac9a-3d45-4798-93f5-941fed00503f |title=Population by ethnicity in 1959, 1970, 1979, 1989, 2001 and 2011 |publisher=Lithuanian Department of Statistics |accessdate=10 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200313110843/https://osp.stat.gov.lt/documents/10180/217110/Gyv_kalba_tikyba.pdf/1d9dac9a-3d45-4798-93f5-941fed00503f |archive-date=13 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Noorweë}} 501&lt;ref&gt;{{no}} {{cite web|title=Immigrants and Norwegian-born to immigrant parents, 1 January 2013|url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/innvbef/aar/2013-04-25?fane=tabell&amp;sort=nummer&amp;tabell=109861}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Australië}} 290&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.dfat.gov.au/geo/azerbaijan/azerbaijan_brief.html |title=2006 Australian Census |accessdate=1 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107123120/http://www.dfat.gov.au/geo/azerbaijan/azerbaijan_brief.html |archive-date= 7 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
| taal = [[Azerbeidjans]]
| geloof = Hoofsaaklik [[Sjia|Sjiitiese]] [[Islam]], minderhede van [[Soenni]]ete, [[Baha’i]],&lt;ref&gt;{{az}} {{cite web |url=http://www.bahai.az/ |title=Azerbeidjanse Baha’i |accessdate=11 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025023808/http://www.bahai.az/ |archive-date=25 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Zoroastrisme]],&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NCez3ZuV3NoC&amp;pg=PA79&amp;dq=Zoroastrianism+in+Azerbaijan&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Unn3Ud7VKqzv4QT2wIHoBQ&amp;ved=0CFoQ6AEwCQ#v=onepage&amp;q=Zoroastrianism%20in%20Azerbaijan&amp;f=false|title=Azerbaijan|publisher=|accessdate=18 Maart 2015}}&lt;/ref&gt; ongebonde,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.today.az/news/society/50636.html |title=Today.Az – Covering Azerbaijan inside and outside |accessdate=18 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006084434/http://www.today.az/news/society/50636.html |archive-date=6 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Christendom]]&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=http://news.day.az/society/85160.html |title=5,000 Azerbaijanis adopted Christianity |publisher=Day.az |date=7 Julie 2007 |accessdate=30 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112173129/https://news.day.az/society/85160.html |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{az}} {{cite web|url=http://azeri.irib.ir/tehliller/item/148029-xristian-missioner-t%C9%99riq%C9%99tl%C9%99r-ar-da-aktivl%C9%99sir?tmpl=component&amp;print=1|title=Christian Missionaries Becoming Active in Azerbaijan|publisher=Tehran Radio|date=19 Junie 2011|accessdate=12 Augustus 2012}}&lt;/ref&gt;
| verwante = Ander [[Turkiese volke]] soos [[Basjkiriërs]], [[Gagaoesiërs]], [[Karakalpakke]], [[Kasakke]], [[Kirgisiërs]], [[Oeigoere]], [[Oesbeke]], [[Tartare]], [[Tsjoewasjiërs]], [[Turke]] en [[Turkmene]]; [[Perse]]
}}

Die '''Azerbeidjanners''' ([[Azerbeidjans]]: ''Azərbaycanlılar'', آذربایجانلیلار) of '''Azeris''' (''Azərilər'', آذریلر), ook bekend as '''Azerbeidjanse Turke'''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|title = The Azerbaijani Turks: Power and Identity under Russian Rule|url = https://books.google.com/books?id=7eyoAAAAQBAJ|publisher = Hoover Press|date = 1 September 2013|isbn = 978-0-8179-9183-8|first = Audrey L.|last = Alstadt}}&lt;/ref&gt; (''Azərbaycan Türkləri'' آذربایجان تورکلری), vorm naas die [[Turke]] die tweede grootste [[Turkiese volke|Turkiese]] [[etniese groep]], die grootste inheemse etniese groep in die [[Kaukasus]]-streek en naas die [[Perse]] die tweede grootste etniese groep in [[Iran]].&lt;ref&gt;{{en}} Brenda Shaffer. [https://books.google.nl/books?id=uEOd-cDWVwQC&amp;pg=PA229&amp;dq=azerbaijanis+second+largest+ethnicity+iran&amp;hl=nl&amp;sa=X&amp;ei=kt90VZnYIoKS7AbLu4Bg&amp;ved=0CEIQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=azerbaijanis%20second%20largest%20ethnicity%20iran&amp;f=false ''The Limits of Culture: Islam and Foreign Policy''], MIT Press, 2006, {{ISBN|0-262-19529-1}}, bl. 229&lt;/ref&gt; Hulle vorm die titulêre [[nasie]] van [[Azerbeidjan]], waar hulle sowat 91,6% van dié land se bevolking uitmaak, en praat Azerbeidjans, 'n [[Turkiese tale|Turkiese taal]], as [[moedertaal]].

[[Lêer:Caucasus-ethnic en.svg|duimnael|links|Etniese kaart van die [[Kaukasus]]-streek]]
[[Lêer:Portrait of Shah Ismail I. Inscribed &quot;Ismael Sophy Rex Pers&quot;. Painted by Cristofano dell'Altissimo, dated 1552-1568.jpg|duimnael|links|upright|Sjah Ismail I (1487–1524), stigter van die [[Safawidiese Ryk]] in 1501, was van Azerbeidjanse afkoms]]
Wêreldwyd woon tussen 28 miljoen en 35 miljoen Azerbeidjanners, waarvan meer as 15 miljoen in Iran en sowat 8,2 miljoen in Azerbeidjan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|author=Bani-Shoraka, Helena|contribution=Language Policy and Language Planning: Some Definitions|url=https://books.google.com/books?id=rkRC5G2qMzMC&amp;pg=PA144|editor-last1=Rabo|editor-first1= Annika|editor-last2= Utas|editor-first2= Bo|title=The Role of the State in West Asia|publisher=Swedish Research Institute in Istanbul|year=2005|isbn=91-86884-13-1|page=144}}&lt;/ref&gt; In Iran woon hulle veral in die noordooste in die streek Azerbeidjan, saam met minderhede soos [[Koerde]], [[Armeniërs]] en [[Perse]]. Hulle vorm die meerderheid in die vier Irannese provinsies Wes-Azerbeidjan, Oos-Azerbeidjan, Ardabil en Zanjan. In [[Rusland]] woon tussen 603&amp;nbsp;070 en 1,5 miljoen Azerbeidjanners, waarvan meer as 130&amp;nbsp;000 in die Noord-Kaukasiese [[Dagestan|Republiek van Dagestan]]. In [[Turkye]] woon tussen 530&amp;nbsp;000 en 800&amp;nbsp;000 Azerbeidjanners, veral in die oostelike provinsies Iğdır en Kars. 284&amp;nbsp;761 Azerbeidjanners woon in die suidooste van [[Georgië]], waar hulle 6,5% van dié land se bevolking uitmaak en die grootste etniese minderheid vorm.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Azerbaijani people}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Azerbaijani-people|title=Azerbaijani|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=25 Januarie 2019}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Azerbeidjanners| ]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Iran]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Noord-Amerika]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Oseanië]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Rusland]]
[[Kategorie:Turkiese volke]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Turkye]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Georgië]]</text>
      <sha1>k7mqdw4ce71radd7zt70eik6u4fs1og</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bosniërs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108914</id>
    <revision>
      <id>3362142</id>
      <parentid>3340534</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12925" sha1="h5950js7ygy7jjigimoe8i6sc91vqxx" xml:space="preserve">: ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Bosnies]].''
{{Etniese groep
| beeld = &lt;div style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;
[[Lêer:Gazi husrev beg.png|x60px]][[Lêer:Umihana Čuvidina cropped.jpg|x60px]][[Lêer:Husein Gradaščević.jpg|x60px]][[Lêer:Ivan franjo jukic.jpg|x60px]][[Lêer:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|x60px]][[Lêer:Edhem Mulabdic (Gajret choir).jpg|x60px]][[Lêer:Safvet-beg Bašagić.jpg|x60px]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Mehmed Džemaludin ef. Čaušević.jpg|x60px]][[Lêer:Musa Ćazim Ćatić.jpg|x60px]][[Lêer:Osman Djikic.jpeg|x60px]][[Lêer:Mehmed Spaho cropped.jpg|x60px]][[Lêer:Mehmed Handzic.jpg|x60px]][[Lêer:Enver Čolaković.png|x60px]][[Lêer:Hasan brkic cropped.png|x60px]]&lt;br /&gt;[[Lêer:Izetbegovic.jpg|x60px]][[Lêer:Lepa brena.jpg|x60px]][[Lêer:Danis Tanović.jpg|x60px]][[Lêer:Jasmila Zbanic KVIFF.jpg|x60px]][[Lêer:Mirza Teletovic Nets.jpg|x60px]][[Lêer:20150331 2026 AUT BIH 2177 Edin Džeko.jpg|x60px]]
&lt;/div&gt;
| onderskrif = 
| groep = Bosniërs
| bevolking = ca. 2,8–4,6 miljoen
| plek = {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}} ~1,8 miljoen&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |title=CIA Fact Book |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430155557/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bk.html |archive-date=30 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Duitsland}} 158&amp;nbsp;158&lt;ref&gt;{{en}} [http://www.en.bmi.bund.de/nn_148248/Internet/Content/Themen/Auslaender__Fluechtlinge__Asyl__Zuwanderung/DatenundFakten/Deutsche__Auslaender__mit__Migrationshintergrund__en.html Germans and foreigners with an immigrant background] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090504094914/http://www.en.bmi.bund.de/nn_148248/Internet/Content/Themen/Auslaender__Fluechtlinge__Asyl__Zuwanderung/DatenundFakten/Deutsche__Auslaender__mit__Migrationshintergrund__en.html |date= 4 Mei 2009 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Serwië}} 145&amp;nbsp;278&lt;ref&gt;{{sr}} {{cite web |url=http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Prezentacija_Knjiga1.pdf |title=Попис становништва, домаћинстава и станова 2011. у Републици Србији: НАЦИОНАЛНА ПРИПАДНОСТ |format=PDF |date= |accessdate=22 Desember 2012 |archive-date= 8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708082957/http://webrzs.stat.gov.rs/WebSite/userFiles/file/Aktuelnosti/Prezentacija_Knjiga1.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Oostenryk}} 108&amp;nbsp;047&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web|publisher=Statistik Austria|title=Volkszählung 2001: Hauptergebnisse I – Österreich, Tabelle 2: ''Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit''|location=Wien|date=2002|page=45|url=http://www.statistik.at/pub/neuerscheinungen/vzaustriaweb.pdf|work=statistik.at}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Turkye}} 101&amp;nbsp;000–2 miljoen&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=10953&amp;rSušićog3=TU |title=Bosniak of Turkey Ethnic People Profile |publisher=Joshuaproject.net |date=13 April 2010 |accessdate=5 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{tr}} {{cite web |author=Milliyet |url=http://www.milliyet.com.tr/default.aspx?aType=SonDakika&amp;Kategori=yasam&amp;ArticleID=873452&amp;Date=07.06.2008&amp;ver=16 |title=Türkiye'deki Kürtlerin sayısı! |publisher=milliyet.com |date=6 Junie 2008 |accessdate=5 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615162454/http://www.milliyet.com.tr/default.aspx?aType=SonDakika |archive-date=15 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Verenigde State}} 98&amp;nbsp;766&lt;ref&gt;{{en}} [http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-state=dt&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-mt_name=DEC_2000_SF3_U_PCT019&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=NBSP&amp;-format=&amp;-_lang=en The 2000 USA census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606200231/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-state=dt&amp;-ds_name=DEC_2000_SF3_U&amp;-mt_name=DEC_2000_SF3_U_PCT019&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=01000US&amp;-geo_id=NBSP&amp;-format=&amp;-_lang=en |date= 6 Junie 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Swede}} 80&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{sv}} {{cite web |url=http://www.swedenabroad.com/sv-SE/Ambassader/Sarajevo/Landfakta/Om-Bosnien-och-Hercegovina/Sveriges-forbindelser-med-Bosnien-och-Hercegovina/ |title=Sveriges förbindelser med Bosnien och Hercegovina |accessdate=19 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119062114/http://www.swedenabroad.com/sv-SE/Ambassader/Sarajevo/Landfakta/Om-Bosnien-och-Hercegovina/Sveriges-forbindelser-med-Bosnien-och-Hercegovina/ |archive-date=19 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Montenegro}} 53&amp;nbsp;605&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |title=Census of Population, Households and Dwellings in Montenegro 2011 |date=12 Julie 2011 |accessdate=13 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212202834/http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf |archive-date=12 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Switserland}} 46&amp;nbsp;773&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.88215.pdf |title=Pub Auslaender D.pdf |format=PDF |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506082758/http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.88215.pdf |archive-date=6 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kroasië}} 31&amp;nbsp;479&lt;ref&gt;{{hr}} {{citation|title=Cro Census 2011 |publisher=Dzs.hr}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kosovo}} 27&amp;nbsp;533&lt;ref&gt;{{sq}} {{citation|title=Kosovo Census 2011 |publisher=ask.rks-gov.net}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Slowenië}} 21&amp;nbsp;542&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.stat.si/popis2002/en/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&amp;st=15|title=15. Population by ethnic affiliation, age groups and sex, Slovenia, Census 2002|accessdate=19 Maart 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Kanada}} 21&amp;nbsp;040&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&amp;APATH=3&amp;CATNO=&amp;DETAIL=0&amp;DIM=&amp;DS=99&amp;FL=0&amp;FREE=0&amp;GAL=0&amp;GC=99&amp;GK=NA&amp;GRP=1&amp;IPS=&amp;METH=0&amp;ORDER=1&amp;PID=92333&amp;PTYPE=88971&amp;RL=0&amp;S=1&amp;ShowAll=No&amp;StartRow=1&amp;SUB=801&amp;Temporal=2006&amp;Theme=80&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF= |title=By Ethnic origin |publisher=2.statcan.ca |date=4 Julie 2011 |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-date=25 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225063538/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&amp;APATH=3&amp;CATNO=&amp;DETAIL=0&amp;DIM=&amp;DS=99&amp;FL=0&amp;FREE=0&amp;GAL=0&amp;GC=99&amp;GK=NA&amp;GRP=1&amp;IPS=&amp;METH=0&amp;ORDER=1&amp;PID=92333&amp;PTYPE=88971&amp;RL=0&amp;S=1&amp;ShowAll=No&amp;StartRow=1&amp;SUB=801&amp;Temporal=2006&amp;Theme=80&amp;VID=0&amp;VNAMEE=&amp;VNAMEF=%20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Denemarke}} 21&amp;nbsp;000&lt;ref&gt;{{da}} {{cite web |url=http://www.folkedrab.dk/sw52060.asp?usepf=true |title=Kilde: &quot;Ældre bosniske flygtninge søger hjem&quot; |publisher=Folkedrab.dk |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310035320/http://www.folkedrab.dk/sw52060.asp?usepf=true |archive-date=10 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Australië}} 17&amp;nbsp;993&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/free.nsf/Lookup/C41A78D7568811B9CA256E9D0077CA12/$File/20540_2001%20(corrigendum).pdf |title=2054.0 Australian Census Analytic Program: Australians' Ancestries (2001 (Corrigendum)) |format=PDF |date= |accessdate=5 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Noord-Masedonië}} 17&amp;nbsp;018&lt;ref&gt;{{mk}} {{cite web |url=http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |title=Macedonian Census 2002 |format=PDF |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109171952/http://www.stat.gov.mk/pdf/kniga_13.pdf |archive-date=9 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Noorweë}} 16&amp;nbsp;338&lt;ref&gt;{{no}} http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/tab-2012-04-26-04-en.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130206040422/http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/tab-2012-04-26-04-en.html |date=2013-02-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|author=Joshua Project |url=http://www.joshuaproject.net/people-profile.php?peo3=10953&amp;rog3=IT |title=Bosniak of Italy Ethnic People Profile |publisher=Joshuaproject.net |date=13 April 2010 |accessdate=5 Januarie 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|Italië}} 3&amp;nbsp;600&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |url=http://www.istat.it/it/archivio/129854 |title=I cittadini non comunitari regolarmente soggiornanti |accessdate=19 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425193119/https://www.istat.it/it/archivio/129854 |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
{{vlagland|België}} 2&amp;nbsp;182&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=http://www.dofi.fgov.be/fr/statistieken/statistiques_etrangers/Stat_ETRANGERS.htm |title=Belgium figures |publisher=Dofi.fgov.be |accessdate=5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502070847/http://www.dofi.fgov.be/fr/statistieken/statistiques_etrangers/Stat_ETRANGERS.htm |archive-date= 2 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
| taal = [[Bosnies]]
| geloof = Hoofsaaklik [[Lêer:Star and Crescent.svg|18px]] [[Islam|Soennitiese Islam]]&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |title=&quot;L’ingérence iranienne en Bosnie-Herzégovine,&quot; in Xavier Bougarel and Nathalie Clayer, eds., Le Nouvel Islam balkanique |last=Bagherzadeh |first=Alireza  |authorlink= |year=2001 |publisher= |location=Paris |isbn= |pages=397–428 |url=}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Daarbenewens onkonfessionele Moslems,&lt;ref&gt;{{en}} &quot;Chapter 1: Religious Affiliation&quot;. The World’s Muslims: Unity and Diversity. Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project. 9 Augustus 2012&lt;/ref&gt; Kulturele Moslems,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|last1=Jeffries|first1=Ian|title=Balkans: A Post-Communist History|date=2007|page=330}}&lt;/ref&gt; progressiewe Moslems&lt;ref&gt;{{en}} Marko Attila Hoare (2014), Bosnian Muslims in the Second World War, bl. 3.&lt;/ref&gt; en ongebonde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book|title=Religion and Politics in Post-Socialist Central and Southeastern Europe: Challenges Since 1989|author=Sabrina P. Ramet|publisher=Palgrave Macmillan|page=157|year=2014}}&lt;/ref&gt;
| verwante = Ander [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese volke]] soos [[Bulgare]], [[Kroate]], [[Masedoniërs]], [[Montenegryne]], [[Serwiërs]] en [[Slowene]]&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/subgroups/south-36 |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, South |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=14 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160318193120/http://www.ethnologue.com/subgroups/south-36 |archive-date=18 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
}}

[[Lêer:Bosniak national flag.svg|duimnael|links|Vlag van die Bosniërs]]
[[Lêer:Bosniaks in SFRY 1991 .png|duimnael|links|Verspreiding van Bosniërs en [[Bosnies]] in die destydse Sosialistiese Republiek van [[Joego-Slawië]] in 1991]]

Die '''Bosniërs''' ([[Bosnies]]: ''Bošnjaci''/Бошњаци, [boʃɲǎːt͡si]; manlike enkelvoud: ''Bošnjak''/Бошњак, vroulike enkelvoud: ''Bošnjakinja''/Бошњакиња) is 'n [[Slawiërs|Slawiese]] [[nasie]] en [[etniese groep]] inheems aan [[Bosnië en Herzegowina]] en aangrensende lande van die [[Balkan]]skiereiland, wat Bosnies, 'n [[Suid-Slawiese tale|Suid-Slawiese taal]], as [[moedertaal]] praat. Hulle vorm volgens die grondwet saam met [[Kroate]] en [[Serwiërs]] die titulêre nasie van Bosnië en Herzegowina en maak volgens die laaste sensus van 1996 omtrent 46% van dié land se bevolking uit. Daarbenewens vorm Bosniërs belangrike minderhede in [[Kosowo]], [[Kroasië]], [[Montenegro]] en [[Serwië]].

Die meeste Bosniërs is aanhangers van die [[Islam|Soennitiese Islam]]. Die Islamisering van Bosnië het met die [[Ottomaanse Ryk|Ottomaanse]] verowering in die 15de en 16de eeu begin.

Wêreldwyd leef tussen 2,8 en 4,6 miljoen Bosniërs, waarvan sowat 1,8 miljoen in Bosnië en Herzegowina. Die Bosniese diaspora het veral as gevolg van drie gebeure in Bosnië en Herzegowina se geskiedenis in die buiteland gevestig:
* die anneksasie van die destyds Ottomaanse gebied van Bosnië deur [[Oostenryk-Hongarye]] in 1908,
* die twee wêreldoorloë wat ook Bosnië geskud het en
* die [[Bosniese Oorlog]] van die vroeë 1990's.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Bosniaks}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Etniese groepe in Bosnië en Herzegowina]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Noord-Amerika]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Oseanië]]
[[Kategorie:Etniese groepe in Turkye]]
[[Kategorie:Slawiërs]]</text>
      <sha1>h5950js7ygy7jjigimoe8i6sc91vqxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilters-Wangs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111693</id>
    <revision>
      <id>3361961</id>
      <parentid>2430682</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7287" sha1="m8drx9vwj5p1z43ps4gerxh9dnqbmy7" xml:space="preserve">{| align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;&quot;
! align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;&quot; |
'''Vilters-Wangs'''&lt;br /&gt;
[[Lêer:Picswiss SG-37-02.jpg|280px]]
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999&quot;
| '''Kaart'''
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| '''Wapen'''
|- style=&quot;background:white&quot;
|rowspan=6| [[Lêer:Karte Gemeinde Vilters-Wangs 2007.png|180px|senter]]
|- style=&quot;background: white&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:ViltersWangs-blazon.svg|75px|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|- style=&quot;background: #CEDAF2; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999&quot;| '''Vlag'''
|- style=&quot;background: white; border-top:1px solid #999;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|border|senter]]
|- style=&quot;background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;&quot;
|style=&quot;border-left:1px solid #999&quot;|
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Land'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{vlagland|Switserland}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Kanton'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[Lêer:Coat of arms of canton of St. Gallen.svg|15px]] St. Gallen
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Distrik'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Sarganserland
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Koördinate'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | {{Koördinate|47|01|N|9|27|O}}
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Stigting'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; |
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Oppervlakte:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 32,70 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| &amp;nbsp;'''Hoogte bo seevlak'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 499 m
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|-
|&amp;nbsp;'''Bevolking:'''
| style=&quot;background: #f7f8ff&quot; | &amp;nbsp;
|-
| &amp;nbsp;- Totaal (31 Desember 2014)
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 4&amp;nbsp;552&lt;ref&gt;{{de}} [https://www.pxweb.bfs.admin.ch/Selection.aspx?px_language=de&amp;px_db=px-x-0102010000_101&amp;px_tableid=px-x-0102010000_101\px-x-0102010000_101.px&amp;px_type=PX ''Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach institutionellen Gliederungen, Geschlecht, Staatsangehörigkeit und Alter''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170208195859/https://www.pxweb.bfs.admin.ch/Selection.aspx?px_language=de&amp;px_db=px-x-0102010000_101&amp;px_tableid=px-x-0102010000_101%5Cpx-x-0102010000_101.px&amp;px_type=PX |date= 8 Februarie 2017 }}&lt;/ref&gt;
|-
| &amp;nbsp;- Bevolkingsdigtheid
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | 139/vk km
|-
|&amp;nbsp;'''Tydsone'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +1 (MET)
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
| &amp;nbsp;- [[Somertyd]]
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [[UTC]] +2 (MEST)
|-
|&amp;nbsp;'''Stadspresident'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | Bernhard Lenherr
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|&amp;nbsp;'''Amptelike Webwerf'''
| style=&quot;background: #f7f8ff; text-align:center;&quot; | [http://www.vilters-wangs.ch/ ''vilters-wangs.ch'']
|-  style=&quot;border-top:1px solid #999;&quot;
|}

'''Vilters-Wangs''' (tot 1996 amptelik ''Vilters'' genoem) 'n munisipaliteit in die [[Switserse kantons|Kanton]] St. Gallen. Dit is geleë in die kiesafdeling Sarganserland.

== Geografie ==
Vilters-Wangs is op die westelike helling van die [[Ryn]]rivier-vallei geleë by die snelweg-vertakking Sarganserland. Die munisipaliteit strek tot by die bergspitse van die Pizol wat die &quot;Grauen Hörnern&quot; (grys horings) genoem word.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Wangs dorf.jpg|duimnael|links|Wangs die dorp met die berg Gonzen in die agtergrond]]
Op die heuwel ''Severgall'' bo Vilters is argeologiese vondse uit die [[Neolitikum|steentydperk]], die [[bronstydperk]], die laat Latène- sowel as die [[Antieke Rome|Romeinse tydperk]] gemaak. Vilters-Wangs is deel van die kerkgemeente van Mels. Sedert 1487 is Vilters-Wangs 'n selsfstandige Pfarrei.

In die laat middeleeue het grensgeskille tussen Vilters en Wangs ontstaan as gevolg van die Tobel Valeis, sodat die Abdy van Pfäfers, die beskadigde ''St Medard''s Kerk in 1785 nuut laat herbou het. In 1816 het Vilters en Wangs saamgesmelt, sodat beide deel van die politieke munisipaliteit van Bad Ragaz geword het.

In 1800 vernietig 'n vuur die hele dorp, behalwe die Kerk, die pastorie en die meule. In 1909 het nog 'n brand die dorp verwoes. Die Rynrivier-vallei en die dorp is herhaaldelik deur vloede oorspoel, soos in 1764 en 1840. Die boere het die [[Alpe]] en die Rynrivier-vallei (Allmenden Baschär en Rheinau) as weiding benut.

In die moderne tyd het die saaiboerdery naby die dorp, en by Rheinau belangriker geword. Die ekonomiese situasie verbeter tussen 1865–1876 na die regstelling van die Saarrivier wat sy oog op Vilterser gebied het, later is ook die Vilterserstroom gekorrigeer. Die maatskappy Elco (Losser) &amp; co. (olie- en gasverhittingstelsels) is in 1928 gestig en het gou 'n belangrike ekonomiese faktor in die dorp geword.

Die private seunshoorskool Sonnenberg bestaan sedert 1950. In 2000 het die laerskole en hoërskole van Wangs en Vilters saamgesmelt.

== Bevolking ==
{| width=&quot;320&quot; class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;9&quot; | Bevolkingsontwikkeling
|-
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | '''Jaar'''
! 1850
! 1900
! 1950
! 1980
! 2000
! 2010
|- align=&quot;center&quot;
| align=&quot;left&quot; class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | '''Bevolking'''
| 1659
| 1720
| 2205
| 3243
| 3891
| 4328
|}

== Toerisme ==
Die munisipaliteit besit 'n groot gedeelte van die Pizol streek, wat in die [[winter]] en in die [[somer]] 'n gewilde toeriste-aantreklikheid is. Naas staptoere is daar is ook 'n wye netwerk van kabelkarre.

== Persoonlikhede ==
* Elmar Bigger (* 1949), politikus, sedert 1999 in die nasionale Raad
* Josef Heinrich Dietrich (* 1874 in Vilters; † 1956), 'n onderwyser, dirigent, musikant, komponis, en die geskiedskrywer
* Martin Kohler (* 1985) 'n Switserse fietswedren-kampioen
* Johann Künzle (* 1857 in St. Gallen; † 1945 in Zizers), kruiespesialis, dominee in Wangs van 1909 tot 1920

== Literatuur ==
* Erwin Rothenhäusler, Dora Fanny Rittmeyer, Benedikt Frei: ''Die kunsmonumente van die Kanton St. Gallen, Band I: die distrik van Sargans.'' (= ''Kuns monumente van Switserland.'' Band 25). Ed. van die vereniging vir Switserse kunsgeskiedenis GSK. Bern 1951. [http://d-nb.info/750089172 DNB 750089172]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
* [http://www.vilters-wangs.ch/ Amptelike Webwerf van die munisipaliteit van Vilters-Wangs]
* Werner Vogler: [http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D1358.php Vilters-Wangs] by die [[Historiese Ensiklopedie van Switserland|die aanlyn-Historiese woordeboek van Switserland]]

[[Kategorie:Nedersettings in Switserland]]</text>
      <sha1>m8drx9vwj5p1z43ps4gerxh9dnqbmy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NCIS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112107</id>
    <revision>
      <id>3362149</id>
      <parentid>3302116</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T03:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>111471</id>
      </contributor>
      <comment>512</comment>
      <origin>3362149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5412" sha1="d38i34rl6sadnydbp4oxckpwfyf4zre" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Televisiereeks
| reeksnaam                = NCIS
| beeld                    = [[Lêer:NCIS (TV series) logo 2.jpg]]
| onderskrif               =
| reeksnaam_2              =
| genre                    = Aksie&lt;ref&gt;{{cite web |title=About |url=http://www.cbs.com/shows/ncis/about/ |publisher=CBS |access-date=9 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426150038/https://www.cbs.com/shows/ncis/about/ |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;drama&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web|url=http://www.thefutoncritic.com/showatch.aspx?id=ncis&amp;view=listings|title=Shows A-Z – ncis on cbs|work=the Futon Critic|accessdate=9 Julie 2016|publisher=Futon Media}} {{Dooie skakel|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| formaat                  =
| skepper                  = Donald P. Bellisario&lt;br /&gt;Don McGill
| ontwikkelaar             =
| skrywer                  =
| regisseur                =
| kreatiewe regisseur      =
| aanbieder                =
| rolverdeling             = [[Mark Harmon]]&lt;br /&gt;[[Sasha Alexander]]&lt;br /&gt;[[Michael Weatherly]]&lt;br /&gt;[[Pauley Perrette]]&lt;br /&gt;[[David McCallum]]&lt;br /&gt;[[Sean Murray (akteur)|Sean Murray]]&lt;br /&gt;[[Cote de Pablo|Coté de Pablo]]&lt;br /&gt;[[Lauren Holly]]&lt;br /&gt;[[Rocky Carroll]]&lt;br /&gt;[[Brian Dietzen]]&lt;br /&gt;[[Emily Wickersham]]
| beoordelaars             =
| stemme                   =
| verteller                =
| temamusiekkomponis       = Numeriklab
| openingstema             = ''NCIS Theme''
| afsluitingstema          = ''NCIS Theme''
| komponis                 = Joseph Conlan&lt;br /&gt;Brian Kirk
| oorsprongsland           = {{vlagland|Verenigde State}}
| taal                     = [[Engels]]
| aantal_seisoene          = 24
| aantal_episodes          = 512
| episodelys               =
| uitvoerende_vervaardiger = Donald P. Bellisario&lt;br /&gt;Gary Glasberg&lt;br /&gt;Shane Brennan &lt;small&gt;(2007–15)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Chas. Floyd Johnson&lt;br /&gt;Mark Horowitz&lt;br /&gt;Mark Harmon&lt;br /&gt;Frank Cardea&lt;br /&gt;George Schenck
| vervaardiger             = David Bellisario&lt;br /&gt;Avery C. Drewe
| redigeerder              =
| lokasie                  =
| kinematografie           = Billy Webb
| kamera                   =
| looptydperk              = 42–44 minute
| maatskappy               = Belisarius Productions&lt;br /&gt;Paramount Network Television (2003–06)&lt;br /&gt;CBS Paramount Network Television (2006–09)&lt;br /&gt;CBS Television Studios (2009–present)
| verspreider              = CBS Television Distribution
| netwerk                  = CBS
| beeldformaat             = 480i (SDTV)&lt;br /&gt;1080i (HDTV)
| klankformaat             = Dolby Digital 5.1 stereo met klankbeskrywings op sekondêre klank (SAP op analoog)
| eerste_lopie             = 23 September 2003 – ''hede''
| eerste_uitsending        =
| laaste_uitsending        =
| status                   =
| voorafgegaan_deur        = JAG
| opgevolg_deur            = NCIS: Los Angeles
| verwant                  = ''JAG''&lt;br /&gt;''NCIS: Los Angeles''&lt;br /&gt;''NCIS: New Orleans''
| webwerf                  = http://www.cbs.com/shows/ncis/
| produksiewebwerf         =
}}

[[Lêer:Mark Harmon 1 edit1.jpg|duimnael|links|upright|[[Mark Harmon]]]]
[[Lêer:Michael Weatherly (19 September 2008) 7.jpg|duimnael|links|upright|[[Michael Weatherly]]]]
[[Lêer:Pauley Perrette (18 October 2009).jpg|duimnael|links|upright|[[Pauley Perrette]]]]

'''''NCIS''''' is 'n Amerikaanse misdaad- en dramareeks. Hierdie TV-reeks volg die doen en late van die Amerikaanse Vlootspeurdiens (''Naval Criminal Investigative Service''), 'n regeringsorganisasie wat kriminele aktiwiteite rakende die [[Amerikaanse Vloot]] ondersoek. Die storie is deur Donald Bellisario geskryf en deur [[CBS]] vervaardig. Dit is deur 'n reeks genaamd JAG voorafgegaan en is later met ''NCIS: Los Angeles'' opgevolg.

In episode 22 van seisoen 10 word genoem dat [[Afrikaans]] 'n amptelike taal van [[Suid-Afrika]] is. Een van die karakters, Duckie, verklaar dat hy by die [[Universiteit van Pretoria]] gedoseer het, waar die studente hom prof. Eend gedoop het. Toe hy vir 'n Afrikaanse amptenaar &quot;baie dankie&quot; sê, interpreteer sy kollega dit as &quot;''buy a donkey''&quot;. 'n Leidraad in 'n ondersoek, &quot;See Reisiger 19&quot;, word met behulp van 'n vertaalprogram van Afrikaans in [[Engels]] as &quot;''Sea Voyager''&quot; vertaal, die naam van 'n vragskip wat na [[Kaapstad]] onderweg was, en waarop die laaste tonele van die episode afspeel.

== Rolverdeling ==
* [[Mark Harmon]] as Leroy Jethro Gibbs (spesiale agent en spanleier)
* [[Michael Weatherly]] as Antony DiNozzo (spesiale agent)
* [[Sasha Alexander]] as Caitlin &quot;Kate&quot; Todd (spesiale agent)
* [[Cote de Pablo]] as Ziva David (aanvanklik 'n [[Mossad]]-verbindingsoffisier, later 'n spesiale agent)
* [[Sean Murray (akteur)|Sean Murray]] as Timothy &quot;Tim&quot; McGee (spesiale agent)
* [[David McCallum]] as Donald &quot;Ducky&quot; Mallard (patoloog)
* [[Pauley Perrette]] as Abigail &quot;Abby&quot; Sciuto (forensiese deskundige)
* [[Lauren Holly]] as Jenniffer &quot;Jenny&quot; Shepard (direkteur)
* [[Rocky Carroll]] as Leon Vance (direkteur)
* [[Brian Dietzen]] as Jimmy Palmer (Ducky se assistent)

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|NCIS (TV series)}}
* [http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Amptelike tuisblad]
* {{IMDb title|0364845}}
* {{AllMovie titel|295554}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Amerikaanse televisiereekse]]</text>
      <sha1>d38i34rl6sadnydbp4oxckpwfyf4zre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Dr JA Heese.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>112754</id>
    <revision>
      <id>3362004</id>
      <parentid>1474840</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morne</username>
        <id>672</id>
      </contributor>
      <comment>Morne het 'n nuwe weergawe van [[Lêer:Dr JA Heese.jpg]] opgelaai</comment>
      <origin>1474840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="4le22ap6lgi1rzmbbbfz4o2m2mggck2" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Dr. [[J.A. Heese]]
|bron=Kerk in die Wolke
|datum=Omstreeks 1965
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}</text>
      <sha1>4le22ap6lgi1rzmbbbfz4o2m2mggck2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mercedes AMG Petronas F1-span</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112821</id>
    <revision>
      <id>3362209</id>
      <parentid>3360313</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2020 – hede */</comment>
      <origin>3362209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70137" sha1="4k52mev18btol1tejegudn30htgrauf" xml:space="preserve">:''Nota:'' Hierdie artikel handel slegs oor Mercedes-Benz se geskiedenis as Formule Een-renspan. Vir die verskaffer van Mercedes renmotorenjins, sien ''[[:en:Mercedes AMG High Performance Powertrains|Mercedes AMG High Performance Powertrains]]'' op die Engelse wikipedia.
[[Lêer:Remagen Caracciola 20060806.jpg|duimnael|links|220px|Monument ter ere aan Rudolf Caracciola en Mercedes-renmotors]]
[[Lêer:Mercedes-Benz AMG Petronas Formula One Team Logo Wheelsology.JPG|regs|200px]]
[[Lêer:KlingK-MB-W196-1976.jpg|duimnael|240px|Karl Kling in 'n antieke Mercedes-Benz W196]]

Die '''Mercedes AMG Petronas Formule Een-span''' (voorheen ''Mercedes Grand Prix'') is 'n Duits-Britse [[Formule Een]]-motorrenspan wat by Brackley, Northamptonshire, in [[Engeland]] gebaseer is. Hulle neem aan die Formule Een wêreldkampioenskap deel en maak ook gebruik van [[Mercedes-Benz|Mercedes]] F1-enjins in hulle renmotors.

Die span se renjaers vir die [[2014 Formule Een-seisoen|2014]] tot [[2016 Formule Een-seisoen]]e was die Brit [[Lewis Hamilton]] en die [[Duitsers|Duitser]] [[Nico Rosberg]]. In 2017 het die [[Finland|Finse]] renjaer [[Valtteri Bottas]] die 2016-wêreldkampioen Rosberg, wie uitgetree het, in die span vervang.

Die Britse jaer [[George Russell]] het in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] by die Mercedes-fabriekspan aangesluit nadat Bottas na [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] verskuif het.

In [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] het die bloedjong [[Kimi Antonelli]] by Mercedes F1 aangesluit, nadat Lewis Hamilton [[Carlos Sainz jr.]] by [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] vervang het.

== Geskiedenis ==
Mercedes-Benz, 'n Duitse motorhandelsmerk van die [[Daimler|Mercedes-Benz Groep]], is sedert 1954 vir verskeie tydperke by Formule Een betrokke as beide span-eienaar en enjinvervaardiger. Die huidige Mercedes-Benz Grand Prix Beperk, wat as Mercedes-AMG Petronas Formule Een-span meeding, is in Brackley, Engeland,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 December 2020 |title=INEOS becomes equal Mercedes owner, Wolff signs new deal |url=https://the-race.com/formula-1/ineos-becomes-equal-mercedes-owner-wolff-signs-new-deal/ |access-date=15 February 2021 |website=The Race |language=en |archive-date=20 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201220205006/https://the-race.com/formula-1/ineos-becomes-equal-mercedes-owner-wolff-signs-new-deal/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; gebaseer en besit 'n Duitse renlisensie.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2010/Pages/f1_2010_entry.aspx |title=2010 Formula One World Championship Entry list |work=fia.com |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=3 March 2010 |access-date=31 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302060256/http://fia.com/en-GB/mediacentre/pressreleases/f1releases/2010/Pages/f1_2010_entry.aspx |archive-date=2 March 2012 |url-status= dead}}&lt;/ref&gt; 'n Aankondiging is in Desember 2020 gemaak dat Ineos beplan het om 'n gelyke belang van een derde saam met die Mercedes-Benz Groep en Toto Wolff te neem;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=18 December 2020|title=The Team Welcomes INEOS as a One Third Equal Shareholder Alongside Daimler and Toto Wolff|url=https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/12/formula-one-mercedes-amg-petronas-f1-team-announcement/|access-date=13 January 2022|website=Mercedes-AMG Petronas Formula One Team|language=en|archive-date=30 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230222915/https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/12/formula-one-mercedes-amg-petronas-f1-team-announcement/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; dit het op 25 Januarie 2022 in werking getree.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mercedes-Benz Grand Prix LTD|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/00787446/persons-with-significant-control|access-date=13 January 2022|website=Companies House|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215214823/https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/00787446/persons-with-significant-control|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Mercedes-handelsmerk-spanne word dikwels na verwys met die bynaam &quot;Silwer Pyle&quot; ([[Duits]]: Silberpfeile).

Voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Mercedes-Benz aan die Europese Kampioenskap deelgeneem en drie titels gewen. Die handelsmerk het sy debuut in 1954 in Formule Een gemaak. Nadat hulle hul eerste wedren by die 1954 [[Franse Grand Prix]] gewen het, het die renjaer [[Juan Manuel Fangio]] nog drie Grands Prix gewen om die 1954 Bestuurderskampioenskap in te palm en hierdie sukses in 1955 herhaal. Ten spyte van die oorwinning in twee Bestuurderskampioenskappe, het Mercedes-Benz ná 1955 aan motorwedrenne onttrek in reaksie op die 1955 Le Mans-ramp.

Mercedes het in 1994 na Formule Een teruggekeer as 'n enjinvervaardiger in samewerking met Ilmor, 'n Britse onafhanklike hoëprestasie-motorsport-ingenieursmaatskappy, wat hul enjins ontwikkel het. Die maatskappy het een vervaardigerstitel en drie bestuurderstitels gewen in 'n werkvennootskap met [[McLaren]] wat tot 2009 geduur het. In 2005 is Ilmor hernoem as Mercedes AMG High Performance Powertrains. In 2010 het die maatskappy die Brawn GP-span gekoop en dit as Mercedes hernoem. 

Sedert 'n groot reëlverandering in 2014, wat die gebruik van [[turboaanjaer]]s en hibriede elektriese enjins vereis het, het Mercedes een van die suksesvolste spanne in Formule Een-geskiedenis geword, met sewe agtereenvolgende bestuurderstitels van 2014 tot 2020 en agt agtereenvolgende vervaardigerstitels van 2014 tot 2021, beide rekords. Die vervaardiger het ook meer as 200 oorwinnings as 'n enjinverskaffer behaal en is tweede in Formule Een-geskiedenis. Twaalf vervaardigerskampioenskappe en veertien bestuurderskampioenskappe is met Mercedes-Benz-enjins gewen.

===Grand Prix-wedrenne voor Formule Een (1930's)===
[[Mercedes-Benz]] het voorheen in die 1930's aan Grand Prix-motorwedrenne deelgeneem, toe die Silver Arrows die wedrenne saam met mededingers [[Auto Union]] oorheers het. Beide spanne is swaar befonds deur die [[Nazi-Duitsland|Nazi-regime]] en het ná 1934 alle [[Europese Grand Prix]]-kampioenskappe gewen, waarvan Rudolf Caracciola drie vir Mercedes-Benz gewen het.&lt;ref&gt;{{nl}}{{cite news |url=http://www.motorracingblog.nl/?p=338 |title=De geschiedenis van Mercedes-Benz in de Grand Prix-racerij |work=MotorRacingBlog.nl |date=20 November 2009 |access-date=30 November 2009 |archive-date=7 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707143831/http://www.motorracingblog.nl/?p=338 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Daimler-Benz AG (1954–1955)===
[[File:Großer Preis von Europa -1954 Nürburgring, Juan Manuel Fangio, Mercedes (3)x.JPG|duimnael|links|[[Juan Manuel Fangio]] bestuur die Mercedes-Benz W196 by die [[Nürburgring]] gedurende die [[Duitse Grand Prix]] in 1954.]]
In 1954 het Mercedes-Benz teruggekeer na wat nou bekend was as [[Formule Een]] (’n Wêreldkampioenskap wat in 1950 gestig is) onder leiding van Alfred Neubauer, met behulp van die tegnologiesgevorderde Mercedes-Benz W196.&lt;ref name=MBP&gt;{{cite web |title=Mercedes-Benz profile |url=http://www.grandprix.com/gpe/con-merce.html |work=Grandprix.com |publisher=Inside F1 |access-date=20 February 2012 |archive-date=4 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304115536/http://www.grandprix.com/gpe/con-merce.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die motor is in beide die konvensionele oopwielkonfigurasie en ’n vaartbelynde vorm gebruik, wat bedekte wiele en ’n breër bakwerk gehad het. Juan Manuel Fangio, die 1951-kampioen, het middel-seisoen van Maserati na Mercedes-Benz oorgeskakel vir hul debuut by die [[Franse Grand Prix]] op 4 Julie 1954. Die span het onmiddellike sukses behaal en ’n 1-2 oorwinning met Fangio en Karl Kling behaal, sowel as die vinnigste rondte (Hans Herrmann). Fangio het in 1954 nog drie wedrenne gewen en die kampioenskap verower.

Die sukses het tot in die 1955 seisoen voortgeduur, met Mercedes-Benz wat die W196 deur die jaar ontwikkel het. Mercedes-Benz het weer die seisoen oorheers,&lt;ref name=MBP/&gt; met Fangio wat vier wedrenne gewen het, en sy nuwe spanmaat Stirling Moss wat die Britse Grand Prix gewen het. Fangio en Moss het eerste en tweede in daardie jaar se kampioenskap geëindig. Die 1955-ramp tydens die 24-uur van Le Mans op 11 Junie, wat die Mercedes-Benz- sportmotorbestuurder Pierre Levegh en meer as 80 toeskouers gedood het, het gelei tot die kansellasies van die Franse, Duitse, Spaanse en Switserse Grands Prix.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Lang |first=Mike |title=Grand Prix! Vol 1 |publisher=Haynes Publishing Group |year=1981 |isbn=0-85429-276-4 |page=82}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van die seisoen het die span hom aan motorsport, insluitend Formule Een, onttrek.&lt;ref name=MBP/&gt; Gedurende hierdie eerste periode van die span se deelname aan Formule Een het Mercedes altesaam 9 wedrenne gewen, insluitend drie Grands Prix (die 1954 Franse Grand Prix, die 1954 en die 1955 [[Italiaanse Grand Prix]]) wat deur die vaartbelynde &quot;Type Monza&quot; gewen is, wat hulle die enigste drie wedrenne maak wat deur 'n geslotewielmotor in Formule Een-geskiedenis gewen is.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ultimatecarpage.com/spec/2051/Mercedes-Benz-W196-Streamliner.html |title=Mercedes-Benz W196 Streamliner - Images, Specifications and Information |date=22 February 2020 |publisher=Ultimatecarpage.com |access-date=9 August 2011 |archive-date=10 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510142429/https://www.ultimatecarpage.com//spec/2051/Mercedes-Benz-W196-Streamliner.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Mercedes-AMG Petronas Formule Een-span (2010–hede) ==
Voor die begin van die [[2010 Formule Een-seisoen|2010-seisoen]] het Mercedes-Benz se moedermaatskappy [[Daimler AG]] 'n minderheidsbelang (45.1%) in die Brawn GP-span gekoop, met Aabar Investments wat 30% op 16 November 2009 gekoop het.&lt;ref name=&quot;Mercedes GP&quot;&gt;{{cite news |title=Mercedes takes over Brawn |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/80174 |last=Straw |first=Edd |work=Autosport.com |publisher=Haymarket Media |date=16 November 2009 |access-date=16 November 2009 |archive-date=19 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091119031821/http://www.autosport.com/news/report.php/id/80174 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=MBMc /&gt; Ná die aankoop van die span, sowel as 'n borgskapooreenkoms met Petronas,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.formula1.com/news/headlines/2009/12/10299.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091224101413/http://www.formula1.com/news/headlines/2009/12/10299.html |archive-date=24 December 2009 |title=February debut, Petronas backing for Mercedes |work=Formula1.com |publisher=Formula One Administration |date=21 December 2009 |access-date=22 February 2012}}&lt;/ref&gt; is die span hernoem na '''Mercedes GP Petronas Formule Een-span''', en Mercedes sou nou vir die eerste keer in die vervaardigerskampioenskap meeding.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Mercedes takes over Brawn F1 team |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |work=BBC News |date=16 November 2009 |access-date=16 November 2009 |archive-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912150900/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ross Brawn het sy pligte as spanhoof voortgesit en die span het sy basis en werksmag in die 60&amp;nbsp;000 vk meter behou. Brackley- fasiliteit,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/team/location/brackley |title=Brackley |website=Mercedes-AMG Petronas Formula One Team |access-date=14 July 2023}}&lt;/ref&gt; naby die Mercedes-Benz Formule Een-enjinaanleg (voorheen Ilmor Engineering) in Brixworth..&lt;ref name=MBMc&gt;{{cite web |title=Mercedes-Benz to take over Brawn GP |url=https://www.theguardian.com/sport/2009/nov/16/brawn-mercedes-formula-one |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media |date=16 November 2009 |access-date=20 February 2012 |archive-date=16 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190416121033/https://www.theguardian.com/sport/2009/nov/16/brawn-mercedes-formula-one |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Nico Rosberg 2010 Malaysia race.jpg|duimnael|regs|[[Nico Rosberg]] het Mercedes se eerste podiumplek as 'n fabriekspan sedert 1955 by die [[2010 Maleisiese Grand Prix]] behaal.]]

Die span het 'n komplekse geskiedenis en hul toetrede kan teruggevoer word na [[Tyrrell Racing]], wat van 1970 tot 1998 as 'n vervaardiger meegeding het, totdat dit aan die einde van 1997 deur British American Tobacco gekoop is, sodat hul toetrede in [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] na die destydse nuwe vervaardiger [[British American Racing]] (BAR) oorgedra kon word.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Kevin |last=Eason |title=Tyrrell prepare to embark on final lap |work=The Times |publisher=Times Newspapers |date=27 October 1998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Alan |last=Henry |title=Tyrrell sold off to new team |work=The Guardian |publisher=Guardian Newspapers |page=27 |date=3 December 1997}}&lt;/ref&gt; BAR, wat 'n vennootskap met Honda gevorm het, het uiteindelik in 2006 die Honda Racing F1-span geword toe British American Tobacco uit die sport onttrek het. Dit het weer in 2008 van eienaar verwissel, toe [[Honda Racing F1|Honda]] onttrek het, en is deur die span se bestuur gekoop, wat dit Brawn GP vernoem het na spanhoof Ross Brawn.&lt;ref&gt;{{cite web |title=F1 Teams: Brawn GP |url=http://www.f1fanatic.co.uk/f1-information/f1-teams/brawn-gp/ |work=F1 Fanatic.co.uk |date=6 March 2009 |access-date=20 February 2012 |archive-date=7 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307025258/http://www.f1fanatic.co.uk/f1-information/f1-teams/brawn-gp/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Brawn het enjins van Mercedes-Benz High Performance Engines gebruik, en ten spyte daarvan dat hulle op 'n lae begroting gehardloop het, het [[Jenson Button]] ses van die eerste sewe wedrenne en uiteindelik die [[2009 Formule Een-seisoen|2009-bestuurderskampioenskap]] gewen, terwyl Brawn die vervaardigerskampioenskap gewen het. Dit was die eerste keer in die sport se sestigjarige geskiedenis dat 'n span albei titels in sy nooiensseisoen gewen het.

Span Mercedes GP het die Duitse jaers [[Nico Rosberg]] en die sewemalige wêreldkampioen [[Michael Schumacher]],&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8427552.stm |title=Michael Schumacher signs up for F1 return with Mercedes |work=[[BBC Sport]] |publisher=BBC |date=23 December 2009 |access-date=1 October 2010 |archive-date=21 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521183103/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8427552.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; wat na 'n afwesigheid van drie jaar na Formule Een teruggekeer het, asook [[Nick Heidfeld]] as die toets- en reserwejaer aangestel. Van Brawn se 2009-jaers het Jenson Button vir McLaren geteken, terwyl [[Rubens Barrichello]] vir 2010 na Rosberg se voormalige setel by die Williams- span verskuif het. Met die verkryging van Brawn het die span sy betrokkenheid by [[McLaren]] beëindig, en die moedermaatskappy Daimler AG het sy 40%-aandeelhouding in die McLaren-groep terugverkoop,&lt;ref name=MBMc /&gt; terwyl hulle voortgegaan het om enjins aan die span te verskaf.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Benson |first=Andrew |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |title=Mercedes takes over Brawn F1 team |work=BBC News |date=16 November 2009 |access-date=15 December 2009 |archive-date=12 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190912150900/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/8362295.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Die span se prestasie gedurende 2010 was nie so mededingend soos onder Brawn nie, met die span agter die voorste drie spanne van Ferrari, McLaren en [[Red Bull Racing|Red Bull]].

Hul beste resultate het gekom van Rosberg wat drie keer op die podium geëindig het en derde plekke by [[2010 Maleisiese Grand Prix|Sepang]], [[2010 Chinese Grand Prix|Shanghai]] en [[2010 Britse Grand Prix|Silverstone]] behaal het. Rosberg het uiteindelik sewende geëindig, maar Schumacher het 'n teleurstellende terugkeer gemaak, om deur sy spanmaat geklop te word en die seisoen vir die eerste keer sedert sy [[1991 Formule Een-seisoen|debuutseisoen in 1991]] sonder 'n enkele wedrenoorwinning, podiumplek, voorwegspringposisie of vinnigste rondte af te sluit. Hy was ook betrokke by 'n kontroversie in [[2010 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] nadat hy sy voormalige Ferrari-spanmaat Rubens Barrichello byna teen die muur vasgedruk het teen 290 km/h. Uiteindelik het die span vierde in die Vervaardigerskampioenskap geëindig, met 214 punte.

== Formule Een-uitslae ==
* Tussen 1956 en 2009 het Mercedes nie as vervaardiger aan die Formule Een-kampioenskap deelgeneem nie.
[[Lêer:Mercedes AMG F1 W04 - Lewis Hamilton (8493461760).jpg|duimnael|300px|Lewis Hamilton het vir etlike jare groot welslae behaal in die Mercedes AMG F1.]]
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}

=== 2010 – 2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
|-
! Jaar
! Onderstel&lt;br /&gt;en bande
! Enjin
! Renjaers
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2010 Formule Een-seisoen|2010]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br /&gt;MGP W01&lt;br /&gt;{{Bridgestone}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes FO 108X [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2010 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2010 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2010 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; | '''214'''
|rowspan=&quot;3&quot; | '''4de'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#FFDF9F&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot;| 17
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 4
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2011 Formule Een-seisoen|2011]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br /&gt;MGP W02&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes FO 108Y [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|IND}}
| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot;| '''165'''
|rowspan=&quot;3&quot;| '''4de'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 8
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 12
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 6
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 4
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 17
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 8
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 6
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 7
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 15
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
| bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
| bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 12
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 5
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 5
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 7
| bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 11
| bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 11
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 7
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 6
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 7
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 9
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 6
| bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 7
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 10
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 8
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 6
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 6
| bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 7
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2012 Formule Een-seisoen|2012]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] W03&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| FO 108Z [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2012 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2012 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2012 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2012 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2012 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2012 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2012 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2012 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|EUR}}
| [[2012 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2012 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2012 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2012 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2012 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2012 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2012 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2012 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2012 Indiese Grand Prix|IND]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|IND}}
| [[2012 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
| [[2012 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2012 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|rowspan=&quot;3&quot;| '''142'''
|rowspan=&quot;3&quot;| '''5de'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 10
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDF&quot; | 10
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot; | 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot; | 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot; | 7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot; | 7
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot; | 6
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot; | 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot; | 13
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot; | 22
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot; | 11
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot; | 16
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot; | 7
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 12
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 10
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 13
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 15
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2013 Formule Een-seisoen|2013]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] W04&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| FO 108Z [[V8-enjin|V8]]
|
| [[2013 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2013 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2013 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2013 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2013 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2013 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2013 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2013 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2013 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2013 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2013 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2013 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2013 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2013 Koreaanse Grand Prix|KOR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|KOR}}
| [[2013 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2013 Indiese Grand Prix|IND]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|IND}}
| [[2013 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
| [[2013 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2013 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''360'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| '''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 9{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot; | 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot; | 1
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 9
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 8
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot; | 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot; | 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 9
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot; | 3
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot; | 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#CFCFFF&quot; | 12
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot; | 3
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot; | 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 9{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 5
|bgcolor=&quot;#EFCFFF&quot; | &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 6
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 7
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 4
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot; | 9
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2014 Formule Een-seisoen|2014]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] W05&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| PU106A Hybrid [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2014 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2014 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2014 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2014 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2014 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2014 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2014 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2014 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2014 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2014 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2014 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2014 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2014 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2014 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2014 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2014 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2014 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2014 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2014 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''701'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14{{Pictogram poleposition}}
|
|
|-
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2015 Formule Een-seisoen|2015]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes F1 W06 Hybrid|Mercedes F1 W06]]&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| PU106B Hybrid [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2015 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2015 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
| [[2015 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2015 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2015 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2015 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2015 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2015 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2015 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2015 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2015 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2015 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2015 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2015 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2015 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2015 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2015 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2015 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2015 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''703'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2016 Formule Een-seisoen|2016]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W07]]&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| PU106C Hybrid [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2016 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{AU-VLAG}}
| [[2016 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{BH-VLAG}}
| [[2016 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{CN-VLAG}}
| [[2016 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{RU-VLAG}}
| [[2016 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{ES-VLAG}}
| [[2016 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{MC-VLAG}}
| [[2016 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{CA-VLAG}}
| [[2016 Europese Grand Prix|EUR]] &lt;br /&gt; {{AZ-VLAG}}
| [[2016 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{AT-VLAG}}
| [[2016 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{GB-VLAG}}
| [[2016 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{HU-VLAG}}
| [[2016 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{DE-VLAG}}
| [[2016 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{BE-VLAG}}
| [[2016 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{IT-VLAG}}
| [[2016 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{SG-VLAG}}
| [[2016 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2016 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{JP-VLAG}}
| [[2016 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{US-VLAG}}
| [[2016 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{MX-VLAG}}
| [[2016 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{BR-VLAG}}
| [[2016 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf|'''765'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|-
|align=&quot;left&quot;| {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]]
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|-
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2017 Formule Een-seisoen|2017]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W08]]&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| EQ Power+ [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MYS}}
|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
|[[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
|[[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''668'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 9
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 6
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2018 Formule Een-seisoen|2018]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W09]]&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| EQ Power+ [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2018 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2018 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2018 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2018 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2018 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2018 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2018 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2018 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''655'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|-
|align=&quot;left&quot;|{{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram snelste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2019 Formule Een-seisoen|2019]]
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes F1 W10]]&lt;br /&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| EQ Power+ [[V6-enjin|V6 turbo]]
|
| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GER}}
| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BRA}}
| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''739'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;|{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 9{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2 
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 7
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|-
|align=&quot;left&quot;|{{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 4
|-
|-
! Jaar
! Onderstel&lt;br /&gt;en bande
! Enjin
! Renjaers
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! Punte
! Plek
|}

=== 2020 – hede ===

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
|-
! Jaar
! Onderstel en bande
! Enjin
! Renjaers
! 1
! 2
! 3
! 4
! 5
! 6
! 7
! 8
! 9
! 10
! 11
! 12
! 13
! 14
! 15
! 16
! 17
! 18
! 19
! 20
! 21
! 22
! 23
! 24
! Punte
! Plek
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;4&quot;| [[2020 Formule Een-seisoen|2020]]
|rowspan=&quot;4&quot;| Mercedes F1 W11&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;4&quot;| Mercedes-AMG F1 M11 EQ Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;{{AT-VLAG}}
| [[2020 Steiermarkse Grand Prix|STI]]&lt;br/&gt;[[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]]
| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;{{HU-VLAG}}
| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;{{GB-VLAG}}
| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]&lt;br/&gt;[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|28px]]
| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;{{ES-VLAG}}
| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;{{BE-VLAG}}
| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt;{{IT-VLAG}}
| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]&lt;br/&gt;[[Lêer:Flag of Tuscany.svg|22px]]
| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br/&gt;{{RU-VLAG}}
| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]&lt;br/&gt;{{DE-VLAG}}
| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br/&gt;{{PT-VLAG}}
| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt;[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|
|
|
|
|
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| '''573'''
|rowspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| '''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=&quot;#dfffdf&quot;| 4
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 7{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|Siek
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 9{{Pictogram vinnigste ronde}} §
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 11
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#ffdf9f&quot;| 3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 5
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;| 1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| &lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| 14
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 8
|bgcolor=&quot;#DFFFDE&quot;| 8{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=&quot;#dfdfdf&quot;| 2
|
|
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2021 Formule Een-seisoen|2021]]
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes F1 W12&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes-AMG F1 M12 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br/&gt;{{vlagikoon|POR}}
| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] &lt;br /&gt; [[Lêer:Flag of Steiermark.svg|20px]]
| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]]‡ &lt;br /&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|RUS}}
| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|TUR}}
| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] &lt;br /&gt; [[Lêer:Bandeira da cidade de São Paulo.svg|20px]]
| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] &lt;br /&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''613½'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#ffffbf&quot;|'''{{goud}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffde|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|15
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffde|4
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|15{{Pictogram poleposition|p=1|f=1}}
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|6
|
|
|-
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2022 Formule Een-seisoen|2022]]
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes F1 W13&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes-AMG F1 M13 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|FRA}}
| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=ffdf9f|'''515'''
|rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=cfcfff|13
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt; 2
|bgcolor=cfcfff|18 †
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=cfcfff|14{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|
|
|-
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2023 Formule Een-seisoen|2023]]
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes F1 W14&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes-AMG F1 M14 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|
|rowspan=3 bgcolor=dfdfdf| '''409'''
|rowspan=3 bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=000000 style=&quot;color:white&quot;|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|
|
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;7
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=cfcfff|17
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=cfcfff|16†
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=ffdf9f|3
|
|
|-
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2024 Formule Een-seisoen|2024]]
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes F1 W15&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes-AMG F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|BHR}}
| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|SAU}}
| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|AUS}}
| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|JPN}}
| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|CHN}}
| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]
| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|MON}}
| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|CAN}}
| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|ESP}}
| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|AUT}}
| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|GBR}}
| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|HUN}}
| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|BEL}}
| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|NED}}
| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;{{vlagikoon|ITA}}
| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|AZE}}
| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|SIN}}
| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|VSA}}
| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|MEX}}
| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|QAT}}
| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=3 bgcolor=efefef| '''468'''
|rowspan=3 bgcolor=efefef| '''4'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;9
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;12
|bgcolor=dfffdf|4
|-
|align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=cfcfff|17&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=000000 style=&quot;color:white&quot;|&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|5
|-
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2025 Formule Een-seisoen|2025]]
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes F1 W16&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes-AMG F1 M16 TurboMax E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BHR}}
| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SAU}}
| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|rowspan=3 bgcolor=dfdfdf| '''469'''
|rowspan=3 bgcolor=dfdfdf| '''{{silwer}}'''
|-
|align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf|5
|-
|align=left|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[Kimi Antonelli]]
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff|11
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|18
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|10
|bgcolor=cfcfff|16
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;13{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=cfcfff|15
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=&quot;3&quot;| [[2026 Formule Een-seisoen|2026]]*
|rowspan=&quot;3&quot;| Mercedes F1 W17&lt;br/&gt;{{Pirelli}}
|rowspan=&quot;3&quot;| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t]] h
|
| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUS}}
| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CHN}}
| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|JPN}}
| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|rand]]
| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|CAN}}
| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MON}}
| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Catalonia.svg|20px|rand|Vlag van Katalonië]]
| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AUT}}
| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|GBR}}
| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|BEL}}
| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|HUN}}
| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|NED}}
| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ITA}}
| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|ESP}}
| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|AZE}}
| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt; {{MY-VLAG}}
| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|SIN}}
| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|VSA}}
| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|MEX}}
| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|20px]]
| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]
| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt; {{vlagikoon|QAT}}
| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt; [[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]
|
|rowspan=&quot;3&quot;|'''652*'''
|rowspan=&quot;3&quot;|'''1*'''
|-
|align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]]
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=dfffdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff|12
|bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf|7
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff|20&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf|9
|bgcolor=dfffdf|8
|bgcolor=dfffdf|6
|bgcolor=dfffdf|4
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-
|align=left|{{IT-VLAG}}&lt;br/&gt;[[Kimi Antonelli]]
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf|&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=efcfff|&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=cfcfff|&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;15{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfdfdf|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf|1
|bgcolor=dfffdf|5
|bgcolor=dfdfdf|2
|bgcolor=ffdf9f|&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f|3
|bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|bgcolor=|
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! Jaar
! Onderstel en bande
! Enjin
! Renjaers
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
! Punte
! Plek
|}
* ''§'' [[George Russell]] vervang Hamilton wat voor die ren Covid-19 positief getoets het.
* &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; Die renjaer het nie die wedren voltooi nie, maar is nogtans geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het.
* ‡ Halwe punte is in België toegeken in 2021 omdat daar minder as 75% van die wedren afgelê is weens hewige reën. 
* '''*''' Seisoen is nog aan die gang.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

[[Kategorie:Formule Een Wêreldvervaardigerskampioene]]
[[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]]</text>
      <sha1>4k52mev18btol1tejegudn30htgrauf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Dr en mev Hendrik Verwoerd en mnr en mev Ian Smith, 1964.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>113295</id>
    <revision>
      <id>3362008</id>
      <parentid>2922821</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Morne</username>
        <id>672</id>
      </contributor>
      <comment>Morne het 'n nuwe weergawe van [[Lêer:Dr en mev Hendrik Verwoerd en mnr en mev Ian Smith, 1964.jpg]] opgelaai</comment>
      <origin>2922821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="jlqbf9wwh8am3ejikfimhn2g4rvhqeo" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=Dr. [[Hendrik Verwoerd|Hendrik]] en mev. [[Betsie Verwoerd]] en mnr. en mev. [[Ian Smith]], tydens lg. se besoek aan [[Suid-Afrika]]
|bron=Die Nasionale boek
|datum=Januarie 1964
|daarsteller=Morné van Rooyen
|outeur=Onbekend
|ander_weergawes=Geen
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;

== Lisensiëring ==
{{PD-SA}}

[[Kategorie:Nasionale Party]]
[[Kategorie:Rhodesië]]
[[Kategorie:Hendrik Verwoerd]]
[[Kategorie:Betsie Verwoerd]]</text>
      <sha1>jlqbf9wwh8am3ejikfimhn2g4rvhqeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiener Secession</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119414</id>
    <revision>
      <id>3361995</id>
      <parentid>3303157</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="4bl0pvj0n6mdd79kaydetf6k52y5g0z" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|''Wiener Secession''}}
[[Lêer:Secession_Vienna_June_2006_017.jpg|duimnael|Die Wiener Secession-gebou is tussen 1897 en 1898 deur Joseph Maria Olbrich in Wene gebou om kunsuitstallings te huisves]]
Die '''''Wiener Secession''''' (ook '''Weense Sesessie''') is 'n vereniging van progressiewe beeldende kunstenaars wat uit ontevredenheid oor die heersende konserwatiewe kunsbedryf in 1897 (in die tydperk van die [[Fin de siècle]]) in die [[Oostenryk]]se hoofstad [[Wene]] in die lewe geroep is. As eerste president het die skilder [[Gustav Klimt]] gefungeer. Die vereniging se amptelike nuusblad was ''Ver Sacrum'' (&quot;Heilige Lente&quot;).&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=''Designlexikon International: Wiener Secession. Besoek op 21 Februarie 2017'' |url=http://www.designlexikon.net/Designer/W/wienersecession.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20161027163229/http://www.designlexikon.net/Designer/W/wienersecession.html |argiefdatum=27 Oktober 2016 |besoekdatum=21 Februarie 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Die Weense variant van die [[Jugendstil]] word, na aanleiding van die Secession, ook Secession-styl of Weense Jugendstil genoem.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Kunsbewegings]]
[[Kategorie:Wene]]</text>
      <sha1>4bl0pvj0n6mdd79kaydetf6k52y5g0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dekonstruktivisme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120859</id>
    <revision>
      <id>3362193</id>
      <parentid>3303464</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3418" sha1="omvmqnfa6rbtx4yp2t3r27zqviqjpl5" xml:space="preserve">[[Lêer:Image-Disney_Concert_Hall_by_Carol_Highsmith_edit-2.jpg|duimnael|Frank Gehry se Walt Disney-konsertsaalgebou in [[Los Angeles]] lyk volgens die nuustydskrif ''[[Newsweek]]'' se humoristiese kommentaar soos &quot;'n gebou die oggend ná 'n groot aardbewing&quot;]] 
[[Lêer:Walt_Disney_Concert_Hall_at_sunset_June_2013.jpg|duimnael|Die konsertsaal met golwende opskrif teen sononder]]
[[Lêer:Walt_Disney_Concert_Hall,_Los_Angeles.jpg|duimnael|'n Lugfoto onthul die stabiele kerngebou agter die fasade]]
'''Dekonstruktivisme''' is 'n stroming binne die postmoderne [[argitektuur]] wat sy verskyning in die 1980's gemaak het. Sy naam is ontleen aan &quot;[[dekonstruksie]]&quot;, die [[Frankryk|Franse]] filosoof [[Jacques Derrida]] se [[Semiotiek|semiotiese]] ontleedmetode en kritiese benadering van die verhouding tussen teks en betekenis.&lt;ref&gt;{{af}} [http://www.literaryterminology.com/index.php/11-d/282-dekonstruksie ''www.literaryterminology.com - L•T•T Literêre Terme en Teorieë: Dekonstruksie. Besoek op 2 Mei 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504185210/http://www.literaryterminology.com/index.php/11-d/282-dekonstruksie |date= 4 Mei 2017 }}&lt;/ref&gt;

Hoofkenmerke van dekonstruktivistiese boukuns, wat analogiese verbande met vroeë 20ste eeuse [[Rusland|Russiese]] konstruktivisme toon, is die opsetlike fragmentering van die bouvorm, die gebrek aan harmonie, kontinuïteit of [[simmetrie]] en die vrye omgang met argitektoniese elemente en strukture. Tradisionele geordende strukture ten opsigte van fasades en ruimtes word, net soos die vaste orde van &quot;bo&quot; en &quot;onder&quot;, verwerp ten gunste van nuwe outonome vorme vir alle elemente van 'n gebou wat eerder aan industriële ontwerp- en beeldhoukuns ontleen is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=''Designlexikon International: Dekonstruktivismus. Besoek op 3 Mei 2017'' |url=http://www.designlexikon.net/Fachbegriffe/D/dekonstruktivism.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20161202162009/http://www.designlexikon.net/Fachbegriffe/D/dekonstruktivism.html |argiefdatum= 2 Desember 2016 |besoekdatum= 3 Mei 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die volmaakte dekonstruktivistiese gebou kan dus 'n konglomeraat van heterogene vorme wees en by die eerste blik instabiliteit suggereer asof dit op die drumpel van ineenstorting sou wees.

Argitekte en ateljees, wie se werk dikwels met dekonstruktivisme verbind word (al sal sommige van hulle dié kategorisering van hul ontwerpe verwerp), sluit [[Peter Eisenman]], [[Frank Gehry]], [[Zaha Hadid]], [[Rem Koolhaas]], [[Daniel Libeskind]], [[Bernard Tschumi]] en [[Coop Himmelb(l)au]] in. Hulle was met hul ontwerpe almal verteenwoordig in die uitstalling ''Deconstructivist Architecture'' wat in 1988 deur die [[New York Stad|New Yorkse]] ''Museum of Modern Art (MoMA)'' gehou en deur Philip Johnson en Mark Wigley saamgestel is.&lt;ref&gt;Aurelia &amp; Balthazar Taschen: ''Moderne Architektur A–Z''. Köln: Taschen Bibliotheca Universalis 2016, bl. 148&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.archdaily.com/868063/ad-classics-1988-deconstructivist-exhibition-johnson-wigley-new-york-museum-of-modern-art-moma ''www.archdaily.com, 29 Maart 2017: AD Classics: 1988 Deconstructivist Exhibition at New York's Museum of Modern Art (MoMA). Besoek op 2 Mei 2017'']&lt;/ref&gt; Die uitstalling sou die naamgewer vir die nuwe stylrigting word.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Argitektuur]]
[[Kategorie:Kunsbewegings]]</text>
      <sha1>omvmqnfa6rbtx4yp2t3r27zqviqjpl5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>XBIZ-prys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126255</id>
    <revision>
      <id>3362002</id>
      <parentid>3284308</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4492" sha1="iy2lbh7dxifxs9xawv8hs5mvuhtj3gw" xml:space="preserve">{{dubbelbeeld|links|Jenna_Jameson_2014.jpg|160|James Deen 2010.jpg|160|[[Jenna Jameson]], ’n gereelde wenner.|[[James Deen]], wat ook al verskeie kere gewen het.}}
{{Inligtingskas pryse
|naam = {{nowrap|{{Kleurstreep|#FAF0BE|[[Lêer:Ausuebende Audiovision.png|50px]] &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;XBIZ-pryse&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}}}
|beeld = XBIZ Award Trophy 2017.jpg
|breedte = 180
|onderskrif = Die XBIZ-trofee.
|toegeken = Uitmuntendheid in volwassevermaak
|borg = ''XBIZ''
|land = [[VSA]]
|datum = 
|vorigenaam = 
|eerste = [[2003]]
|ander = 
|webtuiste = [http://xbizawards.xbiz.com xbizawards.xbiz.com]
}}

Die '''XBIZ-pryse''' word jaarliks toegeken aan individue, maatskappye, akteurs en produkte wat ’n belangrike rol gespeel het in die groei en sukses van [[Pornografie|volwassevermaak]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.xbizawards.com/theshow.php |title=XBIZ Awards – Recognizing Excellence in Adult Entertainment |publisher=XBIZ |access-date=3 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217001753/http://www.xbizawards.com/theshow.php |archive-date=17 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Dit word deur die uitgewer en stigter van ''XBIZ'', Alec Helmy, beskryf as &quot;gebore uit die bedryf se behoefte aan ’n toekenningsgeleentheid wat nie net alle fasette van die bedryf insluit nie, maar een wat dit in ’n professionele lig voorstel en met klas huldig&quot;.&lt;ref name=autogenerated2/&gt;

== Oorsig ==
Die pryse word deur die pornografiese vaktydskrif ''XBIZ'' georganiseer&lt;ref name=nbcnews&gt;{{cite web |url=http://www.nbcnews.com/id/32240496/43188100#.UWC5SBxIj1h |title=La. porn star and Senate hopeful arrested |publisher=NBC News |access-date=6 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003113243/http://www.nbcnews.com/id/32240496/43188100 |archive-date=3 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en is in [[2003]] die eerste keer toegeken.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.xbiz.com/news/glbt/102373 |title=XBIZ Awards 2009 Official Nominees Announced |publisher=XBIZ |access-date=12 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702104727/http://www.xbiz.com/news/glbt/102373 |archive-date=2 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die benoemings word deur kliënte gedoen en die wenners deur ''XBIZ''-personeel, bedryfskollegas en deelnemende organisasies gekies.&lt;ref name=Winners&gt;{{cite web |title=Web, Studio Winners Announced At XBiz Awards |author=Sherri L. Shaulis |publisher=AVN |url=http://business.avn.com/articles/29098.html |date=8 Februarie 2008 |access-date=11 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100307235033/http://business.avn.com/articles/29098.html |archive-date= 7 Maart 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die pryse is aanvanklik vir uitmuntendheid in die die aanlyn volwassebedryf geskep, maar in onlangse jare word videokategorieë ingesluit.&lt;ref name=2009Awards&gt;{{cite web |title=XBIZ Announces 2009 Award Nominees |author=David Sullivan |publisher=AVN |url=http://business.avn.com/articles/33645.html |date=5 Desember 2008 |access-date=11 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029164535/http://business.avn.com/articles/33645.html |archive-date=29 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Die XBIZ-pryse is al vergelyk met die [[Golden Globe]]s in die hoofstroomrolprentbedryf.&lt;ref name=&quot;laist1&quot;&gt;{{cite web |url=http://laist.com/2010/02/25/xbiz_awards_1.php#photo-1 |title=XBIZ Awards 2010: Red Carpet |publisher=LAist |date=25 Februarie 2010 |access-date=10 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111201929/http://laist.com/2010/02/25/xbiz_awards_1.php |archive-date=11 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die getal pryse het oor die jare vermeerder totdat daar sedert 2014 meer as 150 kategorieë is.&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{cite web |url=http://xbizawards.xbiz.com/history.php |title=XBIZ Awards - History |publisher=XBIZ |access-date=10 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528164404/https://xbizawards.xbiz.com/history.php |archive-date=28 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
*{{Commons-kategorie inlyn|XBIZ Awards}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:XBIZ Award|Engelse Wikipedia]]

[[Kategorie:Pornografie]]
[[Kategorie:Rolprentpryse]]</text>
      <sha1>iy2lbh7dxifxs9xawv8hs5mvuhtj3gw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vimeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127158</id>
    <revision>
      <id>3361962</id>
      <parentid>3304510</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:34:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 6 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13432" sha1="a0n9sg2woof5lfn3jermobvm46tdr0d" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Webwerf
| naam =Vimeo, LLC
| logo =[[File:Vimeo Logo.svg|250px]]
| url =[https://vimeo.com Vimeo.com] 
| soort = Videohuisvesting
| alexa ={{Decrease}} 140 &lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/Vimeo.com |title=Vimeo.com Site Info |access-date=3 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507062209/https://www.alexa.com/siteinfo/vimeo.com |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| registrasie =&lt;span id=&quot;result_box&quot; class=&quot;short_text&quot; lang=&quot;af&quot;&gt;&lt;span class=&quot;&quot;&gt;Opsioneel&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;
| taal =[[Engels]], [[Spaans]], [[Duits]], [[Frans]], [[Japannees]], [[Portugees]], [[Koreaans]]
| lanseringsdatum ={{start date and age|2004|11|df=yes}}
| huidige status =Aktief
}}

'''Vimeo''' is 'n video-deel webwerf waar gebruikers videos kan oplaai, deel en kyk.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iac.com/Our-Businesses/Vimeo |title=Vimeo |publisher=IAC |access-date=31 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203075439/http://www.iac.com/Our-Businesses/Vimeo |archive-date= 3 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Dit was die eerste videodeelwebblad wat hoëdefinisievideo (vanaf Oktober 2007) ondersteun het.&lt;ref name=&quot;Lauria, Peter 2007&quot;&gt;{{cite news|last=Lauria|first=Peter|work=New York Post|date=16 Oktober 2007|title=Video-Sharing Web Site Goes High-Def}}&lt;/ref&gt;

== Oorsig == 
Vimeo is in November 2004 deur Jake Lodwick en Zach Klein gestig.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gigaom.com/video/vimeo-founder-jakob-lodwick-leaves/|title=Vimeo Founder Jakob Lodwick Leaves|date=30 Oktober 2007|first=Liz|last=Gannes|work=GigaOm|accessdate=31 January 2012|archive-date= 5 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405211237/http://gigaom.com/video/vimeo-founder-jakob-lodwick-leaves/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die naam Vimeo is geskep deur Lodwick, as 'n speling op die woorde ''video'' en ''my''. Vimeo is ook 'n [[anagram]] van die Engelse woord ''movie''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pcworld.com/product/30375/vimeo_vimeo.html |title=Vimeo video-sharing service review |date=21 Augustus 2007 |first=Danny |last=Allen |work=[[PC World]] |access-date=28 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630080859/http://www.pcworld.com/product/30375/vimeo_vimeo.html |archive-date=30 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; IAC het Vimeo gekoop in Augustus 2006 as deel van sy verkryging van ''Connected Ventures''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iac.com/About-IAC/Timeline |title=Acquisition and Divestitures Timeline |publisher=IAC |access-date=31 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121121063234/http://www.iac.com/About-IAC/Timeline |archive-date=21 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; In Januarie 2009 het Dae Mellencamp by IAC aangesluit as hoofbestuurder van Vimeo.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://iac.mediaroom.com/index.php?s=20&amp;item=1865 |title=ManagementBios |publisher=IAC |access-date=31 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122071340/http://iac.mediaroom.com/index.php?s=20 |archive-date=22 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sy het gedien as die Hoof Uitvoerende Beampte tot 19 Maart 2012, toe Kerry Trainor by Vimeo as Hoof Uitvoerende Beampte oorgeneem.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://venturebeat.com/2012/03/19/new-vimeo-ceo-kerry-trainor/ |title=IAC replaces Vimeo CEO with former AOL exec Kerry Trainor |work=[[VentureBeat]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130533/https://venturebeat.com/2012/03/19/new-vimeo-ceo-kerry-trainor/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 2017 bevorder IAC die algemene bestuurder Anjali Sud as die Hoof Uitvoerende Beampte.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.recode.net/2017/7/20/16002890/vimeo-ceo-anjali-sud-subscription-video-iac-joey-levin-barry-diller |title=Vimeo isn’t launching a new subscription service, but it does have a new CEO |last=Kafka |first=Peter |date=20 Julie 2017 |website=Recode |access-date=20 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421114438/https://www.recode.net/2017/7/20/16002890/vimeo-ceo-anjali-sud-subscription-video-iac-joey-levin-barry-diller |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Vanaf Desember 2013 lok Vimeo jaarliks meer as 100 miljoen unieke besoekers per maand, en beskik dit oor meer as 22 miljoen geregistreerde gebruikers.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://venturebeat.com/2012/01/24/vimeo-new-design/ |title=Vimeo begins rolling out silky smooth redesign with huge videos |date=24 Januarie 2012 |first=Sean |last=Ludwig |work=VentureBeat |access-date=1 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130535/https://venturebeat.com/2012/01/24/vimeo-new-design/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vyftien persent van Vimeo se verkeer kom van mobiele toestelle.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://venturebeat.com/2012/01/09/vimeo-android-wp7-ipad-iphone-apps/ |title=Vimeo shows slick new video apps for Android, Windows Phone, iPhone, iPad |date=9 Januarie 2012 |first=Sean |last=Ludwig |work=VentureBeat |access-date=1 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130535/https://venturebeat.com/2012/01/09/vimeo-android-wp7-ipad-iphone-apps/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Vanaf Februarie 2013 is Vimeo verantwoordelik vir 0,11% van alle Internet bandwydte, ver agter ander video-deel webwerwe soos [[YouTube]] en [[Facebook]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://researchcenter.paloaltonetworks.com/app-usage-risk-report-visualization/ |title=Application Usage &amp; Threat Report |publisher=[[Palo Alto Networks]] |access-date=15 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430142210/http://researchcenter.paloaltonetworks.com/app-usage-risk-report-visualization/ |archive-date=30 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die gemeenskap van Vimeo sluit onafhanklike rolprentmakers en hul ondersteuners in.&lt;ref name=&quot;indie&quot;&gt;{{cite web |url=https://vimeo.com/groups/indie |title=The Best Indie Filmmakers |publisher=Vimeo |access-date=25 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119164259/https://vimeo.com/groups/indie |archive-date=19 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Vimeo gemeenskap het die naam &quot;Vimeans&quot; aangeneem, wat iemand van die Vimeo-gemeenskap beteken wat gewoonlik aktief is en op 'n gereelde basis met mede-gebruikers omgaan.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vimeo.tumblr.com/post/11864894134/hey-vimeans-its-time-to-bounce-and-no-i-dont |title=Hey Vimeans! |publisher=[[Tumblr]] |year=2011 |access-date=25 Maart 2012 |author=Vimeo |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130547/https://vimeo.tumblr.com/post/11864894134/hey-vimeans-its-time-to-bounce-and-no-i-dont |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[Withuis|Wit Huis]] plaas hoë-definisie weergawes van sy uitsendings op Vimeo.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vimeo.com/whitehouse |title=The White House on Vimeo |publisher=Vimeo |date=9 Desember 2008 |access-date=14 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922182232/http://vimeo.com/whitehouse |archive-date=22 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Vimeo het gehelp om verkeer van ''Improv Everywhere'' se bedieners af te laai nadat nuwe grappe aangekondig is, en bied steeds die meeste van hul video's aan. Vimeo was ook die oorspronklike ligging van Noag Kalina se &quot;''everyday''&quot; video,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vimeo.com/99392 |title=everyday |first=Noah |last=Kalina |publisher=Vimeo |access-date=16 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303112101/https://vimeo.com/99392 |archive-date= 3 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; 'n gewilde virale video.

Op 21 Julie 2008 het Vimeo aangekondig dat dit nie meer speelvideo's sal toelaat nie. Vimeo noem 'n paar redes, insluitend die buitengewoon lang duur van die speelvideo's die wagtyd van die transkodeerder behou het; bestaande speelvideo's is geskrap op 1 September 2008. Die verbod is in Oktober 2014 opgehef.&lt;ref name=&quot;gamingban&quot;&gt;{{cite web |first=Blake |last=Whitman |url=http://www.vimeo.com/blog:140 |title=New upload rules |publisher=Vimeo Staff blog |date=21 Julie 2008 |access-date=10 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111231022740/http://vimeo.com/blog:140 |archive-date=31 Desember 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Tot dan is al die nuwe oplaaisels onderworpe aan die reël, maar ''machinima'' video's met hul eie storie  was toegelaat.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vimeo.com/guidelines |title=Community Guidelines |publisher=Vimeo |access-date=1 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120427013007/http://vimeo.com/guidelines |archive-date=27 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

In Desember 2014 het Vimeo [[4K resolution|4K]] ondersteuning ingestel, alhoewel dit net aflaai toegelaat as gevolg van die lae markpenetrasie van 4K-skerms op daardie tydstip.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theverge.com/2014/12/8/7353199/vimeo-is-now-offering-4k-video-downloads-but-wont-stream-just-yet |title=Vimeo now offers 4K video downloads, but streaming isn't available yet |work=The Verge |access-date=26 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203061742/https://www.theverge.com/2014/12/8/7353199/vimeo-is-now-offering-4k-video-downloads-but-wont-stream-just-yet |archive-date=3 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Stroming van 4K-inhoud het die volgende jaar geloods, saam met ondersteuning van adaptiewe bitkoers stroming.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://variety.com/2015/digital/news/vimeo-4k-adaptive-streaming-1201652277/ |title=Vimeo Starts Adaptive Streaming on the Web, iOS and Apple TV, Rolls Out 4K |last=Roettgers |first=Janko |date=3 Desember 2015 |work=Variety |access-date=26 September 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200306165340/https://variety.com/2015/digital/news/vimeo-4k-adaptive-streaming-1201652277/ |archive-date=6 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In Maart 2017 het Vimeo 360 graad video ondersteuning bekendgestel, insluitende ondersteuning vir [[Skynwerklikheid|virtuele realiteit]] platforms en slimfone, stereoskopiese video, en 'n aanlynvideoreeks wat leiding gee oor die verfilming en die vervaardiging van 360-graad video.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theverge.com/2017/3/8/14852298/vimeo-360-degree-video-support |title=Vimeo introduces support for 360-degree videos |work=The Verge |access-date=26 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601064207/https://www.theverge.com/2017/3/8/14852298/vimeo-360-degree-video-support |archive-date=3 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 2 Mei 2016 het Vimeo die verkryging van VHX aangekondig, te wete 'n platform vir premium-inskrywing video kanale.&lt;ref name=&quot;CNBC&quot;&gt;{{cite news |url=https://techcrunch.com/2016/05/02/vimeo-acquires-vhx-to-boost-its-video-on-demand-business/ |title=vimeo acquires vhx |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601064133/https://techcrunch.com/2016/05/02/vimeo-acquires-vhx-to-boost-its-video-on-demand-business/ |archive-date=3 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 26 September 2017 het Vimeo aangekondig dat dit 'n lewende stroming platform daar sou stel, en dat dit die bestaande diens, ''Livestream,'' verwerf het, om Vimeo se verwante personeel en tegnologie te versterk. &lt;ref name=&quot;livestream&quot;&gt;{{cite news |url=https://techcrunch.com/2017/09/26/vimeo-acquires-livestream-launches-its-own-live-video-product/ |title=vimeo acquires livestream |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601064152/https://techcrunch.com/2017/09/26/vimeo-acquires-livestream-launches-its-own-live-video-product/ |archive-date=3 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Video gehalte ==
=== Hoë definisie afspeel ===
Op 9 Oktober 2007 het Vimeo ondersteuning vir hoëdefinisie afspeel in 1280×720 (720p) aangekondig, en word dus die eerste videodeel webwerf om verbruikers HD te ondersteun. Opgelaaide HD-video's is outomaties omgeskakel na 720 / 30p VP6 Flash-video. Sedert Augustus 2010 is alle video's gekodeer in [[H.264]] vir [[HTML5]] ondersteuning. Alle video's wat voorheen opgelaai is, is weer geënkodeer. Nie-Plus-gebruikers kan tot 500 MB video's per week en tot een HD video per week oplaai (Bykomende HD-video's wat binne dieselfde week opgelaai is, word na SD geënkodeer).

=== Standaarddefinisie-afspeel ===
Nie-HD-video's word geherkodeer teen 'n maksimum van 30 rame/s, maar ly in die algemene video beeldkwaliteit, wat in lyn is met die lae bitkoers vir video's in die 640 × 360 grootte. Gewoonlik word die video-inhoud geherkodeer teen 'n bitkoers van 0,5 Mbit/s. Dit is nie genoeg om die fyn besonderhede te reproduseer wat van, bv., 'n verbruikersvideokamera of 'n slimfoon verwag sou word nie.

== Sien ook ==
* [[YouTube]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Rekenaarmaatskappye]]
[[Kategorie:Maatskappye wat op die NASDAQ genoteer is]]</text>
      <sha1>a0n9sg2woof5lfn3jermobvm46tdr0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volmaan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129460</id>
    <revision>
      <id>3361986</id>
      <parentid>2956679</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T14:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9326" sha1="dzi6k26unndny7hlxommlqxcwzs1zjk" xml:space="preserve">[[Lêer:Supermoon Nov-14-2016-minneapolis.jpg|duimnael|220px|Die [[supermaan]] van 14 November 2016 was 356&amp;nbsp;511&amp;nbsp;km van die middel van die Aarde af,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sivertimes.com/super-moon-exceptional-brightest-moon-in-the-sky-of-normandy-monday-november-14/1872 |title=“Super Moon” Exceptional. Brightest Moon In The Sky Of Normandy, Monday, November 14 |date=12 November 2016 |access-date=8 Februarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215154738/https://sivertimes.com/super-moon-exceptional-brightest-moon-in-the-sky-of-normandy-monday-november-14/1872 |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; die naaste sedert 1948. Dit sal eers weer in 2034 so naby wees.&lt;ref&gt;http://astrobob.areavoices.com/2016/11/10/moongazers-delight-biggest-supermoon-in-decades-looms-large-Sunday-night/&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Lunar eclipse diagram-af.svg|duimnael|links|240px|Die baan van die Maan, die skynbare baan van die Son en die knope.]]
[[Beeld:Lunar eclipse September 27 2015 greatest Alfredo Garcia Jr.jpg|duimnael|220px|’n Foto van die volmaan tydens die algehele [[maansverduistering]] op [[28 September]] [[2015]].]]

’n '''Volmaan''' is die [[maanfase]] wanneer die [[Maan]] heeltemal verlig word soos van die [[Aarde]] af gesien. Dit vind plaas wanneer die Aarde direk tussen die [[Son]] en die Maan is (meer presies: wanneer die ekliptiese lengtegraad van die Son en Maan met 180 grade verskil). Dit beteken die halfrond van die Maan wat na die Aarde wys, is feitlik heeltemal deur die Son verlig en lyk rond, terwyl die ander kant feitlik heeltemal donker is. 

’n Volmaan kom een keer per maand voor. Wanneer die volmaan in die Aarde se skaduwee inbeweeg, is daar ’n [[maansverduistering]] en ’n deel of die hele maan kan rooi lyk vanweë die [[Rayleigh-verstrooiing]] van [[blou]] lig in die Aarde se [[atmosfeer]].&lt;ref&gt;{{Cite book| first = P. Kenneth | last= Seidelmann | date= 2005 | title = Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac | url = https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse | isbn = 0-935702-68-7| chapter = Phases of the Moon | publisher = University Science Books|page=[https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse/page/478 478] |quote=They are the times when the excess of the Moon's apparent geocentric ecliptic longitude λ&lt;sub&gt;M&lt;/sub&gt; over the Sun's apparent geocentric ecliptic longitude is 0, 90, 180, or 270 ...}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
	title=Celestial Alignment without Lunar Eclipse; from google (full moon earth block sunlight) result 2|
	url=http://people.bu.edu/sscruggs/earthandmoon3.html|
	3=|
	access-date=29 November 2017|
	archive-date= 7 Oktober 2016|
	archive-url=https://web.archive.org/web/20161007061804/http://people.bu.edu/sscruggs/earthandmoon3.html|
	url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|
	title=tiled from the ecliptic by about 5 degrees; from google (full moon earth block sunlight) result 3|
	url=http://www2.astro.psu.edu/users/rbc/a1/lec3n.html|
	3=|
	access-date=29 November 2017|
	archive-date=28 Junie 2017|
	archive-url=https://web.archive.org/web/20170628034821/http://www2.astro.psu.edu/users/rbc/a1/lec3n.html|
	url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Maansverduisterings kan net met volmaan voorkom, wanneer die Maan se wentelbaan deur die Aarde se skaduwee loop. Dit gebeur nie elke maand nie omdat die Maan gewoonlik onder of bo die Aarde se skaduwee verbybeweeg. Dié is meestal beperk tot die [[sonnebaan]]. Maansverduisterings kan net voorkom wanneer die volmaan naby die twee [[Knoop (sterrekunde)|knope]] van die wentelbaan voorkom, óf die klimmende óf die dalende knoop. Dit bring mee dat maansverduisterings elke ses maande voorkom, en dikwels twee weke voor of ná ’n [[sonsverduistering]] met [[donkermaan]] by die teenoorgestelde knoop.

Die tydsverloop tussen soortgelyke maanfases – bekend as die [[sinodiese maand]] – is gemiddeld sowat 29,53 dae. 

== Eienskappe ==
Mense dink dikwels aan volmaan as iets wat ’n hele nag lank duur. Dit is nie heeltemal waar nie, want sy fase soos van die Aarde af gesien, is heeltyd aan die groei of afneem (hoewel te stadig om dit met die blote oog te sien). Hy is op sy maksimum verlig aan die einde van sy afneemstadium. Op enige plek op Aarde kan sowat die helfte van hierdie maksimum volmane sigbaar wees, terwyl die ander helfte in die dag voorkom wanneer die Maan onder die horison is.

Wanneer dit volmaan is, is [[Sterrekunde|sterrekundige]] waarnemings gewoonlik die moeilikste omdat die lig wat deur die Maan weerkaats word, helderder is as die oënskynlik dowwer [[ster]]re.

OP [[12 Desember]] [[2008]] was die Maan met volmaan nader aan die aarde as in die vorige 15 jaar, en dit word ’n [[supermaan]] genoem.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://science.nasa.gov/headlines/y2008/09dec_fullmoon.htm |title=Biggest Full Moon of the Year |last=Phillips |first=Tony |work=Science@NASA |date=9 Desember 2008 |access-date=4 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309230240/http://science.nasa.gov/headlines/y2008/09dec_fullmoon.htm |archive-date= 9 Maart 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Op [[19 Maart]] [[2011]] was daar nog ’n supermaan, nader aan die Aarde as in die vorige 18 jaar.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/16mar_supermoon/ |title=Super Full Moon |last=Phillips |first=Tony |work=Science@NASA |date=16 Maart 2011 |access-date=13 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606122656/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2011/16mar_supermoon/ |archive-date=6 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op [[14 November]] [[2016]] was die supermaan nader as in die vorige 68 jaar.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://science.nasa.gov/news-articles/2016-ends-with-3-supermoons|title=Super Full Moon|last=Phillips|first=Tony|work=Science@NASA|date=14 October 2016|accessdate=13 November 2016}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Formule ===
Die datum en benaderde tyd van ’n spesifieke volmaan (as ’n ronde wentelbaan veronderstel word) kan bereken word deur die volgende vergelyking:&lt;ref&gt;{{Cite book| first = Jean | last = Meeus | date= 1998 | title = Astronomical Algorithms | edition = 2nd |isbn = 0-943396-61-1| chapter = Phases of the Moon | pages = 349–354 | publisher = Willmann-Bell | location = Richmond, Virginia}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt; d = 20{,}362000+ 29{,}530588861 \times N + 102{,}026 \times 10^{-12} \times N^2&lt;/math&gt;
waar ''d'' die getal dae is sedert 1 Januarie 2000 00:00:00 in die aardtydskaal wat in sterrekundige tabelle gebruik word; vir [[Gekoördineerde Universele Tyd|Universele Tyd]] (UT) voeg die volgende benaderde korreksie tot ''d'' by:
: &lt;math&gt;-0{,}000739 - (235 \times 10^{-12})\times N^2&lt;/math&gt; dae
waar ''N'' die getal volmane is sedert die eerste volmaan van 2000. Die ware tyd van ’n volmaan kan met tot 14,5 uur van hierdie raming verskil vanweë die feit dat die Maan se wentelbaan nie rond is nie.&lt;ref&gt;{{Cite book| last = Meeus | first = Jean | chapter = The Duration of the Lunation |title= More Mathematical Astronomy Morsels | url = https://archive.org/details/moremathematical0000meeu | publisher = Willmann-Bell |location=Richmond, Virginia| date = 2002 | pages = [https://archive.org/details/moremathematical0000meeu/page/19 19]–31 | isbn = 0-943396-74-3}}&lt;/ref&gt;

== In folklore en tradisie ==
Volmane word tradisioneel verbind met slapeloosheid, waansin (vandaar die [[Engels]]e woorde ''lunacy'' en ''lunatic'') en verskeie &quot;magiese verskynsels&quot; soos [[weerwolf]]swaansin. Sielkundiges het egter bevind daar is geen sterk bewyse dat die mens se gedrag tydens volmaan verander nie.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Full Moon Effect On Behavior Minimal, Studies Say|date=6 February 2004|work=National Geographic News|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2002/12/1218_021218_moon.html}}&lt;/ref&gt; Hulle het verder bevind studies stem dikwels nie ooreen nie; sommige toon ’n positiewe en ander ’n negatiese uitwerking.

== Maan- en maansonkalenders ==
Die meeste antieke kalenders in die wêreld was [[maansonkalender]]s, wat maan- en sonkalenders gekombineer het met behulp van skrikkelmaande.&lt;ref&gt;Sien bv. {{Cite book| first = Bonnie | last = Blackburn |display-authors=etal| date= 1999 | title = The Oxford Companion to the Year | url = https://archive.org/details/oxfordcompaniont00blac | isbn = 0-19-214231-3| publisher = Oxford University Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book| first = Edward M. | last = Reingold |display-authors=etal | date= 2001 | title = Calendrical Calculations: The Millennium Edition | url = https://archive.org/details/calendricalcalcu0000rein_f4o5 | isbn = 0-521-77752-6 | publisher = Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; Met die [[Juliaanse kalender]] is hierdie metode laat vaar ten gunste van ’n suiwer sonkalender, terwyl die 7de-eeuse [[Islamitiese kalender]] ’n suiwer maankalender is en die [[Hebreeuse kalender]] ’n maansonkalender gebly het.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
* [http://stardate.org/nightsky/moon/ Maanfaseberekening]
*{{Commons-kategorie inlyn|Full moon}}
*{{wikt-inlyn|volmaan}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Full moon|Engelse Wikipedia]]

[[Kategorie:Maan]]</text>
      <sha1>dzi6k26unndny7hlxommlqxcwzs1zjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>75ste Golden Globe-toekenningsaand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130947</id>
    <revision>
      <id>3362045</id>
      <parentid>3285305</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12873" sha1="h0ic4ohntfuyn5cvkrltlno3cf0oy6s" xml:space="preserve">{{Golden Globe-aand
| naam = &lt;big&gt;75&lt;/big&gt;ste Golden Globe-aand
| beeld = 
| onderskrif = 
| datum = [[7 Januarie]] [[2018]]
| plek = The Beverly Hilton in [[Beverly Hills, Kalifornië]]
| aanbieder = [[Seth Meyers]]
| rolprent = ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' (drama) &lt;br /&gt;''Lady Bird'' (komedie of musiekspel)
| tvreeks = ''The Handmaid's Tale'' (drama) &lt;br /&gt;''The Marvelous Mrs. Maisel'' (musiek of komedie)
| program = 
| reeks = ''Big Little Lies''
| meestepryse = Three Billboards Outside Ebbing, Missouri  &lt;br&gt;Big Little Lies'' (4)
| benoemings = ''The Shape of Water'' (7)
}}

Die '''75ste Golden Globe-toekenningsaand''', wat uitnemendheid in die rolprente en TV-programme van 2017 vereer het, is op 7 Januarie 2018 deur [[NBC]] in The Beverly Hilton in [[Beverly Hills, Kalifornië]], gehou.&lt;ref&gt;{{cite web|title=75th Annual Golden Globe Awards|url=http://awardshows.com/shows/75th-annual-golden-globe-awards/|accessdate=23 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035040/http://awardshows.com/shows/75th-annual-golden-globe-awards/|archive-date= 1 Desember 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die geselsprogramaanbieder [[Seth Meyers]] was vir die eerste keer die aanbieder.&lt;ref&gt;{{Cite news|url= http://www.latimes.com/entertainment/la-et-entertainment-news-updates-seth-meyers-to-host-the-2018-golden-1511810646-htmlstory.html|title=Seth Meyers to host the 2018 Golden Globes|last=Hill|first=Libby|work=LA Times|access-date=9 Desember 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/seth-meyers-named-golden-globes-host-2018-1060347 |title=Seth Meyers to Host 2018 Golden Globe Awards |work=The Hollywood Reporter |access-date=9 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130803/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/seth-meyers-named-golden-globes-host-2018-1060347 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op 13 Desember 2017 is aangekondig [[Oprah Winfrey]] is die wenner van die Cecil B. DeMille-prys vir haar lewenslange bydrae tot die vermaakbedryf.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.goldenglobes.com/articles/oprah-winfrey-recipient-cecil-b-demille-award-2018 |title=Oprah Winfrey: Recipient Of The Cecil B. deMille Award 2018 |website=www.goldenglobes.com |access-date=14 Desember 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130807/https://www.goldenglobes.com/articles/oprah-winfrey-recipient-cecil-b-demille-award-2018 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42350747 |title=Oprah to get top Golden Globe honour |date=14 Desember 2017 |work=BBC News |access-date=14 Desember 2017 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201010532/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-42350747 |archive-date=1 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die benoemdes is op 11 Desember aangekondig.&lt;ref name=&quot;noms&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-42310630 |title=Golden Globes: Full list of nominees |access-date=11 Desember 2017 |work=BBC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406221318/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-42310630 |archive-date=6 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' het die meeste pryse (vier) gewen, onder meer vir beste rolprent (drama).&lt;ref&gt;{{citeweb|url= https://www.theguardian.com/film/live/2018/jan/07/golden-globes-2018-live-seth-meyers-get-out-lady-bird-the-handmaids-tale |title= Three Billboards wins big at Golden Globes and #MeToo movement makes its mark – as it happened|date=7 Januarie 2018|work=Guardian|accessdate=8 Januarie 2018}}&lt;/ref&gt; ''The Shape of Water'' en ''Lady Bird'' het elk twee pryse gewen.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theverge.com/2018/1/7/16861874/golden-globes-2018-shape-of-water-win-best-director-guillermo-del-toro |title=Guillermo del Toro wins the 2018 Golden Globe for Best Director |work=The Verge |access-date=8 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327230225/https://www.theverge.com/2018/1/7/16861874/golden-globes-2018-shape-of-water-win-best-director-guillermo-del-toro |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.rollingstone.com/tv/news/golden-globes-2018-lady-bird-big-little-lies-three-billboards-win-big-w515123 |title=Golden Globes 2018: 'Lady Bird,' 'Big Little Lies' Win Big |work=Rolling Stone |access-date=8 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143314/https://www.rollingstone.com/tv/news/golden-globes-2018-lady-bird-big-little-lies-three-billboards-win-big-w515123 |archive-date=12 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die beste TV-reeks was ''Big Little Lies.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.theguardian.com/tv-and-radio/tvandradioblog/2018/jan/08/golden-globes-2018-why-the-handmaids-tale-and-big-little-lies-had-to-win |title=Golden Globes 2018: Why The Handmaid’s Tale and Big Little Lies had to win |last=Heritage |first=Stuart |date=8 Januarie 2018 |work=The Guardian |access-date=8 Januarie 2018 |issn=0261-3077 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327155929/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/tvandradioblog/2018/jan/08/golden-globes-2018-why-the-handmaids-tale-and-big-little-lies-had-to-win |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Uit ondersteuning vir die veldtogte #metoo en Time's Up het feitlik al die gaste swart gedra om hul simpatie met slagoffers van seksuele teistering te betoon.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.vox.com/identities/2018/1/8/16862512/golden-globes-oprah-winfrey-2018-metoo-harassment |title=The Golden Globes proved awards shows can be relevant in the era of #MeToo |work=Vox |access-date=8 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130803/https://www.vox.com/identities/2018/1/8/16862512/golden-globes-oprah-winfrey-2018-metoo-harassment |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Baie van die wenners het dié kwessie in hul aanvaardingstoesprake genoem, onder andere Oprah Winfrey.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/awards/golden-globes-2018-metoo-casts-shadow-over-celebration-movies-tv-n835451 |title=#MeToo, powerful speeches dominate the 75th Golden Globe Awards |work=NBC News |access-date=8 Januarie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419083724/https://www.nbcnews.com/pop-culture/awards/golden-globes-2018-metoo-casts-shadow-over-celebration-movies-tv-n835451 |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Wenners en benoemdes ==
[[Beeld:Gary Oldman by Gage Skidmore.jpg|duimnael|150px|[[Gary Oldman]]]]
[[Beeld:Frances McDormand 2015 (cropped).jpg|duimnael|150px|[[Frances McDormand]]]]
[[Beeld:James Franco 2007 Spiderman 3 premiere.jpg|duimnael|150px|[[James Franco]]]]
[[Beeld:Saoirse Ronan 2015 (cropped).jpg|duimnael|150px|[[Saoirse Ronan]]]]
[[Beeld:Ewan McGregor Cannes 2012.jpg|duimnael|150px|Ewan McGregor]]
[[Beeld:Nicole Kidman Cannes 2017 6.jpg|duimnael|150px|[[Nicole Kidman]]]]
[[Beeld:Martin McDonagh 2012.jpg|duimnael|150px|[[Martin McDonagh]]]]
[[Beeld:Oprah Winfrey 2010.jpg|duimnael|150px|[[Oprah Winfrey]]]]

Die wenners word eerste genoem, gevolg deur die ander benoemdes.

=== Rolprente ===
==== Beste drama ====
* '''''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'''''
** ''Call Me by Your Name''
** ''Dunkirk''
** ''The Post''
** ''The Shape of Water''

==== Beste komedie of musiekspel ====
* '''''Lady Bird'''''
** ''The Disaster Artist''
** ''Get Out''
** ''The Greatest Showman''
** ''I, Tonya''

==== Beste akteur in ’n drama ====
* '''[[Gary Oldman]] – ''Darkest Hour'''''
**[[Timothée Chalamet]] – ''Call Me by Your Name''
** [[Daniel Day-Lewis]] – ''Phantom Thread''
** [[Tom Hanks]] – ''The Post''
** [[Denzel Washington]] – ''Roman J. Israel, Esq.''

==== Beste aktrise in ’n drama ====
* '''[[Frances McDormand]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'''''
** [[Jessica Chastain]] – ''Molly's Game''
** [[Sally Hawkins]] – ''The Shape of Water''
** [[Meryl Streep]] – ''The Post''
** [[Michelle Williams (aktrise)|Michelle Williams]] – ''All the Money in the World''

==== Beste akteur in ’n komedie of musiekspel ====
*'''[[James Franco]] – ''The Disaster Artist'''''
**[[Steve Carell]] – ''Battle of the Sexes''
**[[Ansel Elgort]] – ''Baby Driver''
**[[Hugh Jackman]] – ''The Greatest Showman''
**[[Daniel Kaluuya]] – ''Get Out''

==== Beste aktrise in ’n komedie of musiekspel ====
*'''[[Saoirse Ronan]] – ''Lady Bird'''''
**[[Judi Dench]] – ''Victoria &amp; Abdul''
**[[Helen Mirren]] – ''The Leisure Seeker'' 
**[[Margot Robbie]] – ''I, Tonya''
**[[Emma Stone]] – ''Battle of the Sexes''

==== Beste manlike byspeler ====
* '''[[Sam Rockwell]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'''''
**[[Willem Dafoe]] – ''The Florida Project''
**[[Armie Hammer]] – ''Call Me by Your Name''
**[[Richard Jenkins]] – ''The Shape of Water''
** [[Christopher Plummer]] – ''All the Money in the World''

==== Beste vroulike byspeler ====
*'''[[Allison Janney]] – ''I, Tonya'''''
**Mary J. Blige – ''Mudbound''
**[[Hong Chau]] – ''[[Downsizing]]''
**[[Laurie Metcalf]] – ''Lady Bird''
**[[Octavia Spencer]] – ''The Shape of Water''

==== Beste regisseur ====
*'''[[Guillermo del Toro]] – ''The Shape of Water'''''
**[[Martin McDonagh]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri''
**[[Christopher Nolan]] – ''Dunkirk''
**[[Ridley Scott]] – ''All the Money in the World''
**[[Steven Spielberg]] – ''The Post''

==== Beste oorspronklike draaiboek ====
*'''[[Martin McDonagh]] – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'''''
**[[Guillermo del Toro]] &amp; Vanessa Taylor – ''The Shape of Water''
**[[Greta Gerwig]] – ''Lady Bird''
**Liz Hannah &amp; Josh Singer – ''The Post''
**Aaron Sorkin – ''Molly's Game''

==== Beste oorspronklike musiek ====
*'''[[Alexandre Desplat]] – ''The Shape of Water'''''
**Carter Burwell – ''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri''
**Jonny Greenwood – ''Phantom Thread''
**[[John Williams (akteur)|John Williams]] – ''The Post''
**Hans Zimmer – ''Dunkirk''

==== Beste oorspronklike liedjie ====
*'''&quot;This Is Me&quot; (Benj Pasek, Justin Paul) – ''The Greatest Showman'''''
**&quot;Home&quot; ([[Nick Jonas]], Justin Tranter, Nick Monson) – ''Ferdinand''
**&quot;Mighty River&quot; (Raphael Saadiq, Mary J. Blige, Taura Stinson) – ''Mudbound''
**&quot;Remember Me&quot; (Kristen Anderson-Lopez, Robert Lopez) – ''Coco''
**&quot;The Star&quot; ([[Mariah Carey]], Marc Shaiman) – ''The Star''

==== Beste animasieprent ====
*'''''Coco'''''
**''The Boss Baby''
**''The Breadwinner''
**''Ferdinand''
**''Loving Vincent''

==== Beste buitelandse prent ====
*'''''In the Fade'' (Duitsland/Frankryk)'''
**''A Fantastic Woman'' (Chili)
**''First They Killed My Father (Kambodja)
**''Loveless'' (Rusland)
**''The Square'' (Swede/Duitsland/Frankryk)

=== Televisie ===
==== Beste dramareeks ====
*'''''The Handmaid's Tale'''''
**''The Crown''
**''[[Game of Thrones]]''
**''Stranger Things''
**''This Is Us''

==== Beste komedie- of musiekspelreeks ====
*'''''The Marvelous Mrs. Maisel'''''
**''Black-ish''
**''Master of None''
**''SMILF''
**''Will &amp; Grace''

==== Beste akteur in ’n drama ====
* '''[[Sterling K. Brown]] – ''This Is Us''''' 
**[[Jason Bateman]] – ''Ozark''
**[[Freddie Highmore]] – ''The Good Doctor''
**[[Bob Odenkirk]] – ''Better Call Saul''
**[[Liev Schreiber]] – ''Ray Donovan''

==== Beste aktrise in ’n drama ====
* '''[[Elisabeth Moss]] – ''The Handmaid's Tale'''''
** Caitriona Balfe – ''Outlander''
** Claire Foy – ''The Crown''
**[[Maggie Gyllenhaal]] – ''The Deuce''
** Katherine Langford – ''13 Reasons Why'' 

==== Beste akteur in ’n komedie of musiekspel ====
*'''[[Aziz Ansari]] – ''Master of None''''' 
**[[Anthony Anderson]] – ''Black-ish''
**[[Kevin Bacon]] – ''I Love Dick''
**[[William H. Macy]] – ''Shameless''
**[[Eric McCormack]] – ''Will &amp; Grace''

==== Beste aktrise in ’n komedie of musiekspel ====
*'''[[Rachel Brosnahan]] – ''The Marvelous Mrs. Maisel'''''
**[[Pamela Adlon]] – ''Better Things''
**[[Alison Brie]] – ''GLOW''
**[[Issa Rae]] – ''Insecure''
**[[Frankie Shaw]] – ''SMILF''

==== Beste minireeks of TV-prent ====
* '''''Big Little Lies'''''
** ''Fargo''
** ''Feud: Bette and Joan''
** ''The Sinner''
** ''Top of the Lake: China Girl''

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{imdb title|id=5824900 |title=75th Golden Globe Awards}}
* [https://www.goldenglobes.com/ Golden Globes se amptelike webtuiste]

{{Golden Globe-aande}}

[[Kategorie:Golden Globes|75]]</text>
      <sha1>h0ic4ohntfuyn5cvkrltlno3cf0oy6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vier Ou Dinge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132418</id>
    <revision>
      <id>3361959</id>
      <parentid>3067856</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7510" sha1="bvtj239x86kafrutvjl9w630qqsp3gb" xml:space="preserve">{{Chinese name
|titel = Vier Ou Dinge
|beeld = SuzhouGardenFrieze.jpg
|onderskrif = ’n Beskadigde fries van die huis van ’n ryk amptenaar in Suzhou.
|beeldbreedte = 240px
|TChinees = 四舊
|VChinees = 四旧
|Pinyin = sì jiù
|WadeGiles = 
|Kantonees = 
|Jyutping = 
|TaiwanHakka = 
|Minnanyu = 
|ander = 
}}

Die '''Vier Ou Dinge''' ([[Vereenvoudigde Chinese karakters|vereenvoudigde Chinees]]: 四旧, [[Tradisionele Chinese karakters|tradisionele Chinees]]: 四舊, ''sì jiù'') was ou gebruike, kultuur, gewoontes en idees in die [[Volksrepubliek China]]. Een van die doelwitte van die land se [[Kulturele Rewolusie]] was om die Vier Ou Dinge te vernietig.&lt;ref name=&quot;Spence&quot;&gt;Spence, Jonathan. ''The Search for Modern China''. 2de uitg. New York: W.W. Norton &amp; Co., 1999. p575&lt;/ref&gt; Die veldtog het op 19 Augustus 1966 in [[Beijing]] begin, kort ná die begin van die Kulturele Rewolusie.&lt;ref name=&quot;Law&quot;&gt;Law, Kam-yee. [2003] (2003). The Chinese Cultural Revolution Reconsidered: beyond purge and Holocaust. {{ISBN|0-333-73835-7}}&lt;/ref&gt;

== Terminologie ==
Die term &quot;vier ou dinge&quot; is die eerste keer op 1 Junie 1966 gebruik in Chen Boda se hoofartikel in die ''Volksdagblad'', &quot;Vernietig alle monsters en duiwels&quot;, waar die Ou Dinge beskryf is as teenproletaries, iets wat &quot;deur die uitbuitende klasse gekoester word&quot; en &quot;wat die gees van die volk duisende jare lank vergiftig het&quot;.&lt;ref name=&quot;Li&quot;&gt;{{Cite book|title=A Glossary of Political Terms of The People's Republic of China|year=1995|url=https://archive.org/details/glossaryofpoliti0000liku|first=Gucheng|last=Li|publisher=Chinese University Press|page=[https://archive.org/details/glossaryofpoliti0000liku/page/427 427]}}&lt;/ref&gt; Daar is egter nie verduidelik wat die &quot;Vier Ou Dinge&quot; is nie.&lt;ref name=&quot;Lu&quot;/&gt;

Op 8 Augustus het die Sentrale Komitee van die [[Kommunistiese Party van China]] die term op sy agtste nasionale kongres gebruik. Dit is op 18 Augustus deur [[Lin Biao]] op ’n massabyeenkoms herhaal, en van daar het dit versprei na publikasies soos dié van die [[Rooi Garde]]s.&lt;ref name=&quot;Lu&quot;&gt;{{Cite book|title=Rhetoric of the Chinese Cultural Revolution: The Impact on Chinese Thought, Culture, and Communication|first=Xing|last=Lu|publisher=University of South Carolina Press|pages=61–62}}&lt;/ref&gt; 

{{Multibeeld
   | align = right
   | direction = horizontal
   | background color  = 
   | voetskrif   = 
   | beeld1      = Statue of Emperor - Ming Tombs.jpg
   | width1 = 158
   | onderskrif1 = Replika van ’n standbeeld wat vernietig is.
   | beeld2      = Kong Yanjin - looking north - P1060200.JPG
   | width2 = 280
   | onderskrif2 = Die Begraafplaas van Confucius is in November 1966 deur Rooi Gardes geplunder.
  }}

Beroepe om die Vier Ou Dinge te vernietig is gewoonlik nie afsonderlik gedoen nie, maar in teenstelling met die opbou van die &quot;Vier Nuwe Dinge&quot;: nuwe gebruike, kultuur, gewoontes en idees.&lt;ref name=&quot;Lu&quot;/&gt; 

== Veldtog ==
Die veldtog om die Vier Ou Dinge te vernietig en die Vier Nuwe Dinge op te bou het op 19 Augustus in [[Beijing]] begin.&lt;ref name=&quot;Li&quot;/&gt; Straat- en winkelname het eerste verander: Die &quot;Bloulug-klerewinkel&quot; is verander in die &quot;Verdediging van [[Mao Zedong]]-klerewinkel&quot;, &quot;Cai E-weg&quot; in &quot;Rooi Gardeweg&quot;, ens. Mense het ook hul doopname verander in rewolusionêre name soos Zhihong (志红, &quot;Vasbeslote Rooi&quot;) of Jige (继革, &quot;Volg die Rewolusie&quot;).&lt;ref name=&quot;Lu&quot;/&gt; 

Rooi Gardes het ook toesprake gelewer, plakkate opgeplak en mense soos intellektuele lastig geval&lt;ref name=&quot;Wen&quot;&gt;Wen, Chihua. Madsen, Richard P. [1995] (1995). The Red Mirror: Children of China's Cultural Revolution. Westview Press. {{ISBN|0-8133-2488-2}}&lt;/ref&gt; wat die Vier Ou Dinge verdedig het.&lt;ref name=&quot;Li&quot;/&gt; In latere fases van die veldtog is voorbeelde van Chinese [[argitektuur]] vernietig, klassieke [[letterkunde]] en [[skildery]]e stukkend geskeur en [[tempel]]s ontheilig.&lt;ref name=&quot;Lu&quot;/&gt; 

Die [[Begraafplaas]] van Confucius is in November 1966 aangeval en gevandaliseer.&lt;ref&gt;{{citation |contribution=The evolution of cultural tourism: The example of Qufu, the birthplace of Confucius |first=Aiping |last=Ma |first2=Lina |last2=Si |last3=Zhang |first3=Hongfei |editor-first=Chris |editor-last=Ryan |editor2-first=Huimin |editor2-last=Gu |publisher=Taylor &amp; Francis US |year=2009 |isbn=0-415-99189-7 |title=Tourism in China: destination, cultures and communities |series=Routledge advances in tourism |url=https://books.google.com/books?id=hd_D3ZV8NH0C&amp;pg=PA183 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422092652/https://books.google.com/books?id=hd_D3ZV8NH0C&amp;pg=PA183 |archive-date=22 April 2023 |url-status=live |page=183}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://books.google.com/books?id=dIMMAQAAMAAJ&amp;q=cemetery+Tan+Houlan |titel=Asiaweek, Volume 10 |webwerf=books.google.com |argief-url=https://web.archive.org/web/20251112122728/https://books.google.com/books?id=dIMMAQAAMAAJ&amp;q=cemetery+Tan+Houlan |argiefdatum=12 November 2025 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; Die oorskot van die 76ste-generasie-hertog Yansheng is uit sy graf verwyder en kaal aan ’n [[boom]] opgehang.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3724/is_200304/ai_n9228762 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060321075615/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_qa3724/is_200304/ai_n9228762 |archive-date=2006-03-21 |url-status=dead |title=Children of confucius |author=Jeni Hung |authorlink= |publisher=The Spectator |accessdate=2007-03-04 |date=April 5, 2003}}&lt;/ref&gt; Rooi Gardes het mense se huise binnegegaan en skilderye, boeke en meubels verwoes; alles items wat beskou is as deel van die Vier Ou Dinge.&lt;ref name=Kort&gt;{{cite book|last=Kort|first=Michael G.|title=China Under Communism|url=https://archive.org/details/chinaundercommun00kort|year=1994|publisher=Millsbrook Press|location=Brookfield, MN|page=[https://archive.org/details/chinaundercommun00kort/page/123 123]}}&lt;/ref&gt; Dit het alles plaasgevind sonder die goedkeuring van die regering, wat eintlik die bewaring van kultuurskatte soos [[Mawangdui]] en die [[Terracottaleër]] voorgestaan het.&lt;ref name=&quot;Gao&quot;&gt;{{Cite book|title=The Battle for China's Past: Mao and the Cultural Revolution|first=Mobo|last=Gao|publisher=Pluto Press|year=2008|pages=21–22}}&lt;/ref&gt;

Toe hy uitvind die Rooi Gardes nader die [[Verbode Stad]], het premier Zhou Enlai gelas dat die hekke gesluit word en die [[Volksbevrydingsleër]] aangesê om dit teen die Rooi Gardes te verdedig. Pogings om die gardes tydens die rewolusie te keer is gefnuik deurdat Mao hulle ondersteun het.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Mao's Last Revolution|first=Roderick|last=Macfarquhar|first2=Michael|last2=Schoenhals|publisher=Harvard University Press|year=2008|pages=118–119}}&lt;/ref&gt;

== Skade en herstel ==
Die Kommunistiese Party het nooit enige amptelike statistieke bekend gemaak oor die omvang van die skade wat aangerig is nie. Teen 1978 het baie stories oor sterfgevalle en vernietiging tydens die Kulturele Rewolusie uitgelek en wêreldwyd bekend geword.&lt;ref&gt;Roberts, Richard H.  [1995] (1995).  Religion and the Transformations of Capitalism.  Routledge Publishing.  {{ISBN|0-415-11917-0}}&lt;/ref&gt;

Sedert die 1990's is daar ’n poging om die skade te herstel en kultuurterreine te herbou. Dit het saamgeval met ’n hernude belangstelling in en aanvraag na Chinese kulturele artefakte. 

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Eksterne skakels ==
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Four Olds|Engelse Wikipedia]]

[[Kategorie:Kulturele Rewolusie]]</text>
      <sha1>bvtj239x86kafrutvjl9w630qqsp3gb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verbode Stad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132506</id>
    <revision>
      <id>3361934</id>
      <parentid>3305265</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 5 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41986" sha1="8klg8xujr2tfe8piv56nub4p88dj2bi" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Antieke terreine
| naam        = Verbode Stad
| beeld       = Forbidden City Beijing Shenwumen Gate.JPG
| onderskrif  = 
| koördinate  = 
| plaaslik    = 紫禁城
| land        = {{Vlagland|China}}
| soort       = Kunsmuseum &lt;br /&gt;Keiserlike paleis &lt;br /&gt;Historiese terrein
| streek1     = Dongcheng, [[Beijing]]
| bouer       = Kuai Xiang (argitek)
| stigter     =
| gestig      = 
| periodes    = 1406-1420
| kulture     = Chinees
| uitgrawings = 
| bewoners    = 
| deelvan = Keiserlike Paleise van die Ming- en Qing-dinastie in Beijing en Shenyang*
| oppervlakte = 72 ha
| tipe        = Kultureel
| kriteria    = i, ii, iii, iv
| verwysings  = [http://whc.unesco.org/en/list/439-001 439-001]
| inskripsie = 1987 (11de sessie)
| toestand  = 
| streek      = 
| beskrywing  =&lt;!-- Naam soos op Unesco se lys --&gt;
| unesco      = &lt;span style=&quot;margin:0.5em; color:#555;&quot;&gt;* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]&lt;/span&gt;  }}
{{Chinese name
|titel = Verbode Stad 
|beeld = The_Forbidden_City_-_View_from_Coal_Hill.jpg
|onderskrif = 
|beeldbreedte = 265px
|TChinees = 紫禁城
|VChinees = 
|Pinyin = Zǐjinchéng
|WadeGiles = 
|Kantonees = 
|Jyutping = 
|TaiwanHakka = 
|Minnanyu = 
|ander = [[Beeld:Dabkūri_dorgi_hoton.png|50px]] &lt;br /&gt;(in Mantsjoe)
}}

Die '''Verbode Stad''' is ’n paleiskompleks in Sentraal-[[Beijing]], [[Volksrepubliek China|China]]. Die voormalige keiserlike paleis van die [[Ming-dinastie]] tot aan die einde van die [[Qing-dinastie]] ([[1420]]-[[1912]]) huisves nou die '''Paleismuseum'''. Die Verbode Stad het amper 500 jaar lank gedien as die woning van die keisers en hul huishoudings sowel as die seremoniële en politieke sentrum van die Chinese regering.

Die kompleks is tussen 1406 en 1420 gebou. Dit bestaan uit 980 geboue&lt;ref name=&quot;palace rooms&quot;&gt;{{cite news|title=故宫到底有多少间房 (How many rooms in the Forbidden City) |url=http://www.singtaonet.com/arts/t20060927_343639.html |publisher=Singtao Net |date=2006-09-27 |accessdate=2007-07-05 |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070718140600/http://www.singtaonet.com/arts/t20060927_343639.html |archivedate=18 Julie 2007 |df=dmy }}&lt;/ref&gt; en staan op ’n terrein van 72&amp;nbsp;[[Hektaar|ha]].&lt;ref name=&quot;Lu&quot;&gt;{{cite book|last=Lu|first=Yongxiang|title=A History of Chinese Science and Technology, Volume 3|year=2014|publisher=Springer|location=New York|isbn=3662441632}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNESCO-ABE&quot;&gt;{{cite web |url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/439bis.pdf |title=Advisory Body Evaluation (1987) |publisher=UNESCO |access-date=25 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102073732/http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/439bis.pdf |archive-date=2 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die [[argitektuur]] is tradisioneel Chinees&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/list/439 |title=UNESCO World Heritage List: Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynasties in Beijing and Shenyang |publisher=UNESCO |access-date=4 Mei 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418222341/http://whc.unesco.org/en/list/439 |archive-date=18 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en dit het kulturele en argitektoniese ontwikkelings in [[Oos-Asië]] en elders beïnvloed. Die Verbode Stad in in 1987 deur [[Unesco]] as ’n [[wêrelderfenisgebied]] verklaar&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; en word gelys as die grootste versameling bewaarde antieke houtstrukture in die wêreld.

Sedert 1925 huisves die Verbode Stad die Paleismuseum, waarvan die uitgebreide versameling [[kuns]]werke en artefakte gebou is op die keiserlike versamelings van die Ming- en Qing-dinastie. Deel van die museum se voormalige versameling is nou in die Nasionale Paleismuseum in [[Taipei]]. Albei museums was deel van dieselfde instelling, maar het geskei ná die [[Chinese Burgeroorlog]]. Sedert 2012 besoek gemiddeld 15&amp;nbsp;miljoen mense jaarliks die Verbode Stad; in 2016 was daar 16&amp;nbsp;miljoen besoekers.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Visitors to Beijing Palace Museum Topped 16 Million in 2016, An Average of 40,000 Every Day |url=https://www.thebeijinger.com/blog/2017/01/03/2016-visitors-beijing-palace-museum-topped-16-million-average-40000-every-day |work=www.thebeijinger.com |date=3 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423025259/https://www.thebeijinger.com/blog/2017/01/03/2016-visitors-beijing-palace-museum-topped-16-million-average-40000-every-day |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Naam ==
Die algemene [[Afrikaans]]e naam &quot;Verbode Stad&quot; is ’n vertaling van die [[Chinees|Chinese]] naam ''Zíjinchéng'', &quot;Purpur Verbode Stad&quot;. Die naam ''Zíjinchéng'' is in 1576 die eerste keer amptelik gebruik.&lt;ref&gt;p26, Barmé, Geremie R (2008). The Forbidden City. Harvard University Press.&lt;/ref&gt; 

Die naam is op verskeie vlakke betekenisvol. ''Zí'' (&quot;purper&quot; of &quot;pers&quot;) verwys na die [[Polaris|Noorderster]], wat in antieke China die ''Zíwei''-ster genoem is. In tradisionele Chinese [[astrologie]] was dit die blyplek van die Hemelse Keiser. Die Verbode Stad, as die woning van die aardse keiser, was die aardse weergawe daarvan. ''Jin'', of &quot;Verbode&quot;, verwys na die feit dat niemand die stad sonder die keiser se toestemming kon binnegaan of verlaat nie. ''Chéng'' beteken &quot;stad&quot;.&lt;ref name=&quot;Yu 18&quot;&gt;p. 18, {{cite book|last=Yu|first=Zhuoyun|title=Palaces of the Forbidden City|url=https://archive.org/details/palacesofforbidd0000alle|year=1984|publisher=Viking|location=New York|isbn=0-670-53721-7}}&lt;/ref&gt; 

Vandag is die terrein in Chinees meestal bekend as ''Gùgōng'' (故宫), wat &quot;Voormalige Paleis&quot; beteken. Die museum in dié geboue word die &quot;Paleismuseum&quot; (故宫博物院, ''Gùgōng Bówùyùan'') genoem.

== Geskiedenis ==
Toe keiser [[Hongwu]] se seun, Zhu Di, keiser [[Yongle]] word, het hy die hoofstad van [[Nanjing]] na Beijing geskuif. Die bou van wat later die Verbode Stad sou word, het in 1406 begin.&lt;ref name=&quot;Yu 18&quot;/&gt; 

[[Beeld:Verbotene-Stadt1500.jpg|duimnael|links|180px|Die Verbode Stad soos uitgebeeld op ’n skildery uit die [[Ming-dinastie]].]]
Bouwerk het 14 jaar geduur en ’n miljoen werkers het daaraan gewerk.&lt;ref name=&quot;Yang 15&quot;&gt;p. 15, {{cite book|last=Yang|first=Xiagui|others=Li, Shaobai (fotografie); Chen, Huang (vertaling)|title=The Invisible Palace|url=https://archive.org/details/kanbujiandegugon0000lish|year=2003|publisher=Foreign Language Press|location=Beijing|isbn=7-119-03432-4}}&lt;/ref&gt; Materiaal het ingesluit duur hout van die boom ''Phoebe zhennan'' wat in die woude van Suidwes-China groei en groot marmerblokke uit steengroewe naby Beijing.&lt;ref name=&quot;CCTV&quot;&gt;{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: &quot;I. Building the Forbidden City&quot;|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}}&lt;/ref&gt; Die vloer van groot sale is uitgelê met &quot;goue stene&quot;, spesiale stene uit [[Suzhou]].&lt;ref name=&quot;Yang 15&quot;/&gt;

Van 1420 tot 1644 was die Verbode Stad die setel van die Ming-dinastie. In April 1644 is dit oorgeneem deur rebelle onder [[Li Zicheng]], wat homself tot keiser van die [[Shun-dinastie]] verklaar het.&lt;ref&gt;p. 69, Yang (2003)&lt;/ref&gt; Hy het gou gevlug vir die gekombineerde leër van die voormalige Ming-generaal Wu Sangui en [[Mantsjoes|Mantsjoe]]-magte, en het in die proses dele van die paleis aan die brand gesteek.&lt;ref&gt;p. 3734, {{cite book|last=Wu|first=Han|authorlink=Wu Han (PRC)|title=朝鲜李朝实录中的中国史料 (Chinese historical material in the Annals of the Joseon Yi dynasty)|year=1980|publisher=Zhonghua Book Company|location=Beijing|id=CN / D829.312}}&lt;/ref&gt;

Teen Oktober het die Mantsjoes die oppermag in Noord-China gehad en ’n seremonie is in die Verbode Stad gehou om die jong [[Shunzhi]] as leier van die [[Qing-dinastie]] te kroon.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Muoruo|last=Guo|title=甲申三百年祭 (Commemorating 300th anniversary of the Jia-Sheng Year)|work=New China Daily|date=1944-03-20|language=Chinees}}&lt;/ref&gt; 
Die Qing-heersers het die name van sommige hoofgeboue hernoem om klem te lê op &quot;Harmonie&quot; eerder as &quot;Oppergesag&quot;,&lt;ref name=&quot;CCTV2&quot;&gt;{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: &quot;II. Ridgeline of a Prosperous Age&quot;|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}}&lt;/ref&gt; die naamplate tweetalig gemaak (in Chinees en Mantsjoe)&lt;ref&gt;{{cite news |title=故宫外朝宫殿为何无满文？ (Why is there no Manchu on the halls of the Outer Court?) |url=http://ha.people.com.cn/news/2006/06/16/109613.htm |work=People Net |date=16 Junie 2006 |access-date=12 Julie 2007 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515033543/http://ha.people.com.cn/news/2006/06/16/109613.htm |archive-date=15 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; en [[Sjamanisme|sjamanistiese]] elemente tot die paleis bygevoeg.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://125.35.3.4/China/phoweb/BuildingPage/1/B488.htm |title=坤宁宫 (Palace of Earthly Tranquility) |accessdate=2007-07-12 |author=Zhou Suqin |publisher=The Palace Museum |language=Chinese |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929095215/http://125.35.3.4/China/phoweb/BuildingPage/1/B488.htm |archivedate=29 September 2007 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;

In 1860, tydens die [[Tweede Opiumoorlog]], het Anglo-Franse magte beheer van die Verbode Stad oorgeneem en dit tot aan die einde van die oorlog beset.&lt;ref name=&quot;CCTV11&quot;&gt;{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: &quot;XI. Flight of the National Treasures&quot;|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}}&lt;/ref&gt; In 1900 het die [[Keiserin-weduwee en regentes Cixi]] tydens die [[Bokserrebellie]] uit die paleis gevlug en magte van die verdragslande het dit tot die volgende jaar beset.&lt;ref name=&quot;CCTV11&quot;/&gt;

[[Beeld:Forbiddencity notopen06.JPG|duimnael|240px|Die Oostelike Gloriepoort.]]
Nadat dit die tuiste van 24 keisers was – 14 van die Ming- en 10 van die Qing-dinastie – was die Verbode Stad van 1912 af nie meer die politieke sentrum van China nie nadat [[Puyi]], China se laaste keiser, geabdikeer het. Volgens ’n ooreenkoms met die regering van die nuwe Republiek China het Puyi in die Binnehof aangebly terwyl die Buitehof vir openbare gebruik oopgestel is,&lt;ref&gt;p. 137, Yang (2003)&lt;/ref&gt; totdat Puyi ná ’n bewindsoorname in 1924 uitgeskop is.&lt;ref name=&quot;Yan4&quot;&gt;{{cite book|last=Yan|first=Chongnian|authorlink=Yan Chongnian|title=正说清朝十二帝 (True Stories of the Twelve Qing Emperors)|url=http://culture.people.com.cn/GB/40472/55544/55547/55560/3875789.html|year=2004|publisher=Zhonghua Book Company|location=Beijing|isbn=7-101-04445-X|language=Chinese|chapter=国民—战犯—公民 (National – War criminal – Citizen)|access-date= 8 Februarie 2018|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303182003/http://culture.people.com.cn/GB/40472/55544/55547/55560/3875789.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

In 1925 is die Paleismuseum in die paleis gehuisves.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Cao Kun |title=故宫X档案: 开院门票 掏五毛钱可劲逛 (Forbidden City X-Files: Opening admission 50 cents) |url=http://culture.people.com.cn/GB/22226/53974/53977/3750782.html |work=Beijing Legal Evening |publisher=People Net |date=6 Oktober 2005 |access-date=25 Julie 2007 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512203337/http://culture.people.com.cn/GB/22226/53974/53977/3750782.html |archive-date=12 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In 1933, met die [[Tweede Chinees-Japannese Oorlog|Japannese inval in China]], is die nasionale skatte uit die Verbode Stad verwyder.&lt;ref name=npm&gt;Sien ’n kaart van die verwyderingsroetes by: {{cite web |url=http://www.npm.gov.tw/en/administration/about/tradition.htm |title=National Palace Museum – Tradition &amp;amp; Continuity |access-date=1 Mei 2007 |publisher=National Palace Museum |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517093248/http://www.npm.gov.tw/en/administration/about/tradition.htm |archive-date=17 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; ’n Deel van die versameling is aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] teruggebring,&lt;ref name=npm /&gt; maar die ander deel is in 1948 na [[Taiwan]] geneem. Hierdie relatief klein maar kosbare versameling is tot in 1965 gestoor en het daarna die kern van die Nasionale Paleismuseum in Taipei geword.&lt;ref name=&quot;Three&quot;&gt;{{cite news |title=三大院长南京说文物 (Three museum directors talk artefacts in Nanjing) |url=http://www.people.com.cn/GB/paper447/10416/949293.html |work=Jiangnan Times |publisher=People Net |date=19 Oktober 2003 |access-date=5 Julie 2007 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201133727/http://www.people.com.cn/GB/paper447/10416/949293.html |archive-date=1 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Ná die stigting van die Volksrepubliek China in 1949 is skade aan die Verbode Stad aangerig terwyl die land tot ’n rewolusionêre drif opgesweep is.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Jie |last=Chen |title=故宫曾有多种可怕改造方案 (Several horrifying reconstruction proposals had been made for the Forbidden City) |url=http://news.eastday.com/eastday/node81741/node81803/node112035/userobject1ai1829390.html |work=Yangcheng Evening News |publisher=Eastday |date=4 Februarie 2006 |access-date=1 Mei 2007 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527175620/https://news.eastday.com/eastday/node81741/node81803/node112035/userobject1ai1829390.html |archive-date=27 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die [[Kulturele Rewolusie]] is verdere verwoesting egter verhoed toe premier [[Zhou Enlai]] ’n leërbataljon stuur om die paleis te beskerm.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Yinming|last=Xie|author2=Qu, Wanlin|title=&quot;文化大革命&quot;中谁保护了故宫 (Who protected the Forbidden City in the Cultural Revolution?)|url=http://cpc.people.com.cn/GB/68742/69115/69120/5005812.html|work=CPC Documents|publisher=People Net|date=2006-11-07|accessdate=2007-07-25|language=Chinees|archive-date=2011-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519102953/http://cpc.people.com.cn/GB/68742/69115/69120/5005812.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In 1987 het Unesco die Verbode Stad tot ’n wêrelderfenisgebied verklaar as deel van die &quot;Keiserlike Paleise van die Ming- en Qing-dinastie&quot;.&lt;ref&gt;The Forbidden City was listed as the &quot;[http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/439.pdf Imperial Palace of the Ming and Qing Dynasties]&quot; (Official Document).&lt;/ref&gt; Later is &quot;in Beijing en Shenyang&quot; by die naam gevoeg.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt; Die Paleismuseum, wat dit bestuur, is besig met ’n restourasieprojek van 16 jaar om alle geboue tot hul toestand van voor 1912 te herstel.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gjdx.dpm.org.cn/ |title=Forbidden City restoration project website |accessdate=2007-05-03 |author=Palace Museum |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070421023644/http://gjdx.dpm.org.cn/ |archivedate=21 April 2007 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;

Op 8 November 2017 was [[Donald Trump]] die eerste [[VSA|Amerikaanse]] president vir wie ’n staatsete in die Verbode Stad gehou is sedert die stigting van die volksrepubliek.&lt;ref&gt;{{cite news |title=President Trump granted rare dinner in China's Forbidden City |url=http://www.nydailynews.com/news/world/president-trump-granted-rare-dinner-china-forbidden-city-article-1.3618735 |date=8 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190608084404/https://www.nydailynews.com/news/world/president-trump-granted-rare-dinner-china-forbidden-city-article-1.3618735 |archive-date=8 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
[[Beeld:Forbidden_city_pano_2014.jpg|duimnael|600px|center|Die Verbode Stad soos gesien vanaf Jingshanpark.]]

== Uitleg ==
[[Beeld:Forbidden city map wp 1.png|duimnael|350px|’n Plan van die Verbode Stad.
----
&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;- – -&lt;/span&gt; Min of meer die verdelingslyn tussen die Binnehof (noord) en Buitehof (suid).
----
{{col-begin}}
{{col-break}}
A. Meridiaanpoort&lt;br /&gt;
B. Poort van Goddelike Mag&lt;br /&gt;
C. Westelike Gloriepoort&lt;br /&gt;
D. Oostelike Gloriepoort&lt;br /&gt;
E. Hoektorings&lt;br /&gt;
F. Poort van Opperste Harmonie&lt;br /&gt;
G. Saal van Opperste Harmonie&lt;br /&gt;
{{col-break}}
H. Saal van Militêre Voortreflikheid&lt;br /&gt;
J. Saal van Letterkundige Glorie&lt;br /&gt;
K. Suidelike Drie Plekke&lt;br /&gt;
L. Paleis van Hemelse Reinheid&lt;br /&gt;
M. Keiserlike tuin&lt;br /&gt;
N. Saal van Geestelike Groei&lt;br /&gt;
O. Paleis van ’n Kalm, Lang Lewe&lt;br /&gt;
{{col-end}}]]

Die Verbode Stad is in ’n reghoek gebou wat van noord na suid  961&amp;nbsp;m lank en van oos na wes 753&amp;nbsp;m breed is.&lt;ref name=&quot;Lu&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;UNESCO-ABE&quot;/&gt; Dit bestaan uit 980 geboue wat behoue gebly het met 8&amp;nbsp;886 kamerinhamme.&lt;ref name=Oakland&gt;{{cite web |url=http://museumca.org/exhibit/exhib_fc2.html |title=Amazing Facts About the Forbidden City |publisher=Oakland Museum of California |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116102102/http://museumca.org/exhibit/exhib_fc2.html |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Terwyl groter geboue in Chinese argitektuur gewoonlik verdeel word in verskillende konfigurasies, word die getal kamers in die Verbode Stad tradisioneel getel in terme van &quot;kamerinhamme&quot;, met elke inham wat deur vier strukturele pilare gedefinieer word.&lt;/ref&gt; Volgens ’n algemene mite is daar 9&amp;nbsp;999 kamers en voorkamers,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/08/31/arts/art-review-they-had-expensive-tastes.html?pagewanted=all&amp;src=pm|title=ART REVIEW; They Had Expensive Tastes|author=Glueck, Grace|publisher=The New York Times|date=2001-08-31}}&lt;/ref&gt; geskoei op mondelinge tradisie, maar dit word nie deur opnames ondersteun nie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/culture/217858.htm |title=Numbers Inside the Forbidden City |author=China Daily |publisher=China.org.cn |date=20 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180722095705/https://www.china.org.cn/english/culture/217858.htm |archive-date=22 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Verbode Stad is so ontwerp dat dit die middelpunt van die antieke, ommuurde stad Beijing moes wees. Dit word omring deur ’n groter ommuurde gebied wat die [[Keiserlike Stad, Beijing|Keiserlike Stad]] genoem word. Die Keiserlike Stad word op sy beurt deur die Binnestad omring; in die suide lê die Buitestad.

Die Verbode Stad maak steeds deel uit van Beijing se ontwerp. Die sentrale noord-suid-as is steeds die stad se sentrale as. Dit loop na suid deur Tiananmen-poort na [[Tiananmen-plein]], die seremoniële sentrum van die Volksrepubliek China, en van daar tot by [[Yongdingmen]]. Noord loop dit deur Jingshan-heuwel tot by die Klok-en-Tromtorings.&lt;ref&gt;{{cite news |title=北京确立城市发展脉络 重塑7.8公里中轴线 (Beijing to establish civic development network; Recreating 7.8 km central axis) |url=http://house.people.com.cn/chengshi/20060530/article_5338.html |publisher=People Net |date=30 Mei 2006 |access-date=5 Julie 2007 |language=Chinees |archive-url=https://web.archive.org/web/20181029030720/http://house.people.com.cn/chengshi/20060530/article_5338.html |archive-date=29 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die as wyk eintlik met twee grade af van die [[meridiaan]] en navorsers glo die as is in die [[Yuan-dinastie]] so ontwerp dat dit oplyn met [[Shangdu|Xanadu]], hul ryk se ander hoofstad.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Feng |last=Pan |title=探秘北京中轴线 (Exploring the mystery of Beijing's Central Axis) |url=http://www.cas.ac.cn/html/Dir/2005/03/02/5202.htm |work=Science Times |publisher=Chinese Academy of Sciences |date=2 Maart 2005 |access-date=19 Oktober 2007 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211101908/http://www.cas.ac.cn/html/Dir/2005/03/02/5202.htm |archive-date=11 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

=== Mure en poorte ===
[[Beeld:Forbidden City - Meridian Gate View from North.jpg|duimnael|links|Die Meridiaanpoort, die voorste ingang tot die Verbode Stad, met sy vyf ingange sigbaar.]]
[[Beeld:Corner Tower of Forbidden City.jpg|duimnael|links|Die noordwestelike hoektoring.]]
[[Beeld:Gate of Supreme Harmony.JPG|duimnael|links|Die Poort van Opperste Harmonie.]] 
Die Verbode Stad word omring deur ’n stadsmuur van 7,9&amp;nbsp;m hoog&lt;ref name=&quot;CCTV2&quot;/&gt; en ’n grag van 6&amp;nbsp;m diep en 52&amp;nbsp;m breed. Die mure is onder 8,62&amp;nbsp;m breed en loop smaller na bo, tot ’n breedte van 6,66&amp;nbsp;m.&lt;ref name=&quot;Yang 25&quot;&gt;p. 25, Yang (2003)&lt;/ref&gt; Hulle het as beide verdedigings- en [[Keermuur|keermure]] vir die paleis gedien. Die binnekant is van natuurlike materiale soos grond en aan die buitekant is hulle weerskante afgerond met drie lae spesiaal gebakte stene; die tussenruimtes is met messelklei gevul.&lt;ref name=&quot;Yu 32&quot;&gt;p. 32, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

Op elke hoek van die muur is ’n toring (E) met ’n ingewikkelde dak wat 72 nokke bevat.&lt;ref name=&quot;Yu 32&quot;/&gt; Hulle is die mees sigbare deel van die paleis vir mense wat buite die muur staan en baie volksverhale wentel om die torings. Volgens een [[legende]] kon vakmanne nie ’n hoektoring weer aanmekaarsit nadat dit in die vroeë Qing-dinastie vir restourasie uitmekaargehaal is nie, en dit is eers herbou ná die ingryping van die onsterflike timmerman Lu Ban.&lt;ref name=&quot;CCTV2&quot;/&gt;

Aan elke kant van die muur is ’n poort. In die suidelike muur is die hoofhek, die Meridiaanpoort (A).&lt;ref&gt;Tiananmenpoort is tegnies nie deel van die Verbode Stad nie, maar ’n ingang van die Keiserlike Stad.&lt;/ref&gt; In die noorde is die Poort van Goddelike Mag (B), wat op Jingshanpark uitkyk. Die oostelike en westelike poorte word die &quot;Oostelike Gloriepoort&quot; (D) en &quot;Westelike Gloriepoort&quot; (C) genoem.

Die Meridiaanpoort het twee vleuels wat uitsteek en saam vorm hulle drie kante van ’n vierkantige plein.&lt;ref name=&quot;Yu 33&quot;&gt;p. 33, Yu (1984)&lt;/ref&gt; Die poort het vyf ingange. Die middelste ingang is deel van die Keiserlike Weg, wat die sentrale as van die stad en van die antieke stad Beijing self vorm. Dit loop heelpad van die Poort van China in die suide tot by Jingshanpark in die noorde. Net die keiser mag op die pad geloop of gery het, behalwe die keiserin op haar troudag en topstudente nadat hulle die Keiserlike Eksamen geslaag het.&lt;ref name=&quot;Yu 25&quot;&gt;p. 25, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

=== Buitehof, of suidelike deel ===
[[Beeld:Hall of Supreme Harmony, Forbidden City, Beijing, with tourists 2.jpg|duimnael|Die Saal van Opperste Harmonie.]] 
[[Beeld:Sign of the Hall of Supreme Harmony.JPG|duimnael|Die naamplaat van die Saal van Opperste Harmonie.]]
[[Beeld:Forbiddencitythroneroom01.jpg|duimnael|Die troon in die Saal van die Bewaring van Harmonie.]]
[[Beeld:Forbidden city 05.jpg|duimnael|Die Saal van Sentrale Harmonie (voor) en die Saal van die Bewaring van Harmonie.]]

Die Verbode Stad word tradisioneel in twee dele verdeel. Die Buitehof (外朝) of Voorhof (前朝) is die suidelike deel en is vir seremoniële doeleindes gebruik. Die Binnehof (内廷) of Agterpaleis (后宫) is die noordelike deel en was die tuiste van die keiser en sy huishouding. Dit is ook gebruik vir algemene staatsake. Die kompleks het oor die algemeen drie horisontale asse. Die belangrikste geboue lê op die sentrale noord-suid-as.&lt;ref name=&quot;Yu 25&quot;/&gt;

As ’n mens by die Meridiaanpoort instap, kom jy by ’n groot plein met ’n rivier waaroor vyf brûe loop. Aan die agterkant van die plein is die Poort van Opperste Harmonie (F). Aan die ander kant van die poort is die Saal van Opperste Harmonie-plein.&lt;ref name=&quot;Yu 49&quot;/&gt; Op dié plein is ’n marmerterras wat uit drie lae bestaan. Op die terras staan drie sale, wat die fokuspunt van die kompleks is. Van suid af is hulle die Saal van Opperste Harmonie (太和殿), die Saal van Sentrale Harmonie (中和殿) en die Saal van die Bewaring van Harmonie (保和殿).&lt;ref name=&quot;Yu 48&quot;&gt;p. 48, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

Die Saal van Opperste Harmonie (G) is die grootste en is sowat 30&amp;nbsp;m hoog. Dit was die seremoniële sentrum van keiserlike mag en is die grootste houtstruktuur in China wat bewaar gebly het. In die plafon in die middel van die saal is in ingewikkelde caisson (uitgeholde deel) wat met ’n draak versier is. Uit sy bek kom ’n kandelaaragtige stel metaalballe, wat die Xuanyuan-spieël genoem word.&lt;ref name=&quot;Yu 253&quot;&gt;p. 253, Yu (1984)&lt;/ref&gt; Tydens die Ming-dinastie het die keiser hier oudiënsies gehou om staatsake te bespreek. Tydens die Qing-dinastie, toe baie meer oudiënsies gehou is, is ’n ander gebou daarvoor gekies en is die Saal van Opperste Harmonie net vir seremonies soos kronings, inhuldigings en keiserlike troues gebruik.&lt;ref name=&quot;DPM Taihedian&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dpm.org.cn/china/c/c2/c2a.htm |title=太和殿 (Hall of Supreme Harmony) |access-date=25 Julie 2007 |author=The Palace Museum |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20091007171636/http://www.dpm.org.cn/china/c/c2/c2a.htm |archive-date= 7 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

Die Saal van Sentrale Harmonie is ’n kleiner, vierkantige saal wat die keiser gebruik het om voor en tydens seremonies te rus en voor te berei.&lt;ref name=&quot;DPM Zhonghedian&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B484.htm |title=中和殿 (Hall of Central Harmony) |access-date=25 Julie 2007 |author=The Palace Museum |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509074348/http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B484.htm |archive-date= 9 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Die saal daaragter, die Saal van die Bewaring van Harmonie, is gebruik om vir seremonies te repeteer; dit is ook waar die laaste deel van die Keiserlike Eksamen afgelê is.&lt;ref name=&quot;DPM Baohedian&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B396.htm |title=保和殿 (Hall of Preserving Harmony) |access-date=25 Julie 2007 |author=The Palace Museum |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509094630/http://www.dpm.org.cn/China/phoweb/BuildingPage/1/B396.htm |archive-date= 9 Mei 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; Al drie sale het keiserlike trone, waarvan die een in die Saal van Opperste Harmonie die grootste en uitspattigste is.&lt;ref name=&quot;Yu 70&quot;&gt;p. 70, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

In die suidweste en suidooste van die Buitehof is die Sale van Militêre Voortreflikheid (H) en van Letterkundige Glorie (J). Die keiser het die eerste een gebruik om oudiënsies te hou en ministers te ontmoet. Laasgenoemde is gebruik vir seremoniële lesings deur hooggeagte [[Confucius|Confuciaanse geleerdes]]. ’n Eksemplaar van die groot boekversameling ''[[Siku Quanshu]]'' is hier gehou. Noordoos hiervan is die Suidelike Drie Plekke (南三所) (K), die woonplek van die kroonprins.&lt;ref name=&quot;Yu 49&quot;&gt;p. 49, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

=== Binnehof, of noordelike deel ===
[[Beeld:Forbidden City August 2012 28.JPG|duimnael|links|Die troon in die Paleis van Hemelse Reinheid.]]
[[Beeld:Forbidden City Imperial Guardian Lions.jpg|duimnael|links|’n Vergulde leeu voor die Paleis van ’n Kalm, Lang Lewe.]]

Die Binnehof word van die Buitehof geskei deur ’n langwerpige binneplein waar die keiser en sy huishouding gewoon het. Tydens die Qing-dinastie het die keiser hoofsaaklik in die Binnehof gewoon en gewerk, terwyl die Buitehof vir seremonies gebruik is.&lt;ref name=&quot;Yu 73&quot;&gt;p. 73, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Gugong.jpg|duimnael|Die Paleis van Hemelse Reinheid.]]
In die middel van die Binnehof is nog drie sale (L). Van suid af is hulle die Paleis van Hemelse Reinheid (乾清宮), die Saal van Eenheid en die Paleis van Aardse Kalmte. Hulle is kleiner as die sale in die Buitehof en was die amptelike wonings van die keiser en keiserin. Die keiser, wat [[Jin en jang|jang]] en die hemel verteenwoordig het, het in die Paleis van Hemelse Reinheid gewoon en die keiserin, wat [[Jin en jang|jin]] en die aarde verteenwoordig het, in die Paleis van Aardse Kalmte. Tussenin was die Saal van Eenheid, waar die jin en jang verenig het om harmonie te skep.&lt;ref name=&quot;Yu 75&quot;&gt;p. 75, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

Die Paleis van Hemelse Reinheid, ’n gebou met ’n dubbele dakrand, het op ’n wit enkellaag-marmerplatform gestaan. Dit is met ’n verhewe wandelpad aan die Poort van Hemelse Reinheid verbind. Tydens die Ming-dinastie was dit die woning van die keiser. Van keiser Yongzheng van die Qing-dinastie af het die keiser in die kleiner Saal van Geestelike Groei (N) wes daarvan gewoon uit respek vir die nagedagtenis van keiser Kangxi.&lt;ref name=&quot;CCTV2&quot;/&gt; Die paleis het toe die keiser se oudiënsiesaal geword.&lt;ref name=&quot;Yu 78&quot;&gt;p. 78, Yu (1984)&lt;/ref&gt; ’n Caisson in die dak is met ’n draak versier. Bo die troon hang ’n tablet wat lui &quot;Regverdigheid en Eer&quot; (正大光明, ''zhèngdàguāngmíng'').&lt;ref&gt;p. 51, Yang (2003)&lt;/ref&gt;

Die Paleis van Aardse Kalmte (坤寧宮) het ook ’n dubbele dakrand en is waar die keiserein tydens die Ming-dinastie gewoon het. Tydens die Qing-dinastie het die nuwe [[Mantsjoes|Mantsjoe]]-heersers groot dele van die paleis vir [[Sjamanisme|sjamanistiese]] aanbidding omskep. Tydens die bewind van keiser Yongzheng het die keiserin uit die paleis getrek. Twee kamers in die paleis is egter uitgehou vir gebruik op die keiser se huweliksnag.&lt;ref name=&quot;Yu 80-83&quot;&gt;pp. 80–83, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

Die Saal van Eenheid is vierkantig en het ’n piramideagtige dak. Die 25 keiserlike seëls van die Qing-dinastie en ander seremoniële voorwerpe is hier gebêre.&lt;ref name=&quot;CCTV3&quot;&gt;{{cite video|people=China Central Television, The Palace Museum|date=2005|url=http://www.cctv.com/history/special/C15041/01/index.shtml|title=Gugong: &quot;III. Rites under Heaven &quot;|medium=Documentary|location=China|publisher=CCTV}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Neun-Drachen-Mauer.jpg|duimnael|Die teëlskerm met nege drake voor die Paleis van ’n Kalm, Lang Lewe.]]
Agter hierdie drie sale lê die keiserlike tuin (M). Dis relatief klein en kompak, maar bevat verskeie uitvoerige landskapskenmerke.&lt;ref name=&quot;Yu 121&quot;&gt;p. 121, Yu (1984)&lt;/ref&gt; Noord van die tuin is die Poort van Goddelike Mag.

Wes van die Paleis van Hemelse Reinheid staan die Saal van Geestelike Groei (N). Dit was aanvanklik ’n minder belangrike paleis, maar het van keiser Yongzheng se bewind af die de facto-woning en {{nowrap|-kantoor}} van die keiser geword. In die laaste dekades van die Qing-dinastie het die keiserin-weduwees, insluitende Cixi, oudiënsies in die oostelike deel van die saal gehou. Om die Saal van Geestelike Groei is die kantore van die Groot Raad en ander belangrike regeringsliggame.&lt;ref name=&quot;Yu 87&quot;&gt;p. 87, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

In die noordoostelike deel van die Binnehof is die Paleis van ’n Kalm, Lang Lewe (寧壽宮) (O), ’n kompleks wat keiser Qianlong gebou het met die oog op sy aftrede. Dit lyk nes die Verbode Stad en bevat ’n &quot;buitehof&quot;, &quot;binnehof&quot;, tuine en tempels. Die ingang na die Paleis van ’n Kalm, Lang Lewe word aangedui met ’n teëlskerm met nege drake op.&lt;ref name=&quot;Yu 115&quot;&gt;p. 115, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

=== Godsdiens ===
Godsdiens was ’n belangrike deel van die lewe aan die keiserlike hof. Tydens die Qing-dinastie is die Paleis van Aardse Kalmte vir die Mantsjoes se sjamanistiese seremonies gebruik. Terselfdertyd het die plaaslike Chinese godsdiens, [[Taoïsme]], steeds ’n belangrike rol gespeel. Daar was twee Taoïstiese altare, een in die keiserlike tuin en een in die sentrale gebied van die Binnehof.&lt;ref name=&quot;Yu 176&quot;&gt;p. 176, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

Nog ’n godsdiens tydens die Qing-dinastie was [[Boeddhisme]]. ’n Paar tempels en altare het regdeur die Binnehof voorgekom, insluitende dié van [[Tibettaanse Boeddhisme]]. Daar was ook volop Boeddhistiese [[Ikoon|ikonografie]] in die binnenshuise versiering van baie geboue.&lt;ref name=&quot;Yu 177&quot;&gt;p. 177, Yu (1984)&lt;/ref&gt; Van hulle is die Paviljoen van die Reën van Blomme een van die belangrikstes. Dit het talle Boeddhistiese standbeelde, ikone en [[mandala]]s in rituele rangskikkings bevat.&lt;ref name=&quot;Yu 189-193&quot;&gt;pp. 189–193, Yu (1984)&lt;/ref&gt;

== Museumversameling ==
[[Beeld:China qing two blue ceramics.JPG|duimnael|links|200px|Twee blouporseleinvase uit die Qing-dinastie.]]
[[Beeld:9 Zhao Mengfu. Bathing Horses. 28.1 x 155.5 cm Detail of the scroll. Palace Museum, Beijing.jpg|duimnael|links|200px|Deel van ''Swemmende Perde'', deur Zhao Mengfu (1254-1322).]]
[[Beeld:The Qianlong Emperor in Ceremonial Armour on Horseback.jpg|duimnael|160px|Keiser Qianlong op 'n perd, deur Giuseppe Castiglione.]]

Die versameling van die Paleismuseum is geskoei op die Qing- keiserlike versameling. Volgens ’n opname van 1925 is sowat 1,17&amp;nbsp;miljoen kunswerke in die Verbode Stad geberg.&lt;ref name=Wen&gt;
{{cite book|last=Wen|first=Lianxi (ed.)|title=故宫物品点查报告 [Palace items auditing report]|year=1925|publisher=Caretaker Committee of the Qing dynasty Imperial Family. Reprint (2004): Xianzhuang Book Company|location=Beijing|isbn=7-80106-238-8}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die keiserlike biblioteke ’n groot versameling seldsame boeke en historiese dokumente gehuisves, insluitende regeringsdokumente uit die Ming- en Qing-dinastie.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The forbidden city: the biography of a palace|author=Dorn, Frank|place=New York|publisher=Charles Scribner's Sons|year=1970|oclc=101030|page=176}}&lt;/ref&gt;

Van 1933 af het die dreigende Japannese inval meegebring dat die belangrikste deel van die museum se versameling verwyder is. Ná die Tweede Wêreldoorlog is dié versameling na Nanjing teruggebring. Die nasionalistiese regering het egter vanweë die verwagte Kommunistiese oorwinning in die Chinese Burgeroorlog besluit om die beste deel van die versameling na Taiwan te stuur. 

Van die 13&amp;nbsp;491 bokse artefakte wat weggestuur is, word 2&amp;nbsp;972 bokse se inhoud nou in die Nasionale Paleismuseum in Taipei gehou. Meer as 8&amp;nbsp;000 bokse is teruggestuur na Beijing, maar 2&amp;nbsp;221 bokse word nog in die Nanjing-museum gestoor.&lt;ref name=&quot;Three&quot;/&gt;

Ná 1949 het die museum weer ’n opname gedoen en ook die Verbode Stad deursoek; so het hulle ’n paar belangrike voorwerpe herontdek. Die regering het ook voorwerpe uit ander museums van oor die hele land na die Paleismuseum gestuur om die versameling aan te vul. Dit het ook voorwerpe gekoop en skenkings van die publiek ontvang.&lt;ref name=&quot;Guangming&quot;&gt;{{cite news |title=北京故宫与台北故宫 谁的文物藏品多？ (Beijing Palace Museum and Taipei Palace Museum: which collection is bigger?) |url=http://news.xinhuanet.com/collection/2005-01/16/content_2467212.htm |work=Guangming Daily |publisher=Xinhua Net |date=16 Januarie 2005 |access-date=5 Julie 2007 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231536/http://news.xinhuanet.com/collection/2005-01/16/content_2467212.htm |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Vandag is daar veel meer as ’n miljoen seldsame en waardevolle kunswerke in die museum se permanente versameling,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://architecture.about.com/od/asiasouthasia/ig/Ancient-Beijing/Forbidden-City.htm |title=Forbidden City in Beijing, China |publisher=About.com: Architecture |author=Jackie Craven |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084237/http://architecture.about.com/od/asiasouthasia/ig/Ancient-Beijing/Forbidden-City.htm |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; insluitende skilderye, keramiekwerk, seëls, [[stele]]s, beelde, bronsware, emaljevoorwerpe, ens. Tussen 2004 en 2010 het ’n nuwe opname getoon die museum het altesaam 1&amp;nbsp;807&amp;nbsp;558 artefakte, wat 1&amp;nbsp;684&amp;nbsp;490 voorwerpe insluit wat as nasionaal beskermde &quot;waardevolle kulturele oudhede&quot; beskryf word.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-01/27/c_13709525.htm |title=Palace Museum puts its house in order |work=China Daily |publisher=Xinhua News Agency |date=27 Januarie 2011 |access-date=27 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171341/http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-01/27/c_13709525.htm |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 

Einde 2016 het die Paleismuseum ’n nuuskonferensie gehou waarop hulle aangekondig het 55&amp;nbsp;132 voorheen ongelyste voorwerpe is tussen 2014 en 2016 in ’n opname ontdek. Die totale getal voorwerpe in die museum se versameling is nou 1&amp;nbsp;862&amp;nbsp;690.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://english.sina.com/culture/her/2017-04-06/detail-ifyeceza1283236.shtml |title=Palace Museum discovers 55,000 items hidden within the Forbidden City - Life &amp; Culture News - SINA English |website=english.sina.com |access-date=4 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822135319/http://english.sina.com/culture/her/2017-04-06/detail-ifyeceza1283236.shtml |archive-date=22 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Konsertvenue ==
[[Beeld:The Last Emperor filmposter.jpg|duimnael|160px|Die plakkaat vir ''The Last Emperor''.]]

Konserte word soms in die Verbode Stad gehou. Die gebruik van die terrein daarvoor is egter streng beperk weens die uitwerking van die swaar toerusting en optredes op die antieke strukture. Feitlik alle konserte wat na bewering &quot;in die Verbode Stad&quot; gehou word, word eintlik buite die paleismure gehou.
* In 1997 het die [[Griekeland|Grieks gebore]] komponis [[Yanni]] ’n konsert voor die kompleks gehou; hy was die eerste moderne Westerse kunstenaar wat by die historiese terrein opgetree het. Die konsert is opgeneem en later uitgereik as deel van sy album ''Tribute''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.yanni.com/bio/ |title=Biography |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626125559/http://www.yanni.com/bio |archive-date=26 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
* [[Giacomo Puccini]] se opera ''Turandot'', die verhaal van ’n Chinese prinses, is in 1998 vir die eerste keer by die Keiserlike Altaar net buite die Verbode Stad opgevoer.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.turandotonsite.com/|title=Turandot at the Forbidden City, Beijing 1998|accessdate=2007-05-01|archive-date=2006-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20061205020252/http://turandotonsite.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* In 2001 het die Drie Tenore, [[Plácido Domingo]], [[José Carreras]] en [[Luciano Pavarotti]], voor die kompleks se hoofpoort opgetree.
* In 2004 het die [[Frankryk|Franse]] musikant [[Jean Michel Jarre]] saam met 260 ander musikante ’n konsert voor die Verbode Stad gehou as deel van die &quot;Jaar van Frankryk in China&quot;-fees.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3733290.stm |title=Jean Michel Jarre lights up China |access-date=1 Mei 2007 |publisher=BBC |date=11 Oktober 2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831111233/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3733290.stm |archive-date=31 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

== ''The Last Emperor'' ==
Die laaste Chinese keiser, [[Puyi]], se lewensverhaal is deur die [[Italië|Italiaanse]] regisseur [[Bernardo Bertolucci]] in ’n [[rolprent]] vertel. ''The Last Emperor'' speel in die Verbode Stad af nadat die owerhede Bertolucci algehele vryheid gegee het. Dit was die eerste keer dat die kompleks in ’n Westerse prent te sien is.&lt;ref&gt;McCarthy, Todd (2009-05-11). &quot;'The Last Emperor' - Variety Review&quot;. ''Variety''. Besoek op 2013-02-06.&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Verdere leesstof ==
* {{cite book|last=Aisin-Gioro|first=[[Puyi]]|title=From Emperor to citizen : the autobiography of Aisin-Gioro Pu Yi|url=https://archive.org/details/fromemperortocit00puyi_0|year=1964|publisher=Foreign Language Press|location=Beijing|isbn=0-19-282099-0}}
* {{cite book|last=Huang|first=Ray|title=1587, A Year of No Significance: The Ming Dynasty in Decline|url=https://archive.org/details/1587yearofnosign00huan|year=1981|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=0-300-02518-1}}
* {{cite book|last=Yang|first=Xiagui|others=Li, Shaobai (fotografie); Chen, Huang (vertaling)|title=The Invisible Palace|url=https://archive.org/details/kanbujiandegugon0000lish|year=2003|publisher=Foreign Language Press|location=Beijing|isbn=7-119-03432-4}}
* {{cite book|last=Yu|first=Zhuoyun|title=Palaces of the Forbidden City|url=https://archive.org/details/palacesofforbidd0000alle|year=1984|publisher=Viking|location=New York|isbn=0-670-53721-7}}
* {{cite book|last=Barmé|first=Geremie R|title=The Forbidden City|url=https://archive.org/details/forbiddencity00barm|publisher=Harvard University Press. 251 pages|year=2008|isbn=978-0-67402-779-4}}
* {{cite book|last=Cotterell|first=Arthur|title=The Imperial Capitals of China – An Inside View of the Celestial Empire|location=London|publisher=Pimlico. 304 pages|year=2007|isbn=978-1-84595-009-5}}
* {{cite book|last=Ho|author2=Bronson|title=Splendors of China's Forbidden City|url=https://archive.org/details/splendorsofchina0000hoch|year=2004|publisher=Merrell Publishers|location=Londen|isbn=1-85894-258-6}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.dpm.org.cn/ Amptelike webtuiste van die Paleismuseum (Digitale Paleismuseum)]
* [https://maps.google.com/maps?ll=39.916613,116.391006&amp;spn=0.010793,0.015235&amp;t=k&amp;hl=en Satellietfoto van die Verbode Stad]
* [https://web.archive.org/web/20080505220550/http://www.world-heritage-tour.org/asia/china/ming-qing/map.html Unesco – panoramas van 360 grade]
*{{Commons-kategorie inlyn|Forbidden City}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Forbidden City|Engelse Wikipedia]]

{{Gesagsrekords}}

{{Koördinate|39.915987|116.397925|aansig=titel}}

[[Kategorie:Beijing]]
[[Kategorie:Kultuur in die Volksrepubliek China]]
[[Kategorie:Geskiedenis van China]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in China]]</text>
      <sha1>8klg8xujr2tfe8piv56nub4p88dj2bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Australiese krieketbalpeuterskandaal van 2018</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135219</id>
    <revision>
      <id>3362124</id>
      <parentid>2638773</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8877" sha1="tvur49lq96q22tb3lymt34zbqc6o328" xml:space="preserve">{{Multibeeld|image1=Steve Smith (cricketer), 2014 (cropped).jpg|image2=DAVID WARNER (11704782453).jpg|align=right|direction=horizontal|width1=126|width2=146|footer=Steve Smith (links) en David Warner (regs) is deur Krieket Australië vir 12 maande uit internasionale en tuiskrieket geskors.}}

In Maart 2018 was die [[Australiese nasionale krieketspan]] betrokke by 'n balpeuterskandaal tydens en na afloop van die derde [[Toetskrieket|Toets]] teen [[Proteas|Suid-Afrika]] in [[Kaapstad]] toe Cameron Bancroft deur televisiekameras uitgevang is, terwyl hy probeer het om die een kant van die bal met skuurpapier grof te maak. Dit sou die swaai van die bal in vlug verbeter, maar wat volgens krieketreëls streng ontoelaatbaar is.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1141516.html |title=Bancroft, Smith admit to ball tampering |work=Cricinfo |access-date=28 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102085212/http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1141516.html |archive-date=2 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die kaptein, Steve Smith, en onderkaptein, David Warner, was albei betrokke by die beplanning van die verneukspul en al drie is ongekende lang skorsings uit internasionale en plaaslike krieket deur Krieket Australië opgelê. Alhoewel daar bevind is dat hy nie hierby betrokke was nie, het Australië se afrigter, Darren Lehmann, ook aangekondig dat hy sou bedank as gevolg van die skandaal.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/sport/cricket/43584435 |title=Australian ball-tampering: Darren Lehmann to quit as Australia coach |date=29 Maart 2018 |work=BBC Sport |access-date=29 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430065548/https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/43584435 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Steve Smith is deur Tim Paine vervang as die span se toetskaptein.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/tim-paine-appointed-cricket-australia-46th-test-captain-board-steve-smith-sacked-tampering-scandal/2018-03-28 |access-date=30 Maart 2018 |work=Cricket Australia |title=Paine to be Australia's 46th Test captain |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430065536/https://www.cricket.com.au/news/tim-paine-appointed-cricket-australia-46th-test-captain-board-steve-smith-sacked-tampering-scandal/2018-03-28 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

== Derde Toets ==
In Maart 2018 het die [[Australiese nasionale krieketspan]] deur Suid-Afrika getoer om vier [[Toetskrieket|Toetswedstryde]] teen die [[Proteas|Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan]] te speel.&lt;ref name=&quot;CSA-dates&quot;&gt;{{cite web |url=http://cricket.co.za/news/21171/CSA-announces-Zimbabwe-and-India-tour-itineraries |title=CSA announces Zimbabwe and India tour itineraries |access-date=27 September 2017 |work=Cricket South Africa |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430065604/http://cricket.co.za/news/21171/CSA-announces-Zimbabwe-and-India-tour-itineraries |archive-date=30 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op 24 Maart 2018, net na middagete op die derde dag van die derde Toets, is Australië se Cameron Bancroft op die televisiedekking en op die groot skerms van Newlands vertoon waar hy die bal met 'n klein geel voorwerp uit sy broeksak vryf.&lt;ref name=&quot;yellow1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22896372/cameron-bancroft-centre-alleged-ball-tampering-row |title=Cameron Bancroft at centre of alleged ball-tampering row |access-date=24 Maart 2018 |work=ESPN Cricinfo |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430065509/https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22896372/cameron-bancroft-centre-alleged-ball-tampering-row |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yellow2&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/650423 |title=Bancroft and Smith answer to ball tampering allegations |access-date=24 Maart 2018 |work=International Cricket Council |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619163628/https://www.icc-cricket.com/news/650423 |archive-date=19 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Na Bancroft besef het dat hy gesien is, en dus moontlik uitgevang is, is daar weer op tv-dekking gewys hoe hy die voorwerp in die voorkant van sy broek wegsteek. Hy is hierna deur die skeidsregters op die veld nadergeroep en ondervra, maar hy het vir hulle 'n swart sonbrilsakkie uit sy broeksak gehaal. Die skeidsregters het die bal geïnspekteer, maar verkies om nie die bal aan die Suid-Afrikaanse span te bied om dit te vervang as hulle wou nie, en/of hulle vyf straflopies toe te ken nie, die opsies wat vir die skeidsregters beskikbaar is volgens Reel 41.3 van die Krieketspelreels. Dit het aangedui dat die bal nie op 'n merkbare manier verander is deur Bancroft nie.

Tydens die perskonferensie aan die einde van die dag se spel, het Bancroft erken dat hy vertoon is terwyl hy probeer het om die toestand van die bal te verander. Dit is uitgevoer met 'n stukkie geel kleefband wat grond en gruis bevat het, wat 'n skuuroppervlak verskaf het. Vyf dae later tydens 'n ondersoek na die voorval, het hy erken dit was [[skuurpapier]], wat krieketspelers gebruik om hulle kolwe mee glad te skuur.&lt;ref name=&quot;sandpaper&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.cricket.com.au/news/sandpaper-not-sticky-tape-revelation-australia-media-statement-ball-tampering-cameron-bancroft/2018-03-28 |title=Sticky truth about sandpaper revelation |work=cricket.com.au |access-date=28 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430065526/https://www.cricket.com.au/news/sandpaper-not-sticky-tape-revelation-australia-media-statement-ball-tampering-cameron-bancroft/2018-03-28 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Op hierdie perskonferensie het Australië se kaptein, Steve Smith, erken dat hy vooraf van die plan met Bancroft geweet het. Smith het gesê dat die plan tydens die middagetepouse  deur die &quot;leierskapgroep&quot; beraam is, maar hy het nie enige name genoem nie.&lt;ref name=&quot;ballt1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/cameron-bancroft-steve-smith-ball-tampering-umpires-tape-pockets-australia-cape-town-video/2018-03-25 |title=Australia own up to ball tampering |access-date=24 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410175350/https://www.cricket.com.au/news/cameron-bancroft-steve-smith-ball-tampering-umpires-tape-pockets-australia-cape-town-video/2018-03-25 |archive-date=10 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ballt2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.com/sport/cricket/43526870 |title=Cameron Bancroft: Australia player admits to ball-tampering, Steve Smith knew in advance |access-date=24 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231135713/https://www.bbc.com/sport/cricket/43526870 |archive-date=31 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Hy het voorts gesê dit was 'n &quot;groot fout wat gemaak is&quot;, en toe hy uitgevra is deur die media, het hy gesê dat hy nie as kaptein van die span sou bedank nie.&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22897995/desperation-drove-australia-cheat-steven-smith |title=Desperation drove Australia to cheat - Smith |access-date=24 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430065520/https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22897995/desperation-drove-australia-cheat-steven-smith |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Andy Pycroft, die wedstrydskeidsregter, het Bancroft van 'n vlak 2-misdryf aangekla: poging om die toestand van die bal te verander. David Richardson, uitvoerende hoof van die [[Internasionale Krieketraad]] (ICC), het Smith aangekla weens &quot;gedrag van 'n ernstige aard wat in teenstelling met die gees van die spel is&quot;.&lt;ref name=&quot;Suspend&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/650624 |title=Steve Smith suspended and Bancroft handed three demerit points |access-date=29 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106015653/https://www.icc-cricket.com/media-releases/650624 |archive-date=6 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Smith aanvaar die aanklag en die voorgestelde sanksie van twee skorsingspunte, wat gelykstaande is aan 'n verbod vir die volgende Toets, vier strafpuntstelselpunte word bygevoeg tot sy rekord, plus 'n boete van 100% van sy wedstrydfooi. Bancroft aanvaar ook die aanklag teen hom, ontvang drie strafpuntstelselpunte en word beboet met 75% van sy wedstrydfooi.&lt;ref name=&quot;Suspend&quot;/&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{en-vertaal|2018 Australian ball-tampering scandal}}

[[Kategorie:Krieket in Australië]]
[[Kategorie:Krieket in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Skandale]]</text>
      <sha1>tvur49lq96q22tb3lymt34zbqc6o328</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kalsiumfluoried</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138031</id>
    <revision>
      <id>3362063</id>
      <parentid>2863038</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>3362063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2595" sha1="3bfwv2odtx5j5d98ve13v5dsq1eg9ib" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|formule = {{chem|Ca|F|2}}
|struktuur=Calcium fluoride.jpg
|struktuur2=Xtals combined 2 300ppi.png
|naam=Kalsiumfluoried
|CASNo=7789-75-5&lt;ref name=&quot;pubchem&quot;&gt;[https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/calcium_fluoride#section=Molecular-Formula pubchem]&lt;/ref&gt;
|LD50=
|Flitspunt=geen
|pKa=geen
|Reuk=geen
|MolereMassa= 78.075 g/mol &lt;ref name=&quot;pubchem&quot;/&gt;
|Smeltpunt=1403&amp;nbsp;°C&lt;ref name=&quot;pubchem&quot;/&gt;
|Kookpunt=2500&amp;nbsp;°C&lt;ref name=&quot;pubchem&quot;/&gt;
|Digtheid=3,18 (rel water)&lt;ref name=&quot;pubchem&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid=onoplosbaar in water&lt;ref name=&quot;pubchem&quot;/&gt; (16 mg/L &lt;ref&gt;Fluorine Chemistry, Volume 4 {{Outeur|J.H. Simons}}, Elsevier, 2012, {{ISBN|0323142451}}, {{ISBN|9780323142458}}&lt;/ref&gt;), oplosbaar in ammoniumsoutoplossings&lt;ref&gt;Handbook of Corrosion Data {{Outeur|Bruce D. Craig, David S. Anderson}} ASM International, 1994, {{ISBN|0871705184}}, {{ISBN|9780871705181}}&lt;/ref&gt;
|Voorkoms=Kleurlose of wit vastestof
|Strukturbericht=C1
|Eenheidsel= a= 546,2 pm
|Ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m
|Ruimtegroepnommer=225
}}

'''Kalsiumfluoried''' is 'n chemiese verbinding van [[kalsium]] en [[fluoor]] met 'n formule {{chem|Ca|F|2}}. Dit kom in die natuur as die mineraal [[fluoriet]] voor.

== Optiese eienskappe ==
Suiwer kalsiumfluoried is 'n vastestof wat deursigtig is in 'n groot golflengtebereik. Dit is ook fisies en chemies taamlik stabiel en dit is moontlik om groot en suiwer kristalle van die stof te vervaardig, byvoorbeeld met 'n Bridgman-Stockbarger-tegniek. Hierdie kristalle word aangewend as optiese venstermateriale in lasertoepassing en as lense vir vakuum-UV-lig wat in halfgeleier-litografie gebruik word.&lt;ref&gt;Handbook of Crystal Growth: Bulk Crystal Growth {{Outeur|Peter Rudolph}} Elsevier, 2014, {{ISBN|0444633065}}, {{ISBN|9780444633064}}&lt;/ref&gt;

== Fluoor-KMR ==
Kalsiumfluoried het 'n belangrike rol gespeel in die vroeë ontwikkeling van NMR-metode toegepas op [[fluoor]]. Die baanbrekende werk van Lowe en Norberg het in 1957 verskyn. Kalsiumfluoried was 'n ideale stof hiervoor.
Die Debyetemperatuur is taamlik hoog: 474K en daardeur kan die invloed van fonone op die kubiese rooster verwaarloos word. Die fluooratome vorm 'n primitief-kubiese rooster. Die aktiewe [[Fluoor-19|&lt;sup&gt;19&lt;/sup&gt;F-isotoop]] verteenwoordig 100% van die kerne en het 'n taamlik groot dipool sonder [[kwadrupool]]. &lt;ref&gt;Nuclear Magnetic Resonance and Relaxation {{Outeur|Brian Cowan}} Cambridge University Press, 2005, {{ISBN|0521018110}}, {{ISBN|9780521018111}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Fluoriede}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kalsium]]</text>
      <sha1>3bfwv2odtx5j5d98ve13v5dsq1eg9ib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Achaea (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138055</id>
    <revision>
      <id>3362060</id>
      <parentid>2925099</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1101" sha1="fgeb95jcmlnnpr338wb6b0dse13dqfr" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Achaia_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Achaea provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 NC]]

'''Achaea''' ([[Grieks]]: Ἀχαΐα Achaïa) was 'n provinsie van die [[Romeinse Ryk]].&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt; Die streek is in [[146 v.C.]] geannekseer deur die [[Romeinse Republiek]] na die vernietiging van [[Korinthe]] deur die Romeinse generaal [[Lucius Mummius]]. Dit het later deel geword van die Romeinse provinsie [[Macedonië_(Romeinse_provinsie)|Macedonië]], wat die hele vasteland van Griekeland ingesluit het.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Griekeland]]</text>
      <sha1>fgeb95jcmlnnpr338wb6b0dse13dqfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aegyptus (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138056</id>
    <revision>
      <id>3362064</id>
      <parentid>2925100</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="849" sha1="gdrl2nq1yyg2ac5yljqrplbqebjo6c1" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Aegyptus_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Aegyptus provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 n.C.]]

'''Aegyptus''' was 'n provinsie van die [[Romeinse Ryk]]&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt; tydens die jare [[30 v.C.]] – 641 n.C.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 Provinces of the Roman Empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]
[[Kategorie:30 v.C.]]
[[Kategorie:Antieke Egipte]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Libië]]</text>
      <sha1>gdrl2nq1yyg2ac5yljqrplbqebjo6c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Africa (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138057</id>
    <revision>
      <id>3362069</id>
      <parentid>2925101</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1911" sha1="i98ycilphxqp3linhvx5e5cfjp08djh" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Africa_Proconsularis_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Africa-provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 n.C.]]

'''Africa''' (later ook '''Africa Proconsularis''') was eeue gelede 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;francois-decret&quot;&gt;Early Christianity in North Africa {{Outeur|Francois Decret}} James Clarke &amp; Co, 2014, {{ISBN|0-227-90308-0}}, {{ISBN|978-0-227-90308-7}}&lt;/ref&gt;

Die provinsie kom hoofsaaklik ooreen met die huidige [[Tunisië]]. Dit was tot [[146 v.C.]] die gebied van [[Kartago]] (Rome se groot vyand) en in hierdie jaar word die stad vernietig. Drie-en-twintig jaar later stig Caius Grachus opnuut 'n nedersetting wat 'n Romeinse kolonie word. Maar dit duur amper 'n eeu voordat Rome die gebied wat 'n belangrike graanskuur vir die Republiek was, in 'n provinsie ''Africa'' herorganiseer. Of liewer in twee provinsies, omdat 'n deel van [[Numidië]] die provinsie ''Africa Nova'' sou vorm. Onder [[keiser Augustus]] word hulle in [[27]] saamgevoeg in een groot provinsie ''Africa'' of later ''Africa Proconsularis''.&lt;ref name=&quot;francois-decret&quot; /&gt; 

Die [[Vandale (volk)|Vandale]] verower dit in [[439]] en maak dit tot hulle koninkryk. In [[533]] val die [[Bisantynse Ryk|Bisantyne]] hulle aan. Africa word 'n Bisantynse Eksargaat tot die [[Moslems]] dit in [[698]] verower.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Algerië]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Libië]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Tunisië]]</text>
      <sha1>i98ycilphxqp3linhvx5e5cfjp08djh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpes Cottiae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138058</id>
    <revision>
      <id>3362093</id>
      <parentid>2926376</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5892" sha1="r12u628rrvmjilr9hajka0ea6tvqh4z" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Alpes_Cottiae_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Alpes Cottiae provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 NC]]

'''Alpes Cottiae''' was 'n [[Romeinse Ryk|Romeinse]] provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

Toe keiser Augustus aan die einde van die eerste eeu v.C. die sentrale en westelike [[Alpe]] verower het, is die meeste van die nuut-onderworpe streke onder direkte Romeinse beheer gebring. Die sentrale gedeelte van die westelike Alpe is egter in die hande van 'n inheemse dinastie, die Cottiërs, gelaat. Dit het so gebly tot die bewind van [[Keiser Nero]] meer as 'n halfeeu later.&lt;ref name=&quot;Roncaglia&quot;/&gt;

==Die Cottiese dinastie==
[[Lêer:Arco di Augusto-Susa.jpg|duimnael|Die triomboog van keiser Augustus]]
Die vroegste bekende lid van hierdie dinastie, koning Donnus I, is slegs bekend van sy seun se inskripsies. Hierdie seun, Cottius I het hom opgevolg, maar ná Augustus se veldtogte teen sy bure het hy iewers tussen 13 en 9/8 v.C. 'n 'Alpynse vrede' met Augustus gesluit waarin hy sy titel van koning prysgegee het in ruil vir die titel van prefek (''praefectus civitatium''). In die naburige ''Alpes Graiae'' het die Salassi Augustus se verowering teëgestaan en in 25 v.C. het Aulus Terentius Varro Murena 36 000 van hulle gevange geneem en as slawe verkoop. Cottius I het Augustus ontvang in sy hoofstad Segusio (die huidige Susa in Italië naby die Franse grens) en vir hom 'n triomfboog gebou wat nog steeds bestaan. Die inskripsie op hierdie monument noem die  Segovii, die Segusini, die Belaci, die Caturigi, die Medulli, die
Tebaviori, die Adanati, die Savincati, die Ecdinii, die Veaminii, die Venisamii, die
Iemerii, die Vesubianii en die Quadiatii as stamme wat Cottius as hul leier erken het.&lt;ref name=&quot;Roncaglia&quot;/&gt;

Cottius het geprobeer om die paaie deur sy bergagtige gebied te verbeter maar dit het 'n moeilik bereikbare gebied gebly. Ammianus beskryf dit as:&lt;ref name=&quot;Roncaglia&quot;/&gt;

{{cquote|In hierdie Kottiese Alpe, wat by die dorp Susa begin, verrys 'n verhewe rand wat skaars iemand sonder gevaar kan oorsteek. Want as 'n mens uit Gallië kom, boesem die helling nederigheid in en van die ander kant is oorhangende kranse skrikwekkend om te sien, veral in die seisoen van die lente, wanneer die ys smelt en die sneeu ontdooi onder die warmer asem van die wind.}}

Die pas wat hy beskryf is die Col de Montgenièvre wat die laagste pas in die westelike Alpe is. Dit verbind Briançon in Frankryk met Susa in Italië.

Cottius I is opgevolg deur sy seun, waarskynlik Donnus II, wat op sy beurt opgevolg is deur Cottius II.

Die Cottiërs was goeie bondgenote van Rome. Onder Tiberius het die bewoners van Pollentia in naburige Liguria  probeer om Rome af te pers deur die liggaam van 'n hooggeplaaste ''centurio'' vas te hou. Tiberius het troepe gestuur, een cohort uit Rome en een ''de Cotti regno'', uit die Cottiese koninkryk. Claudius het selfs Cottus II toegestaan weer die koningstitel te voer.&lt;ref name=&quot;Roncaglia&quot;&gt;{{cite journal|author=Carolynn Roncaglia. |title=“CLIENT PREFECTS?: ROME AND THE COTTIANS IN THE WESTERN ALPS.” |url=https://archive.org/details/phoenix-cac-scec_fall-winter-2013_67_3-4/page/353 |journal=Phoenix|volume=67|issue=3/4|year=2013|pages=353–72|doi=10.7834/phoenix.67.3-4.0353}}&lt;/ref&gt;

Na Cottius II se dood was daar egter twee bronne van potensiële onstabiliteit: die gebrek aan erfgename en groeiende vrae oor die burgerskapstatus en die ''attributio'' van kleiner berggemeenskappe. Hierdie vrae in die sentrale Alpe was reeds problematies tydens die regerings van die keisers [[Tiberius]], [[Caligula|Gaius]] en [[Claudius]].

==Provinsie==
[[Lêer:Susa Acquedotto Romano.jpg|duimnael|Die akwaduk van Susa]]

Keiser [[Nero]] het besluit om die koninkryk te annekseer en dit 'n provinsie te maak wat deur 'n ''eques'' -prokurator geadministreer word. Die stede het die Latynse wet geniet, maar daar was net twee:  Susa en Brigantio (Briançon). Tot Trajanus is slegs drie prokureurs bekend. Onder die Severi dra drie ander die titel van ''procurator et praeses provinciae''. Die anneksasie het wel die gebied oopgestel vir Romeinse bouwerke soos akwadukte.

Plaaslike produksie (mynbou, vee, gewasse, kunsvlyt) was redelik karig. Slegs kaas het aanleiding gegee tot uitvoere en noemenswaardige verbruik in Rome. Dit was die deurgang deur die Alpe wat belangrik gewees het.
Die inheemse Galliese kultusse het gebly, veral van Albiorix (god van die berg), Belenus en die Matrone, maar Romeinse gode het geleidelik ook vereer geword. &lt;ref name=&quot;Prieur&quot;&gt;{{cite journal|author=Jean Prieur|title=La Province romaine des Alpes cottiennes|journal=Annales  |year=1970|volume=25|issue=5|pages= 1318-1320}}&lt;/ref&gt;

In die begin van die vierde eeu wys keiser [[Maximianus]] vyf provinsies aan die noordelike rand van Italia (''Alpes Cottiae'', ''Raetia'', ''Emilia et Liguria'', ''Venetia et Histria'' en ''Flaminia et Picenum'') aan as ''Annonarii'', wat beteken dat hulle die keiserlike hof en die paleisleër moet bevoorraad. Dit bly so tot die verowering deur die Langobarde in die tweede helfte van die sesde eeu.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Carpentier, Élisabeth|title= “De l’Antiquité Au Moyen Age: Discontinuité et Permanence Dans l’Italie Annonaire.” |journal=Annales. Histoire, Sciences Sociales|volume=18 |issue=1|year=1963|pages=183–84|url=http://www.jstor.org/stable/27575971}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>r12u628rrvmjilr9hajka0ea6tvqh4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpes Maritimae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138059</id>
    <revision>
      <id>3362094</id>
      <parentid>2925116</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724" sha1="o3xin1v1ra51aynkh1113m5eu2a9uaj" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Alpes_Maritimae_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Alpes Maritimae provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 NC]]

'''Alpes Maritimae''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>o3xin1v1ra51aynkh1113m5eu2a9uaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alpes Poenninae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138060</id>
    <revision>
      <id>3362095</id>
      <parentid>2925117</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="734" sha1="ak8jhk53du2ot5bur4sa0k3obcc3sq2" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Alpes_Poenninae_et_Graiae_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Alpes Poenninae provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 NC]]

'''Alpes Poenninae''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>ak8jhk53du2ot5bur4sa0k3obcc3sq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arabia Petraea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138061</id>
    <revision>
      <id>3362113</id>
      <parentid>2925120</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1050" sha1="lpt6ceh1oosaibu7g0rt7yohk30niyg" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Arabia_Petraea_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Arabia Petraea provinsie binne die Romeinse Ryk, rondom 125 n.C.]]

'''Arabia Petraea''' was 'n provinsie van die [[Romeinse Ryk]] in die jare [[106]] tot [[630|630 n.C.]].&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt; Dit was grootliks op die grondgebied van die hedendaagse [[Jordanië]] geleë.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 Provinces of the Roman Empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php Province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]
[[Kategorie:Antieke Egipte]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Israel]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Jordanië]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Palestina]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Saoedi-Arabië]]</text>
      <sha1>lpt6ceh1oosaibu7g0rt7yohk30niyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Armenia Inferior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138062</id>
    <revision>
      <id>3362118</id>
      <parentid>2925122</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="648" sha1="0q9ig4m99qp12l3m3rhg2zzu80vohi5" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:RomanEmpire_117.svg|duimnael|regs]]

'''Armenia Inferior''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>0q9ig4m99qp12l3m3rhg2zzu80vohi5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Asia (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138063</id>
    <revision>
      <id>3362119</id>
      <parentid>2925123</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:53:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="735" sha1="20z4yq1tqofx98qltgk8fjfq7x8dvll" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Asia_(125_AD).svg|duimnael|regs|Die Asia provinsie binne die Romeinse Ryk]]

'''Asia''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Turkye]]
[[Kategorie:Frigië]]</text>
      <sha1>20z4yq1tqofx98qltgk8fjfq7x8dvll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Assyria (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138064</id>
    <revision>
      <id>3362120</id>
      <parentid>2925124</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="0uzhgv6zd9gd1imse42q2daybwv3gc1" xml:space="preserve">[[Lêer:RomanEmpire_117.svg|duimnael|regs]]

'''Assyria''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>0uzhgv6zd9gd1imse42q2daybwv3gc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bithynia (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138065</id>
    <revision>
      <id>3362138</id>
      <parentid>2925128</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="7uueca4t5mwrh9fkcskmrgo15lx2ynw" xml:space="preserve">{{Databoks}}
'''Bithynia''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>7uueca4t5mwrh9fkcskmrgo15lx2ynw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cilicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138066</id>
    <revision>
      <id>3362161</id>
      <parentid>2925204</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:30:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="32kwfj1wtk39lufokalh50v7ui9g3pk" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Cilicia_(125_AD).svg|duimnael|regs]]

'''Cilicia''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>32kwfj1wtk39lufokalh50v7ui9g3pk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Commagene</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138067</id>
    <revision>
      <id>3362183</id>
      <parentid>2925208</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="626" sha1="h6yywixs4aul99ayzegsde1ffd862o0" xml:space="preserve">[[Lêer:RomanEmpire_117.svg|duimnael|regs]]

'''Commagene''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>h6yywixs4aul99ayzegsde1ffd862o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Corsica et Sardinia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138068</id>
    <revision>
      <id>3362184</id>
      <parentid>2925209</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="frr138usd42z875zjq83zn8exp01cmq" xml:space="preserve">{{Databoks}}
[[Lêer:Roman_Empire_-_Corsica_et_Sardinia_(125_AD).svg|duimnael|regs]]

'''Corsica et Sardinia''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>frr138usd42z875zjq83zn8exp01cmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Creta et Cyrenaica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138069</id>
    <revision>
      <id>3362186</id>
      <parentid>3305642</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:09:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7375" sha1="hljkqto4opket1gy3g4hzozuaz4pktb" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Creta_et_Cyrenaica_(125_AD).svg|duimnael|regs]]

'''Creta et Cyrenaica''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

==Die provinsie==
Volgens Strabo was val die posisie van Creta et Cyrene in die derde vlak van provinsies, wat ook Iberia Ulterior, Gallia Narbonensis, Sardinië et Corsica, Sicilia, Masedonië, Illyria, Achaea,  Ciprus en Bithinië behels het. Al hierdie provinsies is vir bestuur deur oud-praetors aan die Senaat toegedeel, en onder hierdie provinsies was Creta en Cyrenaica een van slegs twee wat gesamentlik regeer is, 'n verdere teken van 'n laer status. Verder het die oud-praetor se ampstermyn selde tot 'n konsulaat of belangrike weermagbevel  gelei. Gegewe die minimale aansien waarin die Romeine blykbaar  Kreta gehou het, kom die algemene vlak van welvaart en die aansienlike openbare werke wat regdeur die eiland volop teenwoordig is, as 'n verrassing. &lt;ref name=&quot;Harrison&quot;/&gt;

In die tyd van die hervormings van keiser [[Diocletianus]] (284-305) word nie net die provinsie Creta et Cyrenaica opgehef nie maar Cyrenaica word verdeel in twee kleiner provinsies ''Libya superior'' en ''Lybia inferior''. Hulle word ook ''Libya Pentapolis'' en ''Libya sicca'' genoem. Die redes is nie duidelik nie. ''Sicca'' beteken ''droog'' en hierdie oostelike deel was baie woestynagtig en sy bevolking was skaars.&lt;ref name=&quot;Bleckmann&quot;/&gt;

==Cyrenaica==
[[Lêer:Cyrene (23) (8288456993).jpg|duimnael|Amfiteater van Cyrene]]
Cyrenaica, in die ooste van die huidige Libië beklee 'n spesiale posisie in die geskiedenis van die Griekse Ooste. Benewens sommige streke van Klein-Asië is net hier – lank voor Alexander die Grote - 'n hele landskap in die oostelike Mediterreense streek deur Griekse kolonisasie geheleniseer. Die Griekse element het vir meer as 'n millennium in ononderbroke kontinuïteit bestaan. Eers is Cyrenaica in die Ptolemaïese Groot Monargie geïntegreer en toe in die Romeinse Ryk met sy twee kulture: die Latynse in die weste en die Griekse in die ooste waar Cyrenaica deel van uitgemaak het. Die Ptolemaïese ''sekundogenitur'' van Cyrene het in 96 vC deur 'n testament Romeins geword en in 74 vC. het dit 'n Romeinse provinsie geword. Sedert Augustus word Cyrenaica saam met die eiland Kreta geadministreer as deel van 'n dubbele provinsie ''Creta et Cyrene'' In die keiserlike tydperk is min bekend oor die gebeure in hierdie provinsie.&lt;ref name=&quot;Bleckmann&quot;/&gt;

'n Belangrike gebeurtenis is die groot Joodse opstand van 115-117 maar selfs daaroor is baie onduidelik en onbekend. In die tyd van die bewind van Claudius Gothicus (268-270) vind invalle van die Marmariede plaas, maar hoe watter rol dit gespeel het die groot [[Krisis van die Derde Eeu|krisis van die derde eeu]] is grootliks onbekend. &lt;ref name=&quot;Bleckmann&quot;&gt;{{cite book|author=Bleckmann, Bruno|title= “Historische Bemerkungen Zu Den Briefen an Und Über Johannes.” Polis-Freundschaft-Jenseitsstrafen: Briefe an Und Über Johannes, |publisher=Mohr Siebeck GmbH and Co. KG|year=2010|pages= 207–26|url= http://www.jstor.org/stable/j.ctv9b2w9z.13.}}&lt;/ref&gt;

==Kreta==
[[Lêer:Creta-hersonisos-15-2.jpg|duimnael|Die Romeinse hawe van Chersonesos]]
In die hellenistiese tyd was Kreta 'n seerowersnes en daar is beweer dat dit die rede was waarom die Romeine die eiland oorgeneem het, maar dit is nie waarskynlik nie. In die Romeinse tyd het graanskepe groot genoeg geword dat hulle die hawens van Kreta kon vermy.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot;/&gt; In 68 vC het die Romeinse Senaat vir die Kretensers beveel om hul Romeinse gevangenes vry te laat. Hulle het dalk geweier en die Senaat het Quintus Caecilius Metellus die opdrag gegee om die eiland te verower. Met baie sukses met die neem van individuele stadstate, was Metellus se veldtog hard. Teen die tyd dat hoop vir die Kretensers verlore was, is [[Pompeius]] die Grote ook gemagtig met 'n omvattende bevel teen oosterse seerowery. Die Kretensers se saak was verlore, maar in 'n laaste vertoning van weerstand het hulle geweier om oor die finale oorgawe aan Metellus te onderhandel en het hulle aangebied om hulle net aan Pompeius te onderwerp. Deur die aanbod te aanvaar, het Pompeius baie krediet ontvang, maar dit was Metellus wat Kreta werklik verower het. Ten spyte daarvan dat hy aanvanklik deur Pompeius afgedank is, sou Metellus uiteindelik terugkeer en die pasifikasie teen 63 vC voltooi. As 'n beloning vir sy diens is hom die congnomen 'Creticus' aangebied.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.unrv.com/provinces/crete.php|publisher=UNRV|title=Crete|access-date=28 Desember 2023|archive-date=28 Desember 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228161551/https://www.unrv.com/provinces/crete.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Dit is nie duidelik wanneer die eiland 'n Romeinse provinsie geword het nie, maar die proses van  romanisering het duidelik later begin. Hierdie proses het  het groter en meer blywende gevolge gehad as die verowering van Kreta. Die romanisering het waarskynlik omtrent die begin van die bewind van [[Tiberius]] begin.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot;/&gt;

In die Romeinse tyd van meer as seshonderd jaar blyk daar 'n welvaart op die eiland te gewees het waarvan die breedte en diepte dwarsdeur die eiland  in vorige tydperke sonder gelyke was. Groot  akwadukstelsels is gebou wat veral stede soos Chersonesos en Gortyn bedien het, maar ook water na die boeregemeeskappe gevoer het. Ander akwadukte het slegs stede bedien, soos die nywerheidsektore by [[Knossos]] en Itanos of hulle was openbare behoeftes en geriewe gerig  soos by Kouphonisi. Die kapasiteit van die laat-Romeinse sisterne by Mochlos is merkwaardig gegewe die waarskynlike klein grootte van die gemeenskap. Ewe  merkwaardig is die lengte van die akwadukkanaal by Pacheia Ammos. Dit was sekerlik in die oudheid nes vandag weinig meer as 'n vissersdorpie. &lt;ref name=&quot;Harrison&quot;/&gt;

Die eerste en die tweede eeu, veral vanaf die tyd van laat Julio- Claudiese dinastie word gekenmerk deur die konstruksie van rotsgekapte ''loculi''-grafte, veral by Knossos, Mátala, Gortyn, en Chania, maar ook op baie ander plekke. Teaters en ander soortgelyke grootskaalse burgerlike ouditoria lyk beperk tot 'n fase uit die laat eerste eeu tot in die derde eeu nC.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot;/&gt;

[[Trajanus]] en [[Septimius Severus]] het geruime tyd op die eiland gebly, een as quaestor en die ander om aan 'n uitbreek van 'n pesepidemie te ontsnap. Maar ’n mens kan nie sê dat die eiland tydens hul prinsipate en as gevolg van hul verblyf met meer as sy deel van keiserlike gunste bedeel was nie.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot;&gt;{{cite journal|author=Harrison, George W. M.|title= “Crete the Ordinary.” |journal=British School at Athens Studies|volume=2|year=1998|pages=129–34|url=http://www.jstor.org/stable/40960154}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Romeinse provinsies 120}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Romeinse provinsies]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Griekeland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Libië]]
[[Kategorie:Kreta]]</text>
      <sha1>hljkqto4opket1gy3g4hzozuaz4pktb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dacia (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138070</id>
    <revision>
      <id>3362189</id>
      <parentid>2925212</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="879" sha1="5xp1nja4kdi4nz3a5bb8asrtef5ttiz" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_-_Dacia_(125_AD).svg|duimnael|regs]]

'''Dacia''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

Dit kom ongeveer ooreen met die huidige [[Roemenië]] en is ná 'n lang oorlog (vanaf [[101]]) teen die Dasiese koning Decebalus deur keiser [[Trajanus]] verower. Keiser [[Aurelianus]] het in [[271]] besluit om van die provinsie af te sien. 

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>5xp1nja4kdi4nz3a5bb8asrtef5ttiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Armenia (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138091</id>
    <revision>
      <id>3362117</id>
      <parentid>2925121</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="67wb2hcpzqkswi41ngn37wzdpxu55m9" xml:space="preserve">[[Lêer:Roman_Empire_Armenia.svg|duimnael|regs|Die provinsie Armenia binne die Romeinse Ryk, omstreeks 125 n.C.]]

'''Armenia''' was 'n [[Romeinse Ryk|Romeinse provinsie]]&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt; tydens die jare 114–118.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>67wb2hcpzqkswi41ngn37wzdpxu55m9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:F1stat</title>
    <ns>10</ns>
    <id>140433</id>
    <revision>
      <id>3362213</id>
      <parentid>3275142</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>2026 São Paulo Grand Prix</comment>
      <origin>3362213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8525" sha1="2ihibmxkkxand2jvlmfvuz98kfn7ctj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;!--

UPDATE STATUS

Updated for the 2026 São Paulo Grand Prix:
- entries, poles, starts, wins, podiums, fastestlaps, careerpoints, seasonpoints, seasonposition

Still to be updated:

--&gt;&lt;/noinclude&gt;{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{1|}}}
 | UPTO = 2026 São Paulo Grand Prix&lt;noinclude&gt;&lt;!-- Try to always make this a corresponding article's name: e.g. &quot;2026 Monaco Grand Prix&quot; instead of &quot;qualifying for the 2026 Monaco Grand Prix&quot;, as this may be automatically wikilinked --&gt;&lt;/noinclude&gt;

&lt;!-- Drivers who are contracted to compete in 2026 --&gt;

 | ALB = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 150
 | starts         = 147
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 2
 | fastestlaps    = 1
 | careerpoints   = 318
 | seasonpoints   = 5
 | seasonposition = 19
}}
 | ALO = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 448
 | starts         = 445
 | poles          = 22
 | wins           = 32
 | podiums        = 106
 | fastestlaps    = 26
 | careerpoints   = 2400
 | seasonpoints   = 7
 | seasonposition = 17
}}
 | ANT = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 44
 | starts         = 44
 | poles          = 7
 | wins           = 9
 | podiums        = 19
 | fastestlaps    = 11
 | careerpoints   = 540
 | seasonpoints   = 390
 | seasonposition = 1
}}
 | BEA = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 47
 | starts         = 47
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 71
 | seasonpoints   = 23
 | seasonposition = 13
}}
 | BOR = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 44
 | starts         = 43
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 33
 | seasonpoints   = 14
 | seasonposition = 14
}}
 | BOT = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 267
 | starts         = 265
 | poles          = 20
 | wins           = 10
 | podiums        = 67
 | fastestlaps    = 19
 | careerpoints   = 1797
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = 23
}}
 | CAM = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 1
 | starts         = 1
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 0
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = 25
}}
 | COL = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 47
 | starts         = 46
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 32
 | seasonpoints   = 27
 | seasonposition = 12
}}
 | GAS = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 198
 | starts         = 197
 | poles          = 1
 | wins           = 1
 | podiums        = 5
 | fastestlaps    = 3
 | careerpoints   = 500
 | seasonpoints   = 42
 | seasonposition = 10
}}
 | HAD = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 41
 | starts         = 40
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 4
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 173
 | seasonpoints   = 122
 | seasonposition = 8
}}
 | HAM = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 400
 | starts         = 400
 | poles          = 105
 | wins           = 106
 | podiums        = 209
 | fastestlaps    = 70
 | careerpoints   = 5279.5
 | seasonpoints   = 261
 | seasonposition = 4
}}
 | HIR = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 1
 | starts         = 1
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 1
 | seasonpoints   = 1
 | seasonposition = 21
}}
 | HUL = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 274
 | starts         = 269
 | poles          = 1
 | wins           = 0
 | podiums        = 1
 | fastestlaps    = 2
 | careerpoints   = 636
 | seasonpoints   = 14
 | seasonposition = 15
}}
 | LAW = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 55
 | starts         = 55
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 133
 | seasonpoints   = 89
 | seasonposition = 9
}}
 | LEC = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 193
 | starts         = 191
 | poles          = 27
 | wins           = 9
 | podiums        = 56
 | fastestlaps    = 15
 | careerpoints   = 1921
 | seasonpoints   = 249
 | seasonposition = 5
}}
 | LIN = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 20
 | starts         = 19
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 38
 | seasonpoints   = 38
 | seasonposition = 11
}}
 | NOR = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 172
 | starts         = 171
 | poles          = 20
 | wins           = 14
 | podiums        = 50
 | fastestlaps    = 20
 | careerpoints   = 1676
 | seasonpoints   = 246
 | seasonposition = 6
}}
 | OCO = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 199
 | starts         = 198
 | poles          = 0
 | wins           = 1
 | podiums        = 4
 | fastestlaps    = 1
 | careerpoints   = 490
 | seasonpoints   = 7
 | seasonposition = 16
}}
 | PER = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 305
 | starts         = 301
 | poles          = 3
 | wins           = 6
 | podiums        = 39
 | fastestlaps    = 12
 | careerpoints   = 1638
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = 24
}}
 | PIA = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 90
 | starts         = 88
 | poles          = 6
 | wins           = 9
 | podiums        = 28
 | fastestlaps    = 9
 | careerpoints   = 951
 | seasonpoints   = 152
 | seasonposition = 7
}}
 | RUS = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 172
 | starts         = 172
 | poles          = 12
 | wins           = 8
 | podiums        = 32
 | fastestlaps    = 13
 | careerpoints   = 1295
 | seasonpoints   = 262
 | seasonposition = 3
}}
 | SAI = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 253
 | starts         = 249
 | poles          = 6
 | wins           = 4
 | podiums        = 29
 | fastestlaps    = 4
 | careerpoints   = 1343.5
 | seasonpoints   = 7
 | seasonposition = 18
}}
 | STR = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 213
 | starts         = 209
 | poles          = 1
 | wins           = 0
 | podiums        = 3
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 325
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = 22
}}
 | TSU = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 117
 | starts         = 114
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 1
 | careerpoints   = 125
 | seasonpoints   = 1
 | seasonposition = 20
}}
 | VER = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 253
 | starts         = 253
 | poles          = 50
 | wins           = 74
 | podiums        = 139
 | fastestlaps    = 38
 | careerpoints   = 3723.5
 | seasonpoints   = 279
 | seasonposition = 2
}}

&lt;!-- Drivers who last competed in 2025 --&gt;

 | DOO = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 7
 | starts         = 7
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 0
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = —
}}

&lt;!-- Drivers who last competed in 2024 --&gt;

 | MAG = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 187
 | starts         = 185
 | poles          = 1
 | wins           = 0
 | podiums        = 1
 | fastestlaps    = 3
 | careerpoints   = 202
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = —
}}
 | RIC = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 258
 | starts         = 257
 | poles          = 3
 | wins           = 8
 | podiums        = 32
 | fastestlaps    = 17
 | careerpoints   = 1329
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = —
}}
 | SAR = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 37
 | starts         = 36
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 0
 | careerpoints   = 1
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = —
}}
 | ZHO = {{safesubst:&lt;noinclude /&gt;#switch: {{{2|}}}
 | entries        = 68
 | starts         = 68
 | poles          = 0
 | wins           = 0
 | podiums        = 0
 | fastestlaps    = 2
 | careerpoints   = 16
 | seasonpoints   = 0
 | seasonposition = —
}}

}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ihibmxkkxand2jvlmfvuz98kfn7ctj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stacy Keach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209207</id>
    <revision>
      <id>3362157</id>
      <parentid>3308153</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52972-98</username>
        <id>215525</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Geboort Savannah, GA, VS; sterf Magdalenka, Pol, 2.026-11-10, op 85.</comment>
      <origin>3362157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6965" sha1="ihwth5fd1k5ghh1ac33tun8wce1mj3w" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Stacy Keach
| Beeld                     = StacyKeachMay07.jpg
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Walter Stacy Keach Jr.
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = [[2 Junie]] [[1941]]
| Geboorteplek              = Savannah, [[Georgië]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{Death date and age|2026|11|10|1941|06|02|df=yes}}
| Sterfplek                 = Magdalenka, [[Polskië]] 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur, vervaardiger, en regisseur
| Aktiewe jare              = 1962-2026
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0005078
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Stacy Keach''' (2 Junie 1941 - [[10 November]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Up in Smoke'' (1978), ''Escape from L.A.'' (1996), ''The Bourne Legacy'' (2012), en ''Nebraska'' (2013).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1970: ''End of the Road''
* 1970: ''The Traveling Executioner''
* 1971: '''Doc'''
* 1972: ''Fat City''
* 1972: ''The New Centurions''
* 1973: ''Wilbur and Orville: The First to Fly''
* 1974: ''Watched!''
* 1974: ''Luther''
* 1974: ''The Gravy Train''
* 1974: ''One by One''
* 1975: ''Conduct Unbecoming''
* 1976: ''Street People''
* 1976: ''The Killer Inside Me''
* 1977: ''The Squeeze''
* 1978: ''Up in Smoke''
* 1978: ''Gray Lady Down''
* 1978: ''Slave of the Cannibal God''
* 1978: ''Two Solitudes''
* 1979: ''The Search for Solutions''
* 1980: ''The Long Riders''
* 1980: ''The Ninth Configuration''
* 1981: ''Road Games''
* 1982: ''Butterfly''
* 1982: ''That Championship Season''
* 1990: ''Class of 1999''
* 1990: ''False Identity''
* 1991: ''Milena''
* 1993: ''Batman: Mask of the Phantasm''
* 1993: ''Sunset Grill''
* 1994: ''New Crime City''
* 1996: ''Escape from L.A.''
* 1997: ''Future Fear''
* 1997: ''The Sea Wolf''
* 2000: ''Icebreaker''
* 2000: ''Militia''
* 2000: ''Unshackled''
* 2001: ''Birds of Passage''
* 2001: ''Sunstorm''
* 2004: ''Galaxy Hunter''
* 2005: ''Caught in the Headlights''
* 2007: ''The Pixar Story''
* 2009: ''Chicago Overcoat''
* 2009: ''Imbued''
* 2010: ''The Portal''
* 2010: ''A Turtle's Tale: Sammy's Adventures''
* 2011: ''Cellmates''
* 2011: ''Miller's Tale''
* 2012: ''The Bourne Legacy''
* 2012: ''The Great Chameleon''
* 2012: ''The Architect''
* 2013: ''Nebraska''
* 2013: ''Planes''
* 2014: ''Father Rupert Mayer''
* 2015: ''Sam''
* 2016: ''Out of the Box: Ending the Cycle of Incarceration''
* 2017: ''Girlfriend's Day''
* 2017: ''Habit &amp; Armour''
* 2017: ''Tokyo Trial''
* 2018: ''Periphery''
* 2018: ''Gotti''
* 2025: ''[[Jay Kelly]]''

=== Televisiereekse ===
* 1975: ''Caribe''
* 1984: ''The New Mike Hammer''
* 1984: ''Six Centuries of Verse''
* 1989: ''Missing: Reward''
* 1993: ''Case Closed''
* 1994: ''True Stories''
* 1994: ''Mysterious Places with Stacy Keach''
* 1997: ''Die Gang''
* 1997: ''Mike Hammer, Private Eye''
* 2000: ''Titus''
* 2001: ''Warship''
* 2002: ''Rods!''
* 2003: ''Totally Outrageous Behavior''
* 2006: ''Warplane''
* 2007: ''American Greed''
* 2011: ''Lights Out''
* 2012: ''American Greed, the Fugitives''
* 2013: ''Sean Saves the World''
* 2013: ''Full Circle''
* 2016: ''Crowded''

=== Televisierolprente ===
* 1967: ''The Winter's Tale''
* 1968: ''Macbeth''
* 1973: ''Incident at Vichy''
* 1973: ''The Man of Destiny''
* 1974: ''All the Kind Strangers''
* 1975: ''James Dean: The First American Teenager''
* 1976: ''Dynasty''
* 1976: ''Six Characters in Search of an Author''
* 1979: ''Diary of a Young Comic''
* 1982: ''Wait Until Dark''
* 1983: ''Murder Me, Murder You''
* 1984: ''More Than Murder''
* 1986: ''Intimate Strangers''
* 1986: ''The Return of Mickey Spillane's Mike Hammer''
* 1989: ''Mike Hammer: Murder Takes All''
* 1991: ''Mission of the Shark: The Saga of the U.S.S. Indianapolis''
* 1992: ''Revenge on the Highway''
* 1993: ''Irresistible Force''
* 1993: ''The Lost Fleet of Guadalcanal''
* 1993: ''New Year''
* 1994: ''Against Their Will: Women in Prison''
* 1994: ''Reflections on Elephants''
* 1995: ''Amanda &amp; the Alien''
* 1995: ''Young Ivanhoe''
* 1995: ''The World's Most Dangerous Animals III''
* 1996: ''The Pathfinder''
* 1996: ''Plague Fighters''
* 1996: ''The Titanic's Lost Sister''
* 1996: ''The World's Most Dangerous Animals''
* 1997: ''Legend of the Lost Tomb''
* 1997: ''Murder in My Mind''
* 1997: ''Mysteries of Deep Space''
* 1997: ''Volcano: Nature's Inferno''
* 1998: ''Sea Monsters: Search for the Giant Squid''
* 1999: ''Dolphins: The Wild Side''
* 1999: ''Great Quakes: Mexico City''
* 1999: ''Run for Cover''
* 2000: ''Tesla: Master of Lightning''
* 2002: ''The Santa Trap''
* 2003: ''Miracle Dogs''
* 2003: ''Frozen Impact''
* 2003: ''Sasquatch: Legend Meets Science''
* 2005: ''Untitled Susie Essman Project''
* 2006: ''Desolation Canyon''
* 2006: ''The Mummy Who Would Be King''
* 2006: ''Death Row''
* 2006: ''Washington the Warrior''
* 2008: ''Lone Rider''
* 2008: ''Ring of Death''
* 2008: ''The Nanny Express''

=== Video's ===
* 1981: ''Interview with Richard Franklin''
* 1993: ''Working with Orson Welles''
* 1996: ''Prey of the Jaguar''
* 1997: ''The First Annual Golden Satellite Awards''
* 1998: ''Sea Devils''
* 1998: ''American History X: Deleted Scenes''
* 1999: ''Children of the Corn 666: Isaac's Return''
* 2000: ''Fear Runs Silent''
* 2000: ''Alien technology''
* 2001: ''The Making of 'Mercy Streets'''
* 2001: ''The Face: Jesus in Art''
* 2002: ''Legacy of the Cannibal God''
* 2003: ''Kangaroo Hitchcock: The Making of 'Road Games'''
* 2005: ''Brain Surgeons: Making 'The Screaming Brain'''
* 2006: ''Scoundrels, Scallywags, and Scurvy Knaves''
* 2006: ''Honor Thy Father: An Interview with Stacy Keach''
* 2008: ''Road Games: 'Not Quite Hollywood' Interviews''
* 2009: ''The Bad Game''
* 2012: ''The Bourne Legacy: Inside the Crisis Suite''
* 2013: ''Unzipping Body Bags''
* 2013: ''Outlaw Brothers: The Making of the Long Riders''
* 2016: ''Cop Stories: The Making of Richard Fleischer's 'The New Centurions'''
* 2016: ''Confessions of Kane''
* 2016: ''Road Games: Audio Interview with Stacy Keach''
* 2017: ''Sucker Punch Blues: A Look Back on John Huston's 'Fat City'''
* 2018: ''A Banquet of Behavior with Stacy Keach''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0005078|Stacy Keach}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Keach, Stacy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>ihwth5fd1k5ghh1ac33tun8wce1mj3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362158</id>
      <parentid>3362157</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52972-98</username>
        <id>215525</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Pole.</comment>
      <origin>3362158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6961" sha1="e0f9kdt66t3pi7xltomkomyjkb2uymm" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Stacy Keach
| Beeld                     = StacyKeachMay07.jpg
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Walter Stacy Keach Jr.
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = [[2 Junie]] [[1941]]
| Geboorteplek              = Savannah, [[Georgië]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum                = {{Death date and age|2026|11|10|1941|06|02|df=yes}}
| Sterfplek                 = Magdalenka, [[Pole]] 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = 
| Beroep                    = Akteur, vervaardiger, en regisseur
| Aktiewe jare              = 1962-2026
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0005078
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Stacy Keach''' (2 Junie 1941 - [[10 November]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Up in Smoke'' (1978), ''Escape from L.A.'' (1996), ''The Bourne Legacy'' (2012), en ''Nebraska'' (2013).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1970: ''End of the Road''
* 1970: ''The Traveling Executioner''
* 1971: '''Doc'''
* 1972: ''Fat City''
* 1972: ''The New Centurions''
* 1973: ''Wilbur and Orville: The First to Fly''
* 1974: ''Watched!''
* 1974: ''Luther''
* 1974: ''The Gravy Train''
* 1974: ''One by One''
* 1975: ''Conduct Unbecoming''
* 1976: ''Street People''
* 1976: ''The Killer Inside Me''
* 1977: ''The Squeeze''
* 1978: ''Up in Smoke''
* 1978: ''Gray Lady Down''
* 1978: ''Slave of the Cannibal God''
* 1978: ''Two Solitudes''
* 1979: ''The Search for Solutions''
* 1980: ''The Long Riders''
* 1980: ''The Ninth Configuration''
* 1981: ''Road Games''
* 1982: ''Butterfly''
* 1982: ''That Championship Season''
* 1990: ''Class of 1999''
* 1990: ''False Identity''
* 1991: ''Milena''
* 1993: ''Batman: Mask of the Phantasm''
* 1993: ''Sunset Grill''
* 1994: ''New Crime City''
* 1996: ''Escape from L.A.''
* 1997: ''Future Fear''
* 1997: ''The Sea Wolf''
* 2000: ''Icebreaker''
* 2000: ''Militia''
* 2000: ''Unshackled''
* 2001: ''Birds of Passage''
* 2001: ''Sunstorm''
* 2004: ''Galaxy Hunter''
* 2005: ''Caught in the Headlights''
* 2007: ''The Pixar Story''
* 2009: ''Chicago Overcoat''
* 2009: ''Imbued''
* 2010: ''The Portal''
* 2010: ''A Turtle's Tale: Sammy's Adventures''
* 2011: ''Cellmates''
* 2011: ''Miller's Tale''
* 2012: ''The Bourne Legacy''
* 2012: ''The Great Chameleon''
* 2012: ''The Architect''
* 2013: ''Nebraska''
* 2013: ''Planes''
* 2014: ''Father Rupert Mayer''
* 2015: ''Sam''
* 2016: ''Out of the Box: Ending the Cycle of Incarceration''
* 2017: ''Girlfriend's Day''
* 2017: ''Habit &amp; Armour''
* 2017: ''Tokyo Trial''
* 2018: ''Periphery''
* 2018: ''Gotti''
* 2025: ''[[Jay Kelly]]''

=== Televisiereekse ===
* 1975: ''Caribe''
* 1984: ''The New Mike Hammer''
* 1984: ''Six Centuries of Verse''
* 1989: ''Missing: Reward''
* 1993: ''Case Closed''
* 1994: ''True Stories''
* 1994: ''Mysterious Places with Stacy Keach''
* 1997: ''Die Gang''
* 1997: ''Mike Hammer, Private Eye''
* 2000: ''Titus''
* 2001: ''Warship''
* 2002: ''Rods!''
* 2003: ''Totally Outrageous Behavior''
* 2006: ''Warplane''
* 2007: ''American Greed''
* 2011: ''Lights Out''
* 2012: ''American Greed, the Fugitives''
* 2013: ''Sean Saves the World''
* 2013: ''Full Circle''
* 2016: ''Crowded''

=== Televisierolprente ===
* 1967: ''The Winter's Tale''
* 1968: ''Macbeth''
* 1973: ''Incident at Vichy''
* 1973: ''The Man of Destiny''
* 1974: ''All the Kind Strangers''
* 1975: ''James Dean: The First American Teenager''
* 1976: ''Dynasty''
* 1976: ''Six Characters in Search of an Author''
* 1979: ''Diary of a Young Comic''
* 1982: ''Wait Until Dark''
* 1983: ''Murder Me, Murder You''
* 1984: ''More Than Murder''
* 1986: ''Intimate Strangers''
* 1986: ''The Return of Mickey Spillane's Mike Hammer''
* 1989: ''Mike Hammer: Murder Takes All''
* 1991: ''Mission of the Shark: The Saga of the U.S.S. Indianapolis''
* 1992: ''Revenge on the Highway''
* 1993: ''Irresistible Force''
* 1993: ''The Lost Fleet of Guadalcanal''
* 1993: ''New Year''
* 1994: ''Against Their Will: Women in Prison''
* 1994: ''Reflections on Elephants''
* 1995: ''Amanda &amp; the Alien''
* 1995: ''Young Ivanhoe''
* 1995: ''The World's Most Dangerous Animals III''
* 1996: ''The Pathfinder''
* 1996: ''Plague Fighters''
* 1996: ''The Titanic's Lost Sister''
* 1996: ''The World's Most Dangerous Animals''
* 1997: ''Legend of the Lost Tomb''
* 1997: ''Murder in My Mind''
* 1997: ''Mysteries of Deep Space''
* 1997: ''Volcano: Nature's Inferno''
* 1998: ''Sea Monsters: Search for the Giant Squid''
* 1999: ''Dolphins: The Wild Side''
* 1999: ''Great Quakes: Mexico City''
* 1999: ''Run for Cover''
* 2000: ''Tesla: Master of Lightning''
* 2002: ''The Santa Trap''
* 2003: ''Miracle Dogs''
* 2003: ''Frozen Impact''
* 2003: ''Sasquatch: Legend Meets Science''
* 2005: ''Untitled Susie Essman Project''
* 2006: ''Desolation Canyon''
* 2006: ''The Mummy Who Would Be King''
* 2006: ''Death Row''
* 2006: ''Washington the Warrior''
* 2008: ''Lone Rider''
* 2008: ''Ring of Death''
* 2008: ''The Nanny Express''

=== Video's ===
* 1981: ''Interview with Richard Franklin''
* 1993: ''Working with Orson Welles''
* 1996: ''Prey of the Jaguar''
* 1997: ''The First Annual Golden Satellite Awards''
* 1998: ''Sea Devils''
* 1998: ''American History X: Deleted Scenes''
* 1999: ''Children of the Corn 666: Isaac's Return''
* 2000: ''Fear Runs Silent''
* 2000: ''Alien technology''
* 2001: ''The Making of 'Mercy Streets'''
* 2001: ''The Face: Jesus in Art''
* 2002: ''Legacy of the Cannibal God''
* 2003: ''Kangaroo Hitchcock: The Making of 'Road Games'''
* 2005: ''Brain Surgeons: Making 'The Screaming Brain'''
* 2006: ''Scoundrels, Scallywags, and Scurvy Knaves''
* 2006: ''Honor Thy Father: An Interview with Stacy Keach''
* 2008: ''Road Games: 'Not Quite Hollywood' Interviews''
* 2009: ''The Bad Game''
* 2012: ''The Bourne Legacy: Inside the Crisis Suite''
* 2013: ''Unzipping Body Bags''
* 2013: ''Outlaw Brothers: The Making of the Long Riders''
* 2016: ''Cop Stories: The Making of Richard Fleischer's 'The New Centurions'''
* 2016: ''Confessions of Kane''
* 2016: ''Road Games: Audio Interview with Stacy Keach''
* 2017: ''Sucker Punch Blues: A Look Back on John Huston's 'Fat City'''
* 2018: ''A Banquet of Behavior with Stacy Keach''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0005078|Stacy Keach}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Keach, Stacy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>e0f9kdt66t3pi7xltomkomyjkb2uymm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362159</id>
      <parentid>3362158</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-52972-98</username>
        <id>215525</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ UC Berkeley; Yale; London Academy of Music &amp; Dramatic Art.</comment>
      <origin>3362159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7061" sha1="dyz0q0awipn1p697bod24yxhvlwc3xb" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Akteur
| Naam                      = Stacy Keach
| Beeld                     = StacyKeachMay07.jpg
| Beeldbeskrywing           = &lt;!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --&gt;
| Beeldonderskrif           = 
| Geboortenaam              = Walter Stacy Keach Jr.
| Alias                     = 
| Geboortedatum             = [[2 Junie]] [[1941]]
| Geboorteplek              = Savannah, [[Georgië]], [[Verenigde State]]
| Nasionaliteit             = [[Verenigde State|Amerikaans]]/[[Pole]]
| Sterfdatum                = {{Death date and age|2026|11|10|1941|06|02|df=yes}}
| Sterfplek                 = Magdalenka, [[Pole]] 
| Ouers                     = 
| Lewensmaat                = 
| Kinders                   = 
| Skool                     = 
| Universiteit              = University of California, Berkeley; Yale University; London Academy of Music &amp; Dramatic Art
| Beroep                    = Akteur, vervaardiger, en regisseur
| Aktiewe jare              = 1962-2026
| Noemenswaardige rolprente = 
| Webwerf                   = 
| IMDb                      = 0005078
| Toekennings               = &lt;!-- slegs noemenswaardiges --&gt;
}}

'''Stacy Keach''' (2 Junie 1941 - [[10 November]] [[2026]]) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur, vervaardiger, en regisseur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Up in Smoke'' (1978), ''Escape from L.A.'' (1996), ''The Bourne Legacy'' (2012), en ''Nebraska'' (2013).

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1970: ''End of the Road''
* 1970: ''The Traveling Executioner''
* 1971: '''Doc'''
* 1972: ''Fat City''
* 1972: ''The New Centurions''
* 1973: ''Wilbur and Orville: The First to Fly''
* 1974: ''Watched!''
* 1974: ''Luther''
* 1974: ''The Gravy Train''
* 1974: ''One by One''
* 1975: ''Conduct Unbecoming''
* 1976: ''Street People''
* 1976: ''The Killer Inside Me''
* 1977: ''The Squeeze''
* 1978: ''Up in Smoke''
* 1978: ''Gray Lady Down''
* 1978: ''Slave of the Cannibal God''
* 1978: ''Two Solitudes''
* 1979: ''The Search for Solutions''
* 1980: ''The Long Riders''
* 1980: ''The Ninth Configuration''
* 1981: ''Road Games''
* 1982: ''Butterfly''
* 1982: ''That Championship Season''
* 1990: ''Class of 1999''
* 1990: ''False Identity''
* 1991: ''Milena''
* 1993: ''Batman: Mask of the Phantasm''
* 1993: ''Sunset Grill''
* 1994: ''New Crime City''
* 1996: ''Escape from L.A.''
* 1997: ''Future Fear''
* 1997: ''The Sea Wolf''
* 2000: ''Icebreaker''
* 2000: ''Militia''
* 2000: ''Unshackled''
* 2001: ''Birds of Passage''
* 2001: ''Sunstorm''
* 2004: ''Galaxy Hunter''
* 2005: ''Caught in the Headlights''
* 2007: ''The Pixar Story''
* 2009: ''Chicago Overcoat''
* 2009: ''Imbued''
* 2010: ''The Portal''
* 2010: ''A Turtle's Tale: Sammy's Adventures''
* 2011: ''Cellmates''
* 2011: ''Miller's Tale''
* 2012: ''The Bourne Legacy''
* 2012: ''The Great Chameleon''
* 2012: ''The Architect''
* 2013: ''Nebraska''
* 2013: ''Planes''
* 2014: ''Father Rupert Mayer''
* 2015: ''Sam''
* 2016: ''Out of the Box: Ending the Cycle of Incarceration''
* 2017: ''Girlfriend's Day''
* 2017: ''Habit &amp; Armour''
* 2017: ''Tokyo Trial''
* 2018: ''Periphery''
* 2018: ''Gotti''
* 2025: ''[[Jay Kelly]]''

=== Televisiereekse ===
* 1975: ''Caribe''
* 1984: ''The New Mike Hammer''
* 1984: ''Six Centuries of Verse''
* 1989: ''Missing: Reward''
* 1993: ''Case Closed''
* 1994: ''True Stories''
* 1994: ''Mysterious Places with Stacy Keach''
* 1997: ''Die Gang''
* 1997: ''Mike Hammer, Private Eye''
* 2000: ''Titus''
* 2001: ''Warship''
* 2002: ''Rods!''
* 2003: ''Totally Outrageous Behavior''
* 2006: ''Warplane''
* 2007: ''American Greed''
* 2011: ''Lights Out''
* 2012: ''American Greed, the Fugitives''
* 2013: ''Sean Saves the World''
* 2013: ''Full Circle''
* 2016: ''Crowded''

=== Televisierolprente ===
* 1967: ''The Winter's Tale''
* 1968: ''Macbeth''
* 1973: ''Incident at Vichy''
* 1973: ''The Man of Destiny''
* 1974: ''All the Kind Strangers''
* 1975: ''James Dean: The First American Teenager''
* 1976: ''Dynasty''
* 1976: ''Six Characters in Search of an Author''
* 1979: ''Diary of a Young Comic''
* 1982: ''Wait Until Dark''
* 1983: ''Murder Me, Murder You''
* 1984: ''More Than Murder''
* 1986: ''Intimate Strangers''
* 1986: ''The Return of Mickey Spillane's Mike Hammer''
* 1989: ''Mike Hammer: Murder Takes All''
* 1991: ''Mission of the Shark: The Saga of the U.S.S. Indianapolis''
* 1992: ''Revenge on the Highway''
* 1993: ''Irresistible Force''
* 1993: ''The Lost Fleet of Guadalcanal''
* 1993: ''New Year''
* 1994: ''Against Their Will: Women in Prison''
* 1994: ''Reflections on Elephants''
* 1995: ''Amanda &amp; the Alien''
* 1995: ''Young Ivanhoe''
* 1995: ''The World's Most Dangerous Animals III''
* 1996: ''The Pathfinder''
* 1996: ''Plague Fighters''
* 1996: ''The Titanic's Lost Sister''
* 1996: ''The World's Most Dangerous Animals''
* 1997: ''Legend of the Lost Tomb''
* 1997: ''Murder in My Mind''
* 1997: ''Mysteries of Deep Space''
* 1997: ''Volcano: Nature's Inferno''
* 1998: ''Sea Monsters: Search for the Giant Squid''
* 1999: ''Dolphins: The Wild Side''
* 1999: ''Great Quakes: Mexico City''
* 1999: ''Run for Cover''
* 2000: ''Tesla: Master of Lightning''
* 2002: ''The Santa Trap''
* 2003: ''Miracle Dogs''
* 2003: ''Frozen Impact''
* 2003: ''Sasquatch: Legend Meets Science''
* 2005: ''Untitled Susie Essman Project''
* 2006: ''Desolation Canyon''
* 2006: ''The Mummy Who Would Be King''
* 2006: ''Death Row''
* 2006: ''Washington the Warrior''
* 2008: ''Lone Rider''
* 2008: ''Ring of Death''
* 2008: ''The Nanny Express''

=== Video's ===
* 1981: ''Interview with Richard Franklin''
* 1993: ''Working with Orson Welles''
* 1996: ''Prey of the Jaguar''
* 1997: ''The First Annual Golden Satellite Awards''
* 1998: ''Sea Devils''
* 1998: ''American History X: Deleted Scenes''
* 1999: ''Children of the Corn 666: Isaac's Return''
* 2000: ''Fear Runs Silent''
* 2000: ''Alien technology''
* 2001: ''The Making of 'Mercy Streets'''
* 2001: ''The Face: Jesus in Art''
* 2002: ''Legacy of the Cannibal God''
* 2003: ''Kangaroo Hitchcock: The Making of 'Road Games'''
* 2005: ''Brain Surgeons: Making 'The Screaming Brain'''
* 2006: ''Scoundrels, Scallywags, and Scurvy Knaves''
* 2006: ''Honor Thy Father: An Interview with Stacy Keach''
* 2008: ''Road Games: 'Not Quite Hollywood' Interviews''
* 2009: ''The Bad Game''
* 2012: ''The Bourne Legacy: Inside the Crisis Suite''
* 2013: ''Unzipping Body Bags''
* 2013: ''Outlaw Brothers: The Making of the Long Riders''
* 2016: ''Cop Stories: The Making of Richard Fleischer's 'The New Centurions'''
* 2016: ''Confessions of Kane''
* 2016: ''Road Games: Audio Interview with Stacy Keach''
* 2017: ''Sucker Punch Blues: A Look Back on John Huston's 'Fat City'''
* 2018: ''A Banquet of Behavior with Stacy Keach''

== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0005078|Stacy Keach}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Keach, Stacy}}
[[Kategorie:Geboortes in 1941]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]</text>
      <sha1>dyz0q0awipn1p697bod24yxhvlwc3xb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222657</id>
    <revision>
      <id>3361980</id>
      <parentid>2833281</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakel</comment>
      <origin>3361980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1511" sha1="gcf9066bxo8y09szz22ie2lxmy85tsj" xml:space="preserve">Hierdie is 'n '''lys van Suid-Afrikaanse [[reeksmoordenaar]]s'''.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam
! Aktiewe jare
! Bevestigde slagoffers
! Moontlike slagoffers
! Notas
|-
|[[Moses Sithole]]
| 1994-1995
| 38
| 38+
|
|-
|[[Cedric Maake|Maoupa Cedric Maake]]
| 1996-1997
| 27
| 35+
| 
|-
|[[Bulelani Mabhayi]]
| 2007-2012
| 20
| 20
| 
|-
|[[Christopher Zikode|Christopher Mhlengwa Zikode]]
| 1994-1995
| 18
| 18+
|
|-
| Asande Baninzi
| 2001
| 18
| 18
| 
|-
| Sipho Agmatir Thwala
| 1996-1997
| 16
| 19
| 
|-
|[[Elias Xitavhudzi]]
| 1950's
| 16
| 16
| 
|-
| Jimmy Maketta
| April–Desember 2005
| 16
| 16
| 
|-
| Jack Mogale
| 2008-2009
| 16
| 16
| 
|-
|[[Elifasi Msomi]]
| 1950's-1956
| 15
| 15
| 
|-
|[[Johannes Mashiane]]
| 1982-1989
| 13
| 
| 
|-
|[[Thozamile Taki]]
| 2007
| 13
| 
| 
|-
|[[Stewart Wilken]]
| 1990-1997
| 10
| 10+
| 
|-
| David Randitsheni
| 2004-2008
| 10
| 10+
| 
|-
| [[Louis van Schoor]]
| 1986-1989
| 9
| 100
| 
|-
|[[Norman Afzal Simons]]
| 1986-1994
| 9
| 22
| 
|-
|[[Pierre Basson]]
| 1903-1906
| 9
| 
| 
|-
| Samuel Sidyno
| 1998-1999
| 7
| 
| 
|-
|[[Sibusiso Duma]]
| 2007
| 7
| 
| 
|-
| Samuel Bongani Mfeka
| 1993-1996
| 6
| 
| 
|-
| Nicholas Lungisa Ncama
| 1997
| 6
| 
| 
|-
|[[Gert van Rooyen]] en Joey Haarhof
| 1988-1989
| 6
| 8
| 
|-
|[[Rosemary Ndlovu]]
| 2012-2018
| 6
| 
| 
|-
|[[Daisy de Melker]]
| 1923-1932
| 3
| 
| 
|-
|}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars| ]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Misdaad in Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>gcf9066bxo8y09szz22ie2lxmy85tsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Abchasië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228294</id>
    <revision>
      <id>3361971</id>
      <parentid>3314070</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6575" sha1="g7szeiaa537b5qc3u19skgaaxqztcvz" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Abchasië
| Artikel       = 
| Beeld         = Flag of Abkhazia.svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = 
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 111111
| Simbool       = 
| Verhouding    = 1:2
| Goedgekeur_op = [[23 Julie]] [[1992]]&lt;ref name=&quot;FOTW-Abchasië&quot;&gt;{{en}} {{cite web |publisher=Flags of the World |url=http://www.crwflags.com/fotw/flags/ge-abkha.html |title=Abchasië |accessdate=31 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617132037/https://www.crwflags.com/fotw/flags/ge-abkha.html |archive-date=17 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| Ontwerp       = Sewe horisontale bane afwisselend in groen en wit met ’n rooi skildhoek waarop ’n oop wit hand met ’n halfsirkel van sewe vyfpuntige sterre daarbo vertoon.
| Ontwerper     = V. Gamgia
}}

Die '''vlag van [[Abchasië]]''' is op [[23 Julie]] [[1992]] in gebruik geneem. Die vlag vertoon sewe afwisselende bane in groen en wit met ’n rooi skildhoek waarop ’n oop wit hand met sewe vyfpuntige sterre in ’n halfmaanvorm daarbo vertoon word.

== Simboliek ==
Die ontwerp van die rooi skildhoek is gebaseer op die banier van die middeleeuse [[Koninkryk Abchasië]]. Die oop regterhand beteken “''Dag aan vriende! Stop aan vyande!''”&lt;ref&gt;{{ru}} {{cite web |url=http://www.ahakuytra.com/abhazya-sehitleri/247-abhazya-bayraginin-anlami.html |title=Ahakuytra |website=www.ahakuytra.com |accessdate=27 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301224352/http://www.ahakuytra.com/abhazya-sehitleri/247-abhazya-bayraginin-anlami.html |archive-date=1 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die sewe sterre is sedert die ontwerp van die vlag geherinterpreteer as om die sewe historiese streke van die land voor te stel, nl. [[Sadzen]], Bzyp, Gumaa, [[Abzhywa]], Samurzaqan, Dal-Tsabal en Pskhuy-Aibga.&lt;ref name=abkhazgov&gt;{{ru}} [http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty/symbols.php Государственные символы&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928080832/http://www.abkhaziagov.org/ru/state/sovereignty/symbols.php |date=2007-09-28 }}&lt;/ref&gt;

Die syfer sewe is ’n heilige syfer vir die Abchasse en die groen en wit bane verteenwoordig die verdraagsaamheid wat toelaat dat [[Christenskap]] en [[Islam]] saam kan bestaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.flagsinformation.com/abkhazia-country-flag.html |title=Abchasiese vlag van die Vlae van die Wêreld-databasis. |website=www.flagsinformation.com |accessdate=27 November 2017 |archive-date=19 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160119184435/http://www.flagsinformation.com/abkhazia-country-flag.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Abchasië]] word deur die gedeeltelik erkende Republiek van Abchasië bestuur en funksioneer as ’n ''[[de facto]]'' onafhanklike Abchassiese staat.  [[Georgië]], die [[Verenigde Nasies]] en die meerderheid van die wêreld se regerings beskou Abchasië as deel van Georgië met die wetlike ''[[de jure]]'' regering van die Outonome Republiek van Abchasië wat in ballingskap bestaan.

Die vlag is in 1991 deur V. Gamgia geskep.&lt;ref name=Argun&gt;{{ru}} Аргун Ю.Г. (''Argun Yu. G.''), [http://www.kolhida.ru/index.php3?path=_abigi/book/XLVIII&amp;source=argun О Государственном флаге] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928014609/http://www.kolhida.ru/index.php3?path=_abigi%2Fbook%2FXLVIII&amp;source=argun |date=2007-09-28 }} (''Oor die staatsvlag'') (XLVIII итоговая научная сессия (11-13 мая). тезисы докладов. - Сухум: АбИГИ, 2004, с. 3-4)&lt;/ref&gt; Dit is amptelik op 23 Julie 1992 aanvaar.&lt;ref name=&quot;FOTW-Abchasië&quot;/&gt;

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Apsua_Ladies_in_Flag_Clothes.jpg | ’n Dame met ’n rok wat van die Abchassiese vlag gemaak is
Lêer:Apsua_Childs_waving_Apsny_Flag.jpg | Kinders wapper klein Abchassiese vlaggies
Lêer:Apsny Flag With Helicopter.jpg | ’n Helikopter vertoon die Abchassiese vlag
Lêer:Apsua Holding Apsny Flag.jpg | Die vlag word tydens ’n optog vertoon
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Ander vlae ==
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&quot;&gt;
Lêer:Flag_of_the_President_of_Abkhazia.svg | Presidensiële standaard van Abchasië
Lêer:Naval Ensign of the Republic of Abkhazia.svg | Abchassiese vlootvlag
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Historiese vlae ===
==== Sosialistiese Sowjet Republiek van Abchasië ====
Die vlag van die SSR Abchasië is in 1925 aanvaar toe die grondwet van die SSR Abchasië bekragtig is. Dit is tot 1931 gebruik toe die SSR Abchasië na die Abchassiese ASSR omskep is, waarvoor ’n ander vlag gebruik is.

==== Abchassiese Outonome Sowjet Sosialistiese Republiek ====
Die vlag wat van 1931 tot 1978 gebruik is, was identies aan dié van die Georgiese SSR en in 1978 is die naam van die Abchassiese ASSR in Abchassies en in Abchassiese skrif op die vlag aangebring. Hierdie  nuwe vlag van die Abchassiese ASSR is in 1978 in gebruik geneem en is tot 1991, met die val van die Sowjetunie, gebruik.

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Abkhazian SSR.svg | {{FIAV|historical}} Vlag van die Sosialistiese Sowjet Republiek Abchasië (1925–31)
Lêer:Flag of Abkhazian ASSR.svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Abchassiese ASSR wat in 1978 in gebruik geneem is
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Voorgestelde vlag ===
’n Vlag en embleem is deur die Georgiese Heraldiese Staatsraad voorgestel vir die Regering van die Outonome Republiek van Abchasië waarin die vlag van Georgië met die groen-en-wit-bane van die vlag van Abchasië gekombineer word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://heraldry.ge/index.php?m=844&amp;lng=eng |title=Heraldica - Main |website=heraldry.ge |accessdate=27 November 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130616073203/http://heraldry.ge/index.php?m=844&amp;lng=eng |archivedate=16 Junie 2013|df=}}&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths='150'&gt;
Lêer:Flag of Abkhazia (GE).svg | {{FIAV|proposal}} Voorgestelde vlag vir Abchasië
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* {{CommonsKategorie-inlyn|Flags of Abkhazia|Vlae van Abchasië}}
* {{en}} [https://flagspot.net/flags/ge-abkha.html Abchasië] by ''Flags of the World''.

{{Asiëvlae}}
{{Europavlae}}
{{Gesagsrekords}}
{{en-vertaal|Flag of Abkhazia}}

[[Kategorie:Nasionale vlae|Abchasië]]
[[Kategorie:Abchasië]]</text>
      <sha1>g7szeiaa537b5qc3u19skgaaxqztcvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vetkoek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>231663</id>
    <revision>
      <id>3361950</id>
      <parentid>3314927</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1318" sha1="7tdk62zb7oqp9sq75mcz5ie7d4pamdn" xml:space="preserve">{{Inligtingskas gereg
| bgcolor = 
| naam = Vetkoek
| beeld = Vetkoek with mince-001.jpg
| breedte = 260
| onderskrif = 'n Vetkoek met maalvleis.
| soort = Brood
| gang = Hoofgereg
| land = [[Suid-Afrika]]
| streek = 
| bestanddeel = Meel en water
| bestanddele = Sout, suiker, gis
| variasies = Vulsels: kerriemaalvleis, kaas, ens.
}}

‘n '''Vetkoek''' is 'n versnapering wat bestaan uit brooddeeg wat in [[Plantaardige olie|olie]] diepgebraai word.&lt;ref name=&quot;africanbites&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hccnet&quot; /&gt; Die brooddeeg word eers vooraf in handgrootte bolletjies gerol, platgedruk en laat staan om te rys voor dit in olie gebraai word. 

Die vetkoek kan volgens smaak gevul word met kerriemaalvleis, kaas, stroop ens.

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;hccnet&quot;&gt;{{cite web |author=Henk Werk |url=http://home.hccnet.nl/h.werk/Oliebollen.htm |title=Oliebollen |publisher=Home.hccnet.nl |date=20 Januarie 2014 |access-date=13 Julie 2014 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902162732/http://home.hccnet.nl/h.werk/Oliebollen.htm |archive-date=2 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;africanbites&quot;&gt;https://www.africanbites.com/vetkoek/&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=autocollapse}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]]</text>
      <sha1>7tdk62zb7oqp9sq75mcz5ie7d4pamdn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ongeprosesseerde kos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>255506</id>
    <revision>
      <id>3362019</id>
      <parentid>3361923</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11783" sha1="2gsy0xvlfb26tig9pyg9mg6rqpmrjxd" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]
Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, ’n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens ’n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. ’n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in ’n appelpastei gebak, in ŉ slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en ŉ verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells ŉ paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met ŉ rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur ŉ rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy ŉ gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met ŉ laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie ŉ algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week ŉ bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur ŉ oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in ŉ poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat ŉ dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronne en verdere leesstof ==
Wells, G &amp; Wells, V. 2013. ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/

https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/</text>
      <sha1>2gsy0xvlfb26tig9pyg9mg6rqpmrjxd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362023</id>
      <parentid>3362019</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <origin>3362023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11933" sha1="9ouzg2jcv1o3jm1g9wswcs21tmld9i9" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Geen bronnelys}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]
Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, ’n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens ’n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. ’n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in ’n appelpastei gebak, in ŉ slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en ŉ verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells ŉ paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met ŉ rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur ŉ rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy ŉ gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met ŉ laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie ŉ algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week ŉ bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur ŉ oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in ŉ poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat ŉ dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}</text>
      <sha1>9ouzg2jcv1o3jm1g9wswcs21tmld9i9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362024</id>
      <parentid>3362023</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Het bronne</comment>
      <origin>3362024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11914" sha1="mqhj92llbrkqj3hhlidapwiun8qqhes" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]
Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, ’n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens ’n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. ’n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in ’n appelpastei gebak, in ŉ slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en ŉ verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells ŉ paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met ŉ rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur ŉ rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy ŉ gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met ŉ laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie ŉ algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week ŉ bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur ŉ oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in ŉ poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat ŉ dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}</text>
      <sha1>mqhj92llbrkqj3hhlidapwiun8qqhes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362025</id>
      <parentid>3362024</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Vervang ŉ met 'n</comment>
      <origin>3362025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11914" sha1="23jcd0h85c0dd6wunvv7mke8j1as9r5" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]
Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, ’n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens ’n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. ’n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in ’n appelpastei gebak, in 'n slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en 'n verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells 'n paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met 'n rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur 'n rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy 'n gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met 'n laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie 'n algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week 'n bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur 'n oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in 'n poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat 'n dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. ''ŉ Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}</text>
      <sha1>23jcd0h85c0dd6wunvv7mke8j1as9r5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362026</id>
      <parentid>3362025</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:13:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11914" sha1="0lxuqmftb6kqx4bepjgv7sxi29pgunu" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]
Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, ’n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens ’n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. ’n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in ’n appelpastei gebak, in 'n slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en 'n verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells 'n paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met 'n rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur 'n rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy 'n gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met 'n laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie 'n algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week 'n bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur 'n oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in 'n poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat 'n dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}</text>
      <sha1>0lxuqmftb6kqx4bepjgv7sxi29pgunu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362030</id>
      <parentid>3362026</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Inleiding verbeter uit enwiki</comment>
      <origin>3362030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14054" sha1="ibn9osg0zyay2x2zima4y1g54iu9mfi" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]

'''Ongeprosesseerde kos''' of '''onverwerkte voedsel''' is 'n soort voedsel wat nie [[Voedselverwerking|verwerk]] of [[Raffinering|geraffineer]] is nie, met die minste verandering van sy [[Natuurlike voedsel|natuurlike toestand]], en bevat uiteenlopende [[Voedingstof|voedingstowwe]].&lt;ref name=&quot;aha&quot;&gt;{{cite journal|author1=Lichtenstein AH|author2=Appel LJ|author3=Vadiveloo M|author4=Hu FB|author5=Kris-Etherton PM|author6=Rebholz CM|author7=Sacks FM|author8=Thorndike AN|author9= Van Horn L|author10=Wylie-Rosett J|author1-link=Alice Hinda Lichtenstein|author5-link=Penny M. Kris-Etherton|title=2021 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement From the American Heart Association |journal=[[Circulation (journal)|Circulation]]|volume=144 |issue=23 |pages=e472–e487 |date=2 November 2021
 |pmid=34724806 |doi=10.1161/CIR.0000000000001031 |url=https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001031|publisher=[[American Heart Association, Inc]]|url-access=subscription}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20211116205950/https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIR.0000000000001031|date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bhf&quot;&gt;{{Cite web |title=What are whole foods? |url=https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods |access-date=7 September 2024 |publisher=[[British Heart Foundation]]|date=1 September 2024}} {{web archive |url=https://web.archive.org/web/20250412201620/https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;canada&quot;&gt;{{Cite web |title=Canada's Food Guide: Eat whole grain foods|url=https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|publisher=[[Health Canada]], Government of Canada|date=3 May 2022|access-date=7 November 2025}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20250906051305/https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|date=6 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, 'n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens 'n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. 'n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in 'n appelpastei gebak, in 'n slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en 'n verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells 'n paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met 'n rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur 'n rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy 'n gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met 'n laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie 'n algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week 'n bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur 'n oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in 'n poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat 'n dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}</text>
      <sha1>ibn9osg0zyay2x2zima4y1g54iu9mfi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362032</id>
      <parentid>3362030</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nie meer wees nie</comment>
      <origin>3362032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14039" sha1="hb6ao19o1aik2w68p31clv32yib1lj8" xml:space="preserve">[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]

'''Ongeprosesseerde kos''' of '''onverwerkte voedsel''' is 'n soort voedsel wat nie [[Voedselverwerking|verwerk]] of [[Raffinering|geraffineer]] is nie, met die minste verandering van sy [[Natuurlike voedsel|natuurlike toestand]], en bevat uiteenlopende [[Voedingstof|voedingstowwe]].&lt;ref name=&quot;aha&quot;&gt;{{cite journal|author1=Lichtenstein AH|author2=Appel LJ|author3=Vadiveloo M|author4=Hu FB|author5=Kris-Etherton PM|author6=Rebholz CM|author7=Sacks FM|author8=Thorndike AN|author9= Van Horn L|author10=Wylie-Rosett J|author1-link=Alice Hinda Lichtenstein|author5-link=Penny M. Kris-Etherton|title=2021 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement From the American Heart Association |journal=[[Circulation (journal)|Circulation]]|volume=144 |issue=23 |pages=e472–e487 |date=2 November 2021
 |pmid=34724806 |doi=10.1161/CIR.0000000000001031 |url=https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001031|publisher=[[American Heart Association, Inc]]|url-access=subscription}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20211116205950/https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIR.0000000000001031|date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bhf&quot;&gt;{{Cite web |title=What are whole foods? |url=https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods |access-date=7 September 2024 |publisher=[[British Heart Foundation]]|date=1 September 2024}} {{web archive |url=https://web.archive.org/web/20250412201620/https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;canada&quot;&gt;{{Cite web |title=Canada's Food Guide: Eat whole grain foods|url=https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|publisher=[[Health Canada]], Government of Canada|date=3 May 2022|access-date=7 November 2025}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20250906051305/https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|date=6 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, 'n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens 'n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. 'n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in 'n appelpastei gebak, in 'n slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en 'n verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells 'n paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met 'n rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur 'n rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy 'n gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met 'n laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie 'n algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week 'n bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur 'n oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in 'n poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat 'n dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}</text>
      <sha1>hb6ao19o1aik2w68p31clv32yib1lj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362033</id>
      <parentid>3362032</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Voedsel]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14062" sha1="6xief2avlkhf0f0gp0or8ab64iops4d" xml:space="preserve">[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]

'''Ongeprosesseerde kos''' of '''onverwerkte voedsel''' is 'n soort voedsel wat nie [[Voedselverwerking|verwerk]] of [[Raffinering|geraffineer]] is nie, met die minste verandering van sy [[Natuurlike voedsel|natuurlike toestand]], en bevat uiteenlopende [[Voedingstof|voedingstowwe]].&lt;ref name=&quot;aha&quot;&gt;{{cite journal|author1=Lichtenstein AH|author2=Appel LJ|author3=Vadiveloo M|author4=Hu FB|author5=Kris-Etherton PM|author6=Rebholz CM|author7=Sacks FM|author8=Thorndike AN|author9= Van Horn L|author10=Wylie-Rosett J|author1-link=Alice Hinda Lichtenstein|author5-link=Penny M. Kris-Etherton|title=2021 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement From the American Heart Association |journal=[[Circulation (journal)|Circulation]]|volume=144 |issue=23 |pages=e472–e487 |date=2 November 2021
 |pmid=34724806 |doi=10.1161/CIR.0000000000001031 |url=https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001031|publisher=[[American Heart Association, Inc]]|url-access=subscription}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20211116205950/https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIR.0000000000001031|date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bhf&quot;&gt;{{Cite web |title=What are whole foods? |url=https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods |access-date=7 September 2024 |publisher=[[British Heart Foundation]]|date=1 September 2024}} {{web archive |url=https://web.archive.org/web/20250412201620/https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;canada&quot;&gt;{{Cite web |title=Canada's Food Guide: Eat whole grain foods|url=https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|publisher=[[Health Canada]], Government of Canada|date=3 May 2022|access-date=7 November 2025}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20250906051305/https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|date=6 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, 'n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens 'n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. 'n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in 'n appelpastei gebak, in 'n slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en 'n verskeidenheid rou kosse, kry jy al die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells 'n paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal gewig optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopeer]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik gewig verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om jou bekommerd te maak nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met 'n rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur 'n rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
ŉ Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy 'n gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met 'n laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net gewig verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie 'n algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week 'n bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur 'n oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in 'n poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat 'n dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>6xief2avlkhf0f0gp0or8ab64iops4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362055</id>
      <parentid>3362033</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14052" sha1="llro5ufqn8n6xlr8mcbpwh7m0ed5tag" xml:space="preserve">{{gaan taal na}}
[[Lêer:Delicious foods made with apples 01.JPG|duimnael]]

'''Ongeprosesseerde kos''' of '''onverwerkte voedsel''' is 'n soort voedsel wat nie [[Voedselverwerking|verwerk]] of [[Raffinering|geraffineer]] is nie, met die minste verandering van sy [[Natuurlike voedsel|natuurlike toestand]], en bevat uiteenlopende [[Voedingstof|voedingstowwe]].&lt;ref name=&quot;aha&quot;&gt;{{cite journal|author1=Lichtenstein AH|author2=Appel LJ|author3=Vadiveloo M|author4=Hu FB|author5=Kris-Etherton PM|author6=Rebholz CM|author7=Sacks FM|author8=Thorndike AN|author9= Van Horn L|author10=Wylie-Rosett J|author1-link=Alice Hinda Lichtenstein|author5-link=Penny M. Kris-Etherton|title=2021 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health: A Scientific Statement From the American Heart Association |journal=Circulation|volume=144 |issue=23 |pages=e472–e487 |date=2 November 2021
 |pmid=34724806 |doi=10.1161/CIR.0000000000001031 |url=https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001031|publisher=American Heart Association, Inc|url-access=subscription}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20211116205950/https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/CIR.0000000000001031|date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bhf&quot;&gt;{{Cite web |title=What are whole foods? |url=https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods |access-date=7 September 2024 |publisher=Britse Hartstigting|date=1 September 2024}} {{web archive |url=https://web.archive.org/web/20250412201620/https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/whole-foods}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;canada&quot;&gt;{{Cite web |title=Canada's Food Guide: Eat whole grain foods|url=https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|publisher=[[Health Canada]], Government of Canada|date=3 May 2022|access-date=7 November 2025}} {{web archive|url=https://web.archive.org/web/20250906051305/https://food-guide.canada.ca/en/healthy-eating-recommendations/make-it-a-habit-to-eat-vegetables-fruit-whole-grains-and-protein-foods/eat-whole-grain-foods/|date=6 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Wat ons eet het baie te doen met hoe ons voel. Ons het die regte voedsel nodig om gesond te wees, 'n sterk liggaam te hê, en om helder gedagtes te hê. Die beste manier om alles wat ons nodig het in te kry, is deur die voedsel wat ons eet.

As mens 'n heel, rou [[appel]] met sy skil aan eet, eet jy onverwerkte voedsel. 'n Appel is verwerk as dit gedroog, geblik, gevries, in 'n appelpastei gebak, in 'n slaai opgesny of versap is. Kos wat van [[Plant|plante]] en [[Dier|diere]] kom en nog heeltemal rou is, is onverwerk.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.pressreader.com/south-africa/huisgenoot/20220804/283712663155272|titel=Verwerkte en onver­werkte kos­soorte|website=www.pressreader.com|publication=[[Huisgenoot]]|lang=af}}&lt;/ref&gt; Sodra ons kos kook en ander dinge byvoeg, verwerk ons die kos. Kos word ook in [[Fabriek|fabrieke]] verwerk.

Daar is baie voordele om rou, ongeprosesseerde kosse te eet. Dit help die liggaam om jonger te voel en lyk terwyl jy nog steeds lekker kos geniet. Jy hoef nie bekommerd te wees oor hoeveel kos jy eet of hoeveel kalorieë jy inneem nie. Jy sal vinnig begin gewig verloor en dit af hou. Verder, as jy baie [[groente]] eet en 'n verskeidenheid rou kosse, kry jy meeste van die [[proteïen]] wat jou liggaam benodig in. 

Om rou kosse te eet het baie gewild geraak. Selfs as jy baie vrugte en groente in jou dieet inneem, maar dit kook, kry jy nie al die voedingstowwe wat elke kos bied nie. Wanneer jy jou kos kook vernietig jy [[Ensiem|ensieme]], baie vitamiene en proteïene. Dit beteken dat jou liggaam minder voedingstowwe kry en harder moet werk om die kos te verteer en die proteïene af te breek. Met rou kosse kry jy meer voedingstowwe en jou liggaam sal dit voel. In hul boek '' 'n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse'' (2013) bespreek Geoff en Vicky Wells 'n paar voordele van rou kosse. 

== Voordele van ongeprosesseerde kos ==
[[Lêer:Fresh food section at Target in Silverthorne, CO.jpg|links|duimnael]]

=== Gewigsverlies ===
Deur rou kosse te eet, kry jy al die natuurlike voedingstowwe wat jou liggaam nodig het. Mense is geneig om bekommerd te wees dat hulle sal massa optel as hulle rou kosse soos [[Avokado|avokadopere]] en neute eet, omdat beide daarvan hoë vetvlakke het. Deur slegs rou kosse te eet, hoef jy egter nie oor daardie vetvlakke te bekommer nie en sal jy maklik massa verloor en af hou. Solank as wat jy nie massiewe hoeveelhede hoëvet rou kosse eet nie, het jy niks om oor bekommerd te wees nie. Moderering en verskeidenheid is die sleutel. 

=== Beter vel ===
Rou kosse help om te hidreer en [[suurstof]] aan jou selle te gee. Dit help om jou vel goed te laat lyk. Met 'n rou kos dieet kan jy gesonder bly en jonger lyk. 

=== Meer energie ===
Deur 'n rou dieet te handhaaf, sal jy meer energie hê om dit deur die dag te maak. Die Wells glo trouens dat jy selfs minder slaap in die nag sal nodig hê. Rou voedsel gee jou die geleentheid om gedurende die dag meer energiek te wees en snags beter te slaap. Daarom mag jy vind dat jy elke nag minder slaap nodig het. 

=== Laer cholesterol ===
'n Dieet sonder al die vet en [[cholesterol]] van vleis beteken dat jy 'n gesonder liggaam en laer cholesterol sal hê. Dit hou verband met 'n laer risiko om hartsiektes te ontwikkel. So sal jy nie net massa verloor, beter voel en beter lyk nie, maar jy sal ook jou lewe verleng. 

=== Vertering ===
Alhoewel dit nie 'n algemene onderwerp vir bespreking is nie, weet almal dat dit goed is om gereelde dermbewegings te hê. Gereeldheid is direk verwant aan vertering. As jy rou kosse inneem, neem jy baie ensieme in. Dit maak vertering makliker vir jou liggaam omdat die ensieme die kos sal help afbreek. Dit help jou nie net om makliker, gereelde dermbewegings te kry nie, maar dit gee jou meer energie omdat jou liggaam nie daardie energie na die verteringsproses moet aflei nie. 

=== Meer tyd ===
Dit verg amper geen tyd om rou kosse voor te berei nie. Al wat jy nodig het om dit te doen is was en opdien – wat dit perfek maak vir die besige persoon en familie. Met die vinnige voorbereiding en minimale opruiming, sal jy meer tyd hê vir werk, vriende en familie. 

=== Jy kan baie eet ===
Aangesien rou kosse so maklik is vir jou liggaam om te verteer, kan jy amper soveel daarvan eet as wat jy wil. Geen meer kalorieë tel en terugsny nie, net al die rou kosse wat jy wil eet. Maar op dieselfde tyd, as gevolg van die vesel en die voedingstowwe, sal dit minder kos neem om jou te vul en jou vol te hou. 

=== Spaar geld ===
Wanneer jy gesond eet, spandeer jy minder tyd siek of by die dokters. Dit beteken dat jy nie geld op mediese rekeninge moet spandeer of tyd by die werk mis nie. Jou kruideniersrekening kan elke week 'n bietjie meer wees, maar jou mediese uitgawes sal aansienlik minder wees. 

=== Omgewingsvriendelik ===
Wanneer jy rou kosse eet, help jy ook die aarde. Daar is min of geen verpakking met rou kosse nie. Dit beteken dat jy minder gemors het om uit te gooi: minder karton, minder [[plastiek]], minder [[blik]] ens. As jy [[Organiese landbou|organiese]] produkte koop, dan is daar minder skadelike chemikalieë wat gebruik word wanneer die produk gekweek word. Dit is ook goed vir beide jouself en die [[aarde]]. 

== Nadele van voedselverwerking ==

=== Rou voedsel en ensieme ===
[[Lêer:Cys and Arg active site of ubiquitin activating enzyme.png|duimnael]]
Die belangrikheid van verteringsensieme kan nie oorbeklemtoon word nie. Die prosessering en kook van voedsel vernietig die [[Ensiem|ensieme]] wat natuurlikerwys daarin voorkom. Volgehoue hitte van ongeveer 48-54 oC vernietig bykans alle ensieme. Dit beteken dat die meeste voedsel wat in jou maag beland geen ensieme bevat nie. Waarom is dit belangrik? Omdat ensiemryke voedsel as’t ware deur middel van die aksie van die ensieme wat dit bevat in jou maag voorafverteer word. Dit vind plaas selfs voordat die maag se eie verteringsure by die proses betrokke raak en kan tot 75% van jou maaltyd verteer. Sonder hierdie proses dwing jy jou liggaam om te kompenseer deur 'n oorproduksie van maagsure en verteringsensieme in die [[pankreas]] af te skei in 'n poging om die “dooie” voedsel af te breek.

Dit beteken dat 'n dieet bestaande uit gekookte en geprosesseerde voedsel ongelooflike stres op die liggaam plaas. Die pankreas word veral swaar getref omdat dit nou massiewe hoeveelhede verteringsensieme wat nie meer in jou voedsel teenwoordig is nie, moet produseer. Hoe minder vertering plaasvind voordat jou voedsel die [[dunderm]] bereik, hoe meer stres word ook op die endokrinesisteem geplaas. Daarom is dit nie verrassend nie dat die hoeveelheid [[Suikersiekte|diabetesgevalle]] in die ontwikkelde wêreld ontplof. Indien jou dieet hoofsaaklik uit gekookte en geprosesseerde voedsel bestaan, is aanvulling met verteringsensieme onontbeerlik vir die handhawing van goeie gesondheid.

Indien jy egter hoofsaaklik rou voedsel eet, sal dit stres van die pankreas sowel as van jou hele liggaam af wegneem omdat jou dieet dan die ensieme verskaf wat jou [[spysverteringstelsel]] nodig het. Dit is een van die primêre voordele van rou voedsel.

=== Proteïene deur hitte gedenatureer ===
[[Lêer:TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png|duimnael]]
Nog 'n probleem met gekookte voedsel is die feit dat proteïene deur verhitting gedenatureer word. Die kinetiese energie wat deur hitte gegenereer word, veroorsaak dat proteïenmolekules so heftig vibreer dat hulle samehegting ontwrig word. Die denaturering van proteïene verwys spesifiek na ontwrigting en vernietiging van die sekondêre en tersiêre strukture van die betrokke proteïen. Denaturering breek nie die peptiedbande van die aminosuurbestanddele nie. Dit ontwrig egter die normale struktuur van groot proteïene en veroorsaak dat hulle spiraalvorm verlore gaan en hulle nuwe, lukraak vorms aanneem.

Wanneer jy [[Eier (voedsel)|eiers]] kook kan 'n voorbeeld van proteïendenaturering waargeneem word – die proteïene stol. Ander voedselsoorte word ook gekook om hulle proteïene te denatureer sodat hulle makliker deur ensieme verteer kan word. Dit geld vir [[vleis]] sowel as vir grane. Dit verteer makliker as dit eers gekook word. Dit kan voordelig wees, maar dit kan ook nadele inhou.

Denaturering skep twee potensiële probleme. Die eerste is dat dit komplekse proteïene meer verteerbaar maak deurdat dit hulle in kleiner en meer verteerbare kettings afbreek. Sulke lukraak kettingstrukture kan egter ernstige allergiese en/of benuttingsprobleme veroorsaak. Suiwelkettings is 'n sprekende voorbeeld. Alhoewel die oorspronklike vorm uit groot, komplekse molekules soos in moedersmelk bestaan, kan die menslike liggaam hulle maklik hanteer. Sodra daardie selfde suiwelproteïene egter gedenatureer word deur hulle byvoorbeeld te pasteuriseer, word proteïenstrukture geskep wat ernstige allergieprobleme veroorsaak. In toetse op diere is ook bevind dat hoe hoër die denatureringsvlak, hoe meer word die dier se groei benadeel.

=== Kook benadeel én bevoordeel voedsel ===
[[Lêer:Nutrient-dense-foods-nutritarian.jpg|duimnael]]
Dit is redelik algemeen bekend dat die kookproses nutriënte vernietig. Hitte breek byvoorbeeld al die B vitamiene, v[[Vitamien C|itamien C]] en al die vetsure af. In die geval van vitamiene word die voedingswaarde vernietig en by die vette word skadelike, galsterige variasies tot stand gebring.

Tog word die opneembaarheid van sommige nutriënte deur die kookproses verbeter. Byvoorbeeld, die likopeen in [[Tamatie|tamaties]] word meer biologies-opneembaar wanneer die tamaties verhit word. [[Tamatiesous]] word bo rou tamaties verkies omdat daar dan baie meer van die baie heilsame likopeen teenwoordig is. Indien [[broccoli]] stoomverhit word verbeter dit die kankerwerende eienskappe.

Indien groentes op die regte manier gaargemaak word, is dit blykbaar bevorderlik vir die vrylating van [[antioksidant]]&lt;nowiki/&gt;samestellings en veroorsaak selfs die vorming van nuwe, potensieel voordelige antioksidantsamestellings.

Die kookproses verander voedsel op drie belangrike maniere. Dit breek styselmolekules in meer verteerbare stukkies op, dit denatureer proteïenmolekules sodat hulle aminosuurkettings ontvou en hulle makliker deur verteringsensieme aangeval kan word, en hitte versag voedsel sodat dit makliker verteer kan word. Alhoewel die voedsel dan minder kalorieë bevat, benodig die liggaam ook minder kalorieë om dit te kan afbreek.
[[Lêer:Wok Cooking.jpg|duimnael]]
Dit beteken dat, in die maag en die dunderm waar voedsel opgeneem word, die kookproses die persentasie voedsel wat verteer word van 50% na 95% verhoog. 

Volgens sommige teorieë lê die hoofoorsaak van die moderne [[Obesiteit|vetsugepidemie]] nie by ooreet nie, maar eerder by die hoeveelheid geprosesseerde voedselsoorte wat in die moderne dieet voorkom. Hierdie geprosesseerde voedsel voeg op 'n kalorie-vir-kalorie basis meer gewig by as rou kos. In werklikheid is dit waarskynlik 'n kombinasie van albei.

Studies dui aan dat ons ongeveer 523 meer kalorieë per dag inneem as wat die geval net 30 jaar gelede was. Indien jy dit kombineer met die 30% bykomende gewigtoename uit dieselfde kalorieë omdat ons eetgewoontes oorweldigend na gekookte en geprosesseerde voedsel verskuif het, dan het ons die resep vir 'n vetsugepidemie.

Die teendeel is natuurlik ook waar: jy sal op 'n kalorie-vir-kalorie basis gewig verloor as jy meer rou voedsel eet.

== Bronnelys ==
* Wells, G &amp; Wells, V. 2013. '''n Gids tot Versapping, Rou Kosse en Superkosse.'' Geezer Guides

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [http://verslank.net/is-gaar-of-rou-voedsel-beter-deel-2/ Is gaar of rou voedsel beter]
* [https://www.rooirose.co.za/33-gesonde-kosse-sonder-suiker-vir-jou-en-jou-kinders/ 33 Gesonde kosse sonder suiker vir jou en jou kinders]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Voedsel]]</text>
      <sha1>llro5ufqn8n6xlr8mcbpwh7m0ed5tag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cappadocia (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260598</id>
    <revision>
      <id>3362152</id>
      <parentid>2925168</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T04:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5649" sha1="56fqpfvs446el21mjfezfprul0k90h6" xml:space="preserve">[[Lêer:Cappadocia SPQR.png|duimnael|regs]]

'''Cappadocia''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

==Die eerste eeu==
Keiser Augustus het vir die beskerming van Anatolië vertrou op kliënt-konings in onder andere Cappadocia. &lt;ref name=&quot;Wheel&quot;/&gt; Na die laaste koning Archelaus se dood, vroeg in die bewind van [[Tiberius]], is die koninkryk van Kappadosië formeel by die Romeinse Ryk geannekseer. &lt;ref name=&quot;Dam&quot;/&gt;

[[Lêer:Corbulo's Victories in Armenia.jpg|duimnael|Munt was Corbulo se verowerings eer]]
In 55 n.C. stuur keiser [[Nero]] die generaal Gnaeus Domitius Corbulo na die provinsie vanweë die situasie in Armenia wat 'n soort bufferstaat tussen die Romeinse en die Persiese Ryke is. Corbulo herstel die dissipline in die leër en verslaan die Armeniërs en hulle Persiese bondgenote in 59-60. Armenië word geannekseer en dit stabiliseer Cappadocia se oosgrens.&lt;ref name=&quot;Verv&quot;/&gt;Corbulo het 'n groot leër saamgestel uit die Legioene III Gallica, VI Ferrata, V Macedonica en XV Apollinaris. Ná die oorlog bly die III Gallica nog tot Oktober 65 naby Kharput (die huidige Elazig), maar die ander magte trek na Syria of Judea.&lt;ref name=&quot;Wheel&quot;/&gt;
Pontus, aan die kus van die Swartsee, word in 64 geannekseer en eers by Galatia gevoeg. Sy hawens is 'n belangrike skakel in bevoorradigsketting van die Donau, oor die Swartsee na Cappadocia.&lt;ref name=&quot;Wheel&quot;/&gt;

Onder [[Vespasianus]] is Cappadocia saamgevoeg met die ewe groot provinsie [[Galatia]] en die voormalige koninkryk van Klein-Armenië om 'n enkele enorme provinsie te word wat die grootste deel van Sentraal- en Oos-Klein-Asië ingesluit het.&lt;ref name=&quot;Dam&quot;/&gt;

Een van die redes van die saamvoeging van Cappadocia en Galatia was dat Cappadocia van Galatia afhanklik was vir sy bevoorrading en die paaie taamlik sleg was. Onder [[Vespasianus]] en, veral [[Domitianus]] het dit egter baie verbeter.&lt;ref name=&quot;Verv&quot;/&gt;

==Die tweede eeu==
[[Lêer:Pontus.png|duimnael|Die streek van Pontus]]
Onder [[Trajanus]] het [[Galatia]] weer 'n aparte provinsie geword, hoewel die oorblywende provinsie Kappadosië nog groot was, aangesien dit nou die oostelike deel van die streek [[Pontus]] sowel as Klein-Armenië (en, vir 'n paar jaar, Groter Armenië) ingesluit het. &lt;ref name=&quot;Dam&quot;/&gt; Pontus bly egter deel van Cappadocia onder Hadrianus. Cappadocia se goewerneur Flavius Arrianus (131-137) gebruik sy ''classis Pontica'' (die Swartseevloot) om die kus van Colchis (die huidige Georgië) tussen Trapezus ([[Trabzon]]) en Sebastopolis ([[Sukhumi]]) te inspekteer. Trapezus speel 'n belangrike rol in die bevoorrading van die Romeinse legioene aan die bo-[[Eufraat]].&lt;ref name=&quot;Wheel&quot;/&gt;
Onder [[Trajanus]] was Cappadocia opnuut die uitvalsbasis vir sy verowerings in die Ooste. Die bevoorrading was nou egter baie eenvoudinger as onder Corbulo.&lt;ref name=&quot;Verv&quot;&gt;{{cite journal|author=Vervaet, Frederik Juliaan |title=“Tacitus, Domitius Corbulo and Traianus’ Bellum Parthicum.” |journal=L’Antiquité Classique|volume=68|year=1999|pages= 289–97|url=http://www.jstor.org/stable/41634353}}&lt;/ref&gt;

In 193-194 beleër Septimius Severus sy rivaal Pescennius Niger in Bisansium. Cappadocia se legioene steun egter Septimius, hoewel die ''classis Pontica'' dalk Niger gesteun het.&lt;ref name=&quot;Wheel&quot;&gt;{{cite journal|author=Wheeler, Everett L.|title= “ROMAN FLEETS IN THE BLACK SEA: MYSTERIES OF THE ‘CLASSIS PONTICA.’” |journal=Acta Classica|volume= 55|year=2012|pages= 119–54|url=http://www.jstor.org/stable/24592573}}&lt;/ref&gt;

==Die derde eeu==
Teen die middel van die derde eeu het Pontus 'n aparte provinsie geword. Onder Diocletianus is beide Pontus en Kappadosië, soos baie ander provinsies, &quot;in stukkies gekap,&quot; en het dit die nuwe provinsies Diospontus (lat Helenopontus) en Pontus Polemoniacus langs die Swart See, Armenië (Klein) langs die boonste Eufraatrivier geword, met 'n res van Kappadosië in die binneland. 

==Die vierde eeu==
Op 'n stadium gedurende die vierde eeu het die oostelike gedeelte van Kappadosië die provinsie Armenia Secunda geword (en Armenia Minor het Armenia Prima geword). Met Caesarea as hoofstad was die oorblywende provinsie Kappadosië steeds betreklik groot; maar sonder 'n grens aan die Eufraatrivier was dit nie meer 'n grensprovinsie nie. In plaas daarvan het sy paaie sommige van die belangrike verbindingsskakels in die latere ryk gedien, veral na garnisoene op die Eufraat en tussen Konstantinopel en Antiogië. 

In 371 het die keiser [[Valens]] beveel dat Kappadosië weer in twee kleiner provinsies verdeel moet word, Cappado Prima, steeds met Caesarea as hoofstad, Secunda, met Tyana as sy nuwe hoofstad. Valens het klaarblyklik probeer om administratiewe en fiskale beheer in die streek te verbeter en dit lyk asof die aankondiging van die verdeling die tyd voorafgaan of saamval met die sensus wat voltooi sou word voor die begin van 'n nuwe aanklag op 1 September 372. &lt;ref name=&quot;Dam&quot;&gt;{{cite journal|author=Van Dam, Raymond. |title=“Governors of Cappadocia During the Fourth Century.” |journal=Medieval Prosopography|volume=17|issue=1|year=1996|pages=7–93|url=http://www.jstor.org/stable/44946208}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>56fqpfvs446el21mjfezfprul0k90h6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cyprus (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260599</id>
    <revision>
      <id>3362187</id>
      <parentid>2925211</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="623" sha1="4mdvfql8a2jue37sqbfwdyegg0d9yn5" xml:space="preserve">[[Lêer:RomanEmpire_117.svg|duimnael|regs]]

'''Cyprus''' was 'n Romeinse provinsie.&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 provinces of the roman empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>4mdvfql8a2jue37sqbfwdyegg0d9yn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dalmatia (Romeinse provinsie)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>260600</id>
    <revision>
      <id>3362190</id>
      <parentid>2925213</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="685" sha1="fmw8buh5bd7j88fv8b2wrcjdzbfqhss" xml:space="preserve">[[Lêer:RomanEmpire_117.svg|duimnael|regs]]

'''Dalmatia''' was 'n provinsie van die [[Romeinse Ryk]]&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;unrv&quot; /&gt; vanaf 32 v.C. tot Desember [[480|480 n.C.]].

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;thoughtco&quot;&gt;{{en}}[https://www.thoughtco.com/provinces-of-the-roman-empire-120862 Provinces of the Roman Empire]&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;unrv&quot;&gt;{{en}}[https://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php province-chronology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806135406/http://www.unrv.com/provinces/province-chronology.php |date= 6 Augustus 2017 }}&lt;/ref&gt;
}}
{{Saadjie}}
{{Romeinse provinsies 120}}

[[Kategorie:Romeinse provinsies]]</text>
      <sha1>fmw8buh5bd7j88fv8b2wrcjdzbfqhss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vlag van Sirië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261110</id>
    <revision>
      <id>3361982</id>
      <parentid>3326595</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32995" sha1="4sf1cg3os4uimfrwaij7s2cxzg0z2aj" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Siriese Arabiese Republiek
| Artikel       = die
| Beeld         = Flag of Syria (2025-).svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = 
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 111000
| Simbool       = {{FIAV|normal}}
| Verhouding    = 2:3
| Goedgekeur_op = 8 Desember 2024&lt;ref name=&quot;FOTW&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/sy.html |title=Sirië |publisher=Flags of the World |date=19 Julie 2013 |accessdate=6 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506051517/https://www.crwflags.com/fotw/flags/sy.html |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| Ontwerp       = ’n Horisontale driekleur in groen, wit en swart met drie rooi vyfpuntige sterre in die wit baan.
| Ontwerper     = 
| Beeld2        = Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg
| Beeldgrootte2 = 210px
| Geen_grens2   = 
| Bynaam2       = 
| Ander_byname2 = 
| Gebruik2      = 
| Simbool2      = 
| Verhouding2   = 1:2
| Goedgekeur_op2 = 14 Mei 1930, opgehef in 1963
| Ontwerp2      = ’n Horisontale driekleur in groen, wit en swart met drie rooi vyfpuntige sterre in die wit baan.
| Ontwerper2    = 
}}

Die '''vlag van [[Sirië]]''' is een driekleur bestaande uit drie horisontale bane van gelyke grootte met ’n verhouding van 2:3, verdeel in groen, wit en swart, met drie rooi sterre in die middelste baan. Die vlag is vir die eerste keer in die Siriese Republiek van 1932 tot 1958 en ook weer van 1961 tot 1963. Vanaf 1980 tot die val van die [[Basjar al-Assad|Assad]]-regime op 8 Desember 2024 is die vlag van die ontbinde [[Verenigde Arabiese Republiek]] gebruik met ’n rooi in plaas van ’n groen baan en net twee groen sterre. In dié tyd het die huidige vlag ook bekend gestaan as die '''onafhanklikheidsvlag'''.

== Ontwerp ==
=== Kleure ===
[[Lêer:Syrian Demonstration Douma Damascus 08-04-2011.jpg|duimnael|Teenstanders van die regering demonstreer in [[Damaskus]] met die nasionale vlag (2011)]]
[[Lêer:Protest-Montreal-Syria-Flag-2012-05-27.jpg|duimnael|Die ou vlag van Sirië tydens ’n betoging in [[Montreal]]]]
Die rooi van die Siriese vlag verteenwoordig die Hasjemiete en die bloederige vryheidstryd,&lt;ref name=&quot;cts&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cometosyria.com/en/pages/National+Symbols+syria/2/1 |title=Kom na Sirië {{!}} Siriese vlag {{!}} Nasionale Lied van Sirië {{!}} Feite oor Sirië |publisher=Cometosyria.com, Syria guide – Come to Syria |access-date=13 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924015850/http://www.cometosyria.com/en/pages/National+Symbols+syria/2/1 |archive-date=24 September 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; die wit verteenwoordig die Omajjade&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt; en ’n helder en vredevolle toekoms, die groen verteenwoordig die Fatimiede&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt; terwyl die stervorme Egipte en Sirië verteenwoordig,&lt;ref name=&quot;flagfacts&quot; /&gt; en die swart verteenwoordig die Abbasiede&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt; en onderdrukking.

Die kleurskema vir die vlag van die Siriese regering word hieronder gelys:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!
! style=&quot;background:#ce1126ff; width:200px&quot; | {{Kleur|white|Rooi}}
! style=&quot;background:#FFFFFF; width:200px&quot; | {{Kleur|black|Wit}}
! style=&quot;background:#007a3dff; width:200px&quot; | {{Kleur|white|Groen}}
! style=&quot;background:#000000ff; width:200px&quot; | {{Kleur|white|Swart}}
|-
| style=&quot;background:#F2F2F2; text-align:right&quot; | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]'''
| &lt;code&gt;206/17/38&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;255/255/255&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;0/122/61&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;0/0/0&lt;/code&gt;
|-
| style=&quot;background:#F2F2F2; text-align:right&quot; | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]'''
| &lt;code&gt;#ce1126&lt;/code&gt;
|&lt;code&gt;#FFFFFF&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;#007a3d&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;#000000&lt;/code&gt;
|-
| style=&quot;background:#F2F2F2; text-align:right&quot; |'''CMYK'''
| &lt;code&gt;12/100/98/3&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;0/0/0/0&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;89/27/100/15&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;75/68/67/90&lt;/code&gt;
|}

Die kleurskema vir die vlag van die Siriese opposisie word hieronder gelys:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!
! style=&quot;background:#ce1126ff; width:200px&quot; | {{Kleur|white|Rooi}}
! style=&quot;background:#FFFFFF; width:200px&quot; | {{Kleur|black|Wit}}
! style=&quot;background:#000000ff; width:200px&quot; | {{Kleur|white|Swart}}
! style=&quot;background:#efbb22ff; width:200px&quot; | {{Kleur|white|Goud}}
|-
| style=&quot;background:#F2F2F2; text-align:right&quot; | '''[[RGB-kleurmodel|RGB]]'''
| &lt;code&gt;206/17/38&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;255/255/255&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;0/0/0&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;239/187/34&lt;/code&gt;
|-
| style=&quot;background:#F2F2F2; text-align:right&quot; | '''[[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]'''
| &lt;code&gt;#ce1126&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;#FFFFFF&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;#000000&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;#efbb22&lt;/code&gt;
|-
| style=&quot;background:#F2F2F2; text-align:right&quot; |'''CMYK'''
| &lt;code&gt;12/100/98/3&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;0/0/0/0&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;75/68/67/90&lt;/code&gt; || &lt;code&gt;7/26/99/0&lt;/code&gt;
|}

=== Interpretasie van kleure ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Skema
! Tekstielkleur
|-
! style=&quot;background:#CE1126&quot;|&lt;span style=&quot;color:#ffffff&quot;&gt;Rooi&lt;/span&gt;
| Die [[Hasjemiete|Hasjemitiese dinastie]]; bloedige stryd vir vryheid.&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt;
|-
! style=&quot;background:#ffffff&quot;|Wit
| Die [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjadiese dinastie]];&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt; helder en vreedsame toekoms.
|-
! style=&quot;background: #007A3D&quot;| &lt;span style=&quot;color:#ffffff&quot;&gt;Groen&lt;/span&gt;
| Die [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimidiese dinastie]];&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt; die sterre verteenwoordig [[Egipte]] en Sirië.&lt;ref name=&quot;flagfacts&quot; /&gt;
|-
! style=&quot;background: #000000&quot;| &lt;span style=&quot;color:#ffffff&quot;&gt;Swart&lt;/span&gt;
| Die [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasidiese dinastie]];&lt;ref name=&quot;cts&quot; /&gt; onderdrukking.&lt;ref name=&quot;flagfacts&quot; /&gt;
|}

== Vlag van die Siriese opposisie gebruik ==
{{Inligtingskas Vlag
| Naam          = Siriese Nasionale Koalisie
| Artikel       = die
| Beeld         = Flag of Syria (2025-).svg
| Beeldgrootte  = 210px
| Geen_grens    = 
| Bynaam        = “Onafhanklikheidsvlag”&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ft.com/content/6c332676-32f4-11e1-8e0d-00144feabdc0 |title=Syrian rebels raise a flag from the past |publisher=Financial Times |accessdate=12 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612005604/https://www.ft.com/content/6c332676-32f4-11e1-8e0d-00144feabdc0 |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
| Ander_byname  = 
| Gebruik       = 
| Simbool       = 
| Verhouding    = 2:3 (omstrede)
| Goedgekeur_op = Aanvanklik in 1932 met 1:2 verhouding, in 1961 heraanvaar. In 2012 met 2:3-verhouding aanvaar deur regering in ballingskap&lt;ref&gt;{{ar}} {{cite web |url=http://www.etilaf.org/ |title=الائتلاف الوطني لقوى الثورة والمعارضة السورية |publisher=www.etilaf.org |accessdate=12 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512004928/https://www.etilaf.org/ |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (soms word die oorspronklike vlag met ’n vlagverhouding van 1:2 nieamptelik gebruik)
| Ontwerp       = ’n Horisontale driekleur in groen, wit en swart met drie rooi vyfpuntige sterre op die wit baan.
| Ontwerper     = 
}}

Gedurende die loop van die voortslepende burgeroorlog gebruik die Siriese opposisie, wat deur die Siriese Nasionale Raad, toe deur die Nasionale Koalisie vir Rewolusionêre en Opposisiemagte in Sirië&lt;ref name=&quot;CBS&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/12/27/syria.html |title=Sirië staak beleg van Homs met aankoms van Arabiese raadgewers |date=27 Desember 2011 |publisher=CBS News |accessdate=30 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513210904/http://www.cbc.ca/news/world/story/2011/12/27/syria.html |archive-date=13 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; (algemeen bekend as die Siriese Nasionale Koalisie) ’n gewysigde weergawe van die onafhanklikheidsvlag (met die verhouding 2:3) wat vir die eerste maal in 1932 gebruik is. Die gewysigde onafhanklikheidsvlag is laat in 2011 begin gebruik as ’n universele simbool van die beswaarde opposisie.&lt;ref name=&quot;CBS&quot; /&gt; Die opposisie wou hulself van die Siriese regering onderskei en was ten gunste van die gebruik van die vlag wat gebruik is toe Sirië sy onafhanklikheid van [[Frankryk]] verkry het. Khaled Kamal, ’n amptenaar van die Siriese Nasionale Raad is nou oortuig dat hierdie vlag ook onafhanklikheid en die einde van [[Basjar al-Assad]] se regering verteenwoordig. Die vlag word deesdae hoofsaaklik gebruik in gebiede wat deur die Siriese Nasionale Koalisie beheer word. Die gebruik van die gewysigde onafhanklikheidsvlag is soortgelyk aan wat die Libiese rebelle gedoen het deur die gebruik van die pre-Ghaddafi [[Vlag van Libië|Libiese vlag]] vanuit die tydperk van die [[Koninkryk Libië]] wat dit in opposisie teen [[Moeammar al-Ghaddafi]] se groen vlag.&lt;ref name=Daraghi&gt;{{en}} {{cite web |title=Siriese rebelle hys ’n vlag uit die verlede |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/6c332676-32f4-11e1-8e0d-00144feabdc0.html#axzz22ncw5XWm |last=Daraghi |first=Borzou |date=30 Desember 2011 |accessdate=7 Augustus 2012}}&lt;/ref&gt; Die oorspronklike 1:2 vlagverhouding is by geleentheid nieamptelik deur die opposisie gebruik.

== Geskiedenis ==
=== Koninkryk Sirië ===
Die Ottomaanse vlag is tot 18 September 1918, toe die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] die land verlaat het, in Sirië gebruik. In 1918 was die nieamptelike vlag van Sirië die Faysalvlag of die vlag van die Arabiese opstand wat van 1916 tot 1918 teen die Ottomane gebruik is. Dit is op 30 September 1918 amptelik deur die Hasjemietfamilie aanvaar en het tot 8 Maart 1920 in gebruik gebly. Dit was die eerste vlag om die groen-rooi-wit-swart-kombinasie te gebruik wat in die meeste daaropvolgende Siriese vlae gesien is. Die simboliek van die kleure is soos volg beskryf: wit vir die Damaskiese Omajjade-tydperk, groen vir die [[Ali|Kalief Ali]], rooi vir die radikale Islambeweging van Kharidjisme en swart vir die [[Mohammed|Profeet Mohammed]], wat die “politieke aanwending van religie” in teenstand met die toenemende gesekulariseerde Turkse koloniale oorheersing getoon het.&lt;ref&gt;{{en}} Sergie, Lina, ''[https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/70372 Onthou die geskiedenis : liedere, vlae en ’n Siriese vierkant]'' Massachusetts Instituut van Tegnologie. Dept. Argitektuur, 2003, bl. 24&lt;/ref&gt; As alternatief is aangevoer dat die horisontale bane die [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasidiese]] (swart), [[Omajjadiese Kalifaat|Oemajjadiese]] (wit) en [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimidiese]] (groen) [[Kalifaat|kalifate]] voorstel terwyl die rooi driehoek na die Hasjemitiese ryk verwys het.&lt;ref&gt;{{en}} Edmund Midura, [https://www.saudiaramcoworld.com/issue/197802/flags.of.the.arab.world.htm “Vlae van die Arabiese Wêreld”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205000206/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197802/flags.of.the.arab.world.htm |date=5 Desember 2014}}, in ''Saudi Aramco World'', Maart/April 1978, bl. 4–9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} Mahdi Abdul-Hadi, [http://www.passia.org/palestine_facts/meaning_of_flag.htm “Feite oor Palestina: die betekenis van die vlag”] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131222200644/http://www.passia.org/palestine_facts/meaning_of_flag.htm |date=22 Desember 2013}}&lt;/ref&gt;

Onder die Arabiese Koninkryk Sirië is die Faysalvlag herontwerp met ’n sewepuntige wit ster wat op die rooi driehoek gesuperponeer is, en dit is tot 24 Julie 1920 gebruik. Hierdie vlag is egter ’n tyd later deur [[Vlag van Jordanië|Jordanië]] aanvaar.&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt; Die koninkryk het in 1920 vir slegs meer as vier maande bestaan voordat dit deur [[Frankryk]] beset en formeel by die [[Franse koloniale ryk]] ingelyf is, waarvan dit twaalf jaar lank deel was.

=== Franse Mandaat (1920–32) ===
Die Faysalvlag is met die koms van die Franse kolonies laat vaar. Die Franse Hoëkommissaris vir Sirië, generaal [[Henri Gouraud]], het op 24 Julie 1920 die nuwe vlag van die Franse Mandaat-Sirië aanvaar (blou baan met wit sekelmaan en die Franse vlag in die skildhoek). Gouraud se vlag is tot 1 September 1920 gebruik waarna Sirië in afsonderlike gebiede verdeel is met elk sy eie vlag.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/sy-his.html |title=Geskiedkundige vlae tot 1932 (Sirië) |last1=Sache |first1=Ivan |last2=Ollé |first2=Jaume |publisher=Flags of the World |date=29 Maart 2012 |accessdate=22 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072850/https://flagspot.net/flags/sy-his.html |archive-date=11 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[Djamil al-Oelsji]], die Siriese Eerste Minister onder die Franse Mandaat, het op 22 Junie 1920 ’n nuwe vlag aanvaar. Hierdie vlag is tot 1930 gebruik. Die derde en finale vlag onder die Franse Mandaat is in 1930 deur die Eerste Minister [[Tadj al-Din al-Hasani]] aanvaar en is tot 1 Januarie 1932 gebruik.&lt;ref name=fotw&gt;{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/sy-his2.html |title=Geskiedkundige vlae sedert 1932 |last1=Ipavec |first1=Eugene |last2=Martins |first2=António |last3=Heimer |first3=Željko |last4=Dotor |first4=Santiago |publisher=Flags of the World |date=10 Junie 2011 |accessdate=7 Augustus 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011072852/https://flagspot.net/flags/sy-his2.html |archive-date=11 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

=== Onafhanklikheidsvlag (Franse Mandaat en onafhanklikheid) ===
Die vlag van die nuutgestigte Siriese Republiek onder die Franse mandaat is deur die 1930-grondwet bepaal. Die grondwet is deur ’n parlementêre komitee onder leiding van [[Ibrahim Hananu]], leier van die nasionaliste, opgestel.{{sfn|Thompson|2000|p=52}} Die Franse owerhede het aanvanklik geweier dat die samestellende vergadering die grondwet bekragtig en Henri Ponsot, Hoë Kommissaris van die Levante, het die vergadering op 5 Februarie 1929 ontbind. Ná openbare opskudding het die Franse hul besluit hersien en die konsep met enkele wysigings goedgekeur.{{sfn|Schumann|2008|p=204}} Op 14 Mei 1930 het Ponsot Verordening 3111 uitgereik wat die konsep vir die “Grondwet van die Siriese Republiek” soos deur die Siriërs opgestel, goedgekeur het. Artikel IV van Deel I daarvan lui soos volg:

{{quote|“[Die] Siriese vlag sal soos volg daar uitsien: breedte dubbel hoogte, en verdeel in drie parallelle en gelyke kleure met groen bo, dan wit en  dan swart, dat die wit deel drie rooi vyfpuntige sterre in ’n reguit lyn sal bevat”.|Artikel IV, Deel I, Grondwet van die Siriese Republiek&lt;ref name=&quot;giannini&quot;&gt;Die 1930-grondwet in sy geheel weergegee in: {{it}} {{cite web |url=http://www.dircost.unito.it/cs/docs/Siria%20franc.htm |title=Le costituzioni degli stati del vicino oriente |last=Giannini |first=A. |year=1931 |publisher=Istituto per l’Oriente |accessdate=31 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130032451/http://www.dircost.unito.it/cs/docs/Siria%20franc.htm |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;}}

Die groen kleur het die [[Rasjidoen-kalifaat]] verteenwoordig, die wit die [[Oemajjadiese Kalifaat]] en die swart die [[Abbasidiese Kalifaat]]. Die drie sterre het oorspronklik die drie distrikte van Sirië verteenwoordig, naamlik Aleppo, Damaskus en Deir ez-Zor.&lt;ref name=&quot;Sergie25&quot;&gt;{{en}} Sergie, Lina, ''[https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/70372 Onthou die geskiedenis: liedere, vlae en ’n Siriese Vierkant]'' Massachusetts Instituut van Tegnologie. Dept. Argitektuur, 2003, bl. 25&lt;/ref&gt; In 1936 is die Latakia Sandjak en Jabal Druze by Sirië gevoeg, waarop die betekenis van die sterre verander het na die eerste wat Aleppo, Damaskus en Deir ez-Zor verteenwoordig het, die tweede wat Jebel Druze verteenwoordig het en die derde wat die Latakia Sanjak verteenwoordig het.&lt;ref name=&quot;fotw&quot; /&gt; Die vlag is op 11 Junie 1932 amptelik in Damaskus gehys, maar is vantevore, op 1 Januarie 1932, in Aleppo vertoon.&lt;ref name=&quot;fotw&quot; /&gt; Die vlag is gebruik as ’n simbool van die begeerte na outonomie waarom Siriërs hulle kon skaar toe die Franse die ooreenkoms om die land te verlaat, verbreek het weens die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]].{{sfn|Lawson|2006|p=46}}&lt;ref name=&quot;Sergie25&quot; /&gt; Die simboliek was soos volg: swart vir die donker onderdrukte verlede, wit vir ’n belowende toekoms en rooi vir die bloed wat moet vloei om van eersgenoemde na laasgenoemde te vorder.&lt;ref name=&quot;Sergie25&quot; /&gt; Die vlag is aanvaar toe Sirië op 17 April 1946 sy onafhanklikheid verkry het.&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt; Hierdie standaard is gebruik tot en met die oprigting van die [[Verenigde Arabiese Republiek]] in 1958 wat uit Sirië en [[Egipte]] bestaan het. Ná die val van die Verenigde Arabiese Republiek het Sirië tot 28 September 1961 voortgegaan met die gebruik van die VAR-vlag, waarna die onafhanklikheidsvlag heel teruggestel is sodat Sirië kon wegstaan van die voormalige gefaalde staat.&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt;

=== Ba’athistiese vlae ===
Die vorige tweestervlag van Sirië is vir die eerste maal deur [[Gamal Abdel Nasser]], president van Egipte asook van die [[Verenigde Arabiese Republiek]] aanvaar.{{sfn|Podeh|1999|p=120}} Die vlag is in April 1958 van die voormalige onafhanklikheidsvlag en die verwante wette verander om ’n breër Arabiese identiteit te skep.{{sfn|Podeh|1999|p=120}} Die nuwe vlag het die rooi, wit en swart bane van die [[Vlag van Egipte#Republiek van Egipte (1953–1958)|Egiptiese revolusionêre vlag]] gebruik en die sterre op die vlag is van rooi na groen verander om op die [[Pan-Arabiese kleure]] te dui. Die twee sterre het op Sirië en Egipte gedui.&lt;ref name=Mills&gt;{{en}} {{cite web |url=http://flagspot.net/flags/arabcol.html |title=Pan-Arabiese Kleure |last=Mills |first=T. F. |publisher=Flags of the World |date=10 Maart 2012 |accessdate=24 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113021805/http://flagspot.net/flags/arabcol.html |archive-date=13 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Nadat Sirië die VAR op 28 September 1961 verlaat het, is die voormalige onafhanklikheidsvlag weer aanvaar om Sirië se afstand van die gefaalde staat duidelik te maak.

Ná die Ba’athistiese staatsgreep in 1963{{sfn|King|2009|p=41}} is ’n nuwe vlag op 8 Maart 1963 deur die Rewolusionêre Bevelsraad aanvaar, wat tot 1 Januarie 1972 gebruik is.&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt; In 1963 het die Ba’athiste ook in [[Irak]] aan bewind gekom en die twee Ba’athistiese regerings het in [[Kaïro]] met onderhandelinge begin om nogmaals ’n unie van Egipte, Sirië en Irak te vorm. Die proses het misluk nadat die Irakse Ba’ath-regering in November 1963 omver gewerp is. Sirië en Irak het egter reeds ’n nuwe vlag aanvaar om die vereniging te verteenwoordig.{{sfn|Goodarzi|2006|p=14}} Hierdie vlag was soortgelyk aan die vlag van die VAR behalwe dat daar drie sterre in plaas van twee was om die Irak se toevoeging tot die federasie te verteenwoordig.&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt; Die drie sterre het op die eenheid van Egipte, Sirië en Irak gedui, en het ook die drie steunpilare van Ba’athisme verteenwoordig, nl. eenheid, vryheid en [[sosialisme]].&lt;ref name=Discover&gt;{{ar}} {{cite web |url=http://www.discover-syria.com/bank/6137 |title=العلم السوري |publisher=Ontdek Sirië |accessdate=7 September 2012 |archive-date=15 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915204114/http://www.discover-syria.com/bank/6137 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

President [[Hafiz al-Assad]] het op 1 Januarie 1972 ’n nuwe vlag aanvaar toe Sirië by Egipte en [[Libië]] aangesluit het in die [[Federasie van Arabiese Republieke]]. Die groen sterre is vervang met die [[Hawik van Quraish]] (die simbool van die stam van die [[Mohammed|profeet Mohammed]]).&lt;ref&gt;{{en}} Sergie, Lina, ''[https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/70372 Onthou die geskiedenis: liedere, vlae en ’n Siriese vierkant]'' Massachusetts Instituut van Tegnologie. Dept. Argitektuur, 2003, bl. 26&lt;/ref&gt; Die valk het ’n lint vasgehou waarop die naam van die federasie was, maar anders as Egipte en Libië het Sirië nie sy naam op die wapenskild aangebring nie.&lt;ref name=&quot;fotw&quot; /&gt; Hierdie vlag was in 1973 ’n nieamptelike vlag gedurende die [[Jom Kipoeroorlog|Oktoberoorlog]].&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt; Die federasie is in 1977 ontbind maar Sirië het nog vir drie jaar daarna die vlag gebruik.&lt;ref name=&quot;fotw&quot; /&gt; Op 29 Maart 1980 is die vlag herroep&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt; en vervang deur die vorige tweestervlag&lt;ref name=&quot;Discover&quot; /&gt; om Sirië se toewyding aan Arabiese eenheid te toon.&lt;ref name=&quot;Flag&quot; /&gt;

== Vlag van die vorige Siriese regering ==
Die vorige vlag is aanvanklik in 1958 aanvaar om Sirië as deel van die [[Verenigde Arabiese Republiek]] te verteenwoordig. Dit is tot 1961 gebruik en in 1980 weer aanvaar tot Desember 2024 toe Basjar al-Assad se regering tot ’n val gekom het. Sedert die eerste aanvaarding is variasies van die rooi-wit-swart-vlag in verskeie Arabiese Unies van Sirië met [[Egipte]], [[Libië]], [[Soedan]], [[Jemen]] en [[Irak]] gebruik. Hoewel Sirië nie deel van enige Arabiese staatsunie uitmaak nie, is die vlag van die Verenigde Arabiese Republiek weer aanvaar om Sirië se toewyding aan Arabiese eenheid te toon.&lt;ref name=Flag&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.syrianhistory.com/syrian-flag |title=Siriese Vlag |publisher=Geskiedenis van Sirië |accessdate=7 Augustus 2012 |archive-date=20 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110420134815/http://www.syrianhistory.com/syrian-flag |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Die gebruik van die vlag het ’n twispunt geword omdat diet dikwels met die Ba’ath-party verbind word en dit word gebruik om partye wat lojaal is aan [[Basjar al-Assad]] se regering in die [[Siriese Burgeroorlog]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/08/06/capture_the_flag |title=Vang die vlag |first=Sami |last=Moubayed |publisher=Foreign Policy |date=6 Augustus 2012 |accessdate=8 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013140112/http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/08/06/capture_the_flag |archive-date=13 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Die Siriese vlag word in artikel 6 van die Siriese Grondwet omskryf. Die eerste paragraaf van die artikel lui soos volg:

{{quote|Die vlag van die Siriese Arabiese Republiek bestaan uit drie kleure, rooi, wit en swart, met twee groen sterre met vyf punte elk. Die vlag is reghoekig met die hoogte twee derdes van die breedte. Dit is in drie reghoeke van identiese dimensies verdeel wat elk dieselfde breedte as die vlag is. Dit boonste is rooi, die middelste is wit en die onderste swart met twee groen sterre in die middel van die wit reghoek.|1ste Paragraaf van Artikel 6 van die Siriese Grondwet&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/81771718/Qordoba-Translation-of-the-Syrian-Constitution-Modifications-15-2-2012 |title=Engelse Vertaling van die Siriese Grondwet |page=8 |publisher=Qordoba |date=15 Februarie 2012 |accessdate=14 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502203942/https://www.scribd.com/doc/81771718/Qordoba-Translation-of-the-Syrian-Constitution-Modifications-15-2-2012 |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;}}

Die vlag is gebaseer op die Arabiese Bevrydingsvlag met vier kleure – swart, groen, wit en rooi – wat die vier groot dinastieë in die Arabiese geskiedenis voorstel: [[Abbasidiese Kalifaat|Abbasiede]], [[Fatimidiese Kalifaat|Fatimiede]], [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjade]] en [[Hasjemiete]].&lt;ref name=&quot;flagfacts&quot;&gt;{{en}} {{cite web|url=http://syriaflag.facts.co/syriaflagof/syriaflag.php#BrvwOR7Dp80HdKzs.99|title=Siriese Vlag – kleure, betekenis, geskiedenis van Sirië se Vlag|website=facts.co|accessdate=15 Junie 2019|archive-date=6 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180106071523/http://syriaflag.facts.co/syriaflagof/syriaflag.php#BrvwOR7Dp80HdKzs.99|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Ander vlae ==
&lt;center&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of Kingdom of Syria (1920-03-08 to 1920-07-24).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Arabiese Koninkryk Sirië, 1920
Lêer:Flag of the French Mandate of Syria (1920).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Franse Mandaat-Sirië, 1920
Lêer:Flag of Syria French mandate.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Siriese Federasie en Siriese Staat, 1922 tot 1932
Lêer:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Siriese Mandaatrepubliek (1932 tot 1958) en daaropvolgende onafhanklike Siriese Republiek (1946 tot 1963)
Lêer:Flag of the United Arab Republic (1958–1971), Flag of Syria (1980–2024).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Verenigde Arabiese Republiek]], 1958 tot 1961
Lêer:Flag of Syria (1930–1958, 1961–1963).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Siriese Arabiese Republiek, 1961 tot 1963
Lêer:Flag of Syria (1963–1972).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Siriese Arabiese Republiek, 1963 tot 1972
Lêer:Flag of Syria (1972–1980).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Siriese Arabiese Republiek in die [[Federasie van Arabiese Republieke]], 1972 tot 1980
Lêer:Flag of Syria.svg| {{FIAV|historical}} Siriese Arabiese Republiek, 1980 tot 2024
Lêer:Flag of Syria (2025-).svg| {{FIAV|normal}} 2012–hede, Vlag wat deur die [[Siriese Nasionale Koalisie]] en die [[Tussentydse Regering]] gebruik word
Lêer:Flag of Rojava.svg| {{FIAV|normal}} 2012–hede, Vlag van die politieke koalisie TEV-DEM in Noord- en Oos-Sirië
Lêer:Flag of the Syrian Salvation Government.svg| {{FIAV|normal}} 2018–hede, Vlag van die Siriese Verlossingsregering&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |last1=Borhan |first1=Hasan |title=Salvation Government adopts new flag instead of Syrian Revolution; detentions and kidnappings occure in Idlib and Daraa |url=https://smartnews-agency.com/en/reports/351111/salvation-government-adopts-new-flag-instead-of-syrian-revolution%3B-detentions |work=smartnews-agency.com |agency=SMART news |publisher=SMARTNews Agency |date=11 Desember 2018 |accessdate=7 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607154622/https://smartnews-agency.com/en/reports/351111/salvation-government-adopts-new-flag-instead-of-syrian-revolution;-detentions |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Vlae van staatshoofde ===
Alhoewel Sirië tans nie oor ’n presidensiële standaard beskik nie, is voorheen verskeie vlae gebruik om Sirië se staatshoofde te verteenwoordig.&lt;ref&gt;{{it}} {{cite web |last1=Bresch |first1=Roberto |title=Siria e Irak |url=http://www.rbvex.it/asiapag/sirakstend.html |website=Bandiera: Passato e Presente |accessdate=5 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911141058/http://www.rbvex.it/asiapag/sirakstend.html |archive-date=11 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |last1=Wendel |first1=Marcus |title=Presidential Flag (Syria) – Presidential Flag Before 1980 |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/sy%5Epresi.html#p72 |website=FOTW |publisher=CRWflags |accessdate=6 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603045727/https://www.crwflags.com/fotw/flags/sy%5Epresi.html |archive-date=3 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;center&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Royal Standard of the King of Syria (1920).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike standaard van die Koning van die Arabiese Koninkryk Sirië, tot 1920
Lêer:Standard of the President of Syria.svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die President van die Siriese Republiek, 1941 tot 1958 en 1961 tot 1963
Lêer:Standard of the President of United Arab Republic (1958–1971).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die President van die Verenigde Arabiese Republiek, 1958 tot 1961
Lêer:Standard of the President of Syria (1963–1972).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die President van die Siriese Arabiese Republiek, 1963 tot 1972
Lêer:Standard of the President of Syria (1972–1980).svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die President van die Siriese Arabiese Republiek, 1972 tot 1980
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Militêre vlae ===
&lt;center&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Syrian Arab Armed Forces.svg|Siriese Gewapende Magte
Lêer:Flag of the Syrian Arab Army.svg|Siriese Weermag
Lêer:Flag of the Syrian Navy.svg|Siriese Vloot
Lêer:Flag of the Syrian Arab Air Force.svg|Siriese Lugmag
Lêer:Air Force Ensign of Syria (1980–2024).svg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Franse Mandaat Sirië ===
Elkeen van die state in die Franse Mandaat Sirië het sy eie vlag gebruik.&lt;ref&gt;{{en}} Sergie, Lina, ''[https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/70372 Recollecting history : songs, flags and a Syrian square]'' Massachusetts Institute of Technology. Dept. of Architecture, 2003, bl. 24–25&lt;/ref&gt; Die Alexandretta Sanjak, wat van 1920 tot 1923 deel was van die Staat Aleppo, en later van 1923 tot 1938 ’n deel van die [[Alawiete|Alawitiese]] staat, het tot sy onafhanklikheid as die [[Staat van Hatay]] nie oor ’n eie vlag beskik nie.

&lt;center&gt;&lt;gallery widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the State of Aleppo.svg| {{FIAV|historical}} Staat Aleppo, 1920 tot 1925
Lêer:Flag of the State of Damascus.svg| {{FIAV|historical}} Staat Damaskus, 1920 tot 1925
Lêer:Flag of the Alawite State (1920–1936).svg| {{FIAV|historical}} Alawitiese gebied, Alawitiese Staat en Sanjak Latakia, 1920 tot 1936
Lêer:Flag of the State of Souaida (state).svg| {{FIAV|historical}} Staat Souaida, 1921 tot 1924
Lêer:Flag of Jabal ad-Druze (state).svg| {{FIAV|historical}} Staat Souaida en Jebel Druze Staat, 1924 tot 1936
Lêer:Civil flag of Jabal ad-Druze (1921-1936).svg|Burgerlike vaandel van Souaida en Jabal al-Druze, 1921 tot 1936
Lêer:Hatay flag.svg|[[Staat van Hatay]], 1938 tot 1939
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

=== Soortgelyke vlae ===
&lt;center&gt;&lt;gallery align=&quot;center&quot; widths=&quot;150&quot;&gt;
Lêer:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Arabiese Demokratiese Republiek Sahara]]
Lêer:Flag of Egypt.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Egipte]]
Lêer:Flag of Iraq.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Irak]]
Lêer:Flag of Yemen.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Jemen]]
Lêer:Flag of Jordan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Jordanië]]
Lêer:Flag of Kuwait.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Koeweit]]
Lêer:Flag of Palestine.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Palestina]]
Lêer:Flag of Sudan.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Soedan]]
Lêer:Flag of Somaliland.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van Somaliland]]
Lêer:Flag of the United Arab Emirates.svg| {{FIAV|normal}} [[Vlag van die Verenigde Arabiese Emirate]]
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Sien ook ==
{{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |last=Goodarzi |first=Jubin M. |title=Syria and Iran: Diplomatic Alliance and Power Politics in the Middle East |url=https://archive.org/details/syriairandiploma0000good |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=978-1-84511-127-4}}
* {{en}} {{cite book |last=Heydemann |first=Steven |title=Authoritarianism in Syria: Institutions and Social Conflict, 1946–1970 |publisher=Cornell University Press |year=1999 |isbn=978-0-8014-2932-3 |url=https://archive.org/details/authoritarianism00heyd }}
* {{en}} {{cite book |last=Lawson |first=Fred H. |title=Constructing International Relations in the Arab World |publisher=Stanford University Press |year=2006 |isbn=978-0-8047-5372-2 |url=https://archive.org/details/constructinginte00laws }}
* {{en}} {{cite book |last=King |first=Stephen J. |title=The New Authoritarianism in the Middle East and North Africa |url=https://archive.org/details/newauthoritarian0000king |publisher=Indiana University Press |year=2009 |isbn= 978-0-253-35397-9}}
* {{en}} {{cite book |last=Podeh |first=Elie |title=The Decline of Arab Unity: The Rise and Fall of the United Arabic Republic |url=https://archive.org/details/declineofarabuni0000pode |publisher=Sussex Academic Press |year=1999 |isbn=978-1-902210-20-9}}
* {{en}} {{cite book |last=Schumann |first=Cristoph |title=Liberal Thought in the Eastern Mediterranean: Late 19th Century Until the 1960s |publisher= BRILL |year=2008 |isbn=9789004165489}}
* {{en}} {{cite book |last=Thomas |first=Martin |title=Empires of Intelligence: Security Services and Colonial Disorder after 1914 |publisher=University of California Press |year=2007 |isbn=978-0-520-25117-5}}
* {{en}} {{cite book |last=Thompson |first=Elizabeth |title=Colonial Citizens: Republican Rights, Paternal Privilege, and Gender in French Syria and Lebanon |publisher=Columbia University Press |year=2000 |isbn=978-0-231-10661-0 |url=https://archive.org/details/colonialcitizens0008thom }}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Flags of Syria|Vlae van Sirië}}
* {{en}} [https://www.fotw.info/flags/sy.html Sirië] by ''Flags of the World''
* {{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Syria |title=Vlag van Sirië |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=6 Maart 2020}}

{{Asiëvlae}}
{{Gesagsrekords}}
{{en-vertaal|Flag of Syria}}

[[Kategorie:Nasionale vlae|Sirië]]
[[Kategorie:Sirië]]</text>
      <sha1>4sf1cg3os4uimfrwaij7s2cxzg0z2aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lando Norris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264520</id>
    <revision>
      <id>3362248</id>
      <parentid>3327484</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule 1-uitslae */</comment>
      <origin>3362248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112078" sha1="parejqq3nqj1ucymrdl1lngbs632y5j" xml:space="preserve">{{Inligtingskas renjaer
| name             = Lando Norris
| image            = 2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3968 by Stepro (cropped2).jpg
| caption          = Norris, wenner van die [[2024 Nederlandse Grand Prix]]
| image_size       = 200px
| birth_date       = {{Geboortedatum en ouderdom|1999|11|13}}
| birth_place      = [[Bristol]], [[Verenigde Koninkryk]]
| nationality      = {{vlagikoon|GBR}} Brit
| Years            = [[2018 Formule Een-seisoen|2018]] -
| Old Team         =
| 2026 Team        = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| Car number       = 1
| Races            = {{F1stat|NOR|entries}} ({{F1stat|NOR|starts}} begin)
| Championships    = 1 (2025)
| Wins             = {{F1stat|NOR|wins}}
| Podiums          = {{F1stat|NOR|podiums}}
| Points           = {{F1stat|NOR|careerpoints}}
| Poles            = {{F1stat|NOR|poles}}
| Fastest laps     = {{F1stat|NOR|fastestlaps}}
| First race       = [[2019 Australiese Grand Prix]]
| First win        = [[2024 Miami Grand Prix]]
| Last win         = [[2026 Nederlandse Grand Prix]]
| Last race        = {{laaste F1GP}}
| Last season      = 2025
| Last position    = 1ste (423 punte)
}}

'''Lando Norris''' (* [[13 November]] [[1999]]) is 'n Brits-Belgiese professionele motorrenjaer wat tans vir die [[McLaren]]-span aan [[Formule Een]]renne onder die Britse vlag deelneem. Hy het die MSA Formule-kampioenskap in 2015 gewen, en die Toyota Racing-reeks, Eurocup Formule Renault 2.0 en Formule Renault 2.0 Noord-Europese Beker in 2016. Hy het ook daardie jaar die McLaren Autosport BRDC-toekenning ontvang. Hy het daarna die 2017 FIA Formule 3 Europese Kampioenskap gewen en het in 2018 naas [[George Russell]] in die FIA Formule 2-kampioenskap geëindig, beide saam met Carlin. Hy was 'n lid van die McLaren Jongbestuurderprogram.

== Formule 1-renloopbaan ==
In Februarie 2017 is Norris as 'n junior bestuurder by McLaren onderteken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/128207|title=McLaren F1 team signs Lando Norris to its junior programme|last=Khorounzhiy|first=Valentin|work=Autosport|date=22 Februarie 2017|access-date=22 Februarie 2017}}&lt;/ref&gt; Later daardie jaar het Norris vir McLaren getoets in 'n geskeduleerde middelseisoentoets. Hy het die tweede vinnigste rondte in die tweede dag van toetse by die [[Hungaroring]] afgelê.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/headlines/2017/8/kubica-fourth-fastest-on-return-as-vettel-sets-testing-pace.html|title=Kubica fourth fastest on return as Vettel sets testing pace|publisher=ESPN F1|date=2 Augustus 2017|access-date= 2 Augustus 2017}}&lt;/ref&gt; Aan die einde van 2017 het Norris die amptelike McLaren-toets- en reserwejaer vir die [[2018 Formule Een-seisoen|2018-seisoen]] geword.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=6 November 2017|title=McLaren Formula 1 – Lando Norris becomes official McLaren test and reserve driver for 2018|language=en|work=mclaren.com|url=http://www.mclaren.com/formula1/team/reserve-test-development-drivers/lando-norris-becomes-official-mclaren-test-reserve-driver-2018/|url-status=dead|access-date=6 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221051536/https://www.mclaren.com/formula1/team/reserve-test-development-drivers/lando-norris-becomes-official-mclaren-test-reserve-driver-2018/|archive-date=21 February 2018}}&lt;/ref&gt; Norris het aan sy eerste amptelike oefensessie by die [[2018 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] deelgeneem en 26 rondtes aangeteken.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Mitchell|first=Scott|title=Vettel heads Verstappen and Hamilton in 2018 Belgian Grand Prix FP1|url=https://www.autosport.com/f1/news/138217/vettel-heads-verstappen-and-hamilton-in-spa-fp1|access-date=7 November 2020|website=Autosport.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Norris het gedurende die jaar ses verdere oefensessies afgelê.

=== Sedert 2019 by McLaren ===
[[Lêer:Lando Norris, Chinese GP 2019.jpg|links|duimnael|Norris (afgebeeld by die [[Chinese Grand Prix]]) het in 2019 op 19-jarige ouderdom sy Formule Een-debuut by [[McLaren]] gemaak.]]

Norris was gekontrakteer om vir McLaren te jaag vir die [[2019 Formule Een-seisoen|2019 Formule Een Wêreldkampioenskapseisoen]], saam met spanmaat [[Carlos Sainz jr.]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lando Norris to drive for McLaren in 2019 |url=https://www.mclaren.com/formula1/team/lando-norris/lando-norris-drive-mclaren-2019/ |publisher=McLaren |access-date=3 September 2018}}&lt;/ref&gt; Hy het met sy debuut by die [[2019 Australiese Grand Prix]] agtste gekwalifiseer en die wedren in die twaalfde plek voltooi. Hy het sy eerste Formule Een-punte behaal deur sesde te eindig by die volgende ren, die [[2019 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]].&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Slater|first=Luke|date=2 April 2019|title=Lando Norris's impressive Bahrain Grand Prix hints at a McLaren revival|language=en|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/02/lando-norriss-impressive-bahrain-grand-prix-hints-mclaren-revival/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/02/lando-norriss-impressive-bahrain-grand-prix-hints-mclaren-revival/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=7 November 2020|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt; Die [[2019 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] was die eerste van Norris se onttrekkings daardie seisoen, nadat skade van 'n botsing met [[Daniil Kvyat]] op die eerste rondte veroorsaak het dat hy later aan die wedren onttrek het.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Duncan|first=Phil|date=14 April 2019|title=Lando Norris feared first lap Chinese Grand Prix crash would leave him upside down|language=en|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/14/lando-norris-feared-first-lap-chinese-grand-prix-crash-would/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2019/04/14/lando-norris-feared-first-lap-chinese-grand-prix-crash-would/ |archive-date=11 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=7 November 2020|issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt; Verdere onttrekkings het gekom by die [[2019 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] ná 'n botsing met [[Lance Stroll]] en by die [[2019 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] toe 'n brand aan sy remme veroorsaak het dat sy suspensie ingegee het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-f1-team-identifies-cause-of-norriss-canadian-gp-breakage-4986064/4986064/|title=McLaren F1 team identifies cause of Norris's Canadian GP breakage|website=autosport.com|first=Adam|last=Cooper|date=18 Junie 2019|accessdate=16 Julie 2021}}&lt;/ref&gt;

Norris was op koers om sewende by die [[2019 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] te eindig, maar het laat in die wedren hidrouliese probleme ondervind, en is uiteindelik negende geklassifiseer. Dit is gevolg deur 'n sesde plek by die [[2019 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], wat sy beste uitslag verteenwoordig het. Hy is gedwing om laaste by die [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] weg te spring as gevolg van boetes vir die oorskryding van die toegelate aantal enjinkomponente vir die seisoen. Hy het later uit die wedren geval ná 'n kragverlies.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=McLaren Racing – 2019 German Grand Prix|url=https://www.mclaren.com/racing/2019/german-grand-prix/2019-german-grand-prix/|access-date=7 November 2020|website=www.mclaren.com|language=en}}&lt;/ref&gt; By die [[2019 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] het hy sy pad van elfde tot vyfde in die vroeë stadiums van die wedren oopgeveg. Hy het hierdie posisie behou en was ingestel om sy beste loopbaanuitslag aan te teken, maar het 'n kragverlies op sy laaste rondte opgedoen en is elfde geklassifiseer.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Grounds|first=Ben|date=1 September 2019|title=Lando Norris left frustrated by final-lap mechanical failure at Belgian GP|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11800151/lando-norris-left-frustrated-by-final-lap-mechanical-failure-at-belgian-gp|access-date=7 November 2020|website=Sky Sports|language=en}}&lt;/ref&gt;

Norris het sy [[2019 Formule Een-seisoen|debuut Formule Een-seisoen]] elfde in die jaerskampioenskap met 49 punte afgesluit. Spanmaat Sainz het 96 punte aangeteken, maar Norris het Sainz by elf van die een-en-twintig wedrenne uitgekwalifiseer. Tydens sy debuutjaar het Norris 'n meerjarige kontrak geteken om by McLaren te bly vir die [[2020 Formule Een-seisoen|2020-seisoen]] tot [[2022 Formule Een-seisoen|2022]].&lt;ref&gt;{{cite web|last=Richards|first=Giles|date=9 July 2019|title=Lando Norris signs new McLaren contract after superb start to F1 career|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jul/09/lando-norris-new-mclaren-contract-f1-carols-sainz|access-date=30 November 2019|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;

=== 2020: Nooienspodium ===
By die seisoen-opener, die [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] het Norris in die vierde plek gekwalifiseer, maar is na die derde plek bevorder na 'n roosterstraf vir [[Lewis Hamilton]], die hoogste roosterplek van sy loopbaan destyds en die hoogste vir McLaren sedert die [[2016 Oostenrykse Grand Prix]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.we-never-thought-we-could-beat-racing-point-admits-norris-after-career-best.709o2E45PFuzgfJnWrPrbH.html|title=Lando Norris admits McLaren 'never thought' they could beat Racing Point as he secures best-ever qualifying result in Austria &amp;#124; Formula 1®|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122145434/https://www.formula1.com/en/latest/article.we-never-thought-we-could-beat-racing-point-admits-norris-after-career-best.709o2E45PFuzgfJnWrPrbH.html|archive-date=22 January 2021|access-date=26 February 2021}}&lt;/ref&gt; In die laaste stadiums van die wedren is die derde geplaasde Hamilton 'n vyf-sekonde-straf opgelê vir die veroorsaak van 'n botsing met Alex Albon. Norris het die vinnigste rondte van die wedren in die laaste rondte opgestel om 4.802 sekondes agter Hamilton te eindig, en Norris behaal die eerste podiumplek van sy loopbaan.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Matthey|first=James|date=6 July 2020|title=Lando Norris was the highlight of the Austrian GP after snatching a podium finish|url=https://www.news.com.au/sport/motorsport/formula-one/lando-norris-was-the-highlight-of-the-austrian-gp-after-snatching-a-podium-finish/news-story/f523339baa3ee049753ef1c38bf630e9|access-date=6 July 2020|newspaper=News.com.au|language=en-AU|archive-date=6 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706055837/https://www.news.com.au/sport/motorsport/formula-one/lando-norris-was-the-highlight-of-the-austrian-gp-after-snatching-a-podium-finish/news-story/f523339baa3ee049753ef1c38bf630e9|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last1=Duncan|first1=Phil|last2=Slater|first2=Luke|date=5 July 2020|title=Valtteri Bottas wins chaotic Austrian Grand Prix as brilliant Lando Norris takes maiden podium for McLaren|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/05/f1-austrian-grand-prix-2020-live-spielberg-race-results-hamilton/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2020/07/05/f1-austrian-grand-prix-2020-live-spielberg-race-results-hamilton/|archive-date=11 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|newspaper=The Telegraph}}&lt;/ref&gt; By die [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] het Norris sesde gekwalifiseer, maar is 'n drie-plek-roosterstraf opgelê vir verbysteek onder [[Vlae gebruik in motorwedrenne|geel vlae]] tydens oefening. Hy het drie motors in die laaste twee rondtes van die wedren verbygesteek om vyfde te eindig, in wat hy beskryf het as &quot;een van die beste wedrenne van my loopbaan&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/lando-norris-styrian-gp-best-race/|title=Norris: Styrian GP best race of F1 career|date=12 July 2020|website=planetf1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730131210/https://www.planetf1.com/news/lando-norris-styrian-gp-best-race/|archive-date=30 July 2021|access-date=16 July 2021}}&lt;/ref&gt;

Ses agtereenvolgende punteverdienstes is tussen die [[2020 Britse Grand Prix|Britse]] en [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse]] Grands Prix behaal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2020/races/1053/tuscany/race-result.html|title=Tuscan Grand Prix race results|website=formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921115214/https://www.formula1.com/en/results.html/2020/races/1053/tuscany/race-result.html|archive-date=21 September 2020|access-date=7 November 2020}}&lt;/ref&gt; Norris het skade opgedoen tydens die eerste rondte van die [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] en die wedren vyftiende geëindig. By die [[2020 Eifelse Grand Prix|Eifelse Grand Prix]] het hy van die sesde plek onttrek weens kragbronversaking. Tydens die [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] het 'n botsing met [[Lance Stroll]] en 'n pap wiel tot 'n dertiende plek gelei.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.who-were-the-winners-and-losers-of-the-portuguese-grand-prix.8cSP4vj2v8wr1lpc9zwLd.html|title=Who were the Winners and Losers of the 2020 Portuguese Grand Prix?|website=formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102041951/https://www.formula1.com/en/latest/article.who-were-the-winners-and-losers-of-the-portuguese-grand-prix.8cSP4vj2v8wr1lpc9zwLd.html|archive-date=2 November 2020|access-date=7 November 2020}}&lt;/ref&gt; Hierna het Norris kritiek gekry oor sy opmerkings dat Stroll &quot;blykbaar nie leer nie&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/36306/12115132/lando-norris-angry-with-lance-stroll-after-crash-at-portuguese-gp|title=Lando Norris angry with Lance Stroll after crash at Portuguese GP|website=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103200855/https://www.skysports.com/f1/news/36306/12115132/lando-norris-angry-with-lance-stroll-after-crash-at-portuguese-gp|archive-date=3 November 2020|access-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-says-stroll-doesnt-seem-to-learn-after-portuguese-gp-collision.3f9HSpByasXi9zkyJlUgqX.html|title=Norris says Stroll 'doesn't seem to learn' after Portuguese GP collision|date=25 October 2020|website=formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028212500/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-says-stroll-doesnt-seem-to-learn-after-portuguese-gp-collision.3f9HSpByasXi9zkyJlUgqX.html|archive-date=28 October 2020|access-date=7 November 2020}}&lt;/ref&gt; en sy vermeende aftakeling van Lewis Hamilton se behaal van die meeste Grand Prix-oorwinnings, en dit beskryf as &quot;niks vir hom&quot; nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-lando-norris-explains-apology-tweet-was-for-lewis-hamilton-after-public-backlash/|title=Lando Norris explains apology Tweet was for Lewis Hamilton after public backlash|last=Gopal|first=Bhargav|date=30 October 2020|website=EssentiallySports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202222115/https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-lando-norris-explains-apology-tweet-was-for-lewis-hamilton-after-public-backlash/|archive-date=2 December 2020|access-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-last-few-days-have-been-the-worst-lando-norris-asserts-hes-a-nice-guy/|title=&quot;Last few days have been the worst&quot;- Lando Norris asserts he's a &quot;Nice Guy&quot;|last=Manjunath|first=Ayush|date=31 October 2020|website=EssentiallySports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421043124/https://www.essentiallysports.com/f1-news-emilia-romagna-grand-prix-last-few-days-have-been-the-worst-lando-norris-asserts-hes-a-nice-guy/|archive-date=21 April 2021|access-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt; Daarna het Norris om verskoning gevra vir sy opmerkings oor Stroll en ook 'n persoonlike verskoning aan Hamilton aangebied, waarin hy gesê het dat sy opmerkings &quot;onverskillig&quot; was en dat hy &quot;[nie] die respek getoon het wat ek aan sekere mense behoort te hê nie&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thesportsrush.com/f1-news-i-owe-an-apology-lando-norris-apologizes-to-lance-stroll-after-abusing-him-on-team-radio/|title=&quot;I owe an apology&quot; – Lando Norris apologizes to Lance Stroll after abusing him on team radio during Portuguese Grand Prix|date=27 October 2020|website=The SportsRush|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122165048/https://thesportsrush.com/f1-news-i-owe-an-apology-lando-norris-apologizes-to-lance-stroll-after-abusing-him-on-team-radio/|archive-date=22 January 2021|access-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12118961/lando-norris-sent-lewis-hamilton-apology-over-comments-on-f1-wins-record|title=Lando Norris sent Lewis Hamilton apology over comments on F1 wins record|website=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109005919/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12118961/lando-norris-sent-lewis-hamilton-apology-over-comments-on-f1-wins-record|archive-date=9 November 2020|access-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-lando-norris-concedes-hes-been-stupid-and-careless-over-recent-comments/|title=Norris concedes he's been &quot;stupid and careless&quot; over recent comments|last=Gopal|first=Bhargav|date=27 October 2020|website=EssentiallySports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204211847/https://www.essentiallysports.com/f1-news-lando-norris-concedes-hes-been-stupid-and-careless-over-recent-comments/|archive-date=4 December 2020|access-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt;

By die [[2020 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Norris wat hy &quot;die swakste wegsprong van sy loopbaan&quot; genoem het, gehad.&lt;ref name=&quot;gert&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/norris-made-worst-start-of-everyones-career-ever-in-turkey/4911396/|title=F1: Norris made 'worst start of everyone's career ever'|last=Cooper|first=Adam|date=16 November 2020|website=www.motorsport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201117193407/https://www.motorsport.com/f1/news/norris-made-worst-start-of-everyones-career-ever-in-turkey/4911396/|archive-date=17 November 2020|access-date=14 December 2020}}&lt;/ref&gt; Hy het vanaf die veertiende plek weggespring na 'n vyf-plek-roosterstraf omdat hy nie geel vlae in kwalifisering gerespekteer het nie, maar het herstel om agtste te eindig en die vinnigste rondte van die wedren aan te teken.&lt;ref name=&quot;gert&quot; /&gt; Norris het vierde geëindig by die [[2020 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] en vyfde by die seisoenfinale [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]],&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-and-sainz-delighted-with-p4-and-p5-in-bahrain-gp-as-mclaren-jump-to.3rJI1QBfxpk2r6DUyuFkxn.html|title=Norris and Sainz delighted with P4 and P5 in Bahrain GP, as McLaren jump to third in constructors' battle|date=29 November 2020|website=www.formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130005203/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-and-sainz-delighted-with-p4-and-p5-in-bahrain-gp-as-mclaren-jump-to.3rJI1QBfxpk2r6DUyuFkxn.html|archive-date=30 November 2020|access-date=14 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-dont-know-where-it-came-from-norris-shocked-by-stunning-p4-in-abu-dhabi.7ffqnh8GiHYnP46VSzeUTL.html|title='I don't know where it came from' – Lando Norris shocked by stunning P4 in Abu Dhabi qualifying|date=12 December 2020|website=www.formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212192814/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-dont-know-where-it-came-from-norris-shocked-by-stunning-p4-in-abu-dhabi.7ffqnh8GiHYnP46VSzeUTL.html|archive-date=12 December 2020|access-date=14 December 2020}}&lt;/ref&gt; wat, benewens die punte wat deur spanmaat Sainz aangeteken is, McLaren gehelp het om die derde plek in die vervaardigerskampioenskap voor [[Racing Point F1-span|Racing Point]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Benson|first=Andrew|date=13 December 2020|title=Verstappen wins season finale in Abu Dhabi|language=en|work=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/55294365|access-date=14 December 2020|archive-date=14 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214011122/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/55294365|url-status=live}}&lt;/ref&gt; te behaal. Norris het die seisoen negende in die Bestuurderskampioenskap met 97 punte afgesluit, agt punte agter Sainz.

=== 2021 Eerste voorwegsprong ===
[[Lêer:FIA F1 Austria 2021 Nr. 4 Norris.jpg|duimnael|links|Norris jaag tydens die [[2021 Oostenrykse Grand Prix]]]]
Norris het vir die 2021 seisoen by McLaren gebly, saam met Daniel Ricciardo terwyl Sainz die span verlaat het en na Ferrari oorgestap het.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Daniel Ricciardo/Lando Norris will be the most exciting driver line up in 2021, says McLaren boss Zak Brown|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-norris-will-be-the-most-exciting-driver-line-up-in-2021-says-zak.3RCqTJxOAFyTfp9YxkAxVY.html|access-date=15 July 2020|website=formula1.com|date=26 June 2020|archive-date=16 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116113436/https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-norris-will-be-the-most-exciting-driver-line-up-in-2021-says-zak.3RCqTJxOAFyTfp9YxkAxVY.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Norris het sewende gekwalifiseer vir die seisoen-opener Bahreinse Grand Prix en die wedren vierde geëindig.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Noble|first=Jonathan|date=28 March 2021|title=McLaren insists it has no disappointment with Bahrain GP qualifying form|url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-no-disappointment-bahrain-gp-qualifying/5953840/|access-date=18 April 2021|website=www.autosport.com|language=en|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418224658/https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-no-disappointment-bahrain-gp-qualifying/5953840/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Qualifying Standings – Bahrain|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1064/bahrain/qualifying.html|access-date=18 April 2021|website=Formula 1|archive-date=28 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210328175040/https://www.formula1.com/en/results.html/2021/races/1064/bahrain/qualifying.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=28 March 2021|title=McLaren's Lando Norris had 'flashbacks' to maiden podium as he charged to P4 in Bahrain|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-had-flashbacks-to-maiden-podium-as-he-charged-to-p4-in-bahrain.5ksgDWSHznlTr9heyikSFz.html|access-date=18 April 2021|website=formula1.com|archive-date=15 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415025524/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-had-flashbacks-to-maiden-podium-as-he-charged-to-p4-in-bahrain.5ksgDWSHznlTr9heyikSFz.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; By die volgende wedren, die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]], is 'n kwalifiserende tyd wat hom derde op die rooster sou geplaas het, verwyder omdat hy baanbeperkings oorskry het, en hy het sewende vir die wedren weggespring. Norris het in die tweede plek gehardloop voordat hy met drie rondtes oor deur Lewis Hamilton verbygesteek is. Hy het derde geëindig om sy tweede Formule Een-podiumplek te behaal.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Benson|first=Andrew|date=18 April 2021|title=Verstappen wins classic as Hamilton recovers|work=[[BBC Sport]]|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/56793486|access-date=18 April 2021|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418153031/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/56793486|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

By die [[2021 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] het Norris vyfde weggespring en voordeel getrek uit [[Charles Leclerc]] se versuim om die wedren te begin en [[Valtteri Bottas]] se onttrekking om nog 'n podiumplek te behaal. Norris is 'n roosterstraf opgelê en het negende by die [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] begin omdat hy nie by die kuipe aangedoen het tydens 'n rooi vlag-periode in kwalifisering nie, 'n sanksie wat hy as &quot;onregverdig&quot; gekritiseer het.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Scott Michell |first1=Valentin Khorounzhiy |title='Gutted' Norris: Baku grid penalty and license points unfair |url=https://the-race.com/formula-1/gutted-norris-baku-grid-penalty-and-licence-points-unfair/ |website=The Race |date=5 June 2021 |publisher=The Race Media Ltd |access-date=5 June 2021 |archive-date=5 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210605155304/https://the-race.com/formula-1/gutted-norris-baku-grid-penalty-and-licence-points-unfair/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het plekke in die wedren teruggewen om vyfde te eindig, gehelp deur ongelukke en foute van bestuurders voor hom.

Norris het sy destydse hoogste plek op die baan geëwenaar by die [[2021 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] in Oostenryk, deur derde te begin nadat Bottas 'n roosterstraf gekry het.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bottas Handed Three-place Grid Penalty |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-bottas-handed-three-place-grid-drop-and-penalty-points-for.5t4zHtuj4Z8pRjt7PFC6nn.html |website=Formula1 |access-date=28 June 2021 |archive-date=27 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627202702/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-bottas-handed-three-place-grid-drop-and-penalty-points-for.5t4zHtuj4Z8pRjt7PFC6nn.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het vyfde geëindig vir die derde agtereenvolgende wedren.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=McDonagh |first1=Connor |title=F1 2021 Styrian Grand Prix |url=https://www.crash.net/f1/results/982194/1/f1-2021-styrian-grand-prix-full-race-results-round-8 |website=Crash |date=27 June 2021 |publisher=Crash.net |access-date=28 June 2021 |archive-date=27 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210627143324/https://www.crash.net/f1/results/982194/1/f1-2021-styrian-grand-prix-full-race-results-round-8 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het hierdie kwalifiserende posisie by die volgende naweek se [[2021 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] verbeter deur in die tweede plek weg te spring nadat hy 'n tyd van 0.048 sekondes agter die voorste wegspringplek van Max Verstappen opgestel het.&lt;ref&gt;{{cite web |title=2021 Austrian Grand Prix Qualifying Report |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-edges-out-sensational-norris-to-take-austrian-gp-pole.5X2ZtXmTdFw2ZjXFwRw1KJ.html |website=Formula1.com |access-date=4 July 2021 |archive-date=3 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210703192254/https://www.formula1.com/en/latest/article.qualifying-verstappen-edges-out-sensational-norris-to-take-austrian-gp-pole.5X2ZtXmTdFw2ZjXFwRw1KJ.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Norris het 'n straf tydens die wedren ontvang nadat daar beslis is dat hy [[Sergio Pérez]] van die baan gedwing het. Hy het die wedren derde voltooi om sy derde podiumplek van die seisoen te behaal.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Benson |first1=Andrew |title=Austrian GP Race Report |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57713734 |access-date=4 July 2021 |archive-date=4 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210704144330/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57713734 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Hy het die sesde vinnigste tyd in Vrydag se kwalifisering by die [[2021 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] opgestel, voordat hy vyfde in die nuwe-formaat naelren-kwalifisering en vierde in die Grand Prix geëindig het. Hierdie resultaat het hom na die derde plek in die jaerskampioenskap geskuif.&lt;ref&gt;{{cite web |title='I wanted a little bit more' – Lando Norris on British GP |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-wanted-that-little-bit-more-norris-disappointed-after-slow-pit-stop-costs.1cRqifHUHe5zn6Lny64DwN.html |website=Formula1.com |access-date=18 July 2021 |archive-date=18 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718201910/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-wanted-that-little-bit-more-norris-disappointed-after-slow-pit-stop-costs.1cRqifHUHe5zn6Lny64DwN.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het sesde gekwalifiseer vir die [[2021 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]]. Hy het tot derde plek verbeter met die eerste draai, maar is van agter deur Bottas getref, wat veroorsaak het dat hy met Verstappen gebots het. Norris het twee rondtes later weens ernstige skade uit die wedren onttrek. By die [[2021 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] het Norris vierde in die naelren-kwalifisering geëindig, wat derde op die rooster vir die wedren geword het nadat Bottas 'n roosterstraf opgedoen het. Norris het die wedren tweede agter spanmaat Ricciardo voltooi, wat sy vierde podiumplek van die seisoen behaal het en McLaren se eerste een-twee-eindstryd sedert die 2010 Kanadese Grand Prix verseker het.&lt;ref&gt;{{cite web|title=2021 Italian Grand Prix race report and highlights: Ricciardo leads stunning McLaren 1-2 at Monza after Verstappen and Hamilton collide again|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-leads-stunning-mclaren-1-2-at-monza-after-verstappen-and-hamilton.2BH4g9dpznux3HTK3SXj9B.html|access-date=12 September 2021|website=formula1|archive-date=12 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210912145723/https://www.formula1.com/en/latest/article.ricciardo-leads-stunning-mclaren-1-2-at-monza-after-verstappen-and-hamilton.2BH4g9dpznux3HTK3SXj9B.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Norris het sy eerste Formule Een-voorwegspringposisie in veranderende weersomstandighede tydens kwalifisering by die [[2021 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] behaal. Hy het die voorsprong in die eerste rondte aan Carlos Sainz verloor voordat hy dit in rondte 13 herwin het. Norris het die wedren voortgesit met Lewis Hamilton kort agter hom totdat dit in die laaste rondtes begin reën het. Norris het besluit om op droëweerbande te bly terwyl Hamilton vir intermediêre bande kuipe toe is. Die reën het gou vererger, wat Hamilton toegelaat het om hom verby te steek en Norris gedwing het om vir intermediêre bande in te kuip. Norris het sewende geëindig en die vinnigste rondte van die wedren aangeteken.

Norris het punte in elk van die oorblywende sewe wedrenne van die seisoen aangeteken, maar het nie hoër as sewende geëindig nie. Hy het derde gekwalifiseer by die seisoen-eindigende Abu Dhabi Grand Prix en was die eerste van die vyf motors wat kontroversieel toegelaat is om hulself op die voorlaaste rondte van die wedren te ontloop. Hy het die besluit gekritiseer om die wedren op die laaste rondte te hervat en dit beskryf as &quot;vir die TV&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |title=F1 drivers left confused by &quot;made for TV&quot; safety car unlapping call |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-drivers-left-confused-by-made-for-tv-safety-car-unlapping-call/6880631/ |access-date=13 December 2021 |website=Autosport|date=13 December 2021 }}&lt;/ref&gt; Die uitslag van die laaste wedren het Norris tot sesde in die Wêreldbestuurderskampioenskap laat val, 4.5 punte agter voormalige spanmaat Sainz. Nietemin het Norris sy loopbaanbeste resultaat op die punteleer behaal en 160 punte teenoor spanmaat Ricciardo se 115 aangeteken.

=== 2022 ===
In Februarie 2022 het Norris 'n kontrakverlenging met McLaren onderteken wat hom 'n plek tot ten minste 2025 by die span verseker het.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lando Norris agrees major contract extension to stay at McLaren until 2025|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-norris-agrees-major-contract-extension-to-stay-at-mclaren-until.5bK60HZJ6ddtdr1R2yIPhX.html|access-date=9 February 2022|website=www.formula1.com|language=en}}&lt;/ref&gt; Norris het al drie dae van die Bahrein-amptelike voorseisoentoetse voltooi nadat Ricciardo positief getoets het vir COVID-19 en dit nie kon bywoon nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=McLaren driver Daniel Ricciardo tests positive for covid 19|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mclaren-driver-daniel-ricciardo-tests-positive-for-covid-19.5ocJxEFaCjo8ZVK0npWRGs.html|access-date=19 March 2022|website=www.formula1.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

Beide McLaren-bestuurders het gekwalifiseer en buite die top tien geëindig tydens die seisoen-opener [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]]. Norris het toe punte aangeteken by die [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese]] en [[2022 Australiese Grand Prix|Australiese Grands Prix]] voordat hy die span se enigste podiumplek van die seisoen behaal het met 'n derde plek by die [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thurston |first=Emma |date=24 April 2022 |title=Lando Norris hails McLaren's teamwork after P3 finish in Imola |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12597826/emilia-romagna-gp-lando-norris-hails-mclarens-teamwork-after-p3-finish-in-imola |access-date=25 April 2022 |website=Sky Sports F1 |language=en |archive-date=24 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424181333/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12597826/emilia-romagna-gp-lando-norris-hails-mclarens-teamwork-after-p3-finish-in-imola |url-status=live }}&lt;/ref&gt; By die nuwe [[2022 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] is die veiligheidsmotor ontplooi toe Norris betrokke was in 'n ongeluk met [[Pierre Gasly]] se [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Landman |first1=Declan |title=Norris laments 'silly accident' with Gasly in Miami |url=https://www.planetf1.com/news/lando-norris-pierre-gasly-miami-crash/ |website=plannetF1 |date=9 May 2022 |publisher=Sam Cooper |access-date=19 May 2022 |archive-date=19 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519164549/https://www.planetf1.com/news/lando-norris-pierre-gasly-miami-crash/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Ten spyte van [[mangelontsteking]], het Norris sesde in die [[2022 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] gekom en die vinnigste rondte aangeteken.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Norris relieved to finish 'rewarding' Monaco GP in P6 after overcoming tonsillitis and torrential rain |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-relieved-to-finish-rewarding-monaco-gp-in-p6-after-overcoming.53UfNICh2UvdDlFtZP49tQ.html |access-date=31 May 2022 |website=www.formula1.com |language=en |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530175447/https://www.formula1.com/en/latest/article.norris-relieved-to-finish-rewarding-monaco-gp-in-p6-after-overcoming.53UfNICh2UvdDlFtZP49tQ.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het vyftiende gekwalifiseer by die [[2022 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]], maar het in die naelren en die wedren herstel om sewende te eindig. Hy het toe vierde gekwalifiseer vir die [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] maar kon nie Lewis Hamilton en die twee [[Red Bull Racing|Red Bulls]] agterhou nie en het sewende geëindig.

Norris het sewentiende by die [[2022 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] weggespring met 'n kragonderdele-straf en kon nie punte aanteken nie en het twaalfde geëindig. Hy het derde by die [[2022 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] weggespring, maar weer teen die Red Bulls verloor en sewende geëindig. Sy beste resultaat sedert Emilia-Romagna was by die [[2022 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] waar hy en Ricciardo onderskeidelik vierde en vyfde geëindig het, wat McLaren kortliks tot die vierde plek bo Alpine in die vervaardigerskampioenskap opgeskuif het. Hy het punte in die São Paulo Grand Prix naelren aangeteken, maar 'n ratkasfout het hom uit die punteposisies in die wedren geskakel. Hy het die seisoen met die sesde plek en die vinnigste rondte by die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] afgesluit. Hy het sewende in die Bestuurderskampioenskap geëindig en in die jaar 122 punte teenoor Ricciardo se 37 aangeteken.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|title=Championship Points|publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]]|access-date=4 June 2025|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201133412/https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2022%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Championship%20Points.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 2023 ===
[[Lêer:FIA F1 Austria 2023 Nr. 4 (1).jpg|duimnael|links|Norris jaag vir McLaren tydens die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]].]]
Norris het vir [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] by McLaren aangebly, saam met nuweling [[Oscar Piastri]] wat Ricciardo vervang het.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/ |title=McLaren Racing – 2021 FIA F2 champion Oscar Piastri to join McLaren Racing in 2023 |publisher=Mclaren.com |date= |access-date=3 September 2022 |archive-date=25 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925165603/https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; By die [[2023 Bahreinse Grand Prix|eerste ren in Bahrein]] het beide McLaren-motors betroubaarheidsprobleme ondervind.&lt;ref name=&quot;MCL60 Bahrain Issues&quot;&gt;{{Cite web |last1=Kew |first1=Matt |last2=Cleeren |first2=Filip |last3=Cooper |first3=Adam |date=6 March 2023 |title=McLaren reveals Norris and Piastri reliability issues in Bahrain GP |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-reveals-norris-and-piastri-reliability-issues/10440344/ |url-access=limited |access-date=7 March 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en |publication-place=London |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306024419/https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-reveals-norris-and-piastri-reliability-issues/10440344/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Norris moes ses kuipestoppe maak om die probleem te ondersoek en het sewentiende en laaste van die voltooide jaers geëindig.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2023 |title=2023 Bahrain Grand Prix race report and highlights: Verstappen leads 1-2 in Bahrain season opener as Leclerc retires and Alonso takes final podium place in style |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-leads-1-2-in-bahrain-season-opener-as-leclerc-retires-and-alonso.40788dU0VkiLz0gxRPo7n1.html |access-date=6 March 2023 |website=formula1.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy is vir die eerste keer sedert 2019 in die eerste kwalifiseringsessie by die [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] uitgeskakel nadat hy teen 'n muur gebots het.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-perez-matches-alesi-as-alonso-grabs-best-aston-martin-start.70Qj5u28UCVJf2b3Wc9eSf.html | title=Facts And Stats: Perez matches Alesi, as Alonso grabs best Aston Martin start since the 1950s &amp;#124; Formula 1® | access-date=19 March 2023 | archive-date=19 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230319135630/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-perez-matches-alesi-as-alonso-grabs-best-aston-martin-start.70Qj5u28UCVJf2b3Wc9eSf.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het skade van puin in die eerste rondte opgedoen en weer sewentiende geëindig.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cooper |first=Adam |date=20 March 2023 |title=McLaren's Piastri &quot;surprised&quot; by Gasly contact damage in Saudi Arabian GP |url=https://www.autosport.com/f1/news/piastri-surprised-by-gasly-contact-damage-in-saudi-arabian-gp/10446468/ |access-date=20 March 2023 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en}}&lt;/ref&gt;  By die [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het McLaren hul eerste punte van die seisoen aangeteken; Piastri het agtste geëindig en Norris het van dertiende aan die begin tot sesde aan die einde verbeter. Nog 'n K1-eliminasie by die [[2023 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] en kontak met [[Nyck de Vries]] by die wegsprong het gelei tot nog 'n uitslag sonder enige punte. Hy het derde gekwalifiseer by die [[2023 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]], maar kontak met Lewis Hamilton in die eerste rondte het hom laat terugsak. Hy is uit die punte-uitslag by die [[2023 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]] gestraf vir &quot;onsportiewe gedrag&quot; nadat hy buitensporig stadiger gery het terwyl hy die kuipelaan binnegegaan het, om sodoende 'n gaping vir Piastri voor hom te skep.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2 July 2023 |title=McLaren's right of review over Norris's Canadian GP penalty rejected by the stewards |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/mclarens-right-of-review-over-norriss-canadian-gp-penalty-rejected-by-the.1sUxh4k9Xa0o55mCwo43J3 |website=formula1.com |publisher=Formula One Group |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240526174534/https://www.formula1.com/en/latest/article/mclarens-right-of-review-over-norriss-canadian-gp-penalty-rejected-by-the.1sUxh4k9Xa0o55mCwo43J3 |archive-date=26 May 2024 |access-date=4 June 2025}}&lt;/ref&gt;

McLaren het opgraderings aan Norris se MCL60 vir die [[2023 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] aangebring;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://speedcafe.com/no-mclaren-upgrades-for-piastri-in-austria/|title=No McLaren upgrades for Piastri in Austria|website=speedcafe.com|first=Mat|last=Coch|date=30 June 2023|access-date=7 November 2023|archive-date=30 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630035056/https://www.speedcafe.com/2023/06/30/no-mclaren-upgrades-for-piastri-in-austria/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; spanhoof Andrea Stella het opgemerk dat &quot;feitlik die hele motor&quot; herontwerp is.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://speedcafe.com/mclaren-b-spec-entire-car-redesigned/|title=McLaren admit 'entire car' has been redesigned|website=speedcafe.com|first=Ian|last=Parkes|date=17 June 2023|access-date=7 November 2023|archive-date=9 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209064705/https://www.speedcafe.com/2023/06/17/mclaren-b-spec-entire-car-redesigned/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Norris het vierde vir die wedren gekwalifiseer, derde vir die naelloop en vierde in die wedren geëindig. Meer sukses het by die [[2023 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] gekom waar Norris en Piastri onderskeidelik tweede en derde gekwalifiseer het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Boxall-Legge |first=Jake |date=8 July 2023 |title=F1 British GP: Verstappen on pole as McLaren drivers star |url=https://www.motorsport.com/f1/news/f1-british-gp-verstappen-on-pole-as-mclaren-drivers-star/10493329/ |access-date=8 July 2023 |website=www.motorsport.com |language=en |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709124942/https://www.motorsport.com/f1/news/f1-british-gp-verstappen-on-pole-as-mclaren-drivers-star/10493329/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het Max Verstappen by die eerste draai verbygesteek en die wedren vir vier rondtes gelei voordat Verstappen die plek herwin het. In die latere stadiums van die wedren het Norris Lewis Hamilton afgeweer om tweede te eindig,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12918206/mclaren-and-rivals-surprised-by-lando-norris-pace-in-second-place-finish-at-british-grand-prix|work=Sky Sports|date=10 July 2023|access-date=10 July 2023|title=McLaren and rivals 'surprised' by Lando Norris' pace in second-place finish at British Grand Prix|archive-date=9 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230709233648/https://www.skysports.com//f1/news/12433/12918206/mclaren-and-rivals-surprised-by-lando-norris-pace-in-second-place-finish-at-british-grand-prix|url-status=live}}&lt;/ref&gt; wat hom die eerste McLaren-bestuurder maak wat op die podium by Silverstone geëindig het sedert Hamilton in 2010.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-red-bull-match-mclarens-all-time-record-of-11-straight-wins.4mKBQZfrnz1SVcabfnmRbr.html|title=Facts And Stats: Red Bull match McLaren's all-time record of 11 straight wins|work=Formula 1|date=9 July 2023|access-date=10 July 2023|last=Kelly|first=Sean|archive-date=10 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230710011949/https://www.formula1.com/en/latest/article.facts-and-stats-red-bull-match-mclarens-all-time-record-of-11-straight-wins.4mKBQZfrnz1SVcabfnmRbr.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het toe derde gekwalifiseer en teen Sergio Pérez verdedig om tweede te eindig by die [[2023 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]], die eerste agtereenvolgende podiumplekke van sy Formule Een-loopbaan. Hy het per ongeluk Verstappen se eersteplek-trofee – 'n handgemaakte Herend ter waarde van ongeveer VS$45&amp;nbsp;000 – tydens die podiumvieringe gebreek; die trofee is later vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thesportsrush.com/f1-news-watch-lando-norris-nearly-spoils-his-british-gp-heroics-while-spraying-300-prize-on-max-verstappen/ |title=Watch: Lando Norris Nearly Spoils His British GP Heroics While Spraying $300 Prize on Max Verstappen |last=Bhattacharjee |first=Somin |date=9 July 2023 |website=Thesportsrush.com |access-date=25 July 2023 |archive-date=25 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230725123448/https://thesportsrush.com/f1-news-watch-lando-norris-nearly-spoils-his-british-gp-heroics-while-spraying-300-prize-on-max-verstappen/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Hy het tweede by die [[2023 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] weggespring, maar het sy span se besluit gekritiseer om nie bande tydens 'n reënbui te ruil nie; hy het toe sewende geëindig.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12479/12951335/lando-norris-mclaren-driver-admits-to-looking-like-an-idiot-for-radio-rant-during-dutch-grand-prix|title=Lando Norris: McLaren driver admits to looking 'like an idiot' for radio rant during Dutch Grand Prix|website=skysports.com|date=31 August 2023|access-date=7 November 2023}}&lt;/ref&gt;

Vier agtereenvolgende podiumplekke het met die [[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] begin, waar Norris die Mercedes- duo van Hamilton en George Russell afgeweer het en minder as 'n sekonde agter die renwenner [[Carlos Sainz jr.]], sy voormalige McLaren-spanmaat, geëindig het. Sainz, wat Norris strategies albei Mercedesse laat terughou het, het Norris geprys omdat hy hom toegelaat het om die oorwinning te behaal; sy spanmaat Charles Leclerc is deur Hamilton en Russell, wat vir varser mediums kuipe toe is, verbygesteek en kon hulle dus nie terughou nie.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-credits-key-carlando-moment-for-preventing-him-being-dead-meat-on-his.3EkQ4E8uKvn2kJdVgZksAE.html | title=Sainz credits key 'Carlando' moment for preventing him being 'dead meat' on his way to Singapore victory |website=Formula One |date=17 September 2023 |access-date=14 December 2023}}&lt;/ref&gt; Hy het derde gekwalifiseer, agter spanmaat Piastri, by die [[2023 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]], maar hom in die wedren verbygesteek om tweede te eindig. Hy het 'n groot deel van die [[2023 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] gelei nadat hy tweede gekwalifiseer het en Charles Leclerc aan die begin verbygesteek het, maar is uiteindelik deur Verstappen en Hamilton verbygesteek. Hamilton se diskwalifikasie na die wedren het Norris na die tweede plek bevorder.&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 October 2023 |title=Hamilton and Leclerc disqualified from United States Grand Prix for technical breach |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a |website=Formula 1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240330101423/https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-hamilton-and-leclerc-disqualified-from-united-states-grand-prix-for.10nvuyvEPfMgoeWxWOhw0a |archive-date=30 March 2024 |access-date=4 June 2025}}&lt;/ref&gt; Norris het nie daarin geslaag om 'n mededingende kwalifiserende tyd by die [[2023 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] op te stel nie en het sewentiende begin, maar het herstel om die wedren vyfde te voltooi. By die [[2023 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] het hy die voorste wegspringplek in die naelren behaal, maar is deur Verstappen by die eerste draai verbygesteek en het tweede geëindig. Hy het ook tweede in die hoofwedren geëindig, nadat hy sesde weggespring het en vier plekke aan die begin ingehaal het. Sy enigste uitval van die seisoen was by die voorlaaste rondte, die [[2023 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]]. Hy het sestiende gekwalifiseer, maar 'n swaar ongeluk in die derde rondte gemaak. Hy is vir voorsorgmaatreëls hospitaal toe geneem en is dieselfde dag ontslaan.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lando Norris: How McLaren driver suffered huge accident at Las Vegas GP after first DNF of 2023 F1 season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13012155/lando-norris-how-mclaren-driver-suffered-huge-accident-at-las-vegas-gp-after-first-dnf-of-2023-f1-season |access-date=20 November 2023 |work=Sky Sports |date=10 November 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Norris het altesaam 205 punte teenoor Piastri se 97 behaal en sesde in die Bestuurderskampioenskap geëindig, wat sy resultaat van 2021 ewenaar. Hy het slegs een punt agter die vierde plek geëindig, terwyl [[Fernando Alonso]] en Charles Leclerc gelykop met 206 punte geëindig het.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=F1 – The Official Home of Formula 1® Racing |url=https://www.formula1.com/ |access-date=2026-05-19 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 2024: Nooiensoorwinning ===
[[Lêer:Lando Norris,Chinese GP 2024 Race.jpg|duimnael|regs|Norris by die [[2024 Chinese Grand Prix]]]]
Voor die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] het Norris 'n nuwe meerjarige kontrak met McLaren geteken.&lt;ref name=&quot;contract&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-lando-norris-agrees-new-extended-multi-year-contract-with-mclaren.8rSSuSLeK21UXmWqBdXuL.html |title=Norris agrees new 'extended multi-year' contract with McLaren |website=Formula One |date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt; Hy het sesde geëindig by die eerste wedren, die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/bahrain-f1-pace-a-good-sign-as-mclaren-weaknesses-remain-norris/10582701/|title=Bahrain F1 pace &quot;a good sign&quot; as McLaren weaknesses remain – Norris|website=autosport.com|first=Filip|last=Cleeren|date=3 March 2024|access-date=6 April 2024}}&lt;/ref&gt; en sy eerste podium van die seisoen by die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] behaal, waar hy derde weggespring en geëindig het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13103567/lando-norris-when-and-where-is-mclaren-driver-most-likely-to-claim-an-elusive-first-f1-victory|title=Lando Norris: When and where is McLaren driver most likely to claim an elusive first F1 victory?|website=skysports.com|date=2 April 2024|access-date=6 April 2024}}&lt;/ref&gt; Hy het die seisoen se eerste naelren-voorposisie by die [[2024 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]] behaal,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-delighted-as-all-or-nothing-final-lap-nets-p1-during-sprint.1W3ZJnuE4wBuCCzFXYrMDI|title=Norris delighted as 'all or nothing' final lap nets P1 during Sprint Qualifying in Shanghai|website=formula1.com|date=19 April 2024|access-date=19 April 2024}}&lt;/ref&gt; maar verskeie plekke in die eerste rondte van die naelren afgestaan en sesde geëindig.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Verstappen beats Hamilton in dramatic Shanghai Sprint |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-hamilton-in-dramatic-shanghai-sprint.6B8IBGCczrPy6jLU3ztepf |publisher=Formula One |access-date=21 April 2024 |language=en |date=20 April 2024}}&lt;/ref&gt; Vir die hoofwedren het hy vierde gekwalifiseer, Fernando Alonso verbygesteek en Sergio Pérez in die kuipe getroef om tweede te eindig,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-victory-over-norris-and-perez-in-action-packed-chinese.3Uz5CwNh5tEQt62umIGhob |title=Verstappen charges to victory over Norris and Perez in action-packed Chinese GP |date=21 April 2024 |access-date=22 April 2024 |website=Formula One}}&lt;/ref&gt; sy vyftiende Formule Een-podium. By die [[2024 Miami Grand Prix|Miami Grand Prix]] het hy uit die naelren onttrek na 'n botsing met Alonso in die eerste draai.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-charges-to-sprint-race-win-over-leclerc-and-perez-in-miami.3ziV5jwPsEc5HCQ1ODdIUF |title=Verstappen charges to Sprint win over Leclerc and Perez in Miami |date=4 May 2024 |access-date=5 May 2024 |website=Formula One}}&lt;/ref&gt; Hy het vyfde vir die hoofwedren gekwalifiseer en die wedren gelei nadat die jaers voor hom by die kuipe aangedoen het. 'n Daaropvolgende veiligheidsmotor het Norris toegelaat om by die kuipe aan te doen en sy voorsprong te behou, wat hy voor Verstappen by die herbegin gehou het om sy eerste Grand Prix-oorwinning na 110 wedrenne en sy 16de podiumplek te behaal,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-beats-verstappen-for-breakthrough-maiden-f1-victory-in-action-packed.7f9W6X9L3kPQILyO3NljL1 |title=Norris beats Verstappen for breakthrough maiden F1 victory in action-packed Miami Grand Prix |website=Formula One |date=5 May 2024}}&lt;/ref&gt; en die rekord vir die meeste podiumplekke te ewenaar voordat hy 'n eerste oorwinning behaal het, 'n rekord wat hy nou deel met Patrick Depailler, [[Mika Häkkinen]], [[Eddie Irvine]] en [[Jean Alesi]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kelly |first1=Sean |title=Facts And Stats: Norris becomes 21st British winner on 110th McLaren start |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-norris-becomes-21st-british-winner-on-110th-mclaren-start.6FTFG2rWZK2QCRLWs8Q8tK |website=www.formula1.com |publisher=Formula One |access-date=5 May 2024}}&lt;/ref&gt;

Ná Miami het Norris vyf podiumplekke voor die somerpouse behaal. Hy het podiumplekke by [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Imola]] behaal, waar hy Verstappen ingehaal het, maar hom nie kon verbysteek om te wen nie,&lt;ref&gt;{{cite news |date=19 May 2024 |title=Verstappen holds off thrilling late charge from Norris to win Emilia-Romagna Grand Prix |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-off-thrilling-late-charge-from-norris-to-win-emilia-romagna.2CgBWm3GodjE3QIYIMWL0x|access-date=20 May 2024}}&lt;/ref&gt; [[2024 Kanadese Grand Prix|Kanada]], waar hy die wedren vir 'n kort rukkie gelei het, maar deur strategie teen Verstappen verloor het,&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 June 2024 |title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI|access-date=10 June 2024}}&lt;/ref&gt; en [[2024 Spaanse Grand Prix|Spanje]], waar hy voorste wegspringposisie geneem het, maar aan die begin uitgeval het.&lt;ref&gt;{{cite news |date=23 June 2024 |title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-holds-of-norris-challenge-to-seal-victory-at-the-spanish-grand.7a5UhXMAtkhbslSDNiPVes|access-date=30 June 2024}}&lt;/ref&gt; Ten spyte daarvan dat hy verskeie geleenthede kortgekom het, het Norris gesê dat hy homself as 'n kampioenskapsmededinger vir Verstappen beskou het na die opskudding van sy MCL38 se algehele vertoning.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-can-do-it-norris-says-he-and-mclaren-have-what-it-takes-to-win-the-2024.oGANJUOwYD00f0nOexrUa|title='We can do it' – Norris says he and McLaren 'have what it takes' to win the 2024 title|access-date=23 September 2024}}&lt;/ref&gt; Norris het nie daarin geslaag om 'n podiumplek by [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco]] te behaal nie en het vierde geëindig agter spanmaat [[Oscar Piastri]],&lt;ref&gt;{{cite news |date=26 May 2024 |title=Leclerc clinches long-awaited home win in Monaco ahead of Piastri and Sainz after early drama |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-clinches-long-awaited-home-win-in-monaco-ahead-of-piastri-and-sainz.4EmeQeb2P27aS8yGIVMOEO|access-date=26 May 2024}}&lt;/ref&gt; en in [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]], waar hy met Verstappen gespartel het voordat hy kontak met hom gemaak het wat die wedren beëindig het.&lt;ref&gt;{{cite news |date=30 June 2024 |title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|access-date=30 June 2024}}&lt;/ref&gt;

Norris het verdere podiumplekke by die [[2024 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] behaal en derde geëindig na 'n mislukte strategie,&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 July 2024 |title=Hamilton beats Verstappen to first win since 2021 with record-breaking 9th British Grand Prix victory |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-beats-verstappen-to-first-win-since-2021-with-record-breaking-9th.3teU9bznaWJlC2TGAYh0Vl}}&lt;/ref&gt; en [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]], waar hy die voorste wegspringposisie geneem het, maar by draai een uitgeval het, wat sy spanmaat Oscar Piastri die voortou gegee het. Nadat strategie hom kontroversieel eerste geprioritiseer het, het McLaren spanbevele op Norris afgedwing en hom beveel om stadiger te ry om Piastri die voortou en uiteindelik die wedrenoorwinning te gee.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/piastri-wins-hungarian-grand-prix-as-norris-belatedly-hands-back-lead-in.70F4mNzYrbmvNYaj8KXm18|title=Piastri wins Hungarian Grand Prix as Norris belatedly hands back lead in McLaren intra-team drama|website=www.formula1.com|access-date=22 July 2024}}&lt;/ref&gt; Norris het sesde geëindig tydens die [[2024 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]], agter Verstappen, maar is na vyfde bevorder na die diskwalifikasie van George Russell.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-takes-incredible-victory-in-belgium-on-aging-tyres-after-thrilling.3FufXdo4r40I7kv5mJLMMR|title=Hamilton wins thrilling Belgian Grand Prix with team mate Russell disqualified|website=www.formula1.com|access-date=28 July 2024}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:2024-08-25 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 4003 by Stepro.jpg|duimnael|links|Norris ''(middel)''  op die podium om sy oorwinning in die [[2024 Nederlandse Grand Prix]] te vier.]]
Na die somerpouse het Norris die voorste wegspringplek by die [[2024 Nederlandse Grand Prix|Nederlandse Grand Prix]] behaal. Tydens die wedren het hy teen die tweede geplaaste Verstappen aan die begin verloor, maar hy het uiteindelik die eerste plek deur DRS teruggeëwen. Hy het die voorsprong behou, wat hy met die geruite vlag tot 22 sekondes vergroot het, om sy tweede oorwinning te behaal; McLaren se eerste by die [[Zandvoort-renbaan]] sedert [[Niki Lauda]] se oorwinning in 1985, en die eerste nie-Red Bull- of Max Verstappen-oorwinning by die baan sedert die terugkeer na die Formule Een-kalender in 2021.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-fights-back-against-verstappen-to-end-home-heros-run-of-dutch-gp-wins.3IPKJnhPnBEjWGAfrGeZQo|title=Norris fights back against Verstappen to end home hero's run of Dutch GP wins|website=www.formula1.com|access-date=25 August 2024}}&lt;/ref&gt; Norris het toe die voorste wegspringposisie vir die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse ren]] geneem,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-seals-pole-position-ahead-of-piastri-at-monza-as-mclaren-secure-front.4ZYpKyV7XxYPQoJ8WzLTtX|title=Norris seals pole position ahead of Piastri at Monza as McLaren secure front row lockout|website=www.formula1.com|access-date=31 August 2024}}&lt;/ref&gt; wat die eerste agtereenvolgende voorste wegspringposisies van sy loopbaan was en die eerste McLaren-bestuurder geword het om hierdie prestasie te behaal sedert Lewis Hamilton in 2012. Hy het die ren voor Piastri begin, wat McLaren se eerste voorste ry-uitsluiting by Monza sedert 2012 was.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-verstappen-endures-his-worst-qualifying-in-a-year-as-norris.1wAlSfP6zHLevFiFuyifbK|title=Facts And Stats: Verstappen endures his worst qualifying in a year as Norris scores back-to-back poles for the first time|website=www.formula1.com|access-date=31 August 2024}}&lt;/ref&gt; Norris het egter teen sy spanmaat verloor, wat hom by draai vier verbygesteek het, en sou uiteindelik derde eindig agter Piastri en renwenner Charles Leclerc, hoewel hy steeds die vinnigste rondte op rondte 53 behaal het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-thrills-the-tifosi-to-triumph-at-monza-ahead-of-piastri-and-norris.1aiYZF3rWZp2Q9yQtcuvqV|title=Leclerc thrills the Tifosi as he triumphs at Monza ahead of Piastri and Norris with bold Ferrari strategy paying off|website=Formula1.com|date=1 September 2024|access-date=1 September 2024}}&lt;/ref&gt; Norris het sy en McLaren se eerste K1-uitskakeling sedert die 2023 Las Vegas Grand Prix tydens kwalifisering vir die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] gely.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/norris-still-hopeful-of-good-result-despite-q1-exit-in-baku/10654166/|title=Norris suffers bizarre Azerbaijan Q1 exit|website=Autosport|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024 |last=Mann-Bryans |first=Mark}}&lt;/ref&gt; Norris het sy rondte gestaak nadat 'n kort geel vlag by sektor drie gewys is; Esteban Ocon het sy motor teen die muur geskuur en dit so beskadig. Norris, wat sektor drie genader het, is gedwing om as gevolg hiervan op te lig, wat hom gedwing het om die rondte te laat vaar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/the-f1-safety-system-calls-behind-norriss-wrong-time-baku-qualifying-exit/10654290/|title=The F1 safety system calls behind Norris's Azerbaijan qualifying exit|website=Autosport|date=14 September 2024|access-date=15 September 2024 |last=Kalinauckas |first=Alex}}&lt;/ref&gt; Hy het tot vierde herstel nadat hy Verstappen verbygesteek het, en die gekombineerde resultate van hom en sy spanmaat, die wedrenwenner Piastri, het McLaren die eerste keer sedert 2014 die voortou laat neem in die Vervaardigerskampioenskap.

Norris het sy vyfde voorste wegspringposisie van die seisoen by die [[2024 Singapoerse Grand Prix|Singapoerse Grand Prix]] behaal en 'n nuwe kwalifiserende rondtetydrekord by die [[Marinabaai Straatrenbaan]] opgestel. 'n Dominante vertoning het hom sy derde oorwinning met 'n marge van 20 sekondes voor Verstappen laat behaal,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2024/sep/22/lando-norris-dominates-singapore-f1-gp-edges-closer-max-verstappen|title=Lando Norris eases to Singapore F1 GP win despite twice hitting wall|last=Richards|first=Giles|date=22 September 2024|website=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923182915/https://www.theguardian.com/sport/2024/sep/22/lando-norris-dominates-singapore-f1-gp-edges-closer-max-verstappen|archive-date=23 September 2024|access-date=23 September 2024}}&lt;/ref&gt; en elke rondte tot oorwinning gelei.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-norris-becomes-fifth-winner-in-five-years-at-first-safety.5mUfDxYMC0wzslttHeAY9f|title=Facts And Stats: Norris becomes fifth winner in five years at first Safety Car-free Singapore Grand Prix|date=22 September 2024|website=Formula 1|archive-url=https://web.archive.org/web/20240923183313/https://www.formula1.com/en/latest/article/facts-and-stats-norris-becomes-fifth-winner-in-five-years-at-first-safety.5mUfDxYMC0wzslttHeAY9f|archive-date=23 September 2024|access-date=23 September 2024}}&lt;/ref&gt; By die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] het Norris vierde vir die naelloop gekwalifiseer en derde geëindig. Norris het sy sesde voorste wegspringposisie vir die hoofren behaal, maar het verloor terwyl hy teen Verstappen gesukkel het, wat beide Ferrari's toegelaat het om die voortou en uiteindelike wedrenoorwinning te neem. Norris het uiteindelik met Verstappen gesukkel vir die laaste plek op die podium, wat Norris geweier is nadat 'n vyf-sekonde straf toegeken is omdat hy Verstappen van die baan af verbygesteek het,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/leclerc-leads-dominant-ferrari-one-two-in-austin-as-norris-loses-third-to.3VSTWKOy40Ta1vvtlwHBff|title=Leclerc leads dominant Ferrari one-two in Austin as Norris loses third to Verstappen after penalty|date=20 October 2024|website=Formula 1}}&lt;/ref&gt; en Norris het derde gekwalifiseer vir die [[2024 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] en tweede geëindig nadat hy 'n fout deur Charles Leclerc benut het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/sainz-surges-to-mexico-victory-ahead-of-norris-and-leclerc-as-verstappen-hit.3duSNduH2cxC7K91WDSXda|title=Sainz surges to Mexico victory ahead of Norris and Leclerc as Verstappen hit with two penalties for Norris moves|date=27 October 2024|website=Formula 1}}&lt;/ref&gt;

Nadat hy die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo-naelren]] van tweede plek gewen het nadat Piastri opdrag gegee is om posisies te ruil,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-takes-victory-in-the-sao-paulo-sprint-ahead-of-piastri-after-mclaren.QHFcxKEzd9OoGvjJRTYNk|title=Norris takes victory in the Sao Paulo Sprint ahead of Piastri after McLaren driver switch|website=Formula 1.com|date=2 November 2024|access-date=2 November 2024}}&lt;/ref&gt; het Norris die voorste wegspringplek vir die reëngeteisterde Grand Prix verower; hy is beboet vir die oortreding van die afgebroke wegspringprosedure en moes die voortou aan Russell afstaan. Hy het na sesde teruggesak na 'n ongeleë [[Vlae gebruik in motorwedrenne|rooi vlag]] en 'n fout met die herbegin, aangesien Verstappen van sewentiende plek gewen het, wat sy kampioenskapshoop gedemp het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-wins-chaotic-sao-paulo-grand-prix-after-stunning-recovery-from.1DIc8pzRmGbC3jHJmvtBi1|title=Verstappen wins chaotic Sao Paulo Grand Prix after stunning recovery from P17 as Alpine score shock double podium|website=Formula 1|date=3 November 2024}}&lt;/ref&gt; Voor die [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]] het Norris blykbaar toegegee dat enige realistiese hoop om die bestuurderskampioenskap van Verstappen weg te neem, verby was, hoewel hy gereken het dat sy seisoen steeds op dreef was.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/whats-changed-for-norris-after-brutal-f1-title-bid-collapse/|title=What's changed for Norris after brutal F1 title bid collapse|date=21 November 2024|website=The Race}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/lando-norris-interview-max-verstappen-f1-2024-season/#disqus_thread|title=Hard lessons, racing Verstappen and fan criticism – Norris interview|date=20 November 2024|website=The Race}}&lt;/ref&gt; Norris het ook erken dat hy nie voorberei het vir 'n potensiële bestuurderskampioenskapstitel-bod aan die begin van die 2024-seisoen nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cvgezg12d8xo|title=Las Vegas Grand Prix: Lando Norris 'wasn't ready' for Max Verstappen title fight|date=21 November 2024|website=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; Norris het die Las Vegas Grand Prix in die sesde plek gekwalifiseer en voltooi, terwyl mededinger Verstappen vyfde geëindig het, wat Norris se titelbod wiskundig met twee rondes oor beëindig het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-crowned-champion-as-russell-heads-mercedes-1-2-in-las-vegas.3TZdhZEthj8sADUPU8p6Ni|title=Verstappen crowned champion as Russell heads Mercedes 1-2|website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt;

By die [[2024 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] se naelren het Norris elke rondte van die voorste wegspringplek af gelei totdat hy doelbewus stadiger gejaag het nader aan die wenstreep, en die oorwinning aan Piastri oorhandig as 'n guns vir die São Paulo-naelren.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c1dpdq1xedno|title=Norris hands Qatar sprint win to Piastri for McLaren one-two|date=30 November 2024|access-date=30 November 2024|first=Andrew|last=Benson|website=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt; Nigel Chiu van Sky Sports het die skuif vergelyk met [[Michael Schumacher]] s'n by die [[2002 Verenigde State Grand Prix]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13263508/qatar-gp-lando-norris-explains-decision-to-let-oscar-piastri-win-sprint-after-late-mclaren-switch|title=Qatar GP: Lando Norris explains decision to let Oscar Piastri win Sprint after late McLaren switch|date=30 November 2024|access-date=30 November 2024|first=Nigel|last=Chiu|website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt; Hy het 'n stop-en-ry-straf van tien sekondes ontvang vir 'n spoedoortreding onder geel vlae terwyl hy tweede in die wedren was, en het uiteindelik tiende geëindig, terwyl Charles Leclerc van Ferrari, wat nou Norris se hoofuitdager vir die kampioenskap-naaswennerplek was, die Grand Prix tweede agter kampioen Verstappen voltooi het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/i-f-ed-it-up-norris-makes-no-excuses-for-costly-qatar-f1-penalty/|title='I f***ed it up' – Norris makes no excuses for costly Qatar penalty|date=1 December 2024|website=The Race}}&lt;/ref&gt; Norris se fout en sterk Ferrari-resultate in Katar het bygedra dat McLaren se voorsprong in die Vervaardigerskampioenskap tot die tweede geplaasde Ferrari tot 21 punte verminder is voor die laaste rondte van die 2024-seisoen by die [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]], en Norris se voorsprong bo Charles Leclerc vir die tweede plek in die jaerskampioenskap tot slegs agt punte verminder voor dieselfde byeenkoms.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statsf1.com/en/2024/qatar/championnat.aspx|title=Qatar 2024 – Championship • Stats F1|website=www.statsf1.com}}&lt;/ref&gt; In Aboe Dhabi het Norris die voorste wegspringplek geneem en tot die geruite vlag gelei in sy vierde oorwinning van die seisoen, wat McLaren se eerste vervaardigerstitel sedert 1998 verseker het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-sails-to-victory-ahead-of-sainz-and-leclerc-in-abu-dhabi-as-mclaren.52fogZq77Kgmdt75WN8kGM|title=Norris sails to victory ahead of Sainz and Leclerc in Abu Dhabi as McLaren seal constructors' championship|website=Formula One|date=8 December 2024}}&lt;/ref&gt;

=== 2025: Nooienstitel in die stryd teen Verstappen en Piastri ===
[[Lêer:2025 Japan GP - McLaren - Lando Norris - FP1.jpg|duimnael|regs|Norris bestuur die McLaren MCL39 tydens die [[2025 Japannese Grand Prix]].]]
McLaren het [[2025 Formule Een-seisoen|2025]] as titelgunstelinge betree, met Norris wat verklaar het dat hy &quot;baie lesse&quot; geleer het in sy poging om Wêreldbestuurderskampioen te word.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nbcnews.com/sports/formula-1/lando-norris-formula-1-mclaren-rcna194264 |title=Formula 1 star Lando Norris is 'confident' he can win it all after a breakthrough year |last=Kapur |first=Sahil |date=7 March 2025 |work=NBC News|access-date=17 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317042233/https://www.nbcnews.com/news/amp/rcna194264 |archive-date=17 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het die voorste wegspringplek vir die seisoen-openende [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] geneem, en sy voorsprong oor spanmaat Oscar Piastri en Max Verstappen in nat toestande verdedig om die oorwinning en die kampioenskapsvoorsprong te behaal.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |title=Norris beats Verstappen in dramatic Australia opener |last=Benson |first=Andrew |date=16 March 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=16 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316070859/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cr421xe109qo |archive-date=16 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nadat hy agtste in die [[2025 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]]-naelren geëindig het, het hy tweede in die hoofren agter Piastri geëindig.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/chinese-grand-prix-oscar-piastri-lando-norris-vbzhtscnj |url-access=subscription |title=Chinese GP: Oscar Piastri claims dominant win with Lando Norris second |last=Hudson |first=Molly |date=23 March 2025 |work=[[The Times]] |access-date=23 March 2025 |issn=0140-0460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250323113600/https://www.thetimes.com/sport/formula-one/article/chinese-grand-prix-oscar-piastri-lando-norris-vbzhtscnj |archive-date=23 March 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; In [[2025 Japannese Grand Prix|Japan]] het hy tweede geëindig na Verstappen, wat sy kampioenskapsvoorsprong tot 'n enkele punt verminder het.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/ |title=F1 Japanese Grand Prix briefing: Max Verstappen's perfect win and Kimi Antonelli makes history |last1=Coleman |first1=Madeline |last2=Smith |first2=Luke |date=6 April 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=6 April 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406081516/https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/ |archive-date=6 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Norris het sy kampioenskapsvoorsprong tot drie punte vergroot, nou voor Piastri, met sy derde plek by die Bahreinse Grand Prix nadat hy sesde gekwalifiseer het – en beweer het dat hy &quot;onbewus&quot; gevoel het in die MCL39 – en 'n straf vir 'n oortreding van die wegspring gekry het.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-oscar-piastri-lando-norris-bahrain-mclaren-b2732526.html |title=Oscar Piastri lays down F1 title gauntlet to Lando Norris with victory in Bahrain |last=Hunt |first=Scott |date=13 April 2025 |work=[[The Independent]] |access-date=15 April 2025 |issn=1741-9743 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250415161830/https://www.independent.co.uk/f1/f1-oscar-piastri-lando-norris-bahrain-mclaren-b2732526.html |archive-date=15 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.goodwood.com/grr/f1/2025-bahrain-grand-prix/ |title=Norris strains in Sakhir in the face of Piastri perfection |last=Smith |first=Damien |date=14 April 2025 |website=Goodwood Road &amp; Racing |publisher=Goodwood House |access-date=18 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422175036/https://www.goodwood.com/grr/f1/2025-bahrain-grand-prix/ |archive-date=22 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Norris het uit die kwalifisering vir die [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] geval, van tiende tot vierde herstel en onder Piastri op die punteleer geval.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13352424/saudi-arabian-gp-lando-norris-hits-back-at-claims-of-mclaren-dominance-they-are-just-as-quick-as-us |title=Saudi Arabian GP: Lando Norris hits back at claims of McLaren dominance {{!}} 'They are just as quick as us' |date=20 April 2025 |website=Sky Sports |access-date=21 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421213955/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13352424/saudi-arabian-gp-lando-norris-hits-back-at-claims-of-mclaren-dominance-they-are-just-as-quick-as-us |archive-date=21 April 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Deur voordeel te trek uit 'n laat veiligheidsmotor om Piastri met 'n verkorte kuipestop verby te steek, het hy die Miami Grand Prix naelren gewen;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |title=McLaren's Norris wins chaotic Miami sprint race as Hamilton grabs third |last=Richards |first=Giles |date=3 May 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=3 May 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504013227/https://www.theguardian.com/sport/2025/may/03/mclarens-norris-wins-miami-sprint-race-as-hamilton-grabs-third-place-for-ferrari |archive-date=4 May 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; hy het tweede na Piastri in die hoofwedren geëindig nadat hy plekke verloor het in 'n stryd met die voorste wegspringplek Verstappen.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cx20xkl8202o |title=Piastri wins from Norris in Miami to extend lead |last=Benson |first=Andrew |date=4 May 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505020637/https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cx20xkl8202o |archive-date=5 May 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het tweede in [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna]] geëindig voordat hy die [[2025 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] van voorste wegspringplek af gewen het, wat Piastri se voorsprong tot drie punte verminder het.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/norris-max-was-too-quick-for-us/10724162/ |title=Norris on F1 Imola GP: &quot;Max was too quick for us&quot; |last=Bellwood |first=Owen |date=18 May 2025 |website=[[Autosport]] |access-date=24 May 2025 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518190721/https://www.autosport.com/f1/news/norris-max-was-too-quick-for-us/10724162/ |archive-date=18 May 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het vervolgens tweede na Piastri in Spanje geëindig.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/piastri-wins-from-norris-as-verstappen-gets-penalised-2025-spanish-gp-results/ |url-access=registration |title=Piastri wins from Norris as Verstappen gets penalised – 2025 Spanish GP results |last=Elizalde |first=Pablo |date=1 June 2025 |magazine=Motor Sport |access-date=29 June 2025 |issn=0027-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629152250/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/piastri-wins-from-norris-as-verstappen-gets-penalised-2025-spanish-gp-results/ |archive-date=29 June 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 'n Botsing met Piastri in 'n stryd om die vierde plek by die Kanadese Grand Prix het Norris uit die wedren laat onttrek, waarvoor hy om verskoning gevra het en gestraf is.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13384479/lando-norris-mclaren-driver-must-bring-a-game-to-2025-f1-championship-after-clumsy-canadian-gp-error-says-martin-brundle |title=Lando Norris: McLaren driver must bring A-game to 2025 F1 championship after 'clumsy' Canadian GP error says Martin Brundle |last=Brundle |first=Martin |date=17 June 2025 |website=Sky Sports |access-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250617150516/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13384479/lando-norris-mclaren-driver-must-bring-a-game-to-2025-f1-championship-after-clumsy-canadian-gp-error-says-martin-brundle |archive-date=17 June 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/why-penalised-lando-norris-avoids-a-grid-drop-for-oscar-piastri-clash/ |title=Why penalised Norris avoids a grid drop for Piastri clash |last=Mitchell-Malm |first=Scott |date=16 June 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616011641/https://www.the-race.com/formula-1/why-penalised-lando-norris-avoids-a-grid-drop-for-oscar-piastri-clash/ |archive-date=16 June 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== 2025 Tweede deel ====
[[Lêer:Lando Norris 2025 Italian Grand Prix qualifying.jpg|duimnael|links|Norris bestuur die McLaren MCL39 tydens die [[2025 Italiaanse Grand Prix]].]]
Norris het met meer as 'n halwe sekonde die voorste wegspringplek in [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenryk]] ingepalm,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/28/lando-norris-storms-to-pole-at-austrian-grand-prix-while-verstappen-slumps-to-seventh |title=Lando Norris storms to Austrian F1 GP pole as angry Verstappen slumps to seventh |last=Richards |first=Giles |date=28 June 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=28 June 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250628162109/https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/28/lando-norris-storms-to-pole-at-austrian-grand-prix-while-verstappen-slumps-to-seventh |archive-date=28 June 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; voordat hy Piastri teruggehou het om te wen.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/29/lando-norris-mclaren-oscar-piastri-austrian-gp-f1 |title=Lando Norris holds off pressure from Oscar Piastri to win Austrian F1 GP |last=Richards |first=Giles |date=29 June 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=29 June 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629151659/https://www.theguardian.com/sport/2025/jun/29/lando-norris-mclaren-oscar-piastri-austrian-gp-f1 |archive-date=29 June 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het munt geslaan uit 'n straf vir Piastri om sy [[2025 Britse Grand Prix|eerste Britse Grand Prix]] te wen.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://edition.cnn.com/2025/07/06/sport/lando-norris-british-grand-prix-spt-intl |title=Lando Norris wins controversial British Grand Prix after Oscar Piastri incurs penalty and heavy rain wreaks havoc on the race |last=Ronald |first=Issy |date=6 July 2025 |work=[[CNN]] |access-date=4 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724113923/https://edition.cnn.com/2025/07/06/sport/lando-norris-british-grand-prix-spt-intl |archive-date=24 July 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy was derde in die Belgiese naelren en het die voorste wegspringplek vir die [[2025 Belgiese Grand Prix|Grand Prix]] geneem voordat hy verskeie foute gemaak het en tweede na Piastri geëindig het.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/ckg4nn77j5xo |title=Fine margins: How Norris lost out to Piastri in Belgium |last=Benson |first=Andrew |date=27 July 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=4 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250728083754/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/ckg4nn77j5xo |archive-date=28 July 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Met 'n alternatiewe eenstopstrategie in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het hy die voortou vanaf die vierde plek geneem en 'n laat aanval deur Piastri afgeweer om te wen en sy voorsprong tot nege punte te verminder.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/athletic/6533320/2025/08/03/lando-norris-hungarian-gp-strategy-oscar-piastri/ |title=Did McLaren favor Lando Norris over Oscar Piastri in Hungary? Why the team says no |last=Coleman |first=Madeline |date=3 August 2025 |work=The Athletic |publisher=[[The New York Times]] |access-date=4 August 2025 |issn=1553-8095 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250804162318/https://www.nytimes.com/athletic/6533320/2025/08/03/lando-norris-hungarian-gp-strategy-oscar-piastri/ |archive-date=4 August 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] 'n stadige kuipestop gehad wat hom agter Piastri laat val het, wat kontroversieel beveel is om die posisie af te staan en tweede plek aan Norris teruggegee is.&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cx2rn7y5r36o |title=Piastri told to let Norris past as Verstappen wins |last=Benson |first=Andrew |date=7 September 2025 |work=[[BBC Sport]] |publisher=[[BBC]] |access-date=7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907154224/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cx2rn7y5r36o |archive-date=7 September 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.the-race.com/formula-1/needless-silly-our-verdict-on-mclaren-oscar-piastri-lando-norris-team-order |title='Needless and silly'? Our verdict on McLaren's Piastri team order |date=7 September 2025 |website=The Race |publisher=The Race Media |access-date=7 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907165723/https://www.the-race.com/formula-1/needless-silly-our-verdict-on-mclaren-oscar-piastri-lando-norris-team-order/ |archive-date=7 September 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/sep/07/max-verstappen-victory-italian-f1-grand-prix-red-bull-lando-norrris-oscar-piastari-mclaren-lewis-hamilton-ferrari |title=Verstappen wins F1 Italian GP as Norris closes gap on Piastri amid pit-stop controversy |last=Richards |first=Giles |date=7 September 2025 |work=[[The Guardian]] |access-date=7 September 2025 |issn=1756-3224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907163554/https://www.theguardian.com/sport/2025/sep/07/max-verstappen-victory-italian-f1-grand-prix-red-bull-lando-norrris-oscar-piastari-mclaren-lewis-hamilton-ferrari |archive-date=7 September 2025 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Nadat hy sy motor in die tweede vrye oefensessie beskadig het, kon Norris nie munt slaan uit foute wat Piastri in [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] gemaak het nie, en het gekwalifiseer en sewende geëindig, asook 'n stadige kuipestop tydens die wedren verduur. Norris het ses punte op Piastri ingehaal.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-claims-dominant-azerbaijan-win-over-russell-and-sainz-after.gT4fbKTwpl3dI79nDmrHS|title=Verstappen claims dominant Azerbaijan win over Russell and Sainz after Piastri crashes out|website=Formula 1.com|date=21 September 2025|access-date=21 September 2025}}&lt;/ref&gt; Hy het toe vyfde in [[2025 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] gekwalifiseer,&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1270/singapore/qualifying| title= Formula 1 Singapore Airlines Singapore Grand Prix 2025 – Qualifying|publisher= Formula One|date=4 October 2025}}&lt;/ref&gt; agter sy titelmededinger voordat hy teen Piastri gebots het terwyl hy hom in die eerste rondte probeer verbysteek het – 'n skuif wat Piastri geglo het &quot;nie regverdig&quot; was nie.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://racingnews365.com/oscar-piastri-fumes-over-team-radio-after-lando-norris-collision|title=Oscar Piastri fumes over team radio after Lando Norris collision|publisher = RacingNews365|date=5 October 2025}}&lt;/ref&gt; Hy het die wedren derde voltooi, voor Piastri, terwyl McLaren die Vervaardigerskampioenskap met ses wedrenne oor gewen het. Norris was 22 punte agter Piastri na die wedren.&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-storms-to-victory-in-singapore-as-mclaren-seal-teams-championship.7cMITGtnc9fdxEaukmGVvI| date= 5 October 2025|publisher=Formula One| title= Russell storms to victory in Singapore as McLaren seal Teams' Championship amid Norris/Piastri clash}}&lt;/ref&gt;

Nadat hy, soos sy spanmaat Piastri, in die eerste rondte van die [[2025 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State se naelren]] uitgeval het, het hy gekwalifiseer en tweede geëindig vir die hoofwedren, wat die gaping met Piastri tot 14 punte verminder het. Norris het die kampioenskapsvoorsprong met een punt by [[2025 Meksikostad Grand Prix|Meksikostad]] herwin nadat hy sy voorste wegspringposisie in 'n oorheersende oorwinning omskep het, en agt verdere punte daarby gevoeg deur die [[2025 São Paulo Grand Prix|São Paulo-naelren]] vanaf voorste wegspringposisie te wen. Hy het toe voorste wegspringposisie vir die hoofren ingeneem, met titelmededingers Piastri en Verstappen onderskeidelik in die vierde en sestiende plek. Norris het die hoofren gewen, met Verstappen wat derde geëindig het, wat vanaf die kuipelaan weggespring het, en Piastri wat vyfde geëindig het na hy 'n straf van tien sekondes gekry het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=9 November 2025 |title=Sao Paulo Grand Prix result: Lando Norris wins with Max Verstappen third after starting in pits |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cd9kp2421p3o |access-date=9 November 2025 |website=BBC Sport |language=en}}&lt;/ref&gt;

Op die voorste wegspringplek tydens sy 150ste wedren, die [[2025 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas Grand Prix]], het hy die voortou aan Verstappen verloor nadat hy 'n fout gemaak het, en is hy gediskwalifiseer&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/norris-and-piastri-disqualified-from-las-vegas-gp-as-mclarens-fail-post-race.10uHwsN6mLfCNoZ6nKQvPy |title=Norris and Piastri disqualified from Las Vegas GP as McLarens fail post-race inspection |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt; vanaf tweede plek agter Verstappen weens 'n oortreding van plankslytasie.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-for-dominant-las-vegas-gp-victory-as-piastri.6u1Op0SO7YQa2bwJOq8DVI |title=Verstappen beats Norris for dominant Las Vegas GP victory as Piastri recovers to fourth |date=23 November 2025 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt; Die diskwalifikasies van Norris en spanmaat Piastri vir oormatige plankslytasie het beteken dat Norris 'n voorsprong van 24 punte in die jaerskampioenskap oor Piastri behou het met twee rondes oor. Norris se diskwalifikasie het sy punte-marge oor Verstappen meer as gehalveer (ook 24 punte). Piastri en Verstappen was gelykop met jaerskampioenskapspunte as gevolg van die wedrenuitslag.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Las Vegas 2025 – Championship • Stats F1 | url=https://www.statsf1.com/en/2025/las-vegas/championnat.aspx }}&lt;/ref&gt; Norris het 'n geleentheid gehad om die titel by die [[2025 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] te wen as hy Piastri en Verstappen met twee punte oortref. Norris het derde agter Piastri geëindig tydens die naelren en vierde in die hoofwedren geëindig, met Verstappen wat gewen het en Piastri tweede om die kampioenskap na die laaste rondte van die seisoen te bring. In [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] het Norris derde geëindig en sy eerste Wêreldbestuurderskampioenskap verower.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-07 |title=The questions Norris's F1 title answers – and those it doesn't |url=https://www.the-race.com/formula-1/the-questions-norriss-f1-title-answers-and-those-it-doesnt/ |access-date=2025-12-07 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/czrk61y2nyjo|title=Briton Norris wins his first F1 title in Abu Dhabi|date=7 December 2025|work=BBC Sport|access-date=9 December 2025}}&lt;/ref&gt; Norris het ook die DHL Vinnigste Rondte-toekenning vir die tweede agtereenvolgende jaar gewen.&lt;ref name=&quot;DHL&quot;&gt;{{cite web | title=DHL Fastest Lap Award | url=https://inmotion.dhl/en/formula-1/fastest-lap-award }}&lt;/ref&gt;

=== 2026: Titelverdediging ===
Norris het vir [[2026 Formule Een-seisoen|2026]] by McLaren gebly, met Piastri wat vir 'n vierde agtereenvolgende seisoen as sy spanmaat voortgegaan het. Norris het sy reg as die verdedigende Bestuurderskampioen uitgeoefen om die nommer 1 op sy motor gedurende die 2026-seisoen te gebruik.&lt;ref name=&quot;DHL&quot; /&gt;

== Persoonlike lewe ==
Lando Norris is in [[Bristol]] gebore, sy ouers is Adam en Cisca Norris. Sy pa is 'n afgetrede pensioenfondsbestuurder,&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; en is een van Bristol se rykste mense sowel as die 501ste rykste persoon in Brittanje.&lt;ref name=&quot;wealth&quot; /&gt; Sy moeder is afkomstig uit die Vlaandere-streek van België.&lt;ref name=&quot;Belg&quot; /&gt; Hy is die tweede oudste kind, met twee jonger susters en 'n ouer broer Oliver wat ook aan karting deelgeneem het op 'n mededingende vlak.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Norris het beide Britse en Belgiese burgerskap.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Norris, wat aanvanklik in [[Woking]] naby die hoofkwartier van die McLaren-span gewoon het, het in 2022 na [[Monaco]] verhuis en finansiële redes aangevoer as die belangrikste rede vir sy skuif na die belastingparadys.&lt;ref name=&quot;tax haven&quot; /&gt;

== Galery ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Lando Norris, Formel 4 2015.JPG|Norris in Formule 4 in 2015.
Lando Norris, Carlin F2 Team (42837180405).jpg|Norris in Formule 2 in 2018.
2018 Japanese Grand Prix Norris (31662861328).jpg|Vrydagtoetse in die [[McLaren]] MCL33 tydens die [[2018 Japannese Grand Prix]].
AI2019 United Autosports IMG 4123 (39811671093).jpg|Renmotor van United Motorsports waarmee Norris deelgeneem het aan die 24 uur van Daytona in 2018.
&lt;/gallery&gt;

== Formule 1-uitslae ==
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
&lt;div class=&quot;overflowbugx&quot; style=&quot;overflow-x:auto;&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:85%&quot;
!Jaar
!Inskrywer
!Onderstel
!Enjin
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Plek
!Punte
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! [[2018 Formule Een-seisoen|2018]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL33
| [[Renault]] &lt;br /&gt;R.E.18 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|[[2018 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Duitse Grand Prix|DUI]]&lt;br /&gt;{{0}}
|[[2018 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{0}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|[[2018 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;{{0}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|style=&quot;background:#F1F8FF;&quot;|[[2018 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|TD}}
|[[2018 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;{{0}}
|
|
|
|bgcolor=efefef|'''–'''
|bgcolor=efefef|'''–'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL34
| [[Renault]] &lt;br /&gt;E-Tech 19 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;{{small|12}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;{{small|18}}†
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;{{small|DNF}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;{{small|DNF}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;{{small|6}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]&lt;br /&gt;{{small|DNF}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;{{small|9}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;{{small|11{{smallsup|†}}}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;{{small|10}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#CFCFFF;&quot;|[[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;{{small|11}}
|style=&quot;background:#EFCFFF;&quot;|[[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;{{small|DNF}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;{{small|7}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|style=&quot;background:#DFFFDF;&quot;|[[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;{{small|8}}
|
|
|
|bgcolor=efefef|'''11'''
|bgcolor=efefef|'''49'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
![[2020 Formule Een-seisoen|2020]]
|[[McLaren]]
|[[McLaren]] MCL35
|[[Renault]] &lt;br /&gt;E-Tech 20 [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=ffdf9f| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''3''&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;6&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''8''&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BAH]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=efefef|'''9'''
|bgcolor=efefef|'''97'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL35M
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br /&gt;F1 M12 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;5&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;4&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition|f=1|p=1}}
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;7&lt;/small&gt;
|
|
|bgcolor=efefef|'''6'''
|bgcolor=efefef|'''160'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL36
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br /&gt;F1 M13 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=cfcfff| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;15
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=efcfff| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;9
|bgcolor=cfcfff| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;15
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=cfcfff| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;12
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;10
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;9
|bgcolor=efcfff| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|
|
|bgcolor=efefef|'''7'''
|bgcolor=efefef|'''122'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL60
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br /&gt;F1 M14 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;17
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;17
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;9
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;17
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;9
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;17
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;13
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;8
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=ffdf9f| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;5
|
|
|bgcolor=efefef|'''6'''
|bgcolor=efefef|'''205'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren MCL38]]
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br /&gt;F1 M15 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;8
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;1
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;20&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;6{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;10{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf|'''{{silwer}}'''
|bgcolor=dfdfdf|'''374'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
![[2025 Formule Een-seisoen|2025]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL39
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br /&gt;F1 M16 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;18&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;1
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;1
|bgcolor=efcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Las Vegas Grand Prix|&lt;span style=color:white;&gt;LSV&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=ffffbf|'''{{Goud}}'''
|bgcolor=ffffbf|'''423'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]*
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL40
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br /&gt;F1 M17 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt;4
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=efcfff| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;9
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=ffffbf| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;{{0}}
|
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|NOR|seasonposition}}'''*
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|NOR|seasonpoints}}'''*
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!Jaar
!Inskrywer
!Onderstel
!Enjin
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Plek
!Punte
|}
&lt;/div&gt;
* {{smallsup|†}} Kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.
* '''*''' Seisoen is nog aan die gang.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3|verwysings=
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bristolpost.co.uk/news/bristol-news/bristol-rich-list-2016-revealed-270|title=Bristol Rich List 2016 revealed: Who is worth the most money this year|first=Marc|last=Cooper|date=19 October 2016|website=bristolpost.co.uk|access-date=9 April 2018}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=Pinkham|first=Natalie|date=17 Mei 2020|title=In The Pink: Pinks talks racing and beyond with F1 starlet Lando Norris (time- 43:30)|url=https://play.acast.com/s/inthepink/fullepisode-pinkstalksracingandbeyondwithf1starletlandonorris|access-date=13 Julie 2020|website=acast}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=Oliver Norris {{!}} Racing career profile |url=https://www.driverdb.com/drivers/oliver-norris/|access-date=13 Julie 2020|website=DriverDB.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Lando Norris F1 Driver Profile I PlanetF1|url=https://live.planetf1.com/f1-drivers/lando-norris|access-date=30 Julie 2020|website=live.planetf1.com}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;wealth&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bristolpost.co.uk/sport/other-sport/lando-norris-father-millionaire-wealth-1970987|title=Who is Adam Norris, millionaire father of Lando Norris, McClaren's new Bristol-born Formula 1 star?|first=Joseph|last=Wilkes|date=6 March 2019|website=bristolpost.co.uk|access-date=6 Maart 2019}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Belg&quot;&gt;{{Cite web|last=Tetaert|first=Chris|date=17 September 2019|title=Lance Stroll en Lando Norris: halve Belgen in de F1|url=https://sportmagazine.knack.be/sport/magazine/lance-stroll-en-lando-norris-halve-belgen-in-de-f1/article-normal-1510511.html|access-date=13 Julie 2020|website=Site-Sportmagazine-NL|language=nl}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;tax haven&quot;&gt;{{Cite news|last=Benson|first=Andrew|date=30 November 2021|title=Lando Norris: 'I don't think there will be as much Mr Nice Guy'|work=[[BBC Sport]]|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/59466111|access-date=1 Desember 2021}}&lt;/ref&gt;

}}

{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Norris, Lando}}
[[Kategorie:Geboortes in 1999]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Britse renjaers]]
[[Kategorie:Engelse sportlui]]
[[Kategorie:Formule Een-renjaers]]
[[Kategorie:Formule Een-Wêreldbestuurderskampioene]]</text>
      <sha1>parejqq3nqj1ucymrdl1lngbs632y5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>George Russell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264523</id>
    <revision>
      <id>3362211</id>
      <parentid>3327485</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule 1-uitslae */</comment>
      <origin>3362211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121121" sha1="pe93bsbfmrm1lg6rsvvezd6ot9l8qnd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas renjaer
| name             = George Russell
| image            = George Russell, Silverstone 2021 (51350033659) (cropped).jpg
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = Russell in 2021
| birth_date       = {{Geboortedatum en ouderdom|1998|02|15|df=y}}
| birth_place      = [[King's Lynn]], [[Norfolk]], Engeland
| death_date       =
| death_place      =
| nationality      = {{vlagikoon|GBR}} Brit
| Years            = 
| Old Team         = [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 2026 Team        = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG Petronas]]
| Car number       = 63
| Races            = {{F1stat|RUS|entries}} ({{F1stat|RUS|starts}} begin)
| Championships    = 0
| Wins             = {{F1stat|RUS|wins}}
| Podiums          = {{F1stat|RUS|podiums}}
| Points           = {{F1stat|RUS|careerpoints}}
| Poles            = {{F1stat|RUS|poles}}
| Fastest laps     = {{F1stat|RUS|fastestlaps}}
| First race       = [[2019 Australiese Grand Prix]]
| First win        = [[2022 São Paulo Grand Prix]]
| Last win         = [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix]]
| Last race        = {{laaste F1GP}}
| Last season      = 2025
| Last position    = 4de (319 punte)
}}

'''George Russell''' (gebore [[15 Februarie]] [[1998]]) is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] professionele [[Motorsport|motorrenjaer]] wat aan [[Formule Een]] Grands Prix deelneem. Hy het tot 2021 vir die [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedesspan]] deelgeneem, en in 2022 by die [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG fabriekspan]] aangesluit in die plek van die Finse renjaer [[Valtteri Bottas]], wat na [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] vertrek het. Russell het agt Formule 1-Grands Prix gedurende agt seisoene gewen.

== Renloopbaan: Karting ==
Russell het sy motorsportloopbaan in karting in 2006 begin en in 2009 na die Cadet-klas gevorder. Daardie jaar het hy Britse Kampioen in beide die MSA- en Ope Kampioenskappe geword. In 2010 het hy na die Rotax Mini Max-klas opgeskuif, waar hy Britse Kampioen in die Super One en Formula Kart Stars geword het, terwyl hy ook die Kartmasters Britse Grand Prix gewen het. In 2011 het hy na die KF3-klas opgeskuif, waar hy die SKUSA Supernationals gewen het en kampioen van die CIK-FIA Europese Kampioenskap geword het, 'n titel wat hy in 2012 suksesvol verdedig het. In 2013 het hy 19de in die KF1 CIK-FIA Wêreldkampioenskap geëindig.

== Formule Renault ==
In 2014 het Russell sy debuut in formule-wedrenne gemaak deur in die Formule Renault 2.0 Alpe te ry. Hy was oorspronklik van plan om vir die Prema Powerteam te ry, maar het 'n paar dae voor die begin van die seisoen na Koiranen GP oorgeskakel. Ten spyte daarvan dat hy 'n rennaweek weens siekte gemis het, het hy vierde in die kampioenskap geëindig, met 'n beste resultaat van tweede plek by die Red Bull Ring.

Russell het ook in 2014 as gasbestuurder aan twee Eurocup Formule Renault 2.0-rennaweke deelgeneem. By die Moscow Raceway het hy vir Koiranen tot 15de en 22ste plek in die renne gery. Gedurende die laaste rennaweek van die seisoen by Circuito Permanente de Jerez het hy na Tech 1 Racing oorgeskakel en die laaste ren van die seisoen gewen nadat hy vyfde in die eerste ren van die naweek geëindig het.

== Formule 4 ==
In 2014 het Russell ook aan die BRDC Formule 4-kampioenskap deelgeneem, waar hy vir die heersende kampioen Lanan Racing gery het. Hy het twee oorwinnings in die openingsnaweek by Silverstone behaal, en nog twee by Brands Hatch en Oulton Park bygevoeg. By die laaste wedren van die seisoen by die Snetterton Motor Racing Circuit was hy in die stryd om die kampioenskap saam met spanmaat Arjun Maini en HHC Motorsport-jaers Sennan Fielding en Raoul Hyman. Hy het die wedren vanaf die voorste wegspringplek begin en die wedren gewen, met slegs drie punte voor Maini. As prys vir die titel is hy die geleentheid gegee om 'n GP3-motor vir Arden Motorsport by die [[Yas Marina-renbaan]] na die seisoen te toets. In Desember het Russell die jongste wenner ooit van die McLaren Autosport BRDC-toekenning geword, en £100 000 ontvang en die kans om 'n [[McLaren]] Formule 1-motor te toets.

== Formule 3 ==
Russell het sy Formule 3-debuut in 2015 in die Europese Formule 3-kampioenskap vir die Carlin-span gemaak. In die tweede wedren van die eerste wedrennaweek by Silverstone het hy onmiddellik sy eerste wedren in die kampioenskap gewen. Dit was sy enigste oorwinning van die jaar en hy het slegs op die podium by Spa-Francorchamps en die Norisring gestaan. Hy het uiteindelik sesde in die kampioenskap geëindig met 203 punte. Daarbenewens het hy daardie jaar aan die Masters of Formula 3 deelgeneem, waar hy tweede agter [[Antonio Giovinazzi]] geëindig het.

In 2016 het Russell teruggekeer na die Europese Formule 3 met die terugkerende HitechGP-span. Hy het twee wedrenne by die Circuit de Pau-Ville en [[Spa-Francorchamps]] gewen en in agt ander wedrenne op die podium geëindig. Dit het hom derde op die puntelys geplaas agter [[Lance Stroll]] en Maximilian Günther met 264 punte. Aan die einde van die seisoen het hy sy debuut in die Macau Grand Prix gemaak, waar hy sewende geëindig het, ook vir Hitech.

== Formule 2 ==
In 2018 het Russell oorbeweeg na Formule 2, waar hy, soos Jack Aitken, sy vennootskap met ART Grand Prix voortgesit het. Hy het altesaam sewe wedrenne gewen by die [[Bakoe-straatrenbaan]], die [[Barcelona-Catalunya-renbaan]], die [[Paul Ricard-renbaan]], die Red Bull Ring, die Autodromo Nazionale Monza, die [[Sochi Autodrom]] en die [[Yas Marina-renbaan]]. Hy was ook in vier ander wedrenne op die podium en is as die klaskampioen in die voorlaaste wedren by Yas Marina gekroon. Met 287 punte was hy 68 punte voor [[Lando Norris]], die nommer twee op die finale ranglys.

== Formule 1-loopbaan ==
In Oktober 2015 het Russell vir die eerste keer 'n Formule Een-motor bestuur toe hy die McLaren MP4-26 by [[Silverstone-renbaan|Silverstone]] getoets het as 'n prys vir die wen van die 2014 Autosport BRDC-toekenning.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Turner |first=Kevin |date=22 October 2015 |title=McLaren Autosport BRDC Award winner Russell completes prize F1 test |url=https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-autosport-brdc-award-winner-russell-completes-prize-f1-test-4998645/4998645/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114201150/https://www.autosport.com/f1/news/mclaren-autosport-brdc-award-winner-russell-completes-prize-f1-test-4998645/4998645/ |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=autosport.com}}&lt;/ref&gt; Nadat hy by die Mercedes Junior-span aangesluit het, het Mercedes hom meer toetsgeleenthede aangebied. Hy het in April 2017 vir die eerste keer 'n Mercedes bestuur en die 2015 Mercedes W06 by Portimão getoets.&lt;ref name=&quot;:36&quot;&gt;{{Cite web |date=24 June 2017 |title=Mercedes-AMG Petronas Motorsport – George Russell to test W08 in Budapest |url=https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/george-russell-to-test-w08-in-budapest/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523211052/https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/george-russell-to-test-w08-in-budapest/ |archive-date=23 May 2019 |access-date=2 August 2017 |website=Mercedes AMG F1}}&lt;/ref&gt; Hy het toe formele toetsritte vir Mercedes (2017 en 2018)&lt;ref name=&quot;:36&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Edmondson |first=Laurence |date=1 August 2018 |title=George Russell puts Mercedes on top on final day of Hungaroring test |url=https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/24255335/george-russell-puts-mercedes-top-final-day-hungaroring-test |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114201148/https://www.espn.co.uk/f1/story/_/id/24255335/george-russell-puts-mercedes-top-final-day-hungaroring-test |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=espn.co.uk}}&lt;/ref&gt; en [[Force India]]-Mercedes (2018) onderneem.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Galloway |first=James |date=11 December 2018 |title=F1 Testing: Max Verstappen sets Barcelona pace for Red Bull |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11372420/f1-testing-max-verstappen-sets-pace-mercedes-light-up-barcelona |access-date=5 March 2025 |website=Sky Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Force Indiaspan ===
Russell het sy Grand Prix-naweekdebuut aan die einde van die 2017-seisoen gemaak, waar hy vir Force India bestuur het tydens vrye oefening by die [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse]] en die [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grands Prix]].&lt;ref&gt;[https://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/360714/russell-krijgt-kans-bij-force-india-in-brazilie-en-abu-dhabi/ Russell rijdt in 2017 bij Force India tijdens vrije trainingen van de GP van Brazilië en Abu Dhabi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 November 2017 |title=British driver George Russell to debut for Force India in Brazilian Grand Prix practice |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/41907080 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405042636/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/41907080 |archive-date=5 April 2019 |access-date=8 November 2017 |work=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; Mercedes het hom in 2018 tot eerstespan-reserwebestuurder bevorder.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Larkam |first=Lewis |date=22 February 2018 |title=Wehrlein, Russell to split Mercedes F1 reserve duties in 2018 |url=https://www.crash.net/f1/news/889928/1/wehrlein-russell-split-mercedes-f1-reserve-duties-2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114201149/https://www.crash.net/f1/news/889928/1/wehrlein-russell-split-mercedes-f1-reserve-duties-2018 |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=crash.net}}&lt;/ref&gt;

=== Williams (2019–2021) ===
In Oktober 2018 het Mercedes gereël dat Russell sy Formule Een-debuut met enjinkliënt [[Williams Grand Prix Engineering|Williams-Mercedes]] sou maak.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Williams sign Mercedes junior Russell on multi-year deal |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.williams-sign-mercedes-junior-russell-on-multi-year-deal.20FsNkLv60MCmc0IGUkEc4.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718133634/https://www.formula1.com/en/latest/article.williams-sign-mercedes-junior-russell-on-multi-year-deal.20FsNkLv60MCmc0IGUkEc4.html |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt; Russell het voorheen aansoek gedoen as 'n Williams-bestuurder nadat hy die 2017 GP3-titel gewen het, maar Williams se Paddy Lowe was onaangeraak deur sy nuwe PowerPoint-aanbieding en Russell het na Formule 2 gevorder.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hudson |first=Henry |date=10 August 2023 |title=Leclerc, Norris and Russell: rise of F1's 'golden generation' profiled in new bios |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/leclerc-norris-and-russell-rise-of-f1s-golden-generation-profiled-in-new-bios/ |access-date=5 March 2025 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; Russell het 'n driejaarkontrak by Williams geteken,&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |date=15 July 2022 |title=Russell admits that three years with Williams was 'too long' – but says there was 'no way out' {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-admits-that-three-years-with-williams-was-too-long-there-was-no-way.784NYfK7ijIOTap4tvZ4Yu |access-date=16 October 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt; maar het 'n Mercedes-toetsbestuurder gebly.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Galloway |first=James |date=4 December 2019 |title=F1 Testing: George Russell fastest for Mercedes on 2019's final day |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11877971/f1-testing-george-russell-fastest-for-mercedes-on-2019s-final-day |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114222625/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11877971/f1-testing-george-russell-fastest-for-mercedes-on-2019s-final-day |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=skysports.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=2 August 2021 |title=Russell to drive for Mercedes in this week's 2022 tyre test in Hungary |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-to-drive-for-mercedes-in-this-weeks-2022-tyre-test-in-hungary.20GgIeVh7gtJT5JJhcUkUR.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221117191950/https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-to-drive-for-mercedes-in-this-weeks-2022-tyre-test-in-hungary.20GgIeVh7gtJT5JJhcUkUR.html |archive-date=17 November 2022 |access-date=17 November 2022 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt;

Hy was vir die [[2019 Formule Een-seisoen|2019-seisoen]] gepaar met [[Robert Kubica]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=22 November 2018 |title=Robert Kubica: Polish driver to make F1 comeback with Williams in 2019 |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/46300009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122094105/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/46300009 |archive-date=22 November 2018 |access-date=22 November 2018 |work=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; en toe met [[Nicholas Latifi]] in 2020 en 2021.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Russell and Latifi to stay on at Williams in unchanged 2021 driver line-up |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-and-latifi-to-stay-on-at-williams-in-unchanged-2021-driver-line-up.2buMT250BE0Ef8Q2bUBDFE.html |access-date=16 July 2020 |website=formula1.com |date=16 July 2020 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919002445/https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-and-latifi-to-stay-on-at-williams-in-unchanged-2021-driver-line-up.2buMT250BE0Ef8Q2bUBDFE.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sy eerste verskyning vir Williams was by die 2018 na-seisoentoets by Yas Marina-renbaan, waar hy die FW41 bestuur het.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Smith |first=Luke |date=27 November 2018 |title=George Russell pleased with 'very positive' first Williams F1 test |url=https://www.crash.net/f1/news/911329/1/russell-pleased-very-positive-first-williams-f1-test |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181127161037/https://www.crash.net/f1/news/911329/1/russell-pleased-very-positive-first-williams-f1-test |archive-date=27 November 2018 |accessdate=14 November 2018 |website=crash.net}}&lt;/ref&gt;

Russell se jare by Williams was moeilik. Mercedes het gehoop dat Williams 'n mededingende motor sou inspan; soos Russell later opgemerk het, het Williams van 2015 tot 2017 niks swakker as vyfde op die vervaardigersrangleer geëindig nie.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Toe Russell egter by Williams aangesluit het, was die span ver agter die res van die veld&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 2019 |title=Russell accepts Williams slowest despite 'big step' |url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-williams-slowest/4345758/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132131/https://www.motorsport.com/f1/news/russell-williams-slowest/4345758/ |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt; en hulle kon nie 'n motor vervaardig wat betroubaar om punte kon meeding tot 2021, Russell se laaste jaar by die span nie. Die span was in so 'n geldnood dat hulle oorweeg het om Russell na die [[2020 Formule Een-seisoen|2020-seisoen]] met [[Kevin Magnussen]] te vervang as Magnussen genoeg borggeld kon vind om die span aan die gang te hou.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gamble |first=Andrew |date=6 November 2021 |title=Williams held talks over axing George Russell before Mercedes move |url=https://www.express.co.uk/sport/f1-autosport/1517363/Williams-George-Russell-Mercedes |access-date=20 September 2024 |website=Express.co.uk}}&lt;/ref&gt;

In 2018 was Russell die amptelike reserwebestuurder van [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]. In 2019 het hy sy Formule 1-rendebuut as jaer by [[Williams F1|Williams]] gemaak.&lt;ref&gt;[https://nl.motorsport.com/f1/news/george-russell-williams-mercedes-2019/3193708/ Russell maakte in 2019 zijn Formule 1-debuut bij Williams]&lt;/ref&gt; As gevolg van Russell se lang lopie by Williams, is hy derde op die lys van meeste wedrenne in 'n loopbaan voordat hy punte aangeteken het, met 37. Die Formule Een-spanhoofde het egter sy vertonings gunstiger beskou. In 2020, 'n jaar waarin Russell slegs drie punte kon aanteken en 18de op die punteleer geëindig het,&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{Cite web |title=2020 Driver Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2020/drivers |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt; het die spanhoofde hom as daardie jaar se sesde beste bestuurder aangewys.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=REVEALED: F1's team bosses choose their Top 10 drivers of 2020 {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/revealed-f1s-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2020.2z5yo7av41tQC3MrzeFNa3 |access-date=16 October 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het Russell Williams in 2021 terug na respek gelei, met 16 punte en 'n seldsame podiumplek vir Williams.&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{Cite web |title=2021 Driver Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2021/drivers |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== 2019-'20 Nuwelingseisoen en eerste punte ====
[[Lêer:George Russell Mugello 2020, race day.jpg|duimnael|Russell by die [[2020 Toskaanse Grand Prix]], waar hy 11de geëindig het.]]
In 2019 het Williams gesukkel om goeie vorm te bereik. By Russell se Formule Een-debuut, die [[2019 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], het Russell 19de gekwalifiseer en 16de geëindig.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 March 2019 |title=Australian Grand Prix |url=https://www.williamsf1.com/racing/news/2019/03/australian-grand-prix |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323111815/https://www.williamsf1.com/racing/news/2019/03/australian-grand-prix |archive-date=23 March 2019 |access-date=19 February 2025 |website=[[WilliamsF1| Williams Racing]]}}&lt;/ref&gt; Hy het erken dat sy ervaring moeilik was en opgemerk dat die motor &quot;vier sekondes van die pas af was&quot; en dat hy verskeie kere verbygesteek is.&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=GBqSXuAl3CI |title=Top Drivers on Their First Formula 1 Race {{!}} Lando Norris, George Russell, Ollie Bearman &amp; Alex Albon |date=27 February 2025 |last=High Performance |access-date=5 March 2025 |via=YouTube}} (22:05-25:39)&lt;/ref&gt; Williams se stadige pas het in die seisoen voortgeduur, en in die meeste wedrenne was [[Robert Kubica|Kubica]] Russell se enigste kompetisie op die baan: Russell het eers in rondte ses, die [[2019 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]], voor 'n motor van 'n ander span geëindig. Hy het Kubica ook by al een-en-twintig wedrenne getroef.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Galloway |first=James |date=30 November 2019 |title=F1 2019 qualifying match-ups: Lando Norris finishes ahead at McLaren |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11874648/f1-2019-qualifying-match-ups-lando-norris-finishes-ahead-at-mclaren |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114221440/https://www.skysports.com/f1/news/12433/11874648/f1-2019-qualifying-match-ups-lando-norris-finishes-ahead-at-mclaren |archive-date=14 November 2022 |accessdate=14 November 2022 |website=skysports.com}}&lt;/ref&gt;

Russell se beste plek was 11de by die reëngeteisterde [[2019 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]], waar Williams 'n opgradering uitgerol het,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 August 2019 |title=Kubica had 'mixed feelings' after scoring point as he predicts tough weekend in Hungary |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/kubica-had-mixed-feelings-after-scoring-hockenheim-point-as-he-predicts.5uY9VwdUMAYO5aPUYRApgN |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt; ses motors het sonder klassifikasie onttrek,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 August 2019 |title=Russell hails 'best weekend of the year' in Hungary after 'absolute disaster' in Germany {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-hails-hungary-best-weekend-of-the-year-after-disaster-of-germany.XTIJ2pBeqo8PKnpX6bzU5 |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt; en nog twee motors het elk 'n tydstraf na die wedren ontvang.&lt;ref name=&quot;:26&quot;&gt;{{Cite web |title=What the teams said – Race day in Germany {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/what-the-teams-said-race-day-in-germany-2019.6HeoWvqoqsKvmPTD6tv9ss |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy het amper 10de geëindig, maar het onsuksesvol gevra om tydens 'n veiligheidsmotorperiode vir gladde bande by die kuipe aan te doen.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Collantine |first=Keith |date=30 July 2019 |title=&quot;I think it's slicks, mate&quot;: How Russell missed his first chance for points |url=https://www.racefans.net/2019/07/30/i-think-its-slicks-mate-how-russell-missed-his-first-chance-for-points/ |access-date=5 March 2025 |website=RaceFans |language=en}}&lt;/ref&gt; In 2023 het Russell opgemerk dat dit die teleurstellendste oomblik van sy loopbaan was. Hy het ook 12de geëindig by die [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grand Prix]] nadat 'n laat veiligheidsmotor hom toegelaat het om homself te ontrond, en het helaas punte met 1.668 sekondes misgeloop. Hy het 20ste in die Bestuurderskampioenskap geëindig en geen punte teenoor Kubica se een aangeteken. Russell het later opgemerk dat dit as 'n mededinger vir hom moeilik was om te sien hoe mede-nuwelinge [[Alexander Albon]] en [[Lando Norris]] om punte en podiumplekke meeding nadat hy hulle die vorige jaar in F2 geklop het.&lt;ref name=&quot;:25&quot; /&gt;

Williams was meer mededingend op die baan in 2020, maar dit het nie op die puntetabel gewys nie, aangesien Williams die hele jaar geen punte aangeteken het nie.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Horton |first=Phillip |date=28 December 2020 |title=Williams' year-on-year gains 'remarkable' – Latifi |url=https://www.motorsportweek.com/2020/12/28/williams-year-on-year-gains-remarkable-latifi/ |access-date=5 March 2025 |website=Motorsport Week |language=en}}&lt;/ref&gt; Russell het egter by verskeie geleenthede byna punte aangeteken, soos die [[2020 Stiermarkse Grand Prix]] (hy het 11de begin, maar na 16de geval nadat hy tydens 'n herbeginrondte in die gruis vasgery het)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 July 2020 |title=Styrian Grand Prix 2020 race report and highlights: Lewis Hamilton eases to Styrian Grand Prix victory over Bottas as Ferraris collide |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-eases-to-styrian-grand-prix-victory-over-bottas-as-ferraris-collide.5PfZ0DxltY7qOrbeVXMLa3 |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 July 2020 |title='I messed up' admits George Russell after Lap 4 off in Styrian GP – but says 'slow' Williams was bigger problem {{!}} Formula 1®' |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-messed-up-admits-russell-after-lap-4-off-in-styrian-gp-but-says-slow-car.629eTPbqmQWg0ynbcFjbEk.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132130/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-messed-up-admits-russell-after-lap-4-off-in-styrian-gp-but-says-slow-car.629eTPbqmQWg0ynbcFjbEk.html |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt; die [[2020 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] (het 12de geëindig), die [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=13 September 2020 |title=Tuscan GP: George Russell denied first Formula 1 points in cruel finish |url=https://www.skysports.com/f1/news/36305/12071330/tuscan-gp-george-russell-denied-first-formula-1-points-in-cruel-finish |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200918015258/https://www.skysports.com/f1/news/36305/12071330/tuscan-gp-george-russell-denied-first-formula-1-points-in-cruel-finish |archive-date=18 September 2020 |access-date=7 October 2020 |website=skysports.com}}&lt;/ref&gt; en die [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] (het onder veiligheidsmotortoestande gebots).&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Russell: Imola F1 safety car crash the biggest mistake of my career|url=https://www.autosport.com/f1/news/russell-imola-f1-safety-car-crash-the-biggest-mistake-of-my-career-4977629/4977629/|access-date=18 July 2021|website=Autosport.com|date=2 November 2020|archive-date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132136/https://www.autosport.com/f1/news/russell-imola-f1-safety-car-crash-the-biggest-mistake-of-my-career-4977629/4977629/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Russell het sy eerste punte by die [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]] aangeteken, na 'n verrassende bevordering na die Mercedes fabriekspan toe Lewis Hamilton positief getoets het vir COVID-19.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/2020-sakhir-grand-prix/2020-sakhir-grand-prix-reserve-driver-announcement/|title=Mercedes Confirms George Russell for Sakhir GP|website=Mercedesamgf1.com|access-date=2 December 2020|archive-date=2 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202074256/https://www.mercedesamgf1.com/en/news/2020/2020-sakhir-grand-prix/2020-sakhir-grand-prix-reserve-driver-announcement/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Sy vertoning by Sakhir is wyd geprys deur beide Mercedes en die media.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brundle |first=Martin |author-link=Martin Brundle |date=8 December 2020 |title=Martin Brundle: Sergio Perez, George Russell and the story of a dramatic Sakhir GP |url=https://www.skysports.com/f1/news/24096/12154973/martin-brundle-sergio-perez-george-russell-and-the-story-of-a-dramatic-sakhir-gp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208224618/https://www.skysports.com/f1/news/24096/12154973/martin-brundle-sergio-perez-george-russell-and-the-story-of-a-dramatic-sakhir-gp |archive-date=8 December 2020 |access-date=9 December 2020 |website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Cooper |first=Adam |date=8 December 2020 |title=Mercedes impressed by how Russell handled F1 pressure |url=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-impressed-by-how-attacking-russell-handled-pressure/4923546/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615153151/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-impressed-by-how-attacking-russell-handled-pressure/4923546/ |archive-date=15 June 2022 |access-date=11 April 2022 |website=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt; Hy het die voorste wegspringplek net-net misgeloop,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 December 2020 |title=F1 2020 Sakhir Grand Prix – Full Qualifying Results |url=https://www.crash.net/f1/results/949884/1/f1-2020-sakhir-grand-prix-full-qualifying-results |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132131/https://www.crash.net/f1/results/949884/1/f1-2020-sakhir-grand-prix-full-qualifying-results |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Crash}}&lt;/ref&gt; spanmaat Valtteri Bottas by die eerste draai verbygesteek en die grootste deel van die wedren voorgeloop. Hy was egter gedwing om twee keer agtereenvolgens in die kuipe te stop nadat die Mercedes-kuipespan per ongeluk Bottas se voorbande op sy motor gemonteer het na 'n radiofout.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mercedes handed €20,000 fine for Russell tyre mix-up in Sakhir Grand Prix |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-handed-eur20-000-fine-for-russell-tyre-mix-up-in-sakhir-grand-prix.3PwKTGxftR3C8ACA5DcDKj.html|access-date=18 July 2021|website=Formula1.com|archive-date=25 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525200351/https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-handed-eur20-000-fine-for-russell-tyre-mix-up-in-sakhir-grand-prix.3PwKTGxftR3C8ACA5DcDKj.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=7 December 2020 |title=George Russell 'gutted' as Mercedes debut Sakhir GP win is 'taken away' |url=https://www.skysports.com/f1/news/36305/12153661/george-russell-gutted-as-mercedes-sakhir-gp-win-is-taken-away |access-date=6 September 2024 |work=Sky Sports}}&lt;/ref&gt; Hy het Bottas 'n tweede keer verbygesteek, na die tweede plek herstel en was op pad na die wedrenleier Sergio Pérez toe 'n pap wiel hom weer kuipe toe gedwing met tien rondtes oor.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=2020 Sakhir Grand Prix: Late puncture costs Russell podium place|url=https://www.formula1.com/en/latest/video.2020-sakhir-grand-prix-late-puncture-costs-russell-podium-place.1687521520283184367.html|access-date=18 July 2021|website=Formula1.com|archive-date=18 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718133637/https://www.formula1.com/en/latest/video.2020-sakhir-grand-prix-late-puncture-costs-russell-podium-place.1687521520283184367.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het negende geëindig en twee punte vir die eindstreep en een punt vir die vinnigste rondte behaal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-losing-victory-twice-in-bahrain-really-bloody-hurts/4922790/|title=George Russell: Losing Bahrain F1 victory twice really hurts|website=Motorsport.com|date=6 December 2020 |access-date=8 December 2020|archive-date=7 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207020454/https://www.motorsport.com/f1/news/russell-losing-victory-twice-in-bahrain-really-bloody-hurts/4922790/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 December 2020 |title=Sergio Perez takes sensational maiden win in Sakhir GP as tyre mix-up ruins Russell's charge |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sergio-perez-takes-sensational-maiden-win-in-sakhir-gp-as-tyre-issues-ruin.2TBf7rg5wpgELNALXJLRHV.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207063434/https://www.formula1.com/en/latest/article.sergio-perez-takes-sensational-maiden-win-in-sakhir-gp-as-tyre-issues-ruin.2TBf7rg5wpgELNALXJLRHV.html |archive-date=7 December 2020 |access-date=8 December 2020 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt; Hy het later opgemerk dat terwyl &quot;ek dieselfde bestuurder [in Sakhir] was as wat ek voorheen was...ek presies dieselfde bestuurder 'n week later was [toe ek vir Williams gery het tydens die seisoen-einde [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] ] toe ek reeds in K1 uitgeval het.&quot;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Hamilton to make Mercedes return in Abu Dhabi after testing Covid-negative, with Russell heading back to Williams |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-to-make-mercedes-return-in-abu-dhabi-after-testing-covid-negative.6crMz5aWmfElFkpMdTpLwL.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201210174506/https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-to-make-mercedes-return-in-abu-dhabi-after-testing-covid-negative.6crMz5aWmfElFkpMdTpLwL.html |archive-date=10 December 2020 |access-date=10 December 2020 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Whyman |first=Matt |url=https://books.google.com/books?id=1koSEQAAQBAJ |title=Inside Mercedes F1: Life in the Fast Lane |date=12 November 2024 |publisher=Crown |isbn=978-0-593-73564-0 |pages=32 |language=en}}&lt;/ref&gt; In Aboe Dhabi het hy 'n spesiale helm gedra om die Williams-familie te vereer, wat die span in Oktober verkoop het.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 December 2020 |title=Russell to wear Williams tribute helmet for Abu Dhabi GP. |url=https://www.motorsportweek.com/2020/12/11/russell-to-wear-williams-tribute-helmet-for-abu-dhabi-gp/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211085234/https://www.motorsportweek.com/2020/12/11/russell-to-wear-williams-tribute-helmet-for-abu-dhabi-gp/ |archive-date=11 December 2020 |access-date=18 July 2021 |website=Motorsportweek.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shah |first=Kunal |date=30 October 2020 |title=Sir Frank &amp; Claire Williams Both Leave Roles At Legendary F1 Team |url=https://www.kunalsf1blog.com/frank-claire-williams-leave-team/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210718132133/https://www.kunalsf1blog.com/frank-claire-williams-leave-team/ |archive-date=18 July 2021 |access-date=18 July 2021 |website=Kunal's F1 Blog}}&lt;/ref&gt; Hy het 18de in die Bestuurderskampioenskap geëindig en drie punte aangeteken, alles vir Mercedes.

==== 2021: Nooienspodium ====
Na Russell se sterk vertonings in [[2020 Formule Een-seisoen|2020]], het Mercedes gekyk na nuwe spanlede vir die 2021-seisoen, maar Williams het geweier om hom van sy kontrak vry te stel.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; Daarbenewens het die media gespekuleer dat hy [[Valtteri Bottas]] by Mercedes in 2022 sou vervang sodra hul onderskeie kontrakte verstryk het. Die twee aspirante het by die [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix]] gebots, toe Russell homself langs Bottas in rondte 30 bevind het. Hy het probeer om Bottas verby te steek, maar het oor 'n nat kol gery en beheer oor sy motor verloor, wat teen Bottas gebots het en 'n dubbele uitval veroorsaak het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Herbert |first=Danny |date=19 April 2021 |title=Russell and Bottas crash analysis |url=https://drivetribe.com/p/russell-and-bottas-crash-analysis-DUpm07EeT7C8THxciAzozQ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220122153611/https://drivetribe.com/p/russell-and-bottas-crash-analysis-DUpm07EeT7C8THxciAzozQ |archive-date=22 January 2022 |access-date=18 July 2021 |website=DriveTribe}}&lt;/ref&gt; Russell het aanvanklik die voorval op Bottas blameer, na die ongeluk na Bottas geloop en sy helm geklap (Bottas het met 'n middelvinger gereageer), en hom daarvan beskuldig dat hy &quot;probeer het om hulle albei te verongeluk&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |date=18 April 2021 |title=George Russell and Valtteri Bottas crash: Drivers blame each other for causing 'dangerous' Imola collision |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12279561/george-russell-and-valtteri-bottas-crash-drivers-blame-each-other-for-causing-dangerous-imola-collision |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418235403/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12279561/george-russell-and-valtteri-bottas-crash-drivers-blame-each-other-for-causing-dangerous-imola-collision |archive-date=18 April 2021 |access-date=18 April 2021 |website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt; Russell het egter later sy bewerings teruggetrek en aan Bottas en Williams om verskoning gevra.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=19 April 2021 |title=Russell apologises to Bottas after Imola incident |url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-apologises-to-bottas-imola-incident/6350886/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423065857/https://www.motorsport.com/f1/news/russell-apologises-to-bottas-imola-incident/6350886/ |archive-date=23 April 2021 |access-date=23 April 2021 |website=motorsport.com}}&lt;/ref&gt;

Mercedes-baas Toto Wolff het erken dat Bottas in die eerste plek nie langs 'n Williams moes gewees het nie, maar het die grootste deel van sy kritiek vir Russell, 'n Mercedes-junior wat pas 'n Mercedes uitgeneem het, gereserveer.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=19 April 2021 |title=Toto Wolff rebukes George Russell over Imola F1 crash with Valtteri Bottas |url=https://www.theguardian.com/sport/2021/apr/19/toto-wolff-george-russell-imola-crash-valtteri-bottas-mercedes-williams-f1 |access-date=16 October 2024 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;  Beide bestuurders het probeer om die dispuut, ten minste in die openbaar, af te speel nadat Bottas in 2025 weer by Mercedes aangesluit het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Medland |first=Chris |date=31 January 2025 |title=Russell sees 2025 as the start of a new career chapter as Mercedes' experienced driver |url=https://racer.com/2025/01/31/russell-sees-2025-as-the-start-of-a-new-career-chapter-as-mercedes-experienced-driver/ |access-date=17 February 2025 |website=RACER |language=en |archive-date=16 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216081015/https://racer.com/2025/01/31/russell-sees-2025-as-the-start-of-a-new-career-chapter-as-mercedes-experienced-driver/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hAw_G3SF6Fk |title=Valtteri Bottas opens up on his role at Mercedes this season |date=10 February 2025 |last=((Sky Sports F1)) |access-date=17 February 2025 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;

=== Mercedes (2022-tans) ===
[[Lêer:2022 French Grand Prix (52279069978).png|duimnael|180px|Russell tydens die bestuurdersparade by die [[2022 Franse Grand Prix]]]]
Russell het in 2022 by Mercedes aangesluit.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=7 September 2021 |title=Mercedes announce George Russell will partner Lewis Hamilton in 2022 as Briton signs long-term deal |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-announce-george-russell-will-partner-lewis-hamilton-in-2022.jtndbCmN3CR8Lm9s54e4T.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210907090616/https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-announce-george-russell-will-partner-lewis-hamilton-in-2022.jtndbCmN3CR8Lm9s54e4T.html |archive-date=7 September 2021 |access-date=7 September 2021 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt; Van 4 tot 6 Desember het Russell vir [[Lewis Hamilton]] tydens die [[2020 Sakhir Grand Prix]] in die Mercedesfabriekspan vervang, aangesien Hamilton positief getoets het vir die [[Covid-19-virus]].&lt;ref&gt;{{nl}} {{Cite web|url=https://www.f1head.nl/nieuws/george-russell-vervangt-hamilton-voor-sahkir-gp/|title=George Russell vervangt Hamilton voor Sahkir GP|date=2 Desember 2020|author=Niek Vleugels}}&lt;/ref&gt; In dié wedren het Russell sy eerste punte in Formule 1 aangeteken.

Op 7 September 2021 is aangekondig dat Russell die tweede jaer in die Mercedes-span sou wees, vanaf die 2022-seisoen. Van 2022 tot 2024 was Russell die spanmaat van die sewemalige wêreldkampioen Lewis Hamilton.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Hamilton reveals the key factors behind his Ferrari switch |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-stars-aligned-hamilton-reveals-the-key-factors-behind-his-shock-ferrari.2vJRwYdyFN1J3vyTUqZMFr |access-date=30 November 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt; Die span het derde geëindig in 2022, tweede in 2023 en vierde in 2024.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Hamilton het aan die einde van die 2024-seisoen vertrek en is opgevolg deur juniorspanlid [[Kimi Antonelli]].&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 August 2024 |title=Antonelli confirmed as Hamilton's replacement with Mercedes looking ahead to 'next chapter' |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm |access-date=31 August 2024 |website=Formula 1}}&lt;/ref&gt;

====2022–2023: Nooiensoorwinning==== 
Die tydsberekening van Russell se skuif na Mercedes was ongelukkig, aangesien dit saamgeval het met 'n regulasieverandering wat Mercedes se oorheersing van die sport beëindig het.&lt;ref name=&quot;:43&quot;&gt;{{Cite news |last=Smith |first=Luke |date=25 April 2025 |title=Out of Lewis Hamilton's shadow at Mercedes, George Russell feels ready to be F1 champion |url=https://www.nytimes.com/athletic/6305394/2025/04/25/george-russell-mercedes-top-driver-f1-lewis-hamilton/ |access-date=25 April 2025 |work=The Athletic |language=en |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Mercedes se nuwe aërodinamiese konsep het baie goed gevaar in simulasies, maar was moeilik om in die ware lewe te bestuur.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hughes |first=Mark |date=17 May 2023 |title=Why Mercedes has got F1's current era so wrong so far |url=https://www.the-race.com/formula-1/why-mercedes-has-got-f1s-current-era-so-wrong-so-far/ |access-date=9 December 2024 |website=The Race}}&lt;/ref&gt; Die span het slegs een oorwinning in die eerste twee jaar van die grondeffek-era behaal.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web |last=Wood |first=Will |date=4 May 2024 |title=Mercedes swapped one extreme for another with 2024 car design - Russell |url=https://www.racefans.net/2024/05/05/mercedes-swapped-one-extreme-for-another-with-2024-car-design-russell/ |access-date=9 December 2024 |website=RaceFans}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:2022 British Grand Prix (52382355276).jpg|duimnael|links|Russell by die [[2022 Britse Grand Prix]]. Russell het sy nooiensoorwinning by die [[2022 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] behaal.]]
Russell en Hamilton het die eerste nege wedrenne van die 2022-seisoen deurgebring om eksperimentele onderdele vir die Mercedes-renmotor te toets.&lt;ref name=&quot;TheRace222&quot;&gt;{{Cite web |date=24 October 2022 |title=What a winless Hamilton season won't tell you about his 2022 |url=https://the-race.com/formula-1/what-a-winless-hamilton-season-wont-tell-you-about-his-2022/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326200252/https://the-race.com/formula-1/what-a-winless-hamilton-season-wont-tell-you-about-his-2022/ |archive-date=26 March 2023 |access-date=26 March 2023 |website=The Race}}&lt;/ref&gt; Alhoewel die jaers elke wedren toetspligte omgeruil het,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |date=21 January 2023 |title=Russell sees no risk of Hamilton trouble even amid F1 title battle |url=https://www.autosport.com/f1/news/russell-sees-no-risk-of-hamilton-trouble-even-amid-f1-title-battle/10423174/ |access-date=9 December 2024 |work=Autosport}}&lt;/ref&gt; het Russell 'n voorsprong van 34 punte oor Hamilton na rondte nege opgebou,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chiu |first=Nigel |date=19 June 2022 |title=F1 Standings after 2022 Canadian GP |url=https://www.total-motorsport.com/f1-standings-after-2022-canadian-gp/ |access-date=10 December 2024 |website=Total Motorsport |language=en}}&lt;/ref&gt; wat spanbaas Toto Wolff toegeskryf het aan Hamilton se eksperimente wat teenproduktief was.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Collantine |first1=Keith |last2=Cottingham |first2=Claire |date=11 June 2022 |title=Hamilton's recent deficit to Russell is due to 'set-up experiments', says Wolff |url=https://www.racefans.net/2022/06/11/hamiltons-recent-deficit-to-russell-is-due-to-set-up-experiments-says-wolff/ |access-date=9 December 2024 |website=RaceFans}}&lt;/ref&gt; Na rondte nege het Russell en Hamilton die seisoen basies gelyk op punte afgesluit, met Russell wat een punt meer as sy spanmaat aangeteken het.&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt; Ten spyte van die ongelukkige seisoen, het Russell verskeie loopbaan-eerstes in 2022 behaal, insluitend sy eerste podium in 'n vollengte-ren in [[2022 Australiese Grand Prix|Melbourne]];&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 April 2022 |title=Standings |url=https://www.formula1.com/en/results.html |access-date=10 April 2022 |website=Formula 1 |archive-date=28 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141028202800/http://www.formula1.com/results/driver/2001/40.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; sy eerste voorste wegspringposisie in [[2022 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]];&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Russell beats Sainz to take shock maiden pole at Hungaroring as Red Bulls hit trouble |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-take-their-first-pole-position-of-2022-as-russell-sets-the-pace-in.6Vqx91758duUbTENjFUaU0.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220730162413/https://www.formula1.com/en/latest/article.mercedes-take-their-first-pole-position-of-2022-as-russell-sets-the-pace-in.6Vqx91758duUbTENjFUaU0.html |archive-date=30 July 2022 |access-date=30 July 2022 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt; en sy eerste Grand Prix- en naelren-oorwinnings by [[2022 São Paulo Grand Prix|Interlagos]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=13 November 2022 |title=Sao Paulo Grand Prix: George Russell beats Lewis Hamilton to first full Formula 1 win |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/63617916 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113215610/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/63617916 |archive-date=13 November 2022 |access-date=14 November 2022 |website=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=12 November 2022 |title=Sao Paulo Grand Prix sprint: George Russell takes first win |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/63610213 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113220202/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/63610213 |archive-date=13 November 2022 |access-date=14 November 2022 |website=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt; Hy het vierde in die Bestuurderskampioenskap geëindig en sy spanmaat Hamilton met 35 punte geklop.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Larkam |first=Lewis |date=2 December 2022 |title=George Russell reveals reason for Lewis Hamilton's early F1 2022 car experiments: 'I was in a happier place' {{!}} F1 {{!}} Crash |url=https://www.crash.net/f1/news/1018065/1/russell-reveals-reason-hamilton-s-early-f1-2022-experiments |access-date=16 October 2024 |website=www.crash.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web |last=Collantine |first=Keith |date=2 December 2022 |title=Did Russell deserve to out-score Hamilton? Perhaps not - but it was close |url=https://www.racefans.net/2022/12/02/did-russell-deserve-to-out-score-hamilton-perhaps-not-but-it-was-close/ |access-date=16 October 2024 |website=RaceFans}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:FIA F1 Austria 2023 Nr. 63 (1).jpg|duimnael|Russell by die [[2023 Oostenrykse Grand Prix]]]]
2023 was nog 'n moeilike jaar vir Mercedes en veral vir Russell. Ná 'n paar belowende vertonings aan die begin van die seisoen (hy het die Australiese Grand Prix gelei tot 'n ontydige rooi vlag&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 April 2023 |title='It's just such a shame' says Mercedes' Russell after retiring with power unit issue in Australia |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.its-just-such-a-shame-says-mercedes-russell-after-retiring-with-power-unit.1BhfnePPs7NbkXPJg5yOc1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403193314/https://www.formula1.com/en/latest/article.its-just-such-a-shame-says-mercedes-russell-after-retiring-with-power-unit.1BhfnePPs7NbkXPJg5yOc1.html |archive-date=3 April 2023 |access-date=5 April 2023 |work=Formula 1}}&lt;/ref&gt; en 'n podiumplek in Barcelona behaal&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cleeren |first=Filip |date= |title=Russell: Double F1 podium &quot;a sign of things to come&quot; for Mercedes |url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-double-podium-a-sign-of-things-to-come-for-mercedes-f1/10478604/ |access-date=10 June 2023 |work=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt;), het Russell se resultate in die tweede helfte van die seisoen om verskeie redes afgeneem, insluitend 'n rekord van sewe kuipestoppe in een wedren ([[2023 Nederlandse Grand Prix|Zandvoort]]),&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Cite web |last= |date=28 November 2023 |title=2023 Formula 1: Records and milestones, more than 40 of them! |url=https://www.grandprix247.com/2023/11/28/2023-formula-1-records-and-milestones-more-than-40-of-them/ |access-date=16 October 2024 |website=GRANDPRIX247}}&lt;/ref&gt; 'n toevallige botsing in die laaste rondte ([[2023 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]]),&lt;ref&gt;{{cite web |date=17 September 2023 |title=Sainz holds off Norris and fast-charging Mercedes pair to take sensational Singapore Grand Prix victory |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.sainz-holds-off-norris-and-fast-charging-mercedes-pair-to-take-sensational.16sNsRUz2MAFyXxSE3RdwX.html |accessdate=17 September 2023 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; 'n oor-aggressiewe strategiebesluit ([[2023 Japannese Grand Prix|Suzuka]]),&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{cite web |date=25 September 2023 |title=Lewis Hamilton and George Russell explain dramatic Japanese GP for Mercedes as pair come close to contact at Suzuka |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12968648/lewis-hamilton-and-george-russell-explain-dramatic-japanese-gp-for-mercedes-as-pair-come-close-to-contact-at-suzuka |accessdate=12 November 2023 |website=skysports.com}}&lt;/ref&gt; en Hamilton wat teen hom gebots het na 'n voorry-wegspring ([[2023 Katarse Grand Prix|Lusail]]).&lt;ref&gt;{{cite web |last=Galloway |first=James |date=9 October 2023 |title=Lewis Hamilton: George Russell crash at Qatar GP '100 per cent my fault' as he apologises to Mercedes |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12980613/lewis-hamilton-george-russell-collision-100-per-cent-my-fault-as-he-apologises-to-mercedes-at-qatar-gp |accessdate=12 November 2023 |website=skysports.com}}&lt;/ref&gt;

Russell het 'n mate van trots herwin met 'n derde plek by die Aboe Dhabi Grand Prix, wat die tweede plek in die Konstruktorskampioenskap vir Mercedes besorg het. Hy het agtste in die Bestuurderskampioenskap geëindig, die laagste vir 'n Mercedes-bestuurder sedert 2012, en 59 punte agter Hamilton. Na die Aboe Dhabi-wedren het Russell opgemerk dat hy &quot;die span vanjaar 'n paar keer teleurgestel het&quot;, maar dat dit &quot;'n enorme voorreg&quot; was om die span te help om tweede te eindig.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.russell-delighted-to-seal-p2-in-constructors-for-mercedes-as-abu-dhabi.1aob76YCwfrGMLnv5CWUb1.html |title=Russell delighted to seal P2 in constructors' for Mercedes as Abu Dhabi podium concludes 'challenging season' |website=formula1.com |date=26 November 2023 |accessdate=26 November 2023}}&lt;/ref&gt; Alhoewel hy sy eie seisoen &quot;'n algehele ramp&quot; genoem het,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; het Mercedes hom 'n kontrakverlenging van twee jaar aangebied.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.mercedesamgf1.com/news/mercedes-extends-driver-line-up-through-2025 |title=Mercedes Extends Driver Line-Up Through 2025 |website=mercedesamgf1.com |date=31 August 2023 |accessdate=1 September 2023}}&lt;/ref&gt;

====2024: Laaste jaar met Hamilton====
[[Beeld:FIA F1 Austria 2024 Nr. 63 Russell.jpg|duimnael|links|Russell wen sy tweede wedren by die [[2024 Oostenrykse Grand Prix]].]]
Vir die [[2024 Formule Een-seisoen|2024-seisoen]] het Mercedes sy ontwerpkonsep fundamenteel verander.&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; Die nuwe Mercedes W15 was vinnig maar onbestendig, hard op bande en moeilik om behoorlik op te stel.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web |last=Hughes |first=Mark |date=24 November 2024 |title=F1 king of cool: why George Russell always had winning hand in Vegas |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/f1-king-of-cool-why-george-russell-always-had-winning-hand-in-vegas/ |access-date=25 November 2024 |website=Motor Sport Magazine}}&lt;/ref&gt; Alhoewel die span tot middel-seisoen nie mededingend was nie, het Russell opgemerk dat die personeel agter die skerms &quot;vordering maak&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |date=20 May 2024 |title=Russell won't 'sulk' over losing position to Hamilton in Emilia-Romagna Grand Prix after 'lonely race' for Mercedes |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-wont-sulk-over-losing-position-to-hamilton-in-emilia-romagna-grand.2pMtQP5RZRr64Kb2lg4UtN |accessdate=29 July 2024 |website=formula1.com}}&lt;/ref&gt; In rondte drie, die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], het Russell 'n hewige botsing beleef toe hy probeer het om Fernando Alonso (wat 'n straf van 20 sekondes gekry het vir die ''rem-onderdrukking'' van Russell) verby te steek vir die sesde plek op die voorlaaste rondte.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Slater |first1=Luke |last2=Cary |first2=Tom |date=24 March 2024 |title=George Russell's safety fears after horror crash at Australian GP |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/03/24/australian-grand-prix-2024-live-updates-latest-melbourne/ |access-date=5 March 2025 |work=The Telegraph |language=en |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt; Die ongeluk het hom vir tien sekondes onbeweeglik en weerloos agter 'n blinde draai van 250 km/h gelaat voordat die rendirekteur die virtuele veiligheidsmotor ontplooi het. Hy het egter ongedeerd daarvan afgekom en met Alonso vergader om sake uit te stryk. Na die wedren het hy gevra vir outomatiese veiligheidsmotors om soortgelyke voorvalle te voorkom.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wade |first=Stephen |date=4 April 2024 |title=Russell was 'waiting for a disaster to happen' after he crashed at the Australian GP |url=https://www.sandiegouniontribune.com/2024/04/04/russell-was-waiting-for-a-disaster-to-happen-after-he-crashed-at-the-australian-gp/ |access-date=5 March 2025 |website=San Diego Union-Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

In die middel van die seisoen het Mercedes in ses agtereenvolgende wedrenne podiumplekke behaal. Russell het van sy beste resultate in jare behaal, insluitend 'n voorste wegspringplek en podiumplek in [[2024 Kanadese Grand Prix|Montreal]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 June 2024 |title='I've missed this feeling!' – Russell hails Mercedes progress after Canada pole as he vows to 'go for it' on race day |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/ive-missed-this-feeling-russell-hails-mercedes-progress-after-canada-pole-as.3FNoF51rSbAhHwUKUjTn2u |access-date=9 June 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 June 2024 |title=Verstappen beats Norris to victory in thrilling wet/dry Canadian GP |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609235243/https://www.formula1.com/en/latest/article/verstappen-beats-norris-to-victory-in-thrilling-wet-dry-canadian-gp.6ytkbh7iDTWC3pJBwiaboI |archive-date=9 June 2024 |access-date=10 June 2024 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt; sy tweede loopbaanoorwinning by [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Spielberg]] (alhoewel eers nadat die voorlopers gebots het),&lt;ref&gt;{{cite news |date=30 June 2024 |title=Russell claims surprise win in Austria after Verstappen and Norris dramatically collide in battle for the lead |website=Formula1.com |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-claims-surprise-win-in-austria-after-verstappen-and-norris.2Kmxvn4a42JYDFhvklagYk|access-date=30 June 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13161229/austrian-gp-george-russell-ends-mercedes-win-drought-after-max-verstappen-lando-norris-collision|title=Austrian GP: George Russell ends Mercedes win drought after Max Verstappen-Lando Norris collision|website=skysports.com|first=James|last=Galloway|date=1 July 2024|accessdate=29 July 2024}}&lt;/ref&gt; 'n voorste plek by [[2024 Britse Grand Prix|Silverstone]] (gevolg deur 'n meganiese uitval),&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/hamilton-beats-verstappen-to-first-win-since-2021-with-record-breaking-9th.3teU9bznaWJlC2TGAYh0Vl|title=Hamilton beats Verstappen to first win since 2021 with record-breaking 9th British Grand Prix victory|website=formula1.com|date=7 July 2024|accessdate=29 July 2024}}&lt;/ref&gt; en die eerste Formule Een-renoorwinning (by Spa) wat verloor is weens 'n diskwalifikasie na die wedren sedert 1994,&lt;ref&gt;{{cite news |date=28 July 2024 |title=Russell takes incredible victory in Belgium on aging tyres after thrilling late-race chase from Hamilton |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-takes-incredible-victory-in-belgium-on-aging-tyres-after-thrilling.3FufXdo4r40I7kv5mJLMMR |access-date=28 July 2024 |website=Formula1.com}}&lt;/ref&gt;  waarvoor die span verantwoordelikheid geneem het.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/wolff-apologises-to-russell-after-mercedes-mistake-leads-to-belgian-gp.3iQ5OuQj81l7DQbCaYKKt9|title=Wolff apologises to Russell after Mercedes 'mistake' leads to Belgian GP disqualification|website=formula1.com|date=28 July 2024|accessdate=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;

Die span se vorm het meer onbestendig geraak soos die jaar aangegaan het, maar Russell het by verskeie wedrenne vir oorwinnings meegeding. By die [[2024 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] het Russell die wedren gelei totdat Mercedes hom beveel het om die kuipe vir nuwe bande in te slaan net voordat 'n rooi vlag sy mededingers 'n &quot;gratis&quot; bandruil gegee het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Powling |first=Taylor |date=10 November 2024 |title=Mercedes explains call to overrule George Russell in F1 Brazil GP |url=https://www.motorsportweek.com/2024/11/10/mercedes-explains-call-to-overrule-george-russell-in-f1-brazil-gp/ |access-date=11 November 2024 |website=Motorsport Week}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mann-Bryans |first=Mark |date=3 November 2024 |title=Frustrated Russell wanted to ignore Mercedes pit call in Brazilian GP |url=https://www.motorsport.com/f1/news/frustrated-russell-wanted-to-ignore-mercedes-pit-call-in-brazilian-gp/10670393/ |access-date=4 November 2024 |website=www.motorsport.com}}&lt;/ref&gt; Russell het die [[2024 Las Vegas Grand Prix]] oorheers, deur op die voorste wegspringplek te kwalifiseer en 49 uit 50 rondtes voor te loop om sy derde loopbaanoorwinning te behaal.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-las-vegas-gp-russell-wins-verstappen-fourth-title/10675984/|title=F1 Las Vegas GP: Verstappen secures fourth title as Russell dominates race|date=24 November 2024|access-date=24 November 2024|website=[[Autosport]]|first=Jake|last=Boxall-Legge}}&lt;/ref&gt;

Russell het weer in [[2024 Katarse Grand Prix|Katar]] op die voorste wegspringplek gekwalifiseer nadat [[Max Verstappen]] 'n roosterstraf opgelê is omdat hy onnodig stadig voor Russell gery het, wat op 'n uitrondte was.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Benson |first=Andrew |date=30 November 2024 |title=Russell promoted to pole by Verstappen grid penalty |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy7d7mn83e5o |access-date=2 December 2024 |website=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt; Verstappen het Russell se appèlle aan die beamptes vir sy straf veroordeel en gesê dat hy &quot;alle respek&quot; vir hom verloor het,&lt;ref&gt;{{cite web |last=Benson |first=Andrew |date=1 December 2024 |title=Verstappen has 'lost all respect' for Russell |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/c0rnwzvd9y9o |access-date=2 December 2024 |website=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt; en Russell gewaarsku dat hy hom ten alle koste sou verbysteek&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Boxall-Legge |first1=Jake |last2=Kalinauckas |first2=Alex |date=1 December 2024 |title=Verstappen 'lost all respect' for Russell after Qatar GP stewards' room conduct |url=https://www.motorsport.com/f1/news/verstappen-lost-all-respect-for-russell-after-qatar-gp-stewards-room-conduct/10678443/ |access-date=2 December 2024 |website=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt; — Russell het beweer dat hy gesê het hy hom 'in die muur sou sit', wat Verstappen natuurlik ontken het.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cn4x21xwp8go |title=I'm not going to take Verstappen attacks - Russell |website=[[BBC Sport]] |date=5 December 2024 |access-date=5 December 2024 |first=Andrew |last=Benson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Sutill |first1=Josh |last2=Straw |first2=Edd |last3=Hughes |first3=Mark |date=5 December 2024 |title='Put you on your f***ing head' - Verstappen-Russell row escalates |url=https://www.the-race.com/formula-1/put-you-on-your-f-ing-head-extraordinary-verstappen-russell-f1-row-escalation/ |access-date=5 December 2024 |website=The Race}}&lt;/ref&gt; Verstappen het hom in draai een verbygesteek, met Russell wat vierde geëindig het na twee veiligheidsmotorperiodes.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cgrwj08xgv9o |website=[[BBC Sport]] |first=Andrew |last=Benson |date=1 December 2024| access-date=2 December 2024 |title=Verstappen wins in Qatar after Norris penalty}}&lt;/ref&gt;

Russell het sesde in die Bestuurderskampioenskap geëindig, 22 punte voor Hamilton.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 Driver Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2024/drivers |access-date=9 December 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt; Die span het van tweede na vierde plek in die Vervaardigerskampioenskap geval, maar het vier oorwinnings behaal,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 February 2025 |title=Wolff launches 2025 Mercedes: 'Exciting new era' |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/43993158/mercedes-rolls-2025-formula-1-car-bahrain |access-date=27 October 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; wat hul totaal van die vorige twee seisoene verviervoudig het.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Gedurende die drie jaar van die Russell-Hamilton-vennootskap was die Mercedes-jaers gelykop op die baan.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 December 2024 |title=Our verdict on the end of Hamilton-Mercedes + what it means for 2025 |url=https://www.the-race.com/formula-1/our-verdict-lewis-hamilton-end-to-mercedes-stint/ |access-date=9 December 2024 |website=The Race}}&lt;/ref&gt; Russell het Hamilton in twee uit drie seisoene oortref, drie oorwinnings teenoor Hamilton se twee behaal, en Hamilton met 39–29 uitoorlê,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=6 March 2025 |title=George Russell on partnering Lewis Hamilton, Max Verstappen and how he believes 'my time will come' |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cvge7048ppdo |access-date=24 March 2025 |website=BBC Sport |language=en}}&lt;/ref&gt; terwyl Hamilton 20 podiumplekke behaal het teenoor Russell se 14&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gassman |first=Alex |date=4 December 2024 |title=Lewis Hamilton and George Russell tied on points after 3 years as Mercedes teammates |url=https://oversteer48.com/hamilton-russell-tied-points/ |access-date=9 December 2024 |website=oversteer48}}&lt;/ref&gt; en Russell op totale punte (697–695) geklop het nadat hy Russell in die laaste rondte van [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|sy laaste wedren met Mercedes]] verbygesteek het.&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=8 December 2024 |title=Lewis Hamilton says he 'finished on a high' at Mercedes after 12 years together |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cq8qkkzq2lgo |access-date=9 December 2024 |website=BBC Sport}}&lt;/ref&gt; Nadat die 2024-seisoen geëindig het, het Russell gesê dat hy &quot;soveel by [Hamilton] geleer het as 'n bestuurder en 'n persoon,&quot;&lt;ref name=&quot;:16&quot; /&gt; en op sy persoonlike webwerf geskryf dat Hamilton &quot;nie net die grootste bestuurder van alle tye is nie,&quot; maar ook &quot;die tipe persoon wat elke renjaer moet streef om te wees.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 December 2024 |title=Fifth-place finish for George in season finale |url=https://www.georgerussell63.com/press/fifth-place-finish-for-george-in-season-finale |access-date=9 December 2024 |website=GeorgeRussell63.com}}&lt;/ref&gt;

====2025: Kontrakjaar====
[[Beeld:2025 Japan GP - Mercedes - George Russell - FP2.jpg|duimnael|regs|Russell bestuur die Mercedes W16 by die [[2025 Japannese Grand Prix]].]]
In 2025 was dit tyd vir Russell om sy kontrak met Mercedes te herbeding.&lt;ref name=&quot;:33&quot;&gt;{{Cite web |last=Kisby |first=Cambridge |date=12 February 2025 |title=Every F1 driver out of contract at the end of 2025 |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/every-f1-driver-out-of-contract-at-the-end-of-2025/ |access-date=5 March 2025 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy het ook 'n nuwe spanmaat, die agtienjarige akademiebestuurder [[Kimi Antonelli]], gekry, wat as &quot;F1 se opkomende ster&quot; bestempel is.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Edmondson |first=Laurence |date=15 October 2024 |title=Heir to Hamilton's throne: Antonelli is F1's next big thing |url=https://www.espn.com/racing/f1/story/_/id/41810178/heir-lewis-hamilton-throne-andrea-kimi-antonelli-f1-mercedes-next-big-thing |access-date=27 October 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Die verdedigende wêreldvervaardigerskampioen, [[McLaren]], was die volslae gunsteling en het ook albei titels verower. Aan die begin van die seisoen het Russell gemeen dat die MCL39 vinnig genoeg was om elke Grand Prix te wen.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=20 March 2025 |title=Chinese Grand Prix: McLaren advantage bigger than Red Bull ever had, says George Russell |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c62z1nyw7g4o |access-date=23 March 2025 |website=BBC Sport |language=en}}&lt;/ref&gt; McLaren het Russell se voorspelling as hiperbolies afgemaak,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cary |first=Tom |date=21 March 2025 |title=Lando Norris accuses British rival George Russell of 'playing mind games' |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/03/21/lando-norris-accuses-george-russell-mind-games/ |access-date=23 March 2025 |work=The Telegraph |language=en |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt; maar het voortgegaan om die vervaardigerstoneel te oorheers met sewe 1-2's en 12 oorwinnings in die eerste 18 wedrenne.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Saunders |first=Nate |date=5 October 2025 |title=McLaren win back-to-back F1 constructors' championship; 10th overall |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/46332070/mclaren-wins-back-back-f1-constructors-title |access-date=5 October 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens is McLaren se Lando Norris as jaerskampioen gekroon tydens die [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|laaste wedren van die seisoen]].&lt;ref name=&quot;:50&quot;&gt;{{Cite news |last=Cary |first=Tom |date=2025-12-07 |title=Max Verstappen bristles at suggestion George Russell crash cost him the title |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/12/07/max-verstappen-george-russell-crash-f1-title/ |access-date=2025-12-08 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;

Russell het die seisoen geopen met vier podiumplekke in ses wedrenne by [[2025 Australiese Grand Prix|Albert Park]], [[2025 Chinese Grand Prix|Shanghai]], [[2025 Bahreinse Grand Prix|Sakhir]], en [[2025 Miami Grand Prix|Miami]], hoofsaaklik agter een of albei McLarens.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |date=17 March 2025 |title=In Kimi Antonelli's F1 debut, Mercedes glimpses a hopeful post-Hamilton future |url=https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/ |access-date=18 March 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:39&quot;&gt;{{Cite web |last=Mann-Bryans |first=Mark |date=23 March 2025 |title=F1 Chinese GP: Piastri dominates, Norris defies brake woes to complete McLaren 1-2 |url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-chinese-gp-piastri-wins-in-dominant-mclaren-1-2/10706307/ |access-date=23 March 2025 |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:40&quot;&gt;{{Cite web |date=13 April 2025 |title=Bahrain GP: Oscar Piastri claims dominant win as George Russell holds off Lando Norris for second |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13347935/bahrain-gp-oscar-piastri-claims-dominant-win-as-george-russell-holds-off-lando-norris-for-second |access-date=13 April 2025 |website=Sky Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Heverin |first=Dane |date=4 May 2025 |title=Piastri nails historic title statement as Norris dealt fresh blow in Miami drama |url=https://www.foxsports.com.au/motorsport/f1-2025-miami-grand-prix-race-live-updates-oscar-piastri-grid-position-start-time-aest-starting-grid-result-how-to-stream/news-story/f5e94b0a0c02c40b0899c7f18c706b8a |access-date=4 May 2025 |website=Fox Sports |language=en}}&lt;/ref&gt; In Australië het hy konserwatief gejaag in afwisselend-reënerige toestande en die derde plek geërf toe [[Oscar Piastri]] van die baan afgegly het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harrington |first=Alex |date=16 March 2025 |title=George Russell's strategy gamble pays off in rain-hit Australia GP: &amp;quot;Most decisive decision I've ever taken&amp;quot; |url=https://www.motorsport.com/f1/news/george-russells-strategy-gamble-pays-off-in-rain-hit-australia-gp-most-decisive-decision-ive-ever-t/10704037/ |access-date=16 March 2025 |website=Motorsport.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:38&quot;&gt;{{Cite web |date=16 March 2025 |title=Russell podium pride as Mercedes 'a step ahead of Ferrari' |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/russell-believes-mercedes-look-a-step-ahead-of-ferrari-as-he-shares-podium.2SzY70eXKOspW2fudHWMmh |access-date=16 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 March 2025 |title=Home race 'curse' knocks Piastri off podium |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/44273640/australian-gp-podium-slips-away-oscar-piastri-suffers-home-race-curse |access-date=16 March 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; By Shanghai het Russell tweede gekwalifiseer vir die hoofren, wat die twee McLarens verdeel het; sterk spanwerk van McLaren het Lando Norris toegelaat om hom by draai een verby te steek,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Thukral |first=Rachit |date=23 March 2025 |title=George Russell: I would have passed Lando Norris if I had half a lap more |url=https://www.crash.net/f1/news/1065809/1/george-russell-i-would-have-passed-lando-norris-if-i-had-half-lap-more |access-date=23 March 2025 |website=Crash.net |language=en}}&lt;/ref&gt; en Russell het derde geëindig.&lt;ref name=&quot;:39&quot; /&gt; Na 'n stil vyfde plek by Suzuka met byna geen verbysteek binne die top 10 nie,&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Harrington |first1=Alex |last2=Vording |first2=Ronald |date=7 April 2025 |title=Max Verstappen Explains Lack of Overtaking After 'Dull' Japanese GP |url=https://www.motorsport.com/f1/news/max-verstappen-explains-lack-of-overtaking-after-dull-japanese-gp/10710845/ |access-date=13 April 2025 |work=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Chiu |first=Nigel |date=6 April 2025 |title=Japanese GP: Max Verstappen fends off Lando Norris and Oscar Piastri to win his first F1 race of 2025 season |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13342479/japanese-gp-max-verstappen-fends-off-lando-norris-and-oscar-piastri-to-win-his-first-f1-race-of-2025-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407105511/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13342479/japanese-gp-max-verstappen-fends-off-lando-norris-and-oscar-piastri-to-win-his-first-f1-race-of-2025-season |archive-date=7 April 2025 |access-date=13 April 2025 |work=Sky Sports |language=en-GB |url-status=live }}&lt;/ref&gt; het Russell in Bahrein teruggekeer: hy het Norris in die laaste rondtes afgeweer om tweede te eindig – deur foutiewe remme en elektronika te oorkom&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mee |first=Lydia |date=13 April 2025 |title=FIA delivers verdict after George Russell's DRS issue scrutinised |url=https://www.motorsport.com/f1/news/fia-delivers-verdict-after-george-russells-drs-issue-scrutinised/10713017/ |access-date=13 April 2025 |website=Motorsport.com |language=en}}&lt;/ref&gt; – en het wydverspreide lof van die media ontvang vir sy aanpasbare prestasie.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Coleman |first=Madeline |date=14 April 2025 |title=How George Russell finished second in Bahrain Grand Prix with malfunctioning car |url=https://www.nytimes.com/athletic/6276529/2025/04/14/george-russell-bahrain-grand-prix-mercedes-f1/ |access-date=14 April 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chinchero |first=Roberto |date=14 April 2025 |title=Russell moves closer to new Mercedes F1 contract |url=https://www.autosport.com/f1/news/russell-moves-closer-to-new-mercedes-f1-contract/10713402/ |access-date=14 April 2025 |website=Autosport |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Mitchell-Malm |first1=Scott |last2=Straw |first2=Edd |last3=Noble |first3=Jon |date=14 April 2025 |title=Everything we learned at F1's Bahrain Grand Prix |url=https://www.the-race.com/formula-1/everything-we-learned-2025-f1-bahrain-grand-prix/ |access-date=14 April 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hughes |first=Mark |date=14 April 2025 |title=Monday Morning Debrief: How George Russell held onto a brilliant P2 in Bahrain – despite car failures, tyre woes and a charging Lando Norris on his tail |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/monday-morning-debrief-how-russell-held-onto-a-brilliant-p2-in-bahrain.DLYkcuH5nFYLyQxogtNQe |access-date=14 April 2025 |website=Formula One |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Richards |first=Giles |date=13 April 2025 |title=McLaren's Oscar Piastri surges to dominant victory at Bahrain F1 GP |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/apr/13/mclarens-oscar-piastri-surges-to-dominant-victory-at-bahrain-f1-gp |access-date=14 April 2025 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

Mercedes het gesukkel met oorverhitting van bande en het tot vyfde en sesde plekke in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Djeddah]] teruggesak.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Selleck |first=Emily |date=20 April 2025 |title=Wolff laments &quot;worst performance of the season&quot; for Mercedes in Jeddah |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428134159/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/ |archive-date=28 April 2025 |access-date=4 May 2025 |work=Autosport |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; By Miami is Russell vir die eerste keer deur Antonelli uitoorlê,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chiu |first=Nigel |date=4 May 2025 |title=Miami Grand Prix: Will rain spoil Lando Norris' bid to beat Max Verstappen and take championship lead from Oscar Piastri? |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13360605/miami-grand-prix-will-rain-spoil-lando-norris-bid-to-beat-max-verstappen-and-take-championship-lead-from-oscar-piastri |access-date=4 May 2025 |website=Sky Sports |language=en}}&lt;/ref&gt; voordat 'n onkonvensionele besluit om die Grand Prix op harde bande te begin, beloon is met 'n byna gratis kuipestop onder virtuele veiligheidsmotortoestande, wat hom gehelp het om derde te eindig.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khorounzhiy |first=Valentin |date=4 May 2025 |title=McLaren destroys F1 rivals in Miami GP as Piastri wins again |url=https://www.the-race.com/formula-1/mclaren-destroys-f1-rivals-in-miami-gp-as-oscar-piastri-wins-again/ |access-date=4 May 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;

Mercedes het begin om groot opgraderings tydens die Imola-Monaco-Barcelona-driebeen-wedrenne te toets,&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Mitchell-Malm |first1=Scott |last2=Noble |first2=Jon |date=16 May 2025 |title=Mercedes' first big update of 2025 revealed |url=https://www.the-race.com/formula-1/mercedes-imola-f1-package-after-lacking-enormous-or-sexy-upgrades/ |access-date=19 May 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt; maar die span het oor die algemeen nie die spoed gehad om vir oorwinnings mee te ding nie. Die Mercedes W16 se nuwe vering was besonder enigmaties: bekendgestel by Imola, is dit ná een middelmatige wedren onttrek. Die span het dit drie rondes later in Montreal weer bekendgestel,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Noble |first=Jon |date=12 June 2025 |title=Mercedes reverts to new suspension it parked after its debut |url=https://www.the-race.com/formula-1/mercedes-reverts-to-new-suspension-it-parked-after-its-debut/ |access-date=5 August 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt; en Russell het die wedren van begin tot einde beheer en sy eerste Formule Een -driekuns behaal (voorwegspring inneem, wen en die vinnigste rondte aangeteken).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 June 2025 |title=Russell wins in Montreal as Mercedes rule the roost |url=https://press.pirelli.com/russell-wins-in-montreal-as-mercedes-rule-the-roost/ |access-date=17 June 2025 |website=Pirelli |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 June 2025 |title=Antonelli: F1 podium 'better than I imagined' |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/45520301/antonelli-f1-podium-better-imagined |access-date=17 June 2025 |website=ESPN.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Die verbetering het egter vinnig vervaag, en by [[2025 Belgiese Grand Prix|Spa-Francorchamps]] het Russell opgemerk dat die temperamentvolle W16 selfs in relatief gunstige toestande gesukkel het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mee |first=Lydia |date=27 July 2025 |title=George Russell to hold &amp;quot;big meeting&amp;quot; with Mercedes over F1 performance drop |url=https://www.motorsport.com/f1/news/george-russell-to-hold-big-meeting-with-mercedes-over-f1-performance-drop/10745965/ |access-date=28 July 2025 |website=Motorsport.com |language=en}}&lt;/ref&gt; Mercedes het een rondte later in [[2025 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] na die vorige vering teruggekeer,&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Suttill |first1=Josh |last2=Straw |first2=Edd |date=31 July 2025 |title=Mercedes makes another spec U-turn to stop F1 form tailspin |url=https://www.the-race.com/formula-1/mercedes-rear-suspension-upgrade-dropped-second-time-russell-antonelli/ |access-date=5 August 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt; en Russell het 'n podiumplek behaal nadat hy [[Charles Leclerc]], wie se motor dramaties verswak het, agternagesit het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Smith |first1=Luke |last2=Coleman |first2=Madeline |date=3 August 2025 |title=Hungarian Grand Prix: Norris wins a thriller over Piastri, Leclerc's victory evaporates |url=https://www.nytimes.com/athletic/6533166/2025/08/03/hungarian-grand-prix-2025-result-lando-norris-mclaren-charles-leclerc/ |access-date=5 August 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Afgesien van hierdie twee podiumplekke, was Russell se naasbeste einde 'n chaotiese vierde plek in Barcelona waar hy vierde gekwalifiseer het, twee plekke aan die begin verloor het, Lewis Hamilton ondersny het, die vierde geplaasde Max Verstappen in die laaste rondtes verbygesteek het na 'n veiligheidsmotor-herbegin, en teen die einde van die wedren deur Verstappen getref is, waaroor die Nederlander sy spyt uitgespreek het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cary |first=Tom |date=1 June 2025 |title=George Russell: Disqualify Max Verstappen for 'deliberate' crash |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/06/01/max-verstappen-vs-george-russell-crash-breakdown/ |access-date=1 June 2025 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Noble |first=Jon |date=2 June 2025 |title=Verstappen concedes Russell clash shouldn't have happened |url=https://www.the-race.com/formula-1/verstappen-says-russell-f1-spanish-gp-clash-should-not-happen/ |access-date=2 June 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt; Verstappen het 'n tydstraf ontvang vir die tref van Russell, wat hom nege kampioenskapspunte gekos het. Ironies genoeg, na 'n laatseisoen-terugveg, het Verstappen die grootste deel van die gaping met Lando Norris in die Bestuurderskampioenskap verklein, maar die titel met twee punte verloor.&lt;ref name=&quot;:50&quot; /&gt;

Na die somerpouse het Russell vyfde by [[2025 Italiaanse Grand Prix|Monza]] geëindig.&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Smith |first1=Luke |last2=Coleman |first2=Madeline |date=7 September 2025 |title=Italian GP: Verstappen sets new F1 record as McLaren orders spark late drama |url=https://www.nytimes.com/athletic/6607857/2025/09/07/f1-italian-gp-recap-max-verstappen-win-oscar-piastri-lando-norris/ |access-date=21 September 2025 |work=The New York Times |language=en|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; Hy het toe sy sewende podiumplek van die seisoen in [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Bakoe]] behaal met 'n tweede plek, nadat hy die hele naweek met 'n lugweginfeksie gesukkel het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Bailey |first1=Michael |last2=Smith |first2=Luke |date=21 September 2025 |title=How Max Verstappen won F1's 2025 Azerbaijan Grand Prix after Oscar Piastri's Lap 1 crash |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/f1-azerbaijan-gp-live-updates-race-times-results/KgUScRQtq1Tp/ |access-date=21 September 2025 |website=The Athletic |language=en}}&lt;/ref&gt; 

Die volgende rondte in [[2025 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] het Russell kommentators verras deur die voorste wegspringplek met 0.182 sekondes te neem op 'n baan waar Mercedes nie verwag is om mededingend te wees nie.&lt;ref name=&quot;:46&quot;&gt;{{Cite web |last=Hughes |first=Mark |date=5 October 2025 |title=What sank Verstappen and Norris's Singapore GP win chances |url=https://www.the-race.com/formula-1/max-verstappen-neutralised-george-russell-biggest-threat/ |access-date=5 October 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benson |first=Andrew |date=4 October 2025 |title=Russell claims stunning Singapore pole |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/cqlzxdr01yeo |access-date=5 October 2025 |website=BBC Sport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cozens |first=Jack |date=4 October 2025 |title=Russell takes shock Mercedes pole at Singapore GP |url=https://www.the-race.com/formula-1/russell-takes-singapore-gp-pole-verstappen-angered-by-norris/ |access-date=5 October 2025 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt; Nadat Verstappen (wat tweede weggespring het) onsuksesvol op gebruikte sagte bande aan die begin gedobbel het, het Russell 'n groot voorsprong gekry en na die oorwinning gesnel.&lt;ref name=&quot;:46&quot; /&gt; Na die oorwinning het Mercedes aangekondig dat Russell weer vir die 2026-seisoen geteken het;&lt;ref name=&quot;:49&quot; /&gt; hulle het die ooreenkoms later tot 2027 verleng.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Cary |first=Tom |date=26 October 2025 |title=What happened when I played padel with George Russell |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/10/26/george-russell-interview-verstappen-padel-mercedes-2026-f1/ |access-date=26 October 2025 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:54&quot;&gt;{{Cite news |last=Chinchero |first=Roberto |date=4 July 2026 |title=George Russell and Lewis Hamilton contract renewals reveal the Max Verstappen-McLaren rumours to be nonsense |url=https://www.motorsport.com/f1/news/george-russell-and-lewis-hamilton-contract-renewals-reveal-the-max-verstappen-mclaren-rumours-to-be/10836161/ |access-date=5 July 2026 |work=Motorsport.com |language=en|last2=Codling|first2=Stuart}}&lt;/ref&gt; Russell het vierde in die Bestuurderskampioenskap geëindig met 319 punte, 169 voor Antonelli.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2025 Drivers' Standings |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/drivers |access-date=2025-12-08 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt; Mercedes het teruggekeer na tweede plek in die Bestuurderskampioenskap.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Galloway |first=James |date=2025-12-07 |title=Lando Norris wins Formula 1 world title for first time in Abu Dhabi GP decider to pip Max Verstappen to 2025 crown |url=https://www.skysports.com/f1/news/12040/13480428/lando-norris-wins-formula-1-world-title-for-first-time-in-abu-dhabi-gp-decider-to-pip-max-verstappen-to-crown |access-date=2025-12-08 |website=Sky Sports |language=en}}&lt;/ref&gt; Die span het glo sy salaris tot £30 miljoen/jaar verhoog, wat hom die derde hoogsbetaalde bestuurder in Formule Een na Verstappen en Hamilton maak.&lt;ref name=&quot;:49&quot;&gt;{{Cite web |last=Jackson |first=Kieran |date=15 October 2025 |title=Inside Russell's new Mercedes deal – and why Brit is now poised for F1 title charge |url=https://www.independent.co.uk/f1/george-russell-f1-mercedes-contract-salary-antonelli-b2845889.html |access-date=21 October 2025 |website=The Independent |language=en}}&lt;/ref&gt;

Aan die einde van die seisoen het [[Autosport]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-20 |title=Autosport Top 50 of 2025: #2 George Russell |url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-top-50-of-2025-2-george-russell/10785440/ |access-date=2025-12-20 |website=[[Autosport]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-19 |title=Top 50 Drivers of 2025 |url=https://www.autosport.com/topic/top-50-drivers-of-2025/2805/?brid=1rmfyYYDbBHnezh5ks7Kmw |access-date=2025-12-20 |website=[[Autosport]] |language=en}}&lt;/ref&gt; [[The Daily Telegraph]], ''The Race'', en ''The Athletic'' Russell as die tweede beste jaer in motorsport aangewys, in elke geval agter Verstappen en voor titelwenner Norris.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Slater |first=Luke |date=2025-12-08 |title=F1 driver ratings: Norris misses out on top spot as Hamilton beaten by three rookies |url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2025/12/08/driver-ratings-max-verstappen-lewis-hamilton-lando-norris/ |access-date=2025-12-20 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:51&quot;&gt;{{Cite web |date=2025-12-13 |title=Every 2025 F1 driver ranked from worst to best |url=https://www.the-race.com/formula-1/every-2025-f1-driver-ranked-from-worst-to-best/ |access-date=2025-12-20 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Smith |first1=Luke |last2=Coleman |first2=Madeline |date=2025-12-24 |title=F1's top 10 drivers of 2025: Verstappen shows his rivals 'who's boss' once again |url=https://www.nytimes.com/athletic/6897591/2025/12/24/formula-1-f1-top-10-drivers-2025-verstappen-norris-piastri/ |access-date=2025-12-31 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Spencer |first=Ed |date=2025-12-19 |title=F1: The Class of 2025 End-of-Season Rankings (5–1) |url=https://www.autoevolution.com/news/f1-the-class-of-2025-end-of-season-rankings-51-262908.html |access-date=2025-12-20 |website=autoevolution |language=en}}&lt;/ref&gt; In Formule Een se amptelike meningspeilings het die spanhoofde hom vierde geplaas en die jaers hom derde.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Barretto |first=Lawrence |date=2025-12-30 |title=The top 10 drivers of 2025 – as chosen by the drivers |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-top-10-f1-drivers-of-2025-as-chosen-by-the-drivers.0quz9TQPmSNBITUwz64d9 |access-date=2025-12-31 |website=Formula One |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Barretto |first=Lawrence |date=2025-12-24 |title=The F1 team bosses choose their top 10 drivers of 2025 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/exclusive-the-f1-team-bosses-choose-their-top-10-drivers-of-2025.30ev5TbzHuK6hnaiv9k7KI |access-date=2025-12-29 |website=Formula One |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-09 |title=2025 F1 drivers ranked: Who had the best season? |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/2025-f1-drivers-ranked-who-had-the-best-season/ |access-date=2025-12-20 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;

Die span se fokus het na 2026 verskuif,&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Vinel |first1=Ben |last2=Faturos |first2=Federico |date=2025-12-07 |title=&quot;Overtakes in obscure locations&quot; predicted for F1 2026 with post-DRS cars |url=https://www.motorsport.com/f1/news/overtakes-in-obscure-locations-predicted-for-f1-2026-with-post-drs-cars/10774342/ |access-date=2025-12-08 |website=Motorsport.com |language=en}}&lt;/ref&gt; en Russell het een podiumplek in die laaste ses wedrenne in [[2025 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]] behaal, waar hy probleme met die stuur en sy bande hanteer het. Dit was sy loopbaanbeste negende podiumplek van die seisoen.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Curtis |first=Charles |title=Why McLaren was disqualified from F1 Las Vegas Grand Prix |url=https://ftw.usatoday.com/story/sports/2025/11/23/mclaren-disqualified-f1-las-vegas-grand-prix/87432493007/ |access-date=2025-11-23 |website=For The Win |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-23 |title=George Russell explains dramatic late-race pace concern |url=https://racingnews365.com/george-russell-explains-dramatic-late-race-pace-concern |access-date=2025-11-23 |website=RacingNews365 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Bestuurstyl ==
Oor die algemeen verkies Russell gladde insette, motorbeheer en die gebruik van die hele breedte van die baan om 'n draai te verlaat.&lt;ref name=&quot;:52&quot;&gt;{{Cite web |last=Morrison |first=Mac |date=2026-03-05 |title=Exclusive: Mercedes F1 Star George Russell on How You Can Become a Better Driver, Sims, and More |url=https://www.motortrend.com/features/exclusive-interview-mercedes-f1-driver-george-russell |access-date=2026-03-23 |website=MotorTrend |language=en}}&lt;/ref&gt; Hy is spesifiek bekend vir die beheer van motors wat onstabiel is wanneer hulle draaie binnegaan.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Anderson |first=Ben |date=16 December 2022 |title=Which current F1 drivers can drive around a car's problems? |url=https://www.the-race.com/formula-1/which-current-f1-drivers-can-drive-around-a-cars-problems/ |access-date=20 December 2024 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt; [[Jolyon Palmer]] merk op dat Russell besonder wye draaie neem om soveel spoed as moontlik te genereer, en het gesê dat Russell se presiese motorbeheer hom toelaat om riskante draaie te oorleef.&lt;ref name=&quot;:23&quot;&gt;{{Cite web |title=How Russell pushes the limits in high speed corners {{!}} Racing ID |url=https://www.formula1.com/en/video/how-russell-pushes-the-limits-in-high-speed-corners-racing-id.1790170576769102317 |access-date=20 December 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt; Russell se styl verkies hoëgreep-bane en hoë- afwaartse-drukmotors.&lt;ref name=&quot;:55&quot;&gt;{{Cite web |last=Straw |first=Edd |date=2026-06-10 |title=How Russell's driving style is feeding into 2026 struggles |url=https://www.the-race.com/formula-1/george-russell-driving-style-f1-2026-struggles-kimi-antonelli/ |access-date=2026-07-05 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;

Russell se wedrenne is beskryf as &quot;analities&quot; en &quot;situasioneel&quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bishop |first=Matt |date=2026-02-24 |title=Matt Bishop: 'I'm backing Russell to beat Verstappen in bitter 2026 F1 title duel' |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/matt-bishop-im-backing-russell-to-beat-verstappen-in-bitter-2026-f1-title-duel/ |access-date=2026-03-23 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; en hy pas sy bestuur aan by die baan- en motortoestande.&lt;ref name=&quot;:52&quot; /&gt; Nadat Mercedes Russell se bevordering van Williams na die senior span aangekondig het, het Williams se Dave Robson sy bestuurder se aanpasbaarheid beklemtoon.&lt;ref name=&quot;:31&quot;&gt;{{Cite news |last=Kalinauckas |first=Alex |date=16 December 2021 |title=Autosport 2021 Top 50: #12 George Russell |url=https://www.autosport.com/general/news/autosport-2021-top-50-12-george-russell/6885283/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211217092435/https://www.autosport.com/general/news/autosport-2021-top-50-12-george-russell/6885283/ |archive-date=17 December 2021 |access-date=5 March 2025 |work=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; In sy junior en vroeë loopbaan is Russell se gladde bestuurstyl vergelyk met dié van [[Jenson Button]].&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web |last=Allen |first=Peter |date=28 November 2018 |title=How George Russell developed to become Williams' ideal driver |url=https://formulascout.com/how-george-russell-developed-to-become-williams-ideal-driver/46493 |access-date=20 December 2024 |website=Formula Scout |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Robson het egter voorgestel dat Russell 'n balans tussen Button en Lewis Hamilton wou vind.&lt;ref name=&quot;:31&quot; /&gt; Sedert hy by Mercedes aangesluit het, het Russell sy bestuursvermoë aangepas om meer aggressiewe en direkte V-vormige benaderings in draaie te neem, wat vergelyk kan word met [[Mika Häkkinen]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Chandhok |first1=Karun |last2=Kalinauckas |first2=Alex |date=26 January 2024 |title=The driving style secrets of F1's current stars |url=https://www.autosport.com/f1/news/the-driving-style-secrets-of-f1s-current-stars/10568984/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301050256/https://www.autosport.com/f1/news/the-driving-style-secrets-of-f1s-current-stars/10568984/ |archive-date=1 March 2024 |access-date=20 December 2024 |work=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=7Ww0ESV3Z1A |title=The Secret To George Russell's Smooth Driving Style |date=10 August 2024 |last=((F1Unchained)) |access-date=20 December 2024 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt; Tog het Russell, in vergelyking met sy voormalige spanmaat Lewis Hamilton, vroeër gerem, later gedraai en &quot;meer spoed deur die draai en daaruit gedra&quot;.&lt;ref name=&quot;:21&quot;&gt;{{Cite web |last=Mitchell-Malm |first=Scott |date=16 August 2024 |title=What Hamilton hates about driving F1's current cars |url=https://www.the-race.com/formula-1/lewis-hamilton-f1-ground-effect-cars-driving-style-clash/ |access-date=20 December 2024 |website=The Race |language=en}}&lt;/ref&gt;

Gedurende die 2024-seisoen het die media berig dat Russell se styl dalk beter pas by die grondeffekmotors wat F1 destyds gebruik het as Hamilton s'n.&lt;ref name=&quot;:21&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web |last=Hughes |first=Mark |date=19 December 2024 |title=Revealed: Why 2024 Mercedes sapped Lewis Hamilton's pace |url=https://www.motorsportmagazine.com/archive/article/february-2025/10/revealed-why-2024-mercedes-sapped-lewis-hamiltons-pace/ |access-date=20 December 2024 |website=Motor Sport Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; Mark Hughes het bygevoeg dat Mercedes se suksesvolle opgraderings in die middel van die seisoen hierdie F1-wye tendens beklemtoon het.&lt;ref name=&quot;:22&quot; /&gt; Aan die ander kant het ''The Race'' voorgestel dat die 2026-regulasieverandering Russell benadeel het deur die klem op afwaartse druk te verminder.&lt;ref name=&quot;:55&quot; /&gt;

== Kwalifisering ==
Regdeur sy loopbaan is Russell deurgaans geprys vir sy kwalifiserende pas. By Williams het die Brit verskeie kere met 'n onindrukwekkende motor onverwags hoë posisies op die rooster behaal,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Austin |first=Dan |date=18 December 2021 |title=Formula 1 driver power rankings for 2021 after Max Verstappen beats Lewis Hamilton |url=https://www.the-independent.com/f1/f1-driver-ratings-power-ranking-2021-b1978702.html |access-date=5 March 2025 |work=The Independent}}&lt;/ref&gt; veral in [[2021 Belgiese Grand Prix|Spa 2021]] (tweede) en [[2021 Russiese Grand Prix|Sochi 2021]] (derde).&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 September 2021 |title=Latifi says 'impressive' Russell's Mr Saturday tag is misleading, as Leclerc backs Briton for Mercedes seat {{!}} Formula 1® |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/latifi-says-impressive-russells-mr-saturday-tag-is-misleading-as-leclerc.6WpGAz9hoorCwF3fhHvVnN |access-date=24 November 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Smith |first=Luke |date=27 September 2021 |title=10 things we learned from F1's 2021 Russian Grand Prix |url=https://www.motorsport.com/f1/news/10-things-we-learned-from-f1s-2021-russian-grand-prix/6677198/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919012620/https://www.motorsport.com/f1/news/10-things-we-learned-from-f1s-2021-russian-grand-prix/6677198/ |archive-date=19 September 2024 |access-date=5 March 2025 |work=Motorsport.com |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Hy het spanmaats [[Robert Kubica]] en [[Nicholas Latifi]] 57 uit 59 keer getroef.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Haldenby |first=Nicky |date=31 December 2021 |title=Nicholas Latifi's 2021 F1 season in statistics - Lights Out ●●●●● |url=https://www.lightsoutblog.com/nicholas-latifis-2021-f1-season-in-statistics/ |access-date=24 November 2024 |website=www.lightsoutblog.com}}&lt;/ref&gt;  Russell het die bynaam '''&quot;Mnr. Saterdag&quot;''' verkry vir sy kwalifiserende prestasies by Williams,&lt;ref name=&quot;:30&quot;&gt;{{Cite web |last=Clancy |first=Rebecca |date=7 September 2021 |title=George Russell: Lewis Hamilton's new team-mate is confident, popular and known as 'Mr Saturday' |url=https://www.thetimes.com/article/george-russell-is-confident-popular-and-known-as-mr-saturday-fzlt6mlpl |access-date=5 March 2025 |website=The Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 June 2021 |title=P11 'so satisfying' says Russell as Williams impress in Styria qualifying on hunt for first points {{!}} Formula 1 |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/p11-so-satisfying-says-russell-as-williams-impress-in-styria-qualifying-on.4yc85RSLWKA7D9AL6b05Zu |access-date=5 March 2025 |website=Formula 1® - The Official F1® Website |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:29&quot; /&gt;  hoewel hy die bynaam afgeskaal het en verduidelik het dat die doel is om op Sondag te wen.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=21 March 2022 |title=Formula 1 Driver George Russell Replies to Fans on the Internet |url=https://www.gq.com/video/watch/gq-sports-actually-me-george-russell-hype-cover |access-date=24 November 2024 |website=GQ}}&lt;/ref&gt;

By Mercedes het Russell die enigste spanmaat in Lewis Hamilton se loopbaan geword (Hamilton was Formule Een se leier van alle tye in voorste wegspringposisies) wat hom kop-aan-kop geklop het gedurende hul tyd as spanmaats (39–29).&lt;ref name=&quot;:15&quot;&gt;{{Cite web |last=McDonagh |first=Connor |date=7 December 2024 |title=George Russell joins exclusive club with qualifying triumph over Lewis Hamilton |url=https://www.crash.net/f1/news/1061372/1/george-russell-joins-exclusive-club-qualifying-triumph-over-lewis-hamilton |access-date=9 December 2024 |website=www.crash.net}}&lt;/ref&gt; Alhoewel Hamilton Russell met 13–9 in hul eerste seisoen saam uitoorlê het, het Russell in 2023 gelykop getrek en Hamilton in 2024 met 19–5 geklop, en een van slegs twee spanmaats geword (die ander is die 2016-wêreldkampioen [[Nico Rosberg]]) wat hom in 'n enkele seisoen uitoorlê het.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 December 2024 |title=F1: Final 2024 team-mate qualifying and race head-to-head scores featuring Lewis Hamilton vs George Russell and more |url=https://www.skysports.com/f1/news/12028/13274967/f1-final-2024-team-mate-qualifying-and-race-head-to-head-scores-featuring-lewis-hamilton-vs-george-russell-and-more |access-date=5 March 2025 |website=Sky Sports |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Renvaardigheid==
Volgens Karun Chandhok is Russell &quot;oor die algemeen een van die skoonste renjaers&quot; in F1.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chandhok |first=Karun |date=29 April 2023 |title=&quot;I understand why Max was upset...&quot; |url=https://x.com/karunchandhok/status/1652327537291190278 |access-date=24 November 2024 |website=Twitter}}&lt;/ref&gt; Verskeie jaers het Russell se skoon renprestasie op die baan opgemerk, insluitend spanmaats Lewis Hamilton&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 October 2024 |title='Neither of us are silly' says Hamilton after Russell battle |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/neither-of-us-are-silly-says-hamilton-as-he-bests-russell-in-mercedes-mexico.21dukBtjffXIAdbTxXkWTy |access-date=5 December 2024 |website=Formula 1® - The Official F1® Website}}&lt;/ref&gt; en [[Sebastian Vettel]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gale |first=Ewan |date=25 October 2021 |title=Vettel praises &quot;fair&quot; Russell racecraft after points return |url=https://www.gpfans.com/en/f1-news/71325/vettel-praises-fair-russell-racecraft-after-points-return/ |access-date=24 November 2024 |website=GPfans}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het Russell tydens die [[2022 Britse Grand Prix]] uit sy motor gespring om [[Zhou Guanyu]] te help na 'n groot ongeluk in die eerste rondte, al het dit sy eie uittrede uit die wedren veroorsaak.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 July 2022 |title='I wanted to see if I could help' – Russell on his post-Zhou crash reaction, and why he was frustrated not to take the restart |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.i-wanted-to-see-if-i-could-help-russell-on-his-brave-post-zhou-crash.1W0qQ5zoChzwYaIpcbhWG2.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704115526/https://www.formula1.com/en/latest/article.i-wanted-to-see-if-i-could-help-russell-on-his-brave-post-zhou-crash.1W0qQ5zoChzwYaIpcbhWG2.html |archive-date=4 July 2022 |access-date=4 July 2022 |website=Formula1}}&lt;/ref&gt; (Die ongeluk het plaasgevind nadat [[Pierre Gasly]] en Russell aan die begin van die wedren gebots het en Russell teen Zhou gestamp het.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Benson |first=Andrew |date=3 July 2022 |title=British Grand Prix: George Russell says Formula 1 needs to learn from Zhou Guanyu crash |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/62031509 |access-date=5 March 2025 |work=BBC Sport |language=en}}&lt;/ref&gt;) Nadat Russell egter Charles Leclerc se verdedigingstaktieke tydens die [[2023 Britse Grand Prix]] bevraagteken het, het Ferrari-spanhoof [[Frédéric Vasseur]] opgemerk dat Russell soortgelyke taktieke gebruik het om sy posisie in vorige wedrenne te verdedig, en verduidelik dat &quot;dis die lewe&quot; in Formule Een.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 July 2023 |title=Ferrari boss hits back at George Russell over Charles Leclerc criticism |url=https://metro.co.uk/2023/07/10/f1-george-russell-called-out-after-slamming-charles-leclerc-at-british-gp-19100260/ |access-date=5 March 2025 |website=Metro |language=en}}&lt;/ref&gt;

Russell se renvaardighede het kritiek ontlok, aangesien Russell nie altyd hoë plasings op die rooster in goeie uitslae kon omskakel nie. As 'n nuweling is Russell geteister deur swak wegspringe; daardie jaar het hy &quot;11 keer rondte twee agter spanmaat Robert Kubica begin ten spyte van sy kwalifiserende superioriteit.&quot;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last=Straw |first=Edd |date=7 September 2021 |title=Is Mercedes swapping one 'Mr Saturday' for another? |url=https://www.the-race.com/formula-1/is-mercedes-swapping-one-mr-saturday-for-another/ |access-date=24 November 2024 |website=The Race}}&lt;/ref&gt; Verder het dit Russell twee en 'n half seisoene geneem om sy eerste punte by Williams aan te teken. ''The Race'' het geantwoord dat Russell se probleme op die rendag by Williams hoofsaaklik die motor se skuld was, en het geredeneer dat Russell se sterk roosterplasings by Williams &quot;in 'n voortdurende stryd teen regressie na die gemiddelde&quot; was, en dit was &quot;onvermydelik dat sy Sondag-uitslae minder indrukwekkend sou wees&quot;.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Gedurende Russell se jare by Williams het [[Fernando Alonso]] gesê dat Russell oor groot natuurlike spoed beskik wat &quot;my elke naweek verras&quot;.&lt;ref name=&quot;:29&quot; /&gt; 

Na Russell se tweede plek by die [[2025 Bahreinse Grand Prix]], het Peter Windsor Russell se ren &quot;een van die bestes wat ek in 'n lang tyd gesien het&quot; genoem, en sy bandbestuur geprys (Russell het 'n stel gebruikte sagte bande vir meer as twintig rondtes beskerm), onmiddellike aanpassings aan verskeie meganiese probleme, en verdedigende posisionering teen die derde geplaasde [[Lando Norris]], wat die vinniger motor en die bandvoordeel aan die einde van die wedren gehad het.&lt;ref name=&quot;:29&quot; /&gt;

Russell se bandbestuur is afwisselend geprys en gekritiseer. Hy is geprys vir sy bandbestuur by Williams.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; Nadat hy by Mercedes aangesluit het, het hy sy bande verskeie kere te veel gestrek, wat tot teleurstellende resultate bygedra het.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Anderson |first=Ben |date=17 June 2024 |title=Is Russell too limited to become Mercedes' F1 team leader? |url=https://www.the-race.com/formula-1/is-george-russell-too-error-prone-to-lead-mercedes/ |access-date=24 November 2024 |website=The Race}}&lt;/ref&gt; Sy bandbestuur het hernude lof ontvang gedurende die 2024-seisoen, na sterk vertonings by [[2024 Belgiese Grand Prix|Spa]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Noble |first=Jonathan |date=29 July 2024 |title=Were Russell's Worn Tyres the Cause of His Spa F1 Disqualification? |url=https://www.motorsport.com/f1/news/were-russells-worn-tyres-the-cause-of-his-spa-f1-disqualification/10640095/ |access-date=24 November 2024 |website=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt; [[2024 Verenigde State Grand Prix|Austin]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Szabo |first=Balazs |date=21 October 2024 |title=Mercedes takes delight in encouraging tyre management after tough Austin weekend |url=https://www.f1technical.net/news/25665 |access-date=24 November 2024 |website=www.f1technical.net}}&lt;/ref&gt; en [[2024 Monaco Grand Prix|Monaco]].&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=dQqfkALAwvQ |title=2024 F1 Monaco GP analysis by Peter Windsor |date=26 May 2024 |last=Peter Windsor |access-date=5 March 2025 |via=YouTube}} (8:30-8:33)&lt;/ref&gt;

Alhoewel Russell se konsekwentheid tydens sy eerste seisoen by Mercedes hom bevoordeel het, het hy in die daaropvolgende seisoene groter risiko's begin neem en verskeie hoëprofiel-foute gemaak, veral tydens die [[2024 Kanadese Grand Prix]], waar MotorSport gedink het hy het Mercedes se eerste regte kans op ’n oorwinning sedert 2022 verbrou.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web |last=Kisby |first=Cambridge |date=13 June 2024 |title=Does George Russell make too many mistakes? |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/opinions/does-george-russell-make-too-many-mistakes/ |access-date=24 November 2024 |website=Motor Sport Magazine}}&lt;/ref&gt; Ná hierdie wedren het Russell erken dat hy &quot;die risiko/beloning [verhouding] van hoe hard ek ry, bietjie moet afskaal,&quot; maar verduidelik dat &quot;ek sou liewer elke wedren P6 klaarmaak en twee oorwinnings hê as om elke wedren P5, P4, P3 te eindig en nie die wedren te wen nie.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kalinauckas |first=Alex |date=3 July 2024 |title=Russell Hits Back at 'Mistakes Under Pressure' F1 Critics |url=https://www.motorsport.com/f1/news/russell-hits-back-at-mistakes-under-pressure-f1-critics/10630711/ |access-date=24 November 2024 |website=Motorsport.com}}&lt;/ref&gt; Hy het later daardie seisoen twee oorwinnings behaal. Sy 2025-seisoen is geprys vir sy konsekwentheid, met ''The Race'' wat opgemerk het dat Russell &quot;die enigste bestuurder was wat in 2025 minder groot foute gemaak het as [Max] Verstappen.&quot;

== Formule 1-uitslae ==
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:80%&quot;
!Jaar
!Inskrywer
!Onderstel
!Enjin
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Plek
!Punte
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! [[2017 Formule Een-seisoen|2017]]
| [[Force India|Sahara Force India]]
| Force India VJM10
| [[Mercedes-AMG]] M08 EQ Power+ [[V6-enjin|V6 t]]
|[[2017 Australiese Grand Prix|AUS]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Chinese Grand Prix|CHN]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Kanadese Grand Prix|KAN]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Singapoerse Grand Prix|SIN]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Maleisiese Grand Prix|MAL]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Japannese Grand Prix|JPN]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt;{{0}}
|[[2017 Meksikaanse Grand Prix|MEX]] &lt;br /&gt;{{0}}
|bgcolor=&quot;#f0f8ff&quot;| [[2017 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toets&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#f0f8ff&quot;| [[2017 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;Toets&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|style=&quot;background:#efefef&quot;| '''–'''
|style=&quot;background:#efefef&quot;| '''–'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2019 Formule Een-seisoen|2019]]
| [[Williams F1|ROKiT Williams Racing]]
| [[Williams F1|Williams FW42]]
| [[Mercedes-AMG]] F1 M10 EQ Power+ [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;19&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;18&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Duitse Grand Prix|DUI]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| [[2019 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#efcfff&quot;| [[2019 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Meksikaanse Grand Prix|MEX]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=&quot;#cfcfff&quot;| [[2019 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;
|
|
|
|style=&quot;background:#efefef&quot;| '''20'''
|style=&quot;background:#efefef&quot;| '''0'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
!rowspan=2|[[2020 Formule Een-seisoen|2020]]
| [[Williams F1|Williams Racing]]
| [[Williams F1|Williams FW43]]
|rowspan=2|[[Mercedes-AMG]] F1 M11 EQ Performance [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=efcfff| [[2020 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;DNF
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Stiermarkse Grand Prix|STI]]&lt;br /&gt;16
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;18
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;12
|bgcolor=cfcfff| [[70ste Herdenking Grand Prix|70J]]&lt;br /&gt;18
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;17
|bgcolor=efcfff| [[2020 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;DNF
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;14
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Toskaanse Grand Prix|TOS]]&lt;br /&gt;11
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Russiese Grand Prix|RUS]]&lt;br /&gt;18
|bgcolor=efcfff| [[2020 Eifelse Grand Prix|EIF]]&lt;br /&gt;DNF
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;14
|bgcolor=efcfff| [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;DNF
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Turkse Grand Prix|TUR]]&lt;br /&gt;16
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;12
|
|bgcolor=cfcfff| [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;15
|
|
|
|
|
|
|
|rowspan=2 style=&quot;background:#efefef&quot;| '''18'''
|rowspan=2 style=&quot;background:#efefef&quot;| '''3'''
|-
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| &lt;small&gt;Mercedes-AMG F1 W11 EQ&lt;/small&gt;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|bgcolor=dfffdf| [[2020 Sakhir Grand Prix|SAK]]&lt;br /&gt;9{{Pictogram snelste ronde}}
|
|
|
|
|
|
|
|
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2021 Formule Een-seisoen|2021]]
| [[Williams F1|Williams Racing]]
| [[Williams F1|Williams FW43B]]
| [[Mercedes-AMG]] F1 M12 E Performance [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Bahreinse Grand Prix|BHR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2021 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Portugese Grand Prix|POR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Spaanse Grand Prix|SPA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Monaco Grand Prix|MON]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Franse Grand Prix|FRA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2021 Stiermarkse Grand Prix|STI]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;11&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Britse Grand Prix|GBR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;12&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Hongaarse Grand Prix|HON]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;8&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf| [[2021 Belgiese Grand Prix|BEL]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;‡
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Nederlandse Grand Prix|NED]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;9&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2021 Russiese Grand Prix|RUS]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;10&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Turkse Grand Prix|TUR]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;15&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Verenigde State Grand Prix|VSA]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;14&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Meksikostad Grand Prix|MXS]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;16&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 São Paulo Grand Prix|SAP]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;13&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2021 Katarse Grand Prix|KAT]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;17&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2021 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|
|
|bgcolor=efefef|'''15'''
|bgcolor=efefef|'''16'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2022 Formule Een-seisoen|2022]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 W13
| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 M13 E Performance [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=efcfff| [[2022 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Franse Grand Prix|FRA]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2022 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfdfdf| [[2022 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=ffdf9f| [[2022 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;3
|bgcolor=cfcfff| [[2022 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;14{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;4{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2022 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;5
|
|
|bgcolor=efefef| '''4'''
|bgcolor=efefef| '''275'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 W14
| [[Mercedes-Benz|Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 M14 E Performance [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=efcfff| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=efcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;17
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;5
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;16†
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=efcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;8
|bgcolor=ffdf9f| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;3
|
|
|bgcolor=efefef|'''8'''
|bgcolor=efefef|'''175'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 W15
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br /&gt;F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=cfcfff| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;17&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;7{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=efcfff| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;8{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=000000 style=&quot;color:white&quot;| [[2024 Belgiese Grand Prix|&lt;span style=&quot;color: #fff;&quot;&gt;BEL&lt;/span&gt;]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=efefef|'''6'''
|bgcolor=efefef|'''245'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 W16
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br /&gt;F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;3
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;11
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;10
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;3{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;5
|bgcolor=efefef|'''4'''
|bgcolor=efefef|'''319'''

|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]*
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]]&lt;br /&gt;F1 W17
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br /&gt;F1 M17 E Performance 1.6  [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;4
|bgcolor=efcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br /&gt;12
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]&lt;br /&gt;2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br /&gt;7
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br /&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br /&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br /&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br /&gt;20&lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br /&gt;9
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br /&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br /&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br /&gt;4
|bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br /&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br /&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br /&gt;{{0}}
|
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|RUS|seasonposition}}*'''
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|RUS|seasonpoints}}*'''
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
!Jaar
!Inskrywer
!Onderstel
!Enjin
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Plek
!Punte
|}
* '''*'''&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt; Wenner van die snelwedren.
* &lt;sup&gt;†&lt;/sup&gt; Uitgeval, maar wel geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.
* ‡ Halwe punte is toegeken in België in 2021 na 'n verkorte wedren weens swaar reën.
'''*''' Seisoen is nog aan die gang.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

{{DEFAULTSORT:Russell, George}}
[[Kategorie:Britse renjaers]]
[[Kategorie:Engelse sportlui]]
[[Kategorie:Formule Een-renjaers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1998]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>pe93bsbfmrm1lg6rsvvezd6ot9l8qnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiktor Janoekowitsj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274587</id>
    <revision>
      <id>3362239</id>
      <parentid>3330376</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <origin>3362239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2507" sha1="6dsaqqwk2afjdz3ggy6gtn2q03fst12" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam            = Wiktor Janoekowitsj&lt;br /&gt;Віктор Янукович
| beeld           = Viktor Yanukovych official portrait.jpg
| beeldonderskrif = Wiktor Janoekowitsj in 2007
| orde            = President van Oekraïne
| termynaanvang   = [[25 Februarie]] [[2010]]
| termyneinde     = [[22 Februarie]] [[2014]]
| voorganger      = [[Wiktor Joesjtsjenko]]
| opvolger        = [[Oleksandr Toertsjinof]]
| geboortedatum   = &lt;!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --&gt;
| geboortejaar    = 1950
| geboortemaand   = 7
| geboortedag     = 9
| geboorteplek    = Jenakijewe, Sowjetunie &lt;br /&gt;(tans Oekraïne)
| sterftedatum    = 
| orde3           = 
| termynaanvang3  = 
| termyneinde3    = 
| opvolger7       = 
| eggenoot        = Ljoedmila Janoekowitsj
| religie         = 
| handtekening    = Viktor Yanukovych signature.svg
| toekennings     = 
}}

'''Wiktor Fedorowitsj Janoekowitsj''' ([[Oekraïens]]: Віктор Федорович Янукович; gebore [[9 Julie]] [[1959]] in [[Jenakijewe]]) is 'n [[Oekraïne|Oekraïense]] politikus. Hy het vanaf 25 Februarie 2010 tot 22 Februarie 2014 as president van Oekraïne gedien.

Janoekowitsj is in Jenakijewe in 'n werkersklasgesin van [[Belarusse|Belarussiese]] immigrante gebore. Nadat hy wees gelaat is, het hy sy tienerjare by sy ouma deurgebring. In 1967 en 1970 is hy twee keer gevangenisstraf opgelê weens roof en geweld. Van 1969 af werk hy as gasinstalleerder in 'n metaalfabriek, en van 1972 af as elektrisiën by 'n plaaslike busonderneming. In 1980 studeer hy meganiese ingenieurswese aan die Politegniese Instituut van [[Donetsk]]. Kort daarna word hy lid van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] en kry hy 'n bestuursposisie in die vervoersektor, waarin hy vinnig sou styg.

Gedurende sy politieke loopbaan het Janoekowitsj 'n verskeidenheid regeringsposte beklee. Op 7 Februarie 2010 het hy in die tweede ronde van die Oekraïense presidensiële verkiesing 'n oorwinning behaal.&lt;ref&gt;[https://www.cvk.gov.ua/wp-content/uploads/2018/10/protokol_cvk_07022010-1.pdf ''Sentrale Verkiesingskommissie van Oekraïne'']&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Viktor Yanukovych}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Janoekowitsj, Wiktor}}
[[Kategorie:Oekraïense politici]]
[[Kategorie:Presidente]]
[[Kategorie:Geboortes in 1959]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Geboortes in 1950]]</text>
      <sha1>6dsaqqwk2afjdz3ggy6gtn2q03fst12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Airbus A400M Atlas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281515</id>
    <revision>
      <id>3362082</id>
      <parentid>3332204</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13900" sha1="ag0soozsbuo0rfawwz2typh81sz45zk" xml:space="preserve">{{Infoboks-Vliegtuig
|naam=Airbus A400M Atlas
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:German Air Force Airbus A400M (out cropped).jpg
|byskrif=&lt;center&gt;'n Duitse Lugmag A400M in vlug.&lt;/center&gt;
|tipe=Vragvliegtuig
|vervaardiger=Airbus
|ontwerper=
|eerste vlug=11 Desember 2009&lt;ref name=&quot;ff&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.flightglobal.com/articles/2009/12/11/336083/updated-pictures.html| title= Updated- Pictures &amp; Video: Airbus celebrates as A400M gets airborne |publisher= Flight International |date= 11 Desember 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20091214021041/http://www.flightglobal.com/articles/2009/12/11/336083/updated-pictures.html|archivedate= 14 December 2009}}&lt;/ref&gt;
|bekendstelling=2013
|vrygestel=
|onttrek=
|status=In diens
|hoofgebruiker=[[Duitse Lugmag]]
|meer gebruikers=[[Franse Lugmag]] &lt;br /&gt;[[Spaanse Lugmag]] &lt;br /&gt;[[Britse Lugmag]]
|vervaardig=2007 tot tans
|aantal gebou=112 (September 2022)
|programkoste=
|eenheidskoste=[[Euro|€]] 152,4 miljoen&lt;ref name=Francebudget2013&gt;{{cite web |url=http://www.senat.fr/rap/a13-158-8/a13-158-813.html#toc174 |title=Projet de loi de finances pour 2014 : Défense : équipement des forces |publisher=Senate of France |date=21 November 2013 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024105002/http://www.senat.fr/rap/a13-158-8/a13-158-813.html#toc174 |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=14 Januarie 2020 }}&lt;/ref&gt;
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
[[Beeld:Size comparison C-17 A400M C-130J-30 C-130J C-160.jpg|duimnael|regs|Die A400M (2de van onder) en ander vragvliegtuie wat dit sal vervang of aanvul, van bo die [[Transall C-160|C-160]], [[Lockheed C-130 Hercules|C-130]], C-130J-30 en die [[Boeing C-17 Globemaster III|C-17]].]]
Die '''Airbus A400M Atlas'''&lt;ref name=&quot;Official naming&quot;&gt;[http://www.airbusmilitary.com/LatestNews/tabid/176/ArticleID/205/ArtMID/681/A400M-ATLAS-naming-ceremony-at-RIAT.aspx &quot;A400M naming ceremony at RIAT.&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131217123041/http://www.airbusmilitary.com/LatestNews/tabid/176/ArticleID/205/ArtMID/681/A400M-ATLAS-naming-ceremony-at-RIAT.aspx |date=17 Desember 2013}} ''Airbus Military'', 6 Julie 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hoyle, Craig. [http://www.flightglobal.com/news/articles/riat-a400m-reborn-as-atlas-373861/ &quot;RIAT: A400M reborn as 'Atlas'.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131217121014/http://www.flightglobal.com/news/articles/riat-a400m-reborn-as-atlas-373861/ |date=17 Desember 2013}} ''Flightglobal'' 6 Julie 2012.&lt;/ref&gt; is 'n Europese viermotorige [[turboskroef]] militêre vragvliegtuig. 

Dit is deur ''Airbus Military'' (tans ''Airbus Defence and Space'') ontwerp as 'n taktiese vragvliegtuig met strategiese vermoë om ouer vragvliegtuie soos die [[Transall C-160]] en [[Lockheed C-130 Hercules|C-130 Hercules]] te vervang.&lt;ref&gt;[http://www.raf.mod.uk/equipment/a400m.cfm &quot;RAF – A400m.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090430164301/http://www.raf.mod.uk/equipment/a400m.cfm |date=30 April 2009}} ''RAF, MOD''. URL besoek op 15 Mei 2010.&lt;/ref&gt; In terme van sy grote pas die A400M tussen die C-130 en die [[Boeing C-17 Globemaster III]] in; dit kan swaarder vragte dra as die C-130 en kan ook op ruwe (onvoorbereide) aanloopbane land. Tesame met sy vragvliegtuigrol kan dit ook gebruik word vir invlughervulling en mediese afvoer indien dit toegerus is met die nodige toerusting.

Die A400M se nooiensvlug, wat oorspronklik vir 2008 beplan was, het op 11 Desember 2009 vanaf Sevilla-lughawe, Spanje, plaasgevind. Tussen 2009 en 2010 het die A400M kansellasie in die gesig gestaar as gevolg van ontwikkelingsprogramvertragings en koste-oorskryding; die lande wat klante is, het egter gekies om hul ondersteuning vir die projek te behou. Altesaam 174 A400M-vliegtuie is teen Julie 2011 deur agt lande bestel. In Maart 2013 het die A400M sertifisering van die Europese Lugvaartveiligheidsagentskap (EASA) verkry. Die eerste vliegtuig is in Augustus 2013 aan die [[Franse Lugmag]] gelewer.

== Ontwikkeling ==
Die projek het sy oorsprong in die Future International Military Airlifter (FIMA)-groep, wat in 1982 gestig is as 'n gesamentlike onderneming tussen Aérospatiale, British Aerospace (BAe), Lockheed en Messerschmitt-Bölkow-Blohm (MBB) met die doel om 'n plaasvervanger vir beide die C-130 Hercules en Transall C-160. te ontwikkel.&lt;ref name=&quot;Hewson&quot;&gt;Hewson, R. ''The Vital Guide to Military Aircraft'', 2nd ed. Airlife Press, Ltd. 2001.&lt;/ref&gt; Verskillende vereistes en die komplikasies van internasionale politiek het meegebring dat die vordering met die inisiatief stadig was. In 1989 het Lockheed besluit om aan die groepering te onttrek; hulle het voortgegaan om 'n opgegradeerde Hercules, die C-130J Super Hercules, onafhanklik te ontwikkel. Met die toevoeging van Alenia van [[Italië]] en CASA van Spanje het die FIMA-groep Euroflag geword.

Die projekbestuur het verskeie enjinvariasies geëvalueer en uiteindelik op 'n turboskroef-opsie besluit.&lt;ref name=&quot;DesignReq-ConceptDef&quot;&gt;{{Cite conference |date=3 October 2018 |title=A400M aircraft: Design requirements &amp; conceptual definition |url=https://aulaairbus.etsiae.upm.es/wp-content/uploads/2018/09/A400M-Design-Requirements-Conceptual-Definition.pdf#page=10 |location=Madrid, Spain |pages=10–12 |given1=J.L. |surname1=López Díez |given2=J.L. |surname2=Asenjo Tornell }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190919185149/https://aulaairbus.etsiae.upm.es/wp-content/uploads/2018/09/A400M-Design-Requirements-Conceptual-Definition.pdf#page=10 |date=19 September 2019 }}&lt;/ref&gt; Aangesien geen bestaande turboskroef-enjin in die Westerse wêreld kragtig genoeg was om die geprojekteerde spoedspoed van Mach 0.72 te bereik nie, was 'n nuwe enjinontwerp nodig. Oorspronklik is die SNECMA M138-turboskroef gekies, maar daar is gevind dat hierdie kragbron nie aan die vereistes kan voldoen nie.&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Tracing the tangled roots |magazine= Flight International |date=9 November 2004   |url=http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/2004/2004-09%20-%202272.PDF |page=59-60 |archive-url= https://web.archive.org/web/20151117231827/https://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/2004/2004-09%20-%202272.PDF |archive-date=17 November 2015}}&lt;/ref&gt; Gedurende April 2002 het Airbus Military 'n nuwe versoek om voorstelle uitgereik, wat Pratt &amp; Whitney Canada met die PW180 en Europrop International beantwoord het. In Mei 2003 het Airbus Military die [[Europrop TP400|Europrop TP400-D6]] gekies.

== Ontwerp en vermoë ==
Die Airbus A400M verbeter die lugbrugkapasiteit en reikafstand in vergelyking met die vliegtuie wat dit oorspronklik sou vervang, die ouer weergawes van die Hercules en Transall. Vragkapasiteit sal na verwagting verdubbel bo bestaande vliegtuie, beide in loonvrag en volume, en reikafstand word ook aansienlik vergroot. Die vragruimte is 17,71 m lank uitgesluit die oprit, 4,00 m breed en 3,85 m hoog. Die maksimum loonvrag van 37 metrieke ton kan oor 2 000 [[seemyl]] (3 700 km) vervoer word.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ABOUT THE ATLAS (A400M) |url=https://www.raf.mod.uk/aircraft/atlas-a400m/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406145808/https://www.raf.mod.uk/aircraft/atlas-a400m/ |archive-date=6 April 2019 |website=RAF}}&lt;/ref&gt; Die A400M werk in baie konfigurasies, insluitend vragvervoer, troepvervoer en mediese ontruiming. Dit is bedoel vir gebruik op kort, sagte landingstroke en vir langafstand-vragvervoervlugte.&lt;ref name=&quot;a400about&quot;&gt;{{Cite web |title=Military Aircraft Airbus DS – A400M |url=http://www.airbusmilitary.com/Aircraft/A400M/A400MAbout.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701075336/http://www.airbusmilitary.com/Aircraft/A400M/A400MAbout.aspx |archive-date=1 July 2014 |access-date=9 May 2015 |website=Airbus Military}}&lt;/ref&gt; Die A400M is groot genoeg om ses Land Rovers en sleepwaens, of twee ligte gepantserde voertuie, of 'n stortvragmotor en graafmasjien, of 'n Patriot missielstelsel, of 'n [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] of Cougar [[helikopter]], of 'n vragmotor en 25-ton sleepwa te dra.&lt;ref name=&quot;MachineDesign20050217&quot;&gt;{{Cite magazine |date=17 February 2005 |title=Airbus builds a military airlifter: A new, multirole transporter will replace aging heavy-lift aircraft in military fleets |url=https://www.machinedesign.com/archive/article/21814411/airbus-builds-a-military-airlifter |department=Cover Story |magazine=Machine Design |volume=77 |pages=98+ |issn=0024-9114 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200624182041/https://www.machinedesign.com/archive/article/21814411/airbus-builds-a-military-airlifter |archive-date=24 June 2020 |first=Stephen J. |last=Mraz |number=4 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Airbus A400M cockpit ILA2014.jpg|duimnael|Stuurkajuit met systok en rekenaarskerm(glas)-[[avionika]]]]

Die vliegtuig beskik oor 'n elektroniese vlugbeheerstelsel met systokbeheerders en vlugkoevertbeskerming. Soos ander Airbus-vliegtuie, het die A400M 'n volle glaskajuit. Die meeste stelsels is losweg gebaseer op dié van die [[Airbus A380|A380]], maar aangepas vir militêre missies. Dit beskik oor 'n elektroniese vlugbeheerstelsel met systokbeheerders en vlugkoevertbeskerming. Die hidrouliese stelsel het dubbele 207 bar (3 000 psi) kanale wat die primêre en sekondêre vlugbeheer-aktuators, landingstelsel, wielremme, vragdeur en opsionele invlughervulstelsel aandryf. Soos met die A380, is daar geen derde hidrouliese stelsel nie. In plaas daarvan is daar twee elektriese stelsels; een is 'n stel dubbelkanaal elektries aangedrewe hidrouliese aktueerders, die ander 'n reeks elektries/hidroulies aangedrewe hibriede aktueerders. Die ongelyke oortolligheid bied meer beskerming teen gevegskade.&lt;ref name=&quot;aviationweek1&quot;&gt;{{Cite web |date=10 June 2013 |title=Pilot Report Proves A400M's Capabilities |url=http://aviationweek.com/defense/pilot-report-proves-a400m-s-capabilities |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018162055/http://aviationweek.com/defense/pilot-report-proves-a400m-s-capabilities |archive-date=18 October 2015 |publisher=Aviation Week}}&lt;/ref&gt; Meer as 30 persent van die vliegtuig se struktuur is gemaak van saamgestelde materiale.

== Gebruikers ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:96%; margin:1em&quot;
|+ '''A400M operateurs (op 30 Nov. 2021)'''
|-
! Datum
! Land
! Bestellings
! Aflewerings
! Indiens-&lt;br /&gt;datum
|-
|rowspan=7| 27 Mei 2003
|{{DEU}} || 53 || 37 || Desember 2014&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hoyle |first=Craig |date=18 December 2014 |title=Germany receives first A400M airlifter |url=https://www.flightglobal.com/germany-receives-first-a400m-airlifter/115454.article |access-date=22 May 2020 |website=FlightGlobal}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{FRA}} || 50 || 18 || Augustus 2013&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 August 2013 |title=Airbus Military's initial A400M is delivered to the French Air Force |url=https://www.airbus.com/newsroom/news/en/2013/08/airbus-military-s-initial-a400m-is-delivered-to-the-french-air-force.html |access-date=22 May 2020 |website=airbus.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{ESP}} || 27 || 11 || November 2016&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 November 2016 |title=Spain receives its first A400M transport |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/spain-receives-its-first-a400m-transport-431578/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118041040/https://www.flightglobal.com/news/articles/spain-receives-its-first-a400m-transport-431578/ |archive-date=18 November 2016 |website=flightglobal.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{GBR}} || 22 || 20 || November 2014&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK's first A400M arrives at Brize Norton home |url=http://www.flightglobal.com/news/articles/uk39s-first-a400m-arrives-at-brize-norton-home-406173/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150702075406/http://www.flightglobal.com/news/articles/uk39s-first-a400m-arrives-at-brize-norton-home-406173/ |archive-date=2 July 2015 |access-date=9 May 2015 |website=flightglobal.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{vlagland|Turkye}} || 10 || 9 || April 2014&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Airbus Defence and Space delivers A400M to Turkish Air Force |url=http://www.airbus-group.com/airbusgroup/int/en/news/press.20140404_airbus_defence_and_space_a400m_turkey.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140522181017/http://www.airbus-group.com/airbusgroup/int/en/news/press.20140404_airbus_defence_and_space_a400m_turkey.html |archive-date=22 May 2014 |access-date=22 May 2014 |website=airbus-group.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{BEL}} || 7 || 5 || Desember 2020&lt;ref name=&quot;First_A400M_Belgium&quot;&gt;Hoyle, Craig. [https://www.flightglobal.com/defence/belgiums-first-atlas-caps-a400m-deliveries-for-year/141724.article &quot;Belgium’s first Atlas caps A400M deliveries for year&quot;]. Flight Global, 22 December 2020.&lt;/ref&gt;
|-
|{{LUX}} || 1|| 1&lt;ref name=Lux_delivery/&gt; || Oktober 2020&lt;ref name=Lux_delivery&gt;{{Cite web|url=https://aviationweek.com/defense-space/aircraft-propulsion/luxembourg-takes-delivery-a400m|title=Luxembourg Takes Delivery Of A400M &amp;#124; Aviation Week Network|website=aviationweek.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| 8 Desember 2005 ||{{vlagland|Maleisië}} || 4 || 4 || Maart 2015&lt;ref name=&quot;fgMalf&quot;&gt;{{Cite web |date=9 March 2017 |title=Fourth and Final A400M Delivered to Malaysia |url=http://airheadsfly.com/2017/03/09/fourth-and-final-a400m-delivered-to-malaysia/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20170310144440/http://airheadsfly.com/2017/03/09/fourth-and-final-a400m-delivered-to-malaysia/ |archive-date=10 March 2017 |website=Airheads Fly}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 1 September 2021 ||{{vlagland|Kasakstan}} || 2 || 0 || Verwag teen 2024 
|-
!Totaal: !! !! 178 !! 105 !!
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Airbus A400M}}

{{Lugvaart-saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Militêre vliegtuie]]
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Turboskroef-aangedrewe vliegtuie]]</text>
      <sha1>ag0soozsbuo0rfawwz2typh81sz45zk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santa Maria Novella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281672</id>
    <revision>
      <id>3362000</id>
      <parentid>3059656</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oursana</username>
        <id>48196</id>
      </contributor>
      <comment>-+Florencia - Firenze - Basilica de Santa Maria Novella - Exterior - 01.jpg</comment>
      <origin>3362000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22767" sha1="fn9rtytnmtsa97vsdyl0gyql1s560qk" xml:space="preserve">{{Inligtingskas 
| naam                     = Basiliek van Santa Maria Novella 
| oorspronklike naam       = Basilica di Santa Maria Novella 
| beeld                    = Florencia - Firenze - Basilica de Santa Maria Novella - Exterior - 01.jpg
| beeldgrootte             =
| onderskrif               = Die vooraansig van Santa Maria Novella; in 1470 deur Leon Battista Alberti voltooi.
| ligging                  = [[Florence]], [[Toskane]], [[Italië]]
| koördinate               = {{koördinate|43.7746|N|11.2493|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}
| godsdienstige affiliasie =[[Rooms Katoliek]]
| rite                     =
| provinsie                =
| distrik                  =[[Katolieke Aartsbisdom van Florence|Aartsbisdom van Florence]]
| inwydingsjaar            = 1420
| status                   = Mindere basiliek
| leierskap                =
| webwerf                  =
| argitek                  =
| argitektuurstyl          = [[Kerk (gebou)|Kerk]]
| argitektuurstyl          = [[Goties|Gotiese argitektuur]]-[[Renaissance|Renaissance argitektuur]]
| spesifikasies            =
| vooraansig rigting       = 
| sooi spit                = 1279
| jaar voltooi             = [[14de eeu]]
| konstruksiekoste         =
| kapasiteit=
| lengte                   =  
| wydte                    = 
| wydte skip (naaf)        = 
| maksimum hoogte          =
| materiale=
}}
Die '''Santa Maria Novella''' is 'n [[kerk]] wat geleë is in [[Florence]], Italië teenoor die stad se hoof spoorwegstasie, waaraan dit ook sy naam verleen. Chronologies-gesien is dit die eerste groot basiliek wat in [[Florence]] gebou is, en die stad se hoof Dominikaanse kerk.

Die kerk en aangrensende klooster bevat 'n groot hoeveelheid kunsskatte en begrafnismonumente. Veral bekend is die fresko's deur meesters van die [[Gotiek|Gotiese kuns]], en die [[skilderkuns]] van die [[Renaissance|vroeë Renaissance]]. Die kerk was gefinansier deur die belangrikste Florentynse families, wat sodoende voorsorg getref het daarvoor dat hulle begrafniskapelle op gewyde grond sou verkry.  

==Geskiedenis==
[[Lêer:Via degli Avelli 3.JPG|duimnael|Die kant van Via degli Avelli]]
Die kerk was die ''S. Maria Novella'' (&quot;Nuwe&quot;)&lt;ref name=italy&gt;{{Verwys boek |van=Decker |voornaam=Heinrich |titel=The Renaissance in Italy: Architecture • Sculpture • Frescoes |url=https://archive.org/details/renaissanceinita0000hein |jaar=1969 |oorspronklike-datum=1967 |uitgewer=The Viking Press |plek=New York |isbn=0-670-59395-8 |p=[https://archive.org/details/renaissanceinita0000hein/page/45 24]}}&lt;/ref&gt; genoem en is gebou op die perseel van die [[9de eeu]]se oratorium van Santa Maria delle Vigne. Toe die terrein in 1221 aan die [[Dominikaanse Orde]] toegewys is, het hulle besluit om 'n nuwe kerk en aangrensende klooster te bou. Die kerk is ontwerp deur twee Dominikaanse broeders, broeders Sisto Fiorentino en Ristoro da Campi. Bouwerk het in die middel van die [[13de eeu]] (ongeveer 1246) begin en het 80 jaar geduur. Die &lt;ref name=italy/&gt; bouwerk is beëindig onder toesig van broeder Iacopo Talenti met die voltooiing van die [[Romaanse argitektuur|Romaans]]-[[Gotiese argitektuur|Gotiese]] kloktoring en sakristie. In 1360 is 'n reeks Gotiese arkades by die fasade gevoeg; dit was bedoel om verskeie sarkofae te bevat.&lt;ref name=italy/&gt;&lt;!--The three portals are spanned by round arches, while the rest of the lower part of the facade is spanned by blind arches, separated by pilasters, with below Gothic pointed arches, striped in green and white, capping tombs of the nobility. This same design continues in the adjoining wall around the old churchyard.--&gt; Die kerk is in 1420 ingewy.

[[Beeld:Santa Maria Novella 1.JPG|duimnael|Syaansig van Piazza Unità d'Italia]]
[[Leon Battista Alberti]] het op versoek van [[Giovanni di Paolo Rucellai]], 'n plaaslike tekstielhandelaar, die boonste deel van die groen marmer van Prato (ook ''serpentino'' genoem) en die wit marmerfasade van die kerk (1456-1470), ontwerp. Hy was toe reeds beroemd as die argitek van die [[Tempio Malatestiano]] in [[Rimini]], en nog meer vir sy verhandeling oor argitektuur getitel ''[[De re aedificatoria]]''. Alberti het ook die fasade vir die [[Palazzo Rucellai|Rucellai-paleis]] in Florence ontwerp.

Alberti het gepoog om die ideale van humanistiese argitektuur, naamlik, proporsionele en klassiek geïnspireerde detail, op die ontwerp aan te bring, terwyl hy ook harmonie geskep het met die reeds bestaande middeleeuse deel van die fasade. &lt;ref name=ages&gt;{{Verwys boek |van1=De La Croix |voornaam1=Horst |van2=Tansey |voornaam2=Richard G. |van3=Kirkpatrick |voornaam3=Diane |titel=Gardner's Art Through the Ages |uitgewer=Harcourt Brace Jovanovich |isbn=0155037692 |p=610 |uitgawe=9th |url-toegang=registrasie |url=https://archive.org/details/gardnersartthrou00gard}}&lt;/ref&gt; Sy bydrae bestaan uit 'n breë [[fries]] wat versier is met vierkante, en die volle boonste deel, insluitende die vier witgroen pilasters en 'n ronde venster, gekroon deur 'n pediment met die Dominikaanse son-embleem. Weerskante daarvan is enorme S-vormige volute. Die vier kolomme met die Korinthiese hoofletters aan die onderste deel van die fasade is ook bygevoeg. Die pediment en die fries is duidelik geïnspireer deur die oudheid, maar die S-geboë rolle in die boonste deel is nuut en sonder presedent in die oudheid. Die rolle (of variasies daarvan) wat in kerke regoor Italië voorkom, kry hul oorsprong uit die ontwerp van hierdie kerk. Die rolle het 'n jarelange argitektoniese probleem oor hoe om oordragte van wye na noue verdiepings te doen, opgelos.  &lt;ref name=ages/&gt;

Die fries onder die pediment dra die naam van die beskermheer: ''IOHAN(N)ES ORICELLARIUS PAU(LI) F(ILIUS) AN(NO) SAL(UTIS) MCCCCLXX (Giovanni Rucellai - seun van Paolo in die verlossingsjaar 1470).''

==Interieur==
{{see also|Tornabuoni-kapel}}
Die uitgestrekte interieur is gebaseer op 'n basilika-plan, en ontwerp as 'n Egiptiese kruis (T-vormig). Dit word verdeel in 'n skip, twee gange met vensters en 'n kort transept. Die groot skip is 100 meter lank en gee 'n indruk van soberheid. Die steunpilare is eenvormig en beskik oor Korinthiese kolomme wat puntige Gotiese boë bo dra. Die ribbe en boë is almal swart en van wit polichroom.

Daar word 'n [[trompe l'oeil]]-effek geskep waardeur die naaf na die apsis se kant toe langer lyk as die werklike lengte daarvan, omdat die steunpilare tussen die skip en die gang progressief nader kom soos wat die kansel genader word.

Baie van die vensters beskik oor loodglas wat uit die 14de en 15de eeu dateer, soos die ''Madonna en Kind'' uit die 15de eeu en die heilige Johannes en Philippi  (ontwerp deur [[Filippino Lippi]]), wat albei in die [[Filippo Strozzi]]-Kapel gevind kan word. Sommige loodglasvensters is met verloop van die eeue beskadig en vervang. Die een aan die westekant, 'n uitbeelding van die ''Kroning van Maria'', dateer uit die 14de eeu, en is gebaseer op 'n ontwerp van [[Andrea di Bonaiuto da Firenze]].

Die preekstoel wat deur die Rucellai-gesin in 1443 aangevra is, is ontwerp deur [[Brunelleschi|Filippo Brunelleschi]] en uitgevoer deur sy aangenome seun [[Andrea Calvalcanti]]. Hierdie preekstoel het 'n besondere historiese belang, aangesien die eerste mondelinge aanval op [[Galileo Galilei]] vanaf die kansel gemaak is, wat uiteindelik tot sy beskuldiging gelei het.

[[Beeld:Masaccio - Trinity - Santa Maria Novella.jpg|duimnael|upright|''Die Heilige Drie-eenheid'' deur Masaccio.]]

Die ''Heilige Drie-eenheid''deur Masaccio, wat feitlik halfpad langs die linkerkantse gang geleë is, is 'n baanbreker werk uit die vroeë Renaissance-werke van [[Tommaso Masaccio|Masaccio]]] wat sy nuwe idees oor perspektief en wiskundige proporsies vertoon. Die betekenis daarvan vir die skilderkuns kan maklik vergelyk word met die belangrikheid van [[Brunelleschi|Filippo Brunelleschi]] ten opsigte van argitektuur en [[Donatello]] ten opsigte van beeldhouwerk. Die beskermhere was die regter en sy vrou, lede van die Lenzi-familie, wat hier op hul knieë uitgebeeld word. Die kadawergraf beskik oor 'n [[Latyn]]se [[epigram]] met die inskrywing: &quot;Ek was eens wat jy is, en wat ek is, sal jy word.&quot;

Van besonderse belang in die regterkantse gang is die ''Tomba della Beata Villana'', 'n monument deur [[Bernardo Rossellino]] wat in 1451 gemaak is.  In dieselfde gang lê die graftombes van die biskoppe van Fiesole, een deur [[Tino di Camaino]] en een deur [[Nino Pisano]].

=== [[Tornabuoni-kapel]] ===

Die kansel (of die [[Tornabuoni-kapel|Cappella Tornabuoni]]) bevat 'n reeks bekende fresko's wat vanaf 1485 tot 1490 geskilder is deur [[Domenico Ghirlandaio]] wie se leerling die jong [[Michelangelo]] was. Die fresko's verteenwoordig temas uit die lewens van die Maagd en Johannes die Doper. Dit bevat uitbeeldings van verskeie lede van belangrike Florentynse families. Die boogdak bevat skilderye van die Evangeliste. Op die agterste muur is die skilderye ''Sint Dominic brand die Ketterboeke'' en '' Sint Petrus se Martelaarskap'', die ''Aankondiging'' en ''Sint Johannes gaan die woestyn binne''.

Die loodglasvensters is in 1492 gemaak deur die Florentynse kunstenaar [[Alessandro Agolanti]], ook bekend as Il Bidello, en is gebaseer op tekenprente deur Ghirlandaio.

Die brons kruis op die hoofaltaar is deur [[Giambologna]] (16de eeu).

===Filippo Strozzi-kapel===
Die [[Filippo Strozzi|Strozzi]]-kapel is aan die regterkant van die hoofaltaar geleë. Die reeks fresko's deur [[Filippino Lippi]] beeld die lewens van die apostels Filippus en Jakobus uit, en is in 1502 voltooi. Op die regterkantste muur is die fresko ''St Philip Driving the Dragon from the Temple of Hieropolis'' en in die halfmaanvormige deel daarbo die ''Crucifixion of St Philip ''. Op die linkerkantse muur is die fresko ''St John the Evangelist Resuscitating Druisana'' en in die halfmaanvormige deel daarbo ''The Torture of St John the Evangelist''. [[Adam]], [[Noah]], [[Abraham]] en [[Jakob]] word op die boogdak voorgestel. Agter die altaar is die graf van Filippo Strozzi met 'n beeld van [[Benedetto da Maiano]] (1491).

=== Gondi-kapel ===

Hierdie kapel, ontwerp deur [[Giuliano da Sangallo]], is aan die linkerkant van die hoofaltaar geleë en dateer uit die laaste jare van die [[13de eeu]]. Op die agterkantse muur is die beroemde ''Kruisbeeld'' deur [[Brunelleschi|Filippo Brunelleschi]]]. Dit is een van sy min beelde. Volgens legende was hy so gewalg deur die &quot;primitiewe&quot; kruisiging van [[Donatello]] in die [[Santa Croce, Florence|Basiliek van Santa Croce in Florence]] dat hy besluit het om die beeld te maak. Die boogdak bevat fragmente van fresko's van [[13de-eeu]]se Griekse skilders. Die polichroom marmerversiering is aangebring deur [[Giuliano da Sangallo]] (ca. 1503). Die loodglasvenster dateer uit die [[20ste eeu]].

=== Cappella Strozzi di Mantova ===

Die Cappella Strozzi di Mantova is aan die einde van die linkerkantse transept geleë. Die fresko's is deur [[Nardo di Cione]] (1350-1357) en aangevra deur [[Tommaso Strozzi]], 'n voorouer van [[Filippo Strozzi]]. Die fresko's is geïnspireer deur [[Dante]] se ''[[Goddelike Komedie]]'': met die ''Laaste Oordeel'' (op die agterkantse muur; insluitende 'n portret van Dante), die hel (aan die regterkantse muur) en die paradys (aan die linkerkantse muur). Die hoofaltaarstuk van ''Die Verlosser met die Madonna en die heiliges'' is deur [[Nardo di Cione]] se broer, Andrea di Cione, beter bekend as [[Orcagna]]. Die groot loodglasvenster aan die agterkant is van 'n tekenprent gemaak deur die twee broers.

=== Della Pura-kapel ===

Die Della Pura-kapel is noord van die ou begraafplaas geleë. Dit dateer uit 1474 en is met Renaissance-kolomme gebou. Dit is in 1841 deur [[Gaetano Baccani]] herstel. Aan die linkerkant is daar 'n halfmaanvormige deel met 'n [[14de-eeu]]se fresko getitel ''Madonna and Child with St Catherine''. Op die voorste altaar is daar 'n houtkruisiging deur [[Baccio da Montelupo]] (1501).

=== Rucellai-kapel ===

Die [[Rucellai]] kapel, aan die einde van die regterkantse gang, dateer uit die 14de eeu. Behalwe vir die graf van Paolo Rucellai ([[15de eeu]]) en die marmerbeeld van die ''Madonna en die Kind'' deur Nino Pisano, bevat dit verskeie kunsskatte soos oorblyfsels van fresko's deur die [[Maestro di Santa Cecilia]] (einde 13de - begin 14de eeu). Die paneel aan die linkerkantse muur, ''Die martelaarskap van St Catherine'', is deur [[Giuliano Bugiardini]] geskilder (moontlik met behulp van Michelangelo). Die brons graftombe in die middel van die vloer is in 1425 deur [[Lorenzo Ghiberti]] gemaak.

=== Bardi-kapel ===

Die Bardi-kapel, die tweede kapel aan die regterkant van die apsis, is deur [[Riccardo Bardi]] op die been gebring en dateer uit die vroeë [[14de eeu]]. Die hoë reliëf op 'n pilaar beeld '''St Gregory blessing Riccardo Bardi'' uit. Die mure toon 'n paar vroeë [[14de-eeu]]se fresko's wat aan [[Spinello Aretino]] toegeskryf word. Die ''Madonna del Rosario'' op die altaar is deur [[Giorgio Vasari]] (1568)

===Sakristie===

Die sakristie aan die einde van die linkerkantse gang is in 1380 deur die Cavalcanti-familie gebou as die Kapel van die Aankondiging. Dit huisves, na 'n onlangse tydperk van veertien jaar se restourasie en opknapping, die enorme ''Crucifix with the Madonna and John the Evangelist'', te wete 'n vroeë werk deur [[Giotto di Bondone|Giotto]]. Die sakristie word ook versier deur 'n geglasuurde [[terra cotta]] en 'n marmerstuk  deur [[Giovanni della Robbia]] (1498). Die kaste is in 1593 deur [[Bernardo Buontalenti]] ontwerp. Die skilderye aan die muur word toegeskryf aan [[Giorgio Vasari]] en aan ander kontemporêre Florentynse skilders. Die groot Gotiese raam met drie onthullende vensters teen die agterste muur dateer uit 1386 en is gebaseer op tekenprente deur [[Niccolò di Pietro Gerini]]

===Spaanse Kapel===
[[Beeld:Way-of-salvation-church-militant-triumphant-andrea-di-bonaiuto-1365.jpg|duimnael|regs|290px|Fresko deur [[Andrea di Bonaiuto da Firenze]] in die Spaanse Kapel: ''Allegorie van die Aktiewe en Triomfantelike Kerk en van die Dominikaanse-orde'' (c. 1365)]]
Die Spaanse kapel (of ''Cappellone degli Spagnoli'') was die voormalige vergaderhuis van die klooster. Dit is aan die noordekant van die groen Klooster (''Chiostro Verde'') geleë. Dit is in opdrag van Buonamico (Mico) Guidalotti as sy begrafniskapel aangevra. Bouwerk het in c. 1343 begin, en is in 1355 voltooi. Die Guidalotti-kapel is later hernoem na die ''Spaanse kapel'' omdat [[Cosimo I]] dit aan [[Eleonora van Toledo]] en haar Spaanse gevolg opgedra het. Binne die Spaanse kapel is daar 'n kleiner kapel van die Allerheiligste Sakrament.

Die Spaanse kapel is van 1365 tot 1367 deur [[Andrea di Bonaiuto]], ook bekend as Andrea da Firenze, gedekoreer. Die groot fresko aan die regterkantse muur beeld 'n ''Allegorie van die Aktiewe en Triomfantelike Kerk en van die Dominikaanse orde'' uit. Dit is veral interessant omdat dit op die agtergrond 'n groot pienk gebou vertoon wat volgens sommige 'n mate van insig mag bied in die oorspronklike ontwerpe vir die [[Katedraal van Florence|Duomo van Florence]] deur [[Arnolfo di Cambio]] (voordat Brunelleschi se koepel gebou is ). So 'n interpretasie is egter fantasie, aangesien die Duomo nooit bedoel was om pienk te wees nie, en ook nie bedoel was om 'n kloktoring aan die agterkant te hê nie. Hierdie fresko bevat ook portrette van [[Pous Benedictus IX]], kardinaal-broeder [[Niccolò Albertini]], hertog Guido di Poppi, [[Arnolfo di Cambio]] en die digter [[Petrarch]].

Die fresko's aan die ander mure verteenwoordig tonele uit die lewens van Christus en Sint Petrus op die ingangsmuur (meestal verwoes weens die latere installasie van 'n koorafdeling), ''The Triumph of St Thomas Aquinas'' en die ''Allegory of Christian Learning'' aan die linkerkantse muur, en die groot ''Crucifixion with the Way to Calvalry and the Descent into Limbo'' op die boog van die altaarmuur.

Die vierdelige boogdak bevat tonele van Christus se opstanding, die ''navicella'', die Hemelvaart en Pinkster. Die vyf-paneel Gotiese poliptiek wat waarskynlik oorspronklik gemaak is vir die altaar van die kapel, en wat die ''Madonna Enthroned with Child and Four Saints'' deur [[Bernardo Daddi]] uitbeeld, dateer uit 1344 en word tans uitgestal in 'n klein museumarea wat bereik kan word deur glasdeure aan die einde van die klooster. Saam kombineer die komplekse ikonografie van die boogdakplafon en mure en altaar om die boodskap van Dominikaanse orde as 'n gids tot die redding van siele oor te dra.

===Argitektuur===

Giorgio Vasari was die argitek wat in 1567 opdrag gekry het van Groothertog [[Cosimo I de 'Medici|Cosimo I]] vir die eerste verbouing van die kerk. Die opdrag het ingesluit dat die oorspronklike rood skerm ( 'n Skerm, tipies van gevormde hout of klip gemaak, wat die naaf of skip van 'n kerk, van die kansel van die kerk skei. Roodskerms word in die hele [[Wes-Europa]] aangetref, en dateer hoofsaaklik uit die 14de tot die 16de eeu.) en solder verwyder moes word, en dat ses kapelle bygevoeg moes word tussen die kolomme. 

'n Sfeer (aan die linkerkant) en 'n ''gnomon'' (aan die regterkant) is in 1572 deur [[Ignazio Danti]], 'n sterrekundige of astroloog van Cosimo I, tot die blinde boë van die onderste fasade bygevoeg. Die tweede verbouing is ontwerp deur Enrico Romoli en is tussen 1858 en 1860 uitgevoer.

[[Beeld: Santa Maria Novella.square.jpg|duimnael|Piazza Santa Maria Novella.]]
Die plein voor die kerk is deur Cosimo I gebruik vir die jaarlikse strydwa-wedren (''Palio dei Cocchi''). Dit het tussen 1563 tot laat in die 19de eeu voortgeduur. Die twee obeliske van die Corsa dei Cocchi het die begin en die einde van die wedloop aangedui. Dit is opgestel om 'n antieke Romeinse [[Circus Maximus|sirkus]] na te boots. Die obeliske rus op brons skilpaaie wat in 1608 gemaak is deur die beeldhouer [[Giambologna]].

==Lys van kunswerke==
Kunstenaars wat kunswerke vir die kerk gemaak het sluit in:
*[[Sandro Botticelli]] – vroeë werk, 'n geboortetoneel bo die deur (''Aanbidding deur die Drie Wyses (1475)'')&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |van=H. Riaño |voornaam=Peio |titel=Homosexuales que hicieron brillar a la Iglesia |url=https://www.elconfidencial.com/cultura/2013-08-01/homosexuales-que-hicieron-brillar-a-la-iglesia_14471/ |datum=1 Augustus 2013 |besoekdatum=3 Februarie 2018 |koerant=[[El Confidencial]] |taal=es |argief-url=https://web.archive.org/web/20180922173745/https://www.elconfidencial.com/cultura/2013-08-01/homosexuales-que-hicieron-brillar-a-la-iglesia_14471/ |argiefdatum=22 September 2018 |url-status=lewendig |datumformaat=dmj-alles}}&lt;/ref&gt;
*Baccio D'Agnolo – houtsneewerk
*Bronzino – die ''Wonderwerk van Jesus''
*[[Brunelleschi|Filippo Brunelleschi]] – ''Die kruisiging'' (tussen 1410 en 1425)
*Tino da Camaino – ''Borsbeeld van Sint Antoninus'' (in terra cotta); die ''Graftombe van die Biskop van Fiesole''
*Nardo di Cione – fresko's van die Goddelike Oordeel
*Duccio – ''Rucellai Madonna''
*Lorenzo Ghiberti – grafsteen van [[Leonardo Dati]] (1423)&lt;ref&gt;{{Verwys boek |van=Roberts |voornaam=Ann |titel=Dominican Women and Renaissance Art: The Convent of San Domenico of Pisa |url=https://books.google.es/books?id=l0OoDQAAQBAJ&amp;pg=PT153 |uitgewer=[[Routledge]] |datum=5 Desember 2016 |bladsy=153 |isbn=9781351943000}}&lt;/ref&gt;
*[[Domenico Ghirlandaio]] – fresko's (laat [[15de eeu]]) in die [[Tornabuoni-kapel]], ontwerp van die loodglas venster 
*[[Filippino Lippi]] – fresko's in die Strozzi-kapel wat die lewe van Philippi die Apostel uitbeeld; loodglas venster
*Benedetto da Maiano – die ''Graftomb van Filippo Strozzi'' (1491) aan die agterkant van die Strozzi-kapel.
*Giacomo Marchetti : ''Martelaarskap van Sint Lourens''.
*[[Masaccio]] – ''Die Drie-eenheid''&lt;ref&gt;{{Verwys ensiklopedie |url=https://www.britannica.com/biography/Masaccio#ref37802 |titel=Masaccio |werk=[[Encyclopædia Britannica]] |van=Cole |voornaam=Bruce |uitgewer=[[Cambridge University Press]]}}&lt;/ref&gt;
*Nino Pisano – ''Madonna met Kind'' (1368)&lt;ref&gt;{{Verwys boek |van=Kleinhenz |voornaam=Christopher |titel=Medieval Italy: An Encyclopedia |url=https://books.google.es/books?id=E2CTAgAAQBAJ&amp;pg=PT944 |uitgewer=[[Routledge]] |datum=2 Augustus 2004 |bladsy=944 |isbn=9781135948801}}&lt;/ref&gt;
*Bernardo Rossellino – Monument aan die Beata Villana (1451)&lt;ref&gt;{{Verwys boek |van=Erasmo |voornaam=Mario |titel=Strolling through Florence: The Definitive Walking Guide to the Renaissance City |url=https://books.google.es/books?id=7BeXDgAAQBAJ&amp;pg=PT135 |uitgewer=[[I.B.Tauris]] |datum=November 30, 2017 |bladsy=135 |isbn=9781786722768}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys boek |van=Wackernagel |voornaam=Martin |titel=The World of the Florentine Renaissance Artist: Projects and Patrons, Workshop and Art Market |url=https://books.google.es/books?id=q8UYBPBJ0oQC&amp;pg=PA41 |uitgewer=[[University of Toronto Press]] |jaar=2011 |bladsy=41 |isbn=9781442611849}}&lt;/ref&gt;
*Santi di Tito – ''Lasarus uit die dood opgewek''&lt;ref&gt;{{Verwys boek |van=Starke |voornaam=Mariana |outeurskakel=Mariana Starke |titel=Travels in Europe : for the use of travellers on the continent, and likewise in the Island of Sicily; not comprised in any of the former editions, to which is added an account of the remains of ancient Italy and also of the roads leading to those remains |url=https://archive.org/stream/travelsineuropef00star#page/n73/mode/2up |uitgewer=A. &amp; W. Galignani &amp; Company |jaar=1839 |bladsy=73}}&lt;/ref&gt;
*Paolo Uccello – fresko's in die kloosters
*[[Giorgio Vasari]] – ''Madonna van die bidsnoer'' (1568)

==Lys van teraardebestellings==
*Josef II van Konstantinopel&lt;ref name=&quot;veconomist&quot;&gt;{{Verwys nuus |outeur= |titel=Lessons for Theresa May and the EU from 15th-century Florence |url=https://www.economist.com/blogs/erasmus/2017/09/europe-s-religious-history |werk=[[The Economist]] |datum=24 September 2017 |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20180507060448/https://www.economist.com/blogs/erasmus/2017/09/europe-s-religious-history |argiefdatum=7 Mei 2018 |url-status=lewendig |datumformaat=dmj-alles}}&lt;/ref&gt;
*[[Domenico Ghirlandaio]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

==Eksterne skakels==
{{commons category|Santa Maria Novella}}
*[http://www.chiesasantamarianovella.it Opera per Santa Maria Novella], from the Opera per Santa Maria Novella
*[http://www.compart-multimedia.com/virtuale/us/florence/church_santa_maria_novella.htm Santa Maria Novella, Florence] virtual reality movie and pictures 
*[http://www.museumsinflorence.com/musei/santa_maria_novella-cloist.html The Museums of Florence Santa Maria Novella]

[[Kategorie:Florence]]
[[Kategorie:Italiaanse Renaissance]]
[[Kategorie:Kerkgeboue in Italië]]
[[Kategorie:Rooms-Katolieke kerkgeboue]]</text>
      <sha1>fn9rtytnmtsa97vsdyl0gyql1s560qk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblioteek van die Japannese Parlement</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282723</id>
    <revision>
      <id>3362135</id>
      <parentid>3332424</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25090" sha1="6l9d1kvy01uwuk1okpkeuw5m3cfee9v" xml:space="preserve">{{Inligtingskas biblioteek
| naam                = Biblioteek van die Japannese Parlement
| inheemse naam       = 国立国会図書館
| inheemse naam taal  = ja
| beeld               = NDL Tokyo01st3200.jpg
| byskrif             = Die hoofbiblioteek in Chiyoda, Tokio
| land                = Japan
| ligging             = [[Tokio]] en [[Kioto]]
| koördinate          = {{Coord|35|40|42|N|139|44|39|E|region:JP-13_type:landmark|display=inline,title}}
| tipe                = Nasionale biblioteek, parlementsbiblioteek
| gestig              = {{Begindatum en ouderdom|1948}}
| regsmandaat         = Wet op die Biblioteek van die Japannese Parlement
| aantal takke        = 27
| versamelde items    = Boeke, tydskrifte, koerante, elektroniese argiewe, manuskripte, amptelike publikasies, doktorale verhandelinge, kaarte en bladmusiek
| versamelingsgrootte = 48&amp;nbsp;113&amp;nbsp;609 items (2024-boekjaar)&lt;ref name=&quot;statistiek&quot; /&gt;
| versamelkriteria    = Publikasies wat in Japan uitgegee word, wetgewing en parlementêre dokumente, publikasies oor Japan, naslaanmateriaal, materiaal oor wetenskap en tegnologie, publikasies van internasionale organisasies en buitelandse regerings, kinderliteratuur en verwante materiaal, en Asiatiese werke
| pliglewering        = Ja
| toegangsvereistes   = 18 jaar en ouer vir die hoofbiblioteek in Tokio en die Kansai-kan
| bevolking gedien    = Parlementslede en die algemene publiek
| begroting           = ¥20&amp;nbsp;426&amp;nbsp;miljoen (2025-boekjaar)&lt;ref name=&quot;organisasie&quot; /&gt;
| direkteur           = Keiko Kurata (2026)&lt;ref name=&quot;amptenare&quot; /&gt;
| werknemers          = 895 (April 2025)&lt;ref name=&quot;organisasie&quot; /&gt;
| webtuiste           = {{Amptelike URL}}
}}

Die '''Biblioteek van die Japannese Parlement''' ([[Engels]]: ''National Diet Library'' of ''NDL''; [[Japannees]]: 国立国会図書館, ''Kokuritsu Kokkai Toshokan'') is die nasionale biblioteek van [[Japan]] en een van die grootste biblioteke in die wêreld. Dit is amptelik ’n agentskap van die [[Kokkai|Japannese parlement]] en is in 1948 gestig met die doel om te help met navorsing oor sake rakende openbare beleid. Die instelling het uit drie ouer biblioteke ontstaan en is sedert 1949 die enigste nasionale biblioteek van die land.

Die NDL is in doel sowel as omvang baie soortgelyk aan die Amerikaanse [[Library of Congress]]. Dit bestaan uit twee hoofgeriewe in [[Tokio]] en [[Kioto]], en verskeie ander takbiblioteke dwarsoor Japan. Dit is ’n [[Pligleweringsbiblioteek|pligleweringsbiblioteek]] en het aan die einde van die 2024-boekjaar 48&amp;nbsp;113&amp;nbsp;609 items gehuisves.&lt;ref name=&quot;statistiek&quot;&gt;{{Verwys web |jaar=2025 |titel=Statistics |url=https://www.ndl.go.jp/en/aboutus/outline/numerically |besoekdatum=6 Januarie 2025 |webwerf=National Diet Library |taal=en |argiefdatum=16 November 2025 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251116093744/http://ndl.go.jp/en/aboutus/outline/numerically.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Hoewel die biblioteek oorspronklik as ’n [[Navorsingsbiblioteek|navorsingsbiblioteek]] vir die parlement bedoel was, maak die algemene publiek deesdae die meeste van sy dienste gebruik.

== Geskiedenis ==
Die Biblioteek van die Japannese Parlement is die opvolger van drie afsonderlike biblioteke. Twee daarvan het in 1890 saam met Japan se Keiserlike Parlement tot stand gekom: dié van die Huis van Eweknieë, die destydse hoërhuis, en dié van die Huis van Verteenwoordigers. Die derde was die Keiserlike Biblioteek, wat in 1872 onder die Ministerie van Onderwys gestig is.&lt;ref name=&quot;NDL&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Kokuritsu Kokkai Toshokan Shōshi |skrif-titel=ja:国立国会図書館小史 |vertaalde-titel=Kort geskiedenis van die Biblioteek van die Japannese Parlement |url=http://www.ndl.go.jp/jp/aboutus/outline_history.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110116223026/http://www.ndl.go.jp/jp/aboutus/outline_history.html |argiefdatum=16 Januarie 2011 |besoekdatum=13 Januarie 2011 |uitgewer=Kokuritsu Kokkai Toshokan 国立国会図書館 |taal=ja}}&lt;/ref&gt;

Die parlement se mag in voor-oorlogse Japan was beperk en sy behoefte aan inligting gevolglik klein. Die oorspronklike parlementsbiblioteke het nooit die versamelings of die dienste ontwikkel wat hulle in onontbeerlike hulpmiddels van werklik verantwoordelike wetgewing kon omskep nie. Tot Japan se nederlaag het die uitvoerende gesag bowendien alle politieke dokumente beheer en so die volk en die parlement toegang tot noodsaaklike inligting ontsê. Die Amerikaanse [[Besetting van Japan|besettingsmagte]] onder generaal [[Douglas MacArthur]] het die hervorming van die parlement se biblioteekstelsel as ’n belangrike deel van Japan se demokratisering ná sy nederlaag in die [[Tweede Wêreldoorlog]] beskou.&lt;ref name=&quot;Pincus&quot;&gt;{{Verwys boek |van=Pincus |voornaam=Leslie |hoofstuk=Revolution in the Archives of Memory: The Founding of the National Diet Library in Occupied Japan |titel=Archives, Documentation, and Institutions of Social Memory: Essays from the Sawyer Seminar |redakteur=Francis X. Blouin en William G. Rosenberg |plek=Ann Arbor |uitgewer=University of Michigan Press |jaar=2006 |taal=en}}&lt;/ref&gt;

Elke huis van die parlement het in 1946 ’n eie staande komitee vir die nuwe biblioteek saamgestel. Hani Gorō, ’n [[Marxisme|Marxistiese]] historikus wat gedurende die oorlog weens gedagtemisdade gevange gehou is en ná die oorlog tot die Huis van Raadslede, die opvolger van die afgeskafte Huis van Eweknieë, verkies is, het die hervormingspogings gelei. Hy het die nuwe liggaam as sowel ’n &quot;vesting van volksoewereiniteit&quot; as die middel tot ’n &quot;vreedsame rewolusie&quot; beskou. Die besettingsoffisiere wat vir die biblioteekhervormings verantwoordelik was, het berig dat die besetting wel ’n katalisator vir verandering was, maar dat plaaslike inisiatief dit voorafgegaan het en dat die suksesvolle hervormings aan toegewyde Japannese soos Hani te danke was.&lt;ref name=&quot;Pincus&quot; /&gt;

Die biblioteek het in Junie 1948 met ’n aanvangsversameling van 100&amp;nbsp;000 bande in die huidige Staatsgastehuis, die voormalige Akasaka-buitepaleis, geopen. Die politikus Tokujirō Kanamori was die eerste bibliotekaris van die parlementsbiblioteek, en die filosoof Masakazu Nakai het as die eerste adjunkbibliotekaris gedien.&lt;ref name=&quot;NDL&quot; /&gt; Die NDL het in 1949 met die Nasionale Biblioteek, voorheen die Keiserlike Biblioteek, saamgesmelt en so die enigste nasionale biblioteek in Japan geword; daarmee het nog ’n miljoen bande uit die ou Nasionale Biblioteek in Ueno by die versameling gekom. Die biblioteek het in 1961 na sy huidige perseel in Nagatachō, naasliggend aan die parlementsgebou, verhuis.&lt;ref name=&quot;NDL&quot; /&gt;

== Organisasie en dienste ==
Die biblioteek staan onder leiding van ’n hoofbibliotekaris; Keiko Kurata het die pos in 2026 beklee.&lt;ref name=&quot;amptenare&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.ndl.go.jp/file/en/aboutus/outline/list_officials/sro_list_202601.pdf |titel=List of Senior Officials of the National Diet Library |datum=6 Januarie 2026 |besoekdatum=6 Januarie 2026 |webwerf=National Diet Library |taal=en |url-status=dead |argief-url=https://web.archive.org/web/20260119154630/https://www.ndl.go.jp/file/en/aboutus/outline/list_officials/sro_list_202601.pdf |argiefdatum=19 Januarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die NDL het in April 2025 895 werknemers gehad, en sy begroting vir die 2025-boekjaar was ¥20&amp;nbsp;426&amp;nbsp;miljoen, oftewel sowat $130,6&amp;nbsp;miljoen.&lt;ref name=&quot;organisasie&quot;&gt;{{Verwys web |jaar=2025 |titel=Organization, Staff and Budget |url=https://www.ndl.go.jp/en/aboutus/outline/organization |besoekdatum=6 Januarie 2025 |webwerf=National Diet Library |taal=en |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die publiek se gebruik van die biblioteek oortref dié van die parlement ruim: in die boekjaar wat in Maart 2004 geëindig het, het die NDL meer as 250&amp;nbsp;000 navrae om naslaanhulp ontvang, teenoor slegs 32&amp;nbsp;000 versoeke om navorsing uit die parlement.

Die NDL het sy dienste aan die publiek op 5 Maart 2020 weens die [[Covid-19-pandemie]] opgeskort.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Urgent Notice of Temporary Closure from March 5 to March 16 |url=https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2019/200304_01.html |besoekdatum=27 April 2021 |webwerf=National Diet Library |taal=en |argiefdatum=27 April 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210427115713/https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2019/200304_01.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Dit het op 11 Junie 2020 weer vir die publiek oopgemaak, maar met ’n maksimum van 200 besoekers per dag wat by wyse van ’n loting uit voorafregistrasies gekies is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Reopening of National Diet Library Facilities (Update: June 12) |url=https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2020/200527_01.html |besoekdatum=27 April 2021 |webwerf=National Diet Library |taal=en |argiefdatum=23 Junie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210623185529/https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2020/200527_01.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Dié beperking is op 22 Junie 2023 opgehef.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Elimination of Entry Restrictions |url=https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2023/230622_01.html |besoekdatum=21 September 2023 |webwerf=National Diet Library |taal=en}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Geboue en takke ==
Die NDL se hoofbiblioteek staan in Nagatachō in die Tokiose wyk Chiyoda. ’n Aanbou is in 1986 voltooi sodat die twee geboue saam 12&amp;nbsp;miljoen boeke en tydskrifte kon huisves.&lt;ref name=&quot;NDL&quot; /&gt;

=== Kansai-kan ===
[[Lêer:National Library Kansai.jpg|duimnael|Die Kansai-kan in die Kansai-wetenskapstad]]
Die Kansai-kan, die NDL se tweede groot gerief, het in Oktober 2002 in die Kansai-wetenskapstad in die dorp Seika in die distrik Sōraku in die [[Kioto-prefektuur]] geopen en huisves sowat 6&amp;nbsp;miljoen items.&lt;ref name=&quot;NDL&quot; /&gt; Die NDL het die volgende versamelings daarheen oorgeplaas: die meeste Westerse tydskrifte; boeke en ander materiaal in Asiatiese tale buiten Japannees; sekere wetenskaplike en tegnologiese materiaal, soos tegniese verslae, referate van buitelandse akademiese verenigings, katalogusse van Japannese en buitelandse tegniese standaarde, buitelandse doktorale verhandelinge en konferensieverrigtinge in Westerse tale; wetenskaplike navorsingsverslae wat met toekennings van die Ministerie van Onderwys, Kultuur, Sport, Wetenskap en Tegnologie opgestel is; Japannese doktorale verhandelinge; en oudioboeke.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Kansai-kan of the National Diet Library |url=http://www.ndl.go.jp/en/service/kansai/index.html |webwerf=National Diet Library |besoekdatum=27 September 2005 |taal=en |argiefdatum=30 Augustus 2005 |argief-url=https://web.archive.org/web/20050830051005/http://www.ndl.go.jp/en/service/kansai/index.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Internasionale Biblioteek vir Kinderliteratuur ===
Die NDL het in Mei 2002 ’n nuwe tak, die Internasionale Biblioteek vir Kinderliteratuur, in die ou gebou van die Keiserlike Biblioteek in Ueno geopen. Dié tak bevat sowat 400&amp;nbsp;000 items kinderliteratuur uit die hele wêreld.&lt;ref name=&quot;NDL&quot; /&gt;

== Versamelings ==
As Japan se nasionale biblioteek versamel die NDL eksemplare van alle publikasies wat in Japan verskyn. Omdat dit daarby parlementslede, hul personeel en die publiek met navorsing bedien, hou dit ’n uitgebreide versameling materiaal wat in vreemde tale oor ’n wye verskeidenheid onderwerpe gepubliseer is.

=== Spesiale versamelings ===
Die NDL het agt groot gespesialiseerde versamelings.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Versameling !! Beskrywing
|-
| Moderne politieke en konstitusionele geskiedenis || Sowat 300&amp;nbsp;000 items oor Japan se politieke en regsmodernisering in die 19de eeu, waaronder die oorspronklike dokumentargiewe van staatsmanne uit die laaste helfte van die 19de en die begin van die 20ste eeu soos [[Itō Hirobumi]], Iwakura Tomomi, [[Sanjō Sanetomi]], Mutsu Munemitsu en [[Terauchi Masatake]], en van ander invloedryke figure uit die Meiji-tydperk (1868-1912) en die Taishō-tydperk (1912-1926)
|-
| Materiaal oor die naoorlogse besetting van Japan || Sowat 30&amp;nbsp;miljoen bladsye dokumente op mikrofilm, waaronder dokumente van die Algemene Hoofkwartier (GHQ), die Opperbevelhebber van die Geallieerde Magte (SCAP), die Verre Oosterse Kommissie en die Amerikaanse Strategiese Bombardementsopname. Die oorspronklikes is in die besit van die [[National Archives and Records Administration|Amerikaanse Nasionale Argief]]
|-
| Wette en voorbereidende rekords || Sowat 170&amp;nbsp;000 Japannese en 200&amp;nbsp;000 anderstalige dokumente oor die verrigtinge van die Japannese parlement en van die wetgewers van sowat 70 ander lande, en oor die staatskoerante, wette, hofuitsprake en internasionale verdrae van sowat 150 lande
|-
| Wetenskap en tegnologie || Sowat 530&amp;nbsp;000 boeke en brosjures en 2&amp;nbsp;miljoen titels op mikrofilm, waaronder buitelandse doktorale verhandelinge in die natuurwetenskappe, die verrigtinge en verslae van akademiese verenigings en katalogusse van tegniese standaarde
|-
| Kaarte || Sowat 440&amp;nbsp;000 [[Kaart|kaarte]] van Japan en ander lande, waaronder topografiese, geologiese en hidrografiese kaarte wat tot die begin van die Meiji-tydperk teruggaan, en topografiese kaarte van die buiteland
|-
| Musiek || Alle klankopnames wat in Japan gemaak is; die versameling bestaan uit 300&amp;nbsp;000 [[Grammofoonplaat|grammofoonplate]] en 200&amp;nbsp;000 [[Laserskyf|laserskywe]]
|-
| Buitelandse boeke oor Japan || Anderstalige materiaal oor Japan, in die tradisie van die Keiserlike Biblioteek, waaronder seldsame en ou dokumente soos die verslae van Europese sendelinge wat Japan in die 16de eeu besoek het
|-
| Seldsame boeke en ou materiaal || Die ou Keiserlike Biblioteek se versameling Japannese materiaal uit die Edo-tydperk (1603-1867) en vroeër tydperke
|}

=== Seldsame boeke en ou materiaal ===
[[Lêer:The Analects of Confucius WDL11844.pdf|duimnael|Die ''Gesprekke van [[Konfusius]]'' in die NDL se versameling, waarskynlik ’n seldsame eerste uitgawe van 1547, met ’n omslag van Nishijin-brokaat wat in die Edo-tydperk aangebring is.]]
Die belangrikste katalogusse in dié versameling is sowat 6&amp;nbsp;000 dokumente oor die Tokugawa-sjogoenaat, soos die rekords van stadsmagistrate, die sjogoen se hooggeregshof en die ''jisha-bugyō'' (die kommissarisse van heiligdomme en tempels), asook dokumente oor die opvolging van sjogoens; die Itō Bunko en die Shirai Bunko, wat saam 8&amp;nbsp;000 handgeskrewe en met houtblokke gedrukte boeke oor Japannese geneeskunde uit die Edo- en die Meiji-tydperk bevat; en die Shinjo Bunko, wat 11&amp;nbsp;000 voorbeelde van voormoderne geskrifte oor [[Sterrekunde|sterrekunde]] en kalenders bevat, benewens ou Chinese werke oor die [[Qing-dinastie]], [[genealogie]] en plaaslike geskiedenis.

== Aanlyn hulpbronne ==
Die NDL bedryf ’n uitgebreide webwerf in Japannees&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.ndl.go.jp/ |titel=国立国会図書館―National Diet Library |webwerf=National Diet Library |besoekdatum=27 April 2021 |taal=ja |argiefdatum=27 April 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210427045408/https://ndl.go.jp/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; sowel as Engels.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.ndl.go.jp/en/ |titel=National Diet Library |webwerf=National Diet Library |besoekdatum=27 April 2021 |taal=en |argiefdatum=5 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210505070538/https://ndl.go.jp/en/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Katalogus ===
Die NDL het ’n aanlyn openbare toegangskatalogus (OPAC) in Engels&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=National Diet Library Online Public Access Catalog |url=http://opac.ndl.go.jp/index_e.html |url-status=dood |argief-url=https://wayback.archive-it.org/all/20091211015702/http://opac.ndl.go.jp/index_e.html |argiefdatum=11 Desember 2009 |besoekdatum=11 Desember 2009 |webwerf=National Diet Library |taal=en}}&lt;/ref&gt; en Japannees&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Kokuritsu Kokkaitoshokan Zōsho Kensaku Mōshikomi Shisutemu |skrif-titel=ja:国立国会図書館 蔵書検索・申込システム |vertaalde-titel=Soek- en aanvraagstelsel vir die versameling van die Biblioteek van die Japannese Parlement |url=http://opac.ndl.go.jp/index.html |url-status=dead |besoekdatum=2 Oktober 2002 |uitgewer=Kokuritsu Kokkai Toshokan 国立国会図書館 |taal=ja |argief-url=https://web.archive.org/web/20021002060819/http://opac.ndl.go.jp/index.html |argiefdatum= 2 Oktober 2002}}&lt;/ref&gt; voorsien. Gebruikers kon die biblioteek se hele versameling van enige plek in die wêreld daarin deursoek. Met behulp van die katalogus se bron- en katalogusnommers kon gebruikers in die buiteland sekere materiaal deur interbiblioteeklening van die NDL bekom,&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=International Loan Service |url=http://www.ndl.go.jp/en/service/oversea/data_loan.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20051119165445/http://www.ndl.go.jp/en/service/oversea/data_loan.html |argiefdatum=19 November 2005 |besoekdatum=27 September 2005 |webwerf=National Diet Library |taal=en}}&lt;/ref&gt; en die biblioteek het ook ’n betaalde reproduksiediens vir navorsers oorsee gelewer.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=International Photoduplication Service |url=http://www.ndl.go.jp/en/service/oversea/data_copy.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20051114144736/http://www.ndl.go.jp/en/service/oversea/data_copy.html |argiefdatum=14 November 2005 |besoekdatum=27 September 2005 |webwerf=National Diet Library |taal=en}}&lt;/ref&gt; Die NDL het in Junie 2017 aangekondig dat NDL-OPAC aan die einde van Desember 2017 sou sluit en dat nuwe aanlyndienste dit sou vervang.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=NDL to Implement a New Search System in January 2018 |url=http://www.ndl.go.jp/en/2018renewal/index.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20171213201212/http://www.ndl.go.jp/en/2018renewal/index.html |argiefdatum=13 Desember 2017 |besoekdatum=13 Desember 2017 |uitgewer=National Diet Library |taal=en}}&lt;/ref&gt;

=== NDL Digital Collections ===
Die NDL Digital Collections stel verskeie soorte materiaal aanlyn beskikbaar, soos seldsame boeke, oudiovisuele materiaal en werke waarvan die kopiereg verstryk het. Die diens het tot 2014 NDL Digitalized Contents geheet.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=About the National Diet Library Digital Collections |url=http://dl.ndl.go.jp/en/intro.html |besoekdatum=13 Desember 2017 |uitgewer=National Diet Library |taal=en |argiefdatum=28 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190428140659/http://dl.ndl.go.jp/en/intro.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NDLDC&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Kokuritsu Kokkaitoshokan Dejitaru Korekushon no Ayumi |skrif-titel=ja:国立国会図書館デジタルコレクションの歩み |vertaalde-titel=Die geskiedenis van die NDL Digital Collections |url=http://dl.ndl.go.jp/ja/history.html |besoekdatum=13 Desember 2017 |uitgewer=Kokuritsu Kokkai Toshokan 国立国会図書館 |taal=ja |argiefdatum=13 Desember 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171213143920/http://dl.ndl.go.jp/ja/history.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Een van die belangrikste onderdele daarvan was die Digitale Biblioteek van die Meiji-tydperk (近代デジタルライブラリー, ''Kindai dejitaru raiburarii''), die digitale nasaat van die Maruzen Meiji-mikrofilm, ’n ambisieuse projek om die NDL se hele versameling van sowat 60&amp;nbsp;000 Meiji-boeke te verfilm.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Collection of the Electronic Library |url=http://www.ndl.go.jp/en/data/endl.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20051013070435/http://www.ndl.go.jp/en/data/endl.html |argiefdatum=13 Oktober 2005 |besoekdatum=13 Oktober 2005 |webwerf=National Diet Library |taal=en}}&lt;/ref&gt; Die digitale biblioteek bevat beelde van dié werke, wat volgens die Nippon-desimale klassifikasie in tien hoofkategorieë verdeel is. Omdat die beelde nie gekodeer is nie, is tekssoektogte nie moontlik nie, maar daar kan wel in Japannees op die titel, outeur, uitgewer, onderwerp en inhoudsopgawe van die werke gesoek word. Tydskrifte uit die Meiji-tydperk is nie in dié versameling opgeneem nie. Die Digitale Biblioteek van die Meiji-tydperk is in 2015 by die NDL Digital Collections ingelyf.&lt;ref name=&quot;NDLDC&quot; /&gt;

Die databasis van beelde van seldsame boeke (貴重書画像データベース, ''kichōsho gazō dētabēsu'') bevat digitale beelde uit 37&amp;nbsp;000 geïllustreerde boeke wat voor die Edo-tydperk verskyn het; dit is in Japannees op titel, outeur en katalogusnommer naspeurbaar.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Kichō-sho Gazō Dētabēsu |skrif-titel=ja:貴重書画像データベース |vertaalde-titel=Databasis van beelde van seldsame boeke |url=http://rarebook.ndl.go.jp/pre/servlet/pre_com_menu.jsp |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20050831222030/http://rarebook.ndl.go.jp/pre/servlet/pre_com_menu.jsp |argiefdatum=31 Augustus 2005 |besoekdatum=27 September 2005 |uitgewer=Kokuritsu Kokkai Toshokan 国立国会図書館 |taal=ja}}&lt;/ref&gt; Dié databasis is in 2012 by die destydse NDL Digitalized Contents ingelyf.&lt;ref name=&quot;NDLDC&quot; /&gt;

=== Notules van die parlement ===
Die NDL bied ’n databasis van die notules van sowel die Keiserlike Parlement as die Kokkai aan; dit is die enigste een van die biblioteek se aanlyn databasisse waarin volteks gesoek kan word. Die databasis dek al die notules sedert die Kokkai se ontstaan in Mei 1947.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Kokkai Kaigiroku Kensaku Shisutemu |skrif-titel=ja:国会会議録検索システム |vertaalde-titel=Soekstelsel vir die notules van die parlement |url=http://kokkai.ndl.go.jp/ |uitgewer=Kokuritsu Kokkai Toshokan 国立国会図書館 |taal=ja |besoekdatum=27 September 2005 |argiefdatum=22 November 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201122235741/http://kokkai.ndl.go.jp/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Van die Keiserlike Parlement is net die notules van die laaste twee sittings, die 91ste en die 92ste, van November 1946 tot Mei 1947 beskikbaar.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Teikoku Gikai Kaigiroku Kensaku Shisutemu |skrif-titel=ja:帝国議会会議録検索システム |vertaalde-titel=Soekstelsel vir die notules van die Keiserlike Parlement |url=http://teikokugikai-i.ndl.go.jp/ |uitgewer=Kokuritsu Kokkai Toshokan 国立国会図書館 |taal=ja |besoekdatum=27 September 2005 |argiefdatum=2 April 2007 |argief-url=https://web.archive.org/web/20070402230355/http://teikokugikai-i.ndl.go.jp/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Japan Search ===
Japan Search is ’n webportaal wat op 25 Augustus 2020 van stapel gestuur is en wat die NDL vir geïntegreerde soektogte oor die databasisse van verskeie vennootorganisasies heen bedryf.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2020/200825_02.html |titel=2020-8-25 The Launch of Japan Search |uitgewer=National Diet Library |besoekdatum=20 November 2023 |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20231221160548/https://www.ndl.go.jp/en/news/fy2020/200825_02.html |argiefdatum=21 Desember 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.lib.u-tokyo.ac.jp/en/library/contents/database/138 |titel=JAPAN SEARCH |uitgewer=University of Tokyo Library System |besoekdatum=20 November 2023 |taal=en}}&lt;/ref&gt; In Maart 2023 het die diens met 38 aggregeerders saamgewerk en op meer as 28&amp;nbsp;miljoen datarekords uit 198 [[Databasis|databasisse]] gesteun.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://jpsearch.go.jp/arfy2022 |titel=Report on Japan Search Activities in FY2022 |uitgewer=Japan Search |besoekdatum=20 November 2023 |taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Standaarde ==
Die NDL neem benewens sy biblioteekdienste ook aan die ontwikkeling van bibliografiese standaarde en standaarde vir soek en herwinning deel. Daaronder val die NDL se Dublin Core-metadatabeskrywing (DC-NDL)&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=National Diet Library Dublin Core Metadata Description (DC-NDL) |werk=National Diet Library |url=https://www.ndl.go.jp/en/dlib/standards/meta/index.html |besoekdatum=1 April 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210715124552/https://www.ndl.go.jp/en/dlib/standards/meta/index.html |argiefdatum=15 Julie 2021 |url-status=lewend |taal=en}}&lt;/ref&gt; en die NDL se geskakelde oop data (NDL LOD).&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=(National Diet Library) Linked Open Data (LOD) |werk=National Diet Library |url=https://www.ndl.go.jp/en/dlib/standards/lod/index.html |besoekdatum=1 April 2022 |taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Gesagsbeheer]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Verdere leesstof ==
* {{Verwys vaktydskrif |van=Kim |voornaam=Chin |jaar=1969 |titel=A New National Library: The National Diet Library of Japan |vaktydskrif=The Journal of Library History |uitgewer=University of Texas Press |volume=4 |nommer=3 |bladsye=225-238 |taal=en}}

== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webtuiste}}
* [https://ndlsearch.ndl.go.jp/en/ NDL Search]
* [https://dl.ndl.go.jp/en/ NDL Digital Collections]
* [https://id.ndl.go.jp/auth/ndla Web NDL Authorities]
* {{Commons-kategorie inlyn|National Diet Library|koeël=geen}}

{{Gesagslêers}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Biblioteke]]
[[Kategorie:Kultuur in Japan]]
[[Kategorie:Regering van Japan]]</text>
      <sha1>6l9d1kvy01uwuk1okpkeuw5m3cfee9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Members of the Academy of Science of South Africa</title>
    <ns>2</ns>
    <id>285789</id>
    <revision>
      <id>3362162</id>
      <parentid>3279910</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120215" sha1="tf0ga0eca5x17k9qx35uxtuf0t4mnc3" xml:space="preserve">[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q75746002 Members of the Academy of Science of South Africa] 

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT 
  DISTINCT ?item 
  (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;{{!}}&quot;, ENCODE_FOR_URI(?count), &quot;]]&quot;) AS ?scholia)

WHERE { 
  ?item wdt:P166 wd:Q75746002 .
  OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item
|section=
|sort=P166/Q75746002/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q75746002/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! beroep
! ORCID-ID
! Google Scholar author ID
! VIAF ID
! Date conferred
! Image
! Publications
|-
| [[David Glasser]]
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9510-722X 0000-0001-9510-722X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=G8kEvt8AAAAJ G8kEvt8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/121088199 121088199]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61993822|0]]
|-
| ''[[:d:Q61993821|Diane Hildebrandt]]''
| ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7873-8855 0000-0001-7873-8855]
| [https://scholar.google.com/citations?user=2SQ-120AAAAJ 2SQ-120AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/34119349 34119349]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61993821|0]]
|-
| ''[[:d:Q76410934|Van Zyl de Villiers]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76410934|0]]
|-
| ''[[:d:Q78573579|Charles Ngwena]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78573579|0]]
|-
| ''[[:d:Q48731884|Cherryl Walker]]''
| ''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2523-6653 0000-0003-2523-6653]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9-exP7QAAAAJ 9-exP7QAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/100272850 100272850]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48731884|0]]
|-
| ''[[:d:Q78575075|Penelope Moore]]''
| 
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78575075|0]]
|-
| ''[[:d:Q71655038|Thomas Eugene Cloete]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71655038|0]]
|-
| ''[[:d:Q57093942|Markus Boettcher]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8434-5692 0000-0002-8434-5692]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/77042729 77042729]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57093942|0]]
|-
| ''[[:d:Q55364145|Charlie M. Shackleton]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16529590|environmental scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8489-6136 0000-0002-8489-6136]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rpaBdSkAAAAJ rpaBdSkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/173716516 173716516]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55364145|0]]
|-
| ''[[:d:Q78575532|Vishnu Padayachee]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8725-3670 0000-0002-8725-3670]
| [https://scholar.google.com/citations?user=itj6ex4AAAAJ itj6ex4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/35903953 35903953]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78575532|0]]
|-
| ''[[:d:Q78431390|Delia Marshall]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/3146574859938150080 3146574859938150080]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78431390|0]]
|-
| ''[[:d:Q78575739|Bhekizizwe Peterson]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28389|draaiboekskrywer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7919-0967 0000-0001-7919-0967]
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78575739|0]]
|-
| ''[[:d:Q78575915|Imraan Valodia]]''
| [[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0002-5607-6595 0000-0002-5607-6595]
| [https://scholar.google.com/citations?user=0X5dgFYAAAAJ 0X5dgFYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/46474023 46474023]
| 2017
| [[Lêer:Imraan Valodia UKZN - Informality and Urbanization (10070549606).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q78575915|0]]
|-
| ''[[:d:Q30423489|Robert J. Wilkinson]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q432386|preacher]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2753-1800 0000-0002-2753-1800]
| [https://scholar.google.com/citations?user=SqwGUN0AAAAJ SqwGUN0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/1106802 1106802]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30423489|0]]
|-
| ''[[:d:Q21341400|Maureen Coetzee]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q107292086|medical entomologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2019-866X 0000-0003-2019-866X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jbWH4QUAAAAJ jbWH4QUAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21341400|0]]
|-
| ''[[:d:Q55510058|Keymanthri Moodley]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4964182|filosoof]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3404-4901 0000-0003-3404-4901]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ZzF97IsAAAAJ ZzF97IsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/165745949 165745949]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55510058|0]]
|-
| [[Wim de Villiers]]
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61132838|0]]
|-
| ''[[:d:Q56807736|Colleen T. Downs]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8334-1510 0000-0001-8334-1510]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56807736|0]]
|-
| ''[[:d:Q76126642|Duncan Brown]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76126642|0]]
|-
| ''[[:d:Q76127082|Martin Bucher]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76127082|0]]
|-
| ''[[:d:Q49168166|Terence J. Robinson]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4298-4891 0000-0002-4298-4891]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LLaJvSEAAAAJ LLaJvSEAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q49168166|0]]
|-
| ''[[:d:Q64882689|Voster Muchenje]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7817-763X 0000-0001-7817-763X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=uNm2MyUAAAAJ uNm2MyUAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64882689|0]]
|-
| ''[[:d:Q78434764|David Mason]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78434764|0]]
|-
| ''[[:d:Q79443968|Sekhar Ray]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79443968|0]]
|-
| ''[[:d:Q67189799|Anthony Jide Afolayan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9111-6695 0000-0002-9111-6695]
| [https://scholar.google.com/citations?user=5V_WJskAAAAJ 5V_WJskAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q67189799|1]]
|-
| ''[[:d:Q78435102|Judith Masters]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78435102|0]]
|-
| ''[[:d:Q60991028|George Ekama]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=PWje2ogAAAAJ PWje2ogAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/311249909 311249909]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60991028|0]]
|-
| ''[[:d:Q71371411|Bernard Lategan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71371411|0]]
|-
| ''[[:d:Q76850626|Mellony Graven]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-8021-3959 0000-0002-8021-3959]
| [https://scholar.google.com/citations?user=TS__mHkAAAAJ TS__mHkAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76850626|0]]
|-
| ''[[:d:Q76850682|Diane Grayson]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-5363-9372 0000-0002-5363-9372]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76850682|0]]
|-
| ''[[:d:Q76850749|Gideon Petrus Greyvenstein]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76850749|0]]
|-
| ''[[:d:Q76418250|David Dewar]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76418250|0]]
|-
| ''[[:d:Q76850794|Nicolaas Johannes Grové]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76850794|0]]
|-
| ''[[:d:Q76850844|Bao-Zhu Guo]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0001-9078-0001 0000-0001-9078-0001]
| [https://scholar.google.com/citations?user=2ME1DSkAAAAJ 2ME1DSkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/164215793 164215793]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76850844|0]]
|-
| ''[[:d:Q28698134|George M. Branch]]''
| ''[[:d:Q5137366|cnidariologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3597-5150 0000-0003-3597-5150]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q28698134|0]]
|-
| ''[[:d:Q76418424|Maarten de Wit]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13416354|mineralogist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11424604|aardwetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9494-3207 0000-0002-9494-3207]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/93284350 93284350]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76418424|0]]
|-
| ''[[:d:Q61857345|Marco A.G. Andreoli]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6688-2208 0000-0002-6688-2208]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61857345|0]]
|-
| ''[[:d:Q76274578|Nithaya Chetty]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-9934-0528 0000-0002-9934-0528]
| [https://scholar.google.com/citations?user=3rl0mMwAAAAJ 3rl0mMwAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76274578|0]]
|-
| ''[[:d:Q76419491|Jan-Hendrik S. Hofmeyr]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1542-459X 0000-0002-1542-459X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=it1CMIkAAAAJ it1CMIkAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76419491|0]]
|-
| ''[[:d:Q77717266|Michael Charles Kew]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77717266|0]]
|-
| ''[[:d:Q77717994|Ayesha Kharsany]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7457-0194 0000-0001-7457-0194]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Q7JcV_sAAAAJ Q7JcV_sAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77717994|0]]
|-
| ''[[:d:Q75988391|Ann Bernstein]]''
| ''[[:d:Q137549240|development economist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75988391|0]]
|-
| ''[[:d:Q80169885|Marié Philliphina Wissing]]''
| [[sielkundige]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80169885|0]]
|-
| ''[[:d:Q75989011|Krish Bharuth-Ram]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75989011|0]]
|-
| ''[[:d:Q11256815|David Mark Richardson]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9574-8297 0000-0001-9574-8297]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Rdfu4uoAAAAJ Rdfu4uoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/85249968 85249968]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q11256815|5]]
|-
| ''[[:d:Q79305934|Nicky Gopalan Padayachee]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79305934|0]]
|-
| ''[[:d:Q75990323|Ramesh Bharuthram]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75990323|0]]
|-
| ''[[:d:Q77720360|Rifka Kfir]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77720360|0]]
|-
| ''[[:d:Q79306387|Norman Pammenter]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79306387|0]]
|-
| ''[[:d:Q79739137|Vikash Sewram]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79739137|0]]
|-
| ''[[:d:Q77720857|Chaudry Khalique]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77720857|0]]
|-
| ''[[:d:Q43697544|Anthony I. Okoh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9770-085X 0000-0002-9770-085X]
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43697544|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544531|Roseanne Diab]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3564-8320 0000-0002-3564-8320]
| [https://scholar.google.com/citations?user=RAEK2eEAAAAJ RAEK2eEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/55645762 55645762]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544531|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544590|Daniela Cristina Stefan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16062369|oncologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5740-1209 0000-0001-5740-1209]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544590|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544598|Deborah Posel]]''
| ''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=sznyWqoAAAAJ sznyWqoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/93681997 93681997]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544598|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544603|Dhayendre Moodley]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1849-9631 0000-0003-1849-9631]
| [https://scholar.google.com/citations?user=C3rHZvsAAAAJ C3rHZvsAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544603|0]]
|-
| ''[[:d:Q79307973|Hugh Patterton]]''
| ''[[:d:Q2904006|bioinformatician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79307973|0]]
|-
| [[Irma Eloff]]
| ''[[:d:Q723682|dean]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8306-3979 0000-0001-8306-3979]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Owgdy3QAAAAJ Owgdy3QAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/56298317 56298317]
| 
| [[Lêer:Irma Eloff, Pretoria.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42544654|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544660|Jeanetta du Plessis]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0474-9409 0000-0003-0474-9409]
| [https://scholar.google.com/citations?user=kCdAQHgAAAAJ kCdAQHgAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544660|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544677|Liesel Ebersöhn]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2616-4973 0000-0002-2616-4973]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xeQhZZ0AAAAJ xeQhZZ0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/286769038 286769038]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544677|0]]
|-
| [[Lucinda Backwell]]
| [[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5816-3353 0000-0001-5816-3353]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Y17Xc5gAAAAJ Y17Xc5gAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/24351965 24351965]
| 
| [[Lêer:Lucinda Backwell (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42544684|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544789|Rachel Chikwamba]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2827-0734 0000-0003-2827-0734]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544789|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544799|Zodwa Dlamini]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8012-3646 0000-0002-8012-3646]
| [https://scholar.google.com/citations?user=nrCvvAQAAAAJ nrCvvAQAAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:4 Zodwa Sobukwe with Dinilesizwe.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42544799|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544878|Minrie Greeff]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0921-8463 0000-0003-0921-8463]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544878|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544965|Angela Mathee]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544965|0]]
|-
| ''[[:d:Q42544994|Anna Kramvis]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6006-3765 0000-0001-6006-3765]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544994|0]]
|-
| ''[[:d:Q76857461|Ariff Ahmed Hafejee]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76857461|0]]
|-
| ''[[:d:Q42545058|Nancy Phaswana-Mafuya]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9387-0432 0000-0001-9387-0432]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NnJPZuQAAAAJ NnJPZuQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/169009503 169009503]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42545058|0]]
|-
| ''[[:d:Q76857552|Fritz JW Hahne]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76857552|0]]
|-
| ''[[:d:Q37643854|Gregory L. Blatch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0778-8577 0000-0003-0778-8577]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/272043681 272043681]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q37643854|0]]
|-
| ''[[:d:Q78155721|Loren Landau]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0198-4748 0000-0002-0198-4748]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Hw4YkqoAAAAJ Hw4YkqoAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78155721|0]]
|-
| ''[[:d:Q2611579|Alan Whiteside]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0003-1157-968X 0000-0003-1157-968X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/17511182 17511182]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q2611579|0]]
|-
| ''[[:d:Q75994202|William Bishai]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8734-4118 0000-0002-8734-4118]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/48099989 48099989]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75994202|0]]
|-
| ''[[:d:Q79742931|John Francis Sharpey-Schafer]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79742931|0]]
|-
| ''[[:d:Q78158001|Virna Leaner]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78158001|0]]
|-
| ''[[:d:Q55523379|Robert Morrell]]''
| [[historikus]]
| [https://orcid.org/0000-0002-6096-486X 0000-0002-6096-486X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/3152154075987911860009 3152154075987911860009]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55523379|0]]
|-
| ''[[:d:Q450598|Lee Berger]]''
| ''[[:d:Q21272406|palaeoantropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q205375|uitvinder]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Australopithecus africanus]]
| [https://orcid.org/0000-0002-0367-7629 0000-0002-0367-7629]
| [https://scholar.google.com/citations?user=PpW_J88AAAAJ PpW_J88AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6169562 6169562]
| 
| [[Lêer:Lee Berger image 2006.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q450598|9]]
|-
| ''[[:d:Q76428197|Leon Milner Theodore Dicks]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76428197|0]]
|-
| ''[[:d:Q76428240|Thulani H Dlamini]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76428240|0]]
|-
| ''[[:d:Q78446682|Robert Mattes]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0567-9385 0000-0003-0567-9385]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/19992713 19992713]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78446682|0]]
|-
| ''[[:d:Q76716731|Thomas Ford]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8896-794X 0000-0002-8896-794X]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76716731|0]]
|-
| ''[[:d:Q76716997|Richard Francis Fuggle]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76716997|0]]
|-
| ''[[:d:Q79744635|W. R. Siegfried]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79744635|0]]
|-
| ''[[:d:Q76717085|Christoph Friedrich Garbers]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76717085|0]]
|-
| ''[[:d:Q58119538|Kobus Maree]]''
| ''[[:d:Q5341297|educational psychologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[sielkundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-9492-8445 0000-0002-9492-8445]
| [https://scholar.google.com/citations?user=JRlauxMAAAAJ JRlauxMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/4592006 4592006]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58119538|0]]
|-
| ''[[:d:Q79745070|Silvester Ron Simango]]''
| ''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5694-7146 0000-0001-5694-7146]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79745070|0]]
|-
| ''[[:d:Q79745330|Ruth Simbao]]''
| ''[[:d:Q1792450|art historian]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9640-7491 0000-0002-9640-7491]
| [https://scholar.google.com/citations?user=aT42_WMAAAAJ aT42_WMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/73694792 73694792]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79745330|0]]
|-
| [[Herman Wasserman]]
| [[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0002-2553-1989 0000-0002-2553-1989]
| [https://scholar.google.com/citations?user=tVMVK2MAAAAJ tVMVK2MAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/32307710 32307710]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q31736746|0]]
|-
| ''[[:d:Q78159581|Lesley Le Grange]]''
| ''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7096-3609 0000-0002-7096-3609]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4zXjLu4AAAAJ 4zXjLu4AAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78159581|0]]
|-
| ''[[:d:Q78159586|Alison Lewis]]''
| ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=yaaQvscAAAAJ yaaQvscAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/41609069 41609069]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78159586|0]]
|-
| ''[[:d:Q78159593|Attie Johannes Ligthelm]]''
| ''[[:d:Q27349|dentist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78159593|0]]
|-
| ''[[:d:Q78159599|Elsabé Loots]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-4518-1688 0000-0003-4518-1688]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78159599|0]]
|-
| ''[[:d:Q76141294|James Bull]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76141294|0]]
|-
| ''[[:d:Q76141448|Renier Adriaan Burger]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76141448|0]]
|-
| ''[[:d:Q79601606|Linda Marlene Richter]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79601606|0]]
|-
| ''[[:d:Q76141655|Stephanie Gail Burton]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76141655|0]]
|-
| ''[[:d:Q76141946|Faizal Bux]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76141946|0]]
|-
| ''[[:d:Q79746428|Ratnamala Singh]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79746428|0]]
|-
| ''[[:d:Q70376235|Carolyn Williamson]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=3pcRNQYAAAAJ 3pcRNQYAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70376235|0]]
|-
| ''[[:d:Q76864546|Raymond Haines]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76864546|0]]
|-
| ''[[:d:Q80104858|Alan Weinberg]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80104858|0]]
|-
| ''[[:d:Q79384070|Jaco Pienaar]]''
| [[sielkundige]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79384070|0]]
|-
| ''[[:d:Q79384214|Stuart Piketh]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79384214|0]]
|-
| ''[[:d:Q80105423|Mark Charles Wentzel]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80105423|0]]
|-
| ''[[:d:Q76934542|John Anthony Higgins]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76934542|0]]
|-
| ''[[:d:Q4706174|Alan Bernstein]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''
| [https://orcid.org/0009-0007-9027-1558 0009-0007-9027-1558]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/16993076 16993076]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4706174|0]]
|-
| ''[[:d:Q22006961|Valerie Mizrahi]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4824-9115 0000-0003-4824-9115]
| [https://scholar.google.com/citations?user=apDyKMgAAAAJ apDyKMgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/8150380426913370197 8150380426913370197]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q22006961|0]]
|-
| ''[[:d:Q76935971|Michael Johan Richard Hoch]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76935971|0]]
|-
| [[Wilmot James]]
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/112347314 112347314]
| 
| [[Lêer:Wilmot James, South African academic.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q8022831|0]]
|-
| ''[[:d:Q79963775|Petro Terblanche]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2789-6794 0000-0003-2789-6794]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/75975312 75975312]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79963775|0]]
|-
| ''[[:d:Q39885100|Aletta E. Schutte]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9217-4937 0000-0001-9217-4937]
| [https://scholar.google.com/citations?user=f1oels0AAAAJ f1oels0AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39885100|0]]
|-
| ''[[:d:Q76938511|Sarah Howie]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76938511|0]]
|-
| ''[[:d:Q76941005|Henk Huismans]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76941005|0]]
|-
| ''[[:d:Q76941326|Brian John Huntley]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Brian John Huntley.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q76941326|0]]
|-
| ''[[:d:Q76941472|Gregory Dudley Hussey]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76941472|0]]
|-
| ''[[:d:Q70021562|Michael Chapman]]''
| ''[[:d:Q17167049|literary scholar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1299-8336 0000-0002-1299-8336]
| [https://scholar.google.com/citations?user=B3nhLTsAAAAJ B3nhLTsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/285056306 285056306]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70021562|0]]
|-
| ''[[:d:Q61083095|Yahya E Choonara]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3889-1529 0000-0002-3889-1529]
| [https://scholar.google.com/citations?user=CjSwcTAAAAAJ CjSwcTAAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61083095|0]]
|-
| ''[[:d:Q79969535|Mark Tomlinson]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79969535|0]]
|-
| ''[[:d:Q38304462|Robert P. Millar]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3606-2708 0000-0003-3606-2708]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/94387090 94387090]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q38304462|0]]
|-
| ''[[:d:Q63391384|Ernesta M Meintjes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0781-3632 0000-0002-0781-3632]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xl9IO9oAAAAJ xl9IO9oAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q63391384|0]]
|-
| ''[[:d:Q63391519|Sunil D. Maharaj]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1967-2849 0000-0002-1967-2849]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q63391519|0]]
|-
| ''[[:d:Q2695985|Francis Wilson]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1227195|Volkswirt]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/110483305 110483305]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q2695985|0]]
|-
| ''[[:d:Q43496916|Michael J. Samways]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4237-6025 0000-0003-4237-6025]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/94489949 94489949]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43496916|1]]
|-
| ''[[:d:Q75935333|Ralph Adendorff]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75935333|0]]
|-
| ''[[:d:Q75935715|Jimi Adesina]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-6991-9934 0000-0002-6991-9934]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ZJPKVjYAAAAJ ZJPKVjYAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75935715|0]]
|-
| ''[[:d:Q79396179|Laurence Piper]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79396179|0]]
|-
| ''[[:d:Q79396382|Chris Pistorius]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79396382|0]]
|-
| ''[[:d:Q57915745|Thaddeus Metz]]''
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9861-2408 0000-0001-9861-2408]
| [https://scholar.google.com/citations?user=-iAbDVQAAAAJ -iAbDVQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/293090676 293090676]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57915745|0]]
|-
| ''[[:d:Q69449514|Mary Scholes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q60244908|plant physiologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5762-9537 0000-0001-5762-9537]
| [https://scholar.google.com/citations?user=qNlkIIMAAAAJ qNlkIIMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/177145857889223021078 177145857889223021078]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69449514|0]]
|-
| ''[[:d:Q79397317|Zacharias Andries Pretorius]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79397317|0]]
|-
| ''[[:d:Q71756807|Pieter Streicher Steyn]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71756807|0]]
|-
| ''[[:d:Q42778663|Robert J. Scholes]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0001-5537-6935 0000-0001-5537-6935]
| [https://scholar.google.com/citations?user=WR7VpKUAAAAJ WR7VpKUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/71468733 71468733]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42778663|0]]
|-
| ''[[:d:Q71036026|Mohamed Iqbal Parker]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71036026|0]]
|-
| ''[[:d:Q30668464|Marie-Louise Newell]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1074-7699 0000-0002-1074-7699]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ah5tHvAAAAAJ ah5tHvAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/27240622 27240622]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30668464|0]]
|-
| ''[[:d:Q27929667|Keyan G. Tomaselli]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;[[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q112240529|communication teacher]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1414443|filmmaker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q119439006|periodical editor]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2995-0726 0000-0002-2995-0726]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/50433739 50433739]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q27929667|0]]
|-
| ''[[:d:Q20721396|Anna-Lise Williamson]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5467-1200 0000-0002-5467-1200]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20721396|0]]
|-
| ''[[:d:Q76082950|Paul Andries Brink]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76082950|0]]
|-
| ''[[:d:Q58640036|Umezuruike Linus Opara]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8056-7215 0000-0001-8056-7215]
| [https://scholar.google.com/citations?user=eNlSO_oAAAAJ eNlSO_oAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58640036|9]]
|-
| ''[[:d:Q39754563|Tania S. Douglas]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2024-4179 0000-0003-2024-4179]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39754563|0]]
|-
| ''[[:d:Q79401740|Bernard Alexander Prior]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5628-1188 0000-0001-5628-1188]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79401740|0]]
|-
| ''[[:d:Q79401813|Hugh Wynford Pritchard]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=8bTVuI8AAAAJ 8bTVuI8AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79401813|0]]
|-
| ''[[:d:Q44080605|Arvin Bhana]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[sielkundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4235-0108 0000-0003-4235-0108]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ip41gNgAAAAJ Ip41gNgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/100813167 100813167]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q44080605|0]]
|-
| ''[[:d:Q57920963|Montaz Ali]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0864-8146 0000-0003-0864-8146]
| [https://scholar.google.com/citations?user=h_T_9pgAAAAJ h_T_9pgAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57920963|0]]
|-
| ''[[:d:Q70607931|Nicholas Biekpe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70607931|0]]
|-
| ''[[:d:Q79402317|Otto Walter Prozesky]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79402317|0]]
|-
| ''[[:d:Q43071830|Pascal O Bessong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0561-272X 0000-0003-0561-272X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4FXKRpYAAAAJ 4FXKRpYAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43071830|0]]
|-
| ''[[:d:Q42784019|Kevin J. Naidoo]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9898-3708 0000-0002-9898-3708]
| [https://scholar.google.com/citations?user=sGaDPpQAAAAJ sGaDPpQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/65994373 65994373]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42784019|0]]
|-
| ''[[:d:Q71041558|Nigel Charles Bennett]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71041558|0]]
|-
| ''[[:d:Q58066291|Harald Winkler]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0002-5826-4071 0000-0002-5826-4071]
| [https://scholar.google.com/citations?user=dSxrBsMAAAAJ dSxrBsMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/292276827 292276827]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58066291|0]]
|-
| ''[[:d:Q79837146|Dirk Smit]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79837146|0]]
|-
| ''[[:d:Q6742987|Malegapuru William Makgoba]]''
| [[dokter]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/78414868 78414868]
| 
| [[Lêer:MakgobaHillLecture.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6742987|0]]
|-
| ''[[:d:Q79837241|Marius Smuts]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79837241|0]]
|-
| ''[[:d:Q76955252|Nelson Ijumba]]''
| ''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6194-7084 0000-0002-6194-7084]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76955252|0]]
|-
| ''[[:d:Q79839311|Hendrik Christoffel Snyman]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79839311|0]]
|-
| ''[[:d:Q42067412|Helena Kuivaniemi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5753-8766 0000-0001-5753-8766]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6862149108608968780000 6862149108608968780000]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42067412|0]]
|-
| ''[[:d:Q6745901|Mamokgethi Phakeng]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8911-0403 0000-0002-8911-0403]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NVTI58wAAAAJ NVTI58wAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/21621571 21621571]
| 
| [[Lêer:Mamokgethi Phakeng - Kgethi.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6745901|0]]
|-
| ''[[:d:Q60377213|Louis J. Kotzé]]''
| [[regsgeleerde]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5820-168X 0000-0001-5820-168X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=_awP9R0AAAAJ _awP9R0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/100343038 100343038]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60377213|0]]
|-
| ''[[:d:Q48699455|Ruksana Osman]]''
| ''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0779-470X 0000-0002-0779-470X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=U29GvYcAAAAJ U29GvYcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305368366 305368366]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48699455|0]]
|-
| ''[[:d:Q79407673|Douglas Eric Rawlings]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79407673|0]]
|-
| ''[[:d:Q42212089|Laetitia Rispel]]''
| [[Openbare gesondheid]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7806-6331 0000-0001-7806-6331]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/11877401 11877401]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42212089|0]]
|-
| [[Heather J. Zar]]
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9046-759X 0000-0002-9046-759X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=zBfcLygAAAAJ zBfcLygAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/15152023633803310918 15152023633803310918]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42212160|1]]
|-
| ''[[:d:Q76959045|David Steve Jacobs]]''
| ''[[:d:Q16831394|mammalogist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76959045|0]]
|-
| ''[[:d:Q70615870|Evance Kalula]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-2299-3093 0000-0003-2299-3093]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70615870|0]]
|-
| ''[[:d:Q24049150|Adrian Paterson]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3427-4096 0000-0003-3427-4096]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q24049150|0]]
|-
| ''[[:d:Q26211942|Catherine Odora Hoppers]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5324-7371 0000-0001-5324-7371]
| [https://scholar.google.com/citations?user=qWEKG-QAAAAJ qWEKG-QAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/23844553 23844553]
| 
| [[Lêer:Catherine Odora-Hoppers in 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q26211942|0]]
|-
| ''[[:d:Q28086200|Geoff Garrett]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/52270408 52270408]
| 
| [[Lêer:Geoff Garrett CS6 270116-lg.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q28086200|0]]
|-
| ''[[:d:Q80420066|David Randle Woods]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80420066|0]]
|-
| ''[[:d:Q79122775|Jo MF Noero]]''
| ''[[:d:Q42973|argitek]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79122775|0]]
|-
| ''[[:d:Q80420322|Laurence Stuart Wright]]''
| ''[[:d:Q6673651|literary scholar]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2988-3399 0000-0003-2988-3399]
| [https://scholar.google.com/citations?user=pSphLh0AAAAJ pSphLh0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/299549856 299549856]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80420322|0]]
|-
| ''[[:d:Q80420515|Xiaohua Xia]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80420515|0]]
|-
| ''[[:d:Q29961035|Rangan Gupta]]''
| [[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0001-5002-3428 0000-0001-5002-3428]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/311484094 311484094]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q29961035|0]]
|-
| ''[[:d:Q76960486|Hilary Janks]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-9992-9623 0000-0002-9992-9623]
| [https://scholar.google.com/citations?user=TG7MIK0AAAAJ TG7MIK0AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76960486|0]]
|-
| ''[[:d:Q76960646|HCJ Janse van Rensburg]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76960646|0]]
|-
| ''[[:d:Q79123203|Odireleng Martin Ntwaeaborwa]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79123203|0]]
|-
| ''[[:d:Q80420751|Hong-Kun Xu]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80420751|0]]
|-
| ''[[:d:Q5019897|Calie Pistorius]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Calie Pistorius.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5019897|0]]
|-
| ''[[:d:Q76528517|Petra Engelbrecht]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76528517|0]]
|-
| [[Jonathan Jansen]]
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/21339000 21339000]
| 
| [[Lêer:Jonathan Jansen at Cornerstone 2017.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q76961155|0]]
|-
| ''[[:d:Q76528891|Patrick George Eriksson]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76528891|0]]
|-
| ''[[:d:Q56489486|William Froneman]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]
| [https://orcid.org/0000-0003-0615-1355 0000-0003-0615-1355]
| [https://scholar.google.com/citations?user=G5tEQu4AAAAJ G5tEQu4AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56489486|0]]
|-
| ''[[:d:Q79845832|Cristina Trois]]''
| ''[[:d:Q19377727|environmental engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2094-2241 0000-0003-2094-2241]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ny2OS24AAAAJ Ny2OS24AAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79845832|0]]
|-
| ''[[:d:Q76529981|Theunis Erasmus]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76529981|0]]
|-
| ''[[:d:Q76529997|Arthur George Every]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76529997|0]]
|-
| ''[[:d:Q58220468|Francesco Petruccione]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8604-0913 0000-0002-8604-0913]
| [https://scholar.google.com/citations?user=chM4fT4AAAAJ chM4fT4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51907883 51907883]
| 
| [[Lêer:Francesco Petruccione blazer.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q58220468|1]]
|-
| ''[[:d:Q696676|Arnold van Zyl]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/557157771966848930006 557157771966848930006]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q696676|0]]
|-
| ''[[:d:Q61104159|Duncan Mitchell]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8989-4773 0000-0001-8989-4773]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NdpBRSMAAAAJ NdpBRSMAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61104159|0]]
|-
| ''[[:d:Q79846316|Moses Basitere]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79846316|0]]
|-
| ''[[:d:Q76530761|Jill Margaret Farrant]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76530761|0]]
|-
| ''[[:d:Q76530985|Aslam Fataar]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-6880-9223 0000-0002-6880-9223]
| [https://scholar.google.com/citations?user=QWbmGwsAAAAJ QWbmGwsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/286300254 286300254]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/69149196257874790519 69149196257874790519]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/81162842482573042867 81162842482573042867]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76530985|0]]
|-
| ''[[:d:Q55195820|Christopher D. McQuaid]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3473-8308 0000-0002-3473-8308]
| [https://scholar.google.com/citations?user=uNl9g6wAAAAJ uNl9g6wAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55195820|0]]
|-
| ''[[:d:Q75957491|Peter Alexander]]''
| ''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75957491|0]]
|-
| ''[[:d:Q30111631|Keertan Dheda]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24017632|pulmonologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7709-5341 0000-0001-7709-5341]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/22153893603102290470 22153893603102290470]
| 2019
| [[Lêer:Professor Keertan Dheda.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q30111631|0]]
|-
| ''[[:d:Q71776876|Muchie Mammo]]''
| ''[[:d:Q105572010|political economist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18805|natuurkundige]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4831-3113 0000-0003-4831-3113]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4877592 4877592]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71776876|0]]
|-
| ''[[:d:Q75959277|Christopher Charles Appleton]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75959277|0]]
|-
| ''[[:d:Q42656226|Lyn-Marie Birkholtz]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5888-2905 0000-0001-5888-2905]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9M4eZYMAAAAJ 9M4eZYMAAAAJ]
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42656226|0]]
|-
| ''[[:d:Q75959947|Reinhard Richard Arndt]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/218352847 218352847]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75959947|0]]
|-
| ''[[:d:Q56497085|Alan Christoffels]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0420-2916 0000-0002-0420-2916]
| [https://scholar.google.com/citations?user=0S4EdhcAAAAJ 0S4EdhcAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56497085|1]]
|-
| ''[[:d:Q61110697|Jonathan Blackburn]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8988-9595 0000-0001-8988-9595]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61110697|0]]
|-
| ''[[:d:Q75960209|Lewis David Ashwal]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7277-9007 0000-0001-7277-9007]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2552235 2552235]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75960209|1]]
|-
| ''[[:d:Q56065756|Shabir A. Madhi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7629-0636 0000-0002-7629-0636]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ok2EswEAAAAJ ok2EswEAAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:Shabir Madhi for Fundación Civio.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q56065756|0]]
|-
| ''[[:d:Q54086671|Norman Owen-Smith]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8429-1201 0000-0001-8429-1201]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BoSadf0AAAAJ BoSadf0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/29615824 29615824]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/496166656941922710006 496166656941922710006]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q54086671|2]]
|-
| ''[[:d:Q78451629|Thoko V Mayekiso]]''
| [[sielkundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78451629|0]]
|-
| ''[[:d:Q70378516|Crain Arthur Soudien]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9934-6532 0000-0002-9934-6532]
| [https://scholar.google.com/citations?user=i8djXlYAAAAJ i8djXlYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/61677562 61677562]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70378516|3]]
|-
| ''[[:d:Q5213742|Dan J. Stein]]''
| [[psigiater]]&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7218-7810 0000-0001-7218-7810]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LOHkEw8AAAAJ LOHkEw8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/39468370 39468370]
| 
| [[Lêer:Dan-Stein-20130904.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5213742|29]]
|-
| [[Quarraisha Abdool-Karim]]
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0985-477X 0000-0002-0985-477X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ARaZ9-MAAAAJ ARaZ9-MAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/24336962 24336962]
| 
| [[Lêer:Quarraisha Abdool Karim.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17612495|1]]
|-
| ''[[:d:Q79461535|Thomas Rehle]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q60739955|healthcare scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7437-4345 0000-0001-7437-4345]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/48869538 48869538]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79461535|0]]
|-
| ''[[:d:Q21505541|Himansu Baijnath]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0001-6594-3876 0000-0001-6594-3876]
| 
| 
| 
| [[Lêer:Himansu Baijnath.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21505541|0]]
|-
| ''[[:d:Q56394925|Nesri Padayatchi]]''
| ''[[:d:Q10334684|public health physician]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2543-9071 0000-0003-2543-9071]
| [https://scholar.google.com/citations?user=OINblGUAAAAJ OINblGUAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56394925|0]]
|-
| ''[[:d:Q39527283|Sabiha Yusuf Essack]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3357-2761 0000-0003-3357-2761]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39527283|0]]
|-
| ''[[:d:Q78453566|Anthony David Mbewu]]''
| ''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78453566|0]]
|-
| [[Johannes van Staden]]
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0515-1281 0000-0003-0515-1281]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/562159234013403370477 562159234013403370477]
| 
| [[Lêer:Prof johannes van staden-1595341335.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q2043552|0]]
|-
| ''[[:d:Q41113731|Wolfgang Preiser]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0254-7910 0000-0002-0254-7910]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41113731|1]]
|-
| ''[[:d:Q76003072|Nigel Tempest Bishop]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=m8CpFJkAAAAJ m8CpFJkAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76003072|0]]
|-
| ''[[:d:Q55098484|Graeme Meintjes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1196-4414 0000-0003-1196-4414]
| [https://scholar.google.com/citations?user=fFi4xj4AAAAJ fFi4xj4AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55098484|0]]
|-
| ''[[:d:Q55820267|Keith Breckenridge]]''
| ''[[:d:Q15319501|social scientist]]''&lt;br/&gt;[[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5023-6837 0000-0001-5023-6837]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/295702208 295702208]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55820267|1]]
|-
| ''[[:d:Q76004979|David Block]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/309720300 309720300]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/88042470 88042470]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76004979|0]]
|-
| ''[[:d:Q76005296|Juanita Bornman]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76005296|0]]
|-
| ''[[:d:Q78456602|Veronica McKay]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78456602|0]]
|-
| ''[[:d:Q41693545|Murray Leibbrandt]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q85863506|researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0829-8844 0000-0003-0829-8844]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4_jykaYAAAAJ 4_jykaYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/33108449 33108449]
| 
| [[Lêer:Murray Leibbrandt.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q41693545|0]]
|-
| ''[[:d:Q76006138|Liesbeth Botha]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76006138|0]]
|-
| ''[[:d:Q76006290|Rudie Botha]]''
| ''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76006290|0]]
|-
| ''[[:d:Q71104683|Willem Albert Hanekom]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6788-1645 0000-0002-6788-1645]
| [https://scholar.google.com/citations?user=GNFho0kAAAAJ GNFho0kAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71104683|0]]
|-
| ''[[:d:Q76006527|André Boraine]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-4115-4287 0000-0003-4115-4287]
| [https://scholar.google.com/citations?user=N0F7S9EAAAAJ N0F7S9EAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76006527|0]]
|-
| ''[[:d:Q79322762|Robert Clive Pattinson]]''
| ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79322762|0]]
|-
| ''[[:d:Q79322932|Michael Pepper]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79322932|0]]
|-
| ''[[:d:Q91001469|Vasu Reddy]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6004-2320 0000-0002-6004-2320]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/96897750 96897750]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q91001469|0]]
|-
| ''[[:d:Q76007840|Sonja Bosch]]''
| ''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76007840|0]]
|-
| ''[[:d:Q79756318|Ann Skelton]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4320-8904 0000-0003-4320-8904]
| [https://scholar.google.com/citations?user=fIJ4Hs4AAAAJ fIJ4Hs4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/117145542414196640961 117145542414196640961]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/261974215 261974215]
| 2019
| [[Lêer:Ann Skelton 2023 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q79756318|0]]
|-
| ''[[:d:Q76008824|Paul Bowen]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76008824|0]]
|-
| ''[[:d:Q79757375|Beric William Skews]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79757375|0]]
|-
| ''[[:d:Q76008996|Daniel Bradlow]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-1518-1815 0000-0002-1518-1815]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76008996|0]]
|-
| ''[[:d:Q76874208|Lawrence Hamilton]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76874208|0]]
|-
| ''[[:d:Q72116776|Igle Gledhill]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6171-0290 0000-0001-6171-0290]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vKA1b3YAAAAJ vKA1b3YAAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:Igle Gledhill 2.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q72116776|1]]
|-
| ''[[:d:Q78748626|Alphose Zingoni]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/216080706 216080706]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/31487334 31487334]
| 
| [[Lêer:AlphoseZingoni-Profile.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q78748626|0]]
|-
| ''[[:d:Q78460617|Lirieka Meintjes-Van der Walt]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78460617|0]]
|-
| ''[[:d:Q78460819|Barry Vincent Mendelow]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78460819|0]]
|-
| ''[[:d:Q53808040|Michael T Davies-Coleman]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5344-894X 0000-0001-5344-894X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/85647578 85647578]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q53808040|0]]
|-
| ''[[:d:Q78317156|Mzamo P Mangaliso]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78317156|0]]
|-
| ''[[:d:Q79614716|Christian Rogerson]]''
| ''[[:d:Q11630517|tourism scholar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901402|geograaf]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1306-8867 0000-0003-1306-8867]
| [https://scholar.google.com/citations?user=froNhxcAAAAJ froNhxcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/27171337 27171337]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79614716|0]]
|-
| ''[[:d:Q15459092|Charles K. Brain]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q141763254|taphonomist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/30825610 30825610]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q15459092|1]]
|-
| ''[[:d:Q57412559|Harold Annegarn]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6653-4679 0000-0001-6653-4679]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57412559|0]]
|-
| ''[[:d:Q26704364|Saurabh Sinha]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4634-3925 0000-0003-4634-3925]
| [https://scholar.google.com/citations?user=kxJhswgAAAAJ kxJhswgAAAAJ]
| 
| 2019
| [[Lêer:Prof Saurabh Sinha.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q26704364|9]]
|-
| ''[[:d:Q79615179|Andreas Roodt]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7349-6436 0000-0002-7349-6436]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79615179|0]]
|-
| ''[[:d:Q79327087|Francis Petersen]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4464-2315 0000-0003-4464-2315]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79327087|0]]
|-
| ''[[:d:Q55539279|Jacobus N. Eloff]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1494-9842 0000-0003-1494-9842]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/63822206 63822206]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55539279|0]]
|-
| ''[[:d:Q61162044|Tahir S Pillay]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9982-9710 0000-0002-9982-9710]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61162044|0]]
|-
| ''[[:d:Q79615924|Neil Roos]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8457-2150 0000-0001-8457-2150]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jg18U6UAAAAJ jg18U6UAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79615924|0]]
|-
| ''[[:d:Q76300027|Margaret Chitiga-Mabugu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76300027|0]]
|-
| ''[[:d:Q90572902|Julian D May]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2334-8053 0000-0003-2334-8053]
| [https://scholar.google.com/citations?user=aS-ifvEAAAAJ aS-ifvEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/34020082 34020082]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q90572902|0]]
|-
| ''[[:d:Q76300183|Walter T Claassen]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76300183|0]]
|-
| ''[[:d:Q42420373|Guy F. Midgley]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8264-0869 0000-0001-8264-0869]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/53146094231500331476 53146094231500331476]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42420373|0]]
|-
| ''[[:d:Q79616313|Cornelia Roux]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79616313|0]]
|-
| ''[[:d:Q78607257|Letlhokwa Mpedi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78607257|0]]
|-
| ''[[:d:Q78607481|Renosi Mokate]]''
| [[ekonoom]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2027459 2027459]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78607481|0]]
|-
| ''[[:d:Q76301029|Peter Eiddon Cleaton-Jones]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/273754832 273754832]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76301029|0]]
|-
| ''[[:d:Q78463759|Rajend Mesthrie]]''
| ''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6338-6076 0000-0001-6338-6076]
| [https://scholar.google.com/citations?user=nO9azssAAAAJ nO9azssAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/79341 79341]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78463759|0]]
|-
| ''[[:d:Q43142591|Eno E. Ebenso]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0411-9258 0000-0002-0411-9258]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bljjT44AAAAJ bljjT44AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/517162664578255002986 517162664578255002986]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43142591|0]]
|-
| [[Bernie Fanaroff]]
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18201824|0]]
|-
| ''[[:d:Q60732379|Ivan Turok]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;[[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0001-5520-2492 0000-0001-5520-2492]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bPUWRDsAAAAJ bPUWRDsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/239721967 239721967]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/27376645 27376645]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60732379|0]]
|-
| ''[[:d:Q69526864|Lise Korsten]]''
| ''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0232-7659 0000-0003-0232-7659]
| [https://scholar.google.com/citations?user=N5Xy6m4AAAAJ N5Xy6m4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6903149296167980670000 6903149296167980670000]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69526864|0]]
|-
| ''[[:d:Q37377512|Taryn Young]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2406-081X 0000-0003-2406-081X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=0cVz1SgAAAAJ 0cVz1SgAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q37377512|0]]
|-
| ''[[:d:Q78610632|Ebrahim Momoniat]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78610632|0]]
|-
| ''[[:d:Q17627256|Daniel Ncayiyana]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q21002422|obstetrician-gynecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6016-8057 0000-0001-6016-8057]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q17627256|0]]
|-
| ''[[:d:Q102110912|Peter Dankelmann]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4376-7546 0000-0003-4376-7546]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jmeHpKUAAAAJ jmeHpKUAAAAJ]
| 
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q102110912|0]]
|-
| ''[[:d:Q58283307|Dorrit Posel]]''
| [[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0002-3343-875X 0000-0002-3343-875X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=KmbPFYQAAAAJ KmbPFYQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/284141636 284141636]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58283307|0]]
|-
| ''[[:d:Q79620488|Justus Christiaan Roux]]''
| ''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6913-3686 0000-0001-6913-3686]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Jn8soLsAAAAJ Jn8soLsAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79620488|0]]
|-
| ''[[:d:Q19646258|Lenore Manderson]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7883-1790 0000-0002-7883-1790]
| [https://scholar.google.com/citations?user=DZ3P2ZMAAAAJ DZ3P2ZMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51717767 51717767]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q19646258|0]]
|-
| ''[[:d:Q78467666|Joseph Philip Michael]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78467666|0]]
|-
| ''[[:d:Q80053570|Fiona Tregenna]]''
| [[ekonoom]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=Qu0QFrYAAAAJ Qu0QFrYAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80053570|0]]
|-
| ''[[:d:Q45452887|Clive M. Gray]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9293-901X 0000-0002-9293-901X]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q45452887|0]]
|-
| ''[[:d:Q78467894|John Robert Midgley]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78467894|0]]
|-
| ''[[:d:Q80053967|Peter Doughtrey Tyson]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80053967|0]]
|-
| ''[[:d:Q1769780|Wiseman Nkuhlu]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/21865680 21865680]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1769780|0]]
|-
| ''[[:d:Q20656400|Hoosen Coovadia]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q134284649|anti-apartheidsaktivis]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20656400|0]]
|-
| ''[[:d:Q70827557|Simon Henry Connell]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6000-7245 0000-0001-6000-7245]
| [https://scholar.google.com/citations?user=pVS2ZiMAAAAJ pVS2ZiMAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70827557|0]]
|-
| ''[[:d:Q79622145|Heinz Rüther]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79622145|0]]
|-
| [[Gita Ramjee]]
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1524-6778 0000-0003-1524-6778]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42571276|0]]
|-
| ''[[:d:Q23540990|Carolyn Hamilton]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1291-4603 0000-0003-1291-4603]
| [https://scholar.google.com/citations?user=PYTy1KEAAAAJ PYTy1KEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/5146242 5146242]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q23540990|0]]
|-
| ''[[:d:Q42571456|Heidi L. Hudson]]''
| ''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3274-2215 0000-0002-3274-2215]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2917149068487565730007 2917149068487565730007]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42571456|0]]
|-
| ''[[:d:Q42571461|Heidi van Rooyen]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6502-6098 0000-0002-6502-6098]
| [https://scholar.google.com/citations?user=6RpKYP0AAAAJ 6RpKYP0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/309894208 309894208]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42571461|0]]
|-
| ''[[:d:Q42571640|Jane Carruthers]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8210-4599 0000-0001-8210-4599]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4128165628894642480006 4128165628894642480006]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/48310877 48310877]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42571640|0]]
|-
| ''[[:d:Q42571644|Jeanet Conradie]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8120-6830 0000-0002-8120-6830]
| [https://scholar.google.com/citations?user=hDqy53AAAAAJ hDqy53AAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42571644|2]]
|-
| ''[[:d:Q42571652|Jenny Hoobler]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7725-6889 0000-0001-7725-6889]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ntCB6dEAAAAJ ntCB6dEAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42571652|0]]
|-
| ''[[:d:Q80055925|Annél van Aswegen]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80055925|0]]
|-
| [[Mamphela Ramphele]]
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51848589 51848589]
| 
| [[Lêer:Mamphela Ramphele, 2013 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q2637050|0]]
|-
| ''[[:d:Q80056419|Hennie van Coller]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80056419|0]]
|-
| ''[[:d:Q42572405|Marion Bamford]]''
| ''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0667-130X 0000-0003-0667-130X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=WT8NxO0AAAAJ WT8NxO0AAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:Prof. Marion Bamford.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42572405|0]]
|-
| ''[[:d:Q42572409|Maryke Labuschagne]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0593-2678 0000-0003-0593-2678]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572409|1]]
|-
| ''[[:d:Q80056637|Jan Horn van Heerden]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80056637|0]]
|-
| ''[[:d:Q42572458|Nicola Illing]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572458|0]]
|-
| ''[[:d:Q76596628|Rosalie Finlayson]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76596628|0]]
|-
| ''[[:d:Q76596720|Peter Folb]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76596720|0]]
|-
| ''[[:d:Q76164426|Jennifer Case]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76164426|0]]
|-
| ''[[:d:Q42572827|Priscilla Baker]]''
| ''[[:d:Q43668003|analytical chemist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8878-2670 0000-0002-8878-2670]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572827|0]]
|-
| ''[[:d:Q42572832|Priscilla Reddy]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0432-9060 0000-0002-0432-9060]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572832|0]]
|-
| ''[[:d:Q42572977|Sarah Nuttall]]''
| ''[[:d:Q2248623|scholar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1607826|redakteur]]''&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|literary scholar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19829999|cultural studies scholar]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51871249 51871249]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572977|1]]
|-
| ''[[:d:Q42572989|Sharon Fonn]]''
| [[Openbare gesondheid]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6115-8707 0000-0001-6115-8707]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/53842901 53842901]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572989|0]]
|-
| ''[[:d:Q42573017|Sharon Prince]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6975-5255 0000-0002-6975-5255]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vX0OqFcAAAAJ vX0OqFcAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573017|0]]
|-
| ''[[:d:Q42573059|Soraya Seedat]]''
| [[psigiater]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5118-786X 0000-0002-5118-786X]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573059|2]]
|-
| ''[[:d:Q42573056|Sheona Shackleton]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6133-9070 0000-0002-6133-9070]
| [https://scholar.google.com/citations?user=yYKI71sAAAAJ yYKI71sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/170915649 170915649]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573056|0]]
|-
| ''[[:d:Q42573200|Tamara Shefer]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1201-8043 0000-0002-1201-8043]
| [https://scholar.google.com/citations?user=r4CTJqAAAAAJ r4CTJqAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/78535658 78535658]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573200|0]]
|-
| ''[[:d:Q42573246|Uma Dhupelia-Mesthrie]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573246|0]]
|-
| ''[[:d:Q42573244|Theresa Coetzer]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0706-3808 0000-0003-0706-3808]
| [https://scholar.google.com/citations?user=f8CmCSsAAAAJ f8CmCSsAAAAJ]
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573244|0]]
|-
| ''[[:d:Q42573294|Olive Shisana]]''
| ''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7566-9145 0000-0001-7566-9145]
| [https://scholar.google.com/citations?user=aVpgLdQAAAAJ aVpgLdQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/64244770 64244770]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42573294|0]]
|-
| ''[[:d:Q37383962|Winston Hide]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8621-3271 0000-0002-8621-3271]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q37383962|0]]
|-
| ''[[:d:Q36519401|Bernard Slippers]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0003-1491-3858 0000-0003-1491-3858]
| [https://scholar.google.com/citations?user=047C24MAAAAJ 047C24MAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/232260155 232260155]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q36519401|0]]
|-
| ''[[:d:Q47765603|Maano Ramutsindela]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0918-5892 0000-0003-0918-5892]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/107045455 107045455]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47765603|0]]
|-
| ''[[:d:Q79771790|Robert Slotow]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79771790|0]]
|-
| ''[[:d:Q76167707|Philip Allan Charles]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4672-7278 0000-0002-4672-7278]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76167707|0]]
|-
| ''[[:d:Q76168295|Michael Cherry]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76168295|0]]
|-
| [[Cheryl de la Rey]]
| [[sielkundige]]
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Cheryl de la Rey.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5092799|0]]
|-
| ''[[:d:Q39693728|Charles Parry]]''
| [[psigiater]]
| [https://orcid.org/0000-0001-9787-2785 0000-0001-9787-2785]
| [https://scholar.google.com/citations?user=QFNlScYAAAAJ QFNlScYAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39693728|0]]
|-
| ''[[:d:Q54254936|Kelly Chibale]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4541-646X 0000-0002-4541-646X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BAk6GbcAAAAJ BAk6GbcAAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:2025UniLeiden450-4.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q54254936|0]]
|-
| ''[[:d:Q56850219|Suprakas Sinha Ray]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0007-2595 0000-0002-0007-2595]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NlGhT4oAAAAJ NlGhT4oAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/249814531 249814531]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56850219|0]]
|-
| ''[[:d:Q56850306|Andrew Forbes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2552-5586 0000-0003-2552-5586]
| [https://scholar.google.com/citations?user=t6ab-m0AAAAJ t6ab-m0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/172612019 172612019]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56850306|0]]
|-
| ''[[:d:Q71267784|Deresh Ramjugernath]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3447-7846 0000-0003-3447-7846]
| [https://scholar.google.com/citations?user=1AIPLBYAAAAJ 1AIPLBYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/109148449566415690155 109148449566415690155]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71267784|0]]
|-
| ''[[:d:Q76602323|Charles Fombad]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76602323|0]]
|-
| ''[[:d:Q42145855|Jane Catherine Ngila]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0121-4567 0000-0002-0121-4567]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NNc4NEYAAAAJ NNc4NEYAAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:Jane Catherine Ngila World Intellectual Property Day 2023 &quot;Women in Science – Shaping the Future&quot; Roundtable (52853221649).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42145855|0]]
|-
| ''[[:d:Q57283872|Rachel Wynberg]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2984-9759 0000-0002-2984-9759]
| [https://scholar.google.com/citations?user=2srilzIAAAAJ 2srilzIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/221289195 221289195]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57283872|0]]
|-
| ''[[:d:Q42146216|Miriam Adhikari]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42146216|0]]
|-
| ''[[:d:Q72855367|Khotso David Kenneth Mokhele]]''
| ''[[:d:Q43845|sakepersoon]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72855367|0]]
|-
| ''[[:d:Q78910667|Jan Neels]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78910667|0]]
|-
| ''[[:d:Q48923762|Rashid Hassan]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5287-9617 0000-0001-5287-9617]
| [https://scholar.google.com/citations?user=B9BihLsAAAAJ B9BihLsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/74908770 74908770]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48923762|0]]
|-
| ''[[:d:Q78479038|Philemon Mphathi Mjwara]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-3651-2089 0000-0002-3651-2089]
| 
| 
| 
| [[Lêer:9th BRICS STI Senior Officials Meeting (48756384933).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q78479038|0]]
|-
| ''[[:d:Q7403839|Saleem Badat]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/272819134 272819134]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7403839|0]]
|-
| ''[[:d:Q42293328|Patricia Ann Whitelock]]''
| ''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4678-4432 0000-0002-4678-4432]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/24755014 24755014]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42293328|1]]
|-
| ''[[:d:Q60170766|Robert de Mello Koch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8129-6242 0000-0001-8129-6242]
| [https://scholar.google.com/citations?user=N6pVIQoAAAAJ N6pVIQoAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60170766|0]]
|-
| [[Achille Mbembe]]
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;[[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1371925|announcer]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0006-3194 0000-0003-0006-3194]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/112932779 112932779]
| 
| [[Lêer:Achille Mbembe 2.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q340234|7]]
|-
| ''[[:d:Q7837812|Trefor Jenkins]]''
| ''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/46916068 46916068]
| 
| [[Lêer:Trefor Jenkins00.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7837812|0]]
|-
| ''[[:d:Q56999820|Olubukola O Babalola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15253558|aktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17989045|vice president]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4344-1909 0000-0003-4344-1909]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rmHHG2UAAAAJ rmHHG2UAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56999820|2]]
|-
| ''[[:d:Q76462978|Kathy Driver]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0001-9349-9661 0000-0001-9349-9661]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lnfKLxEAAAAJ lnfKLxEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/281923889 281923889]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76462978|0]]
|-
| ''[[:d:Q76463215|Themba Dube]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2702-2192 0000-0002-2702-2192]
| [https://scholar.google.com/citations?user=J2W53J8AAAAJ J2W53J8AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76463215|0]]
|-
| ''[[:d:Q76463296|Norman Duncan]]''
| [[sielkundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-9395-4457 0000-0002-9395-4457]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76463296|0]]
|-
| ''[[:d:Q76463715|Lourens Marthinus du Plessis]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76463715|0]]
|-
| ''[[:d:Q68246057|Kieka Mynhardt]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0001-6981-676X 0000-0001-6981-676X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=J81e5Q8AAAAJ J81e5Q8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/317148208 317148208]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q68246057|0]]
|-
| ''[[:d:Q76463789|Willemien du Plessis]]''
| ''[[:d:Q16012028|legal scholar]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| [https://orcid.org/0000-0002-0907-5063 0000-0002-0907-5063]
| [https://scholar.google.com/citations?user=GhA8G1sAAAAJ GhA8G1sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/68191705 68191705]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76463789|0]]
|-
| ''[[:d:Q71850422|James Darkwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71850422|0]]
|-
| ''[[:d:Q76464637|Anton Eberhard]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76464637|0]]
|-
| ''[[:d:Q71274564|Fazal Mahmood Mahomed]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71274564|0]]
|-
| [[Lyn Wadley]]
| [[argeoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0003-0053-0813 0000-0003-0053-0813]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bK8F68UAAAAJ bK8F68UAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/59117828 59117828]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q19661724|2]]
|-
| ''[[:d:Q78916493|Sabelo J. Ndlovu-Gatsheni]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1371378|ethnologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5477-607X 0000-0002-5477-607X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=K_TTLasAAAAJ K_TTLasAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/22108228 22108228]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78916493|2]]
|-
| ''[[:d:Q57002842|Andre Strydom]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2117-5921 0000-0002-2117-5921]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57002842|0]]
|-
| ''[[:d:Q70122331|Paramu Mafongoya]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2918-7767 0000-0002-2918-7767]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Jam6-qsAAAAJ Jam6-qsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/13524668 13524668]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70122331|0]]
|-
| ''[[:d:Q39271355|Brian Harvey]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9864-7894 0000-0002-9864-7894]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39271355|0]]
|-
| ''[[:d:Q39271374|Rajkumar Ramesar]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5688-1634 0000-0001-5688-1634]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39271374|9]]
|-
| ''[[:d:Q78629970|Vincent Clifford Moran]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78629970|0]]
|-
| ''[[:d:Q58158094|Garth Stevens]]''
| ''[[:d:Q1113899|clinical psychologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q462390|dosent]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4285-0471 0000-0002-4285-0471]
| [https://scholar.google.com/citations?user=grAIOY0AAAAJ grAIOY0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/32321807 32321807]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58158094|0]]
|-
| ''[[:d:Q57869901|Gary Stevens]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1593-9419 0000-0003-1593-9419]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57869901|0]]
|-
| ''[[:d:Q78630482|Alan G Morris]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78630482|0]]
|-
| ''[[:d:Q78630729|Johann Mouton]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=hs9R5SIAAAAJ hs9R5SIAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78630729|0]]
|-
| ''[[:d:Q78630987|Jeffrey Mphahlele]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78630987|0]]
|-
| ''[[:d:Q43165660|Edward Rybicki]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8024-9911 0000-0001-8024-9911]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VHZLh3EAAAAJ VHZLh3EAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/8027168049010038410006 8027168049010038410006]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43165660|0]]
|-
| ''[[:d:Q78198987|Christopher Cuthber Posela Madiba]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78198987|0]]
|-
| ''[[:d:Q78199182|Nomathemba Virginia Magi]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78199182|0]]
|-
| ''[[:d:Q78200124|Duma Enoch Malaza]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78200124|0]]
|-
| ''[[:d:Q78200511|Johannes Albertus Geldenhuys Malherbe]]''
| ''[[:d:Q1327130|electronics technician]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78200511|0]]
|-
| ''[[:d:Q61046047|Pragasen Pillay]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=4pcRZs0AAAAJ 4pcRZs0AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61046047|0]]
|-
| ''[[:d:Q41583107|Mohamed Seedat]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9018-3370 0000-0001-9018-3370]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41583107|0]]
|-
| ''[[:d:Q61046054|Wieland Gevers]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1138-2625 0000-0003-1138-2625]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61046054|0]]
|-
| ''[[:d:Q61046057|Sibusiso Sibisi]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61046057|0]]
|-
| ''[[:d:Q43024855|Don Cowan]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8059-861X 0000-0001-8059-861X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/5256169639277196580003 5256169639277196580003]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43024855|2]]
|-
| [[Chris Brink]]
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/62228603 62228603]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4819906|0]]
|-
| ''[[:d:Q47205984|Antoinette Lombard]]''
| ''[[:d:Q7019111|maatskaplike werker]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8142883|criminologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1380-2435 0000-0003-1380-2435]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47205984|0]]
|-
| [[Loyiso Nongxa]]
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-7069-8833 0000-0002-7069-8833]
| [https://scholar.google.com/citations?user=1slz3CoAAAAJ 1slz3CoAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6694525|0]]
|-
| ''[[:d:Q28320142|Charles Shey Wiysonge]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1273-4779 0000-0002-1273-4779]
| [https://scholar.google.com/citations?user=QXIHmpMAAAAJ QXIHmpMAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q28320142|1]]
|-
| ''[[:d:Q78635852|Bangilizwe Mqeke]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78635852|0]]
|-
| ''[[:d:Q56722047|Albert T Modi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6887-1721 0000-0002-6887-1721]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/313495373 313495373]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56722047|0]]
|-
| ''[[:d:Q57010385|Charles Feldman]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6881-8314 0000-0002-6881-8314]
| [https://scholar.google.com/citations?user=RMrGGTEAAAAJ RMrGGTEAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57010385|0]]
|-
| ''[[:d:Q78636399|Abraham Muasya]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78636399|0]]
|-
| ''[[:d:Q78636572|John Cantius Mubangizi]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-1408-268X 0000-0002-1408-268X]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78636572|0]]
|-
| ''[[:d:Q7849622|Tshilidzi Marwala]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;[[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1906857|mechanical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7372-5510 0000-0001-7372-5510]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BTVVLk0AAAAJ BTVVLk0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6459149068376565730001 6459149068376565730001]
| 
| [[Lêer:Tshilidzi Marwala 20230801.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7849622|0]]
|-
| ''[[:d:Q80079312|Willem Francois Petrus van Heerden]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80079312|0]]
|-
| ''[[:d:Q78638269|Johan Pieter Muller]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0001-5777-7089 0000-0001-5777-7089]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4LqP-O0AAAAJ 4LqP-O0AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78638269|0]]
|-
| ''[[:d:Q80079982|Paul David van Helden]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80079982|0]]
|-
| ''[[:d:Q5111630|Christof Heyns]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7650-1993 0000-0001-7650-1993]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/71553415 71553415]
| 
| [[Lêer:UNSR Christof Heyns speaks at the Member States briefing on the project to develop recommendations for managing peaceful protests (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5111630|1]]
|-
| [[Adam Habib]]
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q222344|kinematograaf]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/270259342 270259342]
| 
| [[Lêer:Dr. Adam Habib, University of Natal.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4679172|0]]
|-
| ''[[:d:Q80080147|Albert van Jaarsveld]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=_gctYysAAAAJ _gctYysAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80080147|0]]
|-
| ''[[:d:Q80080649|Anton Albert van Niekerk]]''
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80080649|0]]
|-
| ''[[:d:Q69988844|Jean M.S. Lubuma]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69988844|0]]
|-
| ''[[:d:Q53697704|Mike M Sathekge]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2806-0625 0000-0002-2806-0625]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/3495158005997502100008 3495158005997502100008]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q53697704|0]]
|-
| ''[[:d:Q78639158|David Mycock]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78639158|0]]
|-
| ''[[:d:Q46200956|Bhekie B. Mamba]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2534-2579 0000-0003-2534-2579]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LrpKtfgAAAAJ LrpKtfgAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q46200956|0]]
|-
| ''[[:d:Q80081069|Frederik van Niekerk]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80081069|0]]
|-
| ''[[:d:Q7563912|Sospeter Muhongo]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/306102304 306102304]
| 
| [[Lêer:Sospeter Muhongo IAEA.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7563912|0]]
|-
| ''[[:d:Q36687101|Teresa A. Coutinho]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3227-4343 0000-0002-3227-4343]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bsBzdrYAAAAJ bsBzdrYAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q36687101|0]]
|-
| ''[[:d:Q79649912|Roelf Feenstra Sandenbergh]]''
| ''[[:d:Q27947380|metallurgical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0594-5954 0000-0003-0594-5954]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79649912|0]]
|-
| ''[[:d:Q59610311|Shireen Hassim]]''
| ''[[:d:Q15319501|social scientist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/10088136 10088136]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59610311|0]]
|-
| ''[[:d:Q80082536|Brian W. Van Wilgen]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1536-7521 0000-0002-1536-7521]
| [https://scholar.google.com/citations?user=5FfLX_4AAAAJ 5FfLX_4AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80082536|1]]
|-
| ''[[:d:Q56150824|Carolus Johannes Reinecke]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/306172207 306172207]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56150824|0]]
|-
| ''[[:d:Q79075772|Phuthi E Ngoepe]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79075772|0]]
|-
| ''[[:d:Q79076052|Ojelanki Ngwenyama]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79076052|0]]
|-
| ''[[:d:Q79652950|Mamadou Sango]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79652950|0]]
|-
| ''[[:d:Q46205941|Leslie Swartz]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[sielkundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-1741-5897 0000-0003-1741-5897]
| [https://scholar.google.com/citations?user=tZXC_70AAAAJ tZXC_70AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/164943892 164943892]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q46205941|0]]
|-
| ''[[:d:Q62064990|Brij Maharaj]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1266-2231 0000-0003-1266-2231]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lZG7jMoAAAAJ lZG7jMoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/38813774 38813774]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q62064990|0]]
|-
| ''[[:d:Q79654039|Christopher Saunders]]''
| [[historikus]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79654039|0]]
|-
| ''[[:d:Q5262482|Derek Yach]]''
| ''[[:d:Q43845|sakepersoon]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0003-1424-1457 0000-0003-1424-1457]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9Yk8-oEAAAAJ 9Yk8-oEAAAAJ]&lt;br/&gt;[https://scholar.google.com/citations?user=VXtuEqAAAAAJ VXtuEqAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/18783190 18783190]
| 
| [[Lêer:Derek yach.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5262482|0]]
|-
| ''[[:d:Q79654325|Maria Schoeman]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79654325|0]]
|-
| ''[[:d:Q80087071|Jacobus Daniel van Wyk]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80087071|0]]
|-
| ''[[:d:Q80087693|Christopher Vaughan]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80087693|0]]
|-
| ''[[:d:Q80087808|Daniel Verwoerd]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80087808|0]]
|-
| ''[[:d:Q79853945|Theodor John Stewart]]''
| ''[[:d:Q2732142|statistician]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-2107-5955 0000-0002-2107-5955]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8wH5tTkAAAAJ 8wH5tTkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/15146153191805252771 15146153191805252771]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79853945|0]]
|-
| ''[[:d:Q79133624|Cyril Thomas O’Connor]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-3049-1317 0000-0003-3049-1317]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79133624|0]]
|-
| ''[[:d:Q79134425|Chikwelu Larry Obi]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-0068-2035 0000-0002-0068-2035]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/49027514 49027514]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79134425|0]]
|-
| ''[[:d:Q43236424|Malcolm Collins]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2055046|physiologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2564-0480 0000-0002-2564-0480]
| [https://scholar.google.com/citations?user=UJaoIYkAAAAJ UJaoIYkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/90465309 90465309]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43236424|0]]
|-
| ''[[:d:Q79134915|James Ogude]]''
| ''[[:d:Q6673651|literary scholar]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9734-7558 0000-0002-9734-7558]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/46091896 46091896]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79134915|0]]
|-
| ''[[:d:Q79135040|Antonel Olckers]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4974-5666 0000-0002-4974-5666]
| [https://scholar.google.com/citations?user=MqwGq6MAAAAJ MqwGq6MAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79135040|0]]
|-
| ''[[:d:Q79135291|Douglas William Oliver]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79135291|0]]
|-
| ''[[:d:Q79135392|Gilbert Oke Martin Onwu]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79135392|0]]
|-
| ''[[:d:Q79136108|Philip Onyebujoh]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79136108|0]]
|-
| ''[[:d:Q75964658|Narend Baijnath]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75964658|0]]
|-
| ''[[:d:Q7339930|Rob Adam]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0730-2007 0000-0002-0730-2007]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7339930|0]]
|-
| ''[[:d:Q2005877|Barney Pityana]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4746-4622 0000-0003-4746-4622]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/19745919 19745919]
| 
| [[Lêer:Barney Pityana.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q2005877|0]]
|-
| ''[[:d:Q75965202|Yunus Ballim]]''
| ''[[:d:Q13582652|civil engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5764-7428 0000-0001-5764-7428]
| [https://scholar.google.com/citations?user=waHRcgYAAAAJ waHRcgYAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75965202|0]]
|-
| ''[[:d:Q57078993|Claude Carignan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9089-6151 0000-0001-9089-6151]
| [https://scholar.google.com/citations?user=r2_oRUMAAAAJ r2_oRUMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/232336283 232336283]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57078993|0]]
|-
| ''[[:d:Q20604661|Isabel Hofmeyr]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=5Uy2EH4AAAAJ 5Uy2EH4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/80589607 80589607]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20604661|0]]
|-
| ''[[:d:Q41076819|David Walwyn]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0545-0604 0000-0002-0545-0604]
| [https://scholar.google.com/citations?user=0VwjoFsAAAAJ 0VwjoFsAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41076819|0]]
|-
| ''[[:d:Q78416872|Chabani Manganyi]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78416872|0]]
|-
| ''[[:d:Q78416981|Vincent Maphai]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-6103-4189 0000-0002-6103-4189]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78416981|0]]
|-
| ''[[:d:Q78417090|Bice Martincigh]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78417090|0]]
|-
| ''[[:d:Q78417226|Adrian David Marais]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78417226|0]]
|-
| ''[[:d:Q28822985|Helen Rees]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1442-6734 0000-0003-1442-6734]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Zoi9JkkAAAAJ Zoi9JkkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/306342322 306342322]
| 
| [[Lêer:AP 150814 013(1).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q28822985|0]]
|-
| ''[[:d:Q56936419|Sagadevan Govindasamy Mundree]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4119-9250 0000-0002-4119-9250]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56936419|0]]
|-
| [[Nicoli Nattrass]]
| [[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8422-5631 0000-0002-8422-5631]
| [https://scholar.google.com/citations?user=XAekuekAAAAJ XAekuekAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/17279535 17279535]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q15127748|1]]
|-
| ''[[:d:Q32860776|Felix Dapare Dakora]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0002-9070-6896 0000-0002-9070-6896]
| [https://scholar.google.com/citations?user=DW22bZEAAAAJ DW22bZEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/9379653 9379653]
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q32860776|0]]
|-
| ''[[:d:Q55207368|Vanessa Watson]]''
| ''[[:d:Q91400171|planning theorist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q131062|stadsbeplanner]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9965-6891 0000-0001-9965-6891]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Cc-drkAAAAAJ Cc-drkAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/109342570 109342570]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55207368|0]]
|-
| ''[[:d:Q76400607|Mark Cotton]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76400607|0]]
|-
| ''[[:d:Q76544846|Stephanus Ferreira]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76544846|0]]
|-
| ''[[:d:Q76544856|Loretta Feris]]''
| ''[[:d:Q16012028|legal scholar]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3952-8991 0000-0002-3952-8991]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ufwS2I4AAAAJ ufwS2I4AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76544856|0]]
|-
| ''[[:d:Q41800121|Johannes Wolfgang Fedderke]]''
| [[ekonoom]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41800121|0]]
|-
| ''[[:d:Q76401280|Robin Michael Crewe]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76401280|0]]
|-
| [[Glenda Gray]]
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9510-5774 0000-0002-9510-5774]&lt;br/&gt;[https://orcid.org/0000-0003-4649-1477 0000-0003-4649-1477]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/7933149919450906650009 7933149919450906650009]
| 
| [[Lêer:Glenda Gray SA.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17579989|0]]
|-
| ''[[:d:Q76545679|John Field]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76545679|0]]
|-
| ''[[:d:Q76401538|Dennis Martin Davis]]''
| [[regter]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76401538|0]]
|-
| ''[[:d:Q76401656|Christian Rudolph de Beer]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76401656|0]]
|-
| ''[[:d:Q76401845|Tilman Dedering]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76401845|0]]
|-
| ''[[:d:Q76401978|John Wesley de Gruchy]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76401978|0]]
|-
| ''[[:d:Q76546145|Brian Figaji]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2492-7017 0000-0002-2492-7017]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76546145|0]]
|-
| ''[[:d:Q76402037|Deon de Beer]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76402037|0]]
|-
| ''[[:d:Q76402078|Cristiaan de Jager]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76402078|0]]
|-
| ''[[:d:Q76402308|Erika de Wet]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76402308|0]]
|-
| ''[[:d:Q55209372|Christian Pirk]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6821-7044 0000-0001-6821-7044]
| [https://scholar.google.com/citations?user=gmvFylEAAAAJ gmvFylEAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55209372|1]]
|-
| ''[[:d:Q75969884|Ahmed C. Bawa]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5889-5295 0000-0002-5889-5295]
| [https://scholar.google.com/citations?user=pcgmSn4AAAAJ pcgmSn4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/249897491 249897491]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75969884|0]]
|-
| ''[[:d:Q7777608|Thebe Medupe]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0413-6071 0000-0003-0413-6071]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1693149198285874940007 1693149198285874940007]
| 
| [[Lêer:Prof Thebe Medupe 330x220.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7777608|0]]
|-
| ''[[:d:Q75970799|Solomon Benatar]]''
| 
| 
| 
| 
| 1997
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75970799|0]]
|-
| ''[[:d:Q22340726|Jennifer Thomson]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2243-0357 0000-0002-2243-0357]
| [https://scholar.google.com/citations?user=TmyuyVYAAAAJ TmyuyVYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/54380859 54380859]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q22340726|0]]
|-
| ''[[:d:Q60834357|Brian Warner]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16063546|historian of science]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/109805982 109805982]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60834357|0]]
|-
| ''[[:d:Q39064731|Catriona Ida Macleod]]''
| [[sielkundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0992-3525 0000-0003-0992-3525]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VC911HsAAAAJ VC911HsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/107952396 107952396]
| 
| [[Lêer:Catriona ida macleod 2024 2.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q39064731|0]]
|-
| ''[[:d:Q40651155|Bavesh D. Kana]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9713-3480 0000-0001-9713-3480]
| [https://scholar.google.com/citations?user=IEWP86MAAAAJ IEWP86MAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q40651155|0]]
|-
| ''[[:d:Q56798544|Karen J Hofman]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9512-7220 0000-0001-9512-7220]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/8276162669509255500005 8276162669509255500005]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56798544|0]]
|-
| ''[[:d:Q18161438|Salim Abdool Karim]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4986-2133 0000-0002-4986-2133]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Xh1qaJ4AAAAJ Xh1qaJ4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/273180719 273180719]
| 
| [[Lêer:Slim portrait 2020.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q18161438|2]]
|-
| ''[[:d:Q60980171|Eric Bateman]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=tlz4ljIAAAAJ tlz4ljIAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60980171|0]]
|-
| ''[[:d:Q20756981|Peter Vale]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0805-9325 0000-0003-0805-9325]
| [https://scholar.google.com/citations?user=-oLobmUAAAAJ -oLobmUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/39521399 39521399]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20756981|0]]
|-
| ''[[:d:Q71649506|Francis B. Nyamnjoh]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4702-8874 0000-0002-4702-8874]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ohr8cwUAAAAJ Ohr8cwUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/1454149198360374940001 1454149198360374940001]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/19657109 19657109]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71649506|10]]
|-
| ''[[:d:Q77705176|Colin Kenyon]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77705176|0]]
|-
| ''[[:d:Q75975187|G Michael Berger]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75975187|0]]
|-
| ''[[:d:Q71650707|Hendrik B. Geyer]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71650707|0]]
|-
| ''[[:d:Q5765350|Himla Soodyall]]''
| ''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/48984131 48984131]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5765350|0]]
|-
| ''[[:d:Q76120757|Basil Brooke]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76120757|0]]
|-
| ''[[:d:Q64876396|Genevieve Langdon]]''
| ''[[:d:Q1906857|mechanical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0396-9787 0000-0002-0396-9787]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VUJsNCAAAAAJ VUJsNCAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/264171184898747771881 264171184898747771881]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64876396|0]]
|-
| ''[[:d:Q80087885|Zeblon Zenzele Vilakaz]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80087885|0]]
|-
| ''[[:d:Q80088005|Karel Viljoen]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80088005|0]]
|-
| ''[[:d:Q80088190|Frans Viljoen]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80088190|0]]
|-
| [[Brenda Wingfield]]
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6189-1519 0000-0002-6189-1519]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9tCXKQ0AAAAJ 9tCXKQ0AAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q29052586|1]]
|-
| ''[[:d:Q79944675|Bohua Sun]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79944675|0]]
|-
| ''[[:d:Q41596279|Johan van Zyl]]''
| ''[[:d:Q2462658|bestuurder]]''
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Johan Van Zyl 1 (Toyota Motors Europe) at Toyota Press Conference IAA 2017 by Nicolas Völcker.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q41596279|0]]
|-
| ''[[:d:Q79945707|Hendrik Swart]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79945707|0]]
|-
| ''[[:d:Q45345034|Malose Jack Mphahlele]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6018-5671 0000-0002-6018-5671]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q45345034|0]]
|-
| ''[[:d:Q79945878|Christiaan F Swanepoel]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79945878|0]]
|-
| ''[[:d:Q79657655|Barry David Schoub]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79657655|0]]
|-
| ''[[:d:Q79946125|Frans Swanepoel]]''
| ''[[:d:Q107369298|sustainability scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15978655|konsultant]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9388-7274 0000-0002-9388-7274]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NB7GntMAAAAJ NB7GntMAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79946125|0]]
|-
| ''[[:d:Q79946477|Gerald Edwin Swan]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79946477|0]]
|-
| ''[[:d:Q79946604|Edward Sturrock]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79946604|0]]
|-
| ''[[:d:Q80090874|Louise Viljoen]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80090874|0]]
|-
| ''[[:d:Q80091205|Sibusiso Vil-Nkomo]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80091205|0]]
|-
| ''[[:d:Q80091417|Daniel Visser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80091417|0]]
|-
| ''[[:d:Q79947307|Rolf Heinrich Stumpf]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79947307|0]]
|-
| ''[[:d:Q80091519|Renuka Vithal]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-3395-7912 0000-0002-3395-7912]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/49547856 49547856]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80091519|0]]
|-
| ''[[:d:Q57889447|Shane A Norris]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7124-3788 0000-0001-7124-3788]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57889447|12]]
|-
| ''[[:d:Q70720643|Mike Wingfield]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2487799|mikoloog]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9346-2009 0000-0001-9346-2009]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wT4V7isAAAAJ wT4V7isAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/14989035 14989035]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/22155914471039401883 22155914471039401883]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70720643|0]]
|-
| ''[[:d:Q80091772|Wilma Viviers]]''
| [[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7471-7862 0000-0001-7471-7862]
| [https://scholar.google.com/citations?user=WeN2tPYAAAAJ WeN2tPYAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80091772|0]]
|-
| [[Christopher Henshilwood]]
| [[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q17488316|prehistorian]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2818-293X 0000-0002-2818-293X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vYE3hmAAAAAJ vYE3hmAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/14306558 14306558]
| 
| [[Lêer:Csh Blombos 2017 v2.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1086728|5]]
|-
| ''[[:d:Q57889897|Andre P Kengne]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5183-131X 0000-0002-5183-131X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/310750363 310750363]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57889897|1]]
|-
| ''[[:d:Q56015824|Alfred Botha]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0988-647X 0000-0003-0988-647X]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56015824|0]]
|-
| ''[[:d:Q70721384|Jacek Banasiak]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3381-0774 0000-0003-3381-0774]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NNmEQjQAAAAJ NNmEQjQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51985030 51985030]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70721384|0]]
|-
| ''[[:d:Q1952473|Thumbi Ndung'u]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2962-3992 0000-0003-2962-3992]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bVCgcb8AAAAJ bVCgcb8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/306421897 306421897]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1952473|11]]
|-
| ''[[:d:Q57890766|Johann Kirsten]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0770-9648 0000-0003-0770-9648]
| [https://scholar.google.com/citations?user=onTpBZcAAAAJ onTpBZcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/67650643 67650643]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57890766|0]]
|-
| ''[[:d:Q79660900|Roland Schulze]]''
| [[Hidroloog]]
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79660900|0]]
|-
| ''[[:d:Q42177417|Anna Coutsoudis]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42177417|0]]
|-
| ''[[:d:Q77643715|Neil Jarvis]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Neil Victor Jarvis (05610234) (51419910229).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q77643715|0]]
|-
| ''[[:d:Q77643802|Mohamed S Jeenah]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77643802|0]]
|-
| ''[[:d:Q42178276|Renée Kraan-Korteweg]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0202-6250 0000-0002-0202-6250]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/272584657 272584657]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42178276|1]]
|-
| ''[[:d:Q77644158|Branislav Jeremic]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/3554314 3554314]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77644158|0]]
|-
| ''[[:d:Q79950929|Christopher Stroud]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/36109902 36109902]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79950929|1]]
|-
| ''[[:d:Q43188044|Willem Heber van Zyl]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8195-353X 0000-0001-8195-353X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wbYsUOUAAAAJ wbYsUOUAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43188044|0]]
|-
| ''[[:d:Q60055963|João P. Rodrigues]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1980-3845 0000-0002-1980-3845]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60055963|0]]
|-
| ''[[:d:Q77644777|Eugene Llewellyn Julies]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77644777|0]]
|-
| ''[[:d:Q42323167|Caroline Tiemessen]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15634281|virologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0991-1690 0000-0002-0991-1690]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42323167|0]]
|-
| ''[[:d:Q91052641|John Parkington]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0001-6127-6826 0000-0001-6127-6826]
| [https://scholar.google.com/citations?user=tk-A4MsAAAAJ tk-A4MsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/36952076 36952076]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q91052641|11]]
|-
| ''[[:d:Q77644853|Ashraf Kagee]]''
| [[sielkundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-1241-2566 0000-0003-1241-2566]
| [https://scholar.google.com/citations?user=fxS68wwAAAAJ fxS68wwAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77644853|0]]
|-
| ''[[:d:Q79951611|Anton Ströh]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79951611|0]]
|-
| ''[[:d:Q79951700|Pieter Helenius Stoker]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79951700|0]]
|-
| ''[[:d:Q79951875|Nthoana Tau-Mzamane]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79951875|0]]
|-
| ''[[:d:Q77645289|Michael Kahn]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8673-0682 0000-0002-8673-0682]
| [https://scholar.google.com/citations?user=eW1eYqsAAAAJ eW1eYqsAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77645289|0]]
|-
| ''[[:d:Q60633415|Leickness Chisamu Simbayi]]''
| [[sielkundige]]
| [https://orcid.org/0000-0001-6136-4092 0000-0001-6136-4092]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8JN3wDIAAAAJ 8JN3wDIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/10088158 10088158]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60633415|0]]
|-
| ''[[:d:Q78222841|Tinyiko Maluleke]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4663-6093 0000-0002-4663-6093]
| [https://scholar.google.com/citations?user=PcJtw6QAAAAJ PcJtw6QAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78222841|0]]
|-
| ''[[:d:Q80097315|Sebastiaan von Solms]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80097315|0]]
|-
| ''[[:d:Q80097547|Hester Vorster]]''
| ''[[:d:Q2576499|voedingkundige]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/163644131 163644131]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80097547|0]]
|-
| ''[[:d:Q80097761|Yusef Waghid]]''
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2565-824X 0000-0003-2565-824X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/45355860 45355860]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80097761|0]]
|-
| ''[[:d:Q76493965|Fred Ellery]]''
| ''[[:d:Q2560911|physical geographer]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=SLRs89YAAAAJ SLRs89YAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76493965|0]]
|-
| ''[[:d:Q79233222|Frederick Mark Orkin]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79233222|0]]
|-
| ''[[:d:Q56598884|Anastassios Pouris]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5367-2498 0000-0002-5367-2498]
| [https://scholar.google.com/citations?user=O0cg2GwAAAAJ O0cg2GwAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/73623450 73623450]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56598884|0]]
|-
| ''[[:d:Q77791882|Duard Godfried Kleyn]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77791882|0]]
|-
| ''[[:d:Q42181924|Viness Pillay]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8119-3347 0000-0002-8119-3347]
| [https://scholar.google.com/citations?user=RSfUGncAAAAJ RSfUGncAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42181924|0]]
|-
| ''[[:d:Q76926947|Ronald Harley]]''
| ''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/192970031 192970031]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76926947|0]]
|-
| ''[[:d:Q57896557|Herculina S Kruger]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q111395776|nutritional scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5365-1777 0000-0002-5365-1777]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57896557|0]]
|-
| ''[[:d:Q77647971|Steven Karataglidis]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77647971|0]]
|-
| ''[[:d:Q76927153|Susan Thérèse Largier Harrison]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76927153|0]]
|-
| ''[[:d:Q77792183|Hester Klopper]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9808-7586 0000-0001-9808-7586]
| [https://scholar.google.com/citations?user=d0wQfFsAAAAJ d0wQfFsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/61195592 61195592]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77792183|0]]
|-
| ''[[:d:Q76350522|John Darrell Comins]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76350522|0]]
|-
| ''[[:d:Q42182322|Jill Adler]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-4367-5732 0000-0002-4367-5732]
| [https://scholar.google.com/citations?user=sZL50Y8AAAAJ sZL50Y8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/65809739 65809739]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42182322|0]]
|-
| ''[[:d:Q79089855|Mokubung Nkomo]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79089855|0]]
|-
| ''[[:d:Q59050386|Marissa Rollnick]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9543-8683 0000-0002-9543-8683]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/60684003 60684003]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59050386|0]]
|-
| ''[[:d:Q51697828|Kathryn H. Myburgh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4501-2120 0000-0003-4501-2120]
| [https://scholar.google.com/citations?user=DXNUiEEAAAAJ DXNUiEEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/205963403 205963403]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q51697828|0]]
|-
| ''[[:d:Q1382575|Mark Solms]]''
| ''[[:d:Q3410028|psychoanalyst]]''&lt;br/&gt;[[psigiater]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[sielkundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q6337803|neuroscientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4828-3882 0000-0003-4828-3882]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vD4p8rQAAAAJ vD4p8rQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/22297525 22297525]
| 
| [[Lêer:Mark Solms 2008.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1382575|0]]
|-
| [[Richard Goldstone]]
| [[regter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/117719743 117719743]
| 
| [[Lêer:Richard Goldstone.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q517589|0]]
|-
| ''[[:d:Q57897506|Jeremy Seekings]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|political scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8029-412X 0000-0002-8029-412X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/39593744 39593744]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57897506|0]]
|-
| ''[[:d:Q80099721|Melanie Walker]]''
| ''[[:d:Q88011130|educational researcher]]''&lt;br/&gt;[[professor]]
| [https://orcid.org/0000-0002-7859-6380 0000-0002-7859-6380]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VqfZMP4AAAAJ VqfZMP4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/29868729 29868729]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80099721|0]]
|-
| ''[[:d:Q76351351|Neville Raymond Comins]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76351351|0]]
|-
| ''[[:d:Q76351372|Ernst Conradie]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0020-6952 0000-0002-0020-6952]
| [https://scholar.google.com/citations?user=38lWb7QAAAAJ 38lWb7QAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/232801939 232801939]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76351372|0]]
|-
| ''[[:d:Q80099861|Qing-Guo Wang]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3672-3716 0000-0002-3672-3716]
| [https://scholar.google.com/citations?user=joK9NAoAAAAJ joK9NAoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/116302464 116302464]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80099861|0]]
|-
| ''[[:d:Q77793537|Horst Helmut Klump]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77793537|0]]
|-
| ''[[:d:Q77793851|Klaus Koch]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3845-4406 0000-0003-3845-4406]
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77793851|0]]
|-
| ''[[:d:Q76352178|Jacobus Conradie]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76352178|0]]
|-
| ''[[:d:Q76785769|Nicolaas Claudius Gey van Pittius]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76785769|0]]
|-
| ''[[:d:Q18685421|Anusuya Chinsamy-Turan]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9786-5080 0000-0002-9786-5080]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jYYbmqEAAAAJ jYYbmqEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/27342603 27342603]
| 
| [[Lêer:Anusuya Chinsamy-Turan, West Coast Fossil Park tour.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q18685421|0]]
|-
| ''[[:d:Q78660593|Vinasan Naidoo]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78660593|0]]
|-
| ''[[:d:Q77795657|Carolina Koornhof]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-8169-036X 0000-0002-8169-036X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=JbJV-JcAAAAJ JbJV-JcAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77795657|0]]
|-
| ''[[:d:Q77796013|Girish J Kotwal]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-9925-3539 0000-0002-9925-3539]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4UVt0yUAAAAJ 4UVt0yUAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q77796013|0]]
|-
| ''[[:d:Q76786831|Rob Gous]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76786831|0]]
|-
| ''[[:d:Q76787034|Amanda Gouws]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0003-1260-3944 0000-0003-1260-3944]
| [https://scholar.google.com/citations?user=dxK0dqsAAAAJ dxK0dqsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2096165628883842480006 2096165628883842480006]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/44531414 44531414]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76787034|0]]
|-
| ''[[:d:Q76931424|Driekie Hay-Swemmer]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76931424|0]]
|-
| ''[[:d:Q78661696|Jean B Nachenga]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78661696|0]]
|-
| ''[[:d:Q61793884|John R. N. Taylor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[professor]]
| [https://orcid.org/0000-0002-9714-2093 0000-0002-9714-2093]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/64230064 64230064]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61793884|0]]
|-
| ''[[:d:Q76931737|Manfred Armin Hellberg]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76931737|0]]
|-
| ''[[:d:Q47809492|Crick Lund]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5159-8220 0000-0002-5159-8220]
| [https://scholar.google.com/citations?user=nf0cwG0AAAAJ nf0cwG0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/282940674 282940674]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47809492|0]]
|-
| ''[[:d:Q51846346|Renfrew Christie]]''
| ''[[:d:Q134284649|anti-apartheidsaktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20826540|geleerde]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/62928676 62928676]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q51846346|0]]
|-
| ''[[:d:Q76931931|Fred Thomas Hendricks]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76931931|0]]
|-
| ''[[:d:Q78662033|Gonasageran Naidoo]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78662033|0]]
|-
| ''[[:d:Q1675344|Pumla Gobodo-Madikizela]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[sielkundige]]&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7008-9467 0000-0001-7008-9467]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1150577 1150577]
| 
| [[Lêer:Pumla Gobodo-Madikizela.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1675344|1]]
|-
| ''[[:d:Q80104074|Paula Watt]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q104154725|plant biotechnologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6253-1806 0000-0002-6253-1806]
| [https://scholar.google.com/citations?user=e4Lx7rIAAAAJ e4Lx7rIAAAAJ]
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80104074|0]]
|-
| ''[[:d:Q80104194|Stefan Weiss]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q80104194|0]]
|-
| ''[[:d:Q1387629|George F. R. Ellis]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8484-0629 0000-0001-8484-0629]
| [https://scholar.google.com/citations?user=K2h8IqwAAAAJ K2h8IqwAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/109637661 109637661]
| 
| [[Lêer:George Ellis 0040.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1387629|4]]
|-
| ''[[:d:Q79095290|Stella M. Nkomo]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q108929301|scholar in residence]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79095290|0]]
|-
| ''[[:d:Q79383720|Samuel George Harker Philande]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79383720|0]]
|-
| ''[[:d:Q79095442|Dion Nkomo]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79095442|0]]
|-
| ''[[:d:Q76788759|Kesh Govinder]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q76788759|0]]
|-
| ''[[:d:Q79383865|Ian Phimister]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79383865|0]]
|-
| ''[[:d:Q78663066|Luigi Renzo Nassimbeni]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78663066|0]]
|-
| ''[[:d:Q79383970|William Pick]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79383970|0]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>tf0ga0eca5x17k9qx35uxtuf0t4mnc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Fellows of the Royal Society of South Africa</title>
    <ns>2</ns>
    <id>285793</id>
    <revision>
      <id>3362163</id>
      <parentid>3279911</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47203" sha1="qu5ht66n4nbq73bynlhkly79grhau9m" xml:space="preserve">[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q60986464 Fellows of the Royal Society of South Africa] 

{{Wikidata list
|sparql=SELECT DISTINCT ?item (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
WHERE { 
  ?item wdt:P166 wd:Q60986464 .
  OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item
|section=
|sort=P166/Q60986464/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q60986464/P585:Date conferred,P18:Image,?count:Publications
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! beroep
! ORCID-ID
! Google Scholar author ID
! VIAF ID
! Date conferred
! Image
! Publications
|-
| [[Selmar Schönland]]
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/40795045 40795045]
| 
| [[Lêer:Schonland Pretoria.jpg|center|128px]]
| 1
|-
| ''[[:d:Q96489|Achim Richter]]''
| ''[[:d:Q16742096|nuclear physicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=WU_HsKkAAAAJ WU_HsKkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/232819266 232819266]
| 
| 
| 0
|-
| [[Isaac Schapera]]
| ''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/108544741 108544741]
| 
| [[Lêer:Isaac Schapera, c1950s.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q450598|Lee Berger]]''
| ''[[:d:Q21272406|palaeoantropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q205375|uitvinder]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Australopithecus africanus]]
| [https://orcid.org/0000-0002-0367-7629 0000-0002-0367-7629]
| [https://scholar.google.com/citations?user=PpW_J88AAAAJ PpW_J88AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6169562 6169562]
| 2011
| [[Lêer:Lee Berger image 2006.JPG|center|128px]]
| 9
|-
| ''[[:d:Q524221|John Hewitt]]''
| ''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16271064|herpetologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17344952|arachnologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 0
|-
| [[Arthur William Rogers]]
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18805|natuurkundige]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/17978036 17978036]
| 
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q1267093|Elisabeth Vrba]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/85250115 85250115]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/93322823 93322823]
| 1985
| [[Lêer:Elisabeth Vrba 2009-02.JPG|center|128px]]
| 2
|-
| ''[[:d:Q1348676|Sydney Samuel Hough]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/35236785 35236785]
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q1387629|George F. R. Ellis]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8484-0629 0000-0001-8484-0629]
| [https://scholar.google.com/citations?user=K2h8IqwAAAAJ K2h8IqwAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/109637661 109637661]
| 1983
| [[Lêer:George Ellis 0040.jpg|center|128px]]
| 4
|-
| ''[[:d:Q1586575|Harry Irving]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/422145857117322922525 422145857117322922525]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/91856523 91856523]
| 
| 
| 0
|-
| [[Jan C. A. Boeyens]]
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/29820137 29820137]
| 1988
| 
| 0
|-
| [[Mary Agard Pocock]]
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12358881|phycologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11900058|ontdekkingsreisiger]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3148760|botanical illustrator]]''&lt;br/&gt;[[onderwyser]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98544732|wetenskaplike versamelaar]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/16153470956745082416 16153470956745082416]
| 
| 
| 1
|-
| [[Johannes van Staden]]
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0515-1281 0000-0003-0515-1281]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/562159234013403370477 562159234013403370477]
| 1990
| [[Lêer:Prof johannes van staden-1595341335.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q2150124|Richard M. Cowling]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3514-2685 0000-0003-3514-2685]
| [https://scholar.google.com/citations?user=eH34bIQAAAAJ eH34bIQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/34611234 34611234]
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q2165640|Ronald J. Clarke]]''
| [[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17488316|prehistorian]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2145981|restorer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21272406|palaeoantropoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/147008726 147008726]
| 
| [[Lêer:Ronald Clarke.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q2976150|John Jackson]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51317806 51317806]
| 1934
| [[Lêer:JohnJackson(astronomer).jpg|center|128px]]
| 0
|-
| [[Chris Brink]]
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/62228603 62228603]
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q4891802|Beric Skews]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q5019897|Calie Pistorius]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2002
| [[Lêer:Calie Pistorius.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q5074942|Charles Abercrombie Smith]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Sir Charles Abercrombie Smith - Scientist and politician - Cape Colony.png|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q5084053|Charles van Onselen]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864380|biographer]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3903-8052 0000-0002-3903-8052]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/64050944 64050944]
| 1998
| 
| 1
|-
| [[Cheryl de la Rey]]
| [[sielkundige]]
| 
| 
| 
| 2010
| [[Lêer:Cheryl de la Rey.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q5213742|Dan J. Stein]]''
| [[psigiater]]&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7218-7810 0000-0001-7218-7810]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LOHkEw8AAAAJ LOHkEw8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/39468370 39468370]
| 2012
| [[Lêer:Dan-Stein-20130904.jpg|center|128px]]
| 29
|-
| ''[[:d:Q5236554|David Lewis-Williams]]''
| ''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1371378|ethnologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/14885319 14885319]
| 
| 
| 2
|-
| ''[[:d:Q5340086|Edna P. Plumstead]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/23411195 23411195]
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q5861359|John Patrick Rourke]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/33298739 33298739]
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q6759640|Margaret Levyns]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1907198|taxonomist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q47825396|phytogeographer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98544732|wetenskaplike versamelaar]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/76028114 76028114]
| 
| [[Lêer:Margaret Rutherford Bryan Levyns.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q6775598|Martin Hall]]''
| ''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/117559096 117559096]
| 2001
| [[Lêer:Professor Martin Hall.jpg|center|128px]]
| 1
|-
| [[Hendrik Brand]]
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18805|natuurkundige]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/117949603 117949603]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/86323194 86323194]
| 
| [[Lêer:Hendrik Brand.jpg|center|128px]]
| 1
|-
| ''[[:d:Q7793599|Thomas Robertson Sim]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16334507|bryologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11900058|ontdekkingsreisiger]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/20209164 20209164]
| 
| [[Lêer:Tr sim00.JPG|center|128px]]
| 3
|-
| ''[[:d:Q7837812|Trefor Jenkins]]''
| ''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/46916068 46916068]
| 1975
| [[Lêer:Trefor Jenkins00.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q11256815|David Mark Richardson]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9574-8297 0000-0001-9574-8297]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Rdfu4uoAAAAJ Rdfu4uoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/85249968 85249968]
| 2008
| 
| 5
|-
| ''[[:d:Q12364088|Hugh Paterson]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16063497|evolutionary biologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/35854115 35854115]
| 1980
| 
| 0
|-
| [[Paul Cilliers]]
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/328371 328371]
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q15438215|Walter Wargau]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/72240426 72240426]
| 
| [[Lêer:Walter Wargau (Student).jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q15451201|Geoffrey Blight]]''
| ''[[:d:Q11424604|aardwetenskaplike]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/63422447 63422447]
| 1991
| [[Lêer:Geoff Blight.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q15459092|Charles K. Brain]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q141763254|taphonomist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/30825610 30825610]
| 1976
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q15485098|Michael William Feast]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8908-1630 0000-0002-8908-1630]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/34323769 34323769]
| 1982
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q15839341|Jill Farrant]]''
| ''[[:d:Q15839136|cell biologist]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1450-7967 0000-0002-1450-7967]
| [https://scholar.google.com/citations?user=OIeulVQAAAAJ OIeulVQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/275262507 275262507]
| 2005
| 
| 1
|-
| [[Quarraisha Abdool-Karim]]
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0985-477X 0000-0002-0985-477X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ARaZ9-MAAAAJ ARaZ9-MAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/24336962 24336962]
| 2014
| [[Lêer:Quarraisha Abdool Karim.jpg|center|128px]]
| 1
|-
| ''[[:d:Q18161438|Salim Abdool Karim]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4986-2133 0000-0002-4986-2133]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Xh1qaJ4AAAAJ Xh1qaJ4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/273180719 273180719]
| 2003
| [[Lêer:Slim portrait 2020.jpg|center|128px]]
| 2
|-
| ''[[:d:Q18685421|Anusuya Chinsamy-Turan]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9786-5080 0000-0002-9786-5080]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jYYbmqEAAAAJ jYYbmqEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/27342603 27342603]
| 2006
| [[Lêer:Anusuya Chinsamy-Turan, West Coast Fossil Park tour.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q19519928|Henda C. Swart]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/7895173973184923810009 7895173973184923810009]
| 1996
| 
| 0
|-
| [[Clarence van Riet Lowe]]
| [[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13582652|civil engineer]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/62837606 62837606]
| 
| 
| 0
|-
| [[Lyn Wadley]]
| [[argeoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0003-0053-0813 0000-0003-0053-0813]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bK8F68UAAAAJ bK8F68UAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/59117828 59117828]
| 2014
| 
| 2
|-
| ''[[:d:Q20656400|Hoosen Coovadia]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q134284649|anti-apartheidsaktivis]]''
| 
| 
| 
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q20721396|Anna-Lise Williamson]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5467-1200 0000-0002-5467-1200]
| 
| 
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q20731808|Grae Worster]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q20756981|Peter Vale]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0805-9325 0000-0003-0805-9325]
| [https://scholar.google.com/citations?user=-oLobmUAAAAJ -oLobmUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/39521399 39521399]
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q20831540|Judith Sealy]]''
| [[argeoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0001-5071-8211 0000-0001-5071-8211]
| [https://scholar.google.com/citations?user=hjy8MDAAAAAJ hjy8MDAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/27100360 27100360]
| 2006
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21340974|Bruce S. Rubidge]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2477-1873 0000-0003-2477-1873]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Z7edricAAAAJ Z7edricAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/147053915 147053915]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/475150323917709972010 475150323917709972010]
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21341244|Ansie Dippenaar-Schoeman]]''
| ''[[:d:Q17344952|arachnologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1532-1379 0000-0003-1532-1379]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/68612009 68612009]
| 2006
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q21341400|Maureen Coetzee]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q107292086|medical entomologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2019-866X 0000-0003-2019-866X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jbWH4QUAAAAJ jbWH4QUAAAAJ]
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21392406|Richard Vernon Dingle]]''
| ''[[:d:Q21484199|ostracodologist]]''&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]
| 
| 
| 
| 1983
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21394246|William Wardlaw Thompson]]''
| ''[[:d:Q4205432|ichthyologist]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21448010|Tebello Nyokong]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1162163|direkteur]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4590-9926 0000-0002-4590-9926]
| [https://scholar.google.com/citations?user=QUpAXHcAAAAJ QUpAXHcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6031160486121605180005 6031160486121605180005]
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21522991|Richard N. Pienaar]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12358881|phycologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/187578662 187578662]
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q21664327|Lawrence Crawford]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/7559173124545030300005 7559173124545030300005]
| 1909
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q22006961|Valerie Mizrahi]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4824-9115 0000-0003-4824-9115]
| [https://scholar.google.com/citations?user=apDyKMgAAAAJ apDyKMgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/8150380426913370197 8150380426913370197]
| 2000
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q22109577|Richard S. K. Barnes]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16868721|carcinologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5773-5994 0000-0002-5773-5994]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/64066109 64066109]
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q22112378|Roger M. H. Smith]]''
| [[paleontoloog]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=NlTbMPoAAAAJ NlTbMPoAAAAJ]
| 
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q22340726|Jennifer Thomson]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2243-0357 0000-0002-2243-0357]
| [https://scholar.google.com/citations?user=TmyuyVYAAAAJ TmyuyVYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/54380859 54380859]
| 2000
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q23008763|Johann Carl Vogel]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/171593751 171593751]
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q23772750|Herbert Basil Sutton Cooke]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/79388488 79388488]
| 1946
| 
| 0
|-
| [[Patricia Berjak]]
| [[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/43105677 43105677]
| 1996
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q23778547|Peter B. Best]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/16138947 16138947]
| 2004
| 
| 1
|-
| [[Paul Daniel Hahn]]
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5428874|academic staff]]''
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Prof Paul Daniel Hahn.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q26820569|John Francis Thackeray]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0001-6884-382X 0000-0001-6884-382X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=SMN_CbwAAAAJ SMN_CbwAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/56318959 56318959]
| 2009
| [[Lêer:Koenigswald-Lecture 2016 John Francis Thackeray 01.jpg|center|128px]]
| 2
|-
| ''[[:d:Q26998207|Athelstan Cornish-Bowden]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| [[Lêer:Athelstan Hall Cornish-Bowden in about 1885.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q28086200|Geoff Garrett]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/52270408 52270408]
| 2000
| [[Lêer:Geoff Garrett CS6 270116-lg.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q28648152|Martin P. Hill]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0579-5298 0000-0003-0579-5298]
| [https://scholar.google.com/citations?user=GKGAgoUAAAAJ GKGAgoUAAAAJ]
| 
| 2016
| 
| 0
|-
| [[Brenda Wingfield]]
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6189-1519 0000-0002-6189-1519]
| [https://scholar.google.com/citations?user=9tCXKQ0AAAAJ 9tCXKQ0AAAAJ]
| 
| 2007
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q29981691|Nigel C. Bennett]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9748-2947 0000-0001-9748-2947]
| 
| 
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q32860776|Felix Dapare Dakora]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0002-9070-6896 0000-0002-9070-6896]
| [https://scholar.google.com/citations?user=DW22bZEAAAAJ DW22bZEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/9379653 9379653]
| 2007
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q37643854|Gregory L. Blatch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0778-8577 0000-0003-0778-8577]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/272043681 272043681]
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q37736202|John Morrison]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/3862173124540430300008 3862173124540430300008]
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q38304462|Robert P. Millar]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3606-2708 0000-0003-3606-2708]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/94387090 94387090]
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q38305842|Wayne M. Getz]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61791734|biomathematician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8784-9354 0000-0001-8784-9354]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/93683896 93683896]
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q38640649|Andrew E. McKechnie]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1524-1021 0000-0002-1524-1021]
| 
| 
| 2017
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q39885100|Aletta E. Schutte]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9217-4937 0000-0001-9217-4937]
| [https://scholar.google.com/citations?user=f1oels0AAAAJ f1oels0AAAAJ]
| 
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q40902255|Julia Lee-Thorp]]''
| [[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3291-0258 0000-0002-3291-0258]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/36637061 36637061]
| 2004
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42178276|Renée Kraan-Korteweg]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0202-6250 0000-0002-0202-6250]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/272584657 272584657]
| 2012
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q42293328|Patricia Ann Whitelock]]''
| ''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4678-4432 0000-0002-4678-4432]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/24755014 24755014]
| 2000
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q42420373|Guy F. Midgley]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8264-0869 0000-0001-8264-0869]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/53146094231500331476 53146094231500331476]
| 2014
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42544590|Daniela Cristina Stefan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16062369|oncologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5740-1209 0000-0001-5740-1209]
| 
| 
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42571640|Jane Carruthers]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8210-4599 0000-0001-8210-4599]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4128165628894642480006 4128165628894642480006]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/48310877 48310877]
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42572405|Marion Bamford]]''
| ''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0667-130X 0000-0003-0667-130X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=WT8NxO0AAAAJ WT8NxO0AAAAJ]
| 
| 2006
| [[Lêer:Prof. Marion Bamford.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q42666979|Steven L. Chown]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6069-5105 0000-0001-6069-5105]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/64258857 64258857]
| 2005
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q42778663|Robert J. Scholes]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0001-5537-6935 0000-0001-5537-6935]
| [https://scholar.google.com/citations?user=WR7VpKUAAAAJ WR7VpKUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/71468733 71468733]
| 1999
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42784019|Kevin J. Naidoo]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9898-3708 0000-0002-9898-3708]
| [https://scholar.google.com/citations?user=sGaDPpQAAAAJ sGaDPpQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/65994373 65994373]
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42830282|Peter Henzi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6175-1674 0000-0001-6175-1674]
| 
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q42931372|Bert Klumperman]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1561-274X 0000-0003-1561-274X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/313554514 313554514]
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q43165660|Edward Rybicki]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8024-9911 0000-0001-8024-9911]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VHZLh3EAAAAJ VHZLh3EAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/8027168049010038410006 8027168049010038410006]
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q43188044|Willem Heber van Zyl]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8195-353X 0000-0001-8195-353X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wbYsUOUAAAAJ wbYsUOUAAAAJ]
| 
| 2014
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q43267916|Susan A. Bourne]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2491-2843 0000-0002-2491-2843]
| [https://scholar.google.com/citations?user=OlFQMW4AAAAJ OlFQMW4AAAAJ]
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q43496916|Michael J. Samways]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4237-6025 0000-0003-4237-6025]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/94489949 94489949]
| 1999
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q48256805|Gordon D Brown]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4922-936X 0000-0003-4922-936X]
| 
| 
| 2012
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q49168166|Terence J. Robinson]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4298-4891 0000-0002-4298-4891]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LLaJvSEAAAAJ LLaJvSEAAAAJ]
| 
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q51697828|Kathryn H. Myburgh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4501-2120 0000-0003-4501-2120]
| [https://scholar.google.com/citations?user=DXNUiEEAAAAJ DXNUiEEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/205963403 205963403]
| 2017
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q51846346|Renfrew Christie]]''
| ''[[:d:Q134284649|anti-apartheidsaktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20826540|geleerde]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/62928676 62928676]
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q52353159|Stephanie G. Burton]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3094-8420 0000-0002-3094-8420]
| 
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q52701989|Robin M Crewe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4398-8250 0000-0003-4398-8250]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/172379736 172379736]
| 1990
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q52758677|Susan W. Nicolson]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6024-9383 0000-0001-6024-9383]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/19932833 19932833]
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q53808040|Michael T Davies-Coleman]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5344-894X 0000-0001-5344-894X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/85647578 85647578]
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q53952047|William J. Bond]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3441-2084 0000-0002-3441-2084]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8vuc6rIAAAAJ 8vuc6rIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/279051097 279051097]
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q54086671|Norman Owen-Smith]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8429-1201 0000-0001-8429-1201]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BoSadf0AAAAJ BoSadf0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/29615824 29615824]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/496166656941922710006 496166656941922710006]
| 2003
| 
| 2
|-
| ''[[:d:Q54254936|Kelly Chibale]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4541-646X 0000-0002-4541-646X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BAk6GbcAAAAJ BAk6GbcAAAAJ]
| 
| 2009
| [[Lêer:2025UniLeiden450-4.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q55175748|Helder M. Marques]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1675-3835 0000-0003-1675-3835]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ZDz2O5sAAAAJ ZDz2O5sAAAAJ]
| 
| 2004
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q56065756|Shabir A. Madhi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7629-0636 0000-0002-7629-0636]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ok2EswEAAAAJ ok2EswEAAAAJ]
| 
| 2016
| [[Lêer:Shabir Madhi for Fundación Civio.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q56406446|Alan K. Whitfield]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1452-7367 0000-0003-1452-7367]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NIDj1ksAAAAJ NIDj1ksAAAAJ]
| 
| 2005
| 
| 2
|-
| ''[[:d:Q56849521|Leon M.T. Dicks]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5157-9046 0000-0002-5157-9046]
| 
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q57078993|Claude Carignan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9089-6151 0000-0001-9089-6151]
| [https://scholar.google.com/citations?user=r2_oRUMAAAAJ r2_oRUMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/232336283 232336283]
| 2014
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q57259567|Charles B. de Koning]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4525-5130 0000-0003-4525-5130]
| 
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q57777886|Michael Meadows]]''
| ''[[:d:Q2560911|physical geographer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|vertaler]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8322-3055 0000-0001-8322-3055]
| [https://scholar.google.com/citations?user=EufqPQMAAAAJ EufqPQMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/78996 78996]
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q58220468|Francesco Petruccione]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8604-0913 0000-0002-8604-0913]
| [https://scholar.google.com/citations?user=chM4fT4AAAAJ chM4fT4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51907883 51907883]
| 2013
| [[Lêer:Francesco Petruccione blazer.jpg|center|128px]]
| 1
|-
| ''[[:d:Q58336810|Andrew Cooper]]''
| ''[[:d:Q11424604|aardwetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4972-8812 0000-0003-4972-8812]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wck4s-UAAAAJ wck4s-UAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/55808460 55808460]
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q59187857|Douglas E. Rawlings]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2521-8167 0000-0002-2521-8167]
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q59624330|Paul R. Manger]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1881-2854 0000-0002-1881-2854]
| 
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q60055963|João P. Rodrigues]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1980-3845 0000-0002-1980-3845]
| 
| 
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q60590121|Robin Wood]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4276-7117 0000-0002-4276-7117]
| 
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q60610431|Brian R. Allanson]]''
| ''[[:d:Q3640160|marine biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;[[Hidroloog]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/45581243 45581243]
| 1968
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q60834357|Brian Warner]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q16063546|historian of science]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/109805982 109805982]
| 1976
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q60991028|George Ekama]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=PWje2ogAAAAJ PWje2ogAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/311249909 311249909]
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61046038|Pieter Steyn]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| 
| 1996
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61046041|Douglas Butterworth]]''
| 
| 
| 
| 
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61046058|Lionel Opie]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/59161562 59161562]
| 1983
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61046066|B. Daya Reddy]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8250-4821 0000-0002-8250-4821]
| [https://scholar.google.com/citations?user=CWYli-kAAAAJ CWYli-kAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/108617120 108617120]
| 1992
| [[Lêer:Daya Reddy 2018.jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q61104159|Duncan Mitchell]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8989-4773 0000-0001-8989-4773]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NdpBRSMAAAAJ NdpBRSMAAAAJ]
| 
| 1984
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61598221|Chaudry Masood Khalique]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1986-4859 0000-0002-1986-4859]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4ILEyUYAAAAJ 4ILEyUYAAAAJ]
| 
| 2016
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61679353|Dudley Shallcross]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7614-9221 0000-0001-7614-9221]
| [https://scholar.google.com/citations?user=igQanooAAAAJ igQanooAAAAJ]
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| [[David Glasser]]
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9510-722X 0000-0001-9510-722X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=G8kEvt8AAAAJ G8kEvt8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/121088199 121088199]
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q61993821|Diane Hildebrandt]]''
| ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7873-8855 0000-0001-7873-8855]
| [https://scholar.google.com/citations?user=2SQ-120AAAAJ 2SQ-120AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/34119349 34119349]
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q63391519|Sunil D. Maharaj]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1967-2849 0000-0002-1967-2849]
| 
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q64835914|Karl Schilcher]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/59603504 59603504]
| 2012
| 
| 0
|-
| [[Louisa Bolus|Harriet Margaret Louisa Bolus]]
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19507792|scientific illustrator]]''&lt;br/&gt;[[kurator]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1907198|taxonomist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98544732|wetenskaplike versamelaar]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/171765397 171765397]
| 
| [[Lêer:Harriet Margaret Louisa Bolus.jpg|center|128px]]
| 1
|-
| ''[[:d:Q69449514|Mary Scholes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q60244908|plant physiologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5762-9537 0000-0001-5762-9537]
| [https://scholar.google.com/citations?user=qNlkIIMAAAAJ qNlkIIMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/177145857889223021078 177145857889223021078]
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q70377150|Lynn Morris]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1836-8415 0000-0002-1836-8415]&lt;br/&gt;[https://orcid.org/0000-0003-3961-7828 0000-0003-3961-7828]
| [https://scholar.google.com/citations?user=atnn-0AAAAAJ atnn-0AAAAAJ]
| 
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q70720643|Mike Wingfield]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2487799|mikoloog]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9346-2009 0000-0001-9346-2009]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wT4V7isAAAAJ wT4V7isAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/14989035 14989035]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/22155914471039401883 22155914471039401883]
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q70827557|Simon Henry Connell]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6000-7245 0000-0001-6000-7245]
| [https://scholar.google.com/citations?user=pVS2ZiMAAAAJ pVS2ZiMAAAAJ]
| 
| 2006
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q71104683|Willem Albert Hanekom]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6788-1645 0000-0002-6788-1645]
| [https://scholar.google.com/citations?user=GNFho0kAAAAJ GNFho0kAAAAJ]
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q71274564|Fazal Mahmood Mahomed]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q71576562|Neil John Coville]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5370-1386 0000-0001-5370-1386]
| 
| 
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q71650707|Hendrik B. Geyer]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q71654754|Andries Johannes van der Walt]]''
| ''[[:d:Q2325224|constitutional lawyer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/58628637 58628637]
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q73836164|Perry T. Kaye]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5997-8121 0000-0002-5997-8121]
| 
| 
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q75969884|Ahmed C. Bawa]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5889-5295 0000-0002-5889-5295]
| [https://scholar.google.com/citations?user=pcgmSn4AAAAJ pcgmSn4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/249897491 249897491]
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q76419491|Jan-Hendrik S. Hofmeyr]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1542-459X 0000-0002-1542-459X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=it1CMIkAAAAJ it1CMIkAAAAJ]
| 
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q76419567|Igor Barashenkov]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q76716731|Thomas Ford]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8896-794X 0000-0002-8896-794X]
| 
| 
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q76926947|Ronald Harley]]''
| ''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/192970031 192970031]
| 1990
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q76931737|Manfred Armin Hellberg]]''
| 
| 
| 
| 
| 1992
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q77717266|Michael Charles Kew]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1987
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q77793537|Horst Helmut Klump]]''
| 
| 
| 
| 
| 2000
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q77793851|Klaus Koch]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3845-4406 0000-0003-3845-4406]
| 
| 
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q77820561|Fazal M. Mahomed]]''
| ''[[:d:Q72271334|professor of mathematics]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6995-5820 0000-0002-6995-5820]
| [https://scholar.google.com/citations?user=phJrkvwAAAAJ phJrkvwAAAAJ]
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q78434764|David Mason]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q78610632|Ebrahim Momoniat]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 2017
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q78629970|Vincent Clifford Moran]]''
| 
| 
| 
| 
| 1991
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q79306387|Norman Pammenter]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q79402317|Otto Walter Prozesky]]''
| 
| 
| 
| 
| 1989
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q79427702|Keith P. Klugman]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6637-728X 0000-0001-6637-728X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=T-mgWmkAAAAJ T-mgWmkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/5261457 5261457]
| 1996
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q79660900|Roland Schulze]]''
| [[Hidroloog]]
| 
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q79853945|Theodor John Stewart]]''
| ''[[:d:Q2732142|statistician]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-2107-5955 0000-0002-2107-5955]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8wH5tTkAAAAJ 8wH5tTkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/15146153191805252771 15146153191805252771]
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q79946604|Edward Sturrock]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80053967|Peter Doughtrey Tyson]]''
| 
| 
| 
| 
| 1989
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80082536|Brian W. Van Wilgen]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1536-7521 0000-0002-1536-7521]
| [https://scholar.google.com/citations?user=5FfLX_4AAAAJ 5FfLX_4AAAAJ]
| 
| 2014
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q80435053|Janine B. Adams]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80435477|Christopher C. Appleton]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80435992|D. Margaret Avery]]''
| ''[[:d:Q16831394|mammalogist]]''&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0003-0784-7047 0000-0003-0784-7047]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/311367956 311367956]
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80436020|Len J. Barbour]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80438063|Guy C. Bate]]''
| 
| 
| 
| 
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80444317|Kanti D. Bhoola]]''
| 
| 
| 
| 
| 1996
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80447055|R.D. Bigalke]]''
| [[Veearts]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/287462074 287462074]
| 2004
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80447621|Judy M. Bishop]]''
| [[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]
| [https://orcid.org/0000-0001-9986-7269 0000-0001-9986-7269]
| [https://scholar.google.com/citations?user=fTryeZAAAAAJ fTryeZAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/111091523 111091523]
| 2006
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80520476|Michael E. Brown]]''
| ''[[:d:Q104693589|chemistry teacher]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 1988
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80521092|Michael N. Bruton]]''
| 
| 
| 
| 
| 1992
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80521586|James R. Bull]]''
| 
| 
| 
| 
| 1991
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80522068|Mino R. Caira]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80533870|Philip Charles]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80534086|Robert W. Charlton]]''
| 
| 
| 
| 
| 1991
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80568773|Ronald J. Clarke]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80569011|John D. Clemens]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80569202|T. Eugene Cloete]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=fOUypFkAAAAJ fOUypFkAAAAJ]
| 
| 2012
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80653014|John D. Comins]]''
| 
| 
| 
| 
| 1996
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80700386|Lesley A. Cornish]]''
| 
| 
| 
| 
| 2009
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80701780|Donald A. Cowan]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80761328|W.P.M. de Ruijter]]''
| ''[[:d:Q3546255|oseanograaf]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=N6GAWu8AAAAJ N6GAWu8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/55454984 55454984]
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80762518|Cesáreo A. Dominguez]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=AynPRjkAAAAJ AynPRjkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/76115383 76115383]
| 1996
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80762761|Siegfried E. Drewes]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80936790|Paul de Villiers du Plessis]]''
| 
| 
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80937821|Patrick G. Eriksson]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80938027|Arthur G. Every]]''
| 
| 
| 
| 
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80938181|Melvin Faierman]]''
| 
| 
| 
| 
| 1999
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80939015|John G. Field]]''
| ''[[:d:Q3546255|oseanograaf]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80939244|John S. Field]]''
| 
| 
| 
| 
| 1989
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q80939459|Peter I. Folb]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/10782647 10782647]
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81013097|Peter W. Froneman]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81014873|Andrew K. Galwey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81015192|Christoph F. Garbers]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81027633|Andre Goosen]]''
| 
| 
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81028595|John J. Gurney]]''
| 
| 
| 
| 
| 1989
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81029575|Friedrich  W. Hahne]]''
| 
| 
| 
| 
| 1991
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81030104|Raymond J. Haines]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81031522|Eric H. Harley]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81036719|William F. Harris]]''
| ''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81038008|Walter D. Heiss]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81056277|Michael J.R. Hoch]]''
| 
| 
| 
| 
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81056623|Alan N. Hodgson]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81060675|Leon C. Isaacson]]''
| 
| 
| 
| 
| 1975
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81060977|Tom Jarrett]]''
| ''[[:d:Q11063|astronomer]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81064210|Graham I.H. Kerley]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2702-5200 0000-0003-2702-5200]
| 
| 
| 2017
| 
| 1
|-
| ''[[:d:Q81144632|Arnold Knopfmacher]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81146665|Rosina C. Krecek]]''
| 
| 
| 
| 
| 2003
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81147058|Peter G.L. Leach]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81147828|Richard H. Lemmer]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81176926|Steven J. Lennon]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81177218|Owen A.M. Lewis]]''
| 
| 
| 
| 
| 1980
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81177625|James D. Lewis-Williams]]''
| 
| 
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81511934|Marcelo P. Loewe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81512201|John E. Lowther]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81549700|Adolf Conrad Matthee]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81701088|Terence S. McCarthy]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=8nW-dTkAAAAJ 8nW-dTkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/11612688 11612688]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/65534637 65534637]
| 1994
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81701559|Anton McLachlan]]''
| 
| 
| 
| 
| 1992
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81702755|David S. McLachlan]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-1560-1293 0000-0002-1560-1293]
| 
| 
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81702888|Chrisopher D. McQuaid]]''
| 
| 
| 
| 
| 1999
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81707103|Barry V. Mendelow]]''
| 
| 
| 
| 
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81710423|Joseph P. Michael]]''
| 
| 
| 
| 
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81711757|Graham Mitchell]]''
| 
| 
| 
| 
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81732311|Luigi R. Nassimbeni]]''
| 
| 
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81733608|Vernon M. Neppe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81791833|Darragh O’Donoghue]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/315709107 315709107]
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q81915116|Haralambos Parolis]]''
| 
| 
| 
| 
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82016605|Harald Pasch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1132-3393 0000-0003-1132-3393]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/116848382 116848382]
| 2013
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82175664|Michael Perrin]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82533058|Raymond Pollard]]''
| 
| 
| 
| 
| 2001
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82539949|Roger E. Raab]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 1992
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82549683|Laurence J. Robb]]''
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82553257|Allen L. Rodgers]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82901586|Stuart J. Saunders]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/38148628 38148628]
| 1992
| [[Lêer:Stuart Saunders, Vice-chancellor of UCT (cropped).jpg|center|128px]]
| 0
|-
| ''[[:d:Q82903855|Louis Scott]]''
| 
| 
| 
| 
| 2009
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82904164|Michael S. Scurrell]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82912218|Yackoob K. Seedat]]''
| 
| 
| 
| 
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82912585|Mary K. Seely]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| 
| 
| 
| 1991
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82912954|Milton Shain]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6810157704216544440001 6810157704216544440001]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/91941266 91941266]
| 2014
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82914193|Vere Shannon]]''
| ''[[:d:Q3546255|oseanograaf]]''
| 
| 
| 
| 1993
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82915241|Merwyn Shear]]''
| 
| 
| 
| 
| 1978
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82917146|Peter E. Spargo]]''
| 
| 
| 
| 
| 1986
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82984689|Rudolph J van Aarde]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q82985262|Jan van den Ende]]''
| 
| 
| 
| 
| 1995
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83012615|Nikolaas J van der Merwe]]''
| 
| 
| 
| 
| 1984
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83132581|Albertus S. van Jaarsveld]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83134393|Johan van Zyl]]''
| 
| 
| 
| 
| 1997
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83135813|Morris J. Viljoen]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/29202617 29202617]
| 1994
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83137250|Richard P. Viljoen]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83150510|Anthony D. M. Walker]]''
| 
| 
| 
| 
| 1988
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83150751|Heribert Weigert]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83158893|David Woods]]''
| 
| 
| 
| 
| 1987
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q83159139|Walter Zucchini]]''
| ''[[:d:Q2732142|statistician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2722490 2722490]
| 2005
| 
| 0
|-
| ''[[:d:Q91052641|John Parkington]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[argeoloog]]
| [https://orcid.org/0000-0001-6127-6826 0000-0001-6127-6826]
| [https://scholar.google.com/citations?user=tk-A4MsAAAAJ tk-A4MsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/36952076 36952076]
| 
| 
| 11
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>qu5ht66n4nbq73bynlhkly79grhau9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Fellows of the African Academy of Sciences</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287201</id>
    <revision>
      <id>3362164</id>
      <parentid>3279913</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164902" sha1="ezqwdgdi65xyr1q27dbqp3de2hpw3gv" xml:space="preserve">[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q63208574 Fellows of the African Academy of Sciences] 

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT 
  DISTINCT ?item 
  (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?count), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;/missing{{!}}📖]]&quot;) AS ?scholia)

WHERE { 
  ?item wdt:P166 wd:Q63208574 .
  OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item|section=
|sort=P166/Q63208574/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q63208574/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing)
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! beroep
! ORCID-ID
! Google Scholar author ID
! VIAF ID
! Date conferred
! Image
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q29266713|Jinde Cao]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3133-7119 0000-0003-3133-7119]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8_ffELYAAAAJ 8_ffELYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305757435 305757435]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q29266713|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q29266713/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56371767|Gilbert Kokwaro]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/187460259 187460259]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56371767|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56371767/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5479986|Francis Allotey]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/21408100 21408100]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5479986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5479986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58967151|Hussein Shimelis]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0003-2793-8392 0000-0003-2793-8392]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/5611165573930937800007 5611165573930937800007]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58967151|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58967151/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75114791|Richard Adebayo Adegbola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75114791|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114791/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71654754|Andries Johannes van der Walt]]''
| ''[[:d:Q2325224|constitutional lawyer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/58628637 58628637]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71654754|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71654754/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71655038|Thomas Eugene Cloete]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71655038|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71655038/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72375958|Anthony Okon Nyong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72375958|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72375958/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q66753472|Nelson Torto]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=AsEAq6gAAAAJ AsEAq6gAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/206679357 206679357]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q66753472|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66753472/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72664550|Trebi Ollenu]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72664550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72664550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72664996|Mohammed Kamel Mahmoud]]''
| [[neurologie]]
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72664996|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72664996/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64159003|Musa W. Dube]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q66780166|New Testament scholar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q19829990|biblical scholar]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3073-6364 0000-0002-3073-6364]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/79179401 79179401]
| 2023
| [[Lêer:Prof. Musa Dube.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q64159003|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64159003/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72665654|Anthony Youdeowei]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/18554459 18554459]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72665654|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q72665654/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72233334|Mohamed El-Fouly]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4179-1665 0000-0003-4179-1665]
| 
| 
| 1993
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72233334|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72233334/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48012782|Mohamed H. Alkordi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1807-748X 0000-0003-1807-748X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=_OagxjgAAAAJ _OagxjgAAAAJ]
| 
| 
| [[Lêer:Alkordi Profile 2023.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q48012782|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48012782/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72666358|Robert Butler]]''
| 
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72666358|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72666358/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71945590|Rufus O. Adegboye]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71945590|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71945590/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71225040|Solomon Habtemariam]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6743-2244 0000-0001-6743-2244]
| [https://scholar.google.com/citations?user=uzkjFrkAAAAJ uzkjFrkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/10152986632412671612 10152986632412671612]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71225040|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71225040/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q90832458|Nelly Mugo]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2347-006X 0000-0002-2347-006X]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q90832458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q90832458/missing|📖]]
|-
| [[Ben-Erik van Wyk]]
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0306-8193 0000-0003-0306-8193]
| [https://scholar.google.com/citations?user=fMI1OlIAAAAJ fMI1OlIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/1092541 1092541]
| 2013
| [[Lêer:BenErikVanWykFotoThalerTamas.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q2024682|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q2024682/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50610797|Mohamed Farhat O. Hameed]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5677-7685 0000-0001-5677-7685]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q50610797|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q50610797/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71371411|Bernard Lategan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71371411|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71371411/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71804243|Bede Okigbo]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7201517|plant geneticist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/31022139 31022139]
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71804243|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71804243/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69785950|Ambaliou Sanni]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=emtItOoAAAAJ emtItOoAAAAJ]
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69785950|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69785950/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2747148|Henri Hogbe Nlend]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/27586482 27586482]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q2747148|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2747148/missing|📖]]
|-
| [[Thuli Madonsela]]
| ''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/309897588 309897588]
| 2019
| [[Lêer:Thuli Madonsela April 2014.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q16731804|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16731804/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q34176386|Jacques Simpore]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0415-9161 0000-0002-0415-9161]
| [https://scholar.google.com/citations?user=IhV_bywAAAAJ IhV_bywAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/46206610 46206610]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q34176386|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q34176386/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72381742|Hassan M. Abdelaal]]''
| ''[[:d:Q2487799|mikoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72381742|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72381742/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89538169|Rufus O Akinyemi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5286-428X 0000-0001-5286-428X]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89538169|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89538169/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71372771|Fayçal Djeffal]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=e6DPr20AAAAJ e6DPr20AAAAJ]
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71372771|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71372771/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16732954|Peter Mugyenyi]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9183-9973 0000-0002-9183-9973]
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16732954|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16732954/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71661709|Yunus Daud Mgaya]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9592-4913 0000-0002-9592-4913]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/26656867 26656867]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71661709|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71661709/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q153540|Gebisa Ejeta]]''
| ''[[:d:Q3126128|genetikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1109-153X 0000-0002-1109-153X]
| 
| 
| 2013
| [[Lêer:Gebisa Ejeta (26420838105).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q153540|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q153540/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71806196|Abdel-Rhaman H. S. Salama]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71806196|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71806196/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43549311|Olanike Adeyemo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[Veearts]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3404-5090 0000-0003-3404-5090]
| [https://scholar.google.com/citations?user=AbsyqJgAAAAJ AbsyqJgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305638553 305638553]
| 2012
| [[Lêer:Prof Olanike Adeyemo portrait .jpeg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q43549311|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43549311/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71662525|Dominic W. Makawiti]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71662525|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71662525/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43549557|Hubertine Rose Éholie]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/194119345 194119345]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43549557|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43549557/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98190343|Segun Fatumo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4525-3362 0000-0003-4525-3362]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q98190343|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q98190343/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5345157|Edward S. Ayensu]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q104188750|life scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1345663|development worker]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=sTCOg4EAAAAJ sTCOg4EAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/66555068 66555068]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5345157|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q5345157/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1452770|Ogunlade Davidson]]''
| ''[[:d:Q1113838|klimatoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/18584290 18584290]
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1452770|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1452770/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42252920|Collet Dandara]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5925-4895 0000-0002-5925-4895]
| [https://scholar.google.com/citations?user=tC8JRhYAAAAJ tC8JRhYAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42252920|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42252920/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15725998|Francisca Nneka Okeke]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/182166797 182166797]
| 2013
| [[Lêer:Prof. Francisca Okeke.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q15725998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15725998/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q53498731|Amina Abubakar]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3686-7904 0000-0002-3686-7904]
| [https://scholar.google.com/citations?user=3M2KYN4AAAAJ 3M2KYN4AAAAJ]
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q53498731|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53498731/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72385148|Khalil Ezzinbi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72385148|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72385148/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72385528|Eid Hassan Doha]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72385528|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72385528/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q79450846|Amos A. Fatokun]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5183-7589 0000-0001-5183-7589]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q79450846|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q79450846/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062369|Isa Marte Hussaini]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21062369|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062369/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43697544|Anthony I. Okoh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9770-085X 0000-0002-9770-085X]
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43697544|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43697544/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q46004572|Félix Malu wa Kalenga]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/26011339 26011339]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q46004572|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q46004572/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42544531|Roseanne Diab]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3564-8320 0000-0002-3564-8320]
| [https://scholar.google.com/citations?user=RAEK2eEAAAAJ RAEK2eEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/55645762 55645762]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42544531|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42544531/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q53934170|Mahamadou A. Thera]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2679-035X 0000-0002-2679-035X]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q53934170|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53934170/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111602308|Samuel B. Mukasa]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2198-1683 0000-0002-2198-1683]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q111602308|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q111602308/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71811551|Oluwafeyisola Sylvester Adegoke]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/161366269 161366269]
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71811551|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71811551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42545058|Nancy Phaswana-Mafuya]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9387-0432 0000-0001-9387-0432]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NnJPZuQAAAAJ NnJPZuQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/169009503 169009503]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42545058|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42545058/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71523375|Mohamed El-Amin Ahmed El-Tom]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q13423598|education expert]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/109655915 109655915]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71523375|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71523375/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q37643684|Adrienne L. Edkins]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3615-6651 0000-0002-3615-6651]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/314901582 314901582]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q37643684|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q37643684/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72244805|Mouhamadour Bassir Diop]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72244805|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72244805/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61144102|Victor O. Lasebikan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5834-9190 0000-0001-5834-9190]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61144102|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61144102/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50331388|Oluwatoyin Ogundipe]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q723682|dean]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/219152138567310980964 219152138567310980964]
| 2017
| [[Lêer:Prof Ogundipe.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q50331388|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q50331388/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64748489|Donald E U Ekong]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/84158185823020062190 84158185823020062190]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64748489|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64748489/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43267916|Susan A. Bourne]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2491-2843 0000-0002-2491-2843]
| [https://scholar.google.com/citations?user=OlFQMW4AAAAJ OlFQMW4AAAAJ]
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43267916|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43267916/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q93006646|Yonghui Song]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4250-8382 0000-0003-4250-8382]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q93006646|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q93006646/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72678715|Awadh S. Mawenya]]''
| 
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72678715|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72678715/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69507042|Leslie Felicia Petrik]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16529590|environmental scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2049-1551 0000-0002-2049-1551]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ebwaE-kAAAAJ ebwaE-kAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/21941271 21941271]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69507042|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69507042/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51629999|Ijeoma Uchegbu]]''
| ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15143191|wetenskapkommunikeerder]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9586-6867 0000-0001-9586-6867]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Fx0BrQwAAAAJ Fx0BrQwAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/56161724 56161724]
| 2019
| [[Lêer:Ijeoma Uchegbu at the Oxford Union Science Debate 2018.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q51629999|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51629999/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72679187|Raoelina Andriambololona]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=rupM6_0AAAAJ rupM6_0AAAAJ]
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72679187|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72679187/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43124716|Ikeoluwapo Ajayi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7719-8746 0000-0001-7719-8746]
| 
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43124716|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43124716/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73256403|Isoken Igbinosa]]''
| ''[[:d:Q30093119|senior researcher]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4469-5695 0000-0003-4469-5695]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VLWxZYMAAAAJ VLWxZYMAAAAJ]
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q73256403|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73256403/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q53217125|Alfred Amambua-Ngwa]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4478-3601 0000-0003-4478-3601]
| 
| 
| 2023
| [[Lêer:Alfred Amambua-Ngwa.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q53217125|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53217125/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72391850|Hippolyte L. Fofack]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/55384499 55384499]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72391850|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72391850/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72392056|Mohamed Thameur Chaibi]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4086-6901 0000-0003-4086-6901]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wUbMlDsAAAAJ wUbMlDsAAAAJ]
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72392056|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72392056/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72392237|Demel Teketay Fanta]]''
| ''[[:d:Q21244999|forestry scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6716-6975 0000-0002-6716-6975]
| [https://scholar.google.com/citations?user=itoxUrgAAAAJ itoxUrgAAAAJ]
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72392237|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72392237/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72392899|Gaston M. N'gurekata]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72392899|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72392899/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21933512|Friday Okonofua]]''
| ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8777-2606 0000-0002-8777-2606]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lWa_57sAAAAJ lWa_57sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/31975441 31975441]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/46200996 46200996]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21933512|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21933512/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72393574|Rajaona Andriamananjara]]''
| [[ekonoom]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/77907530 77907530]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72393574|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72393574/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21934164|Babalola Chinedum Peace]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9173-8032 0000-0001-9173-8032]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Lvw32FsAAAAJ Lvw32FsAAAAJ]
| 
| 2012
| [[Lêer:Professor Babalola Chinedum Peace.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21934164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21934164/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72393916|George Albert Magoha]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72393916|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72393916/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135685060|Bolanle Otegbayo]]''
| ''[[:d:Q12304425|food scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8672-1479 0000-0002-8672-1479]
| [https://scholar.google.com/citations?user=XC4aXDwAAAAJ XC4aXDwAAAAJ]
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q135685060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q135685060/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72394455|Elly N. Sabiiti]]''
| ''[[:d:Q126368762|agricultural scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72394455|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72394455/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70376235|Carolyn Williamson]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=3pcRNQYAAAAJ 3pcRNQYAAAAJ]
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70376235|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70376235/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q454139|Meave Leakey]]''
| [[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q21272406|palaeoantropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16063497|evolutionary biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/17245618 17245618]
| 2012
| [[Lêer:Meave Leakey at Toulouse City Hall - 2014.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q454139|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q454139/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71530005|A. Lemma]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71530005|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71530005/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72395508|Stephen Gaya Agong]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/187713604 187713604]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/7154500130539091587 7154500130539091587]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72395508|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72395508/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70377150|Lynn Morris]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1836-8415 0000-0002-1836-8415]&lt;br/&gt;[https://orcid.org/0000-0003-3961-7828 0000-0003-3961-7828]
| [https://scholar.google.com/citations?user=atnn-0AAAAAJ atnn-0AAAAAJ]
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70377150|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70377150/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70377474|Alinah Kelo Segobye]]''
| [[argeoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15253558|aktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1055894|deputy]]''&lt;br/&gt;[[president]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/274306537 274306537]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70377474|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70377474/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70954705|Stephen E. Mshana]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7526-6271 0000-0002-7526-6271]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70954705|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70954705/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q115647655|Driss Bensari]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2145910126827022051 2145910126827022051]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/22427215 22427215]
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q115647655|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q115647655/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70378516|Crain Arthur Soudien]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9934-6532 0000-0002-9934-6532]
| [https://scholar.google.com/citations?user=i8djXlYAAAAJ i8djXlYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/61677562 61677562]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70378516|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q70378516/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5213742|Dan J. Stein]]''
| [[psigiater]]&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7218-7810 0000-0001-7218-7810]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LOHkEw8AAAAJ LOHkEw8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/39468370 39468370]
| 2023
| [[Lêer:Dan-Stein-20130904.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5213742|29]] / [[toolforge:scholia/author/Q5213742/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89120726|Nagwa El-Badri]]''
| ''[[:d:Q4915128|biomedical scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1965-611X 0000-0002-1965-611X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1817148997631359870006 1817148997631359870006]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89120726|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89120726/missing|📖]]
|-
| [[Quarraisha Abdool-Karim]]
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0985-477X 0000-0002-0985-477X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ARaZ9-MAAAAJ ARaZ9-MAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/24336962 24336962]
| 2011
| [[Lêer:Quarraisha Abdool Karim.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17612495|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q17612495/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71388303|John Nkoma]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/22156312335502080256 22156312335502080256]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71388303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71388303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71100029|Ebenezer Farombi]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1602-394X 0000-0002-1602-394X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/54152682509123311242 54152682509123311242]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71100029|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71100029/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q168517|Ismail Serageldin]]''
| ''[[:d:Q182436|librarian]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4090-4931 0000-0002-4090-4931]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/95308382 95308382]
| 2006
| [[Lêer:Ismaïl Serageldin, 2016 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q168517|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q168517/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72542074|Vincent P. K. Titanji]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7204-8562 0000-0001-7204-8562]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/14165809347258971900 14165809347258971900]
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72542074|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72542074/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72542276|Abdelaziz Daoud]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=xpAeECIAAAAJ xpAeECIAAAAJ]
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72542276|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72542276/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72542478|Shem Oyoo Wandiga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72542478|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72542478/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42411151|Tarek Sobh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7141-9990 0000-0001-7141-9990]
| [https://scholar.google.com/citations?user=nJtI9x0AAAAJ nJtI9x0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/33866956 33866956]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42411151|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42411151/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72542674|Samuel Yeboah Mensah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72542674|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72542674/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71533626|Ibrahim Abdel-Razag Eltayeb]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7909-1483 0000-0001-7909-1483]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ycFW4t8AAAAJ ycFW4t8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/85197286 85197286]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71533626|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71533626/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71533895|Mutuku J. Mutinga]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/160042336 160042336]
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71533895|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71533895/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69948069|Boitumelo Kgarebe]]''
| ''[[:d:Q43668003|analytical chemist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69948069|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69948069/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71534114|Abdellattif Benachenhou]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71534114|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71534114/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q102386503|Charles Alexander Kenmogne Kamhoua]]''
| ''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2169-5975 0000-0003-2169-5975]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/10152820090000680990 10152820090000680990]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q102386503|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q102386503/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72543404|Joseph Otieno Malo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72543404|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72543404/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56973143|Sreekantha B Jonnalagadda]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6501-8875 0000-0001-6501-8875]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56973143|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56973143/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72543749|Geoffrey M. Maloiy]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72543749|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72543749/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42412314|Iruka N. Okeke]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1694-7587 0000-0002-1694-7587]
| [https://scholar.google.com/citations?user=KCc3tdAAAAAJ KCc3tdAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/124748506 124748506]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42412314|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42412314/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72544202|Guiguemde Robert Tinga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72544202|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72544202/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69949205|Judy Omumbo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2462658|bestuurder]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9475-9346 0000-0002-9475-9346]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/297748857 297748857]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69949205|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69949205/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72544386|El Hadji Ibrahima Diop]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72544386|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72544386/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q10263918|Daniel Bekoe]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q10263918|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q10263918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72545465|Shoukry Sayed Hassan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72545465|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72545465/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q46307003|Baldwyn Torto]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5080-9903 0000-0002-5080-9903]
| [https://scholar.google.com/citations?user=-H_82mMAAAAJ -H_82mMAAAAJ]
| 
| 2013
| [[Lêer:Baldwyn Torto.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q46307003|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q46307003/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71680967|Richard Tuyee Awuah]]''
| ''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71680967|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71680967/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71104683|Willem Albert Hanekom]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6788-1645 0000-0002-6788-1645]
| [https://scholar.google.com/citations?user=GNFho0kAAAAJ GNFho0kAAAAJ]
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71104683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71104683/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72546417|Samuel Ochieng Akatch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72546417|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72546417/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71105045|Kenneth Ikechukwu Ozoemena]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21329070|materials scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7107-7003 0000-0001-7107-7003]
| [https://scholar.google.com/citations?user=C_DBAdcAAAAJ C_DBAdcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/92148449719715690983 92148449719715690983]
| 2015
| [[Lêer:Kenneth Ikechukwu Ozoemena1.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q71105045|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71105045/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7959409|Wafaa El-Sadr]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3735-9781 0000-0003-3735-9781]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/16610624 16610624]
| 2018
| [[Lêer:Wafaa El-Sadr.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7959409|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7959409/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4355545|Ali Mazrui]]''
| ''[[:d:Q16947320|geopolitical analyst]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15936497|Africanist]]''&lt;br/&gt;[[historikus]]&lt;br/&gt;[[professor]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/170748029 170748029]
| 1988
| [[Lêer:MazruiAlihs6283.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4355545|4]] / [[toolforge:scholia/author/Q4355545/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70962238|Paco Sereme]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/313544860 313544860]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70962238|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70962238/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q318960|Richard Leakey]]''
| ''[[:d:Q21272406|palaeoantropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16060693|conservationist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3578589|omgewingskundige]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18814623|outobiograaf]]''&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/99598525 99598525]
| 2019
| [[Lêer:Richard Leakey (1986).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q318960|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q318960/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22088836|Omowunmi Sadik]]''
| [[onderwyser]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q205375|uitvinder]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8514-0608 0000-0001-8514-0608]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/65232320 65232320]
| 2018
| [[Lêer:Omowunmi Sadik Speaker at Innovation Day 2010backlit.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q22088836|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22088836/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72404892|Joseph Massaquoi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72404892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72404892/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100229892|Ahmed Gomaa Ahmed Radwan]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;[[professor]]
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q100229892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100229892/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72693657|Attia Ashour]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/119189351 119189351]
| 1985
| [[Lêer:Attia Ashour 1960.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q72693657|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q72693657/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72405451|Bhen Sikina Toguebaye]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72405451|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72405451/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100230371|Mathew D. Esona]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4069-947X 0000-0003-4069-947X]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q100230371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100230371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71685030|Aggrey J. D. Ambali]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71685030|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71685030/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69666729|Eliane Ubalijoro]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Algemene bestuur as sakefunksie in ondernemings]]
| [https://orcid.org/0000-0002-4575-9454 0000-0002-4575-9454]
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69666729|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69666729/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71396915|O. Williams]]''
| 
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71396915|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71396915/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71685304|Theonest K. Mutabingwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/288019197 288019197]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71685304|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71685304/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71397225|Ahmed Hassanali]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/68460170 68460170]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71397225|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71397225/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72406627|Steven Odi-Owei]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72406627|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72406627/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55539279|Jacobus N. Eloff]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1494-9842 0000-0003-1494-9842]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/63822206 63822206]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55539279|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55539279/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3349810|Ogobara K. Doumbo]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8445-9641 0000-0001-8445-9641]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/208871310 208871310]
| 2016
| [[Lêer:Ogobara Doumbo, Réseau GABRIEL.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q3349810|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3349810/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42420373|Guy F. Midgley]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8264-0869 0000-0001-8264-0869]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/53146094231500331476 53146094231500331476]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42420373|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42420373/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71686881|John Ouma-Mugabe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7076-014X 0000-0002-7076-014X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=gFQYEK0AAAAJ gFQYEK0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/63265255 63265255]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71686881|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71686881/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58134957|Makaiko Chithambo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9720-2412 0000-0002-9720-2412]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58134957|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58134957/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71542898|Christophe Bouramoue]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/66513025 66513025]
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71542898|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71542898/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89996769|Sanjay Mathur]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2765-2693 0000-0003-2765-2693]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/36448767 36448767]
| 2023
| [[Lêer:Prof. Dr. Sanjay Mathur.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q89996769|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89996769/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70966530|John Akintayo Adedoyin]]''
| ''[[:d:Q91006792|atmospheric physicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70966530|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70966530/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22237142|Mary Chinery-Hesse]]''
| [[regter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q212238|civil servant]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61061|chancellor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2019
| [[Lêer:Chancellors office new.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q22237142|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22237142/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71543347|Suzanne Urverg-Ratsimamanga]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1706722|research fellow]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/19020784 19020784]
| 1987
| [[Lêer:Albert and Suzanne Ratsimamanga in China in 1972.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q71543347|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71543347/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60731179|Mark Woolhouse]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3765-8167 0000-0003-3765-8167]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/104638338 104638338]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/55979521 55979521]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60731179|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60731179/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100233959|Grace Olusola Gbotosho]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q100233959|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100233959/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q62749815|Albertus Viljoen]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8949-7401 0000-0001-8949-7401]
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q62749815|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62749815/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61164129|Mohey M Elmazar]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5076-9817 0000-0002-5076-9817]
| [https://scholar.google.com/citations?user=A13929kAAAAJ A13929kAAAAJ]
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61164129|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61164129/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21517424|David Kenfack]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98544732|wetenskaplike versamelaar]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8208-3388 0000-0001-8208-3388]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rHikh2wAAAAJ rHikh2wAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21517424|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q21517424/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6379652|Kawango Agot]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0475-6951 0000-0002-0475-6951]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/61206910 61206910]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6379652|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q6379652/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18201851|Romain Murenzi]]''
| ''[[:d:Q212238|civil servant]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18201851|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18201851/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q115805249|Ashraf Mansour]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 2014
| [[Lêer:Ashraf Mansour.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q115805249|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q115805249/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69526753|Alash'le Abimiku]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2213-0204 0000-0003-2213-0204]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69526753|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69526753/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69526781|Margaret Okomo Adhiambo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0415-8916 0000-0003-0415-8916]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69526781|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69526781/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69526864|Lise Korsten]]''
| ''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0232-7659 0000-0003-0232-7659]
| [https://scholar.google.com/citations?user=N5Xy6m4AAAAJ N5Xy6m4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6903149296167980670000 6903149296167980670000]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69526864|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69526864/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69526970|Chantal Yvette Zoungrana]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4764960|animal nutritionist]]''
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69526970|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69526970/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75149847|Kayode Oyebode Adebowale]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| 
| 
| 
| 2019
| [[Lêer:IMG-20230611-WA0020.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75149847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75149847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71834136|Hassan Hassan]]''
| 
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71834136|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71834136/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q24690765|Papa Abdoulaye Seck]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2609724 2609724]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q24690765|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q24690765/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57850372|Michele Zema]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6950-3122 0000-0001-6950-3122]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57850372|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57850372/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72556051|Timothy Olurotimi Tayo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72556051|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72556051/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72700522|Samson Gombe]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1985
| [[Lêer:Gombe.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q72700522|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72700522/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72556770|Paulus Pierre Gerdes]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72556770|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72556770/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73133547|Christian Happi]]''
| ''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3056-6705 0000-0002-3056-6705]
| 
| 
| 2023
| [[Lêer:Christian Happi - 2021 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q73133547|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q73133547/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65925115|Collins Ouma]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8205-8887 0000-0001-8205-8887]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q65925115|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65925115/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q45453026|Newton Kumwenda]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2622-4339 0000-0003-2622-4339]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q45453026|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q45453026/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72556982|Mustapha Benmouna]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/166972430 166972430]
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72556982|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72556982/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72557259|Mohamed T. El-Ashry]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/18651968 18651968]
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72557259|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72557259/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48336788|Tal-hatu Kolapo Hamzat]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q783906|neurologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q694748|physiotherapist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q702269|professioneel]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2994387|adviser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4558-7565 0000-0003-4558-7565]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rjr_1G4AAAAJ rjr_1G4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/310715430 310715430]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48336788|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48336788/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72557486|Julius Amioba Okojie]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72557486|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72557486/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20656400|Hoosen Coovadia]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q134284649|anti-apartheidsaktivis]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20656400|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20656400/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70827557|Simon Henry Connell]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6000-7245 0000-0001-6000-7245]
| [https://scholar.google.com/citations?user=pVS2ZiMAAAAJ pVS2ZiMAAAAJ]
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70827557|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70827557/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72557853|Juma Shabani]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72557853|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72557853/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q44156522|Wilfred Fomban Mbacham]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3934-3233 0000-0002-3934-3233]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/122013263 122013263]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q44156522|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q44156522/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72558052|Mohamed Dachraoui]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/203208984 203208984]
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72558052|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72558052/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72558558|Nduka Okafor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72558558|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72558558/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q185574|Adebayo Adedeji]]''
| ''[[:d:Q19822359|member of the Senate of Nigeria]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2399-9633 0000-0002-2399-9633]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/13108322 13108322]
| 1991
| [[Lêer:Adebayo Adedeji (1986).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q185574|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q185574/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71405575|Luna Kamau]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2186-0283 0000-0002-2186-0283]
| [https://scholar.google.com/citations?user=muBMcLuwd98C muBMcLuwd98C]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71405575|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71405575/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71694307|Mahmoud Mamdani]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71694307|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71694307/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72559324|Emmanuel M.K.A. Edee]]''
| ''[[:d:Q14906342|biofisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72559324|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72559324/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69675936|Rose Gana Fomban Leke]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/122064414 122064414]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69675936|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69675936/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q91445643|Emiru Birhane]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8644-5961 0000-0002-8644-5961]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q91445643|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q91445643/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71694570|Joseph I. Okogun]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71694570|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71694570/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72271279|Fredrick I. B. Kayanja]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72271279|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72271279/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133255355|Amany Fekry]]''
| ''[[:d:Q16744668|physical chemist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9084-9275 0000-0001-9084-9275]
| [https://scholar.google.com/citations?user=tWfLr34AAAAJ tWfLr34AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/68170344568652342866 68170344568652342866]
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133255355|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133255355/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71694808|Mohamed Hilmy Elnagdi]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7787-0870 0000-0001-7787-0870]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/316556642 316556642]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71694808|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71694808/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72271655|Mohmoud Hafez]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72271655|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72271655/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42572827|Priscilla Baker]]''
| ''[[:d:Q43668003|analytical chemist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8878-2670 0000-0002-8878-2670]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42572827|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42572827/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71262696|Aberra Mogessie]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13416354|mineralogist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/35647551 35647551]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71262696|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71262696/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59296715|Yacob Mulugetta]]''
| ''[[:d:Q1113838|klimatoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3191-8896 0000-0003-3191-8896]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/270613561 270613561]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59296715|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59296715/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70830404|Simeon Materechera]]''
| ''[[:d:Q12370538|soil scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7440-6765 0000-0001-7440-6765]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BFG0EWgAAAAJ BFG0EWgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/104729116 104729116]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70830404|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q70830404/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72705162|M. Saydil Toure]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/290973541 290973541]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72705162|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72705162/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60018263|Chérif F. Matta]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8397-5353 0000-0001-8397-5353]
| [https://scholar.google.com/citations?user=dewOps8AAAAJ dewOps8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/23310006 23310006]
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60018263|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60018263/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72705784|Jerome Dinga-Reassi]]''
| 
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72705784|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72705784/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18209595|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18209595/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q46611709|Namrita Lall]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15816836|bacteriologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3242-3476 0000-0002-3242-3476]
| [https://scholar.google.com/citations?user=dXWjuV4AAAAJ dXWjuV4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/5151776719418010841 5151776719418010841]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q46611709|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q46611709/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42719502|Hussein I. El-Subbagh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5891-9883 0000-0002-5891-9883]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42719502|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42719502/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69679368|Isabella Akyinbah Quakyi]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=9csuOUAAAAAJ 9csuOUAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/317185589 317185589]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69679368|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69679368/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60885159|Sassy Molyneux]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9522-416X 0000-0001-9522-416X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/170999118 170999118]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60885159|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60885159/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q66940683|Charles Wambebe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1627196|Pharmazeut]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7231-1874 0000-0002-7231-1874]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/68669936 68669936]
| 
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q66940683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66940683/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86776456|Laila Mandi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]
| [https://orcid.org/0000-0002-4874-8531 0000-0002-4874-8531]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q86776456|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q86776456/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69620911|Afwork Gebrekirstos]]''
| ''[[:d:Q112118046|dendrochronologist]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=etG2BlkAAAAJ etG2BlkAAAAJ]
| 
| 2017
| [[Lêer:Aster Gebrekirstos on International Livestock Research Institute.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q69620911|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69620911/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136804214|Robert Clement Abaidoo]]''
| ''[[:d:Q126368762|agricultural scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1235-2252 0000-0002-1235-2252]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136804214|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136804214/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136804230|Eric Garfunkel]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136804230|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136804230/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64863784|Kétévi Adiklè Assamagan]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4826-2662 0000-0002-4826-2662]
| [https://scholar.google.com/citations?user=CAIzkM4AAAAJ CAIzkM4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/7912150325550710090000 7912150325550710090000]
| 2019
| [[Lêer:Assamagan's inspiration in chalk.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q64863784|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64863784/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136804979|Eyassu Seifu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0700-4648 0000-0003-0700-4648]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136804979|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136804979/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136804985|Gulelat D. Haki]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7147-3767 0000-0002-7147-3767]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136804985|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136804985/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805000|Karimbhai Maredia]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8966-6674 0000-0001-8966-6674]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805000|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805000/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q90670625|Violet Naanyu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15319501|social scientist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0182-1719 0000-0003-0182-1719]
| [https://scholar.google.com/citations?user=h7R4n18AAAAJ h7R4n18AAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q90670625|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q90670625/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805035|George Armah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805035|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805035/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59818338|Daniel O. Olago]]''
| ''[[:d:Q16335312|geochemist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1113838|klimatoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6080-5802 0000-0001-6080-5802]
| [https://scholar.google.com/citations?user=OVcYkjsAAAAJ OVcYkjsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/36271982 36271982]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59818338|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59818338/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q36606980|Keto E. Mshigeni]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/270041191 270041191]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q36606980|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q36606980/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805530|Wanangwa Paxie Chirwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7544-973X 0000-0002-7544-973X]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805530|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805530/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805547|Donald Rugira Kugonza]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4873-6637 0000-0002-4873-6637]
| [https://scholar.google.com/citations?user=8yxmUV4AAAAJ 8yxmUV4AAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805547/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805575|Abidemi J. Akindele]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9007-0437 0000-0002-9007-0437]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805575|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805575/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805659|Mona K. Marei]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9104-3767 0000-0001-9104-3767]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805659|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805659/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136805853|Silvanus Anika]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0009-0004-1953-5889 0009-0004-1953-5889]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136805853|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136805853/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28822985|Helen Rees]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1442-6734 0000-0003-1442-6734]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Zoi9JkkAAAAJ Zoi9JkkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/306342322 306342322]
| 2023
| [[Lêer:AP 150814 013(1).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q28822985|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28822985/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4891228|Bereket Selassie]]''
| [[regsgeleerde]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51733223 51733223]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4891228|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4891228/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q32860776|Felix Dapare Dakora]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0002-9070-6896 0000-0002-9070-6896]
| [https://scholar.google.com/citations?user=DW22bZEAAAAJ DW22bZEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/9379653 9379653]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q32860776|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q32860776/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100188207|Ali Hadi]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=-8xAh5IAAAAJ -8xAh5IAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51872077 51872077]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q100188207|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100188207/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55207785|Mohamed-Slim Alouini]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4827-1793 0000-0003-4827-1793]
| [https://scholar.google.com/citations?user=HqIyyXcAAAAJ HqIyyXcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/68263440 68263440]
| 2018
| [[Lêer:ProfessorMohamedSlimAlouini.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q55207785|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q55207785/missing|📖]]
|-
| [[Glenda Gray]]
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9510-5774 0000-0002-9510-5774]&lt;br/&gt;[https://orcid.org/0000-0003-4649-1477 0000-0003-4649-1477]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/7933149919450906650009 7933149919450906650009]
| 2015
| [[Lêer:Glenda Gray SA.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17579989|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q17579989/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70058215|Ekundayo E. Balogun]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70058215|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70058215/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55209372|Christian Pirk]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6821-7044 0000-0001-6821-7044]
| [https://scholar.google.com/citations?user=gmvFylEAAAAJ gmvFylEAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55209372|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q55209372/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q66310471|Balla D. Ngom]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2113-6057 0000-0003-2113-6057]
| [https://scholar.google.com/citations?user=2LdAXvwAAAAJ 2LdAXvwAAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q66310471|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66310471/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72365884|Shabaan Khalil]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72365884|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72365884/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60976859|Tito Fernandes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6841-386X 0000-0002-6841-386X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/99247123 99247123]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60976859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60976859/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43099801|Daniel K. Masiga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7513-0887 0000-0001-7513-0887]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43099801|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q43099801/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133783051|John Stephen Balirwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51320728 51320728]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133783051|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133783051/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50308829|Adolé Isabelle Glitho-Akueson]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/207317995 207317995]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/9501701 9501701]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q50308829|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q50308829/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72367389|Salif E. Diop]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72367389|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72367389/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72367795|Malik Maaza]]''
| ''[[:d:Q21329070|materials scientist]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=e6kaeYMAAAAJ e6kaeYMAAAAJ]
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72367795|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72367795/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q102067042|Pius Tshimankinda Mpiana]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8590-6017 0000-0002-8590-6017]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/169173484274547231581 169173484274547231581]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q102067042|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q102067042/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71935566|Moustapha Bousmina]]''
| ''[[:d:Q1501800|director general]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71935566|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71935566/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72368401|Philip Okinda Owuor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72368401|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72368401/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2879326|Bahru Zewde]]''
| [[historikus]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/32079815 32079815]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q2879326|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2879326/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18161438|Salim Abdool Karim]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4986-2133 0000-0002-4986-2133]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Xh1qaJ4AAAAJ Xh1qaJ4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/273180719 273180719]
| 2011
| [[Lêer:Slim portrait 2020.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q18161438|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q18161438/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71648650|Salim A. Messaoudi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71648650|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71648650/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71937445|Oluwole Daniel Makinde]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71937445|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71937445/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89958961|Kenneth Ngure]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8062-0933 0000-0002-8062-0933]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89958961|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89958961/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71649506|Francis B. Nyamnjoh]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4702-8874 0000-0002-4702-8874]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ohr8cwUAAAAJ Ohr8cwUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/1454149198360374940001 1454149198360374940001]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/19657109 19657109]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71649506|10]] / [[toolforge:scholia/author/Q71649506/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72370801|Toka Diagana]]''
| ''[[:d:Q102038373|applied mathematician]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-2589-2810 0000-0003-2589-2810]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wCDdpqIAAAAJ wCDdpqIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/316021122 316021122]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72370801|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72370801/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3169275|Jean-Pierre Ezin]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/66314389 66314389]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q3169275|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3169275/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72371351|Georges-Ivo E. Ekosse]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72371351|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72371351/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71650707|Hendrik B. Geyer]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71650707|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71650707/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59684910|Mamoudou Sétamou]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4777-4826 0000-0002-4777-4826]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59684910|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59684910/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71939470|Tsehaie Woldai]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71939470|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71939470/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71651436|Sami Ahmed Khalid]]''
| ''[[:d:Q114355509|pharmacognosist]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=vRcHHLwAAAAJ vRcHHLwAAAAJ]
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71651436|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71651436/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71651888|David Justin Bakibinga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71651888|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71651888/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q39790371|Gordon S. Shephard]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1267-9036 0000-0002-1267-9036]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q39790371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q39790371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71842546|Hassan Mohamed Talaat]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71842546|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71842546/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71842769|Shaukat Abdulrazak]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71842769|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71842769/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70112908|Moffat Nyirenda]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2120-4806 0000-0003-2120-4806]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70112908|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70112908/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q83809390|Abiodun Humphrey Adebayo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5135-064X 0000-0001-5135-064X]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q83809390|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83809390/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q54254936|Kelly Chibale]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4541-646X 0000-0002-4541-646X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BAk6GbcAAAAJ BAk6GbcAAAAJ]
| 
| 2018
| [[Lêer:2025UniLeiden450-4.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q54254936|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q54254936/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72276510|Paul Nchoji Nkwi]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15936497|Africanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/93078774 93078774]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72276510|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q72276510/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71267784|Deresh Ramjugernath]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3447-7846 0000-0003-3447-7846]
| [https://scholar.google.com/citations?user=1AIPLBYAAAAJ 1AIPLBYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/109148449566415690155 109148449566415690155]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71267784|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71267784/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q90009912|Zouheir Sekkat]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2808-829X 0000-0002-2808-829X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/56853523 56853523]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q90009912|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q90009912/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42145855|Jane Catherine Ngila]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0121-4567 0000-0002-0121-4567]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NNc4NEYAAAAJ NNc4NEYAAAAJ]
| 
| 2018
| [[Lêer:Jane Catherine Ngila World Intellectual Property Day 2023 &quot;Women in Science – Shaping the Future&quot; Roundtable (52853221649).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42145855|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42145855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71845035|Burton L.M. Mwamila]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71845035|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71845035/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71845450|Barthelemy Nyasse]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71845450|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71845450/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16628806|Dieudonné Gumedzoé]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/104642336 104642336]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/104745518 104745518]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/29151110619437060337 29151110619437060337]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16628806|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16628806/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q40272844|Khaled Elleithy]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9239-5035 0000-0001-9239-5035]
| [https://scholar.google.com/citations?user=6I7zOqYAAAAJ 6I7zOqYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/173154329 173154329]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q40272844|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q40272844/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70116565|Yehia Bahei-El-Din]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9324-1011 0000-0001-9324-1011]
| [https://scholar.google.com/citations?user=3pg7TEkAAAAJ 3pg7TEkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/40741460 40741460]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70116565|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70116565/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48923762|Rashid Hassan]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5287-9617 0000-0001-5287-9617]
| [https://scholar.google.com/citations?user=B9BihLsAAAAJ B9BihLsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/74908770 74908770]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48923762|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48923762/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4664658|Abdallah Daar]]''
| ''[[:d:Q774306|chirurg]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/171083594 171083594]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4664658|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q4664658/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71848113|Driss Aboutajdine]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q60461982|information engineer]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=34p8BGQAAAAJ 34p8BGQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/91147663165260552855 91147663165260552855]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71848113|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71848113/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4664945|Abdi Ismail Samatar]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''&lt;br/&gt;[[historikus]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/223814927 223814927]
| 2013
| [[Lêer:Professor Abdi Samatar.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4664945|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4664945/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69685837|Rosemary Chepkorir Sang]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1113838|klimatoloog]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69685837|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69685837/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71271725|Oliver Ibe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1326886|electrical engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;[[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]
| [https://orcid.org/0000-0002-5755-1992 0000-0002-5755-1992]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lM4TE0sAAAAJ lM4TE0sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/54396218 54396218]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71271725|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71271725/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q63198293|Gisèle Mophou]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q102038373|applied mathematician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q48999002|numerical analyst]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7949-8152 0000-0001-7949-8152]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/307501118 307501118]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q63198293|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q63198293/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59306043|Tumani Corrah]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 2016
| [[Lêer:Professor Tumani Corrah CBE MRG.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q59306043|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59306043/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19947657|Rajaâ Cherkaoui El Moursli]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16742096|nuclear physicist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5842-2818 0000-0002-5842-2818]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/55147266671935481200 55147266671935481200]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q19947657|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19947657/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71993221|Demissie Habte]]''
| ''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51022274 51022274]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71993221|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71993221/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56999820|Olubukola O Babalola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15253558|aktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17989045|vice president]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4344-1909 0000-0003-4344-1909]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rmHHG2UAAAAJ rmHHG2UAAAAJ]
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56999820|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q56999820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q27445659|Francine Ntoumi]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4748-050X 0000-0003-4748-050X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/190588346 190588346]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q27445659|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q27445659/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71850422|James Darkwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71850422|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71850422/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72571286|Fredrick Owino]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72571286|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72571286/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57000984|Fa-tang Li]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8777-090X 0000-0002-8777-090X]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57000984|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57000984/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71273871|Peter Christophe Vale]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71273871|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71273871/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72571407|Ahmed Amin Hamza]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1995
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72571407|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72571407/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70121060|Abdel Karim Koumare]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4257307 4257307]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70121060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70121060/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71274564|Fazal Mahmood Mahomed]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71274564|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71274564/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71419393|Odidi Charles Okidi]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1607826|redakteur]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=c4yg2ZgAAAAJ c4yg2ZgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/166891565 166891565]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71419393|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71419393/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71275420|Masresha Fetene]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=Lf4k8zAAAAAJ Lf4k8zAAAAAJ]
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71275420|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71275420/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22113536|Sunday Ekesi]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9787-1360 0000-0001-9787-1360]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q22113536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22113536/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70122331|Paramu Mafongoya]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2918-7767 0000-0002-2918-7767]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Jam6-qsAAAAJ Jam6-qsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/13524668 13524668]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70122331|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70122331/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12887060|Aderemi Kuku]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/111184030 111184030]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12887060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12887060/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12887129|Aissa Wade]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8441-9663 0000-0002-8441-9663]
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12887129|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12887129/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71996907|Rashad Kebeasy]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71996907|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71996907/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71276260|Assan Jaye]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-0294-3179 0000-0003-0294-3179]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71276260|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71276260/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q53687705|Abiy Yenesew]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1123-3200 0000-0002-1123-3200]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/145667460 145667460]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q53687705|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53687705/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q37829835|Brett Pletschke]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8117-1730 0000-0001-8117-1730]
| [https://scholar.google.com/citations?user=b9vzh4YAAAAJ b9vzh4YAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/41619427 41619427]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q37829835|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q37829835/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59167174|David Mba]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7278-4623 0000-0001-7278-4623]
| [https://scholar.google.com/citations?user=V9tO4J8AAAAJ V9tO4J8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/46290755 46290755]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59167174|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59167174/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56860561|Rasheed A. Adeleke]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8974-422X 0000-0002-8974-422X]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56860561|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56860561/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q85982922|Lynn Zijenah]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0090-896X 0000-0003-0090-896X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=chwzRmIAAAAJ chwzRmIAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q85982922|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q85982922/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57869901|Gary Stevens]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1593-9419 0000-0003-1593-9419]
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57869901|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57869901/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72431102|Joash Ronald Aluoch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72431102|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72431102/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56428259|Leena Tripathi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q100985908|plant molecular biologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5723-4981 0000-0001-5723-4981]
| [https://scholar.google.com/citations?user=WEKeiEYAAAAJ WEKeiEYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/58505887 58505887]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56428259|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56428259/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19664934|Abba Gumel]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8413-1248 0000-0002-8413-1248]
| [https://scholar.google.com/citations?user=MpJ7daYAAAAJ MpJ7daYAAAAJ]&lt;br/&gt;[https://scholar.google.com/citations?user=nEZt41cAAAAJ nEZt41cAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/68352879 68352879]
| 2009
| [[Lêer:Gumel-May2022.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q19664934|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19664934/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72431255|Ikenna Onyido]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72431255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72431255/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12889407|David Bekolle]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12889407|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12889407/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71999343|Gideon B. A. Okelo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6533462 6533462]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71999343|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71999343/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12889841|Godwin Osakpemwoya Samuel Ekhaguere]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12889841|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12889841/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q62051812|Hichem Eleuch]]''
| ''[[:d:Q16745601|quantum physicist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4596-137X 0000-0002-4596-137X]&lt;br/&gt;[https://orcid.org/0000-0002-6836-114X 0000-0002-6836-114X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xnUL1qYAAAAJ xnUL1qYAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q62051812|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62051812/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72576319|Laban Ayieko Ogallo]]''
| [[meteoroloog]]
| 
| 
| 
| 1995
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72576319|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72576319/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676572|Etim Moses Essien]]''
| ''[[:d:Q3144914|hematologist]]''
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676572|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676572/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q781127|Augustin Banyaga]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q18663426|topologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/60823261 60823261]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q781127|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q781127/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12891811|James O. C. Ezeilo]]''
| [[wiskundige]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=JCLL7-sAAAAJ JCLL7-sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2919173973177923810006 2919173973177923810006]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12891811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72578352|John Ong'ayo Kokwaro]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1995
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72578352|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72578352/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72578525|Nayel Barakat]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1995
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72578525|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72578525/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71281142|Godfrey Banyuy Tangwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71281142|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71281142/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65659104|Abdellatif Berbich]]''
| [[dokter]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/281847500 281847500]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q65659104|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65659104/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61046066|B. Daya Reddy]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8250-4821 0000-0002-8250-4821]
| [https://scholar.google.com/citations?user=CWYli-kAAAAJ CWYli-kAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/108617120 108617120]
| 2006
| [[Lêer:Daya Reddy 2018.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q61046066|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61046066/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20679495|Victor Adenuga Oyenuga]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/190682891 190682891]
| 1995
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20679495|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20679495/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5397944|Esi Awuah]]''
| ''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/24126225 24126225]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5397944|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5397944/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12894830|Mahouton Norbert Hounkonnou]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-6231-4975 0000-0002-6231-4975]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xt6cFe0AAAAJ xt6cFe0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/660152636065620050259 660152636065620050259]
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12894830|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12894830/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q92620940|Willie T. Chinyamurindi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4139-4224 0000-0002-4139-4224]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q92620940|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q92620940/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89449484|Angela J Woodiwiss]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2055046|physiologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2555-4125 0000-0003-2555-4125]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89449484|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89449484/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7849622|Tshilidzi Marwala]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;[[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1906857|mechanical engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7372-5510 0000-0001-7372-5510]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BTVVLk0AAAAJ BTVVLk0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6459149068376565730001 6459149068376565730001]
| 2012
| [[Lêer:Tshilidzi Marwala 20230801.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7849622|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7849622/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70707752|Justin Mbaya Kankwenda]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/17232463 17232463]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70707752|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70707752/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q92621619|Saliou Niassy]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1061-4041 0000-0003-1061-4041]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q92621619|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q92621619/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72005419|Najia Kbir-Ariguib]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/7435369 7435369]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72005419|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72005419/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72005621|Edemariam Tsega]]''
| [[dokter]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/60591861 60591861]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72005621|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72005621/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98388757|Fabian I. Ezema]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4633-1417 0000-0002-4633-1417]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q98388757|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98388757/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70708375|Kanigula Mubagwa]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2055046|physiologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/192147223 192147223]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70708375|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70708375/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72006112|Georges Nzongola-Ntalaja]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|diplomaat]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/22366073 22366073]
| 1988
| [[Lêer:Georges Nzongola-Ntalaja in 1967.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q72006112|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q72006112/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3525519|Thomas Risley Odhiambo]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/73933692 73933692]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q3525519|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3525519/missing|📖]]
|-
| [[Adam Habib]]
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q222344|kinematograaf]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/270259342 270259342]
| 2015
| [[Lêer:Dr. Adam Habib, University of Natal.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4679172|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4679172/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q41587032|Emmanuel I Iwuoha]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6102-0433 0000-0001-6102-0433]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41587032|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q41587032/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5112093|Christopher Chetsanga]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| 
| 
| 
| 1986
| [[Lêer:Christopher Chetsanga.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5112093|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5112093/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61050066|Adel Belouchrani]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4579-7346 0000-0002-4579-7346]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xMg-DccAAAAJ xMg-DccAAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61050066|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61050066/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69988844|Jean M.S. Lubuma]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69988844|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69988844/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72584189|Abdelkader Gaid]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1993
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72584189|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72584189/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21259711|Faith Osier]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7133-5375 0000-0001-7133-5375]
| [https://scholar.google.com/citations?user=w_WSUQMAAAAJ w_WSUQMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/4950153532468948820000 4950153532468948820000]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21259711|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q21259711/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7563912|Sospeter Muhongo]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/306102304 306102304]
| 2006
| [[Lêer:Sospeter Muhongo IAEA.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7563912|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7563912/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7563919|Sossina M. Haile]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5293-6252 0000-0002-5293-6252]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/186944228 186944228]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7563919|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7563919/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12898252|Wandera Ogana]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12898252|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12898252/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72584630|Abdin Mohamed Ali Salih]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 1993
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72584630|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72584630/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69990468|Asinisi Fina Opio]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69990468|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69990468/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71576562|Neil John Coville]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5370-1386 0000-0001-5370-1386]
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71576562|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71576562/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685033|Cyril Agodi Onwumechili]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1987
| [[Lêer:Onwumechili wiki pix.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20685033|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685033/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q53700005|Kogieleum Naidoo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8874-6661 0000-0002-8874-6661]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q53700005|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q53700005/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61773631|Bruce Ovbiagele]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q783906|neurologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9958-0644 0000-0002-9958-0644]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/315219302 315219302]
| 2018
| [[Lêer:Bruce Ovbiagele in Official Veterans Health Affairs Photograph.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q61773631|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61773631/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71577436|Michael Ian Cherry]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71577436|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71577436/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72587424|David Okpako]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/60630064 60630064]
| 1993
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72587424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72587424/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74173507|Djodji Akoly Nyatepe-Coo]]''
| [[joernalis]]
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74173507|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74173507/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6990732|Nelson Sewankambo]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q913404|Doctor of Medicine]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9362-053X 0000-0001-9362-053X]
| 
| 
| 2015
| [[Lêer:Fogarty-nih-50th-symposium-speaker-nelson-sewankambo (41746078365).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6990732|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q6990732/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72588073|Abed Muhammad Peerally]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1993
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72588073|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72588073/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70425789|Salah Obayya]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=LufGKs4AAAAJ LufGKs4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/121088904 121088904]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70425789|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70425789/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72588460|Mohamed Osman Khidir]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72588460|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72588460/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50242187|Martin Mwangi Thuo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3448-8027 0000-0003-3448-8027]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q50242187|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q50242187/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56441710|Tolu Oni]]''
| ''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4499-1910 0000-0003-4499-1910]
| [https://scholar.google.com/citations?user=oMBCh6QAAAAJ oMBCh6QAAAAJ]
| 
| 2018
| [[Lêer:Tolu Oni at World Economic Forum.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q56441710|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q56441710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q92052093|Fathiya Khamis]]''
| ''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9593-9525 0000-0002-9593-9525]
| [https://scholar.google.com/citations?user=c8zsN9oAAAAJ c8zsN9oAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q92052093|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q92052093/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q102144105|Luc S Djogbenou]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q107292086|medical entomologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7381-6321 0000-0002-7381-6321]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/214361553 214361553]
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q102144105|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q102144105/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70426777|Jean Nachega]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2862-4443 0000-0002-2862-4443]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70426777|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70426777/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74175287|Christopher Magadza]]''
| ''[[:d:Q17269204|limnologist]]''&lt;br/&gt;[[digter]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=wCXwlXMAAAAJ wCXwlXMAAAAJ]
| 
| 1985
| [[Lêer:Christopher Magadza.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q74175287|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74175287/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72301483|Raphael Munavu]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=zhsL4tcAAAAJ zhsL4tcAAAAJ]
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72301483|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72301483/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74176044|Moctar Toure]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/106583276 106583276]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74176044|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74176044/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42314586|Nicola Mulder]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15709480|computational biologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4905-0941 0000-0003-4905-0941]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/70810268 70810268]
| 2018
| [[Lêer:Nicola Mulder 2019.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q42314586|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42314586/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47504896|Blandina Theophil Mmbaga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5550-1916 0000-0002-5550-1916]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LaPZzyQAAAAJ LaPZzyQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/304202652 304202652]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47504896|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47504896/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74176344|Victor Doulou]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/45884414 45884414]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74176344|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74176344/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71725525|Ermias Dagne]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71725525|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71725525/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70716519|Tumani Prince Corrah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70716519|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70716519/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71725866|Hafida Merzouk]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5081-3358 0000-0001-5081-3358]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4_tTZOoAAAAJ 4_tTZOoAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/449149719127711130009 449149719127711130009]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71725866|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71725866/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70428930|Youba Sokona]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6981-6401 0000-0001-6981-6401]
| [https://scholar.google.com/citations?user=6FYIdSQAAAAJ 6FYIdSQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/115321035 115321035]
| 2018
| [[Lêer:Youba Sokona cropped.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q70428930|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70428930/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74177459|Yahyia Abdel Mageed]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74177459|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74177459/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70717390|Olukayode Oladipo Amund]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=i3EyYBMAAAAJ i3EyYBMAAAAJ]
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70717390|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70717390/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70717704|Hilary Inyang]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0001-6721-1134 0000-0001-6721-1134]
| [https://scholar.google.com/citations?user=aCoXJPEAAAAJ aCoXJPEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/85776830 85776830]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70717704|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70717704/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72591994|Shem Arungu-Olende]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72591994|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72591994/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72592116|Eugene O Ogunba]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72592116|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72592116/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74178446|Fred Wangati]]''
| 
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74178446|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74178446/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72592578|Dharam Pal Ghai]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/7439507 7439507]
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72592578|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72592578/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043478|Matthew Olusoji Ilori]]''
| ''[[:d:Q414528|academician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1675-0047 0000-0002-1675-0047]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Tf4RNV4AAAAJ Tf4RNV4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/30157412214616050053 30157412214616050053]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75043478|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043478/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71727708|Timothy U. Obi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71727708|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71727708/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69997799|Kamal Batanouny]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/94817139 94817139]
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69997799|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69997799/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72593060|Stephen M. Lawani]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72593060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72593060/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6707655|Lydia Makhubu]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/105941756 105941756]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/194098050 194098050]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/30911288 30911288]
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6707655|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6707655/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57888622|Charles Rotimi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5759-053X 0000-0001-5759-053X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/24361648 24361648]
| 2018
| [[Lêer:Charles Rotimi in NHGRI's Oral History Collection.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q57888622|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57888622/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71440897|Wentzel Christoffel Andreas Gelderblom]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71440897|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71440897/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57889447|Shane A Norris]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7124-3788 0000-0001-7124-3788]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57889447|12]] / [[toolforge:scholia/author/Q57889447/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70720643|Mike Wingfield]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2487799|mikoloog]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9346-2009 0000-0001-9346-2009]
| [https://scholar.google.com/citations?user=wT4V7isAAAAJ wT4V7isAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/14989035 14989035]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/22155914471039401883 22155914471039401883]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70720643|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70720643/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7285945|Rajeev Kumar Varshney]]''
| ''[[:d:Q3126128|genetikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| [https://orcid.org/0000-0002-4562-9131 0000-0002-4562-9131]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Kdmxy8EAAAAJ Kdmxy8EAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/12590879 12590879]
| 2020
| [[Lêer:Rajeev kumar varshney (reupload).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7285945|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q7285945/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70576616|Oluyede Ajayi]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/8276263 8276263]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70576616|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70576616/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58754845|Thomas Kariuki]]''
| ''[[:d:Q12119633|immunoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/53407323 53407323]
| 2009
| [[Lêer:Thomas Kariuki.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q58754845|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58754845/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70721384|Jacek Banasiak]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3381-0774 0000-0003-3381-0774]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NNmEQjQAAAAJ NNmEQjQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51985030 51985030]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70721384|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70721384/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72595668|Crossley C. Mjojo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72595668|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72595668/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1952473|Thumbi Ndung'u]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2962-3992 0000-0003-2962-3992]
| [https://scholar.google.com/citations?user=bVCgcb8AAAAJ bVCgcb8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/306421897 306421897]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1952473|11]] / [[toolforge:scholia/author/Q1952473/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16946442|Hamet Seydi]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/27146029650535822620 27146029650535822620]
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16946442|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16946442/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16946444|Hamidou Toure]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/198994396 198994396]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16946444|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16946444/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65964562|David Dodoo-Arhin]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9657-2489 0000-0002-9657-2489]
| [https://scholar.google.com/citations?user=L7KmQ14AAAAJ L7KmQ14AAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q65964562|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65964562/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57026179|Ali A Hebeish]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3387-5228 0000-0003-3387-5228]
| [https://scholar.google.com/citations?user=aLF_irsAAAAJ aLF_irsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/113370541 113370541]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57026179|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57026179/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70722412|Solomon Nwaka]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7177-5290 0000-0001-7177-5290]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1415163813714139110007 1415163813714139110007]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70722412|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70722412/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4693015|Agnes Binagwaho]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| [https://orcid.org/0000-0002-6779-3151 0000-0002-6779-3151]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/277691947 277691947]
| 2017
| [[Lêer:Dr. Agnes-Binagwaho.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4693015|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q4693015/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70578789|Sam Kariuki]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70578789|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70578789/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28913759|Abdoulaye A. Djimde]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0062-2283 0000-0003-0062-2283]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Bo9WHSAAAAAJ Bo9WHSAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/35153061219519200437 35153061219519200437]
| 2016
| [[Lêer:Abdoulaye Djimde.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q28913759|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28913759/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28913762|Jean-Bosco Ouedraogo]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0412-8733 0000-0003-0412-8733]
| [https://scholar.google.com/citations?user=J36LQBgAAAAJ J36LQBgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2333147665812160670008 2333147665812160670008]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q28913762|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28913762/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28913763|Alexis Nzila]]''
| ''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0148-7063 0000-0002-0148-7063]
| 
| 
| 2009
| [[Lêer:Alexis Nzila.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q28913763|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28913763/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q52701989|Robin M Crewe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4398-8250 0000-0003-4398-8250]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/172379736 172379736]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q52701989|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52701989/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71444596|Ahmed Faheem Zobaa]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71444596|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71444596/missing|📖]]
|-
| [[Wole Soyinka]]
| ''[[:d:Q214917|dramaturg]]''&lt;br/&gt;[[digter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|vertaler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6625963|romanskrywer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11774202|essayist]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q140197632|satirical novelist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/105939176 105939176]
| 1991
| [[Lêer:WoleSoyinka2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q41488|78]] / [[toolforge:scholia/author/Q41488/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6712712|M. Jamal Deen]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6390-0933 0000-0002-6390-0933]
| [https://scholar.google.com/citations?user=c8qsopcAAAAJ c8qsopcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/55921219 55921219]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6712712|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q6712712/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60489118|Elizabeth Bukusi]]''
| [[dokter]]
| [https://orcid.org/0000-0002-2031-2808 0000-0002-2031-2808]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/12079824 12079824]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60489118|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60489118/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30069554|John G. Hildebrand]]''
| ''[[:d:Q6337803|neuroscientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16831721|ethologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2055046|physiologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30069554|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30069554/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4695660|Ahmadou Lamine Ndiaye]]''
| [[Veearts]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4695660|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4695660/missing|📖]]
|-
| [[Desmond Tutu]]
| ''[[:d:Q3409375|Anglican priest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1476215|menseregte-aktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15980158|non-fiction writer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q98833883|Protestant theologian]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49476|archbishop]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11499147|politieke aktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q134284649|anti-apartheidsaktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q137178813|protestant clergyman]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2259532|cleric]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4942398 4942398]
| 1991
| [[Lêer:Archbishop-Tutu-medium.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q43033|9]] / [[toolforge:scholia/author/Q43033/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q87305323|Anis Allagui]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6044-9158 0000-0001-6044-9158]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q87305323|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q87305323/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89468685|Wael Mamdouh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0642-1992 0000-0003-0642-1992]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89468685|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89468685/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q83990352|A-S F Obada]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5862-7365 0000-0001-5862-7365]
| 
| 
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q83990352|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q83990352/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72601343|Charles O. Nwachuku]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72601343|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72601343/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q124646921|Michael R. Templeton]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1097-4805 0000-0003-1097-4805]
| [https://scholar.google.com/citations?user=I8V8rv8AAAAJ I8V8rv8AAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q124646921|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q124646921/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42181924|Viness Pillay]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8119-3347 0000-0002-8119-3347]
| [https://scholar.google.com/citations?user=RSfUGncAAAAJ RSfUGncAAAAJ]
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42181924|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42181924/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72602116|Jacob Assam Ayuk-Takem]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72602116|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72602116/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72602593|Thomas Silou]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72602593|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72602593/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47805453|Catherine Kyobutungi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5344-5631 0000-0002-5344-5631]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lFQmAFgAAAAJ lFQmAFgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/15908070 15908070]
| 2018
| [[Lêer:Catherine Kyobutungi by Billy Miaron 3-4 view (sq cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q47805453|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47805453/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72602959|Stephen K. Chandiwana]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72602959|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72602959/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71882431|Collen Masimirembwa]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/306128234 306128234]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71882431|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71882431/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72603817|Eugene Robert Terry]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/45631263 45631263]
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72603817|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72603817/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65683788|Thokozani Majozi]]''
| ''[[:d:Q71368126|process engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0864-2393 0000-0003-0864-2393]
| [https://scholar.google.com/citations?user=hIbgAsMAAAAJ hIbgAsMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/120534056 120534056]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q65683788|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65683788/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q35985013|Sekazi Mtingwa]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1754150688322812660002 1754150688322812660002]
| 2023
| [[Lêer:Sekazi Mtingwa at the 2012 Ford Fellows Conference.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q35985013|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q35985013/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70585898|Yinsuo Jia]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70585898|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70585898/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47807126|Eric Y. Tenkorang]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6127-3799 0000-0001-6127-3799]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/281743522 281743522]
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47807126|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q47807126/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57467135|Chedly Abdelly]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2249-1130 0000-0003-2249-1130]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/207239439 207239439]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57467135|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57467135/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57899756|Eugenie Kayitesi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1808-763X 0000-0002-1808-763X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=HpMhv10AAAAJ HpMhv10AAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57899756|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57899756/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72605787|Soodursun Jugessur]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72605787|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72605787/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q112541021|Pádraig Risteard Carmody]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8699-703X 0000-0001-8699-703X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ifK-1CIAAAAJ ifK-1CIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/48865742 48865742]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q112541021|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q112541021/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q88176339|Dora Mbanya]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3144914|hematologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7705-8081 0000-0001-7705-8081]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/16145602337101360276 16145602337101360276]
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q88176339|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q88176339/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72606039|Olusegun O. Dipeolu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72606039|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72606039/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72606263|Samba Diallo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72606263|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72606263/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72606389|Turner T. Isoun]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]&lt;br/&gt;[[professor]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/31069080 31069080]
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72606389|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72606389/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89907168|Ibrahim M El-Sherbiny]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8179-437X 0000-0002-8179-437X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=YkQjnu4AAAAJ YkQjnu4AAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89907168|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89907168/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20562459|Samuel A. Ilori]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20562459|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20562459/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20562706|Shiferaw Berhanu]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/58501730 58501730]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20562706|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20562706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72608303|E. Evans-Anfomie]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72608303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72608303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20563361|Timoleon Crepin Kofane]]''
| [[wiskundige]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=TH3a8EAAAAAJ TH3a8EAAAAAJ]
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20563361|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20563361/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q41900805|Oluwatoyin A. Odeku]]''
| [[apteker]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16515647|mentor]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0732-1304 0000-0002-0732-1304]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ti-T_nsAAAAJ Ti-T_nsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/302282669 302282669]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41900805|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q41900805/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q38296739|Kunle Odunsi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=UvBdM1wAAAAJ UvBdM1wAAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q38296739|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q38296739/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2831487|Albert Rakoto Ratsimamanga]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|diplomaat]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/76379288 76379288]
| 1985
| [[Lêer:Ratsimamanga in China in 1972.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q2831487|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2831487/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60788253|Brian Arbic]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7969-2294 0000-0002-7969-2294]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vFR7XYIAAAAJ vFR7XYIAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/78165747135653931866 78165747135653931866]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q60788253|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q60788253/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22006961|Valerie Mizrahi]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839206|molecular biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4824-9115 0000-0003-4824-9115]
| [https://scholar.google.com/citations?user=apDyKMgAAAAJ apDyKMgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/8150380426913370197 8150380426913370197]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q22006961|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22006961/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30224837|Berhanu M. Abegaz]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30224837|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30224837/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30224861|Philippe Rasoanaivo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30224861|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30224861/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30224885|Maurice Tchuenté]]''
| [[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/35981192 35981192]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30224885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30224885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30224903|Akissa Bahri]]''
| ''[[:d:Q10272925|agricultural engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=PDE-nSkAAAAJ PDE-nSkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/34099834 34099834]
| 2006
| [[Lêer:Akissa Bahri - Sustainable Development Goal 6 - Panel 2018.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q30224903|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30224903/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72611028|L. K. Shayo]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/33405541 33405541]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72611028|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72611028/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30225478|Nabila Bouatia-Naji]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5424-2134 0000-0001-5424-2134]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/198851534 198851534]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30225478|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q30225478/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17106223|Godwin Obasi]]''
| [[meteoroloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6745152381794201950007 6745152381794201950007]
| 1995
| [[Lêer:Godwin Olu Patrick Obasi.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17106223|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q17106223/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72611823|Itai Chiri]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72611823|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72611823/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56753367|Stella Ifeanyi Smith]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2163-1189 0000-0003-2163-1189]
| [https://scholar.google.com/citations?user=szjhfkcAAAAJ szjhfkcAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56753367|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753367/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70593706|Effiom Edem Antia]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70593706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70593706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20710976|Segenet Kelemu]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=ePmAUaEAAAAJ ePmAUaEAAAAJ]
| 
| 2013
| [[Lêer:Segenet Kelemu 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20710976|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20710976/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q102311298|James J. Cochran]]''
| ''[[:d:Q2732142|statistician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8632-8909 0000-0002-8632-8909]
| [https://scholar.google.com/citations?user=_zYYctQAAAAJ _zYYctQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/1742159474071627660455 1742159474071627660455]
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q102311298|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q102311298/missing|📖]]
|-
| [[Graça Machel]]
| [[onderwyser]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q8359428|social activist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/75572506 75572506]
| 2019
| [[Lêer:Graça Machel.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q239105|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q239105/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72613368|Jean Nya-Ngatchou]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72613368|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72613368/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43780295|Chibuike C. Udenigwe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8802-7707 0000-0001-8802-7707]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/73166596749217591273 73166596749217591273]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43780295|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43780295/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q8026145|Winston Wole Soboyejo]]''
| ''[[:d:Q10497074|military flight engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2016
| [[Lêer:Winston Soboyejo.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q8026145|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q8026145/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98565719|Adekunle A. Bakare]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9829-1587 0000-0001-9829-1587]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q98565719|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98565719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48106268|Isaac Luginaah]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7858-3048 0000-0001-7858-3048]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vmFa_KYAAAAJ vmFa_KYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/106808643 106808643]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48106268|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48106268/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5720588|Heneri Dzinotyiweyi]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/94688028 94688028]
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5720588|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5720588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3990566|Thomas Adeoye Lambo]]''
| [[psigiater]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/51762100 51762100]
| 1985
| [[Lêer:Professor Thomas Lambo, Psychiatrist and Deputy Director-General of the World Health Organisation (WHO) on the 28th of November, 1997.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q3990566|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3990566/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61083095|Yahya E Choonara]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3889-1529 0000-0002-3889-1529]
| [https://scholar.google.com/citations?user=CjSwcTAAAAAJ CjSwcTAAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61083095|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61083095/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43927578|Eleni Aklillu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3126128|genetikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9788-0790 0000-0002-9788-0790]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/731153775038961550002 731153775038961550002]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43927578|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43927578/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57624095|Said Kenai]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57624095|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57624095/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55174838|Lars Hviid]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1698-4927 0000-0002-1698-4927]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/31781439 31781439]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55174838|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55174838/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6301957|Jibril Aminu]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|diplomaat]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''&lt;br/&gt;[[minister]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/72930256 72930256]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6301957|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6301957/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55176086|Catherine Falade]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4755-6033 0000-0003-4755-6033]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/316552768 316552768]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55176086|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55176086/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70602296|David Olaleye]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=prVk8WkAAAAJ prVk8WkAAAAJ]
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70602296|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70602296/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72044358|Bonaventure Tchaleu Ngadjui]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72044358|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72044358/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69449514|Mary Scholes]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q60244908|plant physiologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5762-9537 0000-0001-5762-9537]
| [https://scholar.google.com/citations?user=qNlkIIMAAAAJ qNlkIIMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/177145857889223021078 177145857889223021078]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69449514|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69449514/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65557356|Romain Lucas Glèlè Kakaï]]''
| ''[[:d:Q2732142|statistician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q61791734|biomathematician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q10272925|agricultural engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6965-4331 0000-0002-6965-4331]
| [https://scholar.google.com/citations?user=FwpDoXMAAAAJ FwpDoXMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2001159234129003370886 2001159234129003370886]
| 2023
| [[Lêer:Photo Prof Glèlè Kakaï.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q65557356|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65557356/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70170830|Andrew Anthony Adjei]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=YZ2luxAAAAAJ YZ2luxAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/317185588 317185588]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70170830|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70170830/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71756807|Pieter Streicher Steyn]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71756807|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71756807/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71036026|Mohamed Iqbal Parker]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71036026|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71036026/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69450361|Janice Limson]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/289624965 289624965]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69450361|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69450361/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71757817|Kevin Urama]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71757817|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71757817/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3277673|Mahdi Elmandjra]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q58968|intellectual]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/97018254 97018254]
| 1985
| [[Lêer:Elmandjra.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q3277673|6]] / [[toolforge:scholia/author/Q3277673/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71758427|Felix S. Toteu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11424604|aardwetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71758427|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71758427/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55323668|Melodie McGeoch]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839134|ecologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3388-2241 0000-0003-3388-2241]
| [https://scholar.google.com/citations?user=mawTsz4AAAAJ mawTsz4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/103515359 103515359]
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55323668|6]] / [[toolforge:scholia/author/Q55323668/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q106624|Ahmed Zewail]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q205375|uitvinder]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=DFhJDHYAAAAJ DFhJDHYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/95254701 95254701]
| 2001
| [[Lêer:Ahmed Zewail HD2009 Othmer Gold Medal portrait.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q106624|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q106624/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6450337|Kwesi Akwansah Andam]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/93784088 93784088]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6450337|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6450337/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q38601327|Lewis R. Roberts]]''
| ''[[:d:Q30086937|cancer researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7885-8574 0000-0001-7885-8574]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q38601327|7]] / [[toolforge:scholia/author/Q38601327/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69742049|Sellama Nadifi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4272-1506 0000-0002-4272-1506]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1605159234656803372307 1605159234656803372307]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69742049|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69742049/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q26923625|Mary Abukutsa-Onyango]]''
| ''[[:d:Q3140857|horticulturist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4693-3637 0000-0002-4693-3637]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jCVOGb4AAAAJ jCVOGb4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/186968571 186968571]
| 2017
| [[Lêer:Prof. Mary Abukutsa-Onyango in 2010.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q26923625|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q26923625/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q32978880|Ebenezer Laing]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/92014961 92014961]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q32978880|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q32978880/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71039832|Ghirmai Negash]]''
| [[lektor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|literary scholar]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/264042026 264042026]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71039832|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71039832/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7172546|Peter Anyang' Nyong'o]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/41874140 41874140]
| 1986
| [[Lêer:Kisumu Governor Anyang Nyong'o giving speech.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7172546|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7172546/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71040152|Eunice Sahle]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/43656172 43656172]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71040152|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71040152/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70607931|Nicholas Biekpe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70607931|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70607931/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56046785|Ahmed Hassan Fahal]]''
| ''[[:d:Q774306|chirurg]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2487799|mikoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4922-7321 0000-0003-4922-7321]
| [https://scholar.google.com/citations?user=P0kUeP0AAAAJ P0kUeP0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/32146331908718691841 32146331908718691841]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56046785|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56046785/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71041270|Desta Mebratu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71041270|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71041270/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42784019|Kevin J. Naidoo]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9898-3708 0000-0002-9898-3708]
| [https://scholar.google.com/citations?user=sGaDPpQAAAAJ sGaDPpQAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/65994373 65994373]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42784019|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42784019/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58066090|Asfawossen Asrat]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6312-8082 0000-0002-6312-8082]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/179145304390078570215 179145304390078570215]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58066090|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58066090/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57777886|Michael Meadows]]''
| ''[[:d:Q2560911|physical geographer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|vertaler]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8322-3055 0000-0001-8322-3055]
| [https://scholar.google.com/citations?user=EufqPQMAAAAJ EufqPQMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/78996 78996]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57777886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57777886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71041558|Nigel Charles Bennett]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71041558|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71041558/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58066291|Harald Winkler]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0002-5826-4071 0000-0002-5826-4071]
| [https://scholar.google.com/citations?user=dSxrBsMAAAAJ dSxrBsMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/292276827 292276827]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58066291|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58066291/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72195032|Frederick Alfred Ochieng Otieno]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72195032|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72195032/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q88342374|Hai Nian]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0227-2045 0000-0003-0227-2045]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q88342374|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q88342374/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70321252|Abdel-Aziz El-Shemy Hany]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70321252|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70321252/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21448010|Tebello Nyokong]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1162163|direkteur]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4590-9926 0000-0002-4590-9926]
| [https://scholar.google.com/citations?user=QUpAXHcAAAAJ QUpAXHcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/6031160486121605180005 6031160486121605180005]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21448010|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21448010/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q131161416|Tamer Elbatt]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-1081-9576 0000-0002-1081-9576]
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q131161416|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q131161416/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q832747|Monty Jones]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 2005
| [[Lêer:Monty Jones visits AfricaRice.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q832747|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q832747/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61816890|Lisa C du Toit]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2042-6338 0000-0002-2042-6338]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ZziyYnsAAAAJ ZziyYnsAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61816890|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61816890/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141642|Lateef Sanni]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3363-6091 0000-0003-3363-6091]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Q3H6FEMAAAAJ Q3H6FEMAAAAJ]
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69890719|Balkiss Bouhaouala-Zahar]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3147-245X 0000-0003-3147-245X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=no7Uv1sAAAAJ no7Uv1sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/313558533 313558533]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69890719|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69890719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q46535610|Koleka Mlisana]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3368718|pathologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8436-3268 0000-0002-8436-3268]
| [https://scholar.google.com/citations?user=BLs8bcIAAAAJ BLs8bcIAAAAJ]
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q46535610|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q46535610/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4726678|Alimuddin Zumla]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3368718|pathologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5111-5735 0000-0002-5111-5735]
| [https://scholar.google.com/citations?user=4_DvHm0AAAAJ 4_DvHm0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/41995147 41995147]
| 2016
| [[Lêer:Prof Alimuddin Zumla 2.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4726678|4]] / [[toolforge:scholia/author/Q4726678/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6745901|Mamokgethi Phakeng]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8911-0403 0000-0002-8911-0403]
| [https://scholar.google.com/citations?user=NVTI58wAAAAJ NVTI58wAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/21621571 21621571]
| 2018
| [[Lêer:Mamokgethi Phakeng - Kgethi.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6745901|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6745901/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q67874262|Abdisalan M. Noor]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=bBYdXc8AAAAJ bBYdXc8AAAAJ]
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q67874262|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q67874262/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135778377|Najet Srairi-Abid]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1296-0909 0000-0003-1296-0909]
| [https://scholar.google.com/citations?user=7oT6L8IAAAAJ 7oT6L8IAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/726160483742104991077 726160483742104991077]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q135778377|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q135778377/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135778406|Hanadi G. Salem]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q21002332|materials engineer]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3455-1658 0000-0002-3455-1658]
| [https://scholar.google.com/citations?user=I7k0_tcAAAAJ I7k0_tcAAAAJ]
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q135778406|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q135778406/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135778448|Mmantsae Diale]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6035-6688 0000-0002-6035-6688]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lcfMNb8AAAAJ lcfMNb8AAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q135778448|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q135778448/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135778620|Reneé Anne Street]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=d1D0sQcAAAAJ d1D0sQcAAAAJ]
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q135778620|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q135778620/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100168902|Sileshi Gudeta Weldesemayat]]''
| ''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q100168902|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100168902/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6891212|Mohamed Hag Ali Hassan]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=2nelb8UAAAAJ 2nelb8UAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/66532716 66532716]
| 1985
| [[Lêer:Mohamed H.A. Hassan.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6891212|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6891212/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3575692|Zohra Ben Lakhdar Akrout]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/66772213 66772213]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q3575692|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3575692/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70615870|Evance Kalula]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-2299-3093 0000-0003-2299-3093]
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70615870|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70615870/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69895161|Olugbemiro Jegede]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2994387|adviser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q599151|official]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/306337814 306337814]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69895161|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69895161/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59515097|Mahmoud Abdel-Aty]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q29169143|data scientist]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8841-3165 0000-0001-8841-3165]
| [https://scholar.google.com/citations?user=gTzyb78AAAAJ gTzyb78AAAAJ]
| 
| 2012
| [[Lêer:Mahmoud Abdel-Aty 2023.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q59515097|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59515097/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7037244|Nils Christian Stenseth]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15839134|ecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16831394|mammalogist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1591-5399 0000-0002-1591-5399]
| [https://scholar.google.com/citations?user=GILt45oAAAAJ GILt45oAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/23633896 23633896]
| 2024
| [[Lêer:Nils Christian Stenseth 2014.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7037244|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7037244/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q26211942|Catherine Odora Hoppers]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5324-7371 0000-0001-5324-7371]
| [https://scholar.google.com/citations?user=qWEKG-QAAAAJ qWEKG-QAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/23844553 23844553]
| 2012
| [[Lêer:Catherine Odora-Hoppers in 2015 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q26211942|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q26211942/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72202313|Samuel Nwachuku Chukuenye Okonkwo]]''
| ''[[:d:Q126368762|agricultural scientist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/78353836 78353836]
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72202313|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72202313/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70616668|Kwadwo Ansah Koram]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4274-6516 0000-0003-4274-6516]
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70616668|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70616668/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72202604|Joseph Obua]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72202604|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72202604/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5019535|Calestous Juma]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/71462064 71462064]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5019535|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q5019535/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133042898|Fakiha Heakal]]''
| ''[[:d:Q16744668|physical chemist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4398-6194 0000-0002-4398-6194]
| [https://scholar.google.com/citations?user=KC_2T8oAAAAJ KC_2T8oAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133042898|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133042898/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133043195|Rose Osuji]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0713-2490 0000-0002-0713-2490]
| [https://scholar.google.com/citations?user=-zmTOcYAAAAJ -zmTOcYAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133043195|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133043195/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71050174|Zeblon Vilakazi]]''
| ''[[:d:Q16742096|nuclear physicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/41574105 41574105]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71050174|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71050174/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133043441|Susan J. Elliott]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q24017732|public health scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5514-1116 0000-0001-5514-1116]
| [https://scholar.google.com/citations?user=HdTGYhoAAAAJ HdTGYhoAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133043441|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133043441/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70906872|Jonah Ratsimbazafy]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7629-0476 0000-0002-7629-0476]
| 
| 
| 2017
| [[Lêer:Jonah buste.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q70906872|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70906872/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70618710|Pius Nwankwo Okeke]]''
| [[professor]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=ApO-U6cAAAAJ ApO-U6cAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/271139961 271139961]
| 2017
| [[Lêer:PROF. PN OKEKE AS PROF. EMERITUS- 2015.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q70618710|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70618710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61103748|Yuping Wu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0833-1205 0000-0002-0833-1205]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61103748|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61103748/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70618973|Paul-Kingsley Buah-Bassuah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9831-2691 0000-0001-9831-2691]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jNVeQjMAAAAJ jNVeQjMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/30150380436513370888 30150380436513370888]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70618973|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70618973/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72204932|Seth Kofi Akyea Danso]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72204932|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q72204932/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70622164|Philip Nyeko]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70622164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70622164/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136796349|Davie M. Kadyampakeni]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-5034-8190 0000-0002-5034-8190]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136796349|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136796349/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57648099|Lydia Roos]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7151-9983 0000-0001-7151-9983]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/202134484 202134484]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57648099|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57648099/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71776876|Muchie Mammo]]''
| ''[[:d:Q105572010|political economist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q18805|natuurkundige]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4831-3113 0000-0003-4831-3113]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4877592 4877592]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71776876|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71776876/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136798885|Ahmed ElSayed]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136798885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136798885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136798912|Ene I. Ette]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-3227-0454 0000-0003-3227-0454]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136798912|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136798912/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q73508371|Nicki Tiffin]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5083-2735 0000-0001-5083-2735]
| [https://scholar.google.com/citations?user=5ksS5OgAAAAJ 5ksS5OgAAAAJ]
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q73508371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q73508371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136799528|Ademola Adelowo Adenle]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9429-7073 0000-0002-9429-7073]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/56148570593024311615 56148570593024311615]
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136799528|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136799528/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136799545|Nicholas Ozor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136799545|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136799545/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28817248|Francisca Mutapi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2537-3466 0000-0002-2537-3466]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q28817248|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28817248/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20022984|Ameenah Gurib-Fakim]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=j6mTvfcAAAAJ j6mTvfcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/51808329 51808329]
| 2012
| [[Lêer:Ameenah Gurib-Fakim.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20022984|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20022984/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56786682|Bassirou Bonfoh]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4190-8202 0000-0003-4190-8202]
| [https://scholar.google.com/citations?user=n0jAxlEAAAAJ n0jAxlEAAAAJ]
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56786682|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56786682/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70915482|Kojo Mensa-Wilmot]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70915482|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70915482/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59526425|Archie Mafeje]]''
| ''[[:d:Q4773904|antropoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/14782628 14782628]
| 1986
| [[Lêer:Archie Mafeje in Cape Town, August 1961 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q59526425|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59526425/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86919309|Chidi Oguamanam]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4301-9388 0000-0003-4301-9388]
| [https://scholar.google.com/citations?user=d6kPDLMAAAAJ d6kPDLMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/16659891 16659891]
| 2024
| [[Lêer:Chidi Oguamanam - 2016.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q86919309|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q86919309/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q78701944|Dumitru Baleanu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16742096|nuclear physicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0286-7244 0000-0002-0286-7244]
| [https://scholar.google.com/citations?user=EFO9iO4AAAAJ EFO9iO4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/317140919 317140919]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q78701944|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q78701944/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70917210|Emmanuel Kasimbazi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6770-6740 0000-0002-6770-6740]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/276472921 276472921]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70917210|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70917210/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>ezqwdgdi65xyr1q27dbqp3de2hpw3gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Fellows of the Ghana Academy of Arts and Sciences</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287211</id>
    <revision>
      <id>3362165</id>
      <parentid>3279919</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50839" sha1="2vt4yicx5xua46p99wwvflcx7q4ebp2" xml:space="preserve">[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q69326471 Fellows of the Ghana Academy of Arts and Sciences] 

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT 
  DISTINCT ?item 
  (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?count), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;/missing{{!}}📖]]&quot;) AS ?scholia)

WHERE { 
  ?item wdt:P166 wd:Q69326471 .
  OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item|section=
|sort=P166/Q69326471/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q69326471/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing)
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! beroep
! ORCID-ID
! Google Scholar author ID
! VIAF ID
! Date conferred
! Image
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q137101565|Joseph Roland Atsu Ayee]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101565|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101565/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101573|Daniel Mireku-Gyimah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101573|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101573/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101583|Kofi Opoku Nti]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101583|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101583/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101591|Jacob Songsore]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101591|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101591/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101597|Samuel Kofi Adjepong]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101597|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101597/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101619|Godwin Kwaku Senanu Aflakpui]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0003-4672-1543 0000-0003-4672-1543]
| 
| 
| 2010
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101619|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101619/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q46995605|Robert K. A. Gardiner]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/265858339 265858339]
| 1970
| [[Lêer:Robert Gardiner with American diplomats posted to West African countries during regional conference.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q46995605|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q46995605/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7926065|Victor Kofi Agawu]]''
| ''[[:d:Q14915627|musikoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/24705369 24705369]
| 2000
| [[Lêer:Kofi Agawu 2017 (cropped).jpeg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7926065|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7926065/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58241444|John S. Pobee]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''&lt;br/&gt;[[dominee]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/93085929 93085929]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58241444|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58241444/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55214946|Dorcas Osei-Safo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7311-3485 0000-0001-7311-3485]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55214946|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55214946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137103551|Kwasi Kwafo Adarkwa]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137103551|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137103551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137103811|Aaron Lante Lawson]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137103811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137103811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137103963|James Hawkins Ephriam]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137103963|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137103963/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16001775|Marian Ewurama Addy]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/221075835 221075835]
| 1999
| [[Lêer:Portrait of Marian Ewurama Addy for Wiki Unseen (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q16001775|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16001775/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105675663|Nana Aba Appiah Amfo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7689-4894 0000-0002-7689-4894]
| 
| 
| 2021
| [[Lêer:Prof Nana Aba Appiah.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q105675663|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105675663/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3603738|Ablade Glover]]''
| [[kunstenaar]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/170558333 170558333]
| 2010
| [[Lêer:Ablade Glover.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q3603738|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3603738/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64876341|Evelyn Ansah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0401-8606 0000-0003-0401-8606]
| 
| 
| 2025
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64876341|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64876341/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168308|Ibok Nsa Ekpenyong Oduro]]''
| 
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168308|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168308/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137169656|Pius Thomas Kumah Agbenorku]]''
| 
| 
| 
| 
| 2025
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137169656|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137169656/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1794906|Kwame Gyekye]]''
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/56640715 56640715]
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1794906|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q1794906/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51245976|Richmond Aryeetey]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4667-592X 0000-0003-4667-592X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1015160245381652640004 1015160245381652640004]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q51245976|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51245976/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65086418|Marian Asantewah Nkansah]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6187-6741 0000-0001-6187-6741]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ro-ktVgAAAAJ Ro-ktVgAAAAJ]
| 
| 2022
| [[Lêer:Marian Asantewah 2019.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q65086418|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65086418/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7562842|Sophia Akuffo]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[regter]]&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/32173908086919952171 32173908086919952171]
| 2021
| [[Lêer:Sophia Akuffo.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7562842|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7562842/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q66817636|Grace Ofori-Sarpong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9448-4864 0000-0002-9448-4864]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q66817636|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66817636/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48796396|Dzodzi Tsikata]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0547-8268 0000-0003-0547-8268]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/61762600 61762600]
| 2016
| [[Lêer:Dzodzi Tsikata in the video 'Making their voices count the situation in Ghana'.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q48796396|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48796396/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57015101|Adams B. Bodomo]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3807-3681 0000-0002-3807-3681]
| [https://scholar.google.com/citations?user=VJErq8AAAAAJ VJErq8AAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/61836456 61836456]
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57015101|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q57015101/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q127660961|Franklin Obeng-Odoom]]''
| ''[[:d:Q15319501|social scientist]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3997-7751 0000-0003-3997-7751]
| [https://scholar.google.com/citations?user=qCiFFWEAAAAJ qCiFFWEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/284175015 284175015]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q127660961|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q127660961/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1079879|Christian Goncalves Kwami Baëta]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[sendeling]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/79133374 79133374]
| 1961
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1079879|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1079879/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q14920500|Jane Naana Opoku-Agyemang]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|literary scholar]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/68619615 68619615]
| 2005
| [[Lêer:Jane Naana Opoku-Agyemang.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q14920500|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q14920500/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137034402|Walter Sandow Alhassan]]''
| 
| 
| 
| 
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137034402|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137034402/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137180953|Japhet Christian Norman]]''
| 
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137180953|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137180953/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137184426|Emmanuel Amano Boateng]]''
| 
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137184426|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137184426/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60486176|Ama de-Graft Aikins]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9215-0134 0000-0001-9215-0134]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/308758174 308758174]
| 2016
| [[Lêer:Ama de-Gratft Aikins.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q60486176|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q60486176/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q95952810|Gladys Amponsah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0503-6542 0000-0002-0503-6542]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q95952810|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q95952810/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137185689|F.G.I. Torto]]''
| 
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137185689|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137185689/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137185713|Nii Amaah Ollennu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137185713|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137185713/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137185721|J A K Quartey]]''
| 
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137185721|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137185721/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q125220430|Samuel Kingsley Botwe Asante]]''
| ''[[:d:Q1238570|political scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15936497|Africanist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/24675676 24675676]
| 2002
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q125220430|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q125220430/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137186860|Sifas R. Dodu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137186860|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137186860/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5415879|Evans Anfom]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4090993 4090993]
| 1971
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5415879|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5415879/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3397837|Kofi Anyidoho]]''
| [[digter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q214917|dramaturg]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81708330|teacher of literature]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17167049|literary scholar]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8643-750X 0000-0001-8643-750X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/79047971 79047971]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q3397837|20]] / [[toolforge:scholia/author/Q3397837/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q63373429|Peter Quartey]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3473-8500 0000-0002-3473-8500]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/165967872 165967872]
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q63373429|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q63373429/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137044486|Aba Ayisa Bentil Andam]]''
| 
| 
| 
| 
| 2003
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137044486|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137044486/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q374395|Fred Kwasi Apaloo]]''
| [[regter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q374395|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q374395/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137191869|Fredrick Torgbor Sai]]''
| 
| 
| 
| 
| 1961
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137191869|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137191869/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137191888|J.C. de Graft-Johnson]]''
| 
| 
| 
| 
| 1961
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137191888|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137191888/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137191907|Emmanuel. Lartey]]''
| 
| 
| 
| 
| 1962
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137191907|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137191907/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q62511897|Silas Dodu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''
| 
| 
| 
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q62511897|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62511897/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137191948|Francis K. Apaloo]]''
| 
| 
| 
| 
| 1962
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137191948|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137191948/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137191959|Joseph Yanney Ewusie]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| 
| 1963
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137191959|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137191959/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137191966|Daniel Adjei Bekoe]]''
| 
| 
| 
| 
| 1964
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137191966|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137191966/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137192490|Albert Nii Tackie]]''
| 
| 
| 
| 
| 1964
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137192490|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137192490/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137192497|John E. Cudjoe]]''
| 
| 
| 
| 
| 1964
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137192497|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137192497/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137192503|Dan Akyeampong]]''
| 
| 
| 
| 
| 1969
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137192503|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137192503/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5133018|Clifford Nii Boi Tagoe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5133018|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5133018/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137048947|Henritta Joy Abena Nyarko Mensa-Bonsu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2003
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137048947|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137048947/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137048945|Elizabeth Ardayfio-Schandorf]]''
| 
| 
| 
| 
| 2003
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137048945|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137048945/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137048957|Victor Patrick Yao Gadzekpo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137048957|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137048957/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q112540134|Richard Frimpong Oppong]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/266995248 266995248]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q112540134|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q112540134/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137193206|K.A. Dickson]]''
| 
| 
| 
| 
| 1969
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137193206|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137193206/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137049695|Raphael Kasim Kasanga]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137049695|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137049695/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137049699|Emmanuel Kofi Gyimah-Boadi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137049699|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137049699/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137049702|Samuel Kofi Sefa-Dedeh]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137049702|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137049702/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137049708|Edward Horga Kordzo Akaho]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137049708|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137049708/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137194888|Robert Kwamena Gardiner]]''
| 
| 
| 
| 
| 1970
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137194888|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137194888/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137194912|Kwesi Wiredu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1975
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137194912|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137194912/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137194951|R.F. Ampofo]]''
| 
| 
| 
| 
| 1976
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137194951|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137194951/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137194985|Jonathan H. Frimpong-Ansah]]''
| 
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137194985|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137194985/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137194994|David Kpakpo Aquaye]]''
| 
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137194994|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137194994/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195008|Daniel Asamoah Ampofo]]''
| 
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195008|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195008/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195090|Reginald Kofi Gyapayin Assoku]]''
| 
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195090|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195090/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q377908|J. B. Danquah]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q20826540|geleerde]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/111590 111590]
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q377908|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q377908/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195206|Emmanuel Nana Wadie Oppong]]''
| 
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195206|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195206/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195681|Lawrence Addai Boadi]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195681|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195681/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195748|Max Assimeng]]''
| 
| 
| 
| 
| 1992
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195748|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195748/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195754|Seth Yeboa Bimpong-Buta]]''
| 
| 
| 
| 
| 1997
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195754|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195754/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195789|Dominic Kofi Agyeman]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195789|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195789/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195797|Ralph Mills-Tettey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195797|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195797/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137195814|Emmanuel Owusu-Bennoah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137195814|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137195814/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137052330|Albert Kodzo Fiadjoe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137052330|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137052330/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133594246|Kwasi Ampene]]''
| ''[[:d:Q14915627|musikoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/119388541 119388541]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133594246|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133594246/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20855161|Letitia Obeng]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/271978226 271978226]
| 1965
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20855161|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20855161/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q32678414|Gordon A. Awandare]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8793-3641 0000-0002-8793-3641]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/83153833254564332890 83153833254564332890]
| 2019
| [[Lêer:Prof. Gordon Awandare portrait.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q32678414|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q32678414/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133023526|Samuel Kofi Tulashie]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/159053698 159053698]
| 2025
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q133023526|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q133023526/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q965420|J. H. Kwabena Nketia]]''
| [[komponis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q14915627|musikoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17484288|ethnomusicologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2622069 2622069]
| 1959
| [[Lêer:J. H. Kwabena Nketia 2015 (cropped).jpeg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q965420|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q965420/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q87759005|Mary Esther Kropp Dakubu]]''
| ''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/46801406 46801406]
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q87759005|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q87759005/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70170830|Andrew Anthony Adjei]]''
| 
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=YZ2luxAAAAAJ YZ2luxAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/317185588 317185588]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70170830|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70170830/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55610828|Emmanuel Asante]]''
| ''[[:d:Q831474|presbyter]]''
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55610828|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55610828/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30237695|George C. Clerk]]''
| ''[[:d:Q2487799|mikoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6244303 6244303]
| 1973
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q30237695|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q30237695/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6449932|Kwabena Frimpong-Boateng]]''
| ''[[:d:Q774306|chirurg]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/68597176 68597176]
| 2002
| [[Lêer:Kwabena Frimpong-Boateng.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6449932|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6449932/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6450349|Kwesi Dickson]]''
| [[priester]]&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/79410404 79410404]
| 1969
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6450349|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6450349/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q32978880|Ebenezer Laing]]''
| [[Plantkundige|botanis]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/92014961 92014961]
| 1965
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q32978880|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q32978880/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18131843|Alexander Kwapong]]''
| ''[[:d:Q16727193|humanities scholar]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/105255181 105255181]
| 1959
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18131843|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18131843/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43073394|Kwesi Yankah]]''
| [[skrywer]]
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43073394|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q43073394/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q124675548|RoseEmma Mamaa Entsua-Mensah]]''
| ''[[:d:Q96952661|fisheries scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q108369443|aquatic ecologist]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=DG9HHrEAAAAJ DG9HHrEAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/43783804 43783804]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q124675548|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q124675548/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q546121|Peter Kodwo Appiah Turkson]]''
| ''[[:d:Q250867|Catholic priest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q611644|Biskop]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/26330636 26330636]
| 2013
| [[Lêer:Peter Turkson (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q546121|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q546121/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104781085|Maxwell Opoku-Afari]]''
| [[ekonoom]]
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q104781085|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q104781085/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7034351|Nii Quaynor]]''
| [[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2021
| [[Lêer:Nii Quaynor.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7034351|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7034351/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15975603|Alfred Apau Oteng-Yeboah]]''
| [[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3578589|omgewingskundige]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q15975603|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15975603/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21598237|Felix Konotey-Ahulu]]''
| [[dokter]]
| 
| 
| 
| 1970
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21598237|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21598237/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q123238535|Anthony Apeke Adimado]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6444-4845 0000-0002-6444-4845]
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q123238535|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q123238535/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q114877387|Samuel Gyasi Obeng]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3793-6908 0000-0002-3793-6908]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/32217495 32217495]
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q114877387|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q114877387/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70618973|Paul-Kingsley Buah-Bassuah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9831-2691 0000-0001-9831-2691]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jNVeQjMAAAAJ jNVeQjMAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/30150380436513370888 30150380436513370888]
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70618973|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70618973/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72204932|Seth Kofi Akyea Danso]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1997
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72204932|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q72204932/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1417844|Peter Kwasi Sarpong]]''
| ''[[:d:Q250867|Catholic priest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q611644|Biskop]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/56651758 56651758]
| 2001
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1417844|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1417844/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q63699917|Akilagpa Sawyerr]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/108799880 108799880]
| 1992
| [[Lêer:Akilagpa Sawyerr 2010 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q63699917|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q63699917/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18719171|Samuel Date-Bah]]''
| ''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[regter]]&lt;br/&gt;[[regsgeleerde]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/73338028 73338028]
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18719171|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q18719171/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q27947623|John Owusu Gyapong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8415-1468 0000-0002-8415-1468]
| [https://scholar.google.com/citations?user=vLXYL5cAAAAJ vLXYL5cAAAAJ]
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q27947623|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q27947623/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98159384|Gabriel Ayum Teye]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9564-5199 0000-0002-9564-5199]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q98159384|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98159384/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q114740219|Samuel Agyei-Mensah]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6418-393X 0000-0002-6418-393X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=2ZzSOK0AAAAJ 2ZzSOK0AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2446551 2446551]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/3203161211627840070009 3203161211627840070009]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q114740219|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q114740219/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89655301|Eric Sampane-Donkor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5179-546X 0000-0002-5179-546X]
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89655301|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89655301/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42659477|Joy Henrietta Mensa-Bonsu]]''
| ''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q55736868|national supreme court judge]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/23875795 23875795]
| 2003
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42659477|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42659477/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q41080249|Kwame Bediako]]''
| ''[[:d:Q1234713|teoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6642643 6642643]
| 1996
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41080249|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q41080249/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19600108|Ashitey Trebi-Ollennu]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q19600108|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19600108/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101555|Laud Ato Quayson]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101555|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101555/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101552|Raymond Bagulo Bening]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101552|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101552/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137101567|Kaku Sagary Nokoe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137101567|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137101567/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106230|Batholomew Dicky Akanmori]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106230|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106230/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106235|Benjamin Kwadwo Ahunu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106235|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106235/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106239|Alexander Kwadwo Nyarko]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106239|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106239/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106254|Kantinka Kwame Donkoh Fordwor]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106254|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106254/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106278|Dwomah Adu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106278|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106278/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106286|Arthur Commey Sackeyfio]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106286|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106286/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106290|Stephen Allan Brobbey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106290|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106290/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137106293|Henry Nii-Adziri Wellington]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137106293|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137106293/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5479986|Francis Allotey]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/21408100 21408100]
| 1971
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5479986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5479986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111015735|Ladé Wosornu]]''
| [[professor]]
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q111015735|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q111015735/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111015897|Samuel Ofosu-Amaah]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1972
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q111015897|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q111015897/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111015953|Francis Kwesi Nkrumah]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[professor]]
| 
| 
| 
| 1983
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q111015953|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q111015953/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137111363|Benjamin Jabez Botwe Nyarko]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137111363|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137111363/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105394623|Agyeman Badu Akosa]]''
| ''[[:d:Q3368718|pathologist]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q105394623|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105394623/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q54358710|George Benneh]]''
| ''[[:d:Q901402|geograaf]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/19818501 19818501]
| 1992
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q54358710|4]] / [[toolforge:scholia/author/Q54358710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137112720|Yaw Serfor-Armah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137112720|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137112720/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105828374|Takyiwaa Manuh]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4605-2458 0000-0003-4605-2458]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/17549873 17549873]
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q105828374|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105828374/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55081333|Akosua Adoma Perbi]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;[[historikus]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/64315244 64315244]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55081333|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q55081333/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q97467404|Herbert Winful]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2022
| [[Lêer:Herbert winful portrait.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q97467404|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q97467404/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105829330|Eugenia Date-Bah]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q105829330|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105829330/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q130771642|Steve Tonah]]''
| ''[[:d:Q2306091|sosioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0009-0000-7403-9408 0009-0000-7403-9408]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/69613861 69613861]
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q130771642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q130771642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16734239|Vincent Cyril Richard Arthur Charles Crabbe]]''
| [[regsgeleerde]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[regter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/9097469 9097469]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16734239|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16734239/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5345157|Edward S. Ayensu]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q104188750|life scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1345663|development worker]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=sTCOg4EAAAAJ sTCOg4EAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/66555068 66555068]
| 1970
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5345157|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q5345157/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6504143|Lawrence Henry Yaw Ofosu-Appiah]]''
| ''[[:d:Q18916625|hellenist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16314501|encyclopedist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|vertaler]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/27106188 27106188]
| 1961
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6504143|8]] / [[toolforge:scholia/author/Q6504143/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q109735228|Bruce Kofi Banoeng-Yakubo]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5824-3169 0000-0001-5824-3169]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q109735228|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q109735228/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q38803731|Godfred Darko]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7157-646X 0000-0001-7157-646X]
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q38803731|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q38803731/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65619811|Edwin Jackson Anafi Asomaning]]''
| 
| 
| 
| 
| 1970
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q65619811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65619811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17612440|Ivan Addae Mensah]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| 
| 1992
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q17612440|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q17612440/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72542674|Samuel Yeboah Mensah]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72542674|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72542674/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64759401|Emmanuel Quaye Archampong]]''
| ''[[:d:Q774306|chirurg]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/5111161212113340070004 5111161212113340070004]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/68021241 68021241]
| 1976
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64759401|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64759401/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6226728|John Collins]]''
| ''[[:d:Q14915627|musikoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q20669622|music journalist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q639669|musikant]]''&lt;br/&gt;[[joernalis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q753110|liedskrywer]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/112659683 112659683]
| 2019
| [[Lêer:John Collins (musician-researcher).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q6226728|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6226728/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71680967|Richard Tuyee Awuah]]''
| ''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2008
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71680967|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71680967/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18340364|Aba Andam]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/2123587 2123587]
| 2003
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18340364|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18340364/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65054359|Samuel Nii Odai]]''
| 
| [https://orcid.org/0000-0002-9910-5376 0000-0002-9910-5376]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ojrZBrkAAAAJ ojrZBrkAAAAJ]
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q65054359|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q65054359/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61161810|Regina Appiah-Opong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4219-7107 0000-0003-4219-7107]
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q61161810|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q61161810/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137140103|Hans Adu Dappah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137140103|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137140103/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137140572|John Wisdom Tettey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137140572|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137140572/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137140936|Daniel Buor]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137140936|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137140936/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5081343|Charles Odamtten Easmon]]''
| ''[[:d:Q774306|chirurg]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/207101141 207101141]
| 1971
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5081343|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5081343/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q108739722|Joshua Yindenaba Abor]]''
| ''[[:d:Q56352811|financial economist]]''
| 
| 
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q108739722|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q108739722/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28870489|Dorothy Yeboah-Manu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1663-6287 0000-0002-1663-6287]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/315597104 315597104]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q28870489|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q28870489/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q102109219|Martin Odei Ajei]]''
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q102109219|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q102109219/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137143876|James Dankwa]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137143876|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137143876/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137143881|Sylvester Kojo Danuor]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137143881|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137143881/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137143894|Geroge Tawia Odamtten]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137143894|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137143894/missing|📖]]
|-
| [[Kofi Annan]]
| ''[[:d:Q193391|diplomaat]]''&lt;br/&gt;[[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[Staatsman|staatsvolk]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/98713807 98713807]
| 2013
| [[Lêer:Kofi Annan 2012 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1254|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q1254/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6240490|John Hunwick]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q620573|arabist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15936497|Africanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q333634|vertaler]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q101444619|Arabic teacher]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/88041609 88041609]
| 1976
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6240490|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q6240490/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1483543|Joseph Osei-Bonsu]]''
| ''[[:d:Q250867|Catholic priest]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q611644|Biskop]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/95246715 95246715]
| 2025
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q1483543|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1483543/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2637530|Albert Adu Boahen]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/56634367 56634367]
| 1969
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q2637530|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q2637530/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19938088|William Emmanuel Abraham]]''
| ''[[:d:Q4964182|filosoof]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/119064446 119064446]
| 1960
| [[Lêer:WE ABRAHAM.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q19938088|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19938088/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18353479|Emmanuel K. Akyeampong]]''
| [[historikus]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15936497|Africanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8146-1738 0000-0001-8146-1738]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Pvw7_dcAAAAJ Pvw7_dcAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/32224150 32224150]
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18353479|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q18353479/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57856831|Paa Kobina Turkson]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5319-2021 0000-0002-5319-2021]
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57856831|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57856831/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47188667|Jonathan Narh Ayertey]]''
| ''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47188667|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47188667/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69679368|Isabella Akyinbah Quakyi]]''
| [[professor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=9csuOUAAAAAJ 9csuOUAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/317185589 317185589]
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69679368|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69679368/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136141984|Dennis Dominic Adjei]]''
| [[regter]]
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q136141984|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q136141984/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47189886|Albert George Baidoe Amoah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47189886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47189886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137152559|Helen Lauer]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137152559|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137152559/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137153120|Albert Kanlisi Awedoba]]''
| 
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137153120|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137153120/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1777921|Kobina Arku Korsah]]''
| ''[[:d:Q40348|prokureur]]''&lt;br/&gt;[[regter]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/73508244 73508244]
| 1959
| [[Lêer:Sir-Kobina-Arku-Korsah.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q1777921|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q1777921/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5238191|David Ofori-Adjei]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1912-4188 0000-0003-1912-4188]
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5238191|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5238191/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137154398|Jospehine Akosua Abrefi Adomako Ampofo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137154398|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137154398/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137011986|Letitia E. Obeng]]''
| 
| 
| 
| 
| 1965
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137011986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137011986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98662836|Francis Hasford]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0252-8004 0000-0003-0252-8004]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/40162060270251400066 40162060270251400066]
| 2025
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q98662836|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98662836/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137013467|Reginald Fraiser Amonoo]]''
| 
| 
| 
| 
| 1972
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137013467|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137013467/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137157691|George Wireko Brobbey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137157691|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137157691/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57864406|David Kofi Essumang]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0589-7895 0000-0002-0589-7895]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57864406|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57864406/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57864724|Daniel K. Asiedu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7410-8223 0000-0001-7410-8223]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57864724|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57864724/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137014461|Kodwo Ewusi]]''
| 
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137014461|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137014461/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137159026|Helen Yitah Atamube]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137159026|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137159026/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q117840680|Anaba Anankyela Alemna]]''
| ''[[:d:Q5340962|library science education]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q182436|librarian]]''
| 
| 
| 
| 2005
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q117840680|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q117840680/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137160031|Bill B. Puplampu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137160031|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137160031/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137160255|Julius Najah Fobil]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137160255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137160255/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137160777|George Obeng-Adjei]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137160777|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137160777/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137160907|Yaw Adu-Gyamfi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137160907|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137160907/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137160986|Kwaku Appiah-Adu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137160986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137160986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137161012|Edward Kofi Quashigah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137161012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137161012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137161045|Victor Kwame Agyeman]]''
| 
| 
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137161045|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137161045/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5392741|Ernest Aryeetey]]''
| [[ekonoom]]
| [https://orcid.org/0000-0002-3931-9487 0000-0002-3931-9487]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/114136397 114136397]
| 2009
| [[Lêer:Board and Staff 2013 (10036911864).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q5392741|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5392741/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137164191|Samuel Akobour Yaw Debrah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137164191|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137164191/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137164194|Peter R. Lamptey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137164194|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137164194/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137164512|Kofi Agyekum]]''
| 
| 
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137164512|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137164512/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137164551|Emmanuel Bekoe Larbi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137164551|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137164551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137164602|Amos K. Laar]]''
| 
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137164602|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137164602/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q63638114|Felix Ameka]]''
| ''[[:d:Q15936497|Africanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q14467526|taalkundige]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13418253|philologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=jpN2GQUAAAAJ jpN2GQUAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/119429856 119429856]
| 2015
| [[Lêer:FelixAmeka2022.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q63638114|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q63638114/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86849509|Kwamena Bentsi-Enchill]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/72781935 72781935]
| 1970
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q86849509|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q86849509/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q88147153|Anna Lartey]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7870-2606 0000-0002-7870-2606]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/6787161514255570750007 6787161514255570750007]
| 2025
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q88147153|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q88147153/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137164965|Elsie Effah Kauffmann]]''
| 
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137164965|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137164965/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137022010|Samuel Kwadwo Owusu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1993
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137022010|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137022010/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137022244|Edward Donkor Yeboah]]''
| 
| 
| 
| 
| 1995
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137022244|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137022244/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137022371|Yaw Ahenkorah]]''
| 
| 
| 
| 
| 1996
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137022371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137022371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137023574|Godwin Kwaku Nukunya]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137023574|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137023574/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168000|John Tei Anim]]''
| 
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168000|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168000/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168011|Sarah Darkwa]]''
| 
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168011|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168011/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168064|Ace Anan Ankomah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168064|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168064/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168094|Joseph Awetori Yaro]]''
| 
| 
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168094|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168094/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168106|Alex Boakye Asiedu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2023
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168106|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168106/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168138|Samuel Egyir Aggrey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168138|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168138/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168153|Joe-Nat Afutu Clegg-Lamptey]]''
| 
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168153|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168153/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168195|Samuel Nii Ardey Codjoe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168195|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168195/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137168283|Frederick Yeboah Obese]]''
| 
| 
| 
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137168283|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137168283/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>2vt4yicx5xua46p99wwvflcx7q4ebp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Fellows of the Nigerian National Academy of Sciences</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287212</id>
    <revision>
      <id>3362166</id>
      <parentid>3279921</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68201" sha1="16hbfavgalykqf64omkyasgjd65jb33" xml:space="preserve">[https://tools.wmflabs.org/reasonator/?q=Q69092328 Fellows of the Nigerian National Academy of Sciences] 

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT 
  DISTINCT ?item 
  (COUNT(DISTINCT ?publications) AS ?count)
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?count), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/author/&quot;, ?qid , &quot;/missing{{!}}📖]]&quot;) AS ?scholia)

WHERE { 
  ?item wdt:P166 wd:Q69092328 .
  OPTIONAL { ?publications wdt:P50 ?item }
}
GROUP BY ?item|section=
|sort=P166/Q69092328/P585
|sort_order=desc
|columns=label:Article,P106,P496,P1960,P214,P166/Q69092328/P585:Date conferred,P18:Image,?scholia:Publications (known/missing)
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! beroep
! ORCID-ID
! Google Scholar author ID
! VIAF ID
! Date conferred
! Image
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q21005784|Oluwole Babafemi Familoni]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5480-232X 0000-0002-5480-232X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=jYwKyIQAAAAJ jYwKyIQAAAAJ]
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21005784|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21005784/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858251|Mojisola Adeyeye]]''
| [[apteker]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q51858251|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858251/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858371|Musbau Adewumi Akanji]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4476-454X 0000-0003-4476-454X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=ScOP4eEAAAAJ ScOP4eEAAAAJ]
| 
| 2016
| [[Lêer:FUT.Minna Prof. Musbau A. Akanji.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q51858371|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858431|Joseph Ahaneku]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2014
| [[Lêer:Joseph Ahaneku.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q51858431|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858431/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q51858437|Michael Umale Adikwu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q51858437|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q51858437/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16105317|Deborah Ajakaiye]]''
| ''[[:d:Q12094958|geofisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/4616798 4616798]
| 1980
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16105317|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16105317/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6301957|Jibril Aminu]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q193391|diplomaat]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3264451|cardiologist]]''&lt;br/&gt;[[minister]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/72930256 72930256]
| 1992
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6301957|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6301957/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30090012|Oye Gureje]]''
| [[psigiater]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-0094-5947 0000-0003-0094-5947]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/311810867 311810867]
| 2013
| [[Lêer:POG.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q30090012|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q30090012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55176086|Catherine Falade]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4755-6033 0000-0003-4755-6033]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/316552768 316552768]
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55176086|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55176086/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q13655513|Ogbonnaya Onu]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7888586|chemical engineer]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/27963581 27963581]
| 2020
| [[Lêer:Ogbonnaya Onu - 2018 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q13655513|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q13655513/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4718223|Alexander Animalu]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=WYCcrnkAAAAJ WYCcrnkAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/36492346 36492346]
| 1980
| [[Lêer:Alexander Animalu.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4718223|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4718223/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q54313807|Thomas Adesanya Ige Grillo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q54313807|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q54313807/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111982496|Adenike Oladiji]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q111982496|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q111982496/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4865269|Bartholomew Nnaji]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/113602104 113602104]
| 1997
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4865269|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4865269/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75798588|Njidda Mamadu Gadzama]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3743-8239 0000-0002-3743-8239]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/116395774 116395774]
| 1997
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75798588|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75798588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75798728|Patrick Obi Ngoddy]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[Boer (landbou)|boer]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q63179158|food engineer]]''
| 
| 
| 
| 1996
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75798728|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75798728/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799110|Alfred A. Susu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1994
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75799110|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799110/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799475|Mark Nwagwu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[digter]]
| 
| 
| 
| 1994
| [[Lêer:Prof Mark Nwagwu.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75799475|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799475/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75511268|Emmanuel Uche Odigboh]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75511268|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75511268/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799649|Paul O. Okonkwo]]''
| 
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75799649|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799649/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75799736|Elijah D. Mshelia]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/85639901 85639901]
| 1994
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75799736|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75799736/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141638|Babatunde Lawal Salako]]''
| ''[[:d:Q20739489|nephrologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141638|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141638/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141639|Bolanle Adeniyi]]''
| ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=n2EBeXsAAAAJ n2EBeXsAAAAJ]
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141639|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141639/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141636|Anthony Attama]]''
| ''[[:d:Q105570105|pharmaceutical scientist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5751-2280 0000-0002-5751-2280]
| [https://scholar.google.com/citations?user=PKTI5ggAAAAJ PKTI5ggAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305609745 305609745]
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141636|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141636/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141637|Augustine Ubachukwu]]''
| ''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=qj1tUXQAAAAJ qj1tUXQAAAAJ]
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141637|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141637/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141642|Lateef Sanni]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-3363-6091 0000-0003-3363-6091]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Q3H6FEMAAAAJ Q3H6FEMAAAAJ]
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141643|Timothy Isioma Odiaka]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16532929|administrator]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141643|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141643/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141640|James Ogbonna]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=xasaLiYAAAAJ xasaLiYAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/128165747316053932169 128165747316053932169]
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141640|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141640/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113141641|Joseph Olusegun Ayo]]''
| ''[[:d:Q2055046|physiologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=nUOfarcAAAAJ nUOfarcAAAAJ]
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q113141641|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q113141641/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226075|Oyebiodun Longe]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75226075|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226075/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75082227|Jacob Kwada Paghi Kwaga]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-6922-0998 0000-0002-6922-0998]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75082227|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75082227/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75514799|Emmanuel O. Anosike]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75514799|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75514799/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226666|Ifeanyi Charles Ume]]''
| 
| 
| 
| 
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75226666|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226666/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75082585|Suleiman Elias Bogoro]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''
| 
| 
| 
| 2018
| [[Lêer:Suleiman Elias Bogoro.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75082585|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75082585/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226809|Gabriel N. Egbunike]]''
| 
| 
| 
| 
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75226809|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226809/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19865586|Olufemi Bamiro]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/39057210 39057210]
| 2008
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q19865586|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19865586/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75226925|Abayomi Olusola Akanji]]''
| 
| 
| 
| 
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75226925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75226925/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72202313|Samuel Nwachuku Chukuenye Okonkwo]]''
| ''[[:d:Q126368762|agricultural scientist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/78353836 78353836]
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72202313|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72202313/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70618710|Pius Nwankwo Okeke]]''
| [[professor]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=ApO-U6cAAAAJ ApO-U6cAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/271139961 271139961]
| 1998
| [[Lêer:PROF. PN OKEKE AS PROF. EMERITUS- 2015.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q70618710|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70618710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75234885|Emmanuel Chukwuemeka Okafor]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75234885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75234885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75811825|Alexander D. Wozuzu Acholonu]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q107622091|academic dean]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/18924672 18924672]
| 1992
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75811825|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75811825/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16846432|Ifedayo Oladapo]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16846432|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16846432/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75236118|Akinola Muritala Salau]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75236118|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75236118/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75236706|Babatunde Owolabi Onadeko]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75236706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75236706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55629671|Cornelius Adedapo Kogbe]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/196156051 196156051]
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55629671|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55629671/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75237164|Gabriel Kayode Falade]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75237164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75237164/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75814686|Ephraim Efiong]]''
| 
| 
| 
| 
| 1991
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75814686|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75814686/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58371457|Mayowa O Owolabi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-1146-3070 0000-0003-1146-3070]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q58371457|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q58371457/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75816990|Gordian Obuneme Ezekwe]]''
| 
| 
| 
| 
| 1991
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75816990|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75816990/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75817925|Idris Mohammed]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75817925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75817925/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75818012|Joseph Yusuf Yayock]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75818012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75818012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75243183|Israel F Adu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75243183|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75243183/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75820200|Sulaiman Adeniyi Adekola]]''
| 
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75820200|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75820200/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75821486|Joshua Ajadi Faniran]]''
| 
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75821486|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75821486/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75821589|Olusegun Ladimeji Oke]]''
| 
| 
| 
| 
| 1988
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75821589|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75821589/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75825781|Andrew Oteku Evwaraye]]''
| 
| 
| 
| 
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75825781|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75825781/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826028|Adelola Adeloye]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q9385011|neurosurgeon]]''
| 
| 
| 
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75826028|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826028/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826547|Gabriel Ayodele Makanjuola]]''
| 
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75826547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826547/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826831|Charles Okolo Okafor]]''
| 
| 
| 
| 
| 1986
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75826831|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826831/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75826944|Henry Ehikpehale Enahoro]]''
| 
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75826944|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75826944/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75106127|Samuel Olusegun Akande]]''
| 
| 
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75106127|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75106127/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75827429|Anthony Malomo Adia Imevbore]]''
| 
| 
| 
| 
| 1983
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75827429|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75827429/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75827746|George Joseph Folayan Esan]]''
| 
| 
| 
| 
| 1982
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75827746|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75827746/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64871722|Sunday W. Petters]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/29606422 29606422]
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64871722|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q64871722/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75829999|Osondu John Eze-Uzomaka]]''
| 
| 
| 
| 
| 1981
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75829999|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75829999/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75830255|Cornelius O. Orangun]]''
| 
| 
| 
| 
| 1981
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75830255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75830255/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75109736|J. Chukwuemeka Agunwamba]]''
| ''[[:d:Q13582652|civil engineer]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]&lt;br/&gt;[[lektor]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/284593770 284593770]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75109736|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75109736/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75109908|Mufutau Babs Oyeneyin]]''
| 
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75109908|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75109908/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75254131|Olusegun Ekundayo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75254131|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75254131/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75110097|Martins Olusola Olorunfemi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75110097|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75110097/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75832021|Oladipo Olujimi Akinkugbe]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q20739489|nephrologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/276415261 276415261]
| 1980
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75832021|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832021/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75832117|Timothy Ajibola Taylor]]''
| ''[[:d:Q56677038|agricultural biologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3055126|entomoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/303937339 303937339]
| 1980
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75832117|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832117/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75832592|Cyril Obiora Enwonwu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75832592|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75832592/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75112392|Emiola O. Olapade-Olaopa]]''
| ''[[:d:Q17345122|urologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75112392|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112392/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75112516|Karniyus Shingu Gamaniel]]''
| 
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75112516|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112516/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75112716|Charles Okechukwu Esimone]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1753-6763 0000-0002-1753-6763]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/305561378 305561378]
| 2017
| [[Lêer:Prof. Charles Esimone.png|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75112716|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75112716/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75833792|Alex Boyo]]''
| ''[[:d:Q3332427|clinical pathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17156912|malariologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3126128|genetikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| [[Lêer:A.E. Boyo. Photograph. Wellcome V0028066 (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75833792|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75833792/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75833964|Babatunde Olusiji Osunkoya]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75833964|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75833964/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75113556|Edith Oriabure Ajaiyeoba]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75113556|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75113556/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75113702|Chidi Emmanuel Akujor]]''
| 
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75113702|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75113702/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64878034|Adesola Ogunniyi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-2946-8956 0000-0002-2946-8956]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64878034|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64878034/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75114533|Peter Achuike Akah]]''
| 
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75114533|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114533/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75114791|Richard Adebayo Adegbola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75114791|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75114791/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64735479|Ayodele Olajide Falase]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q69948825|medical faculty]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/12370842 12370842]
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64735479|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q64735479/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75836662|Gabriel Ediale Osuide]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75836662|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75836662/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74107303|Olapeju Aiyelaagbe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2281-4104 0000-0003-2281-4104]
| [https://scholar.google.com/citations?user=xCFGB1QAAAAJ xCFGB1QAAAAJ]
| 
| 2024
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74107303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74107303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q85354126|Ganiyu Oboh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5167-9779 0000-0001-5167-9779]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q85354126|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q85354126/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839440|Samuel Alasoadura]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839440|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839440/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839463|Emmanuel Ayotunde Yoloye]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]&lt;br/&gt;[[sielkundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q63676514|educational theorist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/218775411 218775411]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839463|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839463/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64738505|Charles Igwe Arizechukwu]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| 
| 2021
| [[Lêer:THE NEW VC READING ANGLICAN HYMS DURING HIS INAUGRATION AT EKPO REFECTORY UNN.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q64738505|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64738505/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839678|Patrick Iloba Amenechi]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839678|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839678/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839685|Frank Mene Adedemiswanye Ukoli]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q27497422|helminthologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/70271313 70271313]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839685|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839685/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839691|Samuel Afolabi Toye]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839691|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839691/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839696|Ayodele Tella]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839696|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839696/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75839861|Mosobalaje Olaloye Oyawoye]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75839861|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75839861/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71804243|Bede Okigbo]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3746192|phytopathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7201517|plant geneticist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/31022139 31022139]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71804243|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71804243/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7072146|O. O. Adewoye]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7072146|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7072146/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17164819|Chukwuedu Nwokolo]]''
| [[dokter]]
| 
| 
| 
| 1986
| [[Lêer:Chukwuedu Nwokolo and Family 4.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q17164819|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q17164819/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105829346|Christine Oppong]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| [https://orcid.org/0000-0003-4488-5405 0000-0003-4488-5405]
| [https://scholar.google.com/citations?user=6mZcjt4AAAAJ 6mZcjt4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/22288059 22288059]
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q105829346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105829346/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75266550|Akintoye Olusegun Coker]]''
| ''[[:d:Q3368718|pathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75266550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75266550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43549311|Olanike Adeyemo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[Veearts]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3404-5090 0000-0003-3404-5090]
| [https://scholar.google.com/citations?user=AbsyqJgAAAAJ AbsyqJgAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305638553 305638553]
| 2016
| [[Lêer:Prof Olanike Adeyemo portrait .jpeg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q43549311|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43549311/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75699562|Olabopo Osuntokun]]''
| ''[[:d:Q12013238|ophthalmologist]]''
| 
| 
| 
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75699562|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75699562/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75699847|Vincent E. Aimakhu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75699847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75699847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75267821|Sunday A. Bwala]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75267821|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75267821/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15725998|Francisca Nneka Okeke]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/182166797 182166797]
| 2010
| [[Lêer:Prof. Francisca Okeke.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q15725998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q15725998/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6932958|Muhammed K. Abubakar]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6932958|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6932958/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062079|Isaac Folorunso Adewole]]''
| ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| [https://orcid.org/0000-0002-5341-2514 0000-0002-5341-2514]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/246152742984427732066 246152742984427732066]
| 2011
| [[Lêer:Prof. Isaac F. Adewole (cropped).jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21062079|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062079/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75270070|Alphonso C.I. Anusiem]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75270070|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75270070/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062192|Kehinde Oluwatoyin Ladipo]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21062192|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062192/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062369|Isa Marte Hussaini]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21062369|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062369/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75270408|Lekan S. Salimonu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75270408|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75270408/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21062618|Nicholas Agiobi Damachi]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2010
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21062618|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21062618/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43697544|Anthony I. Okoh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9770-085X 0000-0002-9770-085X]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q43697544|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q43697544/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21063465|Oluwole Akinyele Agbede]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21063465|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063465/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21063472|Uche Veronica Amazigo]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21063472|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063472/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21063473|Sunny Edet Ohia]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21063473|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21063473/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16017608|Fabian Anene Ositadimma Udekwu]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q774306|chirurg]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16017608|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16017608/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71811551|Oluwafeyisola Sylvester Adegoke]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;[[paleontoloog]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q30059961|paleobotanist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/161366269 161366269]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71811551|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71811551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75128324|Jude U. Ohaneri]]''
| 
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75128324|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75128324/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50331388|Oluwatoyin Ogundipe]]''
| [[skrywer]]&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;[[Plantkundige|botanis]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q723682|dean]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/219152138567310980964 219152138567310980964]
| 2017
| [[Lêer:Prof Ogundipe.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q50331388|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q50331388/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64748489|Donald E U Ekong]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/84158185823020062190 84158185823020062190]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q64748489|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q64748489/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18326258|Tolu Olukayode Odugbemi]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7597-8666 0000-0002-7597-8666]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LI2E6S8AAAAJ LI2E6S8AAAAJ]
| 
| 1997
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18326258|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18326258/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75275218|Gabriel O. Ajayi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75275218|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75275218/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21933512|Friday Okonofua]]''
| ''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-8777-2606 0000-0002-8777-2606]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lWa_57sAAAAJ lWa_57sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/31975441 31975441]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/46200996 46200996]
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21933512|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21933512/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21934164|Babalola Chinedum Peace]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9173-8032 0000-0001-9173-8032]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Lvw32FsAAAAJ Lvw32FsAAAAJ]
| 
| 2011
| [[Lêer:Professor Babalola Chinedum Peace.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21934164|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21934164/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4778204|Anya Oko Anya]]''
| ''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/72739525 72739525]
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4778204|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4778204/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75279014|Salihu Mustafa]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2002
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75279014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75279014/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7086859|Olikoye Ransome-Kuti]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1919436|kinderarts]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/35882343 35882343]
| 1992
| [[Lêer:Family Ransome Kuti c1940.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q7086859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7086859/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71100029|Ebenezer Farombi]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1602-394X 0000-0002-1602-394X]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/54152682509123311242 54152682509123311242]
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71100029|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71100029/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7088847|Olumbe Bassir]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7088847|3]] / [[toolforge:scholia/author/Q7088847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7088876|Benjamin Oluwakayode Osuntokun]]''
| ''[[:d:Q783906|neurologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/45860555 45860555]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7088876|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7088876/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75282910|Pius J.  Egbelu]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75282910|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75282910/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42412314|Iruka N. Okeke]]''
| ''[[:d:Q3779582|mikrobioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q864503|bioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1694-7587 0000-0002-1694-7587]
| [https://scholar.google.com/citations?user=KCc3tdAAAAAJ KCc3tdAAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/124748506 124748506]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42412314|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q42412314/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145837|Joseph Olorunfemi Ojo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145837|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145837/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145843|Patrick Oladipo Aina]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145843|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145843/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145840|Adekunle Odunsi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145840|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145840/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145841|Chidi Adonis Ibe]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145841|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145841/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145883|Dennies Edokpaigbe Agbonlahor]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145883|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145883/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145886|Ogoamaka Patience Osadebe]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145884|John Okhienaiye Agbenin]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145884|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145884/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145885|John Adeyinka Adekoya]]''
| 
| 
| 
| 
| 2014
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145885|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145892|Sunday Ayodele Odunfa]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145892|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145892/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145903|James Adeche Momoh]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/85217213 85217213]
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145903|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145903/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145906|Oladele O. Kale]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145906|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145906/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75145907|John Alechenu Idoko]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75145907|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75145907/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146079|Chukwudozie Daniel Ezeokoli]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75146079|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146079/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146215|Tola Atinmo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75146215|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146215/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146291|Sunday Ene-ojo Atawodi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2013
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75146291|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146291/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146363|Alfred B.O. Soboyejo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75146363|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146363/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146547|Akinyhinka Omokolapo Omigbodun]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75146547|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146547/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75146946|Akaehomen O. Akii Ibhadode]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75146946|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75146946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20650974|Akpanoluo Ikpong Ikpong Ette]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20650974|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20650974/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100233959|Grace Olusola Gbotosho]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q100233959|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q100233959/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75148458|Victor Onwubalili Anosa]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75148458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75148458/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21229527|Abel Idowu Olayinka]]''
| ''[[:d:Q12094958|geofisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/56062335 56062335]
| 2012
| [[Lêer:Abel Idowu Olayinka.JPG|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q21229527|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q21229527/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22671516|Ekanem Ikpi Braide]]''
| ''[[:d:Q12416358|vice-chancellor]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/28596456 28596456]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q22671516|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22671516/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75149847|Kayode Oyebode Adebowale]]''
| ''[[:d:Q901|wetenskaplike]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''
| 
| 
| 
| 2012
| [[Lêer:IMG-20230611-WA0020.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q75149847|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75149847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18204919|Akinpelu Oludele Adesola]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q774306|chirurg]]''
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18204919|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18204919/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18205082|Babatunde Kwaku Adadevoh]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3368718|pathologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/65322217 65322217]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18205082|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18205082/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72558558|Nduka Okafor]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72558558|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72558558/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69963952|Babafemi Taiwo]]''
| [[Outeur (skrywer)|outeur]]
| 
| 
| 
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69963952|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69963952/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71694570|Joseph I. Okogun]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 1979
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71694570|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71694570/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75298842|Gabriel I. Ekeke]]''
| 
| 
| 
| 
| 2002
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75298842|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75298842/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18209595|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18209595/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q87845157|Musa Toyin Yakubu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3310-5795 0000-0002-3310-5795]
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q87845157|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q87845157/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q66940683|Charles Wambebe]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1627196|Pharmazeut]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7231-1874 0000-0002-7231-1874]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/68669936 68669936]
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q66940683|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q66940683/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75303109|E. Efiom Ene-Obong]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/21879208 21879208]
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75303109|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303109/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75303346|Timothy A. I. Akeju]]''
| 
| 
| 
| 
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75303346|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303346/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75303536|Yetunde Mercy Olumide]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/38596181 38596181]
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75303536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75303536/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86837542|Bamidele I Olu-Owolabi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4668-6004 0000-0003-4668-6004]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q86837542|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q86837542/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56274103|Joseph Abiodun Balogun]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-8106-3828 0000-0001-8106-3828]
| 
| 
| 2017
| [[Lêer:Joseph Abiodun Balogun, PT, Ph.D., FACSM, FNSP, FAS, FRSPH.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q56274103|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56274103/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18359012|Oyewale Tomori]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15634281|virologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/21066260 21066260]
| 1991
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18359012|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18359012/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509767|Victor Omololu Olunloyo]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q3509767|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3509767/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3511417|Iya Abubakar]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]&lt;br/&gt;[[professor]]&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| 
| 1977
| [[Lêer:Prof Iya Abubakar portrait.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q3511417|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q3511417/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5097406|Chike Obi]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;[[digter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q5097406|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q5097406/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75164951|Obioma Nwaorgu]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1476215|menseregte-aktivis]]''
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75164951|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75164951/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75165166|Boniface C.E. Egboka]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75165166|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75165166/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56999820|Olubukola O Babalola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;[[lektor]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q15253558|aktivis]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q17989045|vice president]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4344-1909 0000-0003-4344-1909]
| [https://scholar.google.com/citations?user=rmHHG2UAAAAJ rmHHG2UAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56999820|2]] / [[toolforge:scholia/author/Q56999820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75167018|Babajide Ibitayo Alo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75167018|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75167018/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75168259|Siyanbola Malomo]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75168259|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75168259/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75168424|Sonny F. Kuku]]''
| 
| 
| 
| 
| 2010
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75168424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75168424/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12887060|Aderemi Kuku]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/111184030 111184030]
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12887060|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12887060/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89442182|Abdulrazaq G Habib]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4219-8724 0000-0003-4219-8724]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89442182|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89442182/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75169925|O. Sodeinde]]''
| 
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75169925|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75169925/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59167174|David Mba]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7278-4623 0000-0001-7278-4623]
| [https://scholar.google.com/citations?user=V9tO4J8AAAAJ V9tO4J8AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/46290755 46290755]
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59167174|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59167174/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12888834|Charles Chidume]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/104314245 104314245]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/81470209 81470209]
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12888834|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12888834/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19664934|Abba Gumel]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0002-8413-1248 0000-0002-8413-1248]
| [https://scholar.google.com/citations?user=MpJ7daYAAAAJ MpJ7daYAAAAJ]&lt;br/&gt;[https://scholar.google.com/citations?user=nEZt41cAAAAJ nEZt41cAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/68352879 68352879]
| 2010
| [[Lêer:Gumel-May2022.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q19664934|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19664934/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72431255|Ikenna Onyido]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2008
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72431255|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72431255/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20675871|Andrew Jonathan Nok]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20675871|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675871/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20675886|Anthony Afolabi Adegbola]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20675886|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675886/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20675920|Augustine Njoku Obi]]''
| ''[[:d:Q15634281|virologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20675920|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20675920/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7412307|Samuel Okoye]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q752129|astrophysicist]]''&lt;br/&gt;[[skrywer]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/45840335 45840335]
| 1982
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q7412307|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q7412307/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676177|Caleb Olaniyan]]''
| ''[[:d:Q350979|soöloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676177|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676177/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676391|David Okali]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1989
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676391|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676391/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676554|Emmanuel Ndubisi Maduagwu]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676554|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676554/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676556|Emmanuel Emovon]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676556|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676556/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676572|Etim Moses Essien]]''
| ''[[:d:Q3144914|hematologist]]''
| 
| 
| 
| 1990
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676572|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676572/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19667396|Abubakar Sani Sambo]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2002
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q19667396|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q19667396/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12891436|Haroon Tejumola]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 1991
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12891436|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891436/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20676674|Gabriel Babatunde Ogunmola]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/122320023 122320023]
| 1987
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20676674|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20676674/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12891811|James O. C. Ezeilo]]''
| [[wiskundige]]
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=JCLL7-sAAAAJ JCLL7-sAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/2919173973177923810006 2919173973177923810006]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12891811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12891811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20677132|Jarlath Udoudo Umoh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-6021-6397 0000-0001-6021-6397]
| 
| 
| 2015
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20677132|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20677132/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105881986|Lawrence Ikechukwu Ezemonye]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/305731117 305731117]
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q105881986|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q105881986/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137023080|S. Kwame Karikari]]''
| 
| 
| 
| 
| 1996
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q137023080|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q137023080/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20679495|Victor Adenuga Oyenuga]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/190682891 190682891]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20679495|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q20679495/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12894384|Micah Osilike]]''
| [[wiskundige]]
| [https://orcid.org/0000-0001-7860-4216 0000-0001-7860-4216]
| 
| 
| 2016
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12894384|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12894384/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16211147|Adeyinka Gladys Falusi]]''
| ''[[:d:Q3144914|hematologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3064-3336 0000-0002-3064-3336]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/63491918 63491918]
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16211147|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q16211147/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q69122806|Henrietta Ene-Obong]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9125-6751 0000-0002-9125-6751]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/86278507 86278507]
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q69122806|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q69122806/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75178546|Rotimi A. Oderinde]]''
| 
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75178546|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75178546/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59752625|Mike Onyekonwu]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-4406-6285 0000-0002-4406-6285]&lt;br/&gt;[https://orcid.org/0000-0002-8690-9105 0000-0002-8690-9105]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q59752625|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q59752625/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12897525|Sunday Iyahen]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/16288103 16288103]
| 1981
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q12897525|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q12897525/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75179014|Tom A. Aire]]''
| 
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75179014|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75179014/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75900303|Anthony Momodu Oseni]]''
| ''[[:d:Q2083925|botanical collector]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75900303|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75900303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20683859|Awele Maduemezia]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20683859|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20683859/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75901226|Theophilus Oladipo Ogunlesi]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/46517165 46517165]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/8230160667773703560004 8230160667773703560004]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/8764160668122903560009 8764160668122903560009]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75901226|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75901226/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75901435|Agu U. Ogan]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75901435|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75901435/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20684458|Lateef Akinola Salako]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1981
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20684458|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684458/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20684849|Mojeed Olayide Abass]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20684849|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684849/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20684880|Kalu Mosto Onuoha]]''
| ''[[:d:Q520549|geoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/12398146 12398146]
| 1998
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20684880|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20684880/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685015|Domingo Okorie]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20685015|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685015/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685016|Olaitan Soyannwo]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q28837|anesthesiologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15978655|konsultant]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20685016|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685016/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685026|Olusoga Sofola]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-5532-0488 0000-0002-5532-0488]
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20685026|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685026/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685033|Cyril Agodi Onwumechili]]''
| ''[[:d:Q169470|fisikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| [[Lêer:Onwumechili wiki pix.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20685033|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685033/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4682391|Adetokunbo Oluwole Lucas]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;[[Outeur (skrywer)|outeur]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2055046|physiologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/50821596 50821596]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q4682391|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q4682391/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75902610|Theodore Idibiye Francis]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75902610|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75902610/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47501298|Obinna Onwujekwe]]''
| [[ekonoom]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1214-4285 0000-0002-1214-4285]
| [https://scholar.google.com/citations?user=lVcCp5gAAAAJ lVcCp5gAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/305447338 305447338]
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q47501298|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q47501298/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75902834|Akinyele Fabiyi]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75902834|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75902834/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20685746|Temitayo Shokunbi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-7819-6862 0000-0002-7819-6862]
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20685746|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20685746/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72587424|David Okpako]]''
| ''[[:d:Q2114605|Farmakoloog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/60630064 60630064]
| 1991
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72587424|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72587424/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75903479|Mark O. Chijioke]]''
| 
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75903479|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75903479/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20687464|Umaru Shehu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 1977
| [[Lêer:Nigerian Public Domain 563.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q20687464|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20687464/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75906548|Olumuyiwa Awe]]''
| 
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/38219967 38219967]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75906548|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75906548/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70717390|Olukayode Oladipo Amund]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| [https://scholar.google.com/citations?user=i3EyYBMAAAAJ i3EyYBMAAAAJ]
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70717390|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70717390/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75907555|J. B. E. Awachie]]''
| ''[[:d:Q12773412|parasitologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/140151352041252601833 140151352041252601833]
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75907555|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75907555/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75907853|I. A. Akinrele]]''
| ''[[:d:Q1781198|agronoom]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75907853|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75907853/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q35828655|Celestine Onwuliri]]''
| 
| 
| 
| 
| 2009
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q35828655|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q35828655/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043290|Bertram Ekejiuba Nwoke]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75043290|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043290/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043412|Gabriel Ayowole Kolawole]]''
| 
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75043412|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043412/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043478|Matthew Olusoji Ilori]]''
| ''[[:d:Q414528|academician]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1675-0047 0000-0002-1675-0047]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Tf4RNV4AAAAJ Tf4RNV4AAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/30157412214616050053 30157412214616050053]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75043478|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043478/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q71727708|Timothy U. Obi]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q71727708|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q71727708/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75043642|Isaac Uzoma Asuzu]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75043642|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75043642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q48805875|Herbert C. Kodilinye]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''
| 
| 
| 
| 1977
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q48805875|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q48805875/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16945811|Augustine Esogbue]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2000
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16945811|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16945811/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q62071484|Erelu Kuti]]''
| ''[[:d:Q8125919|political adviser]]''&lt;br/&gt;[[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3144914|hematologist]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q62071484|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q62071484/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16946670|John Amazigo]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| 
| 1985
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q16946670|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q16946670/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55873686|Folahan A. Adekola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-4411-669X 0000-0003-4411-669X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=LaTVOBEAAAAJ LaTVOBEAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q55873686|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q55873686/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4837550|Babatunde Osotimehin]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3368718|pathologist]]''&lt;br/&gt;[[minister]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/9599149619472104010006 9599149619472104010006]
| 2006
| [[Lêer:Babatunde Osotimehin at the London Summit on Family Planning.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q4837550|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q4837550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42322998|Jonathan Oyebamiji Babalola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-1407-6677 0000-0002-1407-6677]
| 
| 
| 2018
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q42322998|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q42322998/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75194536|Olukayode Dada]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75194536|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75194536/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75194690|Martin Anthony C. Aghaji]]''
| 
| 
| 
| 
| 2008
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75194690|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75194690/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6282107|Joseph Chike Edozien]]''
| [[dokter]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3368718|pathologist]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/38409550 38409550]
| 1980
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q6282107|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q6282107/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18249304|Babatunde Adetokunbo Sofoluwe]]''
| [[Rekenaaringenieur|rekenaar wetenskaplike]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2011
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18249304|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18249304/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57896470|Benjamin Uzochukwu]]''
| ''[[:d:Q12765408|epidemioloog]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0794-0455 0000-0002-0794-0455]
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57896470|1]] / [[toolforge:scholia/author/Q57896470/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q52707368|Olayinka Olusola Omigbodun]]''
| ''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''&lt;br/&gt;[[psigiater]]
| [https://orcid.org/0000-0003-3808-8530 0000-0003-3808-8530]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q52707368|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q52707368/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18684381|Azikiwe Peter Onwualu]]''
| ''[[:d:Q81096|ingenieur]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-5970-4836 0000-0001-5970-4836]
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1870807 1870807]
| 2009
| [[Lêer:Peter-o.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q18684381|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18684381/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18685013|Nimi Briggs]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q2640827|gynecologist]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q13638192|obstetrician]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/1683162669350155500004 1683162669350155500004]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/en/viaf/68327375 68327375]
| 2007
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q18685013|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q18685013/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q89329083|Simeon Cadmus]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-3281-2316 0000-0002-3281-2316]
| 
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q89329083|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q89329083/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22290342|Grace Oladunni Taylor]]''
| ''[[:d:Q2919046|biochemikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/173967033 173967033]
| 1997
| [[Lêer:Grace Oladunni Taylor.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q22290342|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q22290342/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q72606389|Turner T. Isoun]]''
| ''[[:d:Q82955|politikus]]''&lt;br/&gt;[[minister]]&lt;br/&gt;[[professor]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/31069080 31069080]
| 2004
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q72606389|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q72606389/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57901802|Emmanuel A Ameh]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2386-3039 0000-0003-2386-3039]
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q57901802|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q57901802/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75491065|Raifu Isola Salawu]]''
| 
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75491065|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75491065/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20562459|Samuel A. Ilori]]''
| [[wiskundige]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q1622272|universiteit onderwyser]]''
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q20562459|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q20562459/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75491735|Cajetan Ezeani Okeke]]''
| 
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75491735|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75491735/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q75492019|Edward ‘B. Attah]]''
| 
| 
| 
| 
| 1999
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q75492019|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q75492019/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q41900805|Oluwatoyin A. Odeku]]''
| [[apteker]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q16515647|mentor]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-0732-1304 0000-0002-0732-1304]
| [https://scholar.google.com/citations?user=Ti-T_nsAAAAJ Ti-T_nsAAAAJ]
| [https://viaf.org/en/viaf/302282669 302282669]
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q41900805|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q41900805/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56753366|Folasade Ogunsola]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-7734-685X 0000-0001-7734-685X]
| [https://scholar.google.com/citations?user=HemfnRwAAAAJ HemfnRwAAAAJ]
| 
| 2017
| [[Lêer:230201-N-DK722-1004 - NAVEUR-NAVAF Band visits Nigerian National Museum and University of Lagos.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q56753366|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753366/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56753367|Stella Ifeanyi Smith]]''
| ''[[:d:Q864835|biotegnoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15401884|medical researcher]]''
| [https://orcid.org/0000-0003-2163-1189 0000-0003-2163-1189]
| [https://scholar.google.com/citations?user=szjhfkcAAAAJ szjhfkcAAAAJ]
| 
| 2022
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q56753367|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q56753367/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q70593706|Effiom Edem Antia]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| 
| 
| 
| 2017
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q70593706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q70593706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q11051763|Adegoke Olubummo]]''
| [[wiskundige]]
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/31056653 31056653]
| 1980
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q11051763|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q11051763/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74632009|Nduka Ekere]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0002-9955-8244 0000-0002-9955-8244]
| 
| 
| 2019
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q74632009|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q74632009/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q8026145|Winston Wole Soboyejo]]''
| ''[[:d:Q10497074|military flight engineer]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q81096|ingenieur]]''
| 
| 
| 
| 2007
| [[Lêer:Winston Soboyejo.jpg|center|128px]]
| [[toolforge:scholia/author/Q8026145|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q8026145/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98565719|Adekunle A. Bakare]]''
| ''[[:d:Q1650915|navorser]]''
| [https://orcid.org/0000-0001-9829-1587 0000-0001-9829-1587]
| 
| 
| 2021
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q98565719|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q98565719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21004706|Ibrahim Garba]]''
| ''[[:d:Q3400985|akademikus]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q520549|geoloog]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q21281706|academic administrator]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1231865|pedagoog]]''
| 
| 
| [https://viaf.org/en/viaf/8973156223673205400008 8973156223673205400008]
| 2020
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21004706|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21004730|Isaac Adebayo Adeyemi]]''
| 
| 
| 
| 
| 2012
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21004730|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004730/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21004729|Adeyinka Afolayan]]''
| ''[[:d:Q593644|chemikus]]''&lt;br/&gt;[[professor]]
| 
| 
| 
| 2006
| 
| [[toolforge:scholia/author/Q21004729|0]] / [[toolforge:scholia/author/Q21004729/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>16hbfavgalykqf64omkyasgjd65jb33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Algerian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287231</id>
    <revision>
      <id>3362167</id>
      <parentid>3279941</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10988" sha1="46bwzj7vmp3pz1lz6qze0ft1bqbst8t" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q262 Scholia for Algeria]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q262 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q1190852|University of Algiers 1]]''
| 22
| [[toolforge:scholia/organization/Q1190852|164]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1190852/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2835699|Alger républicain]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q2835699|131]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2835699/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551549|University of Oran]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551549|34]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551549/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q25396186|Ahmed Reda Houhou High School]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q25396186|24]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25396186/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111695520|faculté des lettres et sciences humaines d'Alger]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q111695520|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q111695520/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551442|University of Constantine 1]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551442|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551442/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q142084022|Algerian Women in Science]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q142084022|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q142084022/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3226206|Le Quotidien d'Oran]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3226206|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3226206/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28936510|Algerian Islamic reference]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28936510|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28936510/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2867579|Association of Algerian Muslim Ulema]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2867579|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2867579/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133520492|Abderrahmane Benhamida library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q133520492|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q133520492/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12182053|Algeria Quran Radio]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12182053|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12182053/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12185667|Jamʻīyah al-Jazāʼirīyah lil-Difāʻ ʻan al-Lughah al-ʻArabīyah‏]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12185667|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12185667/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22686053|Supreme Islamic Council of Algeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q22686053|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22686053/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q25452944|Algerian National Committee for Crescent Observation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q25452944|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25452944/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q26267937|WikiDZ]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q26267937|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q26267937/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2646492|Radio Algeria International]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2646492|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2646492/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2835684|Alger Chaîne 3]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2835684|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2835684/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2935904|Canal Algérie]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2935904|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2935904/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2997006|Algérie 5]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2997006|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2997006/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551456|Mouloud Mammeri University of Tizi Ouzou]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551456|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551456/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56085233|Wikimedians of Tamazight User Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q56085233|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q56085233/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6867498|Ministry of Religious Affairs and Endowments]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6867498|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6867498/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q131785033|Lycée Pasteur (Oran)]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q131785033|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q131785033/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3046059|Algerian Television]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3046059|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3046059/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3049829|El Djazairia One]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3049829|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3049829/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3578062|National School of Administration]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3578062|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3578062/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1152210|Rahmaniyya]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1152210|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1152210/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1162323|Algeria Press Service]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1162323|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1162323/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12204532|Mohamed Khider Biskra University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12204532|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12204532/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12205987|Irchad wa Islah]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12205987|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12205987/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q131588385|المجمع الجزائري للغة العربية]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q131588385|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q131588385/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135414407|مدرسة الحياة]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q135414407|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q135414407/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16511684|University Mohamed Boudiaf of M'sila]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16511684|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16511684/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16543481|Revolutionary Council]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16543481|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16543481/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q204543|National Liberation Front]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q204543|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q204543/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2119509|Council of the Nation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2119509|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2119509/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2529832|El Watan]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2529832|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2529832/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2901476|National Library of Algeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2901476|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2901476/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2917131|Department of Intelligence and Security]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2917131|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2917131/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q29901623|Algiers 2 University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q29901623|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q29901623/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3064273|Faculté de médecine d'Alger]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3064273|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3064273/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3111813|Government Abdelghani III]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3111813|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3111813/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3111937|Government Brahimi I]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3111937|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3111937/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3128444|High Council of State]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3128444|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3128444/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3140562|Horizons]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3140562|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3140562/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3181219|University of Science and Technology, Houari Boumediene]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3181219|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3181219/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3227244|Le Soir d'Algérie]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3227244|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3227244/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3316732|Mission Foureau-Lamy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3316732|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3316732/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551403|Université de Sétif]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551403|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551403/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551448|University Akli Mohand Oulhadj Bouira]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551448|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551448/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4118237|Badji Mokhtar-Annaba University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4118237|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4118237/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4724100|Algerian nationalism]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4724100|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4724100/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5372520|Emir Abdelkader University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5372520|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5372520/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q610346|Supreme Council of the Arabic language in Algeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q610346|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q610346/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q633590|People's National Assembly]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q633590|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q633590/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q897700|Algerian People's National Armed Forces]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q897700|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q897700/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>46bwzj7vmp3pz1lz6qze0ft1bqbst8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Burkino Faso universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287235</id>
    <revision>
      <id>3362168</id>
      <parentid>3279942</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="9spuz56ccuqbd71gwyn59m5g3aym91r" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q965 Scholia for Burkino Faso]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q965 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q1076606|University Joseph Ki-Zerbo]]''
| 23
| [[toolforge:scholia/organization/Q1076606|58]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1076606/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30256914|Institut de l'Environnement et Recherches Agricoles]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q30256914|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30256914/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30255688|Centre National de la Recherche Scientifique et Technologique]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30255688|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30255688/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q134628663|Africa Power Services]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q134628663|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q134628663/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113551179|Cercle d'Études, de Recherches et de Formation Islamiques]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q113551179|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q113551179/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113551236|Mouvement Sunnite du Burkina Faso]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q113551236|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q113551236/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q126208868|Institut des Sciences des Sociétés]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q126208868|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q126208868/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30261334|Centre Hospitalier Universitaire Yalgado Ouédraogo]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30261334|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30261334/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30262804|West African Health Organisation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30262804|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30262804/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30281598|Centre Muraz]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30281598|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30281598/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30299472|Institut de Recherche en Sciences de la Santé]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30299472|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30299472/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q620942|Central Bank of West African States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q620942|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q620942/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q989437|Emmaus]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q989437|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q989437/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>9spuz56ccuqbd71gwyn59m5g3aym91r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Egyptian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287245</id>
    <revision>
      <id>3362170</id>
      <parentid>3279952</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23332" sha1="afcdzcng0voc3ddgw5cnkl0yz1ogja2" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q79 Scholia for Egypt]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q79 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q194445|Cairo University]]''
| 66
| [[toolforge:scholia/organization/Q194445|294]] / [[toolforge:scholia/organization/Q194445/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2723670|Ain Shams University]]''
| 40
| [[toolforge:scholia/organization/Q2723670|492]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2723670/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q413993|Academy of the Arabic Language in Cairo]]''
| 38
| [[toolforge:scholia/organization/Q413993|859]] / [[toolforge:scholia/organization/Q413993/missing|📖]]
|-
| [[Al-Azhar-universiteit]]
| 26
| [[toolforge:scholia/organization/Q173959|81]] / [[toolforge:scholia/organization/Q173959/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q469476|The American University in Cairo]]''
| 20
| [[toolforge:scholia/organization/Q469476|47]] / [[toolforge:scholia/organization/Q469476/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1424632|Alexandria University]]''
| 14
| [[toolforge:scholia/organization/Q1424632|43]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1424632/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47068464|Union of Arab Historians]]''
| 13
| [[toolforge:scholia/organization/Q47068464|115]] / [[toolforge:scholia/organization/Q47068464/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1472454|Institut Français d'Archéologie Orientale]]''
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q1472454|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1472454/missing|📖]]
|-
| [[Elsevier]]
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q746413|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q746413/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6540658|Writers Union of Egypt]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q6540658|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6540658/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1232190|Institut d'Égypte]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q1232190|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1232190/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6978045|National Research Centre]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q6978045|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6978045/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1299166|Egypt Exploration Society]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q1299166|26]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1299166/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q246534|Assiut University]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q246534|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q246534/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12192324|Supreme Council of Culture]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q12192324|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12192324/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20949323|Faculty of Arts Cairo University]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q20949323|17]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20949323/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2917699|Tanta University]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q2917699|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2917699/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q40535|Supreme Council of Antiquities]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q40535|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q40535/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12244326|Institute of Arab Manuscripts]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q12244326|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12244326/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6865113|Minia University]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q6865113|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6865113/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236130|Faculty of Dar Al-Uloom, Cairo University]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236130|135]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236130/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16190895|Muslim Brotherhood in Egypt]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q16190895|121]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16190895/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12239075|Academy of Islamic Studies]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q12239075|31]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12239075/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133207|Muslim Brotherhood]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q133207|29]] / [[toolforge:scholia/organization/Q133207/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1364550|Capital University (Egypt)]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q1364550|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1364550/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4116210|Kasr Al AinY]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q4116210|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116210/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4116236|Mansoura University]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q4116236|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116236/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2829240|Al-Masry Al-Youm]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2829240|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2829240/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1042722|Benha University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1042722|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1042722/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q312342|al-Azhar Mosque]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q312342|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q312342/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236033|Faculty of Science, Ain Shams University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236033|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236033/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q14565823|Misr University for Science and Technology]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q14565823|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14565823/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15438708|Supreme Council for Islamic Affairs (Egypt)]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q15438708|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15438708/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6508638|Faculty of Science, Cairo University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6508638|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6508638/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4116126|Al Gomhuria]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4116126|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116126/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5429026|Faculty of Medicine Al-Azhar University Girls Branch Cairo]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q5429026|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5429026/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1163280|Menoufia University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1163280|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1163280/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2778411|Egyptian National Library and Archives]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2778411|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2778411/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3152206|Dominican Institute for Oriental Studies]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q3152206|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3152206/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q691097|German University in Cairo]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q691097|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q691097/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002010|Minia University Faculty of Science]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002010|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002010/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q122905431|Faculty of Arts, Helwan University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q122905431|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q122905431/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20419794|Egyptian Society for Historical Studies]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q20419794|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20419794/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30281693|Agricultural Research Center]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30281693|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30281693/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q45136187|Faculty of Agriculture, Ain Shams University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q45136187|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q45136187/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q141571419|Lighthouse Training Academy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q141571419|62]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141571419/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4120601|Faculty of Medicine, Alexandria University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4120601|18]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4120601/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q959279|Egyptian Radio and Television Union]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q959279|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q959279/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4116122|Akhbar el-Yom]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4116122|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4116122/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3679860|Arab Open University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3679860|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3679860/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16126728|Arab Lawyers Union]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16126728|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16126728/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q775838|Al-Hakim Mosque]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q775838|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q775838/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q915413|Mosque of Ibn Tulun]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q915413|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q915413/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12244302|Institute of Arab Research and Studies]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12244302|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12244302/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22689292|TeN TV]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q22689292|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22689292/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q382551|Egyptian Navy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q382551|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q382551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q85870304|General Union of Arab Writers]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q85870304|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q85870304/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1161619|Suez Canal University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1161619|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1161619/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12213878|Rose Al-Youssef]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12213878|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12213878/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236049|Faculty of Science Sohag University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236049|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236049/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17004556|Higher Institute of Engineering]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17004556|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17004556/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2945179|Centre d'études alexandrines]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2945179|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2945179/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30314620|National Press Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30314620|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30314620/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3183238|French University of Egypt]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3183238|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3183238/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4118002|Ministry of Health and Population]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4118002|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4118002/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4118519|Ministry of Agriculture and Land Reclamation of Egypt]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4118519|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4118519/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43896404|Ain Shams University Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q43896404|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q43896404/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4664220|Council of Senior Scholars of al-Azhar]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4664220|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4664220/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4697360|Faculty of Medicine, Ain Shams University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4697360|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4697360/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5348466|Egyptian constitutional review committee of 2011]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5348466|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5348466/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56085233|Wikimedians of Tamazight User Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q56085233|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q56085233/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002124|South Valley University Faculty of Nursing]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002124|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002124/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12235996|Faculty of Pharmacy Cairo University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12235996|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12235996/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236153|Faculty of Medicine, Mansoura University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236153|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236153/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137696780|Instituto Cervantes de El Cairo]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q137696780|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q137696780/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1590853|House of Knowledge]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1590853|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1590853/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2479116|Egyptian Revolutionary Command Council]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2479116|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2479116/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2945197|Center for Economic, Legal and Social Studies and Documentation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2945197|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2945197/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4119059|Youm7]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4119059|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4119059/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6040160|Institute of Coptic Studies]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6040160|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6040160/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65173823|Embassy of Spain, Cairo]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q65173823|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65173823/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6751728|Manshiet el Bakry Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6751728|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6751728/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6840613|Faculty of Engineering, Tanta University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6840613|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6840613/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q781607|Free Officers Movement]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q781607|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q781607/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002001|Alexandria University High Institute of Public Health]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002001|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002001/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002002|Medical Research Institute Alexandria University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002002|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002002/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002018|Assiut University Faculty of Pharmacy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002018|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002018/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002019|Assiut University Faculty of Science]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002019|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002019/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002035|Beni Suef University Faculty of Science]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002035|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002035/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101002078|Damanhour University Faculty of Veterinary Medicine]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101002078|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101002078/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1078474|Zagazig University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1078474|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1078474/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111495161|Institut Français d’Egypte à Alexandrie]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q111495161|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q111495161/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q113680378|Netherlands-Flemish Institute in Cairo]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q113680378|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q113680378/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12194719|Islamic Legitimate Body of Rights and Reformation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12194719|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12194719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12211260|Dār Al-Kitāb Al-Aʿrabī]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12211260|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12211260/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12235956|Faculty of Law, Cairo University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12235956|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12235956/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236021|Faculty of Medicine, Tanta University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236021|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236021/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236147|Faculty of Medicine Zagazig University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236147|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236147/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12872867|Averof School of Alexandria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12872867|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12872867/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q138004310|Enosh Science Center]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q138004310|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q138004310/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q14956362|Salafist Call]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q14956362|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14956362/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15118781|Egyptian Petroleum Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15118781|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15118781/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19849869|Housing and Building National Research Center]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q19849869|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19849869/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20402937|قناة مصر الآن]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q20402937|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20402937/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20402974|Mekameleen TV]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q20402974|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20402974/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20414787|Supreme Council of Universities]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q20414787|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20414787/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22931631|المجمع المصري للثقافة العلمية]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q22931631|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22931631/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2399429|Boulaq Museum]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2399429|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2399429/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q25495304|Chasside Mizrajim]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q25495304|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25495304/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q286468|الاهرام]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q286468|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q286468/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3269101|Lycée Français du Caire]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3269101|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3269101/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q33129823|Deutsches Papyruskartell]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q33129823|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q33129823/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3450277|Egyptian Geographic Society]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3450277|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3450277/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4115998|Kafr El-Sheikh University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4115998|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4115998/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4117901|Mehwar TV]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4117901|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4117901/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4119371|ON]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4119371|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4119371/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4119563|National Bank of Egypt]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4119563|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4119563/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4206677|Cabinet of Egypt]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4206677|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4206677/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q424967|Al-Ahram Weekly]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q424967|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q424967/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q45136373|Egyptian Mathematical Society]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q45136373|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q45136373/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50037512|Magdi Yacoub Heart Foundation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q50037512|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50037512/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5212540|Damietta University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5212540|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5212540/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5330286|World Health Organization Regional Office for the Eastern Mediterranean]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5330286|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5330286/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5348406|Egyptian Feminist Union]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5348406|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5348406/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5428953|Alexandria University Faculty of Engineering]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5428953|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5428953/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55223320|Faculty of Theology and Dawa, Al-Azhar University Cairo]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q55223320|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55223320/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60573530|Egyptian Medical Syndicate]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q60573530|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q60573530/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65080389|Art et Liberté]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q65080389|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65080389/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6875934|Misr International University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6875934|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6875934/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7568730|Qena University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7568730|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7568730/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99289463|Mansoura University Faculty of Pharmacy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99289463|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99289463/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>afcdzcng0voc3ddgw5cnkl0yz1ogja2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Ethiopian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287248</id>
    <revision>
      <id>3362169</id>
      <parentid>3279953</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4976" sha1="ahgsphdgt1f2tgde34ickjb2t7wpjtn" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q115 Scholia for Ethiopia]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q115 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q1666743|International Livestock Research Institute]]''
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q1666743|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1666743/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1238770|Addis Ababa University]]''
| 7
| [[toolforge:scholia/organization/Q1238770|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1238770/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4701848|Aksum University]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q4701848|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4701848/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q127415553|Salale University]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q127415553|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q127415553/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99298672|Addis Ababa University College of Health Sciences]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q99298672|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298672/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6199299|Jimma University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6199299|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6199299/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30281839|Armauer Hansen Research Institute]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30281839|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30281839/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5654075|Haramaya University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q5654075|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5654075/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30261647|African Society for Laboratory Medicine]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30261647|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30261647/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100946231|Haramaya University College of Agricultural and Environmental Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100946231|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100946231/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30280206|Ministry of Health of Ethopia]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30280206|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30280206/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3315366|Ministry of Foreign Affairs of the Federal Democratic Republic of Ethiopia]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3315366|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3315366/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5248546|Debre Markos University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5248546|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5248546/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100946223|Debre Markos University College of Health Science]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100946223|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100946223/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100946232|Haramaya University College of Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100946232|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100946232/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30280103|Ethiopian Health And Nutrition Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30280103|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30280103/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55235503|Institute of Ethiopian Studies Addis Ababa University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q55235503|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55235503/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6810561|Mekelle University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6810561|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6810561/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74634800|Gondar University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q74634800|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q74634800/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q77583268|Debre Tabor University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q77583268|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q77583268/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99298678|University of Gondar College of Medicine and Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99298678|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298678/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>ahgsphdgt1f2tgde34ickjb2t7wpjtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Ghanese universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287252</id>
    <revision>
      <id>3362173</id>
      <parentid>3279959</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11571" sha1="3b4rtr07uck5t4yascswldd4gws0ipv" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q117 Scholia for Ghana]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q117 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q2303765|University of Ghana]]''
| 43
| [[toolforge:scholia/organization/Q2303765|170]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2303765/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q746079|University of Cape Coast]]''
| 7
| [[toolforge:scholia/organization/Q746079|56]] / [[toolforge:scholia/organization/Q746079/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1654025|Kwame Nkrumah University of Science and Technology]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q1654025|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1654025/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17310153|African Library and Information Associations and Institutions]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q17310153|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17310153/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q743769|Association of African Universities]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q743769|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q743769/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30282860|Indepth Network]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30282860|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30282860/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6826781|Mfantsipim School]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6826781|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6826781/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3104763|Ghana Broadcasting Corporation]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q3104763|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3104763/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6432357|Korle - Bu Teaching Hospital]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6432357|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6432357/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5146833|College of Science, KNUST]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q5146833|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5146833/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28223365|Mbaasem Foundation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28223365|38]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28223365/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16733579|Ghana Museums and Monuments Board]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16733579|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16733579/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q389754|GTV]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q389754|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q389754/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5555328|Ghana Academy of Arts and Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5555328|20]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5555328/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65049397|Ghana College of Physicians and Surgeons]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q65049397|17]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65049397/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q284673|Garden City University College]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q284673|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q284673/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19977993|Graphic Communications Group Limited]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q19977993|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19977993/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2410669|Daily Graphic]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2410669|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2410669/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q14813191|Keta Senior High Technical School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q14813191|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14813191/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16219415|Institute of African Studies University of Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16219415|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16219415/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18357149|University of Ghana Medical School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18357149|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18357149/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5555350|Ghana Health Service]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5555350|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5555350/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6978402|National Service Secretariat]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6978402|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6978402/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7983889|Wesley College of Education]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7983889|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7983889/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100930174|University of Education Winneba - Kumasi Campus]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100930174|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100930174/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q103829426|Oil Palm Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q103829426|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q103829426/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q103830332|Plant Genetic Resources Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q103830332|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q103830332/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q103838315|Building and Road Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q103838315|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q103838315/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104007777|Institute for Scientific and Technological Information, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104007777|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104007777/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104073244|Food Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104073244|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104073244/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104074513|Soil Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104074513|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104074513/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104075870|Water Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104075870|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104075870/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104078160|Science and Technology Policy Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104078160|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104078160/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104088152|Institute of Industrial Research, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104088152|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104088152/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104092238|Animal Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104092238|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104092238/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104092610|Savanna Agricultural Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104092610|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104092610/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q109290208|Gurenɛ Wikimedia Community]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q109290208|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q109290208/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q110962066|Ghanaian Academic and Research Network]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q110962066|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q110962066/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1358701|Islamic University College, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1358701|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1358701/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1557172|University of Education, Winneba]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1557172|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1557172/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1766573|University for Development Studies]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1766573|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1766573/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1778357|Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1778357|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1778357/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28378990|Wikimedia Ghana User Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28378990|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28378990/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30261519|Noguchi Memorial Institute for Medical Research]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30261519|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30261519/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4672820|Accra High School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4672820|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4672820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4683004|Adisadel College]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4683004|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4683004/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4689946|African University College of Communications]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4689946|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4689946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5176313|Council for Scientific and Industrial Research – Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5176313|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5176313/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5187985|Crops Research Institute, Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5187985|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5187985/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5469256|Forestry Research Institute of Ghana]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5469256|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5469256/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5555331|Ghana Atomic Energy Commission]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5555331|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5555331/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5555396|Ghana Revenue Authority]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5555396|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5555396/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5555403|Ghana School of Law]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5555403|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5555403/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55648280|Lakeside University College]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q55648280|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55648280/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5625946|Peace FM]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5625946|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5625946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q61919063|Global Open Initiative]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q61919063|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q61919063/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q725198|Ashesi University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q725198|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q725198/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q90571296|Centre for African Wetlands]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q90571296|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q90571296/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98590334|Dagbani Wikimedians User Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q98590334|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q98590334/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99285304|University for Development Studies - Nyankpala Campus]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99285304|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99285304/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>3b4rtr07uck5t4yascswldd4gws0ipv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Guinea-Bissau universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287254</id>
    <revision>
      <id>3362046</id>
      <parentid>3279958</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2097" sha1="0dvg5mvgt47rmysn5rjbrvxvuhximw3" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1007 Scholia for Guinea-Bissau]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q1007 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3490246|Sonatel]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3490246|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3490246/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q421023|Organization of Ibero-American States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q421023|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q421023/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30294233|Universidade Lusófona da Guiné]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30294233|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30294233/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q620942|Central Bank of West African States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q620942|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q620942/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q8034725|Workers' Party]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q8034725|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q8034725/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>0dvg5mvgt47rmysn5rjbrvxvuhximw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Ivory Coast universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287255</id>
    <revision>
      <id>3362172</id>
      <parentid>3279961</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3658" sha1="q20r5cbqhc545rfy3npxh4108qj59bi" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1008 Scholia for Ivory Coast]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q1008 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q340195|African Development Bank]]''
| 17
| [[toolforge:scholia/organization/Q340195|74]] / [[toolforge:scholia/organization/Q340195/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1583390|Félix Houphouët Boigny University]]''
| 7
| [[toolforge:scholia/organization/Q1583390|28]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1583390/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17009378|Mande Studies Association]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q17009378|28]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17009378/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551369|Université Alassane Ouattara]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551369|18]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551369/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q273894|Piarists]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q273894|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q273894/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2867632|Association des écrivains de Côte d'Ivoire]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2867632|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2867632/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2945414|Centre for Research and Action for Peace]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2945414|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2945414/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q383924|Africa Rice Center]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q383924|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q383924/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16525157|Académie des sciences, des arts, des cultures d'Afrique et des diasporas africaines]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16525157|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16525157/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30261695|National Bureau for Technical Studies and Development]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30261695|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30261695/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3152449|National Institute  Polytechnic Félix Houphouët-Boigny]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3152449|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3152449/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q620942|Central Bank of West African States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q620942|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q620942/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q989437|Emmaus]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q989437|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q989437/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>q20r5cbqhc545rfy3npxh4108qj59bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Malian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287262</id>
    <revision>
      <id>3362174</id>
      <parentid>3279967</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2559" sha1="t34ashovngjlqo9slowtzkbdtmr2rjn" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q912 Scholia for Mali]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q912 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q17009378|Mande Studies Association]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q17009378|28]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17009378/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q130470358|Institut des sciences humaines]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q130470358|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q130470358/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q134628663|Africa Power Services]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q134628663|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q134628663/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3348506|AFRISTAT]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3348506|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3348506/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551674|Ségou University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551674|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551674/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551732|Université des lettres et des sciences humaines de Bamako]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551732|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551732/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q620942|Central Bank of West African States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q620942|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q620942/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>t34ashovngjlqo9slowtzkbdtmr2rjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Nigerian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287266</id>
    <revision>
      <id>3362175</id>
      <parentid>3279971</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28950" sha1="5cdo4z7agbf0tl27y91s10qv263wt28" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1033 Scholia for Nigeria]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q1033 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q1169487|University of Ibadan]]''
| 54
| [[toolforge:scholia/organization/Q1169487|249]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1169487/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1782980|University of Lagos]]''
| 32
| [[toolforge:scholia/organization/Q1782980|217]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1782980/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q21015871|Nigerian Academy of Science]]''
| 19
| [[toolforge:scholia/organization/Q21015871|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q21015871/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q927304|University of Nigeria]]''
| 17
| [[toolforge:scholia/organization/Q927304|85]] / [[toolforge:scholia/organization/Q927304/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2008672|Obafemi Awolowo University]]''
| 12
| [[toolforge:scholia/organization/Q2008672|38]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2008672/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5103051|University of Port Harcourt]]''
| 11
| [[toolforge:scholia/organization/Q5103051|50]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5103051/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7895546|University of Ilorin]]''
| 11
| [[toolforge:scholia/organization/Q7895546|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895546/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q401034|Ahmadu Bello University]]''
| 10
| [[toolforge:scholia/organization/Q401034|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q401034/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3511498|Bayero University, Kano]]''
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q3511498|37]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3511498/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6345764|Kaduna State University]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q6345764|14]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6345764/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65058260|Nigerian Library Association]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q65058260|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65058260/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1816069|University of Benin]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q1816069|14]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1816069/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1412551|University of Jos]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q1412551|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1412551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509289|University of Calabar]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q3509289|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509289/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5581122|Gombe State University]]''
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q5581122|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5581122/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q13140900|Nnamdi Azikiwe University]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q13140900|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q13140900/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16933611|Nigerian Bar Association]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q16933611|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16933611/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509668|University of Maiduguri]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q3509668|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509668/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1142738|International Institute of Tropical Agriculture]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q1142738|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1142738/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q13140995|Federal Government of Nigeria]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q13140995|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q13140995/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509297|University of Abuja]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q3509297|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509297/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6974654|National Open University of Nigeria]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q6974654|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6974654/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q59536624|French Institute for Research in Africa]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q59536624|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q59536624/missing|📖]]
|-
| [[Ekonomiese Gemeenskap van Wes-Afrika-state]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q193272|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q193272/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17091804|Nigerian Institute of Management]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q17091804|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17091804/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6005644|Imo State University]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q6005644|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6005644/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7902729|Usmanu Danfodiyo University]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q7902729|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7902729/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7032918|Nigerian Institute of International Affairs]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q7032918|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7305700|Redeemer's University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q7305700|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7305700/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104224086|Linguistic Association of Nigeria]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q104224086|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104224086/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509319|Abia State University, Uturu]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q3509319|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509319/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6966612|Nasarawa State University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6966612|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6966612/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30260381|Federal University of Kashere]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30260381|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30260381/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6974165|National Library of Nigeria]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6974165|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6974165/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104844764|Librarians' Registration Council of Nigeria]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q104844764|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104844764/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65084726|Nigerian Society of Engineers]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q65084726|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65084726/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q653638|Babcock University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q653638|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q653638/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17929225|Ignatius Ajuru University of Education]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q17929225|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17929225/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4689777|African Groundnut Council]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4689777|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4689777/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55394436|KolaDaisi University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q55394436|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55394436/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16733761|Lead City University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q16733761|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16733761/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q24254508|Edo State University, Iyamho]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q24254508|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q24254508/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4890689|Benue State University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4890689|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4890689/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6728391|Madonna University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6728391|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6728391/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7895014|Ekiti State University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q7895014|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895014/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7895022|Federal University of Agriculture, Abeokuta]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q7895022|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895022/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19599670|College of Medicine, University of Ibadan]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q19599670|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19599670/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16734211|Kwara State University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16734211|71]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16734211/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1951159|Movement for the Survival of the Ogoni People]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1951159|33]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1951159/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18207057|Federal Polytechnic, Bauchi]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18207057|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18207057/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7984264|West African Pilot]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7984264|18]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7984264/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q131935571|Rivers State College of Education]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q131935571|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q131935571/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7338307|Rivers State government]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7338307|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7338307/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100947155|Faculty of Science, University of Ibadan]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100947155|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100947155/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3341382|Nigerian Television Authority]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3341382|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3341382/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5440356|Federal Radio Corporation of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5440356|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440356/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q106181847|Daily Trust]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q106181847|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q106181847/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6797236|Mayflower School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6797236|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6797236/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7988329|Western State]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7988329|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7988329/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6344671|Kachifo Limited]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6344671|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6344671/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q84557195|Polytechnic of Ibadan, Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q84557195|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q84557195/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20065273|Ibadan Grammar School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q20065273|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20065273/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5209383|Daily Times of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5209383|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5209383/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q108884970|University of Nigeria, Nsukka library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q108884970|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108884970/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q125924402|Federal Ministry of Communications, Innovation and Digital Economy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q125924402|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q125924402/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17091794|Independent National Electoral Commission]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17091794|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17091794/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3509369|Supreme Court of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3509369|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3509369/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4681526|Adekunle Ajasin University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4681526|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4681526/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5322769|Bingham University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5322769|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5322769/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5440303|Federal Ministry of Health]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5440303|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440303/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7032755|Niger Delta University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7032755|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032755/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7032906|Nigerian Federal Ministry of Information and Communications]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7032906|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032906/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86347000|Anambra State Library Board, central library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q86347000|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q86347000/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105544769|Kano State Government]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q105544769|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q105544769/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q107477052|Petroleum Training Institute, Effurun]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q107477052|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107477052/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q107477946|College of Education, Warri]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q107477946|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107477946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q140812850|Nigerian Institution of Mechanical Engineers]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q140812850|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q140812850/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1707397|Nigerian Air Force]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1707397|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1707397/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q25043045|Lagos State Government]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q25043045|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25043045/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30688023|Council for the Regulation of Engineering in Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30688023|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30688023/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3698044|Nigerian Red Cross Society]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3698044|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3698044/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7032895|Nigerian Defence Academy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7032895|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032895/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7885401|Union Bank of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7885401|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7885401/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7895023|Joseph Sarwuan Tarka University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7895023|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7895023/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100943604|Ebonyi State University Faculty of Clinical Medicine]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100943604|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100943604/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100945302|Redeemer's University College of Natural Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100945302|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100945302/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100946962|Federal University of Technology Akure School of Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100946962|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100946962/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100947288|University of Jos Faculty of Natural Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100947288|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100947288/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100956041|The Initiative for Equal Rights]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100956041|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100956041/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q101546378|Niger state government]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q101546378|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q101546378/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104089551|Delta State University Teaching Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104089551|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104089551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104224094|Jos Linguistic Circle]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104224094|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104224094/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q104224385|National Institute for Nigerian Languages]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q104224385|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q104224385/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q105081706|Nigerian Supreme Council for Islamic Affairs]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q105081706|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q105081706/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q106080093|Federal Department of Forest Research]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q106080093|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q106080093/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q107478052|Shehu Shagari College of Education, Sokoto]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q107478052|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107478052/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q107478105|College of Education, Oju]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q107478105|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q107478105/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q108885072|Nimbe Adedipe Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q108885072|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108885072/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q112252191|Anambra State College of Health Technology, Obosi]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q112252191|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q112252191/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q117836812|University of Africa, Toru-Orua]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q117836812|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q117836812/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12064105|Nigerian Institute of Architects]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12064105|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12064105/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q121159438|Nigerian Environmental Society]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q121159438|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q121159438/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q123035701|Teachers Registration Council of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q123035701|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q123035701/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q124251940|Maduka University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q124251940|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q124251940/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q13140628|Delta State University, Abraka]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q13140628|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q13140628/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q131414717|Chartered Institute of Personnel Management of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q131414717|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q131414717/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q133885107|Nigerian Academy of Education]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q133885107|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q133885107/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q134564344|National Institute for Police Studies]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q134564344|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q134564344/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q140794259|Reformed Theological Seminary, Mkar]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q140794259|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q140794259/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15043613|Prince Abubakar Audu University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15043613|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15043613/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1671299|Nigerian National Petroleum Corporation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1671299|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1671299/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16733645|Igbobi College]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16733645|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16733645/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16966577|Paul University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16966577|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16966577/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17929219|Ibrahim Badamasi Babangida University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17929219|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17929219/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18354916|Federal University, Birnin Kebbi]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18354916|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18354916/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18354920|Federal University Lokoja]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18354920|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18354920/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18354935|Federal University Gusau]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18354935|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18354935/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q20990740|Administrative Staff College of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q20990740|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q20990740/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22079989|Mountain Top University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q22079989|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22079989/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q23019261|Kaduna Polytechnic]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q23019261|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q23019261/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q23703825|Nigerian Institute of Journalism]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q23703825|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q23703825/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q25066799|Catholic Institute of West Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q25066799|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25066799/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28406142|College of Medicine, Lagos State University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28406142|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28406142/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28449098|Lagos State University Teaching Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28449098|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28449098/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30254204|Ahmadu Bello University Teaching Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30254204|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30254204/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30260635|Obafemi Awolowo University Teaching Hospitals Complex]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30260635|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30260635/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30267820|African Field Epidemiology Network]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30267820|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30267820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30282267|National Veterinary Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30282267|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30282267/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q429908|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q429908/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4670504|Abubakar Tafawa Balewa University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4670504|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4670504/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4671154|Academic Staff Union of Universities]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4671154|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4671154/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4702002|Akwa Ibom State University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4702002|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4702002/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4741757|Ambrose Alli University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4741757|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4741757/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4751185|Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4751185|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4751185/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5182920|Crawford University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5182920|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5182920/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5380877|Enugu State University of Science and Technology]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5380877|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5380877/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5440481|Federal University of Lafia]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5440481|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440481/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5440486|Federal University of Technology Akure]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5440486|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5440486/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6269074|Joint Admissions and Matriculation Board]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6269074|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6269074/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6378037|Al-Qalam University, Katsina]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6378037|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6378037/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q65951953|Nigerian Young Academy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q65951953|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q65951953/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6833225|Michael Okpara University of Agriculture Umudike]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6833225|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6833225/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6973410|National Hospital Abuja]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6973410|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6973410/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7032921|Nigerian Institute of Medical Research Asaba]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7032921|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032921/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7032926|Nigerian Medical Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7032926|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7032926/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7060262|Northwest University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7060262|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7060262/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7082913|Olabisi Onabanjo University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7082913|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7082913/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7108022|Osun State University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7108022|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7108022/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7269950|Queen's College, Lagos]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7269950|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7269950/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7378040|Rufus Giwa Polytechnic]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7378040|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7378040/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7738431|The Guardian]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7738431|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7738431/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7782222|Theological College of Northern Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7782222|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7782222/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q77969869|Skyline University Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q77969869|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q77969869/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q849611|Lagos State University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q849611|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q849611/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q86345890|Micheal Okpara University of Agriculture Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q86345890|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q86345890/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q93945846|Nigerian Union of Journalists]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q93945846|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q93945846/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q96394946|National Centre for Women Development]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q96394946|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96394946/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q96576558|Classical Association of Nigeria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q96576558|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96576558/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q97356654|ECWA Theological Seminary]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q97356654|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q97356654/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98955788|Nigerian Army University Biu]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q98955788|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q98955788/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99285477|University of Nigeria - Enugu Campus]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99285477|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99285477/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99298825|Babcock University Benjamin Carson Senior School of Medicine]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99298825|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298825/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99298839|Usmanu Danfodiyo University College of Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99298839|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298839/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>5cdo4z7agbf0tl27y91s10qv263wt28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Ugandan universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287268</id>
    <revision>
      <id>3362177</id>
      <parentid>3279974</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7014" sha1="q7nwmvvssg8kx149jeaxc4dfljbe885" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1036 Scholia for Uganda]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q1036 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q261506|Makerere University]]''
| 20
| [[toolforge:scholia/organization/Q261506|25]] / [[toolforge:scholia/organization/Q261506/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2753927|Kyambogo University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2753927|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2753927/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137661715|Worship Harvest Ministries]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q137661715|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q137661715/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q138788211|12th Parliament of Uganda]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q138788211|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q138788211/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6739289|Makerere University College of Health Sciences]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6739289|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6739289/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6739292|Makerere University School of Public Health]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6739292|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6739292/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6343817|Kabale University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q6343817|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6343817/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4917719|Bishop Stuart University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4917719|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4917719/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7877609|Uganda Martyrs University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7877609|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7877609/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q103019028|MRC/UVRI Uganda Research Unit On AIDS]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q103019028|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q103019028/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q136180867|Femrite- Uganda Women Writers Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q136180867|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q136180867/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q106380835|Hamz App]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q106380835|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q106380835/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q141622676|مجلس إدارة جامعة إنسان الدولية]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q141622676|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141622676/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15262105|New Vision Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15262105|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15262105/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19903271|Fountain Publishers]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q19903271|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19903271/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28223289|Ministry of Health]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28223289|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28223289/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948019|Makerere University School of Education]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948019|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948019/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q115241692|The Uganda Society]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q115241692|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q115241692/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q121145240|Uganda Library and Information Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q121145240|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q121145240/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q130882836|Afya na Haki Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q130882836|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q130882836/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q14956750|Mulago Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q14956750|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q14956750/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16902646|Victoria University Uganda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16902646|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16902646/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18351712|Insurance Regulatory Authority of Uganda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18351712|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18351712/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q28232201|Uganda Electricity Distribution Company Limited]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28232201|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28232201/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30261875|National Agricultural Research Organisation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30261875|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30261875/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30262098|Uganda Industrial Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30262098|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30262098/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30267820|African Field Epidemiology Network]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30267820|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30267820/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30296330|Rakai Health Sciences Program]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30296330|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30296330/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5158982|Islamic University in Uganda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5158982|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5158982/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5617918|Gulu University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5617918|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5617918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60746495|Uganda National Examinations Board]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q60746495|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q60746495/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7589504|St. Lawrence University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7589504|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7589504/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7877634|Uganda Virus Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7877634|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7877634/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q954747|East African Airways]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q954747|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q954747/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>q7nwmvvssg8kx149jeaxc4dfljbe885</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Senegalese universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287269</id>
    <revision>
      <id>3362176</id>
      <parentid>3279972</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4163" sha1="cwjzgxv8vwflnrxyvldhrottbxzis4w" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1041 Scholia for Senegal]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q1041 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q671363|Université Cheikh Anta Diop]]''
| 17
| [[toolforge:scholia/organization/Q671363|26]] / [[toolforge:scholia/organization/Q671363/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2255542|Institut Fondamental d'Afrique Noire]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q2255542|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2255542/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16647785|KEDGE Business School]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q16647785|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16647785/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2044761|Council for the Development of Social Science Research in Africa]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2044761|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2044761/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3146579|African Institute for Economic Development and Planning]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q3146579|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3146579/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q273894|Piarists]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q273894|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q273894/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2946893|Institut français d'Afrique noire]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2946893|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2946893/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3490246|Sonatel]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3490246|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3490246/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551411|Université Gaston Berger]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551411|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551411/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3150625|ICS]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3150625|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3150625/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3456837|Pasteur Network]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3456837|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3456837/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135900536|WATHI]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q135900536|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q135900536/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15616316|Lycee Malick SY]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15616316|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15616316/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30294365|Université El Hadji Ibrahima Niasse]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30294365|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30294365/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3803730|Goree Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3803730|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3803730/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q620942|Central Bank of West African States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q620942|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q620942/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>cwjzgxv8vwflnrxyvldhrottbxzis4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/South African universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287270</id>
    <revision>
      <id>3362178</id>
      <parentid>3279976</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29261" sha1="n8g6ezjpl2yq5qvnr30s3ux08hycu1k" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q258 Scholia for South Africa]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q258 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| [[Universiteit van Kaapstad]]
| 105
| [[toolforge:scholia/organization/Q951305|397]] / [[toolforge:scholia/organization/Q951305/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van die Witwatersrand]]
| 75
| [[toolforge:scholia/organization/Q534643|151]] / [[toolforge:scholia/organization/Q534643/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit Stellenbosch]]
| 61
| [[toolforge:scholia/organization/Q1066492|263]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1066492/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van Pretoria]]
| 49
| [[toolforge:scholia/organization/Q604444|81]] / [[toolforge:scholia/organization/Q604444/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van KwaZulu-Natal]]
| 32
| [[toolforge:scholia/organization/Q727516|52]] / [[toolforge:scholia/organization/Q727516/missing|📖]]
|-
| [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteit]]
| 26
| [[toolforge:scholia/organization/Q377757|34]] / [[toolforge:scholia/organization/Q377757/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van Johannesburg]]
| 17
| [[toolforge:scholia/organization/Q1972050|43]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1972050/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van Wes-Kaapland]]
| 16
| [[toolforge:scholia/organization/Q475700|46]] / [[toolforge:scholia/organization/Q475700/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad]]
| 13
| [[toolforge:scholia/organization/Q7565733|19]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7565733/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van Suid-Afrika]]
| 12
| [[toolforge:scholia/organization/Q677993|29]] / [[toolforge:scholia/organization/Q677993/missing|📖]]
|-
| [[Noordwes-Universiteit]]
| 12
| [[toolforge:scholia/organization/Q1998811|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1998811/missing|📖]]
|-
| [[Nasionale Instituut vir Oordraagbare Siektes]]
| 11
| [[toolforge:scholia/organization/Q55641219|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55641219/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van die Vrystaat]]
| 10
| [[toolforge:scholia/organization/Q1678733|17]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1678733/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2021166|Universiteit van Natal]]''
| 9
| [[toolforge:scholia/organization/Q2021166|21]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2021166/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut]]
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q30296386|13]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30296386/missing|📖]]
|-
| [[Elsevier]]
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q746413|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q746413/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948158|Stellenbosch University Faculty of Medicine and Health Sciences]]''
| 8
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948158|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948158/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17052573|National Health Laboratory Service]]''
| 7
| [[toolforge:scholia/organization/Q17052573|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17052573/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q64846052|South African Young Academy of Science]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q64846052|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q64846052/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948390|University of Stellenbosch Faculty of Science]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948390|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948390/missing|📖]]
|-
| [[Nelson Mandela-universiteit|Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit]]
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q1331614|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1331614/missing|📖]]
|-
| [[Wetenskaplike en Nywerheidnavorsingsraad]]
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q849145|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q849145/missing|📖]]
|-
| [[Ditsong Nasionale Natuurhistoriese Museum]]
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q2583379|22]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2583379/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Instituut vir Akwatiese Biodiversiteit|SAIAB]]
| 5
| [[toolforge:scholia/organization/Q7565708|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7565708/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van Fort Hare]]
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q2005511|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2005511/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q39910516|University of KwaZulu-Natal Pietermaritzburg]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q39910516|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q39910516/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Museum]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q6102031|17]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6102031/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7565742|South African National Bioinformatics Institute]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q7565742|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7565742/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| [[Royal Society of South Africa|Koninklike Vereeniging van Suid-Africa]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q7374853|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7374853/missing|📖]]
|-
| [[Universiteit van Zoeloeland]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q2496192|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2496192/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58819597|Extinction Rebellion]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q58819597|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q58819597/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99288077|University of Johannesburg Faculty of Management]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q99288077|25]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99288077/missing|📖]]
|-
| [[Drum (tydskrif)|Drum]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1135670|12]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1135670/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2070244|FitzPatrick Institute of African Ornithology]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q2070244|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2070244/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30296748|Claude Leon Foundation]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30296748|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30296748/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948525|University of Cape Town Faculty of Science]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948525|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948525/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1325813|Electoral Institute for the Sustainability of Democracy in Africa]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1325813|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1325813/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7565814|South African Weather Service]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q7565814|6]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7565814/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948132|University of the Western Cape Faculty of Natural Science]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948132|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948132/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948358|University of the Witwatersrand School of Public Health]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948358|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948358/missing|📖]]
|-
| [[Chris Hani Baragwanath-hospitaal]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1077277|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1077277/missing|📖]]
|-
| [[Groote Schuur-hospitaal]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q368400|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q368400/missing|📖]]
|-
| [[Sunday Times|The Sunday Times]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q657155|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q657155/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30254244|Africa Centre for Health and Population Studies]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30254244|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30254244/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30287338|Landbounavorsingsraad van Suid-Afrika]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30287338|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30287338/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5008758|CAPRISA]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q5008758|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5008758/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5429065|University of the Witwatersrand Faculty of Science]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q5429065|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5429065/missing|📖]]
|-
| [[Tshwane-Universiteit vir Tegnologie|Tshwane-Universiteit van Tegnologie]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1147874|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1147874/missing|📖]]
|-
| [[Vista-universiteit]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q1860280|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1860280/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30270484|South African Tuberculosis Vaccine Initiative]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30270484|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30270484/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30296412|Onderstepoort Veterinary Institute]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q30296412|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30296412/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4294670|Department of Agriculture, Forestry and Fisheries]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4294670|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4294670/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q43896712|Africa Health Research Institute]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q43896712|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q43896712/missing|📖]]
|-
| [[Albanie-museum]]
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4709352|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4709352/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5428977|University of the Witwatersrand Faculty of Health Sciences]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q5428977|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5428977/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q926710|Durban University of Technology]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q926710|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q926710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99286067|North-West University - Vaal Triangle Campus]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q99286067|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99286067/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99298942|University of Cape Town Faculty of Health Sciences]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q99298942|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99298942/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q137544|Bang-Bang Club]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q137544|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q137544/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18333536|Embassy of Sweden, Pretoria]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18333536|294]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18333536/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1362732|19]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1362732/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18355381|Tygerberg Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18355381|15]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18355381/missing|📖]]
|-
| [[Umkhonto we Sizwe]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1136236|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1136236/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5108862|Diocesan College]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5108862|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5108862/missing|📖]]
|-
| [[Swartbewussynsbeweging]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q880194|11]] / [[toolforge:scholia/organization/Q880194/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4355025|University of Durban-Westville]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4355025|10]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4355025/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q743611|Association for Progressive Communications]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q743611|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q743611/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q97331388|Orlando Secondary School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q97331388|8]] / [[toolforge:scholia/organization/Q97331388/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1497583|St Augustine College of South Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1497583|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1497583/missing|📖]]
|-
| [[Die Burger]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1211828|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1211828/missing|📖]]
|-
| [[IBSA Dialoogforum]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1570993|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1570993/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948498|University of Pretoria Faculty of Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948498|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948498/missing|📖]]
|-
| [[Steve Biko Akademiese Hospitaal]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7611957|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7611957/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100942503|University of Johannesburg Faculty of Science]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100942503|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100942503/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948537|University of Stellenbosch Department of Interdisciplinary Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948537|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948537/missing|📖]]
|-
| [[Mail &amp; Guardian]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1509944|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1509944/missing|📖]]
|-
| [[Wikimedia ZA]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18559855|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18559855/missing|📖]]
|-
| [[Markteater]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1900656|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1900656/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q19460826|Cape Town High School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q19460826|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q19460826/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3129583|Helderberg College]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3129583|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3129583/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q50035565|National Bioproducts Institute (South Africa)]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q50035565|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50035565/missing|📖]]
|-
| [[Charlotte Maxeke-hospitaal]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5086067|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5086067/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948408|University of KwaZulu-Natal School of Life Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948408|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948408/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q108027478|South African Non-Racial Olympic Committee]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q108027478|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108027478/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q108353496|South African National Parks]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q108353496|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108353496/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q125308112|Association of Southern African Indexers and Bibliographers]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q125308112|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q125308112/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15848021|South African Congress of Trade Unions]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q15848021|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15848021/missing|📖]]
|-
| [[Sol Plaatje-universiteit]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17090884|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17090884/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17091770|South African Environmental Observation Network]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17091770|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17091770/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q18391585|National Arts Council of South Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q18391585|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q18391585/missing|📖]]
|-
| [[Cybatar|Cyodata]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q21580706|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q21580706/missing|📖]]
|-
| [[Sowetan]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q262625|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q262625/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2826172|African Institute for Mathematical Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2826172|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2826172/missing|📖]]
|-
| [[ANC-jeugliga]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q295642|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q295642/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30262094|Ubuntu Education Fund]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30262094|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30262094/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30265718|South African Association of Women Graduates]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30265718|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30265718/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3494235|Springbok Legion]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3494235|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3494235/missing|📖]]
|-
| [[Hugenote-kollege]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q385450|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q385450/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47151902|KwaZulu-Natal Museum]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q47151902|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q47151902/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5251279|Defence and Aid Fund for Southern Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5251279|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5251279/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5264812|Desmond Tutu HIV Foundation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5264812|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5264812/missing|📖]]
|-
| [[Ezemvelo KZN-Natuurlewe]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5423186|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5423186/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q54912412|Market Theatre Foundation]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q54912412|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q54912412/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6024646|Indigenous Peoples of Africa Co-ordinating Committee]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6024646|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6024646/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7303965|Red Cross War Memorial Children's Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7303965|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7303965/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7569570|Southern Africa Association for the Advancement of Science]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7569570|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7569570/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100267052|Africa Institute of South Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100267052|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100267052/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100943852|Wits University Donald Gordon Medical Centre]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100943852|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100943852/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100945341|University of Limpopo Faculty of Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100945341|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100945341/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100945357|Stellenbosch University Faculty of Engineering]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100945357|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100945357/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948051|University of Johannesburg Faculty of Humanities]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948051|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948051/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948126|University of the Western Cape School of Public Health]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948126|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948126/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948147|Cape Peninsula University of Technology Faculty of Applied Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948147|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948147/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948166|University of the Western Cape Faculty of Community and Health Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948166|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948166/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948350|University of the Witwatersrand School of Education]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948350|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948350/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948365|University of Witwatersrand Sociology of Work Unit]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948365|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948365/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948388|University of Stellenbosch Faculty of Agrisciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948388|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948388/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948398|University of Cape Town Department of Medicine]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948398|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948398/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100948504|University of Pretoria Mammal Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q100948504|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100948504/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1054047|Central University of Technology, Free State]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1054047|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1054047/missing|📖]]
|-
| [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q11020151|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q11020151/missing|📖]]
|-
| [[Nasionale Dieretuin van Suid-Afrika]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1139958|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1139958/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q117252774|Buffelskloof Herbarium]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q117252774|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q117252774/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1206693|Development Bank of Southern Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1206693|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1206693/missing|📖]]
|-
| [[SADiLaR]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q124540717|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q124540717/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q125736882|Jan Smuts House Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q125736882|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q125736882/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Nasionale Parke]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1364273|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1364273/missing|📖]]
|-
| [[Eskom]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1367885|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1367885/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q141775277|University of the Western Cape Main Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q141775277|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141775277/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q141775333|UWC Community &amp; Health Sciences Branch Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q141775333|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141775333/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q141775357|UWC dentistry branch Library]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q141775357|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q141775357/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1419926|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1419926/missing|📖]]
|-
| [[Genootskap van Regte Afrikaners]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1465079|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1465079/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17060860|K-RITH]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17060860|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17060860/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17111389|Thobela FM]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q17111389|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17111389/missing|📖]]
|-
| [[Litauers]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q186192|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q186192/missing|📖]]
|-
| [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag|Suid-Afrikaanse Astronomiese Observatorium]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q227807|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q227807/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2399345|Vaal University of Technology]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2399345|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2399345/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q25048766|CIVICUS]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q25048766|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25048766/missing|📖]]
|-
| [[IThemba LABS]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q25613931|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q25613931/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q263265|University of Transkei]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q263265|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q263265/missing|📖]]
|-
| [[Krygkor]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2685228|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2685228/missing|📖]]
|-
| [[Zeitz Museum van Kontemporêre Kuns Afrika]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q28003638|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q28003638/missing|📖]]
|-
| [[Kirstenbosch- Nasionale Botaniese Tuin|Kirstenbosch]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q289277|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q289277/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2929441|Technikon Witwatersrand]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2929441|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2929441/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30292279|TB HIV Care Association]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30292279|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30292279/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30294598|International Centre for Genetic Engineering and Biotechnology]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30294598|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30294598/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3135391|South African Military Academy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3135391|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3135391/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q42914025|Embassy of Japan in South Africa]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q42914025|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q42914025/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q47486748|National Institute for Theoretical and Computational Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q47486748|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q47486748/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4893546|Evolutionary Studies Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4893546|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4893546/missing|📖]]
|-
| [[Bolus Herbarium]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4940284|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4940284/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q511491|Kalahari Meerkat Project]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q511491|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q511491/missing|📖]]
|-
| [[Daily Voice]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5209386|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5209386/missing|📖]]
|-
| [[E.tv]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5322327|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5322327/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5428988|University of the Witwatersrand Faculty of Humanities]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5428988|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5428988/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q55829926|Stellenbosch Institute for Advanced Study]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q55829926|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q55829926/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q58022405|Kimberley Hospital]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q58022405|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q58022405/missing|📖]]
|-
| [[Groothuis]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q61930814|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q61930814/missing|📖]]
|-
| [[Daily Maverick]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6794160|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6794160/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q74550031|Faculty of Law, North-West University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q74550031|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q74550031/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7565710|South African Institute of International Affairs]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7565710|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7565710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q7568198|South Peninsula High School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q7568198|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q7568198/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q8040081|Wynberg Girls' High School]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q8040081|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q8040081/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q892543|Universiteit van Venda]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q892543|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q892543/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q98140121|Department of Agriculture, Land Reform and Rural Development]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q98140121|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q98140121/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q99286062|Tshwane University of Technology Pretoria Campus]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q99286062|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q99286062/missing|📖]]
|-
| [[Krugerwildtuin]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q24451|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q24451/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>n8g6ezjpl2yq5qvnr30s3ux08hycu1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Tanzanian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287271</id>
    <revision>
      <id>3362181</id>
      <parentid>3279987</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="fuhu9dxfcuolq7odms5uxlvc2a1ea0w" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q924 Scholia for Tanzania]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q924 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q557597|University of Dar es Salaam]]''
| 7
| [[toolforge:scholia/organization/Q557597|19]] / [[toolforge:scholia/organization/Q557597/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17155794|Amani Research Institute]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q17155794|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17155794/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4005900|Sokoine University of Agriculture]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4005900|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4005900/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q15238456|Kilimanjaro Christian Medical University College]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q15238456|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q15238456/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q17079869|Pollita Institute]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q17079869|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q17079869/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q111327287|Bongo Times Now]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q111327287|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q111327287/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1240270|Mzumbe University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1240270|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1240270/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30262076|Tanzania Fisheries Research Institute]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30262076|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30262076/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q30280978|National Institute for Medical Research]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q30280978|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q30280978/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4788041|Ardhi University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4788041|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4788041/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q5146612|College of African Wildlife Management]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q5146612|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q5146612/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q60776267|Ministry of Agriculture, Livestock and Fisheries]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q60776267|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q60776267/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q6933030|Muhimbili University of Health and Allied Sciences]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q6933030|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q6933030/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q693769|University of Dodoma]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q693769|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q693769/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q954747|East African Airways]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q954747|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q954747/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>fuhu9dxfcuolq7odms5uxlvc2a1ea0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Tunesian universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>287272</id>
    <revision>
      <id>3362179</id>
      <parentid>3279981</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7856" sha1="qnqpu3rd2lhmf2wzt23dwtfdrl9k9ju" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q948 Scholia for Tunesia]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q948 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q3551686|Tunis University]]''
| 18
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551686|123]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551686/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q117284552|UR21ES01]]''
| 4
| [[toolforge:scholia/organization/Q117284552|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q117284552/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q784477|Tunisian Writers Union]]''
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q784477|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q784477/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4164494|Arab League Educational, Cultural and Scientific Organization]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q4164494|16]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4164494/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q428136|Ez-Zitouna University]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q428136|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q428136/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12236035|Faculty of Human and Social Sciences of Tunis]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q12236035|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12236035/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q91611455|Faculty of Sciences of Sfax]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q91611455|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q91611455/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q100979927|Kairouan Yeshiva]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q100979927|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q100979927/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12193455|Institut supérieur de théologie de Tunis]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12193455|51]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12193455/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12193512|Higher Institute of Music]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12193512|51]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12193512/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16684287|Higher School of War]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16684287|5]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16684287/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q540341|University of Sfax]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q540341|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q540341/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q56085233|Wikimedians of Tamazight User Group]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q56085233|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q56085233/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12244312|Institut des Hautes Etudes de Tunis]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12244312|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12244312/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q1291779|Al-Zaytunah Mosque]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1291779|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1291779/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q139770999|Akkad Productions]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q139770999|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q139770999/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q16529070|Association for the protection of the medina of Tunis]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q16529070|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q16529070/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q22928671|Normal Higher School of Tunis]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q22928671|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q22928671/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3152109|Institut de Recherche sur le Maghreb Contemporain]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3152109|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3152109/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3268554|Alaoui Lyceum]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3268554|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3268554/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3513937|Taht Essour]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3513937|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3513937/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q108866852|Bouden Cabinet]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q108866852|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q108866852/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12192657|École Nationale de Médecine Vétérinaire de Sidi Thabet]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12192657|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12192657/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q12206036|Jamʻīyat al-Muʻjamīyah al-ʻArabīyah bi-Tūnis]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q12206036|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q12206036/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q135063577|Merian Centre for Advanced Studies in the Maghreb (MECAM)]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q135063577|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q135063577/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2860551|National Archives of Tunisia]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2860551|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2860551/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3416753|Radio Monastir]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3416753|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3416753/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551596|University of Jendouba]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551596|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551596/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551602|University of Kairouan]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551602|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551602/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551673|University of Sousse]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551673|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551673/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551710|Manouba University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551710|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551710/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q4672520|Access Now]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q4672520|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q4672520/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q586066|Tunisian Communist Party]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q586066|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q586066/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q649578|University of Gabès]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q649578|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q649578/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q852223|Carthage University]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q852223|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q852223/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q96271739|Histoire des Économies et des Sociétés Méditerranéennes]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q96271739|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96271739/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q96272020|LR16AGR01]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q96272020|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96272020/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q96272176|LR18ES30]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q96272176|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q96272176/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>qnqpu3rd2lhmf2wzt23dwtfdrl9k9ju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonid Koetsjma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287710</id>
    <revision>
      <id>3362255</id>
      <parentid>3333895</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1787" sha1="n29w5oxxsm7stw9mo9cbpzmm6rfpop4" xml:space="preserve">[[Lêer:Леоніда Кучми, 2019, 2 (cropped).jpg|duimnael|270x270px|Leonid Koetsjma (2019)]]
'''Leonid Danilowitsj Koetsjma''' ([[Oekraïens]]: Леоні́д Дани́лович Ку́чма; gebore [[9 Augustus]] [[1938]]) is 'n Oekraïense politikus wat van 19 Julie 1994 tot 23 Januarie 2005 die tweede president van die onafhanklike [[Oekraïne]] was. Koetsjma het die amp beklee nadat hy die presidentsverkiesing in 1994 gewen het teen sy mededinger, [[Leonid Kraftsjoek]]. Koetsjma is in 1999 herverkies vir 'n bykomende vyf jaar.

Ná 'n suksesvolle loopbaan in die masjienboubedryf van die [[Sowjetunie]], het Koetsjma sy politieke loopbaan in 1990 begin toe hy verkies is tot die Wertsjowna Rada (die Oekraïense parlement), en hy is in 1994 herkies. Hy was tussen Oktober 1992 en September 1993 premier van die Oekraïense regering. 

Koetsjma se presidentskap is gekenmerk deur talle korrupsieskandale en die onderdrukking van mediavryheid. [[Korrupsie]] hoogty gevier sedert Koetsjma se verkiesing in 1994, maar in 2000–2001 het sy mag begin verswak weens die blootstelling in die media. Tydens sy leierskap het die Oekraïense [[ekonomie]] aanhou daal tot 1999, terwyl groei sedert 2000 aangeteken is, wat relatiewe welvaart vir sommige dele van die stedelike inwoners gebring het. Tydens sy presidentskap het die Oekraïense-Russiese bande begin verbeter.

Van Julie 2014 tot Oktober 2018 was Koetsjma 'n spesiale presidensiële verteenwoordiger van Oekraïne tydens die halfamptelike vredesonderhandelinge rakende die voortslepende oorlog in Donbas.

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Koetsjma, Leonid}}
[[Kategorie:Oekraïense politici]]
[[Kategorie:Geboortes in 1938]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>n29w5oxxsm7stw9mo9cbpzmm6rfpop4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Niger universities et al</title>
    <ns>2</ns>
    <id>294744</id>
    <revision>
      <id>3362180</id>
      <parentid>3279982</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2691" sha1="hqbfq4oaqja5doaxakjofwmu534jht6" xml:space="preserve">The [https://tools.wmflabs.org/scholia/country/Q1032 Scholia for Niger]

{{Wikidata list
|sparql=
SELECT
  ?number_of_authors
  ?number_of_works
  ?item
  (REPLACE(STR(?item), &quot;.*Q&quot;, &quot;Q&quot;) AS ?qid)
  (CONCAT( &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;|&quot;, ENCODE_FOR_URI(?number_of_works), &quot;]] / &quot;, &quot;[[toolforge:scholia/organization/&quot;, ?qid , &quot;/missing|📖]]&quot;) AS ?scholia)

WITH {  
  SELECT
    ?item
    (COUNT(DISTINCT ?author) AS ?number_of_authors)
    (COUNT(DISTINCT ?work) AS ?number_of_works)
  WHERE {
    ?item wdt:P17 wd:Q1032 .
    ?author wdt:P108 {{!}} wdt:P463 {{!}} wdt:P1416/wdt:P361* ?item .
    ?work wdt:P50 ?author .
  }
  GROUP BY ?item 
} AS %results
WHERE {
  INCLUDE %results
  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language &quot;[AUTO_LANGUAGE],en,da,es,fr,jp,nl,no,ru,sv,zh&quot;. }
}
ORDER BY DESC(?number_of_authors) DESC(?number_of_works) ?item ?qid ?scholia

|columns=label:Organization,?number_of_authors:Number of authors,?scholia:Publications (known/missing)
}}
{| class='wikitable sortable'
! Organization
! Number of authors
! Publications (known/missing)
|-
| ''[[:d:Q308329|Université Abdou Moumouni]]''
| 6
| [[toolforge:scholia/organization/Q308329|24]] / [[toolforge:scholia/organization/Q308329/missing|📖]]
|-
| [[Afrika Kontinentale Vryhandelsgebied]]
| 3
| [[toolforge:scholia/organization/Q50828855|4]] / [[toolforge:scholia/organization/Q50828855/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q539918|Ash'ari]]''
| 2
| [[toolforge:scholia/organization/Q539918|7]] / [[toolforge:scholia/organization/Q539918/missing|📖]]
|-
| [[Francofonie]]
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q1003588|9]] / [[toolforge:scholia/organization/Q1003588/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q890735|Islamic University of Niger]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q890735|3]] / [[toolforge:scholia/organization/Q890735/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3551691|André Salifou University of Zinder]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3551691|2]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3551691/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q2860863|Orano Niger]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q2860863|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q2860863/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q3316732|Mission Foureau-Lamy]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q3316732|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q3316732/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q57613355|Agence Nigérienne de Presse]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q57613355|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q57613355/missing|📖]]
|-
| ''[[:d:Q620942|Central Bank of West African States]]''
| 1
| [[toolforge:scholia/organization/Q620942|1]] / [[toolforge:scholia/organization/Q620942/missing|📖]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>hqbfq4oaqja5doaxakjofwmu534jht6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Voedselverwerking</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296551</id>
    <revision>
      <id>3362031</id>
      <parentid>3334933</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Sien ook */ Ongeprosesseerde kos</comment>
      <origin>3362031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6971" sha1="3fsrxuih4oa78jow1etd6mlxm4z47qp" xml:space="preserve">[[Lêer:Production_of_cheese_1.jpg|duimnael|Kaasproduksie in 'n fabriek op nywerheidskaal.]]
[[Lêer:Meat_packages_in_a_Roman_supermarket.jpg|duimnael|Vleispakkies in 'n supermark]]
'''Voedselverwerking''' is die omskakeling van landbouprodukte na [[voedsel]], of van een vorm van voedsel in ander vorme. Voedselverwerking bevat baie vorme van verwerking van voedsel, van die maal van graan tot rou [[meel]] tot [[Kookkuns|tuismaak]] tot komplekse industriële metodes wat gebruik word om [[Geprosesseerde kos|geriefskos]] te vervaardig. 

Primêre voedselverwerking is nodig om die meeste voedsel eetbaar te maak, en sekondêre voedselverwerking verander die bestanddele in bekende voedsel, soos brood. 

Tersiêre voedselverwerking word gekritiseer omdat dit oorvoeding en vetsug bevorder, te veel suiker en sout, te min vesel bevat, en andersins ongesond is ten opsigte van die dieetbehoeftes van mense en [[Vee|plaasdiere]]. 

== Klassifikasie ==

=== Primêre voedselverwerking ===
[[Lêer:03_Ban_Bang_Krathum_Bananas.jpg|duimnael|Hierdie heelgedroogde [[piesang]]s in [[Thailand]] is 'n voorbeeld van primêre voedselverwerking.]]
Primêre voedselverwerking verander landbouprodukte, soos ruwe [[koring]]pitte, tot iets wat uiteindelik geëet kan word. Hierdie kategorie bevat bestanddele wat deur antieke prosesse geproduseer word, soos droging, dors, uitwaai en maal van graan, pers van neute en slagdiere vir vleis.   Dit bevat ook ontbening en die sny van vleis, vries en rook van vis en vleis, uittreksel en filter van olies, blikkieskos, preservering van voedsel deur bestraling van voedsel, en eiersortering, asook homogenisering en [[pasteurisasie]] van melk.    

Kontaminasie- en bederfprobleme in primêre voedselverwerking kan lei tot erge bedreiging vir die [[openbare gesondheid]], aangesien die gevolglike voedsel so wyd gebruik word. Baie vorme van verwerking dra egter by tot verbeterde voedselveiligheid en langer rakleeftyd voordat die voedsel bederf. Kommersiële voedselverwerking gebruik beheerstelsels soos gevaaranalise en kritieke kontrolepunte (HACCP) en ontleding van foute en gevolge (FMEA) om die risiko van skade te verminder. 

=== Sekondêre voedselverwerking ===
[[Lêer:Baking_Bread_Communal_Oven,_2011.jpg|duimnael|Broodbak is 'n voorbeeld van sekondêre voedselverwerking.]]
Sekondêre voedselverwerking is die alledaagse proses om voedsel te skep uit bestanddele wat gereed is om te gebruik. [[Brood|Brood bak]], ongeag of dit tuis gemaak word, in 'n klein bakkery of in 'n groot fabriek, is 'n voorbeeld van sekondêre voedselverwerking. Gisting van vis en die maak van [[wyn]], [[bier]] en ander alkoholiese produkte is tradisionele vorme van sekondêre voedselverwerking. Weense worsies en frankfurters is 'n algemene vorm van sekondêre verwerkte vleis, gevorm deur die vermenging (maal) van vleis wat reeds primêre verwerking ondergaan het. Die meeste sekondêre voedselverwerkingsmetodes wat algemeen bekend is, word algemeen as [[Kookkuns|gaarmaakmetodes]] beskryf. 

=== Tersiêre voedselverwerking ===
Tersiêre voedselverwerking is die kommersiële produksie van wat algemeen [[Geprosesseerde kos|verwerkte voedsel]] genoem word. Dit is voedsel wat gereed is om te eet of te bedien, soos TV-etes en opgewarmde maaltye op 'n vliegtuig.

== Geskiedenis ==
Voedselverwerking dateer uit prehistoriese tye toe ru-verwerking van voedsel behels het die gissing, droging in die son, [[Tafelsout|sout]]preservering en verskillende metodes van [[Kookkuns|gaarmaak]] (soos braai, rook, stoom en oondbak). Sodanige basiese voedselverwerking het chemiese ensiematiese veranderinge in die struktuur van voedsel in sy natuurlike vorm tot gevolg, en dien ook as 'n versperring teen mikrobiese aktiwiteit op die oppervlak, wat andersins vinnige afbraak tot gevolg sou he. Soutpreservering was algemeen by kosse vir krygers en matrose voor die bekendstelling van inmaakmetodes. 

== Voor- en nadele ==
[[Lêer:Processed_seafood.jpg|duimnael|Verwerkte [[seekos]] - [[vis]], [[Pylinkvis|inkvis]], garnaalballe en gesimuleerde krapstokkies (surimi)]]
Die voordele van voedselverwerking sluit in die verwydering van gifstowwe, preservering, verbeterde bemarking en verspreidingstake en die verhoging van voedselkonsistensie. Daarbenewens verhoog dit die beskikbaarheid van meeste voedselsoorte dwarsdeur die jaar, deur die vervoer van delikate bederfbare voedsel oor lang afstande. Dit maak ook baie soorte voedsel veilig om te eet deur bederf en patogene mikroörganismes te deaktiveer. Moderne supermarkte sou nie sonder moderne voedselverwerkingstegnieke kon bestaan nie. 

Verwerking kan ook die voorkoms van voedselgedraagde siektes verminder. Vars produkte en rou vleis, hou waarskynlik meer patogene mikroörganismes in (bv Salmonella) wat ernstige siektes kan veroorsaak. 

Massaproduksie van voedsel is oor die algemeen baie goedkoper as individuele produksie van maaltye uit rou bestanddele. Daarom bestaan daar 'n groot winspotensiaal vir die vervaardigers en verskaffers van verwerkte voedselprodukte. Individue ondervind 'n gemaksvoordeel, maar hulle sien selde 'n direkte finansiële kostevoordeel in die gebruik van verwerkte voedsel in vergelyking met tuisvoorbereiding. 

Moderne voedselverwerking verbeter ook die lewensgehalte vir mense met allergieë, [[Suikersiekte|diabete]] en ander mense wat nie algemene voedselelemente kan eet nie. Voedselverwerking kan ook ekstra voedingstowwe soos [[vitamien]]e byvoeg. 

Die verwerking van voedsel kan die voedingsdigtheid daarvan verminder. Die hoeveelheid voedingstowwe wat verlore gaan, hang af van die voedsel- en verwerkingsmetode. Hitte vernietig byvoorbeeld [[vitamien C]]. Daarom bevat ingemaakte vrugte minder vitamien C as hul vars alternatiewe. Die USDA het in 2004 'n studie van voedingstowwe onderneem, met 'n tabel van  voedsel, vlakke van voorbereiding en voeding.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ars.usda.gov/SP2UserFiles/Place/80400525/Data/retn/retn06.pdf|title=USDA Table of Nutrient Retention Factors, Release 6|date=Dec 2007|website=USDA|publisher=USDA.|access-date=}}&lt;/ref&gt; 

Voedselverwerking is tipies 'n meganiese proses wat gebruik maak van ekstrusie, groot meng, maal, kap en emulgeertoerusting in die produksieproses. Hierdie prosesse hou 'n aantal besoedelingsrisiko's in. Sulke kontaminante wat oorbly van materiaal uit 'n vorige operasie, dierlike of menslike liggaamsvloeistowwe, mikroörganismes, nie-metaal- en metaalfragmente. Verdere verwerking van hierdie kontaminante sal tot gevolg hê dat toerusting verder stroomaf kan faal en die risiko vir verbruikersinname verhoog.

== Sien ook ==

* [[Voedselbewaring]]
* [[Ongeprosesseerde kos]]

[[Lêer:Women_working_in_a_cannery.jpg|duimnael|'n Ou foto van vroue wat in 'n Australiese inlegfabriek werk.]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Manufacture of food}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Industriële prosesse]]
[[Kategorie:Voedselbewaring]]</text>
      <sha1>3fsrxuih4oa78jow1etd6mlxm4z47qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Hatsea</title>
    <ns>3</ns>
    <id>301767</id>
    <revision>
      <id>3361992</id>
      <parentid>2670842</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manchiu</username>
        <id>12156</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Manchiu het bladsy [[Gebruikerbespreking:Oh! Tea]] na [[Gebruikerbespreking:Hatsea]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Oh! Tea|Oh! Tea]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Hatsea|Hatsea]]&quot;</comment>
      <origin>2180929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4941" sha1="201lbgwdw5dcohy5abykit3p15bt3d2" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; background-color:#faf6ed; border:1px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | Hallo,&amp;nbsp;gebruiker vanaf [[IP-adres]] {{BASEPAGENAME}} | Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}}}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartelik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt; 
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.  
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy mag dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant in spring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br/&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening - sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm staan, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te kliek: sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap voltooi is. Kliek dan as laaste op &quot;Stoor bladsy&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

— [[Gebruiker:KabouterBot|KabouterBot]] ([[Gebruikerbespreking:KabouterBot|kontak]]) 06:57, 13 Mei 2020 (UTC)</text>
      <sha1>201lbgwdw5dcohy5abykit3p15bt3d2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Austin Chan9</title>
    <ns>3</ns>
    <id>302145</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Hatsea" />
    <revision>
      <id>3362128</id>
      <parentid>2671606</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T00:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Gebruikerbespreking:Hatsea]] reggemaak</comment>
      <origin>3362128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Hatsea]]</text>
      <sha1>nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volkswagen Crafter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>303155</id>
    <revision>
      <id>3361985</id>
      <parentid>3284068</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T14:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7199" sha1="gky3egpd0s34aq7qndr23mqwl3elqlw" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Motorvoertuig
|name           = [[Lêer:Volkswagen Logo.svg|20px]]{{spaces|4}}Volkswagen Crafter
|image          = [[Lêer:2017 Volkswagen Crafter CR35 Trendline TD 2.0 Front.jpg|280px]]
|manufacturer   = Volkswagen Commercial Vehicles
|aka            = MAN TGE&lt;br /&gt;Volkswagen Grand California
|production     = 2006–tans
|assembly       = {{ubl |{{GER}}: [[Düsseldorf]] |{{GER}}: [[Ludwigsfelde]] |{{POL}}: [[Września]]}}
|predecessor    = Volkswagen LT
|successor      =
|class          = Ligte handelsvoertuig (M)
|body_style     = {{ubl |Paneelwa |Minibus |Dubbelkajuit |onderstel/kajuit}}
|layout         = 
|platform       = Volkswagen-groep/Daimler AG LT/T1N reeks
|engine         = 2.0 L [[inlynviersilinder|I4]] TDI met DPF&lt;br /&gt;2.5&amp;nbsp;L [[inlynvyfsilinder|I5]] TDI met DPF
|transmission   = {{ubl |6-gang [[handrat]] |6-gang Shiftmatic [[outomatiese ratkas|outomaties]]}}
|wheelbase      = {{ubl 
  |'''SWB:''' 3 250 mm
  |'''MWB:''' 3 665 mm
  |'''LWB:''' 4 325 mm
  }}
|width          = '''Bussies:''' 1 993 mm&lt;br/&gt;'''Trokkies:''' 2 426 mm
|height         = 2420 mm
|weight         =
|related        = [[Mercedes-Benz Sprinter]]
|designer       = Laurent Boulay
}}

Die '''Volkswagen Crafter''', wat in 2006 bekendgestel is, is die grootste bestelbus van 3 tot 5 ton wat deur die [[Duitsland|Duitse]] motorvervaardiger '''Volkswagen Commercial Vehicles''' vervaardig en bemark word. Die Crafter het die Volkswagen LT- naamplaatjie wat  in 1975 bekendgestel is, amptelik vervang. 

Net soos die tweede generasie LT, is die eerste generasie Crafter 'n hernoemde [[Mercedes-Benz Sprinter]], gebou deur [[Daimler|Daimler AG]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uk.reuters.com/article/2012/09/09/uk-daimler-volkswagen-idUKBRE8880AS20120909 |title=Daimler seeks to extend van partnership with Volkswagen &amp;#124; Reuters |date=9 September 2012 |publisher=Uk.reuters.com |access-date=20 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307154738/http://uk.reuters.com/article/2012/09/09/uk-daimler-volkswagen-idUKBRE8880AS20120909 |archive-date=7 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; met 'n aandrywingstelsel deur Volkswagen.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.diagnosetool.de/demo/VCDS_stg_auswahl_Crafter.html |title=VCDS VW LT3 software diagnosis tool |language=de |archive-url=https://archive.is/20130211004703/http://www.diagnosetool.de/demo/VCDS_stg_auswahl_Crafter.html |archive-date=11 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Daimler-variant is ook deur Daimler verkoop as die [[Mercedes-Benz Sprinter|Freightliner Sprinter]] en die Dodge Sprinter. 'n Vol-elektriese variant, die e Crafter, is beplan vir kleinhandelverkope in 2017. &lt;ref name=&quot;eCrafter&quot;&gt;{{cite web |url=http://insideevs.com/volkswagen-unveils-e-crafter-electric-van-124-mile-range-arrives-in-2017/ |title=Volkswagen Unveils e-Crafter Electric Van: 124 Mile Range, Arrives In 2017 |last=Kane |first=Mark |date=24 September 2016 |publisher=InsideEVs.com |access-date=24 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227181948/https://insideevs.com/volkswagen-unveils-e-crafter-electric-van-124-mile-range-arrives-in-2017/ |archive-date=27 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 

Vanaf die 2017-modeljaar is die Crafter ontwerp en gebou deur Volkswagen, en word dit nie meer met die Sprinter geassosieer nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.topspeed.com/trucks/truck-reviews/volkswagen/2017-volkswagen-crafter-ar173953.html|title=2017 Volkswagen Crafter|date=1 Augustus 2016|access-date=1 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.autoexpress.co.uk/volkswagen/crafter/96206/new-2017-volkswagen-crafter-van-launches-with-new-looks-and-more-tech |title=New 2017 Volkswagen Crafter van launches with new looks and more tech |date=8 September 2016 |access-date=1 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229173732/http://www.autoexpress.co.uk/volkswagen/crafter/96206/new-2017-volkswagen-crafter-van-launches-with-new-looks-and-more-tech |archive-date=29 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.autoevolution.com/news/new-2017-volkswagen-crafter-debuts-with-fwd-option-us-market-entry-possible-109892.html |title=New 2017 Volkswagen Crafter Debuts with FWD Option, US Market Entry Possible |date=28 Julie 2016 |access-date=1 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402222517/https://www.autoevolution.com/news/new-2017-volkswagen-crafter-debuts-with-fwd-option-us-market-entry-possible-109892.html |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.parkers.co.uk/vans/news-and-advice/2015/october/new-volkswagen-crafter-for-2016/ |title=All-new 2016 VW Crafter revealed in full |date=9 September 2016 |access-date=1 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171007094427/http://www.parkers.co.uk/vans/news-and-advice/2015/october/new-volkswagen-crafter-for-2016/ |archive-date= 7 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; 'n Weergawe van die Crafter word ook deur MAN Truck and Bus verkoop as die '''MAN TGE'''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vanadvisor.com/news/man-tge-first-pics-and-release-date-confirmed |title=MAN TGE FIRST PICS AND RELEASE DATE CONFIRMED |date=11 Augustus 2016 |access-date=1 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402222823/https://vanadvisor.com/news/man-tge-first-pics-and-release-date-confirmed |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die belangrikste [[Europa|Europese]] mededingers is Renault Master, Ford Transit, [[Fiat Ducato]], [[Mercedes-Benz Sprinter]], Iveco Daily en Hyundai H350 .

Die Crafter is beskikbaar in drie aslengte-opsies. 3250 mm, 3665 mm en 4325 mm Dit is standaard toegerus met lugsakke aan die voorkant, en sy- en gordynlugsakke as opsies, tesame met [[sluitweer-remstelsel]] (ABS), die lasaanpassing van die elektroniese stabiliteitsprogram (ESP), die [[Wieltolbeheer|traksiebeheer]] (ASR), en elektroniese ewenaargrendel (EDL). 

&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Lêer:VW Crafter front 20071215.jpg|Europa; voor-facelift
Lêer:VW Crafter rear 20071215.jpg|Europa; voor-facelift
Lêer:Volkswagen Crafter Volt.jpg|Crafter Volt by 'n Turkse motorskou 
Lêer:Buses 4U SN08 EJL.JPG|Volkswagen Crafter Minibus
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Lêer:VW Crafter 2.0 TDI (Facelift) – Frontansicht, 9. Juli 2012, Velbert.jpg|Facelift voor (2011)
Lêer:VW Crafter 2.0 TDI (Facelift) – Heckansicht, 9. Juli 2012, Velbert.jpg|Facelift agter (2011)
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Lêer:2018 Volkswagen Crafter CR35 Startline TD 2.0 Front.jpg|Tweede geslag Crafter voor
Lêer:2018 Volkswagen Crafter CR35 Startline TD 2.0 Rear.jpg|Tweede geslag Crafter agter
Lêer:Dashboard new Volkswagen Crafter.jpg|Tweede generasie Crafter stuurposisie
Lêer:MAN TGE front right fn tq (crop) 3.jpg|MAN TGE
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.volkswagen-nutzfahrzeuge.de/de/modelle/e-crafter.html Amptelike webwerf] {{de}} 

[[Kategorie:Volkswagen]]</text>
      <sha1>gky3egpd0s34aq7qndr23mqwl3elqlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika</title>
    <ns>4</ns>
    <id>303482</id>
    <revision>
      <id>3361977</id>
      <parentid>3357670</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Nuwe artikels */ skakel</comment>
      <origin>3361977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9426" sha1="rlsppc6uwdcvy8mlu9xrm6khzwal26f" xml:space="preserve">{{Inligtingskas wikiprojek
| naam            = Suid-Afrika
| beeld           = WikiProject South Africa logo.svg
| beeldgrootte    = 180px
| beskrywing      = Die Suid-Afrikaanse vlag in die vorm van die land se grondgebied
| kortpad         = [[WP:SA]]
| kategorie       = Suid-Afrika
| portaal         = Suid-Afrika
| commons         = South Africa
| banier          = Wikiprojek Suid-Afrika
| gebruikerboks   = Gebruiker Wikiprojek Suid-Afrika
}}

Welkom by '''Wikiprojek Suid-Afrika'''!  Dit is 'n samewerkingsgebied vir Wikipediane wat belangstel in die verbetering van die dekking van Suid-Afrikaanse artikels. As u weet van aktiewe redakteurs wat bygedra het tot Suid-Afrika-verwante artikels of verwante Wikiprojekte, verwys hulle dan na hierdie projek. Nuwe deelnemers is welkom; voel asseblief vry om hier aan te sluit! Kyk ook vir ons [[Portaal:Suid-Afrika]].

==Deelnemers==
Om deel te word van Wikiprojek Suid-Afrika, wysig hierdie afdeling en plaas &lt;b&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/b&gt; hieronder in '''alfabetiese volgorde'''. 
#-- [[Lêer:Wapen van die Oos-Kaap.png|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:06, 1 Junie 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|skil 'n appeltjie]]) 19:44, 31 Mei 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 17:10, 29 Mei 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:14, 25 Junie 2020 (UTC)
#-- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&amp;nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:59, 31 Mei 2020 (UTC)
#-- [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) [[Gebruiker:TapticInfo|TapticInfo]] ([[Gebruikerbespreking:TapticInfo|kontak]]) 09:02, 15 Augustus 2021 (UTC)


==Sjablone==

=== Sjablone om te voltooi / verbeter ===
{{Artikels oor Suid-Afrika|state=uncollapsed}}

{{Suid-Afrikaanse kookkuns|state=uncollapsed}}

=== Sjablone om te gebruik ===
Plaas die &lt;nowiki&gt;{{Wikiprojek Suid-Afrika artikel}}&lt;/nowiki&gt; op die besprekingsbladsy van alle artikels wat deel is wan WIkiprojek Suid-Afrika.


Sien die volgende lys van Suid-Afrikaanse saadjie sjablone. Ontkiem sommer 'n saadjie.

===Saadjie===
*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-saadjie|Suid-Afrika-saadjie]]}} – verwante kategorie – [[:Kategorie:Suid-Afrika-saadjies]]
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geo-saadjie|Suid-Afrika-geo-saadjie]]}} – verwante kategorie: [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geografiesaadjies]]
::*{{[[Sjabloon:Gauteng saadjie|Gauteng saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:KwaZulu-Natal saadjie|KwaZulu-Natal saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Limpopo saadjie|Limpopo saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Mpumalanga saadjie|Mpumalanga saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Noord-Kaap saadjie|Noord-Kaap saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Noordwes saadjie|Noordwes saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Oos-Kaap saadjie|Oos-Kaap saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Wes-Kaap saadjie|Wes-Kaap saadjie]]}}
::*{{[[Sjabloon:Vrystaat saadjie|Vrystaat saadjie]]}}
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-bio-saadjie|Suid-Afrikaanse-bio-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse biografiesaadjies]] 
::*{{[[Sjabloon:Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse politikus saadjies]]
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie|Suid-Afrika-geskiedenis-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse geskiedenissaadjies]]
:*{{[[Sjabloon:Suid-Afrika-struktuur-saadjie|Suid-Afrika-struktuur-saadjie]]}} – [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse struktuur saadjies]]

== Nuwe artikels ==
{{div col|colwidth=24em}}
* [[Inboekstelsel]]
* [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] 
* [[Buitelandse betrekkinge van Suid-Afrika]]
* [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika]]
* [[Lys van diplomatieke missies in Suid-Afrika]]
* [[Wet op die Erkenning van die Onafhanklikheid van Namibië, 1990]]
* [[Jürgen Schadeberg]]
* [[Sjebeen]]
* [[Umqombothi]]
* [[Nigel Morgan]]
* [[George Bizos]]
* [[Danny Titus]]
* [[Tsotsi]] ‎
* [[Sarafina! (1992 film)]] 
* [[District 9]] 
* [[Suid-Afrikaanse filmbedryf]]
* [[U-Carmen eKhayelitsha]] 
* [[Slag van Soutrivier]]
* [[Jonas Gwangwa]]
* [[Amathole- beskermde seegebied]]
* [[Rubicon-toespraak]]
* [[Carl von Hirschberg]]
* [[Dawid Stuurman]]
* [[Xiaomei Havard]]
* [[Karima Brown]]
* [[Jimmy Abbott]]
* [[Aubrey Kruger]]
* [[Graeme Bloch]]
* [[National Union of South African Students]]
* [[Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]]
* [[Koevoet (polisie-eenheid)|Koevoet]]
* [[Goue renoster van Mapungubwe]]
* [[Suid-Afrikaanse onrus van 2021]]
* [[Parlementsgebou (Kaapstad)]]
* [[Simonstad-ooreenkoms]]
* [[David Benatar]]
* [[Carl Walter Meyer]]
* [[André Walters]]
* [[Dana Snyman]]
* [[Yu Chi Chan-klub]]
* [[Dana Niehaus]]
* [[Satanskoraal]]
* [[Mike Schüssler]]
* [[John Berks]]
* [[John Weston]]
* [[Barry Ronge]]
* [[Lionel Peterson]]
* [[Don Mattera]] 
* [[Aggrey Klaaste]]
* [[Patrick Soon-Shiong]]
* [[Len Taunyane]]
* [[David Christiaan de Waal]]
* [[William Duncan Baxter]]
* [[Glenda Kemp]]
* [[Dennis East]]
* [[Dawid van Lill]]
* [[Mpho Phalatse]]
* [[Franci Swanepoel]]
* [[Leopold Scholtz]]
* [[Klimaatsverandering in Suid-Afrika]]
* [[Omgewingskwessies in Suider-Afrika]]
* [[Alois Hugo Nellmapius]]
* [[Drum (tydskrif)]]
* [[Mark Pilgrim]]
* [[Murunwa Makwarela]]
* [[Kgosientso Ramokgopa]]
* [[Stephanie Kemp]]
* [[Thapelo Amad]]
* [[Kirsten Neuschäfer]]
* [[Thabo Bester]]
* [[James Alexander]]
* [[Rob Hersov]]
* [[Guillaume Chenu de Chalezac]]
* [[WESSA]]
* [[Eusebius McKaiser]]
* [[Erik Holm]]
* [[Dricus du Plessis]]
* [[Michael Lapsley]]
* ''[[Scope]]''
* [[Nthato Motlana]]
* [[Hans van Heerden]]
* [[RISE Mzansi]]
* [[Eeben Barlow]]
*[[Televisie in Suid-Afrika]]
* [[Piet Meyer]]
* [[Klaas de Jonge]]
* [[Beurtkrag]]
* [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]]
* [[Overvaal Stereo]]
* [[Change Starts Now]]
* [[Mbongeni Ngema]]
* [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)]]
* [[Peter Magubane]]
* [[Edwill van Aarde]]
* [[Kholeka Gcaleka]]
* [[Pip Freedman]]
* [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]]
* [[African Congress for Transformation]]
* [[Nasionale Vervolgingsgesag]]
* [[Build One South Africa]]
* [[Mapsixteen Civic Movement]]
* [[Dikwankwetla Party of South Africa]]
* [[Afrikaans 100-projek]]
* [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]]
* [[Veelpartyhandves]]
* [[Pan Africanist Movement]]
* [[Africa Restoration Alliance]]
* [[Dire Tladi]]
* [[Tyla]] 
* [[Operation Dudula]]
* [[Abadin Tadia Tjoessoep]]
* [[People's Movement for Change]]
* [[Team Sugar South Africa]]
* [[Mike Procter]]
* [[John Hlophe]]
* [[Ian Cameron]]
* [[Hans Heese]]
* [[Valke (SAPD)]]
* [[Dingaan Thobela]]
* [[David de Lange]]
* [[Odile Harington]]
* [[Louis van Schoor]]
* [[Annelise de Vries]]
* [[Operasie Vula]]
* [[Koos van der Merwe]]
* [[Hylton Nel]]
* [[Danie Odendaal]]
* [[End Conscription Campaign]]
* [[Shifty Records]]
* [[Douw Steyn]]
* [[R.W. Johnson]] 
* [[Ebrahim Rasool]]
* [[Barbara Masekela]]
* [[Brand Fourie]]
* [[Tshepisong]]
* [[Neil de Beer]]
* [[Tshidi Madia]]
* [[Jan Boland Coetzee]]
* [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]]
* [[Maxi Schoeman]]
* [[Kenny Kunene]]
* [[Lis Lange]] 
* [[Katiso Molefe]]
* [[DJ Sumbody]]
* [[Brett Herron (politikus)]]
* [[Marianne Thamm]]
* [[Benjamin Mauerberger]]
* [[Madlanga-kommissie]]
* [[Groot Vyf-kartel]]
* [[G20-spitsberaad in Johannesburg 2025]]
* [[Mary de Haas]]
* [[Leonora van den Heever]]
* [[Lichtenstein-kasteel (Suid-Afrika)]]
* [[Brown Mogotsi]]
* [[William H. Andrews]]
* [[The Continent (digitale koerant)]]
* [[Gerald Olitzki]]
* [[DJ Warras]]
* [[Marius van der Merwe]]
* [[Paul O’Sullivan]]
* [[Francis Guthrie]]
* [[Clem Sunter]]
* [[Susan Lombaard]]
* [[Nicholas Haysom]]
* [[Percy Sieff]]
* [[Nathan Kirsh]]
* [[Ruan Fourie]]
* [[Johnny Davids]]
* [[Jan Wilkens]]
* [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]]
* [[Abdul Minty]]
* [[Ina Paarman]]
* [[Rietvlei-vliegtuigongeluk (1943)]]
* [[Portchie]]
* [[George Kusche]]
* [[J.J. Alcock]]
* [[March and March]]
* [[Jacinta Ngobese-Zuma]]
* [[Dina Pule]]
* [[Feroz Khan]]
* [[Jack Bloom]]
* [[Frans Cronje (politieke ontleder)]]
* [[John Kane-Berman]]
* [[Crossby Vusi Shongwe]]
* [[Staatsveiligheidsagentskap]]
* [[Spy Cables (uitgelekte intelligensiedokumente)]]
* [[Cass Abrahams]]
* [[Ernst Kotzé]]
* [[Souttert]]
* [[Incwala]]
* ''[[The Eye of the Needle (1972 boek)]]''
* [[Wolfie Kodesh]]
* [[David Friedberg]]
* [[Bosveld Stereo]]]
* [[Johannes Schumacher]]
* [[George Pemba]]
* [[Frederick Timpson I'Ons]]
* [[Job Kekana]]
* [[Liliesleaf (plaas)]]
* [[Study Project on Christianity in Apartheid Society]]
* [[ǀXam en ǂKhomani-hartland]]
* [[Ernest Mancoba]]
* [[Christer Uggla]]
* [[Boerekommando]]
* [[Mauser-model 1895]]
* [[Josef Hammar]]
* [[Inval van die Kaapkolonie (1795)]]
* ''[[São José Paquete Africa]]''
* [[Bushveldt Carbineers]]
* [[Martini-Henry]]
* [[Ntshingwayo]]
* [[Ndebele-huisskilderkuns]]
* [[Xibelani-dans]]
* [[Mbandzeni]]
* [[Noni Jabavu]]
* [[Petrus Delport]]
* [[Jan Pieterszoon Coen]]
* [[Zola (musikant)]]]]
* [[Suid-Afrikaanse kuns]]
* [[Pollystraat-kunssentrum]]
* [[Durant Sihlali]]
* [[Barton Keep]]
* [[Sakkie Spangenberg]] 
* [[Nuwe Hervorming Netwerk]]
* [[Albert Pretorius]]
* [[Chris Lamprecht]]
* [[Solly Mapaila]]

{{div col end}}

[[Kategorie:Wikipedia]]
[[Kategorie:Suid-Afrika|*]]
[[Kategorie:Wikipedia:Wikiprojek Suid-Afrika| ]]</text>
      <sha1>rlsppc6uwdcvy8mlu9xrm6khzwal26f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:GerardM/Hospitals in Nigeria</title>
    <ns>2</ns>
    <id>305855</id>
    <revision>
      <id>3362182</id>
      <parentid>3279988</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:51:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>118572</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>3362182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945831" sha1="k7ppjp2sx238smtgiwr548tjgaeqtyo" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=
SELECT ?item WHERE {
  ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q16917;
        wdt:P17 wd:Q1033.
}
|section=
|sort=P131
|sort_order=asca
|columns=label:Article,description,P17:Country,P131:In administrative entity,P625:Geo Coordinate,P18:Image,P242:Locator map image
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
! description
! Country
! In administrative entity
! Geo Coordinate
! Image
! Locator map image
|-
| ''[[:d:Q48809477|Oluyoro Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.387394|3.911728|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101541850|Wushishi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.72236|6.111299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101547951|Dental Centre Oyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.8735|3.932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101550438|Ajebandele Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.608746|3.881459|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552119|Atorin Primary Hearth Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.581381|4.736379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552201|Ayegunle-Olowu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.564541|4.78845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552251|Arowojobe Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.36942|4.962537|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552277|Fajuke Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.38692|4.976752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552376|Itaapa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.478106|4.752311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552400|Faforiji Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.283662|4.716614|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552422|Owode Primary Heath Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.77763|3.21474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552436|Goloko Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.80835|6.734732|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552472|Kajola Bowaje Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.792869|4.639676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552492|Odo-Ijesa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.545849|4.397832|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552530|Primary Health Centre Ibodi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.936352|4.664541|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552616|Iwikun Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.598841|4.717783|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552755|Lawaye Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.621043|4.821458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552790|Ayetoro Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.004644|4.974811|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552800|Iwara Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.531182|4.726212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553965|General Hospital Abudu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.336011|6.033707|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178060|El Bethel Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.832425|3.631859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102244765|Wellrose Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.435586|3.468991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105840203|FaithCity Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.547324|3.330477|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105946393|Olanrewanju Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.488436|4.568492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956044|Life hospital Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.228255|7.10681|display=inline}}
| [[Lêer:Life International Hospital, Awka.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105957077|Zion Uque Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.524863|3.232233|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958458|Bwari medical center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.276762|7.37695|display=inline}}
| [[Lêer:Bwari Medical Centre.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105961100|Cedamb Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.131894|7.494012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105961112|ZOPUTA CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.150759|7.349267|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105962432|Amanda Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.508424|7.037153|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q110321696|National Orthopedic Hospital Dala Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.020349|8.503107|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111913823|Gombe State Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.289478|10.288253|display=inline}}
| [[Lêer:A&amp;E Specialist hospital Gombe, Gombe STATE Nigeria.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112073686|Nigeria Customs Service Medical Centre, Kano state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.022933|8.519054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112187581|National Obstetric Fistula Centre, Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.100491|9.576263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112336220|School of Basic Midwifery, AEFUTHA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.322356|8.093244|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939197|Federal Medical Centre, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.736386|8.517648|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113517239|Vision Capital Eye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.45306|3.39583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113553875|Shreya Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.548351|3.143876|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114184154|DAULA HOSPITAL &amp; MATERNITY HOME]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.162861|6.674554|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114184750|AJIKO MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.748998|11.963144|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185205|CITY CLINICS JALINGO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.90768|11.391982|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185703|SAINT JUDE’S MEDICAL CLINIC &amp; OUR LADY OF FATIMAH MATERNITY HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.848121|7.064439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185759|FEDERAL LOW COST CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.873713|8.845339|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968329|Ofure Clinic &amp; Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.735701|6.13769|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115051662|Rainbow hospital abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.011435|7.472766|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115080571|Q115080571]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.059911|7.41644|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115085773|Viewpoint hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.091007|7.410098|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123074421|Gamadukan Asibitin Dutsinma]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.414467|7.069908|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123364865|Jekadafari Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.286058|11.160593|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123472528|Excellence Clinics And maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.963713|8.588402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125891872|Zoputa Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.031583|8.535009|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959559|General Hospital, Ahoada]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.0964|6.6435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125989070|Ayegunle comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.894233|5.004641|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126195686|Komala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.89184|4.707789|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378387|Al-ameen Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.97122|8.560567|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378392|Ivory Clinical and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.97122|8.560567|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378396|Cottage Comprehensive Health Center  Wudil.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.971981|8.247515|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378403|Cottage Comprehensive Health Center  Bompai. Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.505299|7.066997|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378405|Godiya Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.940876|8.563389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378406|Excellence Clinic &amp; Maternity Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.976606|8.563233|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378410|Lafiya Surgery]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.020683|8.53673|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378411|Federal Collage of Education Clinic, Bichi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.226923|8.215494|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378413|Pinnacle Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.960742|8.534712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378416|Sharada Industrial Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.969248|8.511982|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837313|Teaching hospital Amaku]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.22535|7.078761|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838361|New life hospital, Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.219375|7.08628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128841011|Obiọma Maternity Hospital, Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.039993|6.935889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128846023|Mac-Donald Hospital, Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.2151|7.0764|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128848354|Sauki Hospital, Lafia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.501794|8.526369|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128853094|Umuebeke Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.10727|7.36345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128859970|Melly Logo Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.419302|7.083799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128881519|Igwebuike Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.41111|7.37401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128881850|Ndiegoro Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.0893|7.3682|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128883659|Ohazu I Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.09966|7.37595|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128884171|Shammah Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.37633|5.09666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128884394|St. Benard Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.930045|8.903933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128884574|Our Lady Of Sick Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.4321|5.1453|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128884854|Agu Foundation Hosptial]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.37517|5.09852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128885098|Aba School Of Health Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.102174|7.380229|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128885205|Iheorji health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.380127|5.075317|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128885695|Frank Agu Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.08223|7.478174|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128885838|Get Well Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.981177|8.465736|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128885976|Fazal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|30.025436|71.774771|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128886306|Eluohazu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.334857|5.073801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128886663|Elshaddai Christian Hospital/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.124787|6.801804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128886859|Deensel Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.9743|8.5284|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128887041|Divine Mercy Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.146499|3.374387|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128887240|Umuogele Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.377319|5.079285|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128887690|Adonis Christy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.1|7.35|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128887793|Abundance Life Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.613788|5.209928|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128887951|Ado Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.36078|5.09222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128888102|Chief Ogumka Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.420413|7.086655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128888236|Clehanson Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.111481|7.359598|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128892575|Divine Favour Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.0785|7.3312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128899196|Uhuolugho PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.9737|7.3911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903440|Bugawa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.01633|8.57245|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904427|Chosen Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.426693|7.094702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904749|Tungar Lada Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.428513|7.09592|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908690|Ijeoma Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.128333|7.41025|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128915492|Labondo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.369106|12.402264|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128923968|The Lords Foundation Hospital &amp; Maternity Ugwunchara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.3722|5.5838|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128930246|Victory Hospital (Ekenobizi)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.53834|7.49702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128948806|Agwuawuru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.3673|7.6743|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128950011|Ngada Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.9791|7.4393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128988939|Nodinga Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.505348|7.066952|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128989957|Gangwokki Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.505309|7.066977|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997881|Amachara General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.54043|7.45655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128998097|Wuro-Hausa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.20646|12.49997|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129008293|Yava Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.03|7.92|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129008591|University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.979126|7.403687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129008943|ST VINCENT GRACE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129009521|QUICK HEALTH SPEACIALIST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.5197|7.5026|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129012530|Priscilla Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.535095|7.496277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015907|Nsukwe Primary Health Centr]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.429347|7.097469|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129021217|Umuhu Ezechi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129056902|Dennis Blessing Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.53276|7.49512|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129057319|FOUNTAINS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.113465|7.376746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058624|MARGARET HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129106014|Mopol Barracks Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.93614|7.48539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167849|Bajaule Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.177917|13.223511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168795|Amiyi Uhu Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.7607|7.4732|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170154|Kiri Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|3.770434|31.635021|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129246049|Madonna Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.71152|7.73449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130216407|Bawan Dodo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.629318|9.067546|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130465682|Cadarcrest Hospital Ltd, Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.992872|7.487123|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130466219|Gombe Federal Medical Centre, Gombe State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.25|11.166667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130467127|Myyetti Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.199895|11.187575|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130468072|Dan Fodiyo Essential Health &amp; Herbal Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.283333|11.166667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130468139|DOMA Hospital, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.28825|11.18206|display=inline}}
| [[Lêer:Doma Hospital 01.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130476015|Bauchi Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.8401|9.8204|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130476152|Katagum General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.2881|10.34459|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130487077|St Marys Hospital - Isunjaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130487121|St Jude's Hospital - Orlu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130489358|Sabana Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.299222|11.150833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130504797|STEVENSON MEDICARE LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.789264|7.039851|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130505166|Bunu Model Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.427266|7.098813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130505200|Bara-Ale Model Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.7645|7.0142|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130541844|Garkuwa Specialist Hospital in Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.554842|7.450319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130545649|NNANA CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.414275|7.069893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130548855|Soku Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|41.8|34.033|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130548937|Ataba Model Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.4714|7.4208|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130549051|Akaradi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.54924|7.43916|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130611114|Unyengala Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.414452|7.069967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130611119|Oronija Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.414427|7.069998|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130611151|Egwede Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.414481|7.069959|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131825625|Mother and Child Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.833549|7.006944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838858|Bee-Hess Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.602084|3.305532|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838887|Blooming Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.685092|3.274124|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|6.685225|3.274118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838896|Brubert Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.6179|3.3209|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838928|Christ Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.443384|3.368695|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838935|Continental Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.530457|3.362687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838947|Dolu Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.559919|3.336755|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838963|HealingTouch Royal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.521084|3.318865|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838967|House of Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.602803|3.354189|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838973|Isioma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.50753|3.34624|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838977|Mayriamville Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.488352|3.360374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838989|Muskat Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.461637|3.153772|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838994|Nature Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.531149|3.347824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839002|Providence Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.441207|3.420083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839007|Rotfol Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.51094|3.352563|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839015|Smith Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.485963|3.368853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839028|St. Charles Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.510424|3.355954|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839037|Tai Oworu Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.539968|3.371174|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839128|The Roding Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.42929|3.439482|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839143|Tin Can Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.446156|3.326728|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839155|Veteran Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.524886|3.368205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839159|Zolace Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.504813|3.351196|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839244|TAAL Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.605182|3.341034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839256|The Pennisula Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.450575|3.554314|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839264|LivingHeart Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.44626|3.542047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839271|Adequate Medcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.478615|3.705879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839844|Citizen Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.444377|3.416994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839853|Dako Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.447681|3.323592|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839878|El-Dunamis Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.593574|3.240937|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839894|Emmanuelle Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.549616|3.268498|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839897|Family Health Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.517181|3.361174|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131839918|First Foundation Healthcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.590022|3.360615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840000|First Link Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.524388|3.379238|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840015|Ilogbo Central Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.464874|3.152574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840023|Ituah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.472671|3.279434|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840031|Jity Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.528092|3.324567|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840061|Mount Sinai Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.510522|3.353932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840067|Onyems-B-Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.459973|3.20328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840076|Pacific Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.683085|3.309272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840092|Prince And Princess Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.604945|3.285956|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840098|Rao Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.510735|3.356943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840122|Saint Francois Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.444814|3.415067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840255|St. Ives Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.590299|3.362838|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131840264|Vineyard Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.570132|3.28987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131842445|Katis Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.605836|3.506984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843516|Arthrimed Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.580594|3.347054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843534|Bose Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.524806|3.323096|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843542|Crystal Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.602552|3.306428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843550|Elegbeleye Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.603965|3.382081|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843558|Elphy Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.469047|3.194384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843564|Farri Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.455486|3.405004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131843566|Goodseed Specialist Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.548888|3.328327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844199|Idowu Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.587589|3.373845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844213|Jefis Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.684504|3.274504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844219|Libra Specialists Hospitals &amp; Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.503037|3.350142|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844226|LifeCare Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.595665|3.385999|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844238|Lifecrest Medical Services Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.453406|3.389402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844245|Olive Multi-specialists Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.439963|3.469896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131844264|Ufuoma Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.447664|3.336371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131845234|Childkid Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.572152|3.393543|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131845248|Life Line Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.503514|3.351582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131845269|Mother &amp; Child Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.44805|3.418039|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131845288|Blue Sky Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.543695|3.275936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131845308|Kupa Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.549657|3.332557|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131845516|Liberty Life Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.558785|3.344661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131846525|Lifefort Children's Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.521524|3.364318|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131846876|Massey Street Children's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.455|3.392222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131847068|Neo Childcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.493521|3.355218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131847140|Outreach Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.645552|3.323368|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131847283|Shammah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.469865|3.347725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131847358|Syban Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.472486|3.344857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131847443|The Children's Practice Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.442119|3.422432|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131858060|Alimosho General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.561358|3.25135|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131858122|Lagos State General Hospital Mushin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.508542|3.357596|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131858155|Yabatech Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.519543|3.376477|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131858201|Deseret Eye Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.574906|3.355228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131902670|Western Eye Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.429|3.418|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131902855|The Ocularist Eye Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.603805|3.281704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131902957|Sightcity Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.426507|3.430382|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903178|Procare Vision Eye Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.503529|3.376654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903189|Pietros Eye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.669552|3.280106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903341|Maja Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.448777|3.406232|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131926906|Federal Teaching Hospital, Ido Ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.843358|5.1877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133190102|University of Medical Sciences Teaching Hospital, Ondo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.243158|5.199938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294695|Emel Hospital.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.475619|3.289548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295953|Gozie Specialist Hospital-Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.145125|6.79196|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295958|Living spring hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.125553|6.78218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133393448|Restoration specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| 
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133461451|St Valery Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.134947|4.261256|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133804056|University of illorin teaching hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.54004|4.648177|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133804077|Igbinedion University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.731028|5.377271|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133885673|Federal Medical Centre, Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.145365|6.80756|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133885682|Federal Medical Centre, Mubi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.234181|12.946522|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133885683|Federal Medical Centre, Wase]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.21106|6.712284|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476067|St.Charles Borromew Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.132952|6.792418|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476118|Ayoka memorial dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.490246|4.600151|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476387|Aire dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.500408|3.338615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692987|Mbierebe Akpawat Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.97713|7.97713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698634|Ikot Akpan Abia Nigeria Police Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.414416|7.069945|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700380|Iwuokpom-Opolom Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.91877|7.91877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134729754|Ifesowapo-Arigidi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.543609|5.775152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135686895|Yobe State Specialist Hospital Gasua]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.74701|11.966208|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136537012|Ifejola Specialist Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.30077|6.11304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724435|Ohielewu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|7.238396|7.149932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756084|Biu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|10.6111|12.195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772363|General Hospital Marte]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.3643|13.8249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136881658|General Hospital Nangere]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.856355|11.07386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136882139|General Hospital Fika]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|11.279927|11.305513|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136893012|General Hospital Yunusari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|13.09413|12.1037|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136893061|General Hospital Gashua]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|12.874328|11.027044|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137169547|Health and Human Services  Hospital Management Board]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.044065|7.502471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137196047|Damaturu Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|8.914964|6.691562|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386299|NAVY MEDICAL CENTRE CALABAR]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.972144|8.329466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137737821|Etinan General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.84355|7.855814|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137851335|ROUZ HOSPITAL AND MATERNITY LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|9.001083|7.479516|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139731883|Rock foundation hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.217917|7.064125|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139731889|HEALTH POST ISIAKU ISUOFIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.027004|7.042608|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|6.026927|7.042396|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139731897|OUR LADY OF LOURDES HOSPITAL IHIALA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.778096|6.869089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139731971|PHC Ekwulobia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|6.043366|7.079401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140429754|Model Primary Health Care Centre, Aluu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|4.933378|6.94116|display=inline}}
| [[Lêer:Model Primary Health Care Center Aluu.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q140644754|New Era Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| {{Coord|5.107565|7.379062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140865351|Adoration Hospital &amp; Maternity LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| 
| 
| [[Lêer:Adoration Hospital and Maternity Okparagwa.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q30288385|Nigerian Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.140019|7.525584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105550300|Abia State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.111036|7.365013|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114235931|ST. ANTHONY'S HOSPITAL, ABIA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.101357|7.378664|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133647376|General Hospital Abà]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| ''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.109874|7.364531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248340|Land Mark Hospital Ariaria, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248692|New Lead Hospital Ariaria, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248696|Evergreen Hospital Osusu 1, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248755|Green Land Hospital Ariaria, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248762|Living Word Hospital Ogbor 1, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248781|Chidima Hospital Ariaria, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248920|Rosevine Hospital Old GRA, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248826|Victory Christian Hospital Enyimba, Aba South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663117|Aba South]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248837|Elshaddai Christian Hospital/Maternity , Aba South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663117|Aba South]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248935|Bethel Hospital And Maternity Enyimba, Aba South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4663117|Aba South]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956035|Lafiak Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1053237|Abaji]]''
| {{Coord|8.475269|6.946062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136535517|General Hospital Abaji]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Abuja]]
| ''[[:d:Q1053237|Abaji]]''
| {{Coord|8.487139|6.943861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254043|Federal Teaching hospital Abakaliki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.331185|8.107153|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105534030|Alex Ekwueme Federal University Teaching Hospital Abakaliki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.332722|8.108228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114940014|BETHEL HOSPITAL, EBONYI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.312463|8.123072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114940110|CHRIST THE KING HOSPITAL, EBONYI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.311095|8.10281|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114940603|FELIX MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.326661|8.120482|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114940844|ST. THERESA'S HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.483068|7.521372|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133648536|General Hospital Elinwobvu]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.210487|8.112876|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098766|Giwa Hospital &amp; Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q106698011|Abakpa]]''
| {{Coord|10.501546|7.440859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5440291|Federal Medical Center, Abeokuta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.144326|3.380343|display=inline}}
| [[Lêer:Federal Medical Centre Gate, Idi-aba, Abeokuta.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q30262012|Sacred Heart Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.163479|3.362905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175478|O &amp; A Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.182796|3.379896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176162|Itunu Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.140455|3.331267|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177390|First Alpha Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.130777|3.321989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177437|Redwood Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.131704|3.321228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177469|Tobiloba Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.129979|3.320101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178802|Angel And Eagle Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.127623|3.349742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102179057|Mercy Group Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.132245|3.332134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105733853|Abeokuta State Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.156385|3.34907|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126089047|Micheal &amp; Alice Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.153858|3.393956|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126089118|Coxwell Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.146912|3.364537|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130478084|Ademuyiwa Medical Diagnostics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.140692|3.32666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456977|Federal Medical Centre*: A 250-bed regional hospital located in Abeokuta, providing secondary and tertiary medical services.¹]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.144363|3.371506|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134388024|Sacred Heart Hospital, Abeokuta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]''
| {{Coord|7.166563|3.355645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101990887|General Hospital Iberekodo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.222667|3.339611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134658780|Insha Alahu Eweje]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.33594|3.33594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134661954|Itun Oluwo Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134664691|Omu Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134665655|Ikija Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.15571|3.34509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134680507|Royal Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.349486|3.349486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134683141|De Vicosa Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134685492|Elega Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.34752|3.34752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134687618|First Gate Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.195254|3.348083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134688258|God Grace and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|6.761389|3.211389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134689780|Keniku Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.150154|3.200189|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134690450|Boaf Iberekodo Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|6.441255|3.859972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691002|Charity Clinic And Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|6.7073|3.2428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691664|Iberekodo Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.34038|3.34038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691838|Ike-Oluwa Clinic and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|6.71953|3.304702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693071|Shallom Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.35025|3.35025|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694699|35 ARMY BRIGADE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134695042|Adeun Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.174985|3.290084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698203|Bisted Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.31492|3.31492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698354|El-Shadai Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700389|Heritage Hospital Itaoshin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.299546|3.299546|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700841|Ita Oshin Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.30671|3.30671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700936|Mile2 Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.29645|3.29645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701347|Noble Vine Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.152212|3.301238|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703270|Olomore Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.309485|7.309485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703340|Omowunmi Faith Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.145309|3.359045|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703824|Royal Diamond Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.145309|3.359045|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704265|Royal Grace Hospital (Randa)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.28234|7.28234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704951|Soyoye Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|3.2689|3.2689|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706534|Victory Heart Clinic &amp; Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.145309|3.359045|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134707784|Fagbenro Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.170078|3.274227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134708590|Ikereku Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.20739|3.20739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134711387|Ilewo Orile Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.19005|3.19005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134711689|Isaga Orile General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.100214|3.166456|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717407|Kuta Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.06667|3.25|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718011|Fesjo Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.24544|3.24544|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718943|Ibara Orile Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.23641|3.23641|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719015|Idi-Ori Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.27278|3.27278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719910|Ile-Ise Awo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.27515|3.27515|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134720113|Abiye Clinic And Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.065817|3.065817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134721239|Ademuyiwa Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.013933|3.013933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134721342|Anigbado Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.06324|3.06324|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134722642|Idi-Emi Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.231599|3.231599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134722809|Imala Model Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.4|3.01|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134722981|Ijale Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.195187|3.195187|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723375|Keesan Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.13913|3.13913|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723650|Olurunda Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.15035|3.15035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725919|Abraham Clinic and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.3217|3.3217|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726072|Ise-Oluwa Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.171186|3.358057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726187|Lafenwa/Odo-Eran Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.12688|3.32688|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726558|Oloruntola Clinic and maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134727292|Oluwaseun Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134730174|Omotayo Clinic and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134730770|Abinbola Clinic and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732108|Ayobami Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732242|Brims Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]''
| {{Coord|7.106433|3.306433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101965767|Federal Medical Centre Abeokuta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]''
| {{Coord|7.143833|3.380583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101989421|Ademola Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]''
| {{Coord|7.162444|3.350389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101989763|Olikoye Community Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]''
| {{Coord|7.1719|3.361821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133260866|Lekfad Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]''
| {{Coord|7.165691|3.368346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128861696|Morning Star Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59678315|Abia South]]''
| {{Coord|6.485219|7.51934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128893129|Ndukwe Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59678315|Abia South]]''
| {{Coord|5.097839|7.371179|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109666606|State Specialist Hospital, Amachara Abia.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.540832|7.455997|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128796653|Aba Holy Wounds Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.121247|7.353801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128833425|Goodness &amp; Mercy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.115906|7.34552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128835014|Zurmi Town Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|12.77914|6.78393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128836042|Powerline Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.10791|7.337891|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128836789|Ivory Specialist Hospital Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113892|7.340881|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128836808|king well hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12678|7.35807|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128836842|Industrial Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1236|7.3702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837184|Eziama Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12793|7.364502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837499|Family Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.126192|7.355037|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837771|Asa-Okpulor II Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.267201|7.345342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837777|El-Asamen Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.120483|7.358887|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838140|Saint Faith hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.338074|7.364502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838164|chinwendu clinic and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12943|7.3396|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838245|St Eugene Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.411397|7.069047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838433|Umuneator Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.739509|7.451617|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838678|Nnadozie Hospital/ Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.118717|7.358399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838815|Asaokpuaja Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0768|7.3741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128840677|Asaokpulor1 PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07329|7.33015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128840825|Euna Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12019|7.35312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128841535|Berma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1073|7.348877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128841659|Umuokennunu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0537|7.345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128841816|Umunneato Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12162|7.36078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128841999|Ukwumango Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.414165|7.069929|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128842610|Mother Of Mercy Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11802|7.413795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128842862|Impact Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11821|7.38946|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128842886|Uratta Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1151|7.3341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128843919|Ogbosisi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.414424|7.069841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128844970|Isaac Okwuonu memorial hospital /maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113281|7.39209|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128845537|Gods Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.10049|7.371355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128846578|Nissi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12165|7.38187|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128846589|Kelechi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.088429|7.332775|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128846958|Olive Hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12063|7.35882|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128847380|Unilever Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.517361|7.501578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128847773|Zikora h Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.114319|7.389893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128847918|Presto Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.476086|7.547745|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128848417|Nigerian Breweries Plc Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.121217|7.375152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128848727|Blessed heaven hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12047|7.38119|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128849010|Ndubuisi Hospital/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12142|7.35308|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128849033|Umuosi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.860074|7.299797|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128849725|Mercy Hospital abia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128850167|M &amp; M Hospital/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.108133|7.355282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128850775|Eberechukwu Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.402062|7.481812|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128851345|ozuitem health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6333|7.5667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128852230|Ebenma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11731|7.384094|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128854378|Ellion Hospital clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12081|7.38138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128854643|Chidima Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.433097|6.999501|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128854826|Chinnedu Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12106|7.35815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128855524|Chidinma Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.43309|7.004287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128855793|Umuola Okpulo1! Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.124329|7.381714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128855900|Group Medical Practice/maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.111694|7.393677|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128856852|Ogbor Hill Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113525|7.387329|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128856953|Umuola Egbelu Health Primary Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12796|7.38171|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128857666|Pepple'S Road Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.13511|7.36798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128857695|MC hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.108276|7.355286|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128858566|Ukwuodara Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|12.20337|7.87639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128858589|Reagents specialist hospital /maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.06762|7.23483|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128859407|Ukwudara Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128860200|Seventh Day Adventist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.124116|7.386658|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128860496|Monac Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.107276|7.349483|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128860978|Mont Zion Christain Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0878|7.3488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128861594|Afoma Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.13|7.414444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128865062|St. Augustus Hopital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128867100|Umuaku Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07743|7.36083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128867919|Umunkwulo Umuagbai Comprehensive Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.078491|7.352478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128868764|General Hospital Arochukwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.388535|7.911696|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128869241|Ozu Abam Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.59613|7.747681|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128871944|Umunnato General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.726074|7.630493|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128872774|Pricess Mary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.124103|7.393751|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128873472|orienz specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.136778|7.401944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128874818|Kahabiri Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1|7.35|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128875432|Umuogor Health Phc]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07994|7.330074|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128876061|OSOKE PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07824|7.36777|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128876812|Theresa'S Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.114685|7.354919|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128877095|Osusu Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.112703|7.335792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128877413|Amakpoke phc]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.01263|7.36685|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128877696|Osusu 11 Primary health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11273|7.37785|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128878259|Umudii Umuaku Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.992676|7.358704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128878901|Ugwuawuru Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.593|7.2742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128880334|Austin Graces Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.117126|7.362671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128880939|Angels of Mercy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.124084|7.354919|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128889136|Asaokpuaja Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0768|7.3741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128890783|Umuola Okpulor 2 Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| {{Coord|5.131253|7.38556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128890798|St Luke Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128891526|Touch Health Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| {{Coord|5.12249|7.343957|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128892652|Tina Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| {{Coord|5.132272|7.367324|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128894077|Osusu 1 Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11273|7.35785|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128894344|New Generation Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.118949|7.351609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128894792|Ngozika Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.249666|7.326669|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128895160|Nnamdi hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.433151|7.00424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128895780|Ohaeri Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.42959|7.096345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128896082|Oleka Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.165608|7.305629|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|5.16562|7.305692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128896534|Onyebuchi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128896838|Onyedikachi Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.109545|6.765955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128897387|Amaeke Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9868|7.35015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128898378|Chekwas Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.108792|7.374518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128898567|Chazokam Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663117|Aba South]]''
| {{Coord|7.328941|5.099423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128898981|Marc Rose Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|7.3781|5.0876|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128899013|Obuda Ward Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11491|7.37411|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128899215|Martin Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.823822|7.01571|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128899404|Lords Golden Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128900245|Uhuolughu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9737|7.3911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128900401|Amorie Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9645|7.3963|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128900523|Newlife Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.117493|7.349304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128901183|Sam Memorial Hospital/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128901217|Evergreen Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| {{Coord|5.1203|7.353271|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128901940|Umuokpara Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.988708|7.426514|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128902177|Rosevine Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.12126|7.38188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128902669|Umudim Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9122|7.3747|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903175|Akporo Achara Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1012|7.3353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903775|Osoke Amato Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.065674|7.334106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903925|Ugwuakuma Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.412292|7.911926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903930|Padora Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903957|Uru-Lokpaukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.93966|7.4302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904050|Umuobasi PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.0314|7.382|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904093|Perpetual Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.151467|7.33533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904094|Utughaugwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.45759|7.88921|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904103|Petra Hospital (Ngwa Ii)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.06925|7.33001|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904109|St Anthony'S Hospital (Arochukwu)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.393127|7.886475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904137|Phoenix Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.126491|7.340681|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904168|Plescher Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.10677|7.38129|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904185|Amorji Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.5198|7.525113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904207|Obinolu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.952087|7.38431|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904211|Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663117|Aba South]]''
| {{Coord|5.114712|7.373625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904231|Primary Health Care Centre Amaufuru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.06274|7.30663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904236|OLD GRA HEALTH POST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4663114|Aba North]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904239|The Great Emmanuel Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.967102|7.387329|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904290|Harmony Hospital Aba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904292|Progress Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.091064|7.387553|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904293|Umucha Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.997925|7.387085|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904305|Faith Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09694|7.3609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904327|Chimdinma Greenlife Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0962|7.363806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904338|Obilagu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904356|Umuchieze PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9262|7.421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904366|Bethel Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.097306|7.354306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904384|Amara Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.577913|7.320734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904409|Aba Ukwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.06538|7.32586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904457|St. Joseph Catholic Hospital, Ohabia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.072083|7.338074|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904459|Talata Mafara Orphan and less Privilege]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904687|St Jude Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.076294|7.336914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904828|Ramas Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.141843|7.344243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905137|Our Saviour Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.38762|7.48654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905189|Reachest Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905442|Eluohazu Ward Primary Health Centre,Asaeme]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07834|7.38298|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905571|Rhema Clinic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.075093|7.355377|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905924|Mbala PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.01846|7.39466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905936|Rheum Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906241|Romans Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.280057|7.366872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906378|Kelechi Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.33313|5.089294|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906625|Sacramento Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906984|Sacred Heart Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907119|Jonex Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.505314|7.066983|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907277|Ekeoha Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1072|7.368|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907440|Salvation Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.505331|7.067105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907725|Jone Christ Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.505316|7.067034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907861|Jim Dora Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907935|Ngodo Health Centre (Umunn)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.95716|7.39315|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908014|Sancta Maria Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113615|7.377003|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908026|J.T. Hospital And Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908353|Shabia Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09663|7.37635|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908373|Good Shepherd Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908532|Health Gate Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.685055|3.325174|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908743|Shalom Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.142433|7.344308|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908940|Macro Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.355286|5.108276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128909056|Slim Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128909126|Light Of God Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128909386|St. Agnes Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128909707|St. Andrew Hospital &amp; Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910114|St. Anthony Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.10131|7.37867|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910599|St. Frances Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910611|Asa Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0633|7.3515|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910845|St. Partrick Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.794635|7.014113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128911103|Lomara Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.931885|7.360291|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128911173|Temple Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.087952|7.34877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128911604|The Apostolic Church Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128911742|Ngwa Road End Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09876|7.38445|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912097|Springs Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11244|7.37603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912120|The Nazareth Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912256|Helina Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912341|Aba Holy Wounds Hospita]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11445|7.34134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912551|Umuogorosoke Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912881|Ugochukwu Maternity Home And Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912888|Nazareth Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11095|7.37581|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128913788|Ugo Unity And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128913926|Tricoma Christain Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128914110|Ucheoma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128914250|Uchendu Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.477884|7.03354|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128914531|Amannagwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|7.899475|5.3797|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128915027|Obinkita Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.888672|5.387878|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128915307|God Blessed]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.90446|5.39943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128915403|Maternal And Child Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1147|7.37362|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128916138|Chees Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.10758|7.376307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128917655|Ekeoma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11226|5.11226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128918752|The Presbyterian]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.046992|7.75527|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128919609|Harvey Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113005|7.376157|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128920108|Nkenna Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.524475|7.4953|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128920572|Nnorom Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.526917|7.496277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128921002|Obioma Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.526917|7.496277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128921501|Okpjiaku Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0954|7.3462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128921834|Omega Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.536682|7.492126|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128922085|Obinolu Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.95196|7.38424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128923011|Sunshine Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.514586|7.501654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128923999|Eziukwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1009|7.37335|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128925393|Ohazu II Health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09966|7.37595|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128925762|Akawa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9345|7.2963|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128926038|Idima Abam Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q965036|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.543792|7.703688|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128926151|St. James Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.12901|7.312054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128926584|Vinific Hospital And Metanity.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4965|7.5026|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128927166|Youth Network On Hiv/Aids]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.932095|6.282134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128927456|Lokpanta Basic Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.985|7.4618|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128927537|Isiama Afara Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.516724|7.486328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128934117|Ohazu 4 Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.179023|7.493079|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128934393|Aro-Ajatakiri Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3954|7.5206|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128934633|Miracle Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128934871|Chinwe Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.096313|7.366089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128935141|Blessing Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128935362|Amaogbonna Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1113|7.3619|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128935505|Leru Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.91459|7.41057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128935844|Onyemaechi Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1|7.35|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128936004|Lady Anasthasia Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.110786|7.360551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128936532|Ikechukwu Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1085|7.3523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128936537|Lekwesi PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9609|7.4596|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128937381|Ezingodo PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9708|7.3845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128938325|Umuobi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.97168|7.283691|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128942736|AMAZING GRACE CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.115261|7.342173|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128943450|Nwadike Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128943956|Amuzukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.542908|7.50708|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128944071|Mendel Hospital And Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.107727|7.362122|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128945021|Victory Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0955|7.3629|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128945619|Anaelechi Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.47707|7.45956|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128946024|FAMILY CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.126243|7.355084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128946628|GOD HEALS CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.125978|7.356892|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128946677|St Paul'S Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.092285|7.354492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128947247|Nneato Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9488|7.301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128947400|LIFE GATE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128948097|PPFN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128949459|EziamaNnneato PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9709|7.3008|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128951049|Isuochi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9924|7.3996|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128951710|Umuelem Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9729|7.413086|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128953594|Obulo PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9163|7.3118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128973299|John Okorie Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.089478|7.352905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128973741|Mary'S Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.505385|7.067083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128974078|Alayi Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7258|7.5948|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128974611|Agboakoli Alayi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7409|7.5952|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128975137|Ukwuakwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.431091|7.909302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128975701|Uche Chukwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.442688|7.909485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128976179|Obiene Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4107|7.9218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128976831|Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.4215|7.9159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128977743|Amakofia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.4266|7.900696|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128978298|Abuma Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.4256|7.9143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128979329|College Of Education Technical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q965036|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.378251|7.910268|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128979532|Asasa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.3987|7.8819|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128979844|Ndi-Oji Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.566954|7.738429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128981953|Ugwuavo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.398071|7.893127|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128982279|Aroikpa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9252|7.2778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128983798|Amuvi Model health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.41402|7.8725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128986617|Amuru Abam Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.61622|7.74657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128987202|Obieze Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.419678|7.9505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128988968|Isu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.41588|7.95607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128989372|Asaga Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.398682|7.881897|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128989620|Umuzomgbo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.45777|7.88912|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990336|Umuye Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.47229|7.89032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990489|Umuokereke Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4767|7.50803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128993153|Uburu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.44219|7.88137|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128993263|Amata Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6982|7.4245|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128993331|Amuzu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.487305|7.427307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128994151|Atani Basic Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q965036|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.414429|7.069914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128994584|Amakama PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.46678|7.4812|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995509|Ibom Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38189|7.89573|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995511|Obichie Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.461304|7.880676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995739|Ndiagwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.531924|7.748181|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995763|Zenith Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.539596|7.496867|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995767|Ndi Okpo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.471924|7.878723|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995788|El-Shaddai Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53743|7.49034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995795|Ihie Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9846|7.4215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996036|Life Essential Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53929|7.49397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996332|Aduanu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.3836|7.8947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996549|Amamiri Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.497314|7.883118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996586|ABBA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5255|7.4941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996605|Mercy Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.481506|7.885681|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996639|ADELABU CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996727|All Saint Maternity And Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53208|7.49567|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996928|Amuda General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53208|7.49567|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996973|Iheabata Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9979|7.3871|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997061|St Anthony'S Hospital (Amuda)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.101139|7.381333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997100|Unity Enugu Extension Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|6.432531|7.518818|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997170|Ezioba Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.97442|7.30416|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997235|Amaorji Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9497|7.4305|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997242|0bilagu lokpanta health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997255|obiagu health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.9128|7.4784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128999887|Amafia/Amaetiti Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4934|7.8978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129003690|CHRIST SPEACIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5401|7.4986|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129004178|CONQUEST HOSPITAL&amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5125|7.4912|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129007367|Umuoparaozara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4766|7.50903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129008940|Atan Ihe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.457092|7.877319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129009559|Ndi Okorie Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.548532|7.773131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129009715|Umutowe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4708|7.50719|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129010058|Atani Abam Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.50333|7.77154|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129012130|Amizi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.465698|7.501282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129013382|Ndiawa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.96977|7.40502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129013623|umuajia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129013667|Umuajaja Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129014548|Umuobia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.48923|7.48374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015372|Chidiadi Access Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.514282|7.498718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015876|Umuogo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129016209|Amaibo Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7681|7.4984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129017493|Nkpakpi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.43484|7.91841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129018334|Umunnato Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.695894|5.758798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129018814|Chijioke Osogho Methodist Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.7022|5.7609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129019279|Amaekpu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.7149|5.7855|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129019335|Eleoha Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.434692|7.916321|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129019658|Umuisi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.551188|5.701314|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129019994|Amankalu Igbere Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.665|5.7078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129020234|Mikky Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129020280|Amaukwu Igbere Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.669495|5.703308|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129020538|Amaiyi Igbere Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.6459|5.6817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129020786|Okafia Ultra Modern Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.644833|5.693161|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129021129|Ndielu Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.79088|7.60971|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129021172|Igbere Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.656241|5.709918|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129021201|Royal Cross Methodist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.80294|7.61416|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129021286|Health Office Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38558|7.91326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129021676|Standard Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.637775|5.558367|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129022403|ARO USA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.382|7.90031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129023762|Okoroenyi Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.60157|5.50824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024120|EtitiUlo Health Post Pr]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.644583|5.537533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024308|Winners Family Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.236133|7.359728|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024422|Bende Ovu Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.634506|5.555515|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024487|Wimpole Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1103|7.375|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024693|Bende Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.63633|5.56001|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024860|Uzoma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024876|Agbamuzu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.62348|5.55758|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025204|Isiaku Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.603235|5.695465|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025504|Ezinne Model Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.601364|5.721568|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025529|Uwalaka Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.111084|7.360474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025915|Amankalu Alayi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.6064|5.7088|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129026238|Umuenyere Alayi Primary Health Care Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.61845|5.72986|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129026319|Union Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129026559|Okagwe Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129028657|ukwuodara Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129031151|Umuigu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129031509|Ariam Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3385|7.619806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129045768|Ubibia Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.512369|7.639961|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129046392|St. Nicholas Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.533938|7.687536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129046795|Okopedi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.484465|7.685|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129047260|Ntubi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.502858|7.638363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129047680|Ndiwo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.50068|7.68548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129048153|Amaokwe Item Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7534|7.6684|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129048715|Okai Item Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8193|7.6753|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129049104|Akanu Model Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7929|7.6831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129049841|Oriendu Health POST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129049872|Okoko Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.736904|7.632185|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129050358|Ntalakwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.447377|7.684972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129051135|Okpuhu Nkpa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.66363|7.50867|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129051614|Amaegbuato Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6641|7.479145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129052137|Ugwunkpa Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.62851|7.462239|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129052602|Isiegbu Ozuitem Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6479|7.6071|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053418|Mba Ozuitem Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6132|7.6136|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053960|Umuobasiukwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.601724|7.605357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129054506|Amaba Ugwueke Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8221|7.6243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129055316|Ezeukwu Pimary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.808651|7.566152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129055953|Ameke Abam Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q965036|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.594299|7.676086|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129056436|Ndi Ebe Abam Health Facility]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q965036|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.61625|7.71796|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129056676|Akoli Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6662|7.555|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129057162|Ihim Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4693|7.5712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058018|Umuokwe Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6476|7.6796|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058124|Azuiyi health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.36714|7.5178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058313|Ndi Okereke Abam Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.48233|7.79702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058626|Amoji Lodu Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6241|7.5293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058855|Ekpiri Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.39661|7.56912|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129059174|Lodu Imenyi Primary Health CARE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6379|7.5379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129059551|Lohum Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6493|7.55371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129059869|Iberenta Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.447876|7.606323|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129060399|Iyalu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4476|7.5985|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129060636|Itu-Nta Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4491|7.6374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129061371|Ngwugwo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4408|7.5865|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129061873|FOUNTAINS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129062405|Nkalunta Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.46894|7.56338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129062776|Umuahala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129063089|Obuohia Ibere Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.333923|7.58429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129063387|Umuelechi Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9184|7.2113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129063597|Ikemba Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3411|7.6462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129064320|Umuitor Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9204|7.2196|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129065372|Amawom Outreach Unit]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.463928|7.558716|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129065649|Our Lady Of Apostle Maternity Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56772|7.45739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129066002|Oloko Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3731|7.5243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067295|Umukabia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.606079|7.460327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067928|Michael Okpara University Of Agriculture Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.48164|7.54369|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067967|Ekeoba Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.57937|7.44493|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067969|Umudike Ukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.547913|5.469727|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129068210|Amaba Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.5405|5.4548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129068425|Oboro Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4312|7.5696|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129068765|Amaogwugwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.60064|7.44775|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129069576|Okwe Health Centre Primary Public]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4238|7.5725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129074057|isiala health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4052|7.5661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129076959|Okporoenyi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.709918|7.656241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129077426|Tb &amp; Leprosy Referal Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.655093|7.538967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129077734|Ngwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.66632|7.55499|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078570|Ihite Ude Ofeme Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6328|7.43523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078610|Nkechi Colwill Methodist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.65445|7.5403|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129079526|Achama Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6311|7.5604|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129079918|Tochi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.63261|7.56117|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080028|AL-PRINCE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.50208|7.4978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080910|Ohandu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.88527|7.33765|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081052|Uzuakoli Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6251|7.5619|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081756|Umugbalu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4522|7.5621|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129082575|Linda Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129082799|Comprehensive Health Centre (Fmc)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.40861|7.54626|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129083200|Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.380493|7.533325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084724|Umuezeama Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084890|Nnono Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.42503|7.5424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084972|MARANATHA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085025|UWAOMA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085118|POLICE CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085170|Ugba Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.534119|7.501282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085201|Obugwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3591|7.6342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085646|Usaka-Eleogu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085788|Obuohia Okike Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3338|7.5949|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085827|GOD'S GIFT CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.50174|7.4994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086074|HOSSONNA SPEACIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.51388|7.495665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086078|Nchara Otoro health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3255|7.5466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086104|Nchara Akanu Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3608|7.51778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086369|Azumini Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9438|7.47967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086390|IHUNNA ENYINNA SPEACIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.50693|7.49652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086768|Ahaba Ukwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3796|7.5364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086933|IVORY MEDICAL CLINIC /MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.49961|7.49945|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129087384|OSINACHI MEDICAL CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.50246|7.4984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129087769|Okpuala Ngwa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.35252|7.3799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129087867|World Bank PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.512512|7.497314|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129088235|umuozugwo health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.37157|7.5442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129088308|Amangwu Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129088959|Nkasi Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.384888|7.545898|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129089060|Okpula Ngwa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.35127|7.38011|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129089074|Agbama 1 Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129089232|Isiugwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3748|7.6115|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129089659|Agbama 11 Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.545|7.505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129089859|Ahiaba Okpuala Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2667|7.4317|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090336|Ahiaukwu health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.478699|7.502075|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090417|Chinonye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090678|Agbaragwu Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.33609|7.36452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090889|Amizi Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.465698|7.501282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129091465|Anglican Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.47873|7.50016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129092051|Umuajata Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129092069|Christiana Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38037|7.53328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129092690|Ezeleke Primary Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55763|7.43143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129093679|Umueke Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.460876|5.246704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129093886|Ntigha primaryHealth Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.39069|5.42995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129094202|Awomukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3739|7.5942|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129094300|Umuezeukwu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.46176|5.42242|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129101682|ogbuebule health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38475|7.54589|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129103518|Mkpuohiaoba Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.98806|7.43071|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129108036|Obeaku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.884277|7.441284|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129108807|Uhunna Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.8735|7.4607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109401|Father Farm Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109623|St. Michaels Catholic Hospital Ariam Elu Elu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.452724|7.524875|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109636|Steugene Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.403687|7.567505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109909|Obohia Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.90628|7.38335|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109955|University Of Agriculture Medical Centre Umudike]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.481663|7.543596|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129110127|Steugene HospitalUniversity Of Agriculture Medical Centre Umudike]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.403687|7.567505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129110277|Usaka-Ukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.364|7.6472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129110954|Eti Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.91363|7.4067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129111038|Abayi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.403589|7.351769|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129111521|Amaorji Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38745|7.37885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129112042|Ohambele Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.89982|7.41266|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129112896|Isimkporobe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.95115|7.33941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129113655|Ohuru Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.98068|7.35837|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129113698|Amachi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3128|7.5076|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129114231|Soso Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.237305|7.401306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129114508|Umule Mkporobe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.94085|7.34309|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129114928|Ronald Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129115198|Akirika Nta Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.97999|7.4665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129115801|Omumauzo Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07775|7.29805|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129116124|Akunna Specialist Clinic And Utlrasound Scanning]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53375|7.498062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129116573|Akirika Obu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.988063|7.430718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129117374|Akirika Uku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.98805|7.45586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129118068|Umuekechi Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0667|7.2898|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129118766|Umuaka Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9888|7.2402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129119415|ab Ozatta Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]''
| {{Coord|5.034485|7.295288|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129127110|Usaka Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.281556|7.514065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129127853|Agburuezeukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.39479|7.42031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129128473|Agburuike Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1973|7.42973|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129129089|Umuomaiukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.426|7.41325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129130382|Ahiabaubi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38865|7.34713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129132383|Avodim Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129132972|Ipupe 1 Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.475525|7.454287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129141318|Umuchima Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38865|7.34713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129145197|Chidumaram Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.396878|7.351694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129145689|Chinenyenwa Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.36342|7.34531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129145818|Osusu Amairi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.375563|7.384342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129145991|Chioma Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129146243|Emmamuel Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.266113|7.476074|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129146390|Okpuala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.394459|7.400386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129146850|Ogechi(Chichi) Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.263916|7.417908|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129146857|Ezinna Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.347107|7.412903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129147315|Nkechinyere Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129147478|Gods Care Maternity Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.268494|7.420715|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129147521|Muhani Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.318298|7.411072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129147778|Anglican Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129148506|Central Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8569|7.43315|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129149083|Ntigha Okpuala Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3946|7.4005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129149670|Ohuhu Nsulu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.34077|7.549322|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129150581|Ugwati Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]''
| {{Coord|5.039673|7.274902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129150994|ab Ahaoma Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9396|7.26295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129151703|Obunku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.89171|7.3781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152459|innokin Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.302917|7.31488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152600|Mgboko Anya Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.235291|7.456299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152907|Chinoyerem Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.38468|7.43531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152992|Obi Ngwaobi Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152996|Livingword Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.26277|7.31025|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129153376|Ohanso Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]''
| {{Coord|4.88946|7.36802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129153916|St Mary'S Hospital (Obunku]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.142166|7.638344|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154018|Amanu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154191|Amaobu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.988063|7.430718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154371|Umuosu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.39488|7.49223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129155138|Ohanku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.96353|7.40637|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129155836|Umuakwu Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.354892|7.509429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129155876|Umuode Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.41695|7.49152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129156216|Okotoko Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.94329|7.39845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129157922|Amaise Ovungwu Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3222|7.3808|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129158170|Omega Power Ministries Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129158474|Okpulorukwu H/P]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.39535|7.47453|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129158524|Ipupe 2 Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.58|7.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129159198|Ujuru Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.94694|7.40699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129159459|S.D.A Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.475027|7.439992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129160004|Ubakala Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129160092|Egbelu-Ubi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3586|7.3299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129160884|Abaki Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.98809|7.43005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129160907|Umuosu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129161475|Mkpukpuoha Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.98048|7.44087|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129161791|Abam Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.75|7.65|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129162365|Obuozu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.97232|7.45118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129162850|Umuogor Health Post (Ukwa East]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.94262|7.46786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163370|Obohia Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.90115|7.38283|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163890|Mkpukpuaja Ogbuagu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.988063|7.430718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129164606|Owerri Aba Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0697|7.3827|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165767|Umukama Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6407|7.40548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166076|Ikputu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.42355|7.48113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166347|Nkem Maternity Akamu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.57|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166847|Umuekpe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4169|7.37506|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166927|Obingwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.35028|7.37214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166973|Amaekpu Isiahia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.33398|7.33639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167016|Amaekpu Umuamata Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4035|7.3578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167056|Amaputa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.31082|7.37333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167108|Umuelemoha Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167134|Apu Na Ekpu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.32665|7.3399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167183|Amuzu-Umuobudi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5007|7.34229|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167204|Asa Umuakwa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0122|7.3249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167236|Umuchukwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0217|7.3542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167246|Apu-Na-Ekpu Extension Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.32677|7.3341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167256|Ukebe Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9951|7.4016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167266|Umuogwoka Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.33609|7.36452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167269|Ichi Ukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.299|7.36813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167316|Amavo Tank Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167326|Isiala Amapu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.32427|7.32287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167342|Etiti Amavo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.249695|7.323486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167406|Bethsaida Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167431|Calvary Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167434|Imerem Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167479|Shiloh Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167521|Akanchawa Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.0756|7.19184|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167559|Nigeria Naval Finance Logistics Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2938|7.3032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167578|Chrispat Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.07971|7.20585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167641|Divine Link Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167663|Eziala Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.375|7.41043|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167719|Amaokpu Health Health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2231|7.2838|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167828|Pakka Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|10.12308|13.21845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167829|Umuagu Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.235901|7.41687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167887|Umuala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3695|7.4613|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167986|Basic Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.39615|7.44307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168036|God Own Heritage Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168142|Obikabia Haelth Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168167|Amuzu Okpumuo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.33084|7.38598|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168194|Amaokpu Osusu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.35726|7.38812|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168377|Gilead Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09447|7.21551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168495|Health Gate Special Hospital Aba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07613|7.20216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168540|Ihunanya Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.17056|7.31638|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168696|Janet Memorial Hospital/clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168769|Ahiaba Umueze Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.15544|7.34407|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168791|Amangelukwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7385|7.5391|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168798|William Hospital-Maternity Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.758935|7.475529|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168861|Umuobasi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0316|7.38264|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168919|Umuimo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.18795|7.3377|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169032|Amator Ukwu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2002|7.34951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169153|St Elizabeth Maternity Complex Aba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.05943|7.19771|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169215|Abayi Ariaria Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.133728|7.335693|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169231|St Simeon Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.288513|7.336121|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169261|Asa Amator]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169278|Ugba Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.28708|7.3159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169428|Asa Oberete Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1038|7.2782|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169432|Umunko Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.343506|7.489929|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169449|Umuobiala Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.72536|7.46712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169452|Umunkpeyi Nvosi Primary Healthcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.326477|7.479492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169456|Ugwuele Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.848877|7.418274|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169464|Ndundu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8489|7.4478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169467|Uturu Primary Health Centre, Ukwunwangwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.4599|5.772705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169471|Umuola Egbelu Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.31439|7.421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169484|Umuomanita District And Comprehensive Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.384755|7.453309|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169608|Asa Umudioka Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.51|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169869|Calif Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.05943|7.19771|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170034|Chiazokam Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09903|7.32933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170068|Gas Line Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170096|Primary Health Centre Umuozo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170121|Jessy Divine Clinic/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.09594|7.20063|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170156|Living Word Hospital (Osisiamo Ngwa)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.13755|7.35002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129171795|Umuomayi Mbawsi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129171992|Amaku Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.355|7.4019|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172134|Merit Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172170|Mount Zion Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07664|7.20468|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172286|Umuekene Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2482|7.29491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175286|Grace Land Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175414|Eziama na Obuba Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.36689|7.4457|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175482|Mercy Maternity and Rehabilitation Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3372|7.4778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175542|Mgbokonta Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.290527|7.491699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175590|Nvosi 1 Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.35125|7.42733|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175616|Obuba Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.343872|7.444885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175631|Teresa Orsini Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.33482|7.48016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175644|Umuko Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.34366|7.48991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175744|Oribis Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.14011|7.33656|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175769|Romalex Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175777|St. Andrews Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175786|Umule Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175794|Umungasi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175798|Umuocham Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.136289|7.3435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175808|Women Hosp Specialist Aba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.08297|7.21057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175821|Umumkpeyi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.326341|7.479479|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175822|Primary Health Centre Umuagbai]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.17542|7.28182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175832|Primary Health Centre Umuoyoro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175861|Amavo Nkwogu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.220703|7.308289|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175870|Ekearo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.218689|7.3125|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175889|Umuka 1 Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175902|Umuka ll Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175911|Umuohia Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.414368|7.069908|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176098|Umunevo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.34366|7.46263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176282|Ndi Uduma-ukwu H/P]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.64625|7.79085|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176310|Nkwebi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.67802|7.7933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176367|Oboro H/P]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.637|7.774211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176429|Okagwe Health Centre (Ohafia)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.67622|7.83239|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176469|Ndi Uduma Awoke Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.64625|7.79085|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176628|Alaukwu Model Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2359|7.4169|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176634|Ogechukwu Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.414383|7.069856|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176712|Nnenzu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176759|Ndiobasi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8372|7.5316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176826|Otampa Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.75124|7.5067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177051|General Hospital Isuikwuato]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7329|7.5033|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177103|Echiele Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.74353|7.51232|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177185|Amaba Primary Health Center, Isuikwuato]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7311|7.52306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177279|Ohiyinta Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.4441|7.565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177304|Nvurunvu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.82514|7.44606|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177330|Ngwaobi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.308806|7.315062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177341|Mbutu Ukwu Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.30876|7.31512|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177414|St. Simons Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.288377|7.33608|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177443|Christian Aid Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1848|7.1925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177491|Ugwufie Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.7654|7.7768|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177506|Ugba Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.28489|7.30727|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177542|Akahaba General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.70518|7.73589|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177563|Akanu Ukwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.55977|7.84428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177641|Isiala Oberete]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.066371|7.519783|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177644|Ibeme Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.06488|7.504272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177646|Daughter Of Mary Mother Of Mercy]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.76922|7.77639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177805|Abala Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.011902|7.431274|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129178291|Elughu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.761149|7.782918|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129178777|Ngwama Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.228088|7.4222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129179093|Health Center Ndiuduma Awoke]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54369|7.84349|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129179573|Mbem Hospital Ohafia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.616867|7.826375|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129180261|Obipu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.18453|4.90405|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129180438|Ndibe Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.63016|7.88925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129180790|Obibor Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.211731|4.942078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129180876|Umuotiri Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.269619|7.440007|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129181204|Ezendioma Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.2457|4.9225|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129181542|Anyambutu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3066|7.3562|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129181605|ab Umuajoha health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129181985|Obokwe Primary Health Centre 11]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.2561|5.0578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129182063|Mercy Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.30839|7.35183|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129182420|Umungede Health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129182741|Owaza primary health care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.20193|4.97472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129183143|ab Umuagalaba Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.2056|4.9585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129183605|Uzuaku health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.18443|4.90401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129184030|Abala Nkamiri Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.011902|7.431274|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129184086|Rapha Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129184132|Primary Health Care Centre Ahamiyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7165|7.55781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129186406|Okohia health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.1851|4.9222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129186835|Imo River Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.1709|4.8902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129187232|Umudiobia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.235901|4.966675|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129187883|Obehie Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.261902|4.942871|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188918|Mbutu Ngwa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.310071|7.354735|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188940|Umuiku-isi Asa primary health care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.3072|4.9235|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189031|Oji Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189286|Ozioma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189411|Umuorie Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.2637|4.9101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189640|Ikeala Mbutu Health bPost]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3182|7.3325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189782|St.Philomina Clinic Ebem Ohafia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.616798|7.826466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129190211|Umuehim Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3202|7.4304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129190291|Amapuife Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.12959|7.28583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129190720|Owuala Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.17177|7.31251|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129191041|Ebeyi Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.3271|7.4539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129191160|Abayi Ariaria Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.5|7.35|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129191729|Isiama Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.63693|7.827426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129192449|Ofali-Agwu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.6485|7.8265|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129196167|Ohafia General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.656564|7.819197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129196682|Uzondu Polyclinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.64627|7.83124|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129197979|Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.79445|7.76426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129198706|Okwoko Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129203897|Obintu Mbutu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.31293|7.3425|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129204933|Mbutu Umuoko Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.211336|7.391287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129205999|Umuajuju Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1639|7.2143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129206528|Mbaka Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129206585|Maria Watsode Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129206740|UMUIHIE HEALTH POST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2367|7.3937|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129207406|Health Centre Ugwele]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.84877|7.41831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129207482|God'S Care Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129207560|Aladinma Maternity &amp; Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129208891|Chi Chi Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2445|7.406|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129209027|Ukwa Nkporo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.81605|7.76954|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129209436|Africare Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.289307|7.417114|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129209679|Etitiama Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.77051|7.76293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129210364|Nkporo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.79066|7.77082|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129210709|Christianways Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.24422|7.40744|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129213779|Obuofia Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.77332|7.77454|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129214491|Peter Uga Orji Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129214879|Rcm Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129215174|King Of Kings specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.61769|7.84945|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129217948|Umukalu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.27799|4.92508|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129218394|Umuituru Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.287292|4.905701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129218905|Obiga Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.273682|4.967102|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129219334|Obahu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.2941|4.9053|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129219895|ab Umuokwor Health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.2804|4.9326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129220342|ab Ikpokwu Health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.274|4.9305|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129221913|Ogwe Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.26539|5.00599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129222753|ab Umunteke Health]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.31603|4.92447|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129223226|ab Umuebulungwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.3039|4.9139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129223701|ab Isalanteke Health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129229821|Omoba Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.241785|7.407849|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129230360|Ronald Hospital Annex]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1449|7.2426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129230842|Uzonwanne Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.24401|7.41275|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129233575|Umuabali Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.294799|7.441|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129234250|Osokwa Model Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.26325|7.47338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129234637|isiala umuezu health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.26325|7.47338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129235043|Ikem Nvosi Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.2045|7.2628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129235506|Mgbaugwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.82536|7.43741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129239701|Mbaugwu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129239733|Ohafor Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.619002|7.865345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129239899|Mbaugwu Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.828011|7.414811|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240218|Otodo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6191|7.8536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240691|Ugwuntu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7726|7.45989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240896|Mgbelu Umunnekwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7723|7.4525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240904|Mgboko Oma Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.1237|7.2432|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240939|Umunekwu Agbo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.77232|7.45252|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240970|Amangwu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.668699|7.871672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129240974|Umuasua Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.717712|7.500488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129241335|Mgboko Amairi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.186707|7.387878|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129241365|Swiss Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8376|7.4131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129241656|Amuma Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.63678|7.88866|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129241844|Acha Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.83129|7.51788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242058|Mgbeonyere'S Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.164465|7.45886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242273|Amachara Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8157|7.5065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242298|Okon-nta Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242773|Itukpa Trinity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.16336|7.46065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242777|Amaokwe Acha Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242850|Ufiele Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129242976|Maduabuchi Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129243129|Achara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8449|7.4273|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129243194|Ndi Aku H/P]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.6661|7.78901|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129244081|Umuobiakwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.15273|7.45795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129244133|Ameke1 Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129244541|Chioma Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.70616|7.73965|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129245326|Ekpankuma Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080605|Ohafia]]''
| {{Coord|5.68318|7.74166|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129245429|Ovim Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.72228|7.52768|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129245474|Obayi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.729675|7.538513|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129245526|Amune Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7368|7.5391|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129246830|UMUAGBAWARA Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.58624|7.47471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129248231|Ndiakata Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.11504|7.52219|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129248796|Nigeria Christian Hospital, Nlagu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.14032|7.52533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129248803|Hebrew Women Maternity Home Okwulaga-Afara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5034|7.481|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129249096|Owerelu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.094707|7.530386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129249412|Owo Ala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9532|7.2873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129249595|Umuokpo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.249048|7.50552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129250080|Umuadienwe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]''
| {{Coord|4.925293|7.296082|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129250627|Mbano Ntighauzor Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.093872|7.483887|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129251247|Okwulaga Afara Health CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5572|7.55084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129251391|Amurie Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.77304|7.76017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129251674|Ohokobe Umuokeyi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5011|7.4898|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129251915|Amiyi Obilohia Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7677|7.4442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129252070|Nwodaku Memory Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.04672|7.35584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129252411|OVERCOMER CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129252479|Amogudu 1 Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6987|7.7322|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129252789|Ihie Ukwu Primary Healthcare Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.0073|7.3092|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129252898|Afugiri Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.59857|7.48649|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129253157|Oluebube Chukwu Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.18369|7.41433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129253775|Oluebubechukwu Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.18369|7.41433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254336|Ekeokwuru Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254422|Semcon Friends Mission Hospital And Motherless Babies Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.18369|7.41433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254430|Nunya Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7085|7.41027|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254489|Onyinyea Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.04949|7.31392|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254528|Okuenyi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.072327|7.455078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254575|Umuegwu Okpuala Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.59323|7.46246|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254576|Umuagara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|4.9974|7.3216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254607|Umuokehi Okpuala Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.593079|7.462524|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254611|Eluma Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.73468|7.472473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254637|Ahiaeke Ndume Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.51196|7.52995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254663|Amaeke Ibeku Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.566895|7.514526|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254670|Umuokereke Ngwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.10748|7.50182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254684|Christiana Dental Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.526268|7.496216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254705|Isimanu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|4.9851|7.3278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254707|Chidinma Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54154|7.49397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254735|Apugo Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.51548|7.50545|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254755|Bishop Afonya Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.20623|7.49801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254803|Osusu Amukwa Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.129883|7.41449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254836|Abia State Specialist Hospital &amp; Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52087|7.492922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254893|Umudiawa Ofeiyi H/C]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254911|Isiadu Health POST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5605|7.5189|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254917|Umudiawa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254928|DOMINION GRACE CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52156|7.49069|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254929|Living Hope Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.753|7.4674|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254930|UMUAGU H/C]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254944|Isingiwu Ofeme Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254965|Isiala Ihie primary health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.0235|7.3163|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254974|Saint Grace Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.125305|7.392883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255018|Asa Umunka Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.01226|7.32487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255024|Umueberaja Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.73346|7.46214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255036|Isieke Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5437|7.5207|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255114|Umueberenkume Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.733764|7.442424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255283|Umuerem Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7389|7.4231|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255318|Umuezigbe Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.111084|7.459473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255327|Ezere Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.7433|7.5247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255444|Mbom Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56241|7.50466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255458|Ozara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.789673|7.530701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255492|Nkata Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.537476|7.509888|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255505|Ndi Ibe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.63016|7.88923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255510|Okwoyi Health POST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255540|Okwuta Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.525696|7.52832|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255542|Eziafor Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5939|7.8821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255551|ArchBishop Charse Herry Memorial Spe. Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.40957|5.12021|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255579|Amauhie Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5815|7.4899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255608|Umuana Ndume Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.51032|7.51326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255664|RESTORATION SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.524|7.5248|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255677|Agboji Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.6938|7.7418|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255685|LILY PRAISE MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.40827|5.12799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255689|Nwachinemere Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.525|7.491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255697|Lodu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5005|7.5212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255708|Shalom Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.41119|5.12728|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255713|Emede Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55836|7.48256|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255717|Amarajane Hospitals &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5154|7.51397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255724|Ehere Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.39838|5.111529|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255728|OHOKOBE MBAOCHA PHC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.516|7.5056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255740|Ntigha Oriebe Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.428101|5.108276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255748|Eziama Ossah Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53414|7.47252|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255763|Orienze Spec. Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.47655|5.13414|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255782|UMUODUDU EMEDE H/C]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5685|7.4971|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255788|Regent Cross Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.39144|5.11276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255853|Umuda Isingwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55098|7.47589|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255856|St Grace Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.39288|5.12528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255905|Okpu Isingwu Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.546875|7.464294|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255909|Ukpakiri Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.432312|5.113281|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255940|Bright Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.117999|7.349829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256129|Amato Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.542|7.4692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256130|Umuokahia 1 Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.40446|5.12713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256178|Alaoma Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.395345|5.169106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256179|Amafor Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54312|7.47736|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256195|Juliet Paul Mother And Child Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.37345|5.15247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256223|Ohuru Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.422729|5.158081|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256226|Avonkwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5281|7.5325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256266|Osusu Umueme Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.38912|5.13645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256311|Amuzuoru Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5233|7.5352|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256367|Ajata Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5393|7.5485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256454|Asa Nnetu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.04372|7.33357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256504|Umuaja Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.0227|7.3883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256573|Umuaokatawom Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.427266|7.098813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256645|Owoahiafor Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.16272|7.478882|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256657|ab Umuiku ozar health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9331|7.3071|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256669|Owo Asa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.9611|7.2295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256729|ab General Hospital Okekpe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.90794|7.32558|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256905|ablight of God Maternity(Nnenne Maternity)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|4.91227|7.31155|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256954|Umuagu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.147522|7.403076|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256957|Osusu Umuikpeghi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.137612|7.389092|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129256960|Umukalika Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.14381|7.40308|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257050|Okagwe Agboji Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.676166|7.802331|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257065|Obokwe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.057922|7.25592|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257103|Akanukwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55977|7.84428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257202|Ania Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.5591|7.8379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257391|Amuke Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.636603|7.855788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257456|Ndi Orieke Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56846|7.87825|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257509|Wilson Ahamefuna Ogah Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.832|7.5316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257525|Amanta/Ukpo Health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|12.724477|7.861334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257916|Amapu Ideobia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.0069|7.3962|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129257993|Ohanze Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.13414|7.47656|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129258101|Onuaku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.55|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129258456|Akpukpa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.8327|7.441|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129258859|Akpa Mbato Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.436707|5.046692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259252|Akumimo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.56|7.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259253|Akumimo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.423706|5.076477|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259263|Isiala Ovom Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.43793|5.09221|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259326|Umuanunu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.438409|5.076338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259349|Abayi Nchokoro Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]''
| {{Coord|5.0409|7.3828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259371|Nkechi Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.475038|5.115069|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259404|Osisioma Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.1585|7.3249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259456|King's Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.09447|7.21551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259485|Ikonne Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0127|7.3542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259486|Egbede Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.1678|7.299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259517|Obete Isiahiankwo h\centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.187233|7.417179|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259568|Osokwa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.22254|7.36828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259616|Okpuala Umugwor Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.211304|7.303101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259644|Obi Ngwa Headquarters Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.202587|7.493477|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259645|Obingwa Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116|7.234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259649|Divine Hosp &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259655|Mbutu Isiahia Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]''
| {{Coord|5.07904|7.1872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259684|Akanu Okpulo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.18008|7.49097|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259783|Umuodo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0363|7.3074|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259817|Ugwunagbo primary health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0127|7.3542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259877|Ihie Ukwu Primary Healthcare Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.0073|7.3092|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259901|Aza Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.07782|7.3893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129259910|War Front Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.08791|7.39278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133472275|St John Jesus Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.067917|7.382028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133499890|Amezing Grace Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133499967|Anastesia Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113778|7.356222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133499981|Anelechi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133500090|Azumini Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133500106|Bethseda Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133517104|Chijioke Osogo Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.430889|7.524722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133517351|Christian Way Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.395389|7.347611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133517612|Clehenson Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113778|7.356222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520581|Delight Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520596|Divine Favour Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.094083|7.371833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520629|El-Asamen Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.119083|7.360472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520659|Embassy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539886|Ensign Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.138972|7.330056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539908|Euna Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116278|7.346194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539922|God's Favour Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539933|Good Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539949|Good Samarithan Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539998|Holywound Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116278|7.346194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133540048|Impact Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.131778|7.397083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133540066|Lawato Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.101389|7.336|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133540078|Leo Private Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.101417|7.370611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133540101|Living Word Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.135361|7.349167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133540117|Mendel Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.106333|7.375667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133546405|Seventhday Adventist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.315083|7.633944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133546628|Seventh-Day Adventist Hospital &amp; Motherless Babies Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133563889|Mother Mercy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.105306|7.370972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133564021|Nazereth Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.1075|7.371222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133564168|N D U Christ Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.127278|7.365222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569219|New Era Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.107389|7.379083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569414|Nwadoka Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.121583|7.373278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569481|Owaza Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569496|Regents Cross Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.110139|7.407167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569546|Sancta Maria Specialist Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q202162|Aba]]''
| {{Coord|5.113778|7.375944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134671901|Osusu 11 Phc]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|7.37785|7.37785|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726180|Healthcare center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q965036|Arochukwu]]''
| {{Coord|6.130116|8.942578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726515|Ndi Ememe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]''
| {{Coord|5.577191|7.740503|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726567|Iheosu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.408962|7.94238|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261449|Federal Medical Centre, Umuahia, Abia State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.522433|7.493667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137616797|SANCTA MARIA SPECIALIST HOSPITAL &amp; MATERINITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.113674|7.377605|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137617297|NEW ERA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.107603|7.378479|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137617392|DELTA HOSPITAL LTD. Abia state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.118356|7.350636|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137617477|OBIOMA HOSPITALAND MATERNITY . Umuahia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.527243|7.496565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137617756|PRISCILLIA MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.535204|7.496271|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137618145|MENDEL HOSPITALAND DIAGNOSTIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.107488|7.362309|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137620337|CLEHANSAN HOSPITALAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.111682|7.358661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137620554|LIVING WORD HOSPITAL OBINGWA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.47|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137620779|LIVING WORD HOSPITAL ABA NORTH]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.137763|7.35018|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137620883|EBEMMA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.117534|7.384681|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137621039|HORSTMAN HOSPITAL.Aba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.119709|7.360164|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137621219|PRINCESS MARY SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.137153|7.405815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137621390|ST. PAUL HOSPITAL. Aba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.13316|7.354487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137621537|SEVEN DAYSADVENTIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.124159|7.386717|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137621729|NEW LEAD HOSPITALAND MAT. LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.494535|7.709047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137622191|HAMMERSMITH MEDICAL CENTRE. UMUAHIA ABIA STATE.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137622250|ST. VINCENT`S HOSPITAL. UMUAHIA ABIA STATE. NIG]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137622829|NEW ERA HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137622845|POLICE HOSPITAL, UMUAHIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137624876|HEALING CROSS HOSPITAL. Abia state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.533115|7.493985|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625197|CHUKWUEBUKA HOSPITAL. ABIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.52|7.48|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625342|NGOZI HOSPITAL. Abia State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.54|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625449|UZONDU POLY CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.646309|7.831213|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625519|NIGERIAN CHRISTIAN HOSPITAL NLA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.139734|7.525584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625523|LIFE ESSENTIAL HOSIPTAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.539318|7.494057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625528|AMARA JANE HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| {{Coord|5.515446|7.514176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248480|Seventh Day Adventist Hospital Umuola, Aba North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q6973410|National Hospital Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.039972|7.46225|display=inline}}
| [[Lêer:National Hospital Abuja.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q30281518|University of Abuja Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.954228|7.061495|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102198683|Life Point Medical Centre-Maraba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|13.056403|7.797665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105587949|108 Nigerian Air Force Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|6.445705|3.405842|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105756053|State House Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.086369|7.520829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105758277|Federal Health Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.086435|7.482445|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105839700|Primus Super Speciality Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.007322|7.566976|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105903848|Living Spice Nature Cure Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.160898|7.310464|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956463|Charitos BO Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.090005|7.378419|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109723074|Zankli Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.078117|7.452099|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112075419|Nizamiye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.059498|7.390738|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076035|DEDA Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.10129|7.450547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076271|Federal Medical Center Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.014865|7.408026|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112078670|Garki Hospital Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.033859|7.484956|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|9.045758|7.495253|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114958021|DIFF Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.993497|7.473462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114966719|International Cancer Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.998624|7.403817|display=inline}}
| [[Lêer:International Cancer Center.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q114979398|Mary Francis Hospital and Medical Center Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.997174|7.371895|display=inline}}
| [[Lêer:Mary Francis Hospital and Medical Center Limited.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q115024595|EFAB MEDICAL CENTER, ABUJA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.060693|7.395926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115053178|Agape biomedical clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.893538|7.223086|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115063658|Queen specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.987138|7.492505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115082897|El-rapha hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.08106|7.398405|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115660621|SUMIT HOSPITAL LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.285578|7.378634|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123472556|MEV Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.074365|7.486493|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123472569|ROYAL SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.040078|7.504224|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123474926|G and S Specialist Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.105122|7.488503|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123474938|Zeco Specialist HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.08613|7.497138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123474979|Cornerstone Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.062493|7.475228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123475021|Cymbals Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.069915|7.45633|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123475115|IDUNA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.079563|7.461015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123475139|Althea Specialty Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.08126|7.462565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123475152|Sauki Private Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.071235|7.457597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123478417|ASFA Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.135148|7.396523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123482945|Lona Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.076647|7.398536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123485576|Phildemore specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.07669|7.3986|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123485616|Cedarcrest Hospitals Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.994175|7.486311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123485671|Park House Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.973741|7.48888|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125961507|Bwari General Hospital, Bwari, Abuja, FCT]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.281125|7.384984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126041920|Green Acres Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.984941|7.446373|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126042007|Alabi_Paediatrician Cedarcrest hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.99272|7.487042|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126042127|Vinette Hospital Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.018524|7.490414|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126042256|Medimax Hospital Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.021008|7.484773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126042365|Aliance hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.021008|7.484773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126069087|Preferred Hospital - Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.056273|7.40195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126069251|JOWAKO SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.055976|7.41191|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126199281|General Hospital Kubwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q6441355|Kubwa Community in Abuja]]''
| {{Coord|9.157435|7.340521|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464131|Angelic Care Hospital and Maternity Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.031105|7.486787|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464163|Defense Headquarters Medical Centre Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.046933|7.540713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464183|Dia Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.076498|7.398597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464191|Advance Videoscopic Laparascopic Surgical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.030006|7.522336|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464212|7 Guards Battalion Medical Reception Station Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.09549|7.51115|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130478344|Cedarcrest Hospital Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.99287|7.487148|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838923|Charis Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.018699|7.490335|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133274250|Brain and Spine Surgery hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.0871|7.472198|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133274307|Supreme Dermatology and Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.967562|7.502362|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133519123|Reliance Family Clinics, Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.073896|7.454576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133519436|Abiodun Falade Hospitals Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.120913|7.37711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133519567|Eastern &amp; Western Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.071881|7.428466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133519839|Vinca Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.159829|7.310407|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133519930|Taprobane Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.06701|7.414791|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520068|Sahad Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.978067|7.501997|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520115|Providence Multi-Specialty Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.05465|7.527471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133521714|First Hospital &amp; Maternity Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|7.563721|7.563721|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133522206|Baze University Hospital, Abuja, Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.008638|7.403214|display=inline}}
| [[Lêer:Baze.university Aerial view (drone shot) 12.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133522251|Dover Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.069126|7.456627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133523192|Tahira Hospital &amp; Heart Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.136795|7.359922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133537210|Zhahir Hospital &amp; Diagnostics Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.081261|7.456764|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133537821|Royal Orthopedic Hospital and Medicare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.069963|7.457919|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133538277|The Limi Children's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.070975|7.486672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133538413|Skipper Eye-Q Indian Eye Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.055918|7.525094|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133546417|Army Command and NAOWA Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.085879|7.52708|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133567976|Muhammadu Buhari hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.044283|7.506491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133568055|Childcare and Wellness Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.07686|7.440444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133568530|Avon Healthcare Sauki Private Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q509300|Federal Capital Territory]]''
| {{Coord|9.071325|7.457552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569164|Amana Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.034516|7.489656|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133569464|Sana Ear, Nose and Throat (ENT) Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.000757|7.494239|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575094|Queens specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.987282|7.492542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133698470|Diff Hospita;]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.992488|7.47407|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133755132|Royal Specialist Hospital - Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.091445|7.451574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137045015|Excel Medical Center Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.012146|7.436356|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137351804|Grace of God  Specialist Medical  Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849039|GWARIMPA GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.077257|7.39851|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849047|SYBRON MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.045128|7.510096|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849063|PAN-RAF HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.12026|7.386751|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849256|JALINGO MEDICAL CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849272|DEVINE MERCY HOSPITAL &amp; DIAGNOSIS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849330|KINGS CARE HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849787|PISON HOSPITAL. Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137850083|ROYAL LORDS HOSPITAL, CLINICSAN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137850314|STANDARD CARE HOSPITAL &amp; MATERNITY. Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137850637|ASHER HOSPITALAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137851249|KWALI GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137851291|GENERAL HOSPITAL - KARSHI- FCT]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137851316|RUZ MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.015551|7.490443|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137910751|ROUZ HOSPITALAND MATERNITY LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137910773|FEREPROD MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137910806|ALPHA-ZED MEDICAL CLINIC LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137910826|KUJE PRIMARY HEALTH CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137911002|LIMI HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137911096|BIO-ROYAL HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137911118|HOLY TRINITY HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137911414|DIAMOND MEDICAL CENTRE LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137911433|SAVANNAH HOSPITALS LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137946899|KINECTIC HOSPITAL LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137946907|ALIBU MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137947564|JERAB HOSPITALS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003454|DSS MEDICAL CENTRE.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003464|GUARDS BRIGADE MED. CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003475|CITY HOSPITAL FCT]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003530|SAFFRON HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003787|THE CROWN HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003802|RAINBOW CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003820|EVERLASTING CARE HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003833|MICHEAL CROSS SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003871|ST MARY CATHOLIC HOSPITAL. GWAGWALADA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003947|SOPHY HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138003959|KUJE GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139618895|Novacrest Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|8.951625|7.077353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139857439|NAOWA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| {{Coord|9.085595|7.526938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140312830|ADONAI HOSPITAL,GARKI, ABUJA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329917|King’s Care Hospital Limited Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329929|Sauki Private Hospital  Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Abuja]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q43895199|Zankli Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.078264|7.451829|display=inline}}
| [[Lêer:Zankli Medical Centre.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105956233|Ebony hospital, Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.100083|7.407712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956436|Paafag hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.141025|7.308746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957597|Access Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.084406|7.323376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958154|Ancilla Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.082264|7.414328|display=inline}}
| [[Lêer:Ancilla Catholic Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105958330|Capital Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.052181|7.462802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958420|St Francois Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.069313|7.482048|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959524|Primus International Super Special]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.006468|7.56705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959547|Cornelian Jubilee Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|8.985019|7.573467|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959568|Trust Charitos Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.059964|7.416654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959684|Everlasting care hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.105548|7.41801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105960121|The Crown Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.084693|7.313416|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105960920|Lofahod Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|8.976647|7.672099|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105960963|Mailafiya Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.052758|7.465781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106506903|JEAN LOUIS MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.048562|7.438923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106511521|TRUST CHARITOS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]''
| {{Coord|9.060177|7.416449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249712|Standard Life Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816085|Abule-Egba/Aboru/Meiran/Alagbado]]''
| {{Coord|6.659181|3.303915|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102271067|Rem-Yems Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816085|Abule-Egba/Aboru/Meiran/Alagbado]]''
| {{Coord|6.674555|3.272811|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077980|Shiloh Medical Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816728|Abuloma/Amadi-Ama]]''
| {{Coord|4.7795|7.059|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185872|KRYSTAL CLINICS &amp; WELLNESS CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816728|Abuloma/Amadi-Ama]]''
| {{Coord|4.795082|7.041541|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128976017|Kudori Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q351514|Adamawa]]''
| {{Coord|8.24251|11.961998|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015584|Mallam Madugu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q351514|Adamawa]]''
| {{Coord|9.57711|12.56978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112075590|Newlife Hospital Mubi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.268654|13.283657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939172|Federal Medical Centre, Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.209787|12.478151|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126199135|New Life Hospital Mubi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1951627|Mubi]]''
| {{Coord|4.943351|6.332143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128836310|Danaba Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.584722|12.05417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837866|Dimkusum Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.54129|12.08974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128842917|Kamenya Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.61084|12.01289|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128843610|Nadeu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.51461|12.07539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128844193|Saman Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.48764|12.03335|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128845255|Sankeupo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.51544|12.02853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128846078|Jada 1 Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.75634|12.15159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128847453|Baburu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53509|12.24643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128848504|Borrong General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.54184|12.17253|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128849596|Borrong Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53762|12.17798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128850247|Mbumara Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53333|12.18333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128850278|Gadina Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.446472|12.072925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128850880|Tikka Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.54881|12.24644|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128851099|Jamtari Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.6824|12.090419|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128851661|Demsa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.427673|12.137329|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128852213|Kedemure Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.33227|12.00248|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128853526|Wuro Kuna Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.7424|12.14094|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128855468|Jada 2 Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.771944|12.15917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128857315|Lupanga Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.48721|12.19763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128858106|Belichiuti Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.184622|12.636927|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128858339|Jada General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.77297|12.159945|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128859016|Kwayine Heath Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.444263|12.041904|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128859674|Gawi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.22167|12.65091|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128860517|Wuro Yerima Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.744167|12.17583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128860643|Lassala Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.563553|12.183703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128861192|Gwamba Primary Health care centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.631356|10.675127|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128861795|Sundi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.333333|12.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128862766|Bali Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.080987|11.204885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128869716|Banjiram Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.97436|9.78426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128872403|Gugu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.96442|9.75876|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128874251|Wuro Ardo Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.15764|12.59987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128875027|Farang Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.57769|12.91561|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128875684|Kuriyaji Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.63895|13.03677|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128876444|Magdari Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.66733|12.94712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128898952|Choncha Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.72308|12.5509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128900186|Bosso Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.55846|12.14548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128900967|Dilli Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53737|12.1595|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128902200|Loh Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.500488|12.109314|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128902923|Bolon Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.411706|11.99454|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903915|Farabraune Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.34967|11.888489|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903926|Bariki Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.073331|12.966218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903953|Bidda Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.427653|12.137359|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903964|Old Demsa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45443|12.15173|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903971|Bujum Kona Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.265077|10.833278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128903988|Januawuri Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.372925|11.860474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904062|Dem Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.430704|12.143939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904067|LCCN Health centre Demsa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.42918|12.14348|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904092|Dingle Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.748269|11.920141|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904101|Kudiri Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.400206|7.650032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904108|Lawaru Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.405701|11.93689|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904115|Kodomon Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45819|12.21661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904183|Gani Gaku Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.395081|12.161072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904197|Gurin Kasuwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.544297|12.002701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904210|Farai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.445923|12.115723|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904226|Nassarawo Koma Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.4527|12.342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904228|Francis Dire Memorial Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.318188|12.405738|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904280|Tassala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.444843|12.128049|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904281|Ecwa Acadamy Demsa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.426697|12.123474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904295|Bellanga Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.63117|12.21379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904310|Zuran 11 Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51165|12.16793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904322|Sabon Gari Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.43369|12.07524|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904332|Maliki Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.43477|12.07721|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904339|Kwale Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.48468|12.12207|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904351|Dwam Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.46175|12.08943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904365|Dowaya Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.454285|12.0625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904369|Tashan Gurgu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.337891|11.863098|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904395|Ngbekendewe Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.400879|11.879883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904406|Mararaba Bille Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.025124|7.60013|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904428|Gada Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.385658|11.939154|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904440|Kwadadai Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.96374|9.79182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904446|Tahau Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51175|12.16798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904454|Mwarawo Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.50861|12.21226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904500|Mbula Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51128|12.19237|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904626|Arah Teh Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.9485|9.92106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128904822|Kpakmyagi Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.49504|12.26652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905082|Tagombali Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.32943|11.8386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905375|Kwafara Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.320449|11.820446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905522|Bobini Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.89074|9.98556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905712|Kpasham Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905979|Kpankwai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906629|Ribadu Malabu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.64442|12.86221|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906703|Gwalam Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.83139|9.98711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128906920|Ba-Umse Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.396713|12.428926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907570|Wawi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.90943|9.98327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128907749|Mubako Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.57897|12.99795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908067|Damare Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.65096|12.97058|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908331|Garin Cekke Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.090881|12.700684|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908422|Bodeno Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.971836|10.028726|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128909260|Gorotoro Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.899245|9.96521|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910377|Mayo-Sirkan Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.02716|12.17176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910625|Mayo-Ine Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.11512|12.23073|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128910917|Kiri Primary Health care center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.09603|12.21975|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128911223|Kabillo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.03101|12.20918|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128911593|Jilima Sam Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.02117|12.07833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912817|Kwaya Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.47911|9.30984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128912838|Koksupa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.062073|12.456299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128913649|Safa Tawa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.02536|12.39702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128914320|Tomsoro Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.052673|12.482483|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128916323|Dong Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.393814|11.91948|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128916943|Kaika Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.55441|11.84732|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128917571|Jangpuli Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.59104|11.94966|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128918230|Gbani Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.58595|11.86116|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128918947|Gangjari Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.53739|11.91529|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128919412|Modibbo Hamman Adama Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.623489|12.15384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128919555|Yelwa Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.45576|12.03953|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128920274|Sansiri Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.44331|12.01214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128921077|Sanjo JPRM Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.48519|11.93736|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128921429|Meddy Private Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19851|12.49195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128922062|Betti Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.833889|12.65167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128922331|Gurum Christian Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.47059|11.96524|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128923897|Daksam Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.47084|11.94585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128924488|Gatiro Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.07419|12.26246|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128924744|Ngurore Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.97714|12.61712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128924779|Abejo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.67042|12.37016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128924979|Karlahi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.842069|12.572173|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128925218|Gwerigwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.91619|12.59774|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128925489|Gogra Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.94538|12.57342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128925779|Bosivani Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.798889|12.484497|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128926089|Bagauri Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.834331|12.615461|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128926351|Wuro Yolde Gurin Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.11738|12.87268|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128926844|Wauru Nelbi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.052112|12.86072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128927673|Dalami Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.7041|12.34811|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128927715|Parda Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.10927|12.43326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128927885|Bilachi Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.37824|12.85157|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128928072|Muniga Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.1454|12.82383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128928359|Gurin Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.117096|12.884238|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128928624|Dasin Abba Kumbo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.39753|12.84157|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128928713|Chikito Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.242369|12.873313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128928741|Gawalgu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.59196|12.43789|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128928752|Muchalla Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.1199|12.70494|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128929405|Dengeshi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53784|12.8568|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128929787|Mayo-Hako Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.633221|12.328819|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128930387|Njanjangre Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.22256|12.73874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128930593|Mijiwana Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.0958|12.66794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128931086|So'o Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.632045|12.43919|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128931715|Maraba Bokki Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.04956|12.66918|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128931814|Jalingo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.74877|12.35857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128933584|Jama'a Hospital Gombi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16075|2.7436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128934713|Noma Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16585|12.73997|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128935438|Fufore Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21824|12.65103|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128937059|Gombi A Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15442|12.73308|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128938071|Halali Mideical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15635|12.73782|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128938308|Lengdo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.700928|12.486084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128940642|Njoboliyo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.466733|12.405264|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128941416|Toungo Nursing and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19776|12.48546|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128941465|Dabora Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.466242|11.98871|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128941562|Yolde Kohi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28141|12.205021|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128942000|Hosere Bembe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.282195|12.803421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128942227|Sugu Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.37792|12.0672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128942950|Gangwon Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.22602|12.22711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128942979|Gongoshi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.29215|12.134374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128943437|Gangtum Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.36323|11.945|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128944546|Sangassumi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.44567|12.04531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128945049|Aliyu Waziri Memorial Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.43967|12.04001|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128945779|Wadore Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.46591|12.16312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128946396|Toungo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20393|12.48345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128948924|Yelwa Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28096|12.21269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128950126|Wuro-Yanka Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28096|12.21269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128951341|Ngurore Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28925|12.24384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128951667|Mada Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.92812|9.98298|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128952396|Chikila Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.93486|9.90608|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128953135|Nakowa Maternity and Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.30262|12.23258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128956753|Goduwo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.29343|12.41662|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128957165|Gadish Changrai Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.30255|12.2326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128958452|Bazza Town Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.57113|13.32639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128961197|Dirdiu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.5901|12.19424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128961875|Bakari Goso Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.54517|12.27135|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128962956|Maria Yebbi Memorial Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|5.416667|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128972530|Malabu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56171|12.77971|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128976173|Wuro-Bokki Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.39126|12.79506|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128976999|Bengni Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.89093|12.393311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128977410|Elbethel Nursing Home &amp; maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28096|12.21269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128978908|Banenne Nursing Home &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.29878|12.23414|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980118|Nana Asma'u Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20861|12.47703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980387|Winben Clinic &amp; maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26093|12.40347|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980527|Wauru Jabbe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27396|12.38427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980665|Namtari Manga Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.308466|12.289435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980852|Malkohi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.1896|12.37642|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980900|Yola Central Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20838|12.47752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128980968|Mossy Clinic &amp; Maternity Service]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20163|12.47934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128981104|Bakari Mbamoi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20163|12.47934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128981258|Rumde Jabbi Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19564|12.51282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128981359|Ardo Yahya Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.17819|9.17819|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128981411|Njoboli Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.200895|12.588015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128985103|Njobbore Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28823|12.49451|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128985423|Sauki Clinic Adamawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28137|12.43767|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128985497|Adamawa Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21304|9.21304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128985721|Vunoklnag Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.29999|12.48161|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128985779|Yola Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27668|12.44791|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128986123|Bakopi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56884|12.25458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128986132|Lainde Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.84729|12.46991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128986537|Luru Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56774|12.30383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128986868|Tambo Jimoh Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.38387|9.53565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128986992|Nyibango Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.00515|12.33864|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128987223|Tambo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.54544|12.34821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128987417|Lamido Aliyu Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21231|12.48458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128988044|Ogburi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.79979|12.42037|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128989588|Ugi Health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.97083|12.44464|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990168|Jaggu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.48935|12.19151|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990444|Mapeo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.72594|12.510995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990641|Damare Polo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21476|12.48876|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990650|Garamba Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.43359|12.12011|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990664|Jili Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.062212|12.456352|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128990964|Gabsin Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.077881|12.583313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128991194|Banda Tsarga Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.44236|12.04655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128991273|Cholli Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.105713|12.474422|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128991562|Mayo Kila Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.68372|12.477955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128991767|Buwangal Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128991879|Wuitere Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.85077|12.39924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128992584|Yolde Pate Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20908|12.43817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128993264|Yadim Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.973051|12.40159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995429|Shagari Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.1897|12.47905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128995791|Jera Bonyo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.34821|12.43786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996114|Harimitsi Memoria Clinic &amp; Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.158896|12.73459|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996405|Kotolo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|5.414378|7.069939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996499|Daneyel Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53229|12.50226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996542|Wuro Sani Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.50599|12.50144|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996559|Shiure Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.942292|12.859016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996567|Ruwo Amsami Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.52624|12.53722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996610|Ngawa Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.49316|12.45216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996666|Aliyu Waziri Memorial Dispensar]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.43967|12.04001|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996676|Girei B Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.36786|12.55065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996741|Sangere Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.34354|12.51174|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996743|Golantabal Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996808|Girei A. Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.36522|12.54083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996825|Centre Primary Public Adamawa Guyuk Gugu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.75876|11.96442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996872|Batare Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.39827|12.48674|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996879|Wafango Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.268248|12.681046|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996898|Ribadu Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.298443|12.703423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996930|Koh Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45625|12.35852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128996953|Arah Teh Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.92106|11.9485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997036|Falu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90081|11.9219|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997062|Chikila Tudu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.89133|9.7667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997142|Dangir Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.919988|9.748068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997150|Dulo Fulani Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.29268|12.79221|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997159|Gundenyi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.89964|11.85378|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997173|Dulo Bwatiye Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.34528|12.78004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997202|Sili Kasa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.748068|11.919988|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997207|Dason Bwatiye Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.252284|12.633826|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997245|Dasin Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.265953|12.648336|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997247|Gwalura Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.93649|9.90855|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997271|Chofajaule Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.315838|12.864847|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997281|Shagari Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18706|12.47417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997295|Nice Nursing &amp; Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21112|12.456808|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997302|Lamza Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90481|11.92507|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997368|Modire Nursing Home &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.199|12.45736|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997450|Pariya Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.37945|12.70031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997566|Bole Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.191431|12.475011|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997685|Jiu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.86475|9.80778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997722|Kadarbu Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51124|12.70215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997798|Medicare Outpatient Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20821|12.47068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128997833|LCCN Nursing Home &amp; Maternity Gombi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16288|12.73704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128998432|Holmawo HealthPost]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.38817|12.78756|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128998521|Kisibi Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20024|12.47478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128998789|Furo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.4511|12.72256|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128999178|Daware Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|5.56|7.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128999257|Nyako Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16123|12.74024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128999618|Bengo Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.41336|12.72313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129000059|Bagale Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.34566|12.68146|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129000449|Wuro Lamido Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19218|12.23386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129001174|Ndingala Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.9267|12.22038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129001275|Salvation Nursing Home Gombi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16142|12.73629|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129002315|St.Mary Clinic/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15947|12.73347|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129002466|Gabun Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.18682|12.37236|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129003630|Dzangola Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.29642|12.773842|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129003820|LCCN Dispensary Ga'anda]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.1513|12.4331|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129004510|Ganjara Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16234|12.542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129005127|Wuro-Hausa Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.20774|12.49409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129008060|Kefo Emergency Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19492|12.47632|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129009516|Pallam Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.73859|13.48625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129009935|Nassarawo Maternal And Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27858|12.43439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129010175|Triumph Clinic Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27401|12.45219|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129010349|Dzuel Primary Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.75944|13.49594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129011114|Jemita Maternity Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27478|12.44831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129011263|Goshen clinic and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26082|12.45425|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129011404|Freedom Poly Hospital Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26648|12.45288|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129011554|Mildu Main Market Primay Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.82849|13.57012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129011579|Fortland Hospital Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27031|12.43938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129011732|Kangling Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.39602|12.38241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129012356|Wuro-Gas Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.7063|13.53351|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129012493|Gereng Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.48946|12.30588|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129013033|Wagga Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.93199|13.65073|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129013172|Damare Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.32003|12.44348|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129013662|Bajabure Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.30285|12.46753|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015059|Jabbi-Lamba Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.50502|12.57614|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015167|Alh. Ali Maidamisa Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8054712|Yola North]]''
| {{Coord|9.19|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129015563|Alh. Abubakar Adamu Namtari Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28045|12.45316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129017840|Yebbi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.56454|11.9572|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129018268|Leme Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.06302|12.2517|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129018896|Dadwari Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.12187|12.51512|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129019324|Hurkudawa Nursing Home Fotta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.09456|12.33211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129020175|Zangra Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.0787|12.46822|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129022794|Wuro Daudu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129023047|Guyaku Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.33902|12.65866|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129023602|Boloko Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129023857|Wurode Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024399|Wuro Mallum Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.70609|9.70609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024592|Pakin Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.68891|12.74423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129024793|Guriki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.077238|12.734317|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025359|Handa Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025480|Ngajing Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.13781|12.187341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129025619|Gudu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.93694|12.51683|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129026761|Dashen Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.577222|12.13417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129026890|Sili Tudu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.87189|9.77247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129027317|Mbulo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.64632|12.02566|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129027331|Mbishim Primary Health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.2154|12.34511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129027333|Mbangen Essande Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.679|11.95392|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129027433|Shilon Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.80714|12.41233|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129036539|Gambo Jimeta Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28325|12.45902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129036628|23Rd Army Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.23412|12.41786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129036706|Walowol Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.24891|12.42312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129036900|Kurnyi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.92716|9.90453|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129036967|Valli Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45508|12.45506|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129037097|Bachure Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.24344|12.42442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129037194|Valada Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.23528|12.44685|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129037375|State Polytechnic Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26244|12.44969|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129037405|Bekaji Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.25952|12.43938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129038022|Walu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.92267|9.90181|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129038248|Matco Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.24066|12.45398|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129038488|New Boshong Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.25785|12.44148|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129038725|Boshikiri Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.838123|9.642842|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129038823|Police Medical Center, Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26006|12.453357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129039433|Burthi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.8698|9.681896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129040058|Dumna Dutse Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.86923|9.71014|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129040260|Peace Hospital Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27336|12.44388|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129040784|Nassarawo Primary Health Care Center Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28035|12.44374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129040803|Dumna Zerbu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.869289|9.710251|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129041356|Dawa'U Clinic Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.263446|12.459024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129041686|Duwo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.87973|9.69376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129041711|Atiku Abubakar Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26796|12.45769|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129042608|Tsalbu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.87973|9.59376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129042656|Gaanda Federal Model Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15155|12.42212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129043160|Tuhura Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.87973|9.673076|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129043839|Zakawon Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.832317|9.666126|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129046512|EYN Health Clinic Garkida]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.41588|12.56837|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129047221|Garkida Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.37757|12.60478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129047851|Sul-Saad Memorial Nursing Home &amp; Maternity Garkida]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.40615|12.56581|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129049116|Suktu Sarki Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.69838|12.31155|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129049904|Prambe Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.82316|12.21535|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129050933|Waltandi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.76969|12.23685|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053030|Galbose Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26525|12.45536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053309|Bamaiyi Hospital Adamawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28158|12.45062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053616|Wuyaku Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.45105|12.56505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053627|Major Aminu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28481|12.44856|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053956|Dawari Clinic &amp; Maternity Gombi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16715|12.73638|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129053968|Dougeri Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.25515|12.47183|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129054804|Government House Clinic Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.25653|12.47172|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129055210|Gwadabawa Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27744|12.46304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129055246|Gaya-Sikalmi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.42298|12.97433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129055523|Idi Atta Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26058|12.47492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129055699|Maki Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.37929|13.04004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129056115|Mijili Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.34844|12.97353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129056742|Dzakwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129056976|Hildi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.40428|13.17038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129057597|Paragalda Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.39979|13.18747|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058146|Fadama Rake Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129058540|Gombi B Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.17904|12.73658|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129059095|Gombi C Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16642|12.74417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129059820|Trust Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16334|12.73687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129059839|Gudumiya Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19227|12.79325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129060172|Balwhona Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.31793|12.68137|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129060390|Hong 'C' Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.23015|12.92919|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129066527|Holma Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.903025|13.054849|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067323|Kwargoshe Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16061|12.28005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067792|Kwambla Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27326|13.09706|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129067931|Wuro Dole Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.38064|12.60327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129068504|163 Nigerian Airforce Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26889|12.44036|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129069083|Yang Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.092536|12.218689|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129069210|Saint Francis Hospital,Adamawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28319|12.41522|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129069652|Sheno Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.25808|12.57318|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129069702|Jambutu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28522|12.43024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129069969|Haske Nursing Home and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28768|12.42111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129070144|Geriyo Nursing Home and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28648|12.42576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129070151|Bokki Tawa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.04856|12.65691|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129070301|Damilu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27038|12.41894|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129070591|Bebe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26576|12.61267|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129071394|Girgithan Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16327|12.53418|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129072364|Gombawa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90768|11.94128|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129072771|Lokoro Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90795|11.94103|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129073290|Gunda Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.84689|11.96385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129074593|Zumo Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.86048|12.94498|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129076013|Gangseini Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.32889|11.71197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129076031|Aso Rock Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.28782|12.40914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129077439|Gaya Kuva Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.44405|13.00335|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129077710|Gaya Fa'a Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.465271|12.985474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129077843|Hombo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.77118|12.42961|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078011|Gashala Mamudu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.40413|13.08343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078283|Kwapre Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.46746|12.84379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078624|Gangsanji Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.646418|12.080255|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078629|Kinging Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.39691|12.74831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129078957|Garaha Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.36249|12.86681|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129079410|Dabna Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.38286|12.8236|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129079860|Zhendinyi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.14466|12.98991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080114|Uding Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15517|12.90734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080425|Mbolinyi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.09832|12.05606|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080597|Farang Van Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.748611|12.04611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080692|Dakza Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15117|13.00344|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080826|Yola Federal College Of Education Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.24138|12.45841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080949|Dumne Town Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.77954|12.40148|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129080979|Daksiri Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.14427|12.92877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081318|Mutuku Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.295105|12.959473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081592|Mbalwaha Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.32945|12.94301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081719|Munagu Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.26082|12.46041|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081763|Dumne Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.79613|12.38247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129081864|Makera Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.283|13.07624|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129082116|Kwatau Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.325073|13.020874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129082415|Kala'a Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24935|13.01435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129082711|Bakka Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.77582|12.49702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129082731|Bangshika Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19478|12.99119|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129083088|Mirinyi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.09637|12.95448|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084785|Dirma Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.80547|12.33226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084910|Theble Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.695797|11.915927|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084952|Pondiwe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.89152|12.01207|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084973|Gangkiri Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.75146|12.28704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084983|Taksi Gangteen Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.17781|12.01088|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084990|Kwalgaura Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.713126|11.937893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129084996|Timbo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.19596|12.00212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085015|Timbukum Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.18991|12.03364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085031|Kola Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.67878|11.99468|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085035|Kogin Baba Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.901914|11.53133|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085041|Wuro-Abbo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.829167|12.120883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085053|Shongoli Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.867037|11.683485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085066|Gangnai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.75175|12.091001|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085096|Kerau Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.656377|11.89967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085100|Kurmi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24221|13.15334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085114|Kilbawo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.83082|12.24449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085130|Gashala Kufam Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.3531|13.10837|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085156|Naiwa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.33235|13.12243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085195|Kwarhi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.31736|13.1582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085376|Gashala Migzil Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.32771|13.08326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085727|Mombol Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.11622|13.03239|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129085962|Kwakwa'a Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19395|13.04504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086068|Garari Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.10821|13.00789|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086069|Gonglare Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.8601|12.14611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086082|Dilwachira Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.20933|13.10978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086172|Hong A Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.22714|12.91764|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086415|Njari Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27881|13.21974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086679|Hong General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.23476|12.94576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129086907|Madza'a Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24935|12.92977|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129087133|Munga Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.23356|12.93824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129087430|Buzza Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.17962|12.82685|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129087684|Dzumah Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.17813|12.93843|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129088675|Daduken Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.03301|11.80003|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090094|Drif Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.43551|13.38182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090229|Gashaka Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16947|12.97237|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129090805|Kokko Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.12829|12.77958|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129091585|Lappou Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.55168|12.41028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129091737|Vemgo Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.70576|13.38385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129092044|Kojoli Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.57357|12.38017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129092392|Geulsima Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.489559|12.31873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129092897|Gadjo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.50895|12.3754|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129093388|Bello Petel Health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.52478|12.35869|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129094643|Mayo-Wandu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.70766|13.43829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129094657|Salasa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.63891|12.44615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129094659|Balauru Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.64487|12.32524|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129094802|Jarandi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.696945|12.23845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129095101|Sisikira Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90608|11.93486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129095206|Gang Abdu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.61427|12.13819|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129095663|Mangla Nana Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.64218|12.04321|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129096039|Gang'alada Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.70145|12.04021|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129096295|Pwalamwoliye Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90793|11.94128|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129096803|Mangapila Nursing And Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.9101|11.93412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129097238|Jaranyala Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.9041|11.94017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129097778|Jakely Mat Clinic And Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90793|11.94128|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129098313|Guyuk Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.9793|11.94128|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129100828|Guyuk LCCN Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.748068|11.919988|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129101230|Barka Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.90581|11.92518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129103347|Gberwene Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.72437|12.37306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129106425|Mwam Nursing Home and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.65331|12.55726|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129107615|Batum Maternity Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.85263|12.35825|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129108500|Talum Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.74965|11.97143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129108747|Lainde Dama Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.77796|12.07246|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109029|Kula Dutse Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.803101|12.102478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109048|Murke Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.65749|12.55769|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129109614|Bolki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.78289|12.56462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129110229|Sigire Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.92796|12.61684|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129110343|Lamurde Maternal and Child Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.60654|11.78987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129110895|Kesure Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.014751|12.558205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129111770|Ngbakawo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51946|11.80198|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129111809|Clinic B Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.83366|12.62885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129112396|Gulungo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.84468|12.61101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129113279|Sabon Layi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.57668|11.73371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129114378|Tupto Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|6.1228|11.65796|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129115580|Opalo primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51159|11.93163|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129117084|Zekkun Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.51629|11.89892|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129118433|Haske Weta Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.81174|12.61609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129119009|Bajen Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.54435|11.77327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129122721|Rigange Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.57199|11.76099|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129123887|Balaifi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.50297|11.46864|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129133627|Dambara Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.90831|11.59482|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129133904|Sabon Gari Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.84571|11.70429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129134025|Cottage Hospital Toungo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''&lt;br/&gt;[[Yola]]
| {{Coord|8.12344|12.04697|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129134244|Dadinkowa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.11904|12.03523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129134399|Toungo 1 Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.12591|12.04391|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129138273|Lainde Chita Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.11799|12.10157|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129138575|Mayo-Butale Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.98253|11.98938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129138951|Toungo 2 Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.11593|12.05082|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129139114|Gangzamanu Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.21749|12.09532|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129139391|Lawan Dakka Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.19006|12.04089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129143642|Gyakan Maternal And Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.49392|11.55278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129147159|Pella Women In Health Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15464|12.92605|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129148129|Hussara Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.48393|13.23602|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129148879|Jalingo Health Post (Hong)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.978088|12.07312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129149791|Uba A Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.46056|13.22857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129150663|Uba B Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.45095|13.21781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152404|Gadamayo Primary Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.74395|13.40946|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152678|Dagali Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.78772|13.36188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129152917|Hyambula 2 Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.86981|13.52535|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129153138|Bitiku Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.88643|13.38017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129153375|MDG Gulak Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.81264|13.45825|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129153618|Kaya Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.81263|13.4217|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129153861|Cottage Hospital Gulak]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.80478|13.45155|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154139|Bakin Dutse Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.76552|13.43032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154332|Muleng Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.80854|12.72065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154391|Shuwa Mission Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.73928|13.40805|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154658|Lumadu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.74958|13.41837|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129154908|Duhu Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.78859|13.4384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129155158|Sukur Settlement Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.87841|13.60979|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129156291|Humbutudi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.12277|13.15877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129159502|Kirchinga Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.784799|13.352548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129160691|Kopa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.78203|13.35259|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129162619|Wuron Ngayandi Mdg Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.70986|13.37455|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129162699|Jamatari Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56046|13.16621|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163053|Bugel Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.63684|13.21896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163275|Belel Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.66653|13.2249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163508|Wulla Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.72792|13.6247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163522|Sapeo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.45833|12.38556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163584|Madagali Primary Health Care Center (Bamaka)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.89674|13.62346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129163731|Wulla Kushiri Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.74236|13.63241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129164084|Vizik Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.84333|13.68808|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129164175|Muduvu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.80316|13.59116|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129164440|Chakawa Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.89119|13.58189|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129164565|Purokayo Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.93028|11.94739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129164719|Sukur Sama Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.73652|13.6257|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165231|Bafiyo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.60197|11.83377|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165666|Mildu Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.81822|13.57353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165738|Mamsirme Maternal and Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.65858|11.82015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165748|Dubwange Primary Health Care Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56761|11.86858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165990|Lugdira Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.09194|13.19875|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129165992|Lafiya Waja Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.64596|11.81542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166175|Sabon Loko Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.789978|12.604645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166226|Dede Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.05464|13.23508|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166346|Mbemun Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56894|11.83325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166348|Savanah Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.58921|11.91523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166353|Bwade Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.06387|13.27006|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166361|Amana Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.06267|13.18463|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166364|Gyawana Primary Health care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.56958|11.88144|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166396|Wodi Sakato primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.0231|9.46059|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166463|Hadiyo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.58821|11.80826|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166555|Maiha Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.06507|13.18962|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166851|Pare Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.02451|9.46333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166858|Lassun Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.54358|11.66581|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166861|Lugga Babba Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.96828|13.28067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166866|Binyeri Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.742676|11.837097|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166885|Tudun Wada Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.0357|9.45812|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166898|Suwa Maternal And Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53403|11.60778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166916|Maiha Gari Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.99352|13.21853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166921|Mayo-Nguli Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.06251|13.1841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166924|Salma Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.06153|13.18313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166939|Bamtato Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.03019|9.45931|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166960|Kwah Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.47416|11.63723|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166964|Nasarawo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.01407|13.21338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166990|Shaforon Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.91679|9.4594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129166995|Paiwawol Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.0932|13.1306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167005|Tingno Dutse Maternal and Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.55025|11.69772|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167017|Gangpana Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.70335|11.82516|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167025|Kodomti Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.93029|9.45611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167029|Salma Koli Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.01599|13.09765|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167039|Furema'ane Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.11955|13.20682|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167043|Gangtagani Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.839185|11.864726|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167064|Boken Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.00094|13.24639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167077|Gambe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.62335|11.82466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167100|Kikon Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.98327|9.47552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167137|Ma'ane Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.09241|13.24635|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167146|Gangfada Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.67695|11.91096|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167168|Mbulo Primary Health Clinic (Mayo-Belwa)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.721924|11.923889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167181|Pola Kanoki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.64329|11.87419|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167248|Byamti Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.83947|9.4663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167268|Zangun Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.98646|9.50216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167272|Paiwawol Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.0932|13.1306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167295|Manjekin Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.03902|13.13404|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167325|Ngbalang Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.01794|9.52041|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167331|Hubare Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.09081|13.09942|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167350|Lugga Babba Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.96828|13.28067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167365|Kwapukai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.86162|9.50058|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167386|Laide Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.74762|12.65275|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167395|Jaba Jaba Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.97407|13.22689|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167415|Al-Muktar Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.99558|13.21754|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167427|Imburu Primary HealthCare Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.01727|9.48682|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167443|Wuro Kurori Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.53511|13.12776|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167470|Konkol Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.64508|13.10308|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167492|Tunga Ladan Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.5827|9.41369|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167498|Boloko Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.55187|13.1062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167513|Vokuna Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.13087|13.17006|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167529|Gamadio Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.67407|9.4652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167531|Mbalagi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.2059|13.12499|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167552|Lubum Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.17626|13.17346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167567|Mayo-farang Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.95168|12.06193|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167581|Waduku Maternal and Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.50746|11.64446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167613|Gijaro Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.004742|12.172258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167623|Jereng Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.95948|11.89516|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167649|Ganglamja Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.84268|11.923889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167670|Dadoru Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.05294|11.06717|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167710|Bura-manga Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.91484|12.00192|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167714|Yanga Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.6611|9.4002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167737|Yelwa Primary Health Care Center (Mayo-Belwa)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.17735|11.75004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167754|Wakka Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.05989|11.81048|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167772|Ubakka Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.23|12.46|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167793|Wapa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167809|Tugga Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.156921|12.011719|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167841|Gengle Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.1127|11.923889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167867|Pola Sabon Gari Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.66333|11.896729|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167897|Tola Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.76651|11.96852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167943|Kibang Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.74898|11.94133|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167968|Gangwaso Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.76353|11.96763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129167975|Pegin Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.11511|13.19342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168021|Yolde Gubudo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.09678|12.04733|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168027|Gyawan Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.66532|12.50196|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168054|Labbare Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.12507|12.05827|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168117|Ndikong Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.16982|12.20098|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168126|Namdu Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.21059|12.14611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168146|Jumtobe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.12283|12.13581|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168163|Taksi Goni Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.177608|12.04211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168222|Yeliso Federal Model Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.2303|12.12452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168236|Gorobi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.08105|11.77277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168238|Ajiya Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27808|12.45887|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168243|Goni Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.07611|11.84692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168263|Bajama Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.01923|11.89597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168265|El-Yaz Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.89096|13.2011|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168297|Wuro-Alhaji Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.92422|13.23701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168343|Tambajam Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.95208|13.18606|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168357|Wuro-Boka Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.91596|13.23289|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168372|Magara Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.00756|13.14258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168402|Sorau Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.74592|13.24905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168475|Mayo-Vamde Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.71212|13.11351|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129168609|Wuro-Ladde Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.89163|13.20424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169128|Jambutu Health Post (Mayo-Belwa)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21722|12.20763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169152|Galamba Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.78256|12.65272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169179|Garu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.10422|12.13674|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169210|Dalehi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169239|Township Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.05055|12.05717|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169240|Tsohon Loko Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.76905|12.58358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169285|Mayo-Belwa Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.05935|12.05326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169333|Mayo-Belwa Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.05929|12.06436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169350|Song Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.81815|12.62062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169361|Mayo Sanganare Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.08447|12.07456|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169393|Jawab Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.05659|12.06052|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169447|Bayero Maternity and Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.05864|12.05909|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169477|Sebore Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.909485|12.111084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169492|Mbalgare Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.8773|12.07032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169525|Michika Town Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.61947|13.39269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169599|Main Market Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.62013|13.50104|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169839|Kula Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.81444|12.10303|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169879|Kukta Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.70534|12.25946|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129169925|Kofan Sarki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.61529|13.38784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170077|Roma Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.69674|12.44236|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170094|Watu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.60022|13.36276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170114|Kuburshosho Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.64901|13.29703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170128|Kiri Maternal and Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170140|Blashafa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.63308|13.32266|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170170|Tundu Wada Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.58831|13.34921|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170214|Reki L.C.C.N Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.17|12.41|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170242|Kankilia primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.60893|13.28428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170247|Ketembere Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.95723|11.99027|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170272|Jigalambu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.57986|13.34084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170275|Senior Camp Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170290|Jabi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.697622|12.13661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170519|Garta Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.61579|13.49735|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170581|Kambilam Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.733527|12.116679|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129170723|Jamali Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.86079|12.08067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129171229|Kate Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.23|12.46|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129171495|Wuroyanka Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.08343|12.08343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129171782|Ayeboi Nursing and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172009|Karlaje L.C.C.N Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.04332|12.05018|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172018|Gadam Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172122|Nafada Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16482|12.1188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172214|Kongma Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.11167|12.10778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172225|Karlaje Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.04218|12.04844|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172602|Bobere Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.69524|12.02896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172700|Kongoli Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.78898|13.10579|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172754|Kowagol Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.97073|13.1177|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172776|Zarbana Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.46728|12.02587|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172800|Vih Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.55545|13.38815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172808|Tilijo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.54521|13.35673|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129172816|Khouro Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.53143|13.38353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129173029|Bokka Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.51804|13.42823|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129173156|Kwabapale Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.64341|13.33328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129173303|Dzurok Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.68854|13.30967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129173580|Watsila Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.52714|13.32746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129173763|Tsukumu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.55786|13.30853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129173956|Sina Kwande Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.56697|13.52688|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175294|Gangtaren Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.17|12.41|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175319|Dasu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.03305|11.74332|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175336|Timyeren Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.000781|11.83206|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175358|Gum Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.750035|11.666707|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175397|Kilalai Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.914618|11.879124|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175415|Tola-Jabu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.76585|11.92725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175424|Tipsan Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|7.981031|12.20409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175443|Dalasum Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.07491|12.04752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175507|Dugdu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.09242|12.00768|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175580|Mentani Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.12463|12.01709|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175603|Binkola Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.00703|12.03892|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175611|Naya Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.15863|11.9295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175615|Chukkol Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.00386|11.95636|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175620|Mbela Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.01738|12.00944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175630|Dakeu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.15376|11.991906|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175633|Makera Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.46608|12.02007|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175648|Futu Dou Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.54782|13.47628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175662|Pilo Tara Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.5235|12.02972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175665|Futuless Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.57513|13.47599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175674|Himike Dou Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.57513|13.47705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175678|Garta Kasa primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.65832|13.49829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175682|Shekina Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.46576|12.03075|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175689|Dowaya Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.4345|11.99487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175705|Gweda Mallam Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45234|12.03087|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175708|Sina Gali Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.497192|13.521784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175716|Kamale Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.64261|13.54266|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175752|Nkafamiya Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.58172|13.42316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175771|Muni Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.60459|13.40205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175773|Moda Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.63331|13.40509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175779|Dlaka Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.61605|13.42034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175784|Minkisi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.64811|13.42047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175788|NYSC Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.31891|12.44735|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175790|EYN Health Clinic Mbororo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.63661|13.45036|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175796|Drigimi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.68509|13.40269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175797|Shelleng Town Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.0633|12.0506|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175800|Tetek Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175801|Michika II Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.63035|13.39397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175812|Gwagarab Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175831|Bodwai Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175867|Jonkolo Gede Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.83567|12.14923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175872|Jimbo Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129175878|Bakta Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176053|Wayam Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.265|12.1181|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176283|Wisdom Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45937|12.0366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176336|Salti Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.44907|11.75559|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129176549|Vulpi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.45855|11.72416|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177073|New Life Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26873|13.28397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177113|Lokuwa Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26729|13.2802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177139|Nzumosu primary health care center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|11.6242|9.3841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177140|Federal Polytechnic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.28255|13.28101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177169|College of Health Tech. Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27435|13.29279|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177204|Ubandoma Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.0147|9.60247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177233|ADSU Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.28235|13.28091|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177251|Sabon Pegi Bare Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.02087|9.5437|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177255|Kolere Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24156|13.27036|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177318|Yaza Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.2621|13.26263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177321|Bare Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.04358|9.59426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177343|Digil Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26191|13.26262|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177366|Didif Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.37323|13.22894|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177416|Suzuwa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.4888|13.34532|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177422|Gwapopolok Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.16414|10.25311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177458|Kwa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.47308|13.28269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177525|Betso Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.50306|13.32632|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177540|Maduguva Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.21943|13.45225|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177570|Burha Vango Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.2654|13.47978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129177592|Bahuli Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.25211|13.41065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129178454|Bakku Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.56183|13.40846|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129179162|Kem Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.64921|11.9773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129179464|Jilvu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.36342|13.45223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129180417|Bagira Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.32165|13.40057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129181043|Miza Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.41985|13.39302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129185979|Zahgretia Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.46622|13.48706|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129186472|Thuku Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.42688|13.48575|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129186745|Buppa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.45856|13.41883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129186803|Birabira Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.87816|12.08992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129187107|Wambilimi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.58477|13.38508|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129187383|Mijilu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.4146|13.42054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129187833|Dirbishi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.198994|13.40861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188103|Kiriya Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.45982|13.36549|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188255|Donge Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.86007|12.04134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188357|Kochifa Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24156|13.27046|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188680|Muva Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.3575|13.32596|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129188740|Dazala Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27041|13.27947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189178|Basira Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27332|13.23582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189398|Gombeyel Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.80353|12.05546|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129189570|Vimtim Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.32241|13.30806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129190742|Mayo-Bani Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.44165|13.24169|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129192489|Gbalapun Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.44226|11.78449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129193926|Gangtaren Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.17|12.41|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129194693|Sa'adatu Collage Of Health Demostration Clinic Barama]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.16442|13.17195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129194971|Girji Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.20171|13.25359|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129195038|Ribawo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.34915|13.32445|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129195483|Muda Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19459|13.23878|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129195566|Duda Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27781|13.3411|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129195990|Wuro Alkali Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.27017|13.2669|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129196381|Sabon Layi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24157|13.27035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129196473|Mugulbu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19997|13.22339|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129196859|Muchalla Federal Model Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.35843|13.37586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129197400|Baguna Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.216125|13.363525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129197436|Kotirde Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.43603|13.28101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129198458|Wuro Gude Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26046|13.26698|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129198846|Tsaranyi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.147278|13.257324|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129199075|Mujara Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.18244|13.352957|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129199108|Njaah Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.25589|13.25317|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129199192|Nduku Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.10606|13.24911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129199559|Kwadankin Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.13672|13.20699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129200066|Sahuda Primary Healthcare Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.14232|13.41589|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129200517|Lamurde Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.24321|13.25613|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129200644|Kagi'i Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15088|13.22161|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129201009|Gaya Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.25245|13.26212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129201762|Arhan-Kunu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26732|13.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129203333|Kwaja Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.10663|13.31191|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129203396|Dubu-Dubu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.15959|13.19648|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129203699|Beta Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.07573|13.28798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129204300|Kissa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.106873|13.304871|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129206246|Numan Maternal And Child Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.462095|12.03199|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129206623|Sabon Pegi Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129206868|Al-umma Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26258|13.27368|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129207304|Jonkolo Njamri Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.18|12.42|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129208096|Chaba Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129208399|Gandira Federal Model Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.22|12.45|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129208832|Gella Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.19|12.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129208950|Kinga Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.090881|13.302307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129209001|Didango Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.74232|12.61219|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129209462|Wuro Patuji Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26565|13.28446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129209811|Ngavahi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.207703|13.287903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129210183|Monduva Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.21831|13.32281|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129210565|Gydkwara Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19056|13.29409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129210790|Malluha Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129210878|Gude Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.19733|13.30815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129211447|Girimburum Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.11587|13.39903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129211556|Clinic A Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.82088|12.62038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129211807|Duvu Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.133118|13.345703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129212216|Ayuwa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.149475|13.230713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129212581|Wuro Bulude Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26116|13.26972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129212835|Yorrong Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.84375|12.08061|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129213007|Yewa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.259094|13.33551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129213338|Sahuda Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.14232|13.41589|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129213757|Madanya Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26388|13.30859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129214708|Yadafa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.21183|13.19053|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129219032|Guding Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.44139|11.98947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129220011|Gangjaen Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.419881|11.95784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129229123|Gondong Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.02309|12.02056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129229308|Barata Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.09765|12.03178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129229457|Labau Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.05165|12.01534|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129231426|Lababiri Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.66765|12.07929|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129231536|Kurungu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.64471|11.99083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129254942|Njoboliyo Health Post Primary Public  Adamawa Yola South Mbamba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.58086|9.22442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255544|Umuawa Aloacha Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|5.5417|7.475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255610|Mubi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.26355|13.27003|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255710|General Hospital Numan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.468463|12.032504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129255768|Basha Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.46721|12.03301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133696405|Hong Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''&lt;br/&gt;[[Yola]]
| {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133696521|Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''&lt;br/&gt;[[Yola]]
| {{Coord|9.277917|12.447028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136527397|Gulak hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.804807|13.451415|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136708649|GDCM HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136708668|Guyuk General hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136708730|St Francis Hospital - (Jambutu)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136915664|MATCO CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.240524|12.453854|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137145229|Modibbo Adama University Teaching Hospital, Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.195124|12.490284|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156850|Adamawa State Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.277613|12.446847|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156873|Adamawa-German Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.24713|12.448563|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156879|Dawa 'u clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.263449|12.459037|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156952|St. Francis Hospital, Yola]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.283163|12.414441|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156959|FCE yola Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.334333|12.495676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137157009|Daama Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.27101|12.45089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137157409|New Boshang Hospital ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.275287|12.65614|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137158711|Sauki Hospital, jimeta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.281164|12.434874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208140|Toungo Helth care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.229428|12.005701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101824134|Nagazi Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4680897|Adavi]]''
| {{Coord|7.58438|6.22951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101824689|Adavi Eba Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4680897|Adavi]]''
| {{Coord|7.563045|6.179847|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732144|Ilasa Model Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q300781|Ado Birk]]''
| {{Coord|7.7977|5.695821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115023666|TRINITY HOSPITAL, EKITI STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]''
| {{Coord|7.657271|5.230732|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115023932|SANYA HOSPITAL, EKITI STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]''
| {{Coord|7.401565|5.247508|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q132126844|Afe BabalolaUniversity Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]''
| {{Coord|7.608437|5.255241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136747705|Heirs Multi-Specialist Hospital Oye]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7116252|Oye]]''
| {{Coord|7.802874|5.334502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732059|Okeyinmi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]''
| {{Coord|7.6167|5.2167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177580|Faramed clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510345|Ado-Odo/Ota]]''
| {{Coord|6.691308|3.242087|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q99357703|Okediji Primary Health Care, Ilora]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4689246|Afijio]]''
| {{Coord|7.800893|3.903394|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q99358161|Aged and Widow Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4689246|Afijio]]''
| {{Coord|8.126065|4.243214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137272749|Ijaye Ojutaye Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| ''[[:d:Q4689246|Afijio]]''
| {{Coord|3.87141|3.87141|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101952249|Agaie General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510662|Agaie]]''
| {{Coord|9.014|6.327972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114815703|DAYSPRING SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3848215|Agbor]]''
| {{Coord|5.547008|5.757475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114926708|SOMTOCHI SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3848215|Agbor]]''
| {{Coord|5.52|5.76|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101956393|J.A Lashman Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.622444|3.334417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245167|Veta Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.620218|3.300083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245564|Today Medicare and Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.626495|3.312162|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956178|Molayo Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.633217|3.312899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956963|May-Fair medical centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.623103|3.319607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957302|Bolasad Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.622527|3.313541|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957497|Hamfar hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.610279|3.312029|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957527|Olu Adebo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.640144|3.314304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957589|Bankole Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.616472|3.327742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957662|Prema Sai Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.619775|3.327888|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957753|Beta Hospital Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.626787|3.309781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957980|All Souls Infirmary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.628144|3.321853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958155|Rambola Abiola Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.634491|3.31663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958866|Mucas hospital Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.612917|3.305936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958895|Dunia Hospital Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509545|Agege]]''
| {{Coord|6.636433|3.313717|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135114501|General Hospital, Ekwulobia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4694513|Aguata]]''
| {{Coord|6.025638|7.077038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105230|GBEYE Clinic (AHOADA)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4696272|Ahoada West]]''
| {{Coord|5.084889|6.652111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133454334|Amara medicare Plot 76B Eleganza Gardens]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q108830442|Ajah]]''
| {{Coord|6.458621|3.556828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101823716|Asco Medical Center, Ajaokuta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509230|Ajaokuta]]''
| {{Coord|7.51175|6.690556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308042|Oluwaseyi Hospital Ajase Ipo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q129338028|Ajase-Ipo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.449275|4.609473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308070|Ajase-Ipo Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q129338028|Ajase-Ipo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.25354|4.806584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111906144|Ajeromi General Hospital, Ajegunle]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4699703|Ajegunle]]''
| {{Coord|6.45527|3.332892|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101953380|El-Trinity Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.460111|3.335333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101954491|St Mary's Cardoso Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.453778|3.335194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101954960|Efan Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.443455|3.331224|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101955324|Natafod Consultants Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.465583|3.334556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101955985|Saint Milla Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.460611|3.351472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956428|Ola-Silver Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.445065|3.331337|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956460|Beebat Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.460116|3.338671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956521|Bayo Ogunro Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.44805|3.327924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956658|Faleti Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.44989|3.342072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956840|Halisa Gold Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.450079|3.342284|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956946|ZOLLINGER HOSPITAL Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.450133|3.347886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957035|Tolu Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.460705|3.333731|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957836|Eze Udo Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.456447|3.351159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957907|ZEM-ZEM MATERNITY CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.468104|3.343458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106293294|All Souls Clinic Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]''
| {{Coord|6.461711|3.333972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122948074|Tumu Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510455|Akko]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.290306|10.968|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374998|Akoda Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| ''[[:d:Q585822|Akoda]]''
| {{Coord|4.46294|4.46294|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101584682|Ibillo General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5984054|Ibillo]]''
| {{Coord|7.438809|6.082853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101995244|Adeyemi Memorial Hospital Ikare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.100008|4.841773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552448|General hospital irun akoko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|6.750656|4.877753|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101994843|Rufus Giwa Memorial General Hospital Okeagbe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|6.181596|6.530342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101998826|Irun-Akoko General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.573069|5.679564|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101994474|Adesimi Ojoge Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]''
| {{Coord|7.12|5.22|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101998093|General Hospital Ipe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]''
| {{Coord|7.2|5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173528|Newday Medical Centre Akure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.265496|5.216179|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105755819|Akure State Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.24337|5.194093|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114186465|ADEDEWE OKURIBOYE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.118774|5.108975|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q118592035|Crow Hospital Akure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|8.22538|4.997609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q118607208|Abitoye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.259733|5.168968|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q118609050|Midas Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.262347|5.203858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q118609895|Mother and Child Hospital - Akure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.24044|5.18341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q118631479|St. David's Hospital, Akure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.337944|5.171885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q118683574|Sijuwade Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q423831|Akure]]''
| {{Coord|7.25|5.195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101542459|General hospital iju/itaogbolu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701973|Akure North]]''
| {{Coord|7.367985|5.143178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101993539|Ayo specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701976|Akure South]]''
| {{Coord|7.279083|5.163028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101993943|First Mercy Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701976|Akure South]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.253176|5.182831|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|7.253302|5.18289|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173564|Hopeland Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4701976|Akure South]]''
| {{Coord|7.264073|5.17117|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129002249|Dynasty Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|9.21|12.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130478233|Samaritan Clinic/Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|4.644371|7.944656|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133300407|Eket Caleb Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|4.647988|7.942591|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691620|Winnas Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.93996|7.93996|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691780|Unsel Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.96019|7.96019|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691837|Udonsek Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.96124|7.96124|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692077|Ikot Efre Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.93648|7.93648|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692583|Afaha Udoeyop Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.6241|7.6241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692820|Nung Udoe Primary Health Centre (Operational Base)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.919565|7.919565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694385|Ikot Udoekop Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.91124|7.91124|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698310|Nung Oku Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.91964|7.91964|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698420|Ikot Iko Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.908147|7.908147|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698737|Fresh Breath Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.91865|7.91865|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699049|Afaha Atai Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.93648|7.93648|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699242|Ikot Nkwo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|13.867|13.867|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699271|Akata Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.86198|7.86198|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699343|Iwuokpom-Opolom Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.91877|7.91877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704624|Prince of Peace Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.80894|7.80894|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704798|Etip Ediene Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.79842|7.79842|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134705263|Aka Ekpeme Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.79301|7.79301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134705340|Oduk Salton Medical Centre and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.70219|7.70219|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134705493|Mfonobong Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|7.53811|7.53811|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137372844|GENERAL HOSPITAL, IQUITA-ORON]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|4.80468|8.221113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137372899|MFONABASI MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.034191|7.934221|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137372962|UWANA FAMILY HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.032966|7.911956|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373029|LIFECARE HOSPITAL UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.028711|7.937797|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373215|NAF MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|4.938167|6.322458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373396|MOUNT OLIVE CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.036952|7.934776|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373477|DAMMY MEMORIAL HOSPITAL UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.024601|7.916383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373519|DOMINGO HOSPITAL UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.022595|7.948641|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373560|MERCY HOSPITAL AKWA IBOM STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|4.989383|7.7949|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373577|ST. ATHANASIUS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.02428|7.913809|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373619|UBONGABASI SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.01954|7.886607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373712|PEACE MEDICAL CENTER NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|4.980805|7.965478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373729|PREMIER MEDICAL SERVICES UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.023661|7.954442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373794|DYME HOSPITAL &amp; MATERNITY LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373805|ZOE CONSULTANTS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373812|SAN DOMINIQUE HOSPITAL AKWA IBOM]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373828|FULCARE MEDICAL CONSULTANCY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373852|GOOD HEALTH SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313724|ALMA CLINICS &amp; SURGERY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321660|Abasiekeme Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322428|Maritime Academy of Nigeria Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329938|Samaritan Clinic/ Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329949|Cozar Specialist Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329969|Domingo Specialist Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329980|Jeconiah Specialist Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329995|Unwanna Family Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330015|SAN DOMINIQUE HOSPITAL Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330024|NEDEKE CHILDRENS HOSPITAL Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330040|MFON ABASI MEDICAL CENTER Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330057|Smile Well Dental Clinic Limited Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330066|Cee Jay Vision Centre Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330074|Majesty Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330090|Mainland Clinic And Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330108|Majesty Hospital and Eye Centre Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330118|Peace Medical Centre (UYO) Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330140|ST. ATHANASIUS HOSPITAL LIMITED Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330209|Niger Optical Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330309|Niger Optical – Eket]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140330849|St Athanasius Dental Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140331794|St Athanasius Optical Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140331991|ZITADEL EYE CLINIC (UYO)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332008|EVERGREEN MEDICAL CENTRE  Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332019|ALPHA VISION EYE CENTER Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332040|NET CARE PHYSIOTHERAPY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332050|ROMIVIC SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332060|ANUZI EYE CLINIC (UYO)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332074|Hephzibah Eyecare – UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140332084|UWAKMFON CLINICS AND HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140337803|Zerah International Eye Hospital UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140337839|Neon Health Services Limited UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338030|Monty Suites Gym UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338134|Monty Suites Spa UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338222|MENDITH DENTAL SURGERY Uyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338381|Divine Love Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338387|PREC FITNESS GYM Uyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338475|PREC FITNESS SPA Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338517|CRISP VISION EYE CLINIC Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338558|Blue Gloves Hospital  UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338573|Wedsan Clinic and Urology Service Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338588|Mediques Plus Hospital , UYO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338596|Pinnacle Hospital Akwa ibom State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338612|La Reine Spa uyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338675|Nathel Eye Clinic UYo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338803|Fulcare Medical Consultancy Uyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140338919|City Clinic and Infirmary Uyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140339041|Omega Fortune Uyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552651|General Hospital Akwanga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]''
| {{Coord|8.906664|8.407457|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552816|Nasarawa state College Of Education Medical Center, Akwanga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]''
| {{Coord|8.935746|8.401893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101939827|Akwanga College Of Education Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]''
| {{Coord|8.935972|8.401972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197996|Our Lady Of Apostles Hospital Akwanga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]''
| {{Coord|8.906567|8.408439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101952749|Westcare Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.597583|3.299667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101954097|Peak Health Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.630611|3.283917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267348|St Monica Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.593434|3.233749|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267523|St. Joseph Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.609984|3.291789|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267566|St Williams Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.589329|3.275625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270735|Ropheka Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.599109|3.297277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102271347|Quick Care Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.595129|3.287748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957131|Divine Blessing Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.546801|3.238916|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957165|Madaniyah Women Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.541675|3.233022|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957221|El-Dunamis Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.5427|3.224369|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957356|Isuti Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.551856|3.21959|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957486|Santa Maria Hospital Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.548823|3.231184|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957523|Ooh-Bee Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.541063|3.280491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105957546|Summerstone Specialist Hospital and Trauma Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.542721|3.277593|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958813|Bio-Batam hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]''
| {{Coord|6.620709|3.305816|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270940|Rhowil Total Care Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509621|Amuwo-Odofin]]''
| {{Coord|6.44975|3.263893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114253280|Zion Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.181783|7.018799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121289654|Immaculate Heart Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.172542|6.920391|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126177149|Daystar Specialist Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.215067|7.071467|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126190256|Prime Specialist Hospital Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.206506|7.056023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126193221|New Hope Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.146838|6.786621|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126193256|New Hope Hospital and Dialysis Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.146713|6.786574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126193304|New Life Hospital and Maternity Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.18135|6.798496|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128838539|Christ The King Hospital, Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.218058|7.065079|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128839159|Divine Hospital, Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.203222|7.060573|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128839804|Harmony Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|10.477469|7.437483|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128840173|Okoye Specialize Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.220609|7.06893|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128840510|Ifebi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.214085|7.07177|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128840705|Afunugo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.206502|7.069527|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133366701|Divinity clinic &amp; Maternity Nkwelle Ezunaka]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.209377|6.840475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137362598|Life Institute for  Endoscopy (Life  Specialist Hosp. Ltd.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.137521|6.776814|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625543|NNAMDIAZIKIWE UNIVERSITY TEACHING HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.118305|6.792311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137625662|RUSH GREEN MATERNITY HOSPITAL &amp; CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.185618|6.794411|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137630288|NEW HOPE MEDICAL CENTRE. Anambra State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.146824|6.786668|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137630449|VENIK SPECALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.150694|6.859664|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638255|INTENSIVE CARE HOSPITAL Anambra]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.143666|6.79109|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638278|COTTAGE HOSPITAL &amp; COMPREHENSIVE. Anambra State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.594889|6.990136|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638292|CHRIST THE KING HOSPITAL. Anambra State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.218042|7.065178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638322|BELUCHUKWU MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.169463|7.006076|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638363|CHUKWUNONSO HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.156505|6.844647|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638381|ST. AUGUSTINES HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.440737|7.497826|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638391|UGOCHUKWU HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|5.48389|7.00703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638407|THE LIGHT SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.003025|6.913525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638417|LIFE SPECIALIST HOSPITAL. Anambra State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.000432|6.913119|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638428|CHIMEX SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.027322|6.918829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638465|KING DAVID HOSPITAL. Agulu, Anambra State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.222004|7.082076|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638473|SEFTON SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.210355|7.066333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638485|ST. CATHERINES HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638495|CHIBUZOR HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.024879|7.080093|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638507|CROWN HOSPITAL. MKPOR ANAMBRA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.12235|6.861012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638531|IMMACULATE HEART OF MARY SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.21|7.07|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638552|NNAMDI AZIKWE UNIVERSITY MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.2106|7.0719|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638561|CHIDERA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.15|6.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638631|DAYSPRING COTTAGE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.2|7.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638649|ROCK FOUNDATION HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.14|6.97|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639162|REGINA CAELI SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.21|7.06|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639219|KANDUDI SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.18|7.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639242|MADONNA SPECIALIST HOSPITAL NIGERIA. Anambra State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.22|7.08|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639257|ELDORADO MUILI-SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.19|7.04|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639421|HOPEALIVE MISSION HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.17|7.01|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639456|FIRST GRACELAND SPECIALIST HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.16|6.99|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639477|IDEAL HOSPITALAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.15|6.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639571|CHRIST THE KING HOSPITAL. ABAKALIKI EBONYI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.311084|8.102801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139731916|Nando General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3509614|Anambra East]]''
| {{Coord|6.320176|6.930507|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732031|Ikem Nando Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3509614|Anambra East]]''
| {{Coord|6.358|6.9185|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732090|Izunna hospital and maternity, Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.241817|7.08972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732105|Emmanuel Church Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.145161|6.791077|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732175|Inland Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.31574|6.845144|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732197|Ogechukwu Hospital /Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.019965|7.084002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732208|St. Catherine's Hospital /Maternity and Allied Services LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.024317|6.923702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732283|Ukandu Hospital/Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|7.076541|7.076541|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732290|Chibuzo Hospital /Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.018589|7.084804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732293|Trinity hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.221153|7.082716|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732300|National Medical Centre Nkpologwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|5.979994|7.090208|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732750|Nwajiaku Inland Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|7.530294|5.764967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139733132|Fountain - Head Clinic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|9.014677|7.586834|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141430990|Comprehensive Health Center Ukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.193889|6.971361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141431033|Comprehensive Health Center Neni]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.222|7.082111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141431108|Trauma Centre, Oba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.135|6.7725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141438536|Psychiatric hospital Nawfia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.186389|7.023889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101823219|Ankpa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4766098|Ankpa]]''
| {{Coord|7.382139|7.621056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101820810|Kogi State University Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816007|Anyigba]]''
| {{Coord|7.485971|7.187401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267481|St. Louis Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q617618|Apapa]]''
| {{Coord|6.443257|3.370775|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270040|Sonex Clinics Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q617618|Apapa]]''
| {{Coord|6.514867|3.33228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105816555|Lagoon Hospitals Apapa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q617618|Apapa]]''
| {{Coord|6.441881|3.35874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113532382|Saseun Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q617618|Apapa]]''
| {{Coord|6.45218|3.335292|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125985524|Aramoko General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49277186|Aramoko-Ekiti]]''
| {{Coord|7.656011|5.068563|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101925894|Balla Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510490|Asa]]''
| {{Coord|8.402727|4.416353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101926229|Alapa Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510490|Asa]]''
| {{Coord|8.6|4.7|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105622877|Federal Medical Centre Asaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1061665|Asaba]]''
| {{Coord|6.213118|6.712275|display=inline}}
| [[Lêer:Federal Medical Centre Asaba.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112939199|Federal Medical Centre, Asaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1061665|Asaba]]''
| {{Coord|6.212211|6.712254|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114926787|GOSHEN MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1061665|Asaba]]''
| {{Coord|6.196492|6.724381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114927198|ICON CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1061665|Asaba]]''
| {{Coord|6.204494|6.72497|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576449|Asaba Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1061665|Asaba]]''
| {{Coord|6.68554|6.68554|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967847|AKEMEKHAI MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509036|Auchi]]''
| {{Coord|7.065038|6.266597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967853|FATE MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509036|Auchi]]''
| {{Coord|7.066976|6.274776|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133259614|Edo University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509036|Auchi]]''
| {{Coord|7.148245|6.294944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553183|Awe General Hospital, lafia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q101553460|Awe]]''
| {{Coord|8.110944|9.144439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105541513|Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.222836|7.082245|display=inline}}
| [[Lêer:Chukwuemeka odumegwu ojukwu univerdity teaching hospital, awka.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q114252845|HARMONY SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.14|6.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114253195|ROCK FOUNDATION HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.217937|7.064123|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128837978|Rock Foundation]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.21818|7.064615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133278106|Graceland Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.239567|7.053481|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289919|Health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.213253|6.946098|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133290009|Think home hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.231018|7.100939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133290035|St faith Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.221926|7.064288|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133290067|Crest Specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.326319|7.048533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133290169|Daystar hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.215386|7.071531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295973|In God we trust pharmaceutical and laboratory]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.14|6.97|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297797|Christ the king hospital-awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.218058|7.062473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133374383|Royal Care specialist Hospital &amp; Urology center - Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.223324|7.05618|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133374619|Assumpta Clinic and Maternity - Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.243424|7.098348|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133386300|Regina Ceali- specialist Hospital - Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.223331|7.074017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133391435|Shekinah Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.205717|7.067652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133392178|Think home Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.231035|7.10095|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133734550|Ifebi Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.214085|7.07174|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133734598|Regina Caeli Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q791766|Awka]]''
| {{Coord|6.22335|7.074049|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732163|Beacon Hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830081|Awka South]]''
| {{Coord|6.222706|7.070143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732192|Regina ceali hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830081|Awka South]]''
| {{Coord|6.223343|7.074047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296887|isaac chara memorial hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.246983|6.9368|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296903|comprehensive medical thinking]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.237253|6.941991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309334|Chinazondu specialist Hospital and Maternity - Awkuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.242625|7.094271|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309572|Divine grace PHC - Awkuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.243024|6.970654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309621|Obinetiti 1 Awkuzu health Clinic - Awkuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.19|6.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309629|Blessed family primary health center - Awkuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.242373|6.937128|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309746|Ifite Awkuzu primary health Center - Awkuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]''
| {{Coord|6.242908|6.936978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111356493|Federal Medical Centre, Azare]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| ''[[:d:Q793588|Azare]]''
| {{Coord|11.6744|10.1991|display=inline}}
| [[Lêer:Federal Medical Centre Azare Entry Gate.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q114253610|MAI JAMA'A CLINIC, (BAUCHI)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q793588|Azare]]''
| {{Coord|10.317605|9.83834|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123003583|General Hospital Babura]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4838099|Babura]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.773207|9.017963|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123105572|General Hospital, Bungudu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q800145|Bagudo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.270723|6.559793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122948254|Bajoga General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815563|Bajoga]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5508725|Funakaye]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.854285|11.438412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122948187|Bambam Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4374738|Balanga]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.694764|11.514565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122955612|General Hospital Talasse]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4374738|Balanga]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130505375|Talasse General Hospital, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4374738|Balanga]]''
| {{Coord|11.66896|9.97306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245690|The Peak Mark Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q21294921|Bariga]]''
| {{Coord|6.525737|3.385254|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102271280|R Jolad Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q21294921|Bariga]]''
| {{Coord|6.549365|3.393047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101925322|Okuta General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4865926|Baruten]]''
| {{Coord|9.224056|3.1965|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101925616|Ilesha Baruba Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4865926|Baruten]]''
| {{Coord|8.912987|3.419773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101821744|Gboloko, Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819476|Bassa]]''
| {{Coord|7.816792|6.749979|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101822899|Oguma Genral Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819476|Bassa]]''
| {{Coord|7.884602|7.060658|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123073599|General Hospital - Batsari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4869633|Batsari]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.769358|7.261737|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105485721|Abubakar Tafawa Balewa University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q811144|Bauchi]]''
| {{Coord|10.32429|9.83088|display=inline}}
| [[Lêer:Abubakar Tafawa Balewa Teaching Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q114260554|REEMEE MEDICARE NIGERIA LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q811144|Bauchi]]''
| {{Coord|10.313819|9.821829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112173700|General Hospital Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.065578|9.567966|display=inline}}
| [[Lêer:General Hospital Ningi.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q114253707|PAHLYCON HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.319315|9.815646|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114277736|FEDERAL MEDICAL CENTRE, BAUCHI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.66978|10.210526|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121841047|Al Ameen Hospital and Medical Laboratory]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.305824|9.832316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121879835|Bauchi Specialist Hospital Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.070874|8.768793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121891318|Sheamless Clinic And Maternity Baima, Warji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.244767|7.288311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121891422|Samira Memorial Health Clinic Zaranda, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.205621|9.360697|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121891465|Ecwa Health Clinic (Private) Katanga, Warji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.909038|8.742491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121947620|Alheri Health Clinic Zaranda, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|8.935976|9.796915|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121948405|Amarks Health Clinic Zaranda, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.205654|9.360788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121949039|Al-Huda Health Clinic Wonu North, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|7.52627|5.790647|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121949706|Nurayni Health Clinic Wonu North, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.798643|9.892343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q121950223|Makama Health Clinic Tilden Fulani, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.045405|8.993154|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122171631|Usmaniyya Memorial Clinic Tilden Fulani, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.06|9.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122171699|Yerima Clinic &amp; Nursing Home Tilden Fulani, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.065|9.055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122171749|Danmaigoro Hospital Toro, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.08|9.07|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122171839|Khadija Memorial Hospital Toro, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.07|9.06|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122171952|Goljarendi Health Clinic &amp; Maternity Ribina East, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.58569|7.402167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122184794|Taimako Health Clinic Tama, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.064838|7.707625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122184893|Al-Ummah Health Clinic &amp; Maternity Tilden Fulani, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.964952|8.481062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122186007|Amana Health Clinic Tilden Fulani, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.026217|8.951905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122188063|Al-Ummah Health Clinic &amp; Nursing Home Mara, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.04|9.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122188358|Mai Nasara Health Clinic Mara, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.935037|7.41425|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122188595|Our Lady Of Apostle Clinic Wai B, Tafawa-Balewa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.25|9.8|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122188848|Surama Health Clinic Wai B, Tafawa-Balewa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.762589|9.555149|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122212167|Bako Medical Clinic Wai B, Tafawa-Balewa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|8.910248|7.083589|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122212265|Chongtis Hospital Wai B, Tafawa-Balewa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.26|9.81|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122212325|NAN EMMA Primary Health Centre Lere South, Tafawa-Balewa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.926217|8.891412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122226772|Sauki Clinic Yana Yana, Shira]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.391972|10.195178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122226805|Jama’a Primary Health Centre Kilbori B, Shira]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.338118|10.10315|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122226854|Danbaba Medical Centre Tiffi, Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.06325|9.569714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122226899|Al-Jazeemah Health Clinic Nasaru A, Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.073874|9.573378|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122226925|Dorogo Health Clinic Ningi East, Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.981767|7.989067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122226956|Ningi Clinic &amp; Maternity Ningi East, Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.065554|9.567932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122227037|Dana Health Clinic Kurmi, Ningi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.065553|9.56799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122227073|Almuktar Health Clinic Kukadi A, Misau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.317579|10.466565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122227141|Hauza Health Clinic Kukadi A, Misau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.317342|10.466586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122227201|Kirfi People’s Clinic Wanka, Kirfi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.305998|9.840365|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122227272|Katagum Medical Center Nasarawa A, Katagum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.014537|9.773757|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122227322|Shifa’a Medical Center Nasarawa A, Katagum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|12.285654|10.348421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122229693|Ardo Standard Medicare Nasarawa B, Katagum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.672673|10.203989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122229746|Asaf Urocare Hospital Azare Nasarawa B, Katagum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.67|10.19|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122229800|Hamdala Healthcare and Consultancy LTD Bakin Kasuwa, Katagum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.66|10.18|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959573|Federal Medical Center Azare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.674946|10.197362|display=inline}}
| [[Lêer:FMC AZARE 1.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q130456780|Gorondo Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.24497|10.46473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130456919|Alkaleri General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.26527|10.31441|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130456949|Badaran Dutse Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.01453|10.13148|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130457013|Bajama Primary Health Care centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|9.95716|10.06841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130457080|Birim Primary Health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|10.00181|10.08474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133735820|Royal Specialist Hospital - Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|7.192136|8.137769|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261196|Federal Medical Centre, Azare, Bauchi State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.669502|10.210502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261318|Federal Medical Centre, Misau, Bauchi State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''
| {{Coord|11.314831|10.44982|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123073662|General Hospital - Baure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4873577|Baure]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.841793|8.735722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939180|Federal Medical Centre, Yenagoa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.937481|6.266655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114285960|IRUANITAMAN DIAGNOSTICS AND CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.317|6.242885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373897|ODI GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|5.172512|6.296109|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373938|ST. PETER'S HOSPITAL BAYELSA STATE . NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.925988|6.259278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373968|FEDERAL MEDICAL CENTRE, YENAGO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.937187|6.266631|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137373990|GLORYLAND-INRI MED. CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.943284|6.347434|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374003|YENAGOA HOSPITAL &amp; MATERNITY Bayelsa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.919804|6.310714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374008|BAYELSA SPECIALIST HOSPITAL, YENAGOA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.919769|6.310707|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374016|GODLY SHEPHERD SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.917351|6.31293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374026|FAMILY CARE CLINIC &amp; SERVICES BAYELSA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.925143|6.338089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374089|MERCY SEAT HOSPITAL BAYELSA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]''
| {{Coord|4.951873|6.352424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967935|BERTA MEDICAL CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.370555|5.682129|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967955|EDI INTERNATIONAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.327266|5.619884|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967964|FENOMA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.34341|5.692989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967974|FIDELITY HOSPITAL, BENIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.350908|5.672167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114967984|GOD'S VICTORY CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.35753|5.59746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968001|Health Field Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.285229|5.672874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968011|IHENYEN MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.325884|5.595493|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968020|IROWA MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.321205|5.62776|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968085|MODIC SPECIALIST HOSPITAL, BENIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.331525|5.614655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968128|MOUNT GILEAD HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.410949|5.614489|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968146|NARROWAY CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.364799|5.67574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968182|PRIMEDEWS MEDICAL CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.32617|5.599811|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968238|ST. MARY MAGDALENE HOSPITAL, BENIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.317422|5.630859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968258|THE ROCK HOSPITAL, BENIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.383461|5.59597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968270|TONA HOSPITAL, BENIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.350658|5.670467|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968299|UKPONMWAN FOUNDATION HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.345104|5.627417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968316|VICTORY CLINIC AND MATERNITY, BENIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.365031|5.637392|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573935|Edi International Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin]]
| {{Coord|6.331764|5.621921|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254157|University of Benin Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.391349|5.614079|display=inline}}
| [[Lêer:Aerial View of the Hospital's Entrance.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q102105696|Amazing Grace Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.360917|5.642139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102109050|Paragon Clinics and Imaging-Odani]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.325389|5.613417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109669525|Irua Specialist Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.732127|6.189481|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967859|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Benin City]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.409425|5.614276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133570921|Gods Victory Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.35717|5.597614|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133570940|St. Philomena's Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.345168|5.630002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133571420|Faith Mediplex Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.315439|5.604083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133571440|Lily Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.319247|5.61016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133571528|Modic Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.331355|5.61473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133571674|City of Hope Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.271472|5.63313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133574976|Bosede Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.308477|5.617539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575201|The Hills Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.282372|5.618406|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575294|Ajayi Oriaifo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.304157|5.606857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575393|Tega Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.356058|5.592454|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575451|Evangel model hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.358919|5.621734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575543|Owen Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.353501|5.62573|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575620|Itua Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|5.596644|5.596644|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730726|Maviscope Hospital And Fertility Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Benin-stad]]
| {{Coord|6.272527|5.633538|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q16915946|TBT Hospital Gboko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.34506|9.012939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123523555|Camp Eden Hospital, Gboko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.34013|8.983364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130621568|Adoose Specialist Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.693938|8.538793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130621644|Oostra Gum Hospital Ushongo Town, Benue state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|6.943246|9.261917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130621727|Baki Hospital, Gboko, Benue state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.336857|9.001852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130621798|Texas Hospitals Limited, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.186346|8.140436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130621858|Hope Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.743337|8.508401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130621918|Salem Hospital, Otukpo, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.193082|8.130695|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130622301|Hospital of Immaculate Conception, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.718631|8.51958|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130622739|Madonna Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.723507|8.54394|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130627442|Grace Cottage Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.725307|8.524169|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130628956|Hemko Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.681113|8.534956|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629391|First Fertility Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.716506|8.506309|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629444|Bishop Murray Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.72227|8.53277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629490|General Hospital, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.205093|8.155226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629610|General Hospital, North Bank, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.756885|8.544588|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629682|Foundation Memorial Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.724141|8.541778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629719|General Hospital, Gboko, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.302818|8.987934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629768|General Hospital, Adikpo, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|6.892045|9.236097|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629841|NKST Hospital, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.316507|9.047368|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130633259|Sandra Hospital,Benue]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.828853|8.428391|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130639061|Saviour Medical Hospital, Benue]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.758704|8.556985|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192304|Adiyama Hospital, Ibilla, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|6.858513|8.416353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192448|Federal University of Health Sciences Teaching Hospital, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.205092|8.155233|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192533|St. Mary Hospital, Okpoga, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.026317|7.804491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192595|Akorwoicho Dispensary And Maternity, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.191872|8.118559|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192769|New Life Hospital, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.189625|8.11615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192808|Oju primary health Care, Oju Barracks]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|6.842609|8.414816|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192829|General Hospital, Ugbokpo-Bopa, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.660905|7.884847|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131192918|Saint Daniel Hospital, Otukpo, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.212138|8.121922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131193019|Camp Eden Hospital, Gboko, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.345474|8.985066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131193047|Manta Comprehensive Health Centre, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.024742|8.560904|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131193063|Multicare Hospital, Makurdi, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.731275|8.510073|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131193089|BUH Medical centre, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.197711|8.141588|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131195528|Awulema Primary Health Centre, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.188973|8.043427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131195537|Oyin Folohunsho Hospital, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.289763|8.362031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131195562|Ohe Lume Clinic, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.064404|8.20865|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131195598|Otukpo-Icho Primary Health Centre, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.254384|8.174333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131195618|Baki Clinic and Maternity, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.344223|8.990131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133806619|Ttiortyu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.717697|8.783255|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133806639|Adetsav Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.622505|8.691064|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135421687|Amara Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|5.515423|7.514153|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135421764|General Hospital Oju]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.730556|8.536111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135422587|Benonil Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.726898|8.53934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135424487|Q135424487]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.733398|8.539405|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135424584|Ushakaa Hospital , Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.3369|8.740412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137049015|St. Helen Specialist Hospital, Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.177345|8.150269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137049056|Nazareth Hospital Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.202561|8.130355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137049076|St. John's Hospital, Otukpo, Benue State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.196941|8.131385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137049095|Ochitoghana Otukpo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.200177|8.139453|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137712865|MADONNA HEALTH SERVICE LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.723503|8.543935|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137836104|GENERAL HOSPITAL OTUKPA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.205073|8.15526|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137836156|ST. VINCENT HOSPITAL. Benue state. Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.301461|8.468714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137836183|FIRST FERTILITY HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.716507|8.50627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137839534|N K S T HOSPITAL, MBAAKON]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.320664|9.063939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137847549|VICTORY HOSPITAL. Gboko,Benue State. Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.313742|8.995175|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137848969|OJILIMA HOSPITAL SERVICES LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.734994|8.533019|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849016|HOMA HOSPITAL. Benue state. Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|4.923994|6.260868|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137849024|ST JOSEPH CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q429908|Benue State]]''
| {{Coord|7.741207|8.507196|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q85760711|Federal Medical Centre, Bida]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3320844|Bida]]''
| {{Coord|9.073837|5.998498|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101950896|Bida Federal Polytecnic Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3320844|Bida]]''
| {{Coord|9.048889|6.005028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122948374|General Hospital Billiri South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510517|Billiri]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.882141|11.208947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7529870|Sir Yahaya Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q865828|Birnin Kebbi]]''
| {{Coord|12.456328|4.199942|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939192|Federal Medical Centre, Birnin Kudu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q865828|Birnin Kebbi]]''
| {{Coord|11.442425|9.485172|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098736|FEDERAL MEDICAL CENTRE, JIGAWA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4916902|Birnin Kudu]]''
| {{Coord|11.4423|9.485239|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123105272|General Hospital Birnin Magaji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819975|Birnin Magaji]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.608799|6.857205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040690|Shalom Hospital Bode Saadu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q129441167|Bode-Saadu]]''
| {{Coord|8.939805|4.773794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122947661|Cottage Hospital - Bojude]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q121892458|Bojude]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6450109|Kwami]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077478|St Peters Clinic Bonny]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q604978|Bonny]]''
| {{Coord|4.428889|7.176778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077700|St Charles Surgery]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q604978|Bonny]]''
| {{Coord|4.433611|7.188806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102078243|Pan-OJ Clinic &amp; Diagnostic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q604978|Bonny]]''
| {{Coord|4.439194|7.165417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101950564|New Busa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q893575|Borgu]]''
| {{Coord|9.873963|4.50115|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102059091|Iragbiji Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q4945164|Boripe]]''
| {{Coord|7.908995|4.68401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958930|Nakowa Specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.821783|13.162584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126168268|Umaru Shehu Ultramodern Hospital, Bulumkutu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.83517|13.087666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126168510|Emerald Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.849032|13.102948|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126168608|Malah Kachallah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.858191|13.12348|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126169392|Galaxy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.858546|13.132186|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126169619|Alheri Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.858804|13.137578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126170898|Mohammad Shuwa Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.821703|13.147474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126170971|Borno State Hospital Management Board - Eye &amp; Dental Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.826419|13.144827|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126171058|Avon Healthcare Nakowa Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.821677|13.161638|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126172744|University of Maiduguri kidney centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.824587|13.180465|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126172765|Nigeria Police Hospital (Alkome) Maiduguri, Borno state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.831186|13.151005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126172896|State Specialist Hospital, Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.838905|13.15476|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126172989|Al-Ihsan Family Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.862045|13.166833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126173031|Dalaram Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.867138|13.169356|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126173539|New Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.855944|13.151387|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126174117|City Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.855339|13.151657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133415495|AYAMSU MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.85633|13.146981|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133415512|Alpine Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.816684|13.159197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133450030|Maryam Abatcha Women And Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.854566|13.188943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133450053|Sunni Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.859051|13.15578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133450082|Kanem Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.853065|13.147547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133450112|Bridgade General Abba Kyari General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.875404|13.143662|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133450210|Shepherd Diagnostic and Clinical Services (Hospital)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.796988|13.150478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133450340|Kidney center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.824597|13.180488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456418|Dalaram Clinic Old Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.867343|13.169028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456439|Bin dawood hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.837342|13.1399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456456|Halima ENT Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.803537|13.139145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456475|Abbaganaram maternity hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.857857|13.156454|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133458631|Kwansom Bako Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.837429|13.130128|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133458649|General Hospital Mafa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.919478|13.596757|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133463795|Falala Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.803608|13.142861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133463890|Fati Ali Sheriff Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.822039|13.113879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133463936|Jere Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.810523|13.187431|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133464389|HORAMA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.820319|13.166708|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133467745|Sayfudeen Sakina Memorial Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.813233|13.142667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133467787|Ngala General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|12.345091|14.187487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133467833|General Hospital, Beni sheik]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.809657|12.506064|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133467932|Kanem Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.833333|13.15|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133502512|Uba General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|10.475815|13.190366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133502549|Gajiram General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|12.491419|13.210936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133502613|Fatima Ali Shariff Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.827923|13.101663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133502770|Chad Basin Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.863727|13.220342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133502782|MONGUNO hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.858529|13.132138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133505328|Furram Health Facility]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|12.243101|12.765836|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134553368|Nursing Home Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.834828|13.092625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134553395|Prof. Umoru Shehu Ultra Modern Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.835181|13.087667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134553485|Nakowa Hospital City Medical Hospital, Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.821667|13.161652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134553522|Kanem Hospital, Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.853058|13.147511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134553553|General Hospital Lassa, Askira/Uba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|10.680113|13.267301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134553576|Alpha medical clinic, Maidugri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|11.853236|13.144342|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694412|Arge Health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3509646|Abadam]]''
| {{Coord|5.916164|7.795814|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694446|Dogon Chuku Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|5.415469|7.069607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694467|Metele Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|13.35674|13.426779|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756197|Borno State Specialist Hospital, Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''&lt;br/&gt;[[Maiduguri]]
| {{Coord|11.839948|13.15004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136773546|Army Barrack Health Clinic Yawi, Biu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q130626|Borno State]]''
| {{Coord|10.6079|12.1793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037751|Our Lady of Fatima Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|7.769194|4.548694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956078|Express Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.145919|7.316517|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958969|Daughters of Charity St Vincent Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.162031|7.360239|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959038|Pearl Family Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.1687|7.331012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959121|King's Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.151425|7.337643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959310|Royal Lord Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.144292|7.374015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959339|Medford Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.127358|7.491541|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959364|Divine Winners Medical and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.139808|7.368609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959391|Jethrone Hospital and Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.141857|7.315379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959407|Kenony Clinic Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.144738|7.328897|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959492|Viva Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.261887|7.384562|display=inline}}
| [[Lêer:Viva Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105960889|Gabic divine clinic and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.267477|7.37482|display=inline}}
| [[Lêer:Gabic divine clinic and maternity.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q105961001|Laura Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.259632|7.884675|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105961051|Boris Clinics Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.144002|7.322439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105961110|Denyion Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.147479|7.322825|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105961119|Unity Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.149208|7.328357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105982207|Bwari Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.281758|7.385099|display=inline}}
| [[Lêer:Bwari Medical Centre.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q106072089|ZOPUTA CLINIC AND MATERNITY ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.151819|7.34839|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106080359|CEDAMB Hospital Mpape]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5003670|Bwari]]''
| {{Coord|9.132142|7.493994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q100943637|University of Calabar Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.966781|8.319951|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|4.95485|8.35031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076463|Hannah Foundation Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.983861|8.342361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109669396|Dr Lawrence Henshaw Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.94781|8.318023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967925|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Calabar]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.953764|8.318778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114925450|BAKOR MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.962707|8.3241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114925541|CANAAN MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|5.87018|8.598857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114925632|FAITH FOUNDATION SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.971303|8.33966|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114925835|Mevom Specialist Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.95889|8.340108|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114925972|MOUNT ZION MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.936789|8.327808|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114926029|VICTORIA ITAM HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.97282|8.336819|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131299175|13 Brigade Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.956862|8.335993|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133756046|Bakor Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|5.027347|8.333852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101949971|M I Wushishi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819624|Chanchanga]]''
| {{Coord|9.594288|6.576953|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101950267|Railway Industrial Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819624|Chanchanga]]''
| {{Coord|4.764817|7.015395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139002357|Rohi Healthcare Centre, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5097501|Chikun]]''
| {{Coord|10.487|7.4186|display=inline}}
| [[Lêer:Rohi Health Care Center 03.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q139470797|Northcare hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| ''[[:d:Q5097501|Chikun]]''
| {{Coord|10.4294|7.4326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295976|Hope alive hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q113165073|Court Road,Awka South]]''
| {{Coord|4.911142|7.02975|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126010380|Idim Eso Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1141201|Cross River]]''
| {{Coord|4.948712|8.470788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114926351|SANTA MARIA CLINIC, CROSS RIVER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.615394|8.787386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123514315|General Hospital, Calabar]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q844091|Calabar]]''
| {{Coord|4.953618|8.336028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123515315|Arubah Specialist Hospital and Diagnostics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.981074|8.34302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123515320|Nigerian Navy Reference Hospital Calabar]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.000807|8.333892|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123515323|Avon Healthcare Mount Zion Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.936198|8.326118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123515356|Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.035319|8.348984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123515363|Peace Medical Centre, Calabar]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.957132|8.316188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123515392|City clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.97|8.33|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123516971|Mountain of fire and miracles Ministries, South - South Region 36 Ogoja,General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.652541|8.794218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123517002|Victoria itam Specialist Hospital (VISH)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.973039|8.336769|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123517086|Havilah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.662277|8.802914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123521053|Immanuel Infirmary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.972448|8.329438|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123523519|Holy Family Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.429585|7.518249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123523522|Obudu Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.655111|8.797739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123523528|Asi Ukpo Diagnostic &amp; Medical Center (ADMC)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.657059|8.797274|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123527780|Madonna Specialist Hospital Nigeria Ltd.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.959102|8.324375|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123528298|The Oakdome Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.983375|8.337534|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123528495|Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.96196|8.720566|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123528508|Catholic Maternity Hospitals Monaya]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.664165|8.825971|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796428|Luciama Memorial Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|8.374406|8.374406|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796458|Victoria Medical Center Cross River]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|8.33722|8.33722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796488|Avon Healthcare County Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| {{Coord|4.941818|8.314517|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796530|Nig Navy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.965259|8.324758|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134681591|Ama Hope Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55639108|Adadama]]''
| {{Coord|4.981565|8.346989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134689775|Ekpon Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55639108|Adadama]]''
| {{Coord|6.497756|6.235083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693033|Emikwor Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55639108|Adadama]]''
| {{Coord|5.414373|7.069883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693081|Ibalebo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55639108|Adadama]]''
| {{Coord|5.92955|8.098462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693144|Imina Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55639108|Adadama]]''
| {{Coord|5.918321|8.083175|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693200|Isong-Inyang Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55639108|Adadama]]''
| {{Coord|5.902939|8.048404|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694375|Abe Enyi Uzor Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.414412|7.06992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137266993|General Hospital Akamkpa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.975722|8.341694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137267037|General Hospital Ugep]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.95|8.325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137267055|Roman Catholic Mission Maternity &amp; Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.967611|8.350333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137385894|MADONNA SPECIALIST HOSPITAL NIG]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.949564|8.329361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137385902|MAMBO CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.940464|8.333234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386006|MELROSE HOSPITAL NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.961748|8.720143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386041|SACRED HEART CATHOLIC HOSPITAL OBUDU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.673881|9.170406|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386057|MONAIYA CATHOLIC HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.66404|8.825907|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386080|GENERAL HOSPITAL, IGOLI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.9|8.2|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386214|NAF MEDICAL CENTRE CALABAR]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.048859|6.289886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386221|NAF MEDICAL CENTRE Cross River]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.644311|6.272737|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386277|UNIVERSITY OF CALABAR HEALTH CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.953501|8.349078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386313|NIGERIAN NAVY MEDICAL CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.975721|8.341741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137402368|TESTIMONY MEDICAL RESOURCE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.975747|8.341751|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137402405|GENERAL HOSPITAL OBUBRA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.075663|8.332607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137402416|HOLY FAMILY CATHOLIC HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.955913|8.714108|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137424759|EJA MEMORIAL JOINT HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|6.298848|8.714841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137424765|UNION MEDICAL CENTRE, CALABAR]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.971974|8.339427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137424775|AWUKAMS CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.97|8.33|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137424792|NIGERIA CUSTOMS SERVICE MEDICAL CENTRE Cross River]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|4.971506|8.356349|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137425465|BAKOR HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| {{Coord|5.028081|8.334331|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321689|Adi Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322153|Goldie Clinic Cross River State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322305|Immanuel Infirmary Cross River State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756228|Damasak General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q55586760|Damasak]]''
| {{Coord|13.093924|12.505375|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133885687|Federal Medical Centre, Daura]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1173023|Daura]]''
| {{Coord|13.035748|8.309165|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122948578|Q122948578]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815576|Deba]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3510505|Yamaltu/Deba]]''
| {{Coord|10.22231|11.38339|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101820221|Dekina General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5252818|Dekina]]''
| {{Coord|7.639694|7.316389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101821356|Abocho Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5252818|Dekina]]''
| {{Coord|7.5677|6.9863|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q104089551|Delta State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080014|Oghara]]''
| {{Coord|5.959331|5.703175|display=inline}}
| [[Lêer:Delta State University Teaching Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q114937212|ST.REBECCA'S SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.206022|6.695977|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114937354|AGU MEDICAL CENTRE, KWALE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.709821|6.434319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114937493|BREMA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.132128|6.76537|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114937553|OBULE MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.886204|5.692075|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114938729|OKPARAVERO MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.885192|5.695705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114939634|St. George’s Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.542241|5.777427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q129174108|Hammer Smith Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.53|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133504392|Humanity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.547394|5.784905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133597010|Xtracare Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.21207|6.700468|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133598163|Carin Heights Specialist Hospital | Prostate Surgery, Kidney Stones Laser Surgery &amp; Pediatrics/Child Health]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.868955|5.699121|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133599545|Duke’s Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.550093|5.765676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133681133|Pharez Hospital and diagnosists]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.81602|5.81602|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133681740|MASCAP Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.67627|5.67627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133683269|Anioma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.20739|6.20739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133688065|GloryJoy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.491295|5.995926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133688859|ISLAND CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.75804|5.75804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730034|Treasurehold Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.877177|5.706802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730093|B.U CLINICS/ HOSPITAL LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.538959|5.758979|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730357|WIngate Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.581004|5.817826|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730386|Ekpan General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.561954|5.751687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730813|Vicah Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.529934|5.750634|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133733184|Harvard Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.524986|5.732494|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133733392|Cleve-Hill Hospital Osubi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.59331|5.827334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133772863|Peerless Hospital &amp; Wellness]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.564083|5.764667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796209|Regal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.56557|5.76142|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796267|Adiyama Hospital Delta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.655672|6.110494|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796333|FUPRE Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.83422|5.83422|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137353656|Lilly Hospital warri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.525932|5.765014|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435534|TWINS CLINIC/MATERNITY ANNEXE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.528985|5.768095|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435613|GOODNEWS HOSPITAL Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.52|5.76|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435652|VEENELL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.530015|5.753723|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435686|CENTRAL HOSPITAL UGHELLI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.495504|6.00076|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435688|HUMANITY HOSPITAL DELTA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.545353|5.783564|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435695|NAVY MEDICAL CENTRE SAPELE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.914122|5.652105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435698|SICK BAY NNS DELTA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.514941|5.741274|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435700|VERTIMON MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.524692|5.760787|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435704|DAY SPRING CLINIC DELTA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.546982|5.757474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435706|LILY CLINIC/HOSPITAL DELTA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.536549|5.732511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435711|GROUP CHRISTIAN HOSPITAL DELTA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.544742|5.774151|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435723|LONIA CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.498519|5.799568|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137435729|REGAL CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.565456|5.761332|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436191|ANIOMA HOSPITAL DELTA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.251768|6.205731|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436442|ST.JOHN THE BAPTIST CATHOLIC HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.252267|6.199674|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436446|ST. LUKE HOSPITAL ASABA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.215593|6.687934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436479|EL-COMFORT HOSPITAL DELTA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.182914|6.732064|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436498|TWIN CITY HOSPITAL AND DIAGNOSTICS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.15118|6.779286|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436511|GROUP CHRISTIAN MEDICAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.186996|6.720561|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436539|QUEEN OFAPOSTLES CATHOLIC HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.51|5.75|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436548|BRYANTS HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.527856|5.759639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436873|NNPC WARRI MEDICAL CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.545026|5.742742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137436902|DOMINION CARE MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.252948|6.194686|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313309|AGBOWUS MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313356|AILEN EYE CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329802|B U Clinic / Hospital Ltd Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329810|Bendel Clinic Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329821|Bryant Hospital Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329833|Capitol Hill Clinic Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329844|Carin Heights Specialist Hospital  Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329851|Delta Procare Clinic/Hospital  Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329866|Lily Hospital Limited  Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329869|Pal Clinics and Maternity  Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329879|Regal Clinic Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329896|Unity Clinic Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329899|Vertimon Medical Clinics Ltd  Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329910|Westend Hospital and Diagnostic Centre Delta State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175246|Promise Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q94751243|Dopemu]]''
| {{Coord|6.615504|3.312799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122948982|General Hospital Dukku]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5313235|Dukku]]''
| {{Coord|10.823195|10.773268|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123382556|Zange Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5313235|Dukku]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.577946|10.746687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123382683|Wuro Tale Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5313235|Dukku]]''
| {{Coord|10.978668|10.776226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956586|Gideon Legacy Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023713|Dutse]]''
| {{Coord|9.141025|7.308746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098747|RASHEED SHEKONI SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819247|Dutse]]''
| {{Coord|11.702489|9.334039|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131926979|Rasheed Shekoni Federal University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023713|Dutse]]''
| {{Coord|11.678694|9.336646|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123074184|General Hospital Dutsinma A]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q94747020|Dutsinma A]]''
| {{Coord|12.461249|7.49622|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125744980|Ezzamgbo General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.396041|7.976525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133444766|Ebonyi State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.323644|8.091733|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134649454|Holy Trinity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.599725|3.343913|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134653621|Mercy Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.487322|7.517452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134679987|St Theresa Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.598219|7.566986|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134681790|Akpe Amachi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.285399|8.348841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691934|Mgbabeleuzor MDG Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.253857|8.352925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691960|Ndiofutu MDG Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.512961|8.142642|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692138|Uburu Amachi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.289417|8.258869|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692234|Nwanwu Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|5.414365|7.069922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692282|Elinwovbu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.210684|8.112917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701092|Abundant Life and Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.318979|8.10367|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703258|Nkwegu Military Cantonement Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|8.11221|8.11221|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703279|Azuiyiokwu Maternal and Child Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|5.414461|7.069989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703628|Bethel Hospital, Abakaliki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.312446|8.123039|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134711687|Emmanuel Clinic and Diagnostic Mediacal Laboratory]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.32|8.11|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134713586|Kanmel Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q304976|Abakaliki]]''
| {{Coord|6.33|8.12|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208447|Cottage Hospital Agubia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208503|Cottage Hospital Ogboji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208643|General Hospital shiagu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208660|General Hospital Itim Ukwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208668|General Hospital Okposi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.0294|7.830934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208676|Mercy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.321293|8.117926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208685|Sudan United Mission Hospital Iziogo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208697|Sudan United Mission Hospital Iboko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208746|Ndubuisi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.458361|7.546389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210170|Rural Health Improvement Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210187|Shallom Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210214|Smiles Specialist Hospital - Abakaliki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210222|St Augustine's Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210235|St Charles Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210280|St Johns Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137210296|St Patrick's Hospital - Mile 4]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137211471|St Theresa Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.320611|8.119972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137266900|St Vincents Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.32025|8.110972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639509|ST. THERESA`S HOSPITAL &amp; MATERNITY. Anambra State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.237249|7.092072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639613|FEDERALTEACHING HOSPITAL, ABAKALIKI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.319057|8.091276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639644|AFIKPO MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|5.8904|7.9357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137639894|MATER MISERICODIAE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|5.897118|7.951084|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640146|NATIONAL OBSTETRIC FISTULA CENTRE. Ebonyi State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.319301|8.092708|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141444604|David Umahi Federal University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.0445|7.7692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141451218|General Hospital Ishiagu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|5.9529|7.5601|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141451470|Police Clinic Abakaliki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|6.3249|8.1137|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141451525|ROMEC Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| {{Coord|5.8925|7.935278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105409555|Federal Medical Centre Ebute Metta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5332126|Ebute Metta]]''
| {{Coord|6.485083|3.380182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113539180|Marvellous Health Consult International]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5332126|Ebute Metta]]''
| {{Coord|6.461737|3.386851|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374930|Kuye Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|7.733081|4.430421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374941|Loogun Araromi Primary Health Clinic Loogun, Ede South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|7.613269|4.39219|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137374954|Arola Primary Health Clinic Olodan, Ede South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|4.480563|4.480563|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137375006|Ededimeji Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|7.794298|4.469705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137375019|Emiloju Clinic And Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|7.476812|4.54074|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137375039|Alajue Oja Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|7.64977|4.533852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386072|Ore Ofe Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1283170|Ede]]''
| {{Coord|7.733413|4.433358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038198|The Muslim Hospital Ede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|7.749306|4.438417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038313|Peace Cottage Maternity And Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|7.706156|4.445992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038394|Oreofe Hospital Ede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|7.713536|4.441017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038527|Ede Central Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|7.723176|4.441637|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038797|Alpha Hospital and Maternity Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|5.520536|7.048258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102039078|Al Ameen Clinic Nursing And Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|7.734971|4.444129|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102059006|State Hospital Ede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5336722|Ede South]]''
| {{Coord|7.710778|4.447861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553973|Ossiomo Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.05577|6.05577|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126001794|Edo Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''&lt;br/&gt;[[Benin-stad]]
| {{Coord|6.330398|5.623108|display=inline}}
| [[Lêer:Edo Specialist Hospital, Benin City, Edo State.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133698580|Lily Day Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|5.525189|5.762768|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134513535|Aiyegunle Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q131460815|Aiyegunle]]''
| {{Coord|7.351931|6.076676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134648864|Enwan II Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''
| {{Coord|7.291085|6.140767|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704826|Ogbe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q131460815|Aiyegunle]]''
| {{Coord|7.337622|6.109901|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704878|Ogugu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q131460815|Aiyegunle]]''
| {{Coord|6.244778|7.516004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706158|Onumu - Oke Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|5.41427|7.069906|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706304|Onumu-Sale Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.358568|6.11765|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706464|Sasaro Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.210746|6.1478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706550|Somorika Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.317322|6.125801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706594|Ugboshi-Afe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.351543|6.0766|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706650|Ugboshi-Ele Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.2|6|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706765|Atte Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.211315|6.232499|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706806|Egbigere-In Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.21|6.01|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706877|Egbigere-Out Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.22|6.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706893|Enwan I Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.279857|6.139475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134713475|Ikpeshi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.1424|6.186569|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134713530|Ekpesa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.426239|6.07561|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134713619|Ibillo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.437419|6.069499|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134715697|Ikiran-Ile Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.466828|5.98336|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134715749|Ikiran-Oke Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.456097|5.983296|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134715770|Madonal Clinic Ibillo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.45|6.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134715787|Bekuma Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.18|5.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134715846|Ekpe Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.415571|6.176044|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718791|Imoga Primary Health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.507037|6.084649|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723293|Lampese Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.510611|6.100203|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723321|Ayanran Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.11|6.01|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723444|Ijaja Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.255787|5.939414|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726405|Okpe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.28355|6.024976|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726431|Oloma Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.12|6.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726517|Dagbala Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.1|6|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726595|Makeke Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.40635|6.212487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726623|Ojah Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.37767|6.236257|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726788|Ojirami Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.318114|6.185112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726809|Egbetua Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.789082|5.514279|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136536889|Avon Healthcare Ayunko Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.46965|6.07321|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136536944|General Hospital in akoko edo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.30895|6.09381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136536986|State Specialist Hospital akoko edo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.5527|5.75873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136537062|Idogun Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.33891|5.95786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136537130|Okugbe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.30214|6.35062|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136537156|Health center okpela]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.28443|6.28058|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136537167|FULL HEALTH SPECIALIST HOSPITAL, OKPELLA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.27762|6.35336|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136537182|Alafia Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.30214|6.1254|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137205309|rrua Specialist Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.731816|6.189679|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137437252|GENERAL HOSPITAL, IGARRA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.282014|6.104029|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137437283|PSYCHIATRIC HOSPITAL EDO  STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.34|5.62|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137437391|UNIVERSITY OF BENIN TEACHING HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.390384|5.611771|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137437451|General Hospital, Ubiaja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.775923|6.31126|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137437481|GENERAL HOSPITAL, IRUEKPEN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.759824|6.062794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588397|GENERAL HOSPITAL, IRUEKPEN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.759824|6.062794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588446|EKPEN HOSPITAL EDO  STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.332317|5.600321|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588463|GENERAL HOSPITAL, FUGAR]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.084322|6.506351|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588476|SAFE HAVEN HOSPITAL NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.340684|5.610913|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588492|TIME HOSPITAL  EDO,NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.339999|5.626874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588535|GOVERNMENT HOSPITAL, IGBANKE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.354849|6.197202|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588579|COTTAGE HOSPITAL/COMPREHENSIVE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.154982|5.764517|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137588611|OUR MEDICAL CENTRE EDO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.334231|5.614103|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589689|AUCHI POLYTECHNIC MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.064825|6.274666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589733|BAMBY HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.355834|5.604554|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589748|ST PHILOMINA CATHOLIC HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.34569|5.638209|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589763|IRELE IFIJEH HOSPITAL LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.355417|5.664968|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589772|CITY HOSPITAL AUCHI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|7.069625|6.271507|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589797|EDI INTERNATIONAL HOSPITA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.327927|5.624668|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589807|BETHEL FAITH MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.330099|5.605359|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589818|ISDA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.270979|5.714823|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589839|FAITH DOME MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.744917|6.145403|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137589852|ENOMA MEDICAL CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.344934|5.695305|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101924189|Tsaragi Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5340346|Edu]]''
| {{Coord|8.838028|4.992556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101924643|Shonga Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5340346|Edu]]''
| {{Coord|9.010276|5.151057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101925061|General Hospital Lafiagi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5340346|Edu]]''
| {{Coord|8.850437|5.407647|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125988983|Obake Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5347554|Efon]]''
| {{Coord|7.650599|4.996891|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682494|Immanuel General Hospital, Eket]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3321199|Eket]]''
| {{Coord|4.638028|7.919436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243275|Samaritan Hospital, Akwaibom]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3321199|Eket]]''
| {{Coord|4.64462|7.944813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101923004|COTTAGE Hospital Obbo Ile.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819513|Ekiti]]''
| {{Coord|8.082028|5.319083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101923393|COTTAGE Hospital Oba Ayegunle.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819513|Ekiti]]''
| {{Coord|7.470833|4.780444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101923908|Cottage Hospital, Eruku.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819513|Ekiti]]''
| {{Coord|8.134028|5.420861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125744827|State Specialist Hospital, Ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.802093|5.534173|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125756571|ABUAD Multi System Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.602004|5.30898|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133260844|Federal Medical Centre, Ikole Ekiti, Ekiti State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.801935|5.534181|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137187874|State Hospital Ikole-Ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.747528|5.717444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137187887|Orire Hospital Complex]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.65425|5.222833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137187938|Maria Assumpta Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.325556|5.241917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137193745|General Hospital Emuren Ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.431443|5.453991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137193756|General Hospital Aramoko-Ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.759272|5.047039|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139676510|Lifegate Hospital (Ekiti)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.649151|5.209232|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732767|Community Health Centre, Ikun-Oba]]''
| 
| [[Afrika]]&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| {{Coord|7.790058|5.712283|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133532207|Ade-Tade Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q534917|Ekiti State]]''
| ''[[:d:Q3331544|Ekiti West]]''
| {{Coord|7.612686|5.237652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114968350|ST. LUKE'S CLINIC, EDO STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3511311|Ekpoma]]''
| {{Coord|6.401293|5.880418|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682662|Madonna University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5358800|Elele]]''
| {{Coord|5.135943|6.825637|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682197|Holy Rosary Hospital Emekuku]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5370336|Emekukwu]]''
| {{Coord|5.470262|7.110852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254171|University of Nigeria Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.43631|7.479795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105706131|Enugu State University of Science and Technology Teaching Hospital Parklane, Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.457587|7.50131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105758288|Coal Camp Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.425448|7.481932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106033766|Rosa Mystica Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.463619|7.495888|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967803|National Orthopaedic Hospital, Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.465042|7.52505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024148|ANNUNCIATION HOSPITAL, ENUGU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.452678|7.510373|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024163|LIVINGSTON SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.460292|7.5298|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024255|MOUNT ZION MEDICAL CENTRE, ENUGU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.423881|7.405319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024267|Unity Hospital &amp; Maternity, Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.432403|7.518863|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024515|EASTERN NIGERIA MEDICAL CENTRE (DR NLOGHA OKEKE MEMO MED. FOUNDATION)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.430825|7.48969|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513437|Adonai International Hospital Enugu State Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.435402|7.524798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128895070|St. Mary's Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.458083|7.50669|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130444683|Blessed Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|46.492758|7.516285|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458042|Julius Ezenyirioha Memorial Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.485211|7.517609|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458803|Julius Ezenyirioha Memorial Hospital and MaternityTender Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.484939|7.517642|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458934|Blessed Children Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.440224|7.462387|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464097|Divine Favour Children'S Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.80245|7.353332|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343615|Niger Foundation Hospital and Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.443347|7.513763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044159|General Hospital Oji River]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q465022|Enugu]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967856|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.460239|7.526631|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123492481|Christian Miracle Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.449227|7.511546|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123492506|St. Patricks Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.445195|7.511923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123492542|Crystalview Eye Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.453981|7.514307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123492560|Friendly Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.453095|7.515404|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123497146|Regions Hospital Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.44949|7.532186|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123502443|Kenechukwu Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.471659|7.52253|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123505884|Paulsonic Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.46053|7.505258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123510461|Mother of Christ Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.42091|7.509782|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123510494|Ireneth Multy-Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.482953|7.480168|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123511890|Mater Dei Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.431517|7.523768|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123512996|Disom Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.450622|7.536299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513076|primecare hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.486656|7.49555|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513088|Nikea Specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.470214|7.50449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513102|Ntasi Obi Ndinonafufu Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.47689|7.501446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513165|Memfys Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.473829|7.505731|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513237|Ekochin Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.465706|7.545739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513294|EZUTH SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.462912|7.554235|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123513343|Redeemer clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.405625|7.557159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458102|Obodo Nike Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.454096|7.624247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458857|Mpu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.00986|7.62786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458888|Agbada Health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.10762|7.53899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130459036|Ndiagu Enugwunator Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.15741|7.15744|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464061|Godel Hospital and Maternity/Laboratory]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.45|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464226|Godfrey Okoye Community Health Centre, Ugwuomu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.477265|7.501165|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464238|Angel of Peace Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.4788|7.5255|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130464247|Amokwe Health Centre Oduma- (Aninri)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.314666|7.365316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130527776|Tender Hospital and Maternity Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59815473|Abakpa II]]''
| {{Coord|6.483712|7.531747|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137009818|Federal Neuropsychiatric Hospital Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.4595|7.525778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137009828|St. Bridget's Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.47525|7.587139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137009834|Achi Joint Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137043561|Cottage Hospital achi uno]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137043588|Cottage Hospital Iji Nike]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137043615|District Hospital Agbani]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.335972|7.586528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044077|District Hospital Awgu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.082083|7.477944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044130|District Hospital Ikem]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.776417|7.717222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044220|Poly Sub District Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.458361|7.546389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044360|St Anthony's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137078100|St Luke's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137078387|St Mary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137078815|St Theresa Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640170|PEENOK MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.42733|7.492983|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640234|JENO HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.4757|7.493105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640255|MICHAEL OBAYI MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.44827|7.513933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640262|CIMAC HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.419475|7.487982|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640625|RISTELA HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.442618|7.506754|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640639|OUR SAVIOUR MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.294748|7.364158|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640653|NTASIOBI HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.476659|7.501535|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640663|UNITY NGWO HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.426017|7.452447|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640675|BENEM HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.424753|7.453585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640689|LIFE FOUNDATION HOSPITAL. Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.409832|7.497422|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640698|IBEZIM MEDICAL CLINICS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.409908|7.496444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640780|JULIUS EZENYIRIOHA MEMORIAL HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.484962|7.517686|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640814|ST. LEO`S SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.483623|7.500114|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640827|ORIENT HOSPITAL. Enugu State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.45|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640861|MOTHER OF MERCY HOSPITAL &amp; MATERNITY. Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.22119|7.448058|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640880|ANNUCIATION HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.452662|7.510365|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640886|ESUT TEACHING HOSPITAL, PARKLANE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.460561|7.493452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640897|ORAKWUE HOSPITAL. Enugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.420354|7.487365|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640931|82 DIV HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.466921|7.519947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137640976|KINGS COURT HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.458026|7.51907|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646175|EKWOMIBE MEMORIAL HOSPITA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.424597|7.449858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646186|FAITH FOUNDATION HOSPITAL. Enugu State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.852774|7.381421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646196|MOUNTARAFAT HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.842966|7.396618|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646207|TENDERCARE HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.483673|7.531772|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646215|FREEDOM FERTILITY CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.43055|7.519011|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646225|KEME HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.413692|7.491858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646244|AICKON SPECIALIST HOPSITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.458259|7.529243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646267|DIVINE BLESSED ASSURANCE MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.44|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646273|MERCY OF GOD HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.46|7.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646279|PATRICK OTIJI SPECIALISTS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.45|7.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646284|THE MERKEN HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''
| {{Coord|6.44|7.49|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552802|Epe General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023707|Epe]]''
| {{Coord|6.586855|3.97003|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101962881|Ketu Ejinrin Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023707|Epe]]''
| {{Coord|6.612919|3.895201|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245408|Truecare Model Hospital,Epe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023707|Epe]]''
| {{Coord|6.448832|3.364619|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040753|Folorunsho Hospital Erin Ile]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q55611001|Erin-Ile, Kwara]]''
| {{Coord|8.086189|4.705653|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101584536|Central Hospital Uromi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5396720|Esan North-East]]''
| {{Coord|6.717139|6.318028|display=inline}}
| [[Lêer:Central Hospital Uromi.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136719000|Eromosele Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5396721|Esan West]]''
| {{Coord|6.743883|6.136747|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101963410|Eti-Osa Maternal And Child Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5404527|Eti-Osa]]''
| {{Coord|6.463417|3.585222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245073|Vigor Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5404527|Eti-Osa]]''
| {{Coord|6.468806|3.663704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101584509|Agenebode General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5404915|Etsako East]]''
| {{Coord|7.106691|6.687858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101584499|Central Hospital Auchi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5404913|Etsako West]]''
| {{Coord|7.072472|6.258222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101988965|General Hospital Itori]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5418952|Ewekoro]]''
| {{Coord|6.93375|3.21925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175135|Sodipo Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5418952|Ewekoro]]''
| {{Coord|6.936848|3.223214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261272|Federal Medical Centre, Jabi - Abuja, FCT]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q509300|Federal Capital Territory]]''
| {{Coord|9.015052|7.407736|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133366600|Visitation hospital Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q125512136|Fegge Onitsha]]''
| {{Coord|5.93608|7.123293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245612|THH healthcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816107|Festac I]]''
| {{Coord|6.476144|3.281525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267641|St.Jude's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816107|Festac I]]''
| {{Coord|6.463374|3.295654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270278|Shepherd Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816107|Festac I]]''
| {{Coord|6.477636|3.275693|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270994|Renue Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816107|Festac I]]''
| {{Coord|6.470373|3.278299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113530049|Marex Eye Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5445658|Festac Town]]''
| {{Coord|6.465552|3.290469|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123048913|Fufore Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5507236|Fufore]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.21648|12.66393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123382538|Jillahi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5508725|Funakaye]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.774368|11.399671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123382606|The Bage Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5508725|Funakaye]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.96227|11.389101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905538|Darun Naeem Maternity hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q94748852|Galadima]]''
| {{Coord|6.06008|6.06008|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123048951|General Hospital Ganye]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5521544|Ganye]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|8.435857|12.062445|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q85762763|Garki Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5523392|Garki]]''
| {{Coord|9.03464|7.484623|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956200|Alliance Hospital Abuja Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5523392|Garki]]''
| {{Coord|9.027768|7.496009|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115056751|Cairo hospital abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815528|Garki District 1]]''
| {{Coord|9.021412|7.496008|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102244971|We Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816268|Gbagada Phase I Obanikoro/Pedro]]''
| {{Coord|6.548147|3.376037|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102271195|Reliance Family Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816269|Gbagada Phase II /Bariga/Apelehin]]''
| {{Coord|6.5455|3.385903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131827087|Tsekucha Primary Health Centre Mbatyu, Gboko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2425179|Gboko]]''
| {{Coord|7.341917|9.002105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137638939|General Hospital Geidam]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5530097|Geidam]]''
| {{Coord|12.8945|11.9265|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128905030|Dakri Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5564220|Girei]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|12.45764|9.33521|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128908835|Federal Housing Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59818692|Girei]]''
| {{Coord|12.47671|9.32307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105660674|Federal Teaching Hospital, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''
| {{Coord|10.307988|11.142895|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939184|Federal Medical Centre, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''
| {{Coord|10.338958|11.183299|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|10.295278|11.170833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098699|MEDINA SPECIALIST EYE &amp; DIAGNOSTIC CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''
| {{Coord|10.277927|11.166946|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098714|METRO CONSULTANTS CLINICS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''
| {{Coord|10.293592|11.155645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122955835|Medical Clinic Herwa/Gana]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.286464|11.171998|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122955943|Sunnah Hospital Herwa/Gana]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123204648|Zandal hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''
| {{Coord|10.29|11.17|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123364892|Kumbia Kumbia Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.284258|11.167514|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123364940|Primary Health Care Centre Nassarawo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.281468|11.209428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119842257|Federal Teaching Hospital Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.306292|11.142612|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119968544|Cottage Hospital, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.279174|11.173092|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119969244|Musaba Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.82|11.311944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119997020|Rumee Diagnostic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.2859|11.1744|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119997118|Toro Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.8756|11.2193|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120092062|Haske Consultant Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.873955|11.206752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120092386|Ahajas Memorial Hospital, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.255031|11.165414|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120092854|Aipidi  Vision Hospital &amp; Specialist Services LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.289658|11.094834|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120093496|Albarka Medical Services, Gombe Stat]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.822983|10.773317|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120095068|General Hospital Biliri, Gombe State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.882122|11.208911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120096219|Doma Health Clinic, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.28856|11.181509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q120120048|Amdo Medical Centre, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.279157|11.173133|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122047672|Lah Tah Zan Hospital Tilden Fulani, Toro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|8.99432|8.99432|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123507358|Miyetti Hospital Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.282389|11.174778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123577672|Babadidi Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.507348|11.846652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123583818|Arewa Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.2824|11.17479|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123584068|Naseef Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.287694|11.158373|display=inline}}
| [[Lêer:Naseef Health Clinic.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q123584675|Ameerah Health Clinic Bolari West, Gombe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.27743|11.173208|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123697578|Nakowa Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.469605|11.481127|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123734253|Haske Medical clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.873965|11.2068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123736214|Yambu Dok Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.286023|11.141567|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q124499784|Malam sidi clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.474796|11.293684|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126199207|General Hospital Kumo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12731737|Kumo]]''
| {{Coord|10.050724|11.195949|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130504070|Zainab Bulkachuwa Women and Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59815563|Bajoga]]''
| {{Coord|11.18098|10.29302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133457750|at Ashamaki Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133457763|Nyako Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.279111|11.173111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133457771|Sabana Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.299222|11.150833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691404|Akko Primary Healthcare Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.290911|10.967227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691788|Bula Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3510455|Akko]]''
| {{Coord|10.290911|10.967227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134691964|Garko Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q59815541|Garko]]''
| {{Coord|10.176969|11.165651|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137259269|Nono Malam Isa Health Post Nono/Kunnuwal/W/Birdaka, Yamaltu/Deba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.40864|11.40864|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137259361|Jigawan Magaji Health Clinic Lano/kuri/Lambam, Yamaltu/Deba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.51733|11.51733|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137259604|Infectious Disesase Hospital Zambuk Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.36051|11.36051|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137401388|Kwali Health Clinic Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.40745|11.40745|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137401534|Sabongari Health Post Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.32843|11.32843|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137402421|Nafada General Hospital Nafada East, Nafada]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.34162|11.34162|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137407555|Nyalimi Primary Health Clinic Burak, Shongom]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.27251|11.27251|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137706145|ALIYU USMAN ELNAFATY CLINIC GSU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|5.414344|7.069853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140198099|AS-SAHL HOSPITAL GOMBE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373129|A and I NAGARTA HOSPITAL GOMBE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373164|AKKO PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373172|AL IHSAN MEDICAL CLINIC AND DIAGNOSIS SCAN SERVICES]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373180|ALBARKA HEALTH CARE &amp; SERVICES GOMBE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373187|FASBEER HOSPITAL &amp; CLINIC SERVICES]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373191|Aliyu Usman El-nafaty Clinic GSU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373199|AN-NUR MEDICAL CENTRE ASHAKA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373203|AT SHAMAKI PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373208|COTTAGE HOSPITAL BIRI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373222|BAGE PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373225|BAJOGA WEST PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373246|BANGANJE PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373288|BANGUNJI PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373308|BARWO NASARAWO PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373322|BARWO WINDE PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373326|BAULE GARI PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373333|BIRIN BOLEWA PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373341|BIRIN FULANI PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373348|BOH PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373368|BURAK PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140373379|CHAM PHCC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141438588|Infectious Disease Hospital Zambuk]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|11.36064|10.32662|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123050907|General Hospital Garkida]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5608733|Gombi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.411992|12.56504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123120218|Gummi General Hospital Magaji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140441|Gummi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12678800|Zamfara]]''
| {{Coord|12.141831|5.123291|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q93122035|Yariman Bakura Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q600405|Gusau]]''
| {{Coord|12.168391|6.677085|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939189|Federal Medical Centre, Gusau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q600405|Gusau]]''
| {{Coord|12.183999|6.687104|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123120305|General Hospital Mada, Gusau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q600405|Gusau]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12678800|Zamfara]]''
| {{Coord|12.172967|6.661223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905796|Godiya Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q94745138|Gusau]]''
| {{Coord|11.940869|8.563437|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131909429|Hilal Specialist Hospital Galadima (Gusau), Gusau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q600405|Gusau]]''
| {{Coord|12.183244|6.661055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123120026|General Hospital Galadima]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819982|Gusau I]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q12678800|Zamfara]]''
| {{Coord|12.167946|6.661027|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123050983|Cottage Hospital Guyuk]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5622887|Guyuk]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|9.919699|11.940354|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958214|Diamond Crest Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|9.065162|7.390896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958305|Gwagwalada Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|8.935302|7.080911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958427|Ehigbachi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|9.098192|7.216832|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958529|Rose Haske Clinic and Maternity Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|8.938948|7.078164|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958581|Living Stream Specialist Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|8.962762|7.078409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958712|St. Mary's Catholic Hospital Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|8.944003|7.077363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958767|Allied Specialist Hospital and Diagnostic Center Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|8.943466|7.071844|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|8.943423|7.072627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105959457|Charis Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|9.018703|7.490955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106039838|Nakowa Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|10.646308|9.555772|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869284|Zuba Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|9.096328|7.215369|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869290|Zuba College Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|5.414435|7.069967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869442|Old Kutunku Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]''
| {{Coord|8.929681|7.057397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123010423|Cottage Hospital Gwaram]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5623339|Gwaram]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.27763|9.883657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956395|Nisa Premier Hospital Abuja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815531|Gwarimpa]]''
| {{Coord|9.067846|7.412328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133878363|Federal Medical Centre, Hong]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5894008|Hong]]''
| {{Coord|10.234401|12.94654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q48809461|Adeoyo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.3512|3.8625|display=inline}}
| [[Lêer:Adeoyo Hospital.webp|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q101523618|St macrinal hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.355274|3.884957|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552535|Jolaleke Specialists Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.398167|3.888083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552593|Toun memorial specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.402866|3.945402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552923|Oroki Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.403167|3.888944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102039653|Zenith Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.364778|3.839972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170990|St. Macrina Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.355175|3.88488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102171045|The Pizzazz Hospital, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.333852|3.87433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105716568|Ring Road Specialist Hospital Complex]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.352405|3.8624|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905780|Molly Specialist Hospital  Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.452854|3.912423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133418555|Best Western Hospital, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.421716|3.932734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133419429|Lanark Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.365397|3.866171|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133420674|West Wind Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.424186|3.856362|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456969|Beta Life Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.36858|3.892585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133492337|Lead City University Teaching hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.332904|3.875888|display=inline}}
| [[Lêer:Lead City University Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136536450|Welfare Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.396767|3.963302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137219604|St Dominic Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.392366|4.011193|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137219626|Zenith Care Hospital Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.365106|3.841791|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137219643|Peamak Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.829886|3.920552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137219753|Standard Calvary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.779742|3.922694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137244129|Amuloko City Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.331361|3.974917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137245390|Oke Ado Hospital Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q103934973|Ibadan]]''
| {{Coord|7.378367|3.879735|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137247256|The Grace Hospital Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.426571|3.932987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137247947|Kings Hospital ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.412352|3.893536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137248616|Oluyole Medical Diagnostic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.403304|3.93509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137392370|Ibadan Central Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ibadan]]
| {{Coord|7.395789|3.928838|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102067795|Jericho Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]''
| {{Coord|7.396694|3.871167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102068021|Government Chest Hospital.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]''
| {{Coord|7.394667|3.872111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102068115|Oni Memorial Children Hospital.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]''
| {{Coord|7.362778|3.862083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102068424|Adeoyo State Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]''
| {{Coord|7.350722|3.862806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101819817|Onyedega Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983615|Ibaji]]''
| {{Coord|6.3233|8.0244|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101546485|General Hospital igboora]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11290392|Ibarapa Central]]''
| {{Coord|7.447139|3.276778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101964457|Ibeju Lekki General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983804|Ibeju-Lekki]]''
| {{Coord|6.579889|3.974639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703631|Adaha Esuk Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5983812|Ibeno]]''
| {{Coord|7.97255|7.97255|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101819374|Zonal Hospital Idah]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3048500|Idah]]''
| {{Coord|7.11025|6.732683|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294777|Glory Hospital &amp; Maternity Complex.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]''
| {{Coord|6.14351|6.850703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295956|Glory hospital and maternity complex]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]''
| {{Coord|6.130132|6.818503|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296088|Winners Hospital &amp; Maternity Awada.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]''
| {{Coord|6.122106|6.794843|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135113150|Iyienu mission hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]''
| {{Coord|6.153764|6.849674|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177220|God's Time Special Clinic &amp; Maternity Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819680|Idiroko Ipokia]]''
| {{Coord|6.626428|2.744763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178931|Ace Medicare Clinics Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819680|Idiroko Ipokia]]''
| {{Coord|6.682094|3.163136|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105542682|federal teaching hospital ido ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5970060|Ido Ekiti]]''
| {{Coord|7.844365|5.187664|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939176|Federal Medical Centre, Ido Ekiti]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5970060|Ido Ekiti]]''
| {{Coord|7.84258|5.18597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136957119|Ile-Anu Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q111336668|Idofiyan]]''
| {{Coord|8.5|4.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010632|Idofian Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q111336668|Idofiyan]]''
| {{Coord|8.383016|4.703431|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552488|Ifako Ijaiye General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991116|Ifako-Ijaiye]]''
| {{Coord|6.641223|3.330627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456807|Ifako-Ijaiye General Hospital by College Road/Iju-Ishaga Road]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q5991116|Ifako-Ijaiye]]''
| {{Coord|6.643697|3.325579|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114661549|Adek Hospital ,Osun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509568|Ife Central]]''
| {{Coord|7.48649|4.545726|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114671493|Ayojide Pharmaceutical Company]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509568|Ife Central]]''
| {{Coord|7.562933|4.520068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114670323|Olaiya Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991130|Ife East]]''
| {{Coord|7.562905|4.519996|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058661|Ipetumodu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11008758|Ife North]]''
| {{Coord|7.503222|4.444528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058762|CDL Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11008758|Ife North]]''
| {{Coord|7.541722|4.466778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058436|Ora Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991148|Ifedayo]]''
| {{Coord|7.8|4.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058563|Oke-Ila Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991148|Ifedayo]]''
| {{Coord|8.020612|5.014749|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101922156|General Hospital Share]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991150|Ifelodun]]''
| {{Coord|8.816925|4.979189|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101922461|General Hospital Oro -Ago]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991150|Ifelodun]]''
| {{Coord|8.324867|5.23081|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101922727|COTTAGE Hospital Omupo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991150|Ifelodun]]''
| {{Coord|8.271611|4.786806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058355|State Hospital Ikirun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509603|Ifelodun]]''
| {{Coord|7.902833|4.668639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101988127|Ifo General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991216|Ifo]]''
| {{Coord|6.81225|3.197361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249913|St. Shiloh Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991216|Ifo]]''
| {{Coord|6.7149|3.232935|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101818825|General Hospital Odolu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991434|Igalamela-Odolu]]''
| {{Coord|6.981406|7.156778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113511498|Crest Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q26213412|Igando]]''
| {{Coord|6.453927|3.399513|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136996418|Igbaja Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991539|Igbaja]]''
| {{Coord|4.87763|4.87763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136996438|Igbaja ECWA Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5991539|Igbaja]]''
| {{Coord|4.88376|4.88376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309687|Christ the king Hospital and Maternity - Nkwelle Ezunaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]''
| {{Coord|6.429629|6.782042|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309703|All Saint Hospital and Maternity Nkwelle Ezunaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]''
| {{Coord|6.016871|6.939432|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309751|Oyolu primary health Center - Nkwelle Ezunaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]''
| {{Coord|6.208348|6.859585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309771|Multi Care Hospital and Maternity - Nkwelle Ezunaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]''
| {{Coord|6.16515|6.775094|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309811|Domi Clinic - Nkwelle Ezunaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]''
| {{Coord|6.191127|6.808738|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133329151|Beatrice Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q7881855|Umunya]]''
| {{Coord|6.15|6.99|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133329495|Umunya comprehensive health center (NAUTH)]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q7881855|Umunya]]''
| {{Coord|6.208678|6.911078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553423|General Hospital Igueben]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q15043602|Igueben]]''
| {{Coord|6.612507|6.247936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296225|Daughter of Divine Mercy hospital Azia, Ihiala]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]''
| {{Coord|6.243122|6.805792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296271|Chikwado Maternity home Umuoma ward,]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]''
| {{Coord|6.15|6.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296311|Anambra State University medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]''
| {{Coord|5.93|6.91|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133306322|Okani memorial maternity home Ihiala]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]''
| {{Coord|5.85|6.86|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133306372|Ojiofor Specialist Hospital Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]''
| {{Coord|6.118288|6.792366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133306542|Nnediaso Hospital aand Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]''
| {{Coord|6.14|6.97|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101987429|Ogbere General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995157|Ijebu East]]''
| {{Coord|6.743361|4.158889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134666724|Owu – Ikija Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995157|Ijebu East]]''
| {{Coord|4.02967|4.02967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101986729|Ijebu Igbo General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995160|Ijebu North]]''
| {{Coord|6.990889|3.999694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101986086|Atan General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q10301003|Ijebu North East]]''
| {{Coord|6.893934|4.006169|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101971826|Ijebu Ode State Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]''
| {{Coord|6.813139|3.924861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177543|Femtob Specialist Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]''
| {{Coord|6.825093|3.921176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178837|Amazing Grace Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]''
| {{Coord|6.825536|3.922262|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133457092|Ijebu Ode General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]''
| {{Coord|6.813293|3.924994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178329|Diamond Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816357|Ijoko]]''
| {{Coord|6.730819|3.219393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101816283|Yara Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]''
| {{Coord|7.705679|5.970453|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101816685|Iyamoye Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]''
| {{Coord|7.781991|5.797836|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101817363|Ekirin Adde Cottage Hospita]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]''
| {{Coord|7.834108|5.869679|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101818220|Aiyegunle Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]''
| {{Coord|7.992311|6.055582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18353058|Eko Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.587832|3.357636|display=inline}}
| [[Lêer:EKO hospital Victoria Island,Lagos.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q28449098|Lagos State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.59011|3.34175|display=inline}}
| [[Lêer:Ikeja General Hospital Nigeria 1972 Designed by Michael Olutusen Onafowokan Lagos State Govt 022.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q30646195|Ikeja General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.591253|3.342471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101544239|9 Brigade Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.568208|3.357951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552394|Police college Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.588171|3.346227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102198937|Life Point Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.564062|3.367795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102199479|Zoe Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.602313|3.350936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245457|Triumph Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.597143|3.345886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105590364|Duro Soleye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.600709|3.353138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682724|Motayo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.600617|3.350244|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105758281|Clinix Healthcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.640388|3.301137|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113516720|County Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.635522|3.349797|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113530277|Eye Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.58039|3.35881|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113532442|St. Ellias Cares Family Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.529632|3.357661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113539805|Good Tidings Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.516704|3.361478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113553962|The Brighthope Specialist Hospitals Ltd.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.62424|3.35265|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113578295|KCM Hospital Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.602109|3.351663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133454361|Isalu Hospitals 349b Odusami Street, off]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.632947|3.341256|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456573|Eko Hospital Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.587148|3.357056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456729|Ikeja General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.590442|3.342266|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456754|Adefemi Hospital Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.602601|3.339272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133461749|International SOS - Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.457062|3.435487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133574913|The Eko Hospital, Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.58809|3.357586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133698358|Critical Rescue International Clinic, CRI Clinic Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.609881|3.337421|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101970680|Iperu General hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995826|Ikenne]]''
| {{Coord|6.881312|3.702285|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101971358|General Hospital Ikenne]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5995826|Ikenne]]''
| {{Coord|6.881444|3.702333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105758229|State Specialist Hospital Ikere]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q946097|Ikere]]''
| {{Coord|7.495735|5.255843|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115023751|OGUNLUSI MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q946097|Ikere]]''
| {{Coord|7.495275|5.23|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114680681|Local Government Maternity Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3511297|Ikirun]]''
| {{Coord|7.928555|4.677357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114681469|Ifeolu Private Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3511297|Ikirun]]''
| {{Coord|7.913565|4.659041|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386290|Omofe Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3511297|Ikirun]]''
| {{Coord|7.920045|4.658407|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024057|ADEMOLAWE MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5996084|Ikole]]''
| {{Coord|7.7983|5.5145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139732289|Odo Ayedun Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5996084|Ikole]]''
| {{Coord|7.814007|5.584672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114926081|COUNTY SPECIALIST HOSPITAL, IKOM]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5996091|Ikom]]''
| {{Coord|5.971046|8.726088|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175695|Lafia Kowa Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.807366|3.906804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178983|Abundant Life Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.648131|3.496796|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249563|Stevans Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.645618|3.482911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249977|St. Raphael Divine Mercy Specialist Hospital Dental Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.625882|3.549338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270823|Rolayo Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.621461|3.499927|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105903340|Lifesource Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.524581|3.3792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113512136|Uzopean specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59681332|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.45306|3.39583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113584881|The Hopewell Hospitals Ltd.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.54443|3.377829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456893|TOS  hospital Benson Road Ikorodu]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.625679|3.478034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133837154|Ikorodu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]''
| {{Coord|6.60882|3.49938|display=inline}}
| [[Lêer:Ikorodu General Hospital Nigeria 1972 Designed by Michael Olutusen Onafowokan Isometric View 001.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q137737840|Ikot Abasi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5996219|Ikot Abasi]]''
| {{Coord|4.588618|7.827182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105678405|General Hospital, Ikot-Ekpene]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q680926|Ikot Ekpene]]''
| {{Coord|5.176732|7.713537|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243304|Demak Clinics &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q680926|Ikot Ekpene]]''
| {{Coord|5.31641|7.704738|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243323|New Life Medical Centre, Akwa Ibom]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q680926|Ikot Ekpene]]''
| {{Coord|5.495022|5.796352|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249342|Talent Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816093|Ikotun/Ijegun]]''
| {{Coord|6.604026|3.292879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249514|Subol Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816093|Ikotun/Ijegun]]''
| {{Coord|6.566243|3.274736|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105706700|Police Hospital Falomo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]''
| {{Coord|6.443759|3.428889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113510624|Divine Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]''
| {{Coord|6.443938|3.416447|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113510638|Saint Francis Hospital Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]''
| {{Coord|6.446035|3.415145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113511390|Human Heart and Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]''
| {{Coord|6.443461|3.418118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038010|J. Nissi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3305665|Ila]]''
| {{Coord|9.006818|7.667427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038019|Ore-Ofe Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3305665|Ila]]''
| {{Coord|6.482228|3.372098|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038025|Oluwaseun Nursing and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3305665|Ila]]''
| {{Coord|6.539662|3.394792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058281|General Hospital Ila orangun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3305665|Ila]]''
| {{Coord|8.023139|4.902278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553355|Basil hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3498903|Ila Orangun]]''
| {{Coord|8.010403|4.90442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552549|General Hospital Igbokoda]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5996946|Ilaje]]''
| {{Coord|6.367128|4.790305|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101991933|Luli Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5996946|Ilaje]]''
| {{Coord|6.541781|3.404602|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101992942|Adefegha Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5997398|Ile Oluji/Okeigbo]]''
| {{Coord|7.1|5.2|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30281120|Wesley Guild Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q763595|Ilesa]]''
| {{Coord|7.614444|4.736724|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173113|Oba Adenle Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q763595|Ilesa]]''
| {{Coord|7.619196|4.734029|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173212|Living-Petals Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q763595|Ilesa]]''
| {{Coord|7.631465|4.764101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102058171|General Hospital Ilesa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509434|Ilesa West]]''
| {{Coord|7.633611|4.727944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105588301|Babcock University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q55614321|Ilishan-Remo]]''
| {{Coord|6.892059|3.717429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254143|University of Ilorin Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6001095|Ilorin-East]]''
| {{Coord|8.537305|4.647313|display=inline}}
| [[Lêer:Artwork of an Eye at Eye Complex, UITH.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q64576123|General Hospital, Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.479386|4.534193|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101865956|General Hospital Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.48|4.532028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133280751|Olanrewaju Hospital Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.495718|4.566518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133283080|Leah Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.541175|4.542355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133283143|Balm Hospital Ilori]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.537507|4.544355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294655|Omolewa hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.461269|4.508024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134413741|Sabo Specialist Hospital Kwara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.53492|4.538817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136793870|Omolola Hospital Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.499975|4.573601|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010724|Sabo Oke Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.492556|4.571056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010802|SarFam Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|4.59272|4.59272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010872|Royal-care Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|4.58344|4.58344|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137011525|Yusjib Hospital Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|4.57523|4.57523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137011821|Toss Hospital ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.528639|4.586404|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137039339|Children Specialist Hospital Igboro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.481321|4.538004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137039372|Kosemani Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.493146|4.555199|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137039423|Boaz Hospital Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.499265|4.596287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137039495|Ire Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.491199|4.510921|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137039801|Delnik Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.485519|4.54763|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040773|Comprehensive Health Centre Okelele]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.512858|4.543341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101921748|Civil Service Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6001095|Ilorin-East]]''
| {{Coord|8.480583|4.569611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101920596|Children Specialist Hospital Centre Igboro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q16733661|Ilorin-South]]''
| {{Coord|8.496806|4.553778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101921073|Sobi Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q16733661|Ilorin-South]]''
| {{Coord|8.535611|4.5395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101921405|Ogidi Cottage Hospital.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q16733661|Ilorin-South]]''
| {{Coord|8.513972|4.507722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101919854|Ajikobi Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6001104|Ilorin-West]]''
| {{Coord|8.502972|4.528528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101920227|Adewole Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6001104|Ilorin-West]]''
| {{Coord|8.469472|4.513528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30260635|Obafemi Awolowo University Teaching Hospitals Complex]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.508572|4.56687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038102|Seventh Day Adventist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.488861|4.535611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173269|Living Hope Hospital,Ile Ife]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.511404|4.544761|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173484|Apex Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.495079|4.524205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112316656|Obafemi Awolowo University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.518333|4.522778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114186189|O.A.U. TEACHING HOSPITAL, IFE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.614553|4.737139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114662540|ALU Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.842591|5.738429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114663545|Jimaks Hospital ,Osun state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.562909|4.519986|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114671273|Alafia Hospital and Maternity Ife]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.496863|4.563403|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308095|Living Hope Hospital, Parakin, Ile Ife]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.505569|4.539476|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308123|Seventh Day Adventist Hospital ile ife]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.489987|4.541159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133310535|Oluwakoseunti Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.563992|3.867187|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133310562|Aanuoluwa Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.650349|4.744616|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133310594|St. Victoria Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.499237|4.589628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136747825|Judors Specialist Hospital Ife]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.510174|4.574694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136776107|Vinamed Safeway Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.530328|4.543557|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137045471|Emmanuel Specialists Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.500489|4.575674|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386100|Our Lady Of Lourdes Catholic Hospital And Maternity Ife North, Osun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]''
| {{Coord|7.516223|4.43574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101969440|General Hospital Imeko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6003726|Imeko Afon]]''
| {{Coord|7.459139|2.837833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133810195|Carez Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q30127794|Imo]]''
| {{Coord|5.477383|6.989809|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30253950|Imo State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.503724|7.043802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126193121|Regions Stroke and Neuroscience Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7080607|Ohaji/Egbema]]''
| {{Coord|5.363691|6.958213|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128232005|Grace Hospital Eziama]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.294999|7.222836|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131829928|General Hospital Aboh Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.478432|7.273056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131829948|IWC Aboh Mbaise HQ]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.549963|7.270442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796781|Brightstar-Care Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.447797|6.96794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796869|Dews of Hope Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.5014|7.014879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796928|BLUEROCK WOMEN'S HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.495423|7.044722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133796971|Imo State Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.468916|7.00101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133800357|St Monica De Grace specialiat hospital owerri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|7.14663|7.14663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133800404|Mark Of Glory Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.487807|7.043815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133807627|First Concept Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.493607|7.039117|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133807881|Eastern Summit Specialist Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.52489|7.018483|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133807908|Salvation Hospital Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.495298|7.071998|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133807973|Aladinma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.499806|7.049111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133808239|Salvation Hospital and Maternity Owerri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.490824|7.0458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133808265|New Healing Stream Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.535753|7.0133|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133808331|Akaraugo Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.491222|7.044083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133810242|St Davids Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.493842|7.036226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133810323|St. Elizabeth Fertility Specialists]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.497779|7.02792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134692075|Ahiato Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.500457|7.203552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693283|Health of The Sick Hospital Umuanuma Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.480829|7.23821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134693470|Santa Maria Christian Hospital Nguru Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.485335|7.233191|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696041|Umuannuma Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.499551|7.203002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696058|Umueze Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.500457|7.203552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696075|Village Angel Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.499668|7.203071|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696094|Amuze Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.383586|7.280475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696114|Catholic Convent Hospital Amuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.383586|7.280475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696154|Egbelu Umuhu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.461247|7.247384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134696247|New Life Maternity Umuhu Enyiogugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.461247|7.247384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699411|Enyiogugu Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.450298|7.233701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699438|Sacred Heart of Jesus Hospital Umuokele]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.450357|7.23399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699465|St Joseph'S Clinic Enyiogugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.450357|7.23399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699553|Oboama Primary Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.466741|7.266619|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699762|St.Theodore Hospital Oboama Enyiogugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.471875|7.268731|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134699812|God' s  Light Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.471001|7.246217|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700323|Ibeku Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.470559|7.248022|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700677|St Gerad Hospital And Maternity Ibeku]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.471489|7.243712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700876|Nneji Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.44719|7.237784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703214|Obo-Lagwa Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.44719|7.237784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704084|Lorji Comprehensive Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.406327|7.291303|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704229|St. Gerald Hospital Lorji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.406327|7.291303|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704274|Dr.Ewenonu Hospital Mbutu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.425468|7.245023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704314|Mbutu Primary Health Center Mbutu 1, Aboh- Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.425468|7.245023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704353|Mercy Hospital Mbutu (Mission)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.425468|7.245023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704426|Ave Maria Hospital And Motherless Babies Home Eziala Ogwu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.502373|7.245066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704478|Dr. Frank Hospital And Maternity Okwu-Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.484288|7.240471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704658|Holy Rosary Hospital and Maternity Ogbor Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.483407|7.241804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704759|Nkwogwu Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.484175|7.243263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704839|Santa Maria Hospital, Nguru Nwankwo Aboh-Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.484175|7.243263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704900|Divine Hope Hospital And Maternity Amaohuru Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.498094|7.246745|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134704991|Frankoma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.494552|7.259539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706757|Infant Welfare Clinic Nguru Nweke]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134713729|IWC Aboh Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134716745|Ndubuisi Hospital Ezuhu Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134716972|Tuberculosis, LeprosyAnd Dispensary Hospital, Nguru Nweke]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717215|Uzoma Hospital and Maternity Ezuhu Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717255|Dr. Alalugwu's Hospital Umukabia Umuhu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717646|Light of Light Hospital Umuhu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718044|St. Paul'S Maternity/Clinic Eziala Umuhu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718200|Umuhu Health Center Umuhu, Aboh-Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718266|Dr. Iwuji'S Hospital And Maternity Eziala Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719456|Ngurunweke Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719488|Ascension Maternity And Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719512|Blessed Maria Schinna For The Poor Clinic, Aboh-Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719560|Chioma Maternity Home, Aboh-Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719613|Cottage Clinic Ogbor Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134719624|God'S Guide Maternity Home Amuzu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134720046|Hildas Hospital, Aboh-Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134720126|Ikechukwu Maternity Home Enyiogugu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134720242|Mrs Osuji Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134722885|Nurse Uwuruaja Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134722945|Oboloagwa Health Centre, Aboh-Mbaise]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134722998|Sacred Health Maternity Home Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723037|St Jude Maternity Home Mbutu Ngwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134723067|Sydney Ewunonu Memorial  Hospital Mbutu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134724944|Orient Hospital Uvuru1]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.392103|7.252951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725017|Uvuru Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.392103|7.252951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725042|Grace And Mercy Hospital Ogbor Uvuru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]''
| {{Coord|5.392103|7.252951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725051|Amuzi Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.383415|7.280091|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725079|Corpus Christi Hospital Amuzi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.548691|7.269833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725507|Eziama Marcelina Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.548691|7.269833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725515|Eziama Model Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.541194|7.272376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725890|Good Hope Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.594511|7.225623|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725909|Oparanadim Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.594511|7.225623|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725921|Precious Blood Clinic Umumbiri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.594511|7.225623|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726008|Mpam Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.570847|7.294829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726067|Obioma Hospital and Maternity, Mpam]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.570847|7.294829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726172|Chinyere Hospital And Maternity, Nnarambia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.518829|7.257923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134726276|Crown Medical Centre, Nnarambia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.518829|7.257923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134731891|Nnarambia Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.518829|7.257923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134731964|County Specialist Hospital Obodo Ahiara/Ihenworie]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.529404|7.278212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732122|County Specialist Hospital Ikom 2]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.956016|8.719975|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732282|Ihenworie Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.529404|7.278212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732324|Obodo Ahiara Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.533169|7.284095|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732358|Assumpta Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732413|Ekwereazu Town Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732495|Elekenowasi Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732512|Obohia Health Center Obohia/Ekwerezu Town]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732535|St. Paul’s Specialist Hospital Obohia/Ekwerezu Town]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732672|Cecilia Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.518457|7.290873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732735|Mejex Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.518457|7.290873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732749|Ogbenneisii Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.514188|7.28616|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134732767|Hope Clinic Amaorji]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]''
| {{Coord|5.514188|7.28616|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136920616|Basic Health Centre Iho]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.485|7.035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136920654|Chiamaka Hospital Orlu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.485|7.035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136920923|Chibugo Hospital &amp; Maternity Isie]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.485|7.035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136921128|General Hospital Oguta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.485|7.035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136921507|I C C Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.481417|7.03525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136921615|Ndukwu Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.547222|7.165556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136921708|General hospital owerri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.796389|7.038889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136921731|St Damians Catholic Hospital Orlu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.791771|6.993168|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646428|JASMAN HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.48|7.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646443|OBIZIE PEOPLE'S MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.47|7.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646485|GENERAL HOSPITAL, OKIGWE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.835|7.35|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646567|ANGBOSO SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.46|7.01|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646577|UMEZURUIKE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.48|7.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646606|THE CHAPEL GRD SPEC. HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.47|7.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646672|ST. ELIZABETH HOSPITAL. IMO STATE.NIG.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.46|7.01|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646959|LIFE SPRING SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.505747|7.03996|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137646988|JONE MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.502024|7.041824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650274|IKENEGBU HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.501484|7.038478|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650285|NEW CROSS HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.514825|7.041102|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650295|UCHENNA HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.515733|6.994231|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650300|CHINYERE CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.490246|7.034914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650311|CHRISTIANA SPECIALIST HOSPITAL. Owerri, Imo State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.501089|7.079603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650328|CAPITAL HEALTH HOSPITAL. Imo state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.48196|7.038724|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650350|IMO STATE UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.83582|7.019612|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650387|POLICE HOSPITAL, IMO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.525477|7.022975|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650418|HOLY FAMILY HOSPITAL &amp; MATERNITY. Imo state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.49371|7.065993|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650680|VADEN SPECIALIST CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.488072|7.015878|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650704|STEPS OF FAITH HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.48018|7.034387|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650719|FAMILYCARE SPECIALIST CLINICS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.480838|6.994571|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650732|GEOFFREY MEMORIAL HEALTHCARE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.508041|7.042257|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650790|ZENNIA HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.480056|6.997302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650818|J B HOSPITAL. Imo State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.488396|7.045509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137650833|MC-FORTUNE MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.490153|7.045172|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137652970|ST. JOHN'S HOSPITAL &amp; MATERNITY. Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.403995|6.963822|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137652987|General Hospital, Awo - Omamma]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.670564|6.924948|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137652992|Medical City Hospital. Imo State Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q842939|Imo State]]''
| {{Coord|5.473952|7.083046|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101968624|Ipokia General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6065226|Ipokia]]''
| {{Coord|6.522833|2.843944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101969034|General Hospital ldiroko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6065226|Ipokia]]''
| {{Coord|6.639444|2.754056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552592|Irele General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6068743|Irele]]''
| {{Coord|6.493849|4.861982|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101993200|Bolatos Hospital Irele]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6068743|Irele]]''
| {{Coord|6.501727|4.869939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102067513|General Hospital Kishi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6069380|Irepo]]''
| {{Coord|9.091065|3.838269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101860944|Oro General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819524|Irepodun]]''
| {{Coord|8.324905|5.230789|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101861520|Ijomu-Oro Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q10303589|Irepodun]]''
| {{Coord|8.2485|4.901083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101862517|General Hospital Omu Aran]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819524|Irepodun]]''
| {{Coord|8.129639|5.106444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101862936|Agbonda Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q10303589|Irepodun]]''
| {{Coord|8.129496|4.929264|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101864872|Ajase Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q10303589|Irepodun]]''
| {{Coord|8.25336|4.8061|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102057966|State Hospital Ikire]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509478|Irewole]]''
| {{Coord|7.374873|4.200157|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q97041178|Irrua Specialist Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q65065897|Irrua]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q682704|Edo State]]''
| {{Coord|6.731811|6.189605|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|6.732181|6.189481|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102066694|General Hospital Iseyin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1673881|Iseyin]]''
| {{Coord|7.948778|3.617333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137246078|Faith Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1673881|Iseyin]]''
| {{Coord|7.981576|3.581191|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102066592|General Hospital Ado-Awaye]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140552|Iseyin Local Government Area]]''
| {{Coord|7.956083|3.257667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101859733|Oke Onigbin Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819526|Isin]]''
| {{Coord|8.223722|4.993806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101860316|General Hospital Isanlu-Isin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6081096|Isin]]''
| {{Coord|8.224686|5.08419|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102244541|Westcare specialist hospital-Ejigbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816245|Isolo]]''
| {{Coord|6.546436|3.301667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270116|Siloan Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816245|Isolo]]''
| {{Coord|6.544448|3.298079|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270873|Rivet Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816245|Isolo]]''
| {{Coord|6.541548|3.310371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456840|Isolo General Hospital Oke Afa Road Isolo]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q59816245|Isolo]]''
| {{Coord|6.526645|3.318175|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122984727|Primary Health Center Melandige]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140468|Itas/Gadau]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|11.935156|10.119372|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102066530|General Hospital Okaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6094439|Itesiwaju]]''
| {{Coord|8.22034|3.454371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102066108|General Hospital Iganna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6100332|Iwajowa]]''
| {{Coord|7.955941|3.257742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102066406|General Hospital Iwere-Ile]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6100332|Iwajowa]]''
| {{Coord|7.982806|3.053243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185979|IWO MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1665608|Iwo]]''
| {{Coord|7.401609|3.939379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114670879|Gbadamosi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1665608|Iwo]]''
| {{Coord|7.629216|4.187298|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767623|KLM Muslim Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1665608|Iwo]]''
| {{Coord|7.692751|4.170297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133655848|General Hospital Iboko]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| ''[[:d:Q24263985|Izzi]]''
| {{Coord|7.336864|9.001859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123010325|General Hospital Jahun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6123326|Jahun]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94750398|Jigawa]]''
| {{Coord|12.07902|9.623024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076640|Gateway Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023720|Jalingo]]''
| {{Coord|8.903111|11.364389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133532496|Jaji memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| ''[[:d:Q1023720|Jalingo]]''
| {{Coord|8.872925|11.389555|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133532731|Nobis Eye clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| ''[[:d:Q1023720|Jalingo]]''
| {{Coord|8.953785|11.363028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123003700|General Hospital Birnin Kudu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q94750398|Jigawa]]''
| {{Coord|11.456839|9.481855|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126030399|Wanzamai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.771175|9.475721|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126033501|Kamainketa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.817949|9.438133|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126034146|Marya Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.927722|10.164004|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629301|Gumel General Hospital, Jigawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.623643|9.390898|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133467888|Sambo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.721028|9.345472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539394|Zainab memorial hospital kazaure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.644909|8.408739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539407|Police hospital Dutse]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.689626|9.334837|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133567510|Hafsat Maternity hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.667171|8.397712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573232|AL'UMMA MEDICAL DIAGNOSTIC CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.720771|9.362551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573236|Divine Winners Medical]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.702441|9.334011|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137194778|Auyakayi Primary Health clinic Auyakayi, Auyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|9.98853|9.98853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261221|Federal Medical Centre, Birnin Kudu, Jigawa State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.442302|9.485241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137718227|GENERAL HOSPITAL, HADEJIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.445709|10.047776|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137718273|GENERAL HOSPITAL, RINGIM]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.146899|9.155423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137718468|SAMBO HOSPITAL LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.705807|9.33362|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137718524|HUSSAINI CUSTOM HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.17|9.56|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137718549|FEDERAL MEDICAL CENTER - BIRNIN KEBBI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|12.435031|4.18901|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139547268|Dutse General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| {{Coord|11.726308|9.380444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313473|AL-AMEEN HOSPITAL ,JAHUN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114236168|The New Boshang Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1689268|Jimeta]]''
| {{Coord|9.258037|12.441562|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114236745|DA’AMA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1689268|Jimeta]]''
| {{Coord|9.271006|12.453492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5322768|ECWA Evangel Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.936993|8.877979|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254007|Jos University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.918467|8.892158|display=inline}}
| [[Lêer:JUTH Facility.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q102170501|Tadam Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.900775|8.866949|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170542|Sauki Clinic And Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.921514|8.879842|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170583|Samantha Lucil Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.93245|8.88553|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170628|Parkview Family Medical Royal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.871061|8.857159|display=inline}}
| [[Lêer:Parkview Family Medical Royal Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q102170658|Our Lady Of Apostles Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.96158|8.871346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170774|Fertile Ground Hospital &amp; IVF Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.845545|8.869096|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170837|Chilass Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.931726|8.880279|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170882|Bingham University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.930525|8.877915|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102198319|Nasara Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|11.042396|7.525408|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076675|Bingham University teaching hospital (formerly ECWA Evangel Hospital, Jos)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.930278|8.878056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185793|NASSARAWA MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.934809|8.904641|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115091769|Fucos hospital jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.906712|8.87397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115094293|Tru-Care Medical Consult &amp; Solutions LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.848825|8.884027|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115095301|563 Nigeria Airforce Hospital Jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.871164|8.90088|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125778143|Rayfield Medical Services Ltd, Jos, Plateau State, Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.845761|8.891344|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125867905|Al-Hayat Central Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.934523|8.881945|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125867989|Chilas Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.896475|8.858393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125868140|Daisyland Orthopaedic &amp; Trauma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.860764|8.875358|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125868474|Jama'a Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|8.838598|7.886569|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125868912|Maigamo Dispensary jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.966348|8.887668|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125869011|New Crescent Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.931382|8.878873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125869200|Tadam Medical Centre jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.900542|8.866935|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125869223|Victoria Memorial Hospital, Jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Jos]]
| {{Coord|9.898787|8.882134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131870177|347 Nigeria Air Force Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q811142|Jos Plateau]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101815667|General Hospital Kabba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6343980|Kabba/Bunu]]''
| {{Coord|7.826417|6.081917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130531618|MC Royal hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6344670|Kachia]]''
| {{Coord|9.883026|7.955374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109690414|Yusuf Dansoho Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.520493|7.416909|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109690524|Barau Dikko Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.525823|7.442144|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109690567|Sir Patrick Ibrahim Yakowa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|9.590618|8.296385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098794|ABI CLINIC &amp; HOSPITAL, KADUNA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.508575|7.426488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098924|DIAMOND SPECIALIST HOSPITAL, KADUNA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.542672|7.472864|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098975|GARDEN CITY SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.536514|7.451672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115099019|GARKUWA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.547658|7.453522|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115099128|HARMONY SPECIALIST HOSPITAL, KADUNA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.47757|7.437075|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123509833|Shifa hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.52|7.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125917209|Danbami Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|11.216922|7.699778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125958973|Jowako Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.514249|7.432773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959016|Yusuf Dantsoho Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.52041|7.416902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959022|Sefa Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.537178|7.422581|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959033|Mends Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.53441|7.470826|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959086|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.459445|7.380475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959606|U/Dan Isah Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|11.016549|8.066517|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130486039|Graceland Hagwop Hospital Barnawa Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.483277|7.44028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130486348|DICON Staff Clinic, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.487612|7.420243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130486645|Rapha Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.484804|7.421888|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493036|Salvation Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.479747|7.43864|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493040|AP SMART Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.420288|7.404631|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493420|Primary Healthcare Centre, Barnawa, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.493619|7.429627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493491|Giltoe Aris Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.482193|7.428637|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493506|Shehu Muhammad Kangiwa Medical Centre, Kaduna Polytechnic, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.468803|7.438903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493550|Agape Medical Care Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.484404|7.437676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493594|Excel Hospital Clinics and Maternity, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.486947|7.430361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493640|Primary Healthcare Centre, Sabo, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.447616|7.450512|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493666|SUÑNA CLINIC AND MARTERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|8.882528|11.343154|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493710|Epsilon Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.484405|7.426279|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493778|Gemini Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.485035|7.431562|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493855|Gajere Health care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.024927|6.292067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493867|Primary health care Centre Tudun Wada, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.510972|7.413604|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130502548|Halimat Nirsing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.512243|7.406722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130503758|Saby Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.525535|7.40834|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130503962|Amina Namaddi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.495265|7.402813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130505194|Primary Health Care Centre, Rigasa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.51887|7.383994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130517275|Sanasi Nursing And Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.511129|7.428803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130526234|General hospital kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|9.862459|7.963762|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130529323|Rural hospital kujama]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.481488|7.651978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130530305|Monarch Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.50636|7.411528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130530373|Primary Healthcare Centre, Bayan Dutse, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.476657|7.457339|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130530650|Kanko Primary Health Centre, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.508272|7.426834|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130532017|Eagle hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.45526|7.456964|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130535525|PRIMARY HEALTH CARE MIYATTI ALLAH RIGASA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.518524|7.383873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130536545|chasel hospital kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.545072|7.445071|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130538293|Amal hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.511603|7.400523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130538322|National ear center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.515945|7.439669|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130538683|Attatbeq Islamic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.490381|7.398978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130538741|Tudun Nupawa Islamic Hospital Dr Ma'awiya]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.518441|7.422608|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130538814|Jni Muslim Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.513676|7.412881|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130544462|Amal hospital, Kinkinaw]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.490132|7.405399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130544608|KINKINAU SPECIALIST HOSPITAL. A subsidary Of Darulbir Global Medicals Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.501536|7.405415|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130545134|Salem hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.535085|7.468365|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130545223|Haske eye specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.583646|7.459915|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130548676|Primary health care Doka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.233947|7.907041|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130632351|Favour Memorial Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.444647|7.431676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130632806|Dangiwa Memorial Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.510526|7.41646|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130638581|Alheri Hospital Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.481351|7.402435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130705499|Primary health care kabala West]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.504466|7.39372|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130713117|Sengyuro Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.485705|7.421816|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130713485|Niroi specialist hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.508288|7.446491|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130713520|Rakiya Hospital &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.512845|7.432243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130729945|Shalom hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.428608|7.394558|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130742879|Bengola Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.445051|7.426152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130742974|The Albarka Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.506442|7.427533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130743144|Rapha Specialist Hosoital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.484181|7.425942|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130743355|Epsilon Specialist Hosoital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.484182|7.425923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130743544|Giltoe Aris Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.482014|7.428276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130743696|Children Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.504033|7.432253|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130743846|Horeb Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.512451|7.443349|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130744038|Giltool Ans Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.481228|7.428188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130745952|Belmont Specialist Hosptal, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.548124|7.47057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746014|Quartz Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.46356|7.426026|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746044|Eelmont Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.506572|7.43032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746092|Epson Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.515333|7.425691|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746320|Alpha Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.502555|7.426828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746424|Primary Health Centre, Goni Gora, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.431051|7.397386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746449|Malali Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.56134|7.472023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746481|Vicas Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.542638|7.433234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746498|First Care Multi Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.543707|7.439236|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746524|Thelish Eye Centre, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.526434|7.441022|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746542|Brains Specialist Hospital Limited, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.53745|7.464042|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746554|Nissi Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.503997|7.447216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130746562|Covenant Hospital &amp; Maternity, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.515932|7.43195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131175954|Dr.Agarwal's Group of Eye Hospital, Kaduna, Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.526342|7.438668|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131244034|Gwamna Awan General Hospital, Kakuri, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.47295|7.40111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131244075|Carewell Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131244141|St. Gerards Catholic Hospital kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.4666|7.42054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131322835|JICON Hospital And Specialist, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.486148|7.429939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131337178|Kawo Islamic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.577569|7.449167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131337414|Primary Health Care Bagado]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.472218|7.493584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131337458|Barka Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.524161|7.400306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339249|Goshen Diagnostic Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.510749|7.425898|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131342623|NNPC Clinic, Kaduna Hospital, Barnawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.478527|7.440147|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343225|Eunice Hospital And Maternity Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.43686|7.398576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343567|AlFijr Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.55683|7.493594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343582|Alifat Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.52692|7.486367|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343737|Beto Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.501641|7.441436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343894|Avon Healthcare Mends Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.516607|7.433364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343926|Maneks Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.467898|7.413686|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343966|Assabur Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.521343|7.402304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343973|Almurlah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.514654|7.399045|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131346845|Salamat Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.507812|7.408383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360302|Zango Islamic Hospital and maternity home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.507093|7.407168|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360320|Ishaku Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.496456|7.418443|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360345|Shukurah Clinic &amp; Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.513758|7.406531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360374|AS SABUUR Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.521349|7.402181|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360408|Abubakar Medical Center, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.51095|7.428792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360440|Abubakar health centre, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.510484|7.416425|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360474|Abubakar Zaharaddeen Health Service]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.512615|7.413922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360513|Asabe Dauda Health Service]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.507862|7.408364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131400586|Sujud Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.517451|5.431862|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131406043|United Surgicals Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.516666|7.433333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131406081|First Care Multi Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.543709|7.439343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131406243|AL- MADINAT SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.442559|7.453411|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136466880|Tri-Star Romi Hospital and Maternity, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.43883|7.41981|display=inline}}
| [[Lêer:Tri-Star Romi hospital and maternity.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136470779|Savannah Hospital Television, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kaduna]]
| {{Coord|10.43499|7.4192|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123510197|Al-munif Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140547|Kaduna North]]''
| {{Coord|10.53|7.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493424|General Hospital Sabon Tasha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6345763|Kaduna South]]''
| {{Coord|10.445395|7.422804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109701839|General Hospital, Saminaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.413796|8.678621|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967741|National Ear Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Kaduna]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''&lt;br/&gt;[[Kaduna]]
| {{Coord|10.554648|7.4531|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|10.754993|7.3766|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967855|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''&lt;br/&gt;[[Kaduna]]
| {{Coord|10.465197|7.427965|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|10.472734|7.428321|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113070574|National Eye Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.576734|7.419845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125948065|General Hospital, Kawo Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.583029|7.447139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125948099|Barau Dikko Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.525604|7.442169|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125948133|44 Nigerian Army Reference Hospital Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.534076|7.422775|display=inline}}
| [[Lêer:Street photography of 44 Reference Nigerian hospital, Kaduna.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q125948260|Maneks Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.467905|7.41365|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959050|Giwa Hospital And Specilalist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.54299|7.433224|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130475188|Primary Health Care Dogon Dawa, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.033685|7.082|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130502931|Primary Healthcare, Tudun Nupawa, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.512722|7.417038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130505655|Biba Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.520125|7.404055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130535992|mends specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.534608|7.471265|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130538648|AITAM Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.512061|7.407926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130600884|Almadina Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.121379|7.715413|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629808|City Hospital, Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.729313|8.533448|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130629834|Amrullah Hospital and maternity services Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.51541|7.139926|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130632718|St. Gerald Catholic Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.466386|7.420514|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130799142|Sako Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.8362|8.3238|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130977138|Baptist school of health technology, Kafanchan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.578659|8.289588|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130978121|Salem Medical Center, Kafanchan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.595553|8.290472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131175929|NOREB Special Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.501843|7.427042|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339043|JINTA Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.526508|7.432002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339085|NASARA Specialist Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.516868|7.441725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339143|Manaal Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.587998|7.462576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339200|Al-Madinat Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.582138|7.455035|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339221|Lafiya Diagnostic and Scanning Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.49433|7.429446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339360|Goshen Diagnostic Services Medical Diagnostic Center, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.493378|7.420586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131339408|NNPC Clinic, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.445573|7.479504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343554|Al-kausar Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.487476|7.39639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343600|All Nigeria Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.513302|7.438518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131343691|Bengola Hospital Nig Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.502958|7.427136|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131356146|General hospital, Doka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.033429|7.721672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131360263|Multiclinic Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.510507|7.416485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131406320|HAOSE Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.54823|7.447355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131412991|Amina Hospital kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.45881|7.428007|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136130182|Mabuhu health center, Zangon Kataf local government]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.79538|8.37383|display=inline}}
| [[Lêer:Mabuhu health care centre Zangon Kataf local government 04.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136402339|Health Clinic, Arzuka Chori, Jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.564884|8.022452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136418766|Asad Medics Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.538641|7.489733|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136430845|Zango Kataf General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.82845|8.39909|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136430865|Anchuna Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.99939|8.11373|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136442750|Kabam Health Centre, Kamantan, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.73308|8.14947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136442824|Kagal Health Clinic Kamantan, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.84664|8.10669|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136442885|Warkan Health Clinic, Gora, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.89091|8.3571|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136569189|Mahuta Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.293705|7.791021|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136570517|Kakaki Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.505612|7.422286|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136572093|MT HOREB SPECIALIST HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.503891|7.440704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136573018|Nigerian Railway Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.502152|3.372886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136573055|Ajbarth Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.451362|7.466757|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136573311|GARDEN CITY SPECISLIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.53859|7.45157|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136673817|Yusuf Danstoho Memorial Hospital, Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.520568|7.416818|display=inline}}
| [[Lêer:Yusuf Danstoho Memorial Hospital Premises 1.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136688373|Muwadda hospital (kaduna)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.58255|7.457845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136758115|General hospital Kachia, Kaduna State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.860531|7.962293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136758164|New era hospital kafanchan, kaduna state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.459069|8.383771|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136758256|Akilibu health center kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.892166|7.9409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136759799|Kauna clinic Gumal]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.84122|7.976217|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136759846|Ankuwa primary health center Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.839059|7.889801|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136759888|Primary health center kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.87205|7.953612|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136761954|Dangyolmi Health Clinic Sabon Sarki, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.8609|7.962817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136762047|Gidan Jibir Health Clinic Kurmin Musa, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.628365|8.094933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136762137|Health Clinic Jaban Kogo Sabon Sarki, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.666976|8.099967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763054|Kwagiri Health Clinic Sabon Sarki, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.363054|8.233628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763181|Unguwan Mission Health Clinic Kachia, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.894176|7.948726|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763238|Badoko Health Clinic Kateri, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.872582|7.953755|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763851|Antong Health Clinic Kurmin Musa, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.583318|8.003634|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136766372|Kurmin Musa Primary Health Centre Kurmin Musa, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.600202|8.03324|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136766875|Bakin Kogi Health Centre Kaninkon, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.486651|8.273529|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136766969|Awon Primary Health Centre Awon, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.784081|7.781795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767389|Crossing Health Clinic Agunu Dutse, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.365155|7.714208|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767443|Goska Health Centre Kaninkon, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.465081|8.382351|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767520|Nigerian railway hospital kafanchan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.459947|7.487211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767718|Sir Partrict Ibrahim Yakowa Memorial Hospital Kafanchan Kafanchan B, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.591302|8.296209|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767756|General hospital kafanchan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.590398|8.296653|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136768029|Fadan Kagoma Rural Hospital Kagoma, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.516852|8.183364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771789|Jagindi tasha health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.349892|8.233745|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771803|kafanchan prison health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.58701|8.291225|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771911|kagum river health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.445265|8.254545|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136773003|Gadanaji health clinic agunu dutse kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.989874|7.875505|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136773262|Gosk health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.506122|8.455077|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136773365|Goto-sarki primary health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.59574|7.308976|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136773517|Nisama Health Clinic Gidan Waya, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.463865|8.467943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136773597|Primary Health Centre Kagoma, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.472876|8.387376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136782941|Zankan Health Centre Godo Godo, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.67907|8.522392|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783020|Gidan Waya Primary Health Centre Gidan Waya, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.466526|8.384261|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783046|Kanufi Health Centre Gidan Waya, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.466573|8.38432|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783081|Mai Ido Kufai Health Clinic Ankwa, Kachia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.916787|7.783297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783143|Ninte Health Centre Godo Godo, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.454576|8.002019|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783239|Samban Gida Primary Health Centre Samban, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.453955|8.043313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783367|Unguwar Zuma Health Clinic Samban, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.475313|8.055706|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783478|Asso Primary Health Centre Asso, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.434889|8.16686|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136783660|Arak Iii Health Clinic Godo Godo, Jema’a]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.366776|8.86597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136784015|Salem hospital ungwan rimi kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.531726|7.460411|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136795314|Health Clinic Kurmin Zomo Daddu, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.58482|8.143472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136795600|Health Clinic Karshe Daddu, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.590111|8.145408|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136795792|Health Clinic Ramindop Nduya, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.346346|8.028437|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136795918|Health Clinic Indofa Nduya, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.366135|7.969324|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136805979|Ankung ?A? Primary Health Centre Nduya, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.400897|7.972731|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136806100|Tunga Nok Health Clinic Nok, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.500278|8.016735|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136806176|Tunga Zeeh Health Clinic Nok, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.499797|8.017381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136806339|Health Clinic Ungwan Galadima Fai, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.214775|8.613337|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136808444|Health Clinic Sabon Gari Kwoi Sab Chem, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.433888|8.009066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136808514|Ankung ‘C’ Health Clinic Nduya, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.413012|8.010593|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136808781|Health Clinic Taime Nduya, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.438885|7.987197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136812431|Unguwar Gauji Health Clinic Fai, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.269161|8.502837|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136812499|Health Clinic Gidan Sani Daddu, jaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.10604|8.10604|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136813555|Yauran Health Clinic Rumi, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.01678|8.01678|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136813654|Fadamar Kale Health Clinic Saulawa, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.17842|8.17842|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136813686|Kwari Health Clinic Saulawa, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.1287|8.1287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136813815|Pampaida Health Clinic Saulawa, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.16454|8.16454|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136813864|Saulawa Primary Health Centre Saulawa, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.335764|8.102402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136815103|Bareda Health Clinic Saya-Saya, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.39211|8.39211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136815150|Bunsura Health Clinic Saya-Saya, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.36201|8.36201|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136816243|Kargo Health Clinic Saya-Saya, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.30582|8.30582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136816645|Tashan Dogo Health Clinic Pala, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.30595|8.30595|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136817604|Kunkumi Health Clinic Rumi, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.024|8.024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136821942|Comprehensive Health Centre Yakawada Yakawada, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.39385|7.39385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136822112|Anguwar Gaga Health Clinic Yakawada, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.37522|7.37522|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136823308|Wazata Primary Health Centre Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.4922|7.4922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136823876|Rafin Yashi Health Clinic Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.59167|7.59167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136824044|Murai Health Clinic Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.14294|7.14294|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136824137|Kundu Health Clinic Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.33416|7.33416|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136824354|Bakula Health Clinic Jamfalam, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.23277|8.23277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136824480|Zage zagi Health Clinic Ikara, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.22413|8.22413|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136825118|Kankanki Health Clinic Ikara, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.20947|8.20947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136825313|Auchanawa Health Clinic Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.23326|8.23326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136827904|Anguwan Amadu Dogo Health Clinic Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.20106|8.20106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136827948|Yargora Health Clinic Auchan, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.10628|8.10628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136827996|Gidan Dahiru Ja Health Clinic Rumi, Ikara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.93793|7.93793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136834187|Gidan Sarki Yahaya Health Clinic Yakawada, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.34672|7.34672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136834272|Gadagau Health Clinic Yakawada, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.33137|7.33137|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136834387|Tasha Shari Health Clinic Yakawada, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.32737|7.32737|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136834622|Danza Fulani Health Clinic Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.45334|7.45334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136834789|Kadage Health Clinic Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.45226|7.45226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136837300|Karaukarau Health Clinic Wazata, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.47401|7.47401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136837949|Sabon Gida Health Clinic (Kidandan) Kidandan, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.24401|7.24401|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136840424|Bijimi Health Clinic Panhauya, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.56803|7.56803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136840535|Biye Health Clinic Panhauya, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.58665|7.58665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136842149|Panhauya Primary Health Centre Panhauya, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.62284|7.62284|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136842207|Rafin Gora Health Clinic Panhauya, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.5473|7.5473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136842312|Ahmadu Bello University Teaching Hospital Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.60604|7.60604|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136842580|Human Clinic Napri Shika Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.5613|7.5613|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136842636|Kurku Health Clinic Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.55447|7.55447|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136881021|Mahuta Health Clinic  Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.58765|7.58765|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136881084|Mararaban Guga Health Clinic Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5565892|Giwa]]''
| {{Coord|7.53948|7.53948|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136881172|Tawatsu Health Clinic Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.46227|7.46227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136881244|Sabon Birni Health Clinic (Giwa) Kakangi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.45712|7.45712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136883868|Tsibiri Health Clinic Shika, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.53913|7.53913|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136885474|Iyatawa Health Clinic Kidandan, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.39498|7.39498|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136890982|Kidandan Primary Health Centre Kidandan, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.19248|7.19248|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136891006|Kwanan Bataro Health Clinic Kidandan, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.24374|7.24374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136891113|Tsohuwar Giwa Model Health Centre Giwa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.45001|7.45001|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136891284|Wardanga Health Clinic Giwa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.4357|7.4357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136891463|Dako Health Clinic Idasu, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.29859|7.29859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136891604|Fatika Health Clinic Idasu, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.23995|7.23995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892474|Kaya Primary Health Centre Idasu, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.23951|7.23951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892522|Ruheya Health Clinic Idasu, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.26439|7.26439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892547|Yalwan Nuhu Health Clinic Idasu, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.23812|7.23812|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892594|Dokan Dan Magaji Health Clinic Kakangi (Giwa), Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.40922|7.40922|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892698|Giwa General Hospital Kakangi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.47772|7.47772|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892787|Kakangi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.02862|7.02862|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136892867|Kuramaka Health Clinic Kakangi (Giwa), Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.47131|7.47131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136895770|Janbaba Health Clinic Giwa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.42336|7.42336|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136900852|Mujedawa Health Clinic Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.41833|7.41833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136906032|School Clinic (Giwa) Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.46678|7.46678|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136906163|Tasha Guga Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.54999|7.54999|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136906314|Galadimawa Primary Health Centre Galadimawa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.32255|7.32255|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907386|Ladiya Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.174554|7.76023|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907474|Jama'a Hospital, Kaduna state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.232809|7.66366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907628|Shallom Hospital ,Kaduna state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.428607|7.394594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907661|Sharon Hospital, Kaduna state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.419328|7.402849|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907688|A.P Smart Hospital Ltd Annex]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.420025|7.404461|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907735|Potron Medical]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.42003|7.404473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907776|Adonai Rapha Medical Centre Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.414055|7.407645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907794|Primary Health Center(PHC) Gonin-Gora]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.431133|7.398089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136907907|Davic Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.420229|7.405065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136908004|EPMA CLINIC AND MATERNITY HOME]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.43527|7.421653|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136911613|Mercy Angels Hospital, Kaduna state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.435282|7.410417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136912188|Makera Health Clinic Galadimawa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.30887|7.30887|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136912365|Tumburku Health Clinic Galadimawa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.28705|7.28705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913004|Dr Shehu Lawal Clinic Giwa, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.46877|7.46877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913076|Ganuwa Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.33124|7.33124|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913144|Kuringa Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.58105|7.58105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913191|Maje Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.55009|7.55009|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913249|Bomawa Health Clinic Gangara, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.49781|7.49781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913279|Dundubus Health Clinic Gangara, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.47749|7.47749|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913323|Gangara Primary Health Centre (Giwa) Gangara, Giwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.38465|7.38465|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913371|Unguwauwan Boro Health Clinic Sabon Tasha, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.46394|7.46394|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913938|Tabanni Primary Health Centre Tabanni, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.00055|7.00055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136913993|Dakunu Health Centre Chikun, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.03869|7.03869|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136914045|Katarma Health Clinic Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.112702|7.072334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136914182|Bakin Kasuwa Health Clinic Gwagwada, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.30262|7.30262|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136914203|Dutse Health Clinic Gwagwada, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.35783|7.35783|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136914452|Gwagwada Primary Health Centre Gwagwada, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.22767|7.22767|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136929572|Anguwar Ayaba Health Clinic Kakau, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.45459|7.45459|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136929814|Buwaya Health Centre Kakau, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.40682|7.40682|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136929938|Gonin Gora Health Centre Kakau, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.3972|7.3972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136930654|Kakau Daji Health Centre Kakau, Chikun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.45632|7.45632|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136937049|Ukuga Health Clinic Randagi, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.11494|6.11494|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136937225|Layin Lassan Health Clinic Tabanni, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.817001|6.999367|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136937265|Old Tabanni Health Clinic Tabanni, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.01146|7.01146|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136937332|Bugai Health Clinic Magajin Gari 2, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.27724|6.27724|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136938874|Jibrin Maigwari General Hospital. Magajin Gari 2, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.53518|6.53518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136942141|Gwaska Health Clinic Magajin Gari 3, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.73386|6.73386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136942998|Maganda Health Clinic Magajin Gari 3, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.75658|6.75658|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136943236|Saulawa Primary Health Centre Magajin Gari 3, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.90036|6.90036|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136948323|Dawakin Bassa Health Clinic Randagi, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.48777|6.48777|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136949560|Kungi Health Clinic Randagi, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.53666|6.53666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136950166|Randagi Primary Health Centre Randagi, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.14907|6.14907|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956144|Kuyello Primary Health Centre Kuyello, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.94617|6.94617|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956333|Kamfanin Doka Primary Health Centre Gayam, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.56106|6.56106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956460|Dan Dutse Health Clinic Tudun Wada Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71886|7.71886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956510|Tudun Wada Zaria Primary Health Centre Tudun Wada]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71844|7.71844|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956592|Health Clinic Tudun Jukun Tukur Tukur, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.70363|7.70363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956803|Tuktr Tukur Primary Health Centre Tukur Tukur, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69698|7.69698|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136956960|Aba Health Clinic Wuciciri, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.7249|7.7249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136957140|Rubuci Health Clinic Wuciciri, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.77964|7.77964|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136979316|Wuciciri Primary Health Centre Wuciciri, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.77913|7.77913|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136979357|Damari Primary Health Centre Damari, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|6.99671|6.99671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136983463|Gwanda Health Clinic Damari, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.04464|7.04464|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136984055|Ingade Health Clinic Damari, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.12325|7.12325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136985161|Takama Health Clinic Damari, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.05742|7.05742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136994177|Dogon Dawa Primary Health Centre Dogon Dawa, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.08122|7.08122|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136994714|Funtuan Badadi Health Clinic Dogon Dawa, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.13371|7.13371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136994892|Unguwan Danko Health Clinic Dogon Dawa, Birnin Gwari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.09506|7.09506|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136994998|Health Clinic Kauran Juli Kufena, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.68428|7.68428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136995802|Kake Health Clinic Kufena, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.68912|7.68912|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136995850|Institute of Child Health Clinic Kwarbai A, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71778|7.71778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136995948|Health Clinic Magajiya Kwarbai A, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71388|7.71388|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137009791|Iyal Kwarbai Primary Health Centre Kwarbai A, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71523|7.71523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010256|Jushi Health Clinic Kwarbai A, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71154|7.71154|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010447|Kofar Galadima Health Clinic Kwarbai A, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71388|7.71388|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010718|Anguwan Alkali Primary Health Centre Kwarbai B, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.70377|7.70377|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137011791|Health Clinic Anguwan Liman Kwarbai B, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.72532|7.72532|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137012029|Health Clinic Kakaki Kwarbai B, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.70149|7.70149|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137013575|Iya Abdullahi memorial Health Clinic Kwarbai B, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.70565|7.70565|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137031978|Babban Dodo Primary Health Centre Limancin Kona, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.70125|7.70125|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137033953|Jakara Health Clinic Limancin Kona, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69747|7.69747|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137036668|Salmanduna Health Clinic Limancin Kona, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.700267|7.700267|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137039627|Health Clinic Tankarau Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.626241|7.626241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040501|Kako Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.7426|7.7426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040564|Kasuwan Dutse Modern Primary Health Centre Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.64089|7.64089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040652|Kwaba Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71508|7.71508|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040744|Majeru Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.03408|7.03408|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044308|Pammadina Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.6536|7.6536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044459|Unguwan Malamai Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.72531|7.72531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044571|Gambo Sawaba General Hospital Gyellesu, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.6996|7.6996|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044709|Gyallesu Primary Health Centre Gyellesu, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.72574|7.72574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137044944|Kaku Primary Health Centre Gyellesu, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.728993|7.728993|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137046283|Nagoyi Health Clinic Gyellesu, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.7363|7.7363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137047507|Community Health Centre Saye Zaria Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.64164|7.64164|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137047557|Anguwan Bishar Modern Primary Health Centre Kaura (Zaria), Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.71189|7.71189|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137053422|Katsit Daji Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.186299|8.186299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137053463|Aduwan Health Centre Madakiya, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.32312|8.32312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137053830|Aguwan Rimi Primary Health Centre Ungwar Rimi, Zangon Kata]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.22036|8.22036|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137057847|Afana Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.2383|9.2383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137103827|Mabushi Primary Health Centre Unguwar Gaiya, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.39444|8.39444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104195|Anguwar Jaba Health Clinic Unguwar Gaiya, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.42446|8.42446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104433|Zitti Health Clinic Madakiya, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.25625|8.25625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104463|Tsoriyang Health Clinic Madakiya, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.33134|8.33134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104484|Kurmin Masara Primary Health Centre Zaman Dabo, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.46118|8.46118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104539|Rikawan Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.17046|8.17046|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104579|Marsa Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.1652|8.16528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104637|Fadia Mugu Health Clinic Zonkwa, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.240991|8.240991|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104677|Fadia Gida Health Clinic Zonkwa, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.24073|8.24073|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104708|Fadan Kaje Health Clinic Zonkwa, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.31788|8.31788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104754|Zama Awan Health Clinic Zaman Dabo, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.15227|9.15227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104779|Kigudu Health Clinic Zonzon, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.421754|8.421754|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104813|Anguwar Ruhogu Health Clinic Zonzon, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.45636|8.45636|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104860|Kakiye Health Clinic Dambo, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.75455|7.75455|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137104890|Dambo Primary Health Centre Dambo, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.772525|7.772525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137105385|Unguwan Fatika Primary Health Centre Angwar Fatika, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69119|7.69119|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137123612|Kofar Kibo Health Clinic Angwar Fatika, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69458|7.69458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137123985|Kofar Kuyambana Health Clinic Anguwar Juma, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.68912|7.68912|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137124143|Durumi PHC Anguwar Juma, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69799|7.69799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137125095|Alfadarai Health Clinic Anguwar Juma, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69444|7.69444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137125233|Sako Health Clinic Zonzon, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.40614|8.40614|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137125281|Mazaki Health Centre Zonzon, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.43233|8.43233|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137126324|Magamia Primary Health Centre Zonzon, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.20113|9.20113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137126606|Health Clinic Gabari Kufena, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.69205|7.69205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137126651|Health Clinic Kafin Mardanni Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.585|7.585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137126703|Anguwan Dankali Primary Health Centre Kufena, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.68283|7.68283|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137126758|Health Clinic Dorayi Dutsen Abba, Zaria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.68597|7.68597|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137126812|Fansil Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.074707|8.074707|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137145317|Gidan Ali Health Centre Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.03949|8.03949|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137145707|Gidan Bako Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.158542|8.158542|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156787|Health Clinic Kamuru Dutse Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.215971|8.215971|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137158272|Lisuru Health Centre Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.65466|7.65466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137159049|Rafin Juma Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.203503|8.203503|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137159120|Balle Health Clinic Kamantan, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.91282|8.91282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137159616|Fadan Kamantan Primary Health Centre Kamantan, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.171151|8.171151|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137160385|Fadia Tudun Wada Health Centre Kamantan, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.55341|8.55341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137162317|Yelwa Makaranta Health Clinic Soba, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.8909|7.8909|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137162389|Kurungufi 1 Health Clinic Turawa, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.045363|8.045363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137162716|Madarzai Health Clinic Turawa, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.02946|8.02946|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137162916|Makoron Lemu Health Clinic Turawa, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.10118|8.10118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137162952|Turawa Primary Health Centre Turawa, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.06717|8.06717|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164232|Farman Primary Health Centre Gidan Jatau, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.17462|8.17462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164382|Kamrum Health Clinic Gidan Jatau, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.23287|8.23287|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164511|Sakwak Health Centre Gidan Jatau, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.23936|8.23936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164524|Zuturung Kangurara Health Clinic Gidan Jatau, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.2485|9.2485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164725|Zuturung Kariyi Health Clinic Gidan Jatau, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.18461|9.18461|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164839|Gora Bafai Primary Health Centre Gora, Zangon Kataf]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.29138|8.29138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137164866|Unguwan Dogo Health Clinic Soba, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.09847|8.09847|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137167476|Yelwa Bene Health Clinic Soba, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.9955|7.9955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137169347|Yakasai Primary Health Centre Maigana, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.83511|7.83511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137169451|Marmara Health Clinic Rahama, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.10258|8.10258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137169487|Rahama Primary Health Centre Rahama, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.17899|8.17899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137170296|Sabon Kudi Health Clinic Rahama, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.06722|8.06722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137170350|Unguwawan Madaki Health Clinic Rahama, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8|8.17899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137170443|Tudun Saibu Health Clinic Maigana, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.91753|7.91753|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137177634|Farin Kasa Health Clinic Richifa, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.80813|7.80813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137177758|Magadda Health Clinic Richifa, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.84844|7.84844|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137177808|Suddu Health Clinic Kwasalo, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.88615|7.88615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137177843|Taba Health Clinic (Soba) Kwasalo, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.83355|7.83355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137178150|Firji Gabas Primary Health clinic Zungumba, Yankwashi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.40114|8.40114|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137178249|Gora Health Clinic Maigana, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.8341|7.8341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137178349|UNGUWAR MALAM HEALTH POST Zungumba, Yankwashi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|8.43288|8.43288|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137185838|Kwadaro Health Clinic Maigana, Soba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|7.9402|7.9402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721212|AIR FORCE MEDICAL CENTRE MANDO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.376411|7.709455|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721235|ABDUL-AZEEZ MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.507977|7.399533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721245|ALBA CLINICAND MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.502756|7.429852|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721252|SEFA SPECIALIST HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.53719|7.422605|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721272|SALEM HOSPITAL CLINICS &amp; MAT.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.595557|8.290509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721282|JINYA SPECIALIST HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.526504|7.431963|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721302|SALAMATU HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.51148|7.404304|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137723309|MANEKS HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.467|7.413663|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137723314|AMINA HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.45526|7.425921|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137723323|GILTOEARIS SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.4828|7.428626|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137723333|C JAY MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.480684|7.421296|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137723338|GWAMNAAWAN HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.532786|7.441038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137731191|44 Armed Forces Reference Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.534401|7.422815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137731197|FEDERAL NEUROPSYCHIATRIC HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.465007|7.428072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137732160|SALAMA INFIRMARY HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.130552|7.702224|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137732184|ST. LUKE'S ANGLICAN HOSPITAL , ZARIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.076181|7.679799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137732194|HAJIA GAMBO SAWABA GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.963653|8.39275|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137732211|GENERAL HOSPITAL, Giwa, Kaduna State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.249691|7.477607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137733603|PRIME SPECIALIST HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.976631|8.56761|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137733609|ANNA-KITCH MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.451654|7.459118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137733617|NEW ERA HOSPITAL &amp; MATERNITY. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.460024|8.389633|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137733637|OXFORD HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.52|7.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739514|RESTORATION HOSPITAL INC. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.5091|7.427908|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739524|HITAF SPECIALIST]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.521404|7.461787|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739528|GENERAL HOSPITAL MAKARFI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.362257|7.909884|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739532|A B U TEACHING HOSPITAL, SHIKA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.199229|7.603188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739533|AL MANSUR SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.545364|7.434184|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739545|JIBRIN MAI-GWARI HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.659054|6.53523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739556|ABU TEACHING HOSPITAL SHIKA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.199236|7.603135|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739558|DR. GWAMNAAWAN GEN. HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.465701|7.402803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739562|JEMA`A HOSPITAL Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.472876|8.387376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739563|JICON HOSPITAL &amp; SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.486014|7.429924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739564|MARABA CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.216985|7.539442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739577|SAIDU DANGE RAILWAY ZARIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.117164|7.724197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739584|WILBASUN HOSPITALAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.462078|7.457072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739586|ZARIA CLINIC &amp; MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.085332|7.713823|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739590|SALVATION HOSPITALAND MATERNITY 2B Algbria Crescent, Barnawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.465356|7.442414|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739613|FOMWAN HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.557488|7.452362|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739619|MUSAKA SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.530912|7.458384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137739621|ST LOUIS HOSPITAL . Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.777896|8.278068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758871|DEFENCE INDUSTRY CORPORATION CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.466922|7.454237|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758881|AERO MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.51|7.43|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758895|BRIGHTWAY MEDICAL CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.475332|7.372644|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758911|JODEB HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.514118|7.428886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758937|PAL HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.098871|7.718326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758957|NAT. INST. FOR CHEMICATECH MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.0855|7.7199|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758968|DIALOGUE SEPCIALIST CLINICS LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.575798|7.464435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137758989|DAN GIWA MEMORIAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.510487|7.416469|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137759011|AL-MUNIFF HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.556512|7.440593|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137759016|MEDICAL CENTER KADUNA STATE UNIVERSITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.526062|7.441016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137759029|EL BARAU MEDICAL &amp; DIAGNOSTIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.514813|7.425882|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137759035|MSK SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.517133|7.3809|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770866|KAKAKI HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.504479|7.425329|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770880|KAWO ISLAMIC HOSPITAL. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.577521|7.449112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770892|RAPHA SPECIALIST HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.484844|7.426147|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770912|HIKMAH SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.125803|7.688095|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770921|SALEM MEDICAL CENTRE. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|9.595553|8.290457|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770934|NEW CITY HOSPITAL &amp; DIAGNOSTICS. Kaduna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.04453|7.692318|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770939|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL, ZARIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.112707|7.711283|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770947|ANNUR MEDICAL CENTRE &amp; SPECIAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.575746|7.467046|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770953|Gugoh Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|10.52|7.44|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771001|IVORY CLINICAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.982943|8.49519|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q138714178|Farinkasa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| {{Coord|11.136416|7.816428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123010256|General Hospital Kafin Hausa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q218744|Kafin Hausa]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94750398|Jigawa]]''
| {{Coord|12.244526|9.917339|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101859155|General Hospital Kaiama]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q14653808|Kaiama]]''
| {{Coord|9.601|3.945972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133504316|Al-Hikmah Clinic and Maternity Kaiama]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q14653808|Kaiama]]''
| {{Coord|3.93452|3.93452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102065130|General Hospital Okeho]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11282187|Kajola]]''
| {{Coord|8.043253|3.380133|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133453825|Jowako hospital, Jos road Army Reference]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Kaduna]]
| ''[[:d:Q6349725|Kakuri]]''
| {{Coord|10.57131|7.762939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111912344|General Hospital Kaltungo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''
| {{Coord|9.8201|11.3119|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122947874|Cottage Hospital Tula Wange, Kaltungo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.829467|11.473286|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123339073|Yiri Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|9.795108|11.502488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123351150|Gujuba Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|9.94295|11.326356|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123351381|Kaltin Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|9.914656|11.47159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30279703|Aminu Kano Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.962676|8.551973|display=inline}}
| [[Lêer:Aminu Kano TH.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q133805584|New Greenland Specialist Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|12.027034|8.532508|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133805736|Premier Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.974859|8.537828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771180|AMITY HOSPITAL &amp; MEDICAL SERVICES]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.966087|8.54246|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771201|GAYA GENERAL HOSPITAL. Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.867663|8.987883|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112074922|General Hospital Gwarzo, Kano State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5623352|Gwarzo]]''
| {{Coord|11.926175|7.937291|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112080055|Muhammad Abdullahi Wase Teaching Hospital, Kano State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.998632|8.547933|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967885|National Orthopaedic Hospital, Dala]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.020038|8.502006|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q119041783|Kabuga primary health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.983905|8.474384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123461065|Muhammadu Buhari Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.991617|8.567879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123461098|Standard Specialist Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.979368|8.558713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123461123|Khadijat Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.020729|8.519886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123461171|UMC Zhahir Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.979064|8.466081|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463787|Sir Muhammad Sanusi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.997331|8.580087|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463826|Kano Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.02451|8.457741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463836|Mds hospital kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.992896|8.58654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463863|Amina Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.010887|8.543017|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463881|Unicare Hospital Ltd, Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.067435|8.461795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123470798|Prime Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.98153|8.562625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123470861|Muhammad A Wase Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.998168|8.548143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123472490|Yadakunya leprosy hospital, kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.085113|8.632127|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123472515|Minjibir General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.175976|8.657293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123472524|Sumar Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.959124|8.604701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125725222|Mohammed Abdullahi Wase Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.997944|8.54775|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125725945|Nuhu Bamalli Maternity Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.99128|8.529426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125725966|Nigerian Law School Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|9.281704|7.358692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125726013|Hasiya Bayero Pediatric Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.988597|8.518261|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125726064|Makkah Specialist Eye hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.979687|8.496962|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125727775|Shanono Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7489007|Shanono]]''
| {{Coord|12.050618|7.985785|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125728029|Rogo General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7359427|Rogo]]''
| {{Coord|11.552115|7.830964|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125749165|Gwagwarwa Comprehensive Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.9828|8.557467|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125749310|Abubakar Imam Urology Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5429405|Fagge]]''
| {{Coord|12.014869|8.525665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125749532|General Hospital Dawakin Tofa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5242271|Dawakin Tofa]]''
| {{Coord|12.130588|8.365629|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125757377|Sa'ida Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7849383|Tsanyawa]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94746683|Gozarki]]''
| {{Coord|12.194168|8.063954|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125820658|Abbas Health Clinic Bagwai]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4842187|Bagwai]]''
| {{Coord|12.153189|8.137118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125821160|Dawanau Psychiatric Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5242271|Dawakin Tofa]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94745857|Dawanau]]''
| {{Coord|12.083816|8.442573|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125893094|Gasgainu Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.241183|8.633088|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125898581|Cardia Heart &amp; Hypertension Clinic, Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.951556|8.477075|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125899173|Fanisau Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.080088|8.541666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125911532|Danlasan Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.870947|8.766295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125913168|Lambu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.008121|8.353851|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125913418|Langel Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.990473|8.394821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125939509|General Hospital, Zakirai]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.1048|8.884989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125954873|Rano General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.562717|8.585484|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125965448|Getwell Women &amp; Children Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.981207|8.465701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125965954|Bintu Nursing Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.9597|8.555393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125967028|Kura General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.777999|8.424345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126018793|Yakasai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.201959|8.291902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126040174|Unique Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.990954|8.481074|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126040395|Khadija Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.971782|8.44593|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126040484|Infectious Diseases Hospital, Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5429405|Fagge]]''
| {{Coord|12.014965|8.528746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126040526|International Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.010353|8.542249|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126040616|Nasarawa Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.997727|8.548432|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126041157|Expert Alliance Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.9663|8.565534|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200593|General Hospital Dambatta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5212087|Dambatta]]''
| {{Coord|12.433325|8.516672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200633|Abubakar Imam Urology Centre, Fagge]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5429405|Fagge]]''
| {{Coord|12.014734|8.525739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200775|Muhammad Buhari Specialist Hospital Nassarawa, Kano State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.991218|8.568057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200822|Warshu Hospital Ungogo Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3510251|Ungogo]]''
| {{Coord|12.020686|8.58216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200872|National Orthopaedic Hospital Dala Kano State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5210142|Dala]]''
| {{Coord|12.020002|8.50201|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202524|Getwell Hospital Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.981215|8.465727|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210843|Softcare Hospital Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94746781|Sharada]]''
| {{Coord|11.950477|8.488969|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210890|Unique Care Al-Haramain Hospital Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.928686|8.625615|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210915|Prime Alliance Multicare Specialist Hospital Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.976642|8.567612|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210958|Cavendish Hospital Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.985511|8.560486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210986|Universal Specialist Hospital Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;[[Kano (stad)|Kano]]
| {{Coord|11.969776|8.531525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127374538|Triumph Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.962858|8.54139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127374815|Sahara Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.972843|8.569831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127375039|Topcare Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.009531|8.576499|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127375244|Sule Uran Nursing Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.984073|8.523361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127375307|Zaks Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.955193|8.550268|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127375311|Barewa Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.984532|8.535051|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127375319|Unicare Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.067135|8.461879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378418|City Medical Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.993972|8.494967|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378420|Amity Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.966071|8.542428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378427|Nol International Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.985825|8.562013|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378438|Turnik Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|5.505358|7.067055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378441|Kanya Clinic and Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.897234|8.460033|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378451|Klinchex Laboratory and Diagnostic Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.979244|8.484354|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378508|Greenland Clinic and Maternity Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.026683|8.532665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378514|Mai Akoko Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.928085|8.551433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127378526|North West Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5242270|Dawakin Kudu]]''
| {{Coord|11.839511|8.602311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127379265|Bichi Excellence Hospital and Maternity  Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.224614|8.250045|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127379445|Ultimate Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.007531|8.570143|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127379506|Ameer clinic and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.963288|8.526809|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127379565|New Age Diabetic Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.979506|8.465764|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127379670|Sule Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.984061|8.52338|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388041|Sassauka Clinic and Diagnostic Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.047127|8.577126|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388045|Marhaba Clinical and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.050043|8.471923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388049|Yakubu Dan Nono Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.059804|8.280079|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388054|Bamaiyi Sai Allah Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.028309|8.554279|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388058|Baba Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.98393|8.494122|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388062|Top Care Hospital and Maternity  [Danbatta]]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|5.50537|7.06707|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388066|Tajuddeen Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.91354|8.464975|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388068|Amisal Dental Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.004968|8.563486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388071|Baraka Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|5.505315|7.067016|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388072|Destiny Surgery]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.941797|8.562265|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388074|Ideal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.017763|8.538461|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388075|Joca Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.027769|8.522987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127388076|Mos Metro Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.019702|8.543474|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127420750|Hamdala Clinic and Maternity Rogo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.677385|10.184117|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q127420771|Zoputa Clinic and Maternity Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.031556|8.535941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130632469|Khadija Memorial Hospital Ltd, Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.971756|8.445923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133269715|Imam Wali General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.97538|8.467496|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|12.01|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133269838|Waziri Shehu Gidado Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.0584|8.470803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133272127|Nigerian Lebanese Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.012642|8.555116|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133273109|Zaihar Kano Neurospine Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.961498|8.425729|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133274325|Ahmadiyya Muslim Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.00677|8.548253|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539370|EHA Clinics Kano]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.98422|8.563303|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730331|Castle Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133805484|AH SPECIALIST HOSPITAL KANO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.000961|8.542326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133809159|International Clinics &amp; Hospital Limitd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.002465|8.592109|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133809216|Dantamashe Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|8.57993|8.57993|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134282216|Ajingi Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4699747|Ajingi]]''
| {{Coord|11.969829|9.041786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476255|Ahmad dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.002321|8.591911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136688396|Apex Consultant Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.965706|8.541531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136688444|Bamaiyi Sai Allah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.028311|8.554297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136688536|Getwell Women And Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.981361|8.46575|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136688552|Greenfield Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.966361|8.530222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136688572|Kano Evangelical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.002194|8.591972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136704383|Kunya hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.050389|8.477917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136704408|Mariya Sanusi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.002194|8.591972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136704422|Muhammad Abdullahi Wase Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.997944|8.54775|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136704462|Salomotu clinic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.0135|8.506278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137079701|Tofa comprehensive health hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.062709|8.272018|display=inline}}
| [[Lêer:Tofa comprehensive health care hospital Entrance.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q137080294|Bunkure primary health care hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.675176|8.544819|display=inline}}
| [[Lêer:Bunkure primary health care hospital Entrance.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q137081115|Sustainable development mother and child hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.999537|8.546776|display=inline}}
| [[Lêer:Sustainable development mother and child hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q137770974|UNICARE CLINICAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.067145|8.461806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770985|TOPCARE SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.009575|8.576552|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771011|SAYMAYS SPECIALIST HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.979863|8.529457|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771018|WARSHI HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771021|ZAKS CLINIC &amp; MATERNITY LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.955185|8.550324|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771030|NIGERIA CUSTOMS SERVICE MED. CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.023039|8.520117|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771041|ARMED FORCES SPEC. HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.033238|8.517258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771046|349 Nigerian Airforce Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|4.851221|7.059522|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771149|CORDIAL HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.026392|8.535072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771162|MODULA CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.018869|8.539012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771205|NOL INTERNATIONAL HOSPITAL &amp; DIAGNOSTIC CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.985835|8.562142|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771209|GETWELL WOMENAND CHILDREN HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.981204|8.465684|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771217|DAWAKIN KUDU GENERAL HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.839508|8.602315|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771219|TUNIK HOSPITAL. Kano State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.029114|8.534824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771223|WAZIRI SHEHU GIDADO GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.025496|8.486955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771236|NORTHWEST UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.965311|8.548747|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771242|BEST CHOICE CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.950181|8.510938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776949|TIGA GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.667932|8.261183|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776959|RIMIN GADO COMPREHENSIVE HEALTHCARE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.971839|8.247694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776986|NEWAGE SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777008|YAKUBU DAN-NONO MERMORIAL HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.99|8.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777018|MUHAMMED BUHARI SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.02|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777107|MGK HEALTHCARE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777147|NOR CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.937818|8.47256|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777162|ASYMCO HEALTH CLINIC, KANO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.976267|8.530289|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777169|KANO HOSPITAL PHARMACY &amp; DIAGNOSTIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|12.01|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139670227|General Hospital Dawakin Kudu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682571|Kano State]]''
| {{Coord|11.839511|8.602313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122955571|General Hospital Kashere]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815549|Kashere]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3510455|Akko]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.913846|11.011101|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939173|Federal Medical Centre, Katsina]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q937487|Katsina]]''
| {{Coord|12.988147|7.576803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125907228|Dan Marke Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.669453|7.769788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125907599|Shibdawa Dispensary]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.951867|7.503974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126165315|Nakowa Hospital And Ultrasound Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|11.518461|7.312943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126165339|General Hospital Malumfashi, Katsina State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|11.804789|7.621325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126165357|Katsina Orthopaedic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.904549|7.593135|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126165556|Amfani Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.973556|7.641429|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133505411|Funtua General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|11.536949|7.301886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133505441|Khadija Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|11.530683|7.319503|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133519948|Sarkin Maska Shehu Hospital Funtua]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|11.518462|7.312936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137712851|GENERAL HOSPITAL, KATSINA-ALA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|13.000364|7.602098|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777557|GENERAL HOSPITAL, DAURA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|13.007691|7.680443|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777580|KHADIJAT MEDICAL CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.99|7.6|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777602|BISTIT HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|13|7.61|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777620|NAKOWA HOSPITAL &amp; ULTRA SOUND]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.98|7.59|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777640|GENERAL HOSPITAL KANKARA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|11.91734|7.42223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777650|GENERAL HOSPITAL, KANKIYA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.549451|7.842226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777772|GENERAL HOSPITAL MUSAWA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q657821|Katsina State]]''
| {{Coord|12.137205|7.668638|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905718|Albarka Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6378876|Kaura Namoda]]''
| {{Coord|9.35072|3.580931|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905744|Dan Bilu Clinic And Diagnostic Service]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6378876|Kaura Namoda]]''
| {{Coord|12.16|6.66|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123010383|General Hospital Kanti, Kazaure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6380928|Kazaure]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94750398|Jigawa]]''
| {{Coord|12.652073|8.412545|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101938172|Keana General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6382153|Keana]]''
| {{Coord|8.152472|8.801278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109713073|Federal Medical Centre, Birnin Kebbi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.433839|4.188951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123023102|General Hospital Bena, Danko/Wasagu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|11.392485|5.820072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126192494|General Hospital Kaoje]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|11.218749|4.130718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126192676|Godiya hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|11.448124|5.228484|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126192708|Illo General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|11.567191|3.69547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126192778|General Hospital Bunza]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.110993|4.47619|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126192791|Primary Health Care Birnin Yari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.216792|4.387611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126194933|Dr. Manir Residence]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.239394|4.380757|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126208771|Argungu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.740208|4.523024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126208797|Ash Shifa Hospital Argungu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.740208|4.523024|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136807205|General hospital Aliero]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136807338|General Hospital Jega]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136807367|General hospital kamba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136833575|General Hospital Koko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136833603|General Hospital Maiyama]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136833624|General Hospital Sench]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136833663|General Hospital  Warra]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136833774|General hospital zauro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136834041|General Hospital Yauri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137718564|NAKOWA CLINIC LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|9.076878|7.361328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721184|MARTHA BAMAIYI GENERAL HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|11.41923|5.238198|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137721203|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL, BIRNIN KEBBI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]''
| {{Coord|12.442196|4.173755|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101927024|Keffi Federal Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510599|Keffi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.847667|7.884278|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|8.846008|7.885577|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|8.86474|7.886343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101937230|Keffi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510599|Keffi]]''
| {{Coord|8.844167|7.862111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101937756|Nassarawa University Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510599|Keffi]]''
| {{Coord|8.844667|7.871639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939171|Federal Medical Centre, Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6425793|Kogi]]''
| {{Coord|7.800831|6.741248|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q5322771|ECWA Hospital Egbe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|8.213817|5.517987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101588422|Zonal Hospital Okene]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.554667|6.238361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q104520657|Kogi State University Teaching Hospital(KSUTH)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.479946|7.169073|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115458441|Blue House Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.483172|7.168184|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123437494|Rehoboth Specialist Hospital Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.796995|6.701435|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123437542|The light Hospital Okpo Kogi State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.213838|7.560246|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123437649|NIGER HOSPITAL LOKOJA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.802559|6.733403|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123455732|Federal Teaching Hospital Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.799976|6.742097|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123455756|Ali Omeiza Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.810164|6.747673|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123455799|Healing Spring Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.81689|6.749925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123455811|Rehoboth Women Hospital Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.798446|6.701538|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123455822|Shifaah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.798119|6.740571|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123458299|Maria Gorretti Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.572119|7.150535|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123460342|Bethel Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.384015|7.6215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123460998|Poly Hospital And Maternity Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.80028|6.734856|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123461023|Gabann Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.780128|6.742277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130553813|Holley Memorial Hospital, kogi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.390795|7.036164|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130558785|Okene General Hospital,kogi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.554444|6.238606|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130558826|Reference Hospital Okene,kogi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.556135|6.239379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130644785|Our Lady Mother of Mercy Hospital, St Boniface Cathedral, Idah]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.115048|6.738872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130644814|Ogala Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.139576|6.739902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130645185|Immanuel clinc]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.155246|6.771145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130645476|Ola Hospital,idah]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.116751|6.740932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130689724|JOSALU SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.891481|6.732313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130691233|Good Shepherd Medical Centre, kogi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.613891|7.440931|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136349401|Onyedega Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|6.883816|6.677245|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683201|Alokoli Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.731766|7.048752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683320|Ette Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.973919|6.870224|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683553|nebo multicare hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.511817|7.157197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683593|Dedkakpo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|8.05387|6.82941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683634|MDG's PHC Ajiolo Odoeto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.596945|7.094269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683672|Onichaigo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.362749|7.348328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136683846|Kogi Diagnostic &amp; Reference Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.507094|7.172547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136684010|Eleojo Clinic And maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.546576|7.16568|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136684089|Kpanche Centre Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|8.004039|7.24716|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136697285|Concord Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.783419|6.729079|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136697404|Confluence City Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.805698|6.733199|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136697544|Carecrest Specialist Hospital and Fertility Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.795773|6.724134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136699383|Grand Specialist Hospital ,kogi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.869668|6.710187|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136699534|Winning Ways Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.791094|6.722436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136699672|ROCK N GARDENS CLINIC LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.80606|6.733594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136699751|St Margarets hospital kogi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.855827|6.721692|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136699768|Solucio clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.803527|6.707486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136702141|Beaconhealth Diagnostics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.800466|6.743535|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136702188|Victory Edith Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.784408|6.735126|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136702224|ASEVITI WALK-IN MEDICAL CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.807096|6.747802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136702239|Ankuri Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.806076|6.734069|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136702367|Maranatha Specialist Hospital lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.812878|6.740077|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136707909|Anyigba Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.515921|7.166572|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136707983|Ojofu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.534797|7.178363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136708008|Akabe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.562259|7.121543|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136722724|Achokpa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.082488|6.943962|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136722818|Ikeffi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.1433|6.980183|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136723026|Ugbedomagu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.179669|7.058333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136723067|Akpodo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.223352|7.089502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724405|Ahi Ojapata Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.247494|6.970817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724450|Obale Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.01321|6.856603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724483|Anamu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.025423|6.865276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756451|Bethel Hospital Kogi state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.405291|7.622281|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756548|Madonna Hospital Kogi state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.405349|7.622259|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756740|Limestone medical clinic obajana]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.921217|6.432301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756819|Amaka Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|6.857415|7.068864|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136756856|Emachi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.152972|6.857825|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136757177|Eika Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.583287|6.266547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136757200|Ibochi - Okanekpa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.206605|6.819126|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136893003|Ojuwomachi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.340707|6.916551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136893046|Okele Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.377525|7.076746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136899335|Alaba Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.17792|6.927442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136900096|Olichekpe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.15067|6.904808|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136900620|Ikare II Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.146692|6.870545|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136900983|Ojokuta-Olofu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.092631|6.867366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136901484|Ikara I Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.164078|6.827693|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136903134|Otobo-Ojaja Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.191507|6.820531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136904435|Ogbogba Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.109946|6.815939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136904686|Iyegu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.101752|6.788712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136905006|Golden Fingers Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.133757|6.755426|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137049194|Living Hope Hospital, kogi state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.421258|7.614593|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137156866|Maria Gorette Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.751721|7.611701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137160079|Maimuna And Usman Yahaya Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.44107|7.643039|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137162703|Avon Healthcare Maria Goretti Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.407404|7.608854|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137166878|Ika Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q387745|Kogi State]]''
| {{Coord|7.618974|7.701389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101936758|Garaku General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6426774|Kokona]]''
| {{Coord|8.901389|8.155667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101949094|Kontagora General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994129|Kontagora]]''
| {{Coord|10.399875|5.448302|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102198437|Nasara Clinic &amp; Maternity Hospital Kontangora]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994129|Kontagora]]''
| {{Coord|10.751114|5.481951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175760|O King Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]''
| {{Coord|6.610775|3.397793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175811|Elegbeleiye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]''
| {{Coord|6.604167|3.382031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175855|Yombo Hospital And Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]''
| {{Coord|6.602952|3.382213|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175917|Timoteik Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]''
| {{Coord|6.600949|3.385458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176006|Lade Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]''
| {{Coord|6.601691|3.386355|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176061|Dafe Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]''
| {{Coord|6.604377|3.385947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956444|Alfad Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.878578|7.224701|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956534|White Dove hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.883122|7.232479|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115053409|Alfama Prime Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.8778|7.2274|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869225|Chukuku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.884455|7.230676|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869240|Chibiri Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.884393|7.230596|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869447|Kusaki Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.793644|7.433078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869462|Kasada Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.799513|7.380307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869471|Kahodahannu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.768121|7.258431|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869558|Gidanbawa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.876364|7.243711|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869574|Gbaupe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|5.414408|7.06994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869577|Gbaukuchi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|5.414437|7.069936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869681|Tashara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|5.414392|7.069937|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869686|Dafara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|8.884472|7.230635|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131869694|Huni Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6442341|Kuje]]''
| {{Coord|5.414378|7.069897|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956797|Rhema Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6450057|Kwali]]''
| {{Coord|8.818446|7.034683|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123338982|Tappi Primary Health Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6450109|Kwami]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.494438|11.056277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101532430|303 M A G Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.5|4.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552127|Agbonda Comprehensive Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|6.596056|3.35475|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552532|General hospital omu aran]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.123917|5.113556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552826|General hospital Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.482604|4.532741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553309|ijomu-oro cottage hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.248639|4.901333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101857499|Odentan Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.874375|4.687509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101858515|Jebba Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|9.0945|4.819667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076536|Anchormed Hospital, Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.482805|4.601858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123413945|Oreofe Maternity and Wellness Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.537535|4.544509|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123414030|Femis Hospital, Ilorin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.537449|4.544366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123414058|Optimal Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.538335|4.539089|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123415955|Olanrewaju Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.488659|4.568507|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123415988|Lifefount Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.474713|4.566965|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123416020|MAXIHEALTH HOSPITALS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.480705|4.520618|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123419683|Balm Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.538022|4.544741|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123420895|Olutayo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.520555|4.593105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123421736|Ilorin Clinic And Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.508703|4.523537|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123421780|Olorun Osebi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.456394|4.524943|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123421798|Sadiku Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.480842|4.558522|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123421816|Fatima Hospital Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.534961|4.538057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123421827|Pentacare Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.492206|4.596364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123421836|Crescent Gold Crown Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.537555|4.544419|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q124760201|Tobi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.483782|4.540879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131176015|UITH Physiotherapy Department]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q587085|Ilorin]]''
| {{Coord|8.536967|4.646582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136793989|Jabe Clinic And Maternity Center, Share]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.813269|4.966547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136807125|Dr. Aisha Muhammadu Bihari Mother &amp; Child Hospita]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.395694|4.459917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136955998|New Era Hospital, Osi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.076074|5.21469|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137010446|Notre Dame Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.407499|4.616138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141505344|Kwara State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| {{Coord|8.471111|4.527778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101926520|Dalhatu Araf Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023721|Lafia]]''
| {{Coord|8.502257|8.523665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101936209|Shabu Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023721|Lafia]]''
| {{Coord|8.573907|8.556653|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105589485|Barau Dikko Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023721|Lafia]]''
| {{Coord|10.526727|7.441885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137774284|Sandaji Medical Center Hospital Lafia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023721|Lafia]]''
| {{Coord|8.50908|8.538263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064898|General Hospital Lagun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6471977|Lagelu]]''
| {{Coord|7.533308|4.099872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102065049|General Hospital Kutayi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6471977|Lagelu]]''
| {{Coord|9.868|6.7134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17109134|Lagos University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.5189|3.3555|display=inline}}
| [[Lêer:Nurse checking triplets.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q19874986|Lagos Island General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.44741|3.39657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q19903386|Lagoon Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.445945|3.437407|display=inline}}
| [[Lêer:Lagoon Hospital Gate, Ikeja.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q20047289|Reddington Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| [[Lagos]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q2522772|Victoria Island]]''
| {{Coord|6.433562|3.420639|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|6.433084|3.420798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q20707309|Creek Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.443639|3.408403|display=inline}}
| [[Lêer:Military hospital, Lagos.webp|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q23023017|National Orthopaedic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.53123|3.370184|display=inline}}
| [[Lêer:National Orthopedic Hospital, Igbobi.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q28407661|Federal Neuro Psychiatric Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q3509639|Yaba]]''
| {{Coord|6.505432|3.373566|display=inline}}
| [[Lêer:Federal Neuro-Psychiatric Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q48743188|Gbagada General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.55256|3.3871|display=inline}}
| [[Lêer:Gbagada General Hospital.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q101552922|Agbowa General hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.636444|3.7145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105799584|Emel Hospital, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.476248|3.289612|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105902787|Godfrey Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.48205|3.304137|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112077104|General Hospital Ikorodu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.608751|3.498843|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112077133|Badagry General Hospital Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.615125|3.539234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113489595|Fuja Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.459104|3.381723|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113489657|TMS Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.458539|3.38463|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113489725|Morsun Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.444653|3.402587|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113493139|Sinai Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.445884|3.403714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113493279|Sura Primary Health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.454879|3.405568|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113493368|The Health Arena Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.448844|3.404297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113493547|The Foresight Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.450988|3.405659|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113495082|Ayo - Ade Oshin Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.450069|3.402955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113495183|Ribway Polyclinic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.450069|3.402955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113497283|Dunamis Eye Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.452611|3.402276|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113497381|General Hospital,Odan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.447497|3.397218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113497455|Unique Health Trust Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.455962|3.399406|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113499517|Cottage Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.456134|3.395337|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113500230|Fehintola Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.454214|3.39333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113503317|Mayowa Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.454767|3.393974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113503340|City  Angels Health Medicare Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.452327|3.393194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113530316|Reddington Hospital &amp; Cardiac Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.58696|3.357871|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113530657|Dr Abimbola Awoliyi Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.61021|3.35436|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113530688|Ocuville Eye Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.57916|3.387492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113531196|Nimbus Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.49125|3.334055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113539838|Afrimed Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.453734|3.387699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113553938|Judors Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.45306|3.39583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125847766|Mascot Healthcare Clinic Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.528157|3.385703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125847873|Krown Hospital Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.612365|3.301823|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125848181|Arubah Family Medical Centre Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.44142|3.515281|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125859128|Shepherd Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.589454|3.361834|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125859166|St. Joseph's Physiotherapy Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.455384|3.473121|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125859201|Maryiam Ville Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.488365|3.360441|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125859324|Blue Cross Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.631943|3.340397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125859761|Mercy Stripes Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.574545|3.303722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131177472|Bayo Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.432843|2.962627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131835966|New Ikeja Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.603716|3.347067|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133461524|Euracare Mutli-Specialist Hospital, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.426823|3.436712|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539005|Cedar Crest Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|8.992722|7.487068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539095|The Eko Hosital, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.587822|3.357677|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133698259|Kyutis Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.443398|3.42528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133698303|Critical Rescue International Clinic, CRI Clinic Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.462584|3.554046|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476028|Soft touch dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|45.499418|-122.421881|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476042|Oasis dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.548534|3.378647|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476045|Rave dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.643519|3.332047|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476050|Mid Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.638391|3.343504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476051|Smile pride Dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.681637|3.190627|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476059|Nene Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.599147|3.353656|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476086|Roberts dental clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.510272|3.352758|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476087|Amara Medicare Dental Limited Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.440416|3.488068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476100|Brite Smiles dental studio]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.602082|3.35142|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476106|Evans dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.636125|3.344132|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476113|Aire dental Clinic Surulere]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.497315|3.33784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476123|Don Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.444444|3.417998|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476131|Plaza dental service]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.572894|3.396433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476139|Celon dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.476353|3.756903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476141|First consultant dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.545371|3.35968|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476145|GT dental specialist]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476152|Amara medicare dental limited sangotedo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.459205|3.639979|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476175|Finesse specialist dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.473908|3.581586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476188|OXYBELLE EYE CLINIC IKEJA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.609416|3.343106|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476208|TBS dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.447381|3.402815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476340|Amara Medicare Dental Limited Ajah]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.458589|3.556377|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476352|Haven dental]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.48597|3.344513|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137204338|Federal Medical Centre,  Ebute Meta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.618605|3.389899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137205414|68 Nigerian Army Reference Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|12.018227|8.603431|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137208735|National Orthopedic Hospital Igbobi,]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.530977|3.371263|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137219669|Apex Care Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.583319|3.381156|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137244585|Victory Medical Center  Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.579707|3.587412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137351778|Premier Specialist  Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.50103|3.656155|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137353824|Rainbow Specialist  Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.484174|3.436495|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140312748|ADEFEMI HOSPITAL LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313332|AGO MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313388|AJAYI MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313554|ALHERI HOSPITAL LAGOS STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140313574|ALL SOUL IMFIRMARY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140315109|De-Balm Hospital  Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140315145|Total Health Clinic &amp; Maternity , Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140315187|Newgate Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140315217|Ameso Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140315236|P&amp;G Medical Center Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140315288|Peterhoff Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316101|Folabi Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316122|Ultima Hospital Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316136|A B Specialist Hospital .Lagos state Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316146|Maranatha Hospital Lagos state Nigeria]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316163|Jon Ken Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316186|Capes Clinics &amp; Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316199|Royal Specialist Hospital, Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316233|Lobel Hospital Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316251|Vones Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316265|Araba Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316277|Agape Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316293|Hillstar Clinics Nig. Ltd.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316312|Goodseed Specialist Clinics, Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140316329|Life Hope Multiconsult Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141444533|AB10 Specialist Hospital, Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Lagos]]
| {{Coord|6.6445|3.3288|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18355433|First Consultant Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.44797|3.41012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18392690|St. Nicholas Hospital, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.44934|3.39772|display=inline}}
| [[Lêer:St. Nicholas Hospital, Lagos.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q101958185|Nigerian Air Force Medical]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.449944|3.40575|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101959197|Onikan Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.444944|3.404833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245306|United Heart Hospital &amp; Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.425687|3.440493|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105662020|First Consultant medical centre Obalande]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.450341|3.409655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105902930|Lagos Island Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.449443|3.397362|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113509993|Runsewe Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.45074|3.399694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113510125|Yide Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.454885|3.396395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113510614|Odontoville Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.435454|3.434346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133454295|Lagos Island Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.449895|3.397146|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456650|Flying Doctors Nigeria Lagos, operates in West Africa]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]''
| {{Coord|6.586929|3.34131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101959885|Harvey Road Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6472602|Lagos Mainland]]''
| {{Coord|6.510611|3.374889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101960581|Ebute-Metta Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6472602|Lagos Mainland]]''
| {{Coord|6.488278|3.384944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q111337060|Randle General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.5084|3.3572|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112073795|Adefemi Hospital, Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.602406|3.33918|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076673|Isolo General Hospital, Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.526545|3.318212|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112078379|Adebayo Living Tower Hospital, Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.435622|2.983581|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112078484|Isalu Hospital, Lagos state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.631451|3.346827|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113528004|Paras Medicare Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.442521|3.357743|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113530603|Rhode Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q94751196|Ikotun]]''
| {{Coord|6.563134|3.24366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122643245|Mary Immaculate Nursing Home, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.621557|3.502625|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125847841|Paelon Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|6.422599|3.41514|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125872525|Chiron Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.496261|3.596466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125872672|Mediplan Healthcare Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.431497|3.436379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125872797|Valley Oak Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.643199|3.373083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125872889|Royal Saints Hospital, Victoria Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.43233|3.434055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125872961|Inland Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.575208|3.392531|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125873189|Genesis Specialist Hospital, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.572557|3.348668|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125873247|Military Hospital Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.443636|3.40841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125873303|Germaine Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.43522|3.493988|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125873387|King's Hospital Limited Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.448249|3.412374|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125946018|Parklande Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.496413|3.361206|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125946055|Providence Hospitals Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.495262|3.361978|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125946121|Rosescan Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.59724|3.363939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125946817|St. Lukes Hospital Yaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.506233|3.375879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125946886|St. Ives Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.590305|3.362829|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125946938|St.Maria Hospital Victoria Island, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|9.074668|7.489422|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947134|Ideal Eagle Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.435519|3.421216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947178|Lifeline Childrens Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.503523|3.351543|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947228|Abimbola Adeleye Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.452319|3.394914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947262|AB Specialist Hoaspital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.509989|3.3569|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947390|Bernes Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.430005|3.439984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947421|County Hospital Limited Lagos Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.635233|3.349486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947448|Ekemode Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.4888|3.350857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125947494|Eko Hospital Plc]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.587829|3.35762|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000280|First City Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.425374|3.419297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000335|Gold Cross Hospital Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.447346|3.414721|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000423|Heritage Hospital Victoria Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.433306|3.420293|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000746|Hillstar Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.532678|3.343941|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000863|Humana Hospital Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.620458|3.354982|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126001280|Kings Hospital Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.443728|3.415616|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126001738|Midland Hospital Apapa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.515156|3.333511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002202|Newgate Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.622976|3.496688|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002248|Omotoyinbo Memo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.452343|3.394714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002282|Optimal Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.503646|3.359793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002472|Premier Specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.42565|3.417481|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002515|Rebs Specialist Hospital &amp; Trauma Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.596348|3.354069|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002554|Regina Mundi Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.52736|3.355777|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002579|Robing Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.429301|3.439526|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002653|Rosescan Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.597248|3.363937|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002686|Rotfol Medical]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.51482|3.359066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002723|Royal Cross Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.4494|3.410504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002837|Sabo Crown Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.463345|3.172981|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002883|Saint Nicholas Hospital Lagos Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.449209|3.397622|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126002939|Shalom Hospital Of Imcc]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.44328|3.456375|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126004160|Sheperd Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.591702|3.36384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126004244|St. Francis Hospital Ikoyi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.44509|3.41486|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126007369|ST Louis Medical Centre, Lagos Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.454394|3.386516|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126007402|St. Louis Medical Centre Victoria Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.435942|3.428557|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126007435|The Cardiac Centre, Victoria Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.433307|3.420292|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126007461|Togaro Emergency Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.435497|3.42122|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126007489|Udeco Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.463086|3.554738|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126081683|Ultimate Charry Specialist Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.442133|3.454487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126118614|Unity Hospital Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.603686|3.347363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126118713|Victoria Hospital Lagos Island]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.574432|3.343794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126190546|St. Raphael's Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7106648|Oshodi-Isolo]]''
| {{Coord|6.496201|3.316246|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126193390|Golden Cross Infirmary Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5445658|Festac Town]]''
| {{Coord|6.468172|3.283262|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126199048|St. Edmund Eye Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.509963|3.359055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126199332|Gold Cross Hospital Ikeja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q1024647|Ikeja]]''
| {{Coord|6.5763|3.36025|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200927|Chygor-Cole Specialist Hospitals Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.659407|3.300195|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202497|Getwell Specialist Hospital and Maternity Center Agege]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| {{Coord|6.61546|3.327253|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130478120|EVERCARE HOSPITAL LEKKI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.437709|3.457185|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130479194|Bridge Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.571143|3.350881|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838911|Cedar Group Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.464656|3.278376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838958|God Cures Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.438047|3.259879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131838985|Mount Pisgah Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.541101|3.283068|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133262020|Mayriamville Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.488355|3.360351|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133262037|First Covenant Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.452888|3.25959|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133262662|Evercare Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.43761|3.457443|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133274236|Dukes Neurosurgery and Specialist Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.592728|3.364138|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261231|Federal Medical Centre, Ebute Metta, Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.484406|3.380259|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261241|Federal Medical Centre, Epe, Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| {{Coord|6.586448|3.970473|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140320912|T &amp; S Hospital Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321005|Motayo Hospital Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321061|St. Louis Medical Centre Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321102|St Clement Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321140|Q-Impact Medicare Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321216|The Health Arena Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321274|Tin-Can Hospital Group]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321332|Triumph Medical Centre  Lagos State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321508|Watershed Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101948145|ABDULSALAM ABUBAKAR GENERAL HOSPITAL GULU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140504|Lapai]]''
| {{Coord|8.487007|6.943779|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101948476|General Hospital Lapai]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140504|Lapai]]''
| {{Coord|9.053278|6.571417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101947916|Kutigi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6502882|Lavun]]''
| {{Coord|9.20457|5.59418|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552608|Ibeju Lekki general hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.486944|3.890889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102244302|William Thorpe Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.464932|3.557874|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245204|Utmost Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.473577|3.729651|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270660|Royal Infirmary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.503947|3.601415|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113510606|Annah. Maria Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.447632|3.456683|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113531213|St. Kizito Clinic,Lekki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.439101|3.465767|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113543691|Queensway Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q37466358|Lekki]]''
| {{Coord|6.450553|3.550015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113585335|Etta Atlantic Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.438555|3.489899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126200977|Vedic Lifecare Hospital Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q25247514|Lekki]]''
| {{Coord|6.43218|3.472027|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101813288|Kogi State Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|7.793528|6.7315|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101813946|The Nigerian Police Clinic Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|7.8065|6.73575|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101814416|Nigerian Prison Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|7.806409|6.735734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101815198|Felele Modern Primary health Centre, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|7.345515|3.884471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105644250|Federal Medical Centre Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|7.800465|6.742118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112078150|Helping Hands Women Specialist Hospital, Lokoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|7.804051|6.693942|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476305|Divine dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994085|Lokoja]]''
| {{Coord|6.529172|3.320054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105437739|University of Maiduguri Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Maiduguri]]
| {{Coord|11.82743|13.180917|display=inline}}
| [[Lêer:UMTH Gate (1).jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q112967849|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Maiduguri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Maiduguri]]
| {{Coord|11.865306|13.118634|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133754472|Royal Specialist Hospital - Borno State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Maiduguri]]
| {{Coord|11.825037|13.140357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105644487|Federal Medical Centre Makurdi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994096|Makurdi]]''
| {{Coord|7.737408|8.51791|display=inline}}
| [[Lêer:Federal Medical Centre Makurdi.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q132181357|Benue State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994096|Makurdi]]''
| {{Coord|7.72524|8.568449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136657241|Federal Medical center Markudi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994096|Makurdi]]''
| {{Coord|7.729722|8.519049|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122955665|Cottage Hospital Malam Sidi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q121891997|Malam Sidi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6450109|Kwami]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.496671|11.30306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123310023|Mallam/Sidi Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q121891997|Malam Sidi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q6450109|Kwami]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.474479|11.289718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101947599|Bangi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q13140509|Mariga]]''
| {{Coord|10.829701|5.81962|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905607|Alheri Medical Centre and Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6777871|Maru]]''
| {{Coord|8.858565|7.90853|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123051076|General Hospital Michika]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6837873|Michika]]''&lt;br/&gt;[[Yola]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.646442|13.38303|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197104|Top Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994105|Minna]]''
| {{Coord|9.598577|6.562305|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197845|Bay Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994105|Minna]]''
| {{Coord|9.595994|6.557833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105678894|General Hospital, Minna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994105|Minna]]''
| {{Coord|9.613957|6.544659|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133310690|Standard Hospital &amp; Diagnostic Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994105|Minna]]''
| {{Coord|9.61017|6.536102|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133319576|IBB Specialist Hospital Minna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8095855|Minna]]''
| {{Coord|9.540171|6.583759|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133321700|Talba Estate Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994105|Minna]]''
| {{Coord|9.576841|6.510533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386175|Goodnews Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6887995|Modakeke]]''
| {{Coord|6.120251|6.769667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133324495|GENERAL HOSPITAL MOKWA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6895614|Mokwa]]''
| {{Coord|9.298406|5.05672|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133871281|Mokwa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6895614|Mokwa]]''
| {{Coord|9.292834|5.054695|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101595304|Mopa Muro General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6908772|Mopa-Muro]]''
| {{Coord|8.097556|5.895778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114236931|NEW LIFE HOSPITAL, ADAMAWA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1951627|Mubi]]''
| {{Coord|10.268836|13.283766|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123050948|Mubi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1951627|Mubi]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''
| {{Coord|10.266687|13.267699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101961224|Lagos University Teaching Hospital LUTH]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3139881|Mushin]]''
| {{Coord|6.517861|3.353806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076444|BRIDGE MEDICENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3139881|Mushin]]''
| {{Coord|6.530778|3.333056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105816629|May Clinics Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3139881|Mushin]]''
| {{Coord|6.523818|3.337357|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123309896|Jolle Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6958144|Nafada]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|9.552337|8.803923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123309990|Kiyayo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6958144|Nafada]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|11.153217|11.191561|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101935861|Nassarawa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6966608|Nasarawa]]''
| {{Coord|8.537028|7.694889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102199204|Adonai Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q6966608|Nasarawa]]''
| {{Coord|9.024577|7.597214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101935493|Nassarawa Eggon General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q17109172|Nasarawa Egon]]''
| {{Coord|8.710082|8.526903|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101934453|Umaisha General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.008332|7.186366|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101934919|Toto General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.378833|7.086722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101935145|Obi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.371631|8.770442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101939274|Awe General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.110806|9.144417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000922|Avon Healthcare Our Lady Of Apostles Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.906285|8.408303|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126001294|Diamond Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.506066|8.523059|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126001548|The Chrane Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.514304|8.512027|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128845687|Royal Hospital, Akwanga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.911847|8.399527|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128845851|Peace Clinic, Akwanga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.905441|8.413544|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128846511|General hospital, Akwanga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.903478|8.410733|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261303|Federal Medical Centre, Keffi, Nasarawa State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.846048|7.885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386365|AA Koto Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.5|8.5|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137440518|Panda General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.265735|7.83702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137440621|Giza Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.195313|8.646413|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137637024|Loko 1 Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.604644|6.671584|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137714579|Nidan Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|5.41432|7.069871|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137735431|Aban Primary Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137735703|Adde Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137735777|Agyaga Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137735989|Akkah Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.51|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137736010|Akwanga Town Primary Health Clinic (MDG)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.9158|8.4066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137736024|Ancho 'B' Primary Health Centre (MDGs)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.5|8.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137736041|Andaha Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.844684|7.871622|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137736059|Angwan Dariya Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|11.322722|8.685307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137736084|Angwan Dorawa Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|11.842898|7.517914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137736115|Angwan Jatau Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.359738|9.25346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137759506|Jimiya Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137759709|Turkwan Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137760180|Karmo Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137760326|Gwargwada Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.379461|7.303507|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137761503|Kanje Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.018014|8.702839|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137766433|Langi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137767661|Toto Town Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.383995|7.083166|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137767737|Jinibol Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137767808|Kanja Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.01673|8.716604|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137767923|Nakere Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137768515|kwandar Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.51|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137768854|Ngache Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.982504|8.437032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137768882|Wuse Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.373339|9.312632|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137768903|Ngaruwa Primary Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.5|8.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770072|Ugya Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.204047|7.161845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770348|Angwan Abakwa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.995636|8.582223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770768|Kumburu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.995229|8.816369|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770864|Arum Sarki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.094372|8.652788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770917|Arum Sarki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.093961|8.652916|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137770920|Lan Primary Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771023|Gwanje Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|12.465716|10.032433|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771137|Federal University Lafia Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.502263|8.52373|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771166|Gunki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.584041|7.744984|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771214|Mararaba Akunza Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.024912|7.600186|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771233|Marmara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.610741|7.769161|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771292|Karu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.008962|7.578642|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771474|Toto Primary Heaalth Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.383997|7.083202|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771535|Doma Town Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.722179|8.505082|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771570|Masaka Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.005504|7.668178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771588|Papaladna  Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771615|Ribi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.506058|9.064109|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137771632|Ribi Model Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137774357|Dikko Primary Haelth Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.408877|7.322603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137774647|Majaga Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775067|Koya Health Clinic Nasarawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|12.234339|9.848607|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775172|Numa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.51|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775241|Tako Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.5|8.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775248|Gimba Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775331|Ashigogo Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775336|Tudun Uku Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775426|Shege Primary Health Centre Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.51|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775549|Jibyal Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775565|Kurize Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775601|Jarmai Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775635|Mankwar Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.883472|8.933226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775642|Mbako Health  Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.51|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775838|Massange Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776061|Angewa Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776112|Sisim Baki Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776337|Agam Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.51|8.52|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776651|Kana primary health care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776855|Kafin Moyi Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.100064|9.266787|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137776918|Goewam Primary Health Clinic Akiri, Awe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.1|9.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137778586|Jidda Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|10.687742|8.362795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779704|Okpo primary health care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779722|Hadari primary health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|12.97|7.58|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779735|Kofar Gwari primary health care center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.682686|8.011599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779748|Mandara primary health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.860518|8.225296|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779761|New koya primary health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.53|8.54|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779777|Sabon gida primary health care center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.335142|10.444163|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779929|Tatara mada primary health clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.693722|7.583702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137779999|Agudu health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.467201|8.626517|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137780063|Yelwa kodo health post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.52|8.53|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137780144|Yelwa bassa primary health care center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.807747|9.664839|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137780813|Azuba Bashayi Primary Health Care Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.590841|8.556817|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137781930|Mararaban Udege  General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.971449|7.626424|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137782225|Akwate Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.54|8.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137782337|Gbata Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|8.93412|8.55632|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137782340|Ado Kasa Primary Health Care Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]''
| {{Coord|9.012179|7.633383|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130711481|Federal University Teaching Hospital, Lafia.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59681235|Nassarawa]]''
| {{Coord|8.829702|8.673637|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130712381|Specialcare Specialist Hospital Mararaba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59681235|Nassarawa]]''
| {{Coord|9.034683|7.602879|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q17011562|Ahmadiyya Hospital Newbussa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509196|New Bussa]]''
| {{Coord|9.873974|4.501151|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18357303|Good Heart Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q18391957|New GRA, Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.81944|7.00083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112939183|Federal Medical Centre, Nguru]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3508977|Nguru]]''
| {{Coord|12.887305|10.444675|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131870000|Federal Medical Center Nguru, Yobe State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3508977|Nguru]]''
| {{Coord|12.881294|10.447423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197219|Suzan Memorial Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.183625|7.185488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197286|Standard Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.6107|6.536136|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197359|Maraba Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.216221|7.181005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197415|Lucas Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.11046|7.218201|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197690|Citizen Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|9.193288|7.179819|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126122060|Shagunu Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|10.340616|4.475363|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126122454|Amboshidi Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|10.315291|4.476793|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126122521|Mariga Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|10.133744|6.024662|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126126246|Shiloh Lifecare Hospital and Diagnostic Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.607105|6.530612|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126126701|General Hospital New-Bussa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.880241|4.500876|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126126711|Victory Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.931054|5.598515|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126127887|Nice Int'l Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.065955|5.991547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126127896|Yetu Group Of Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.066417|5.992329|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126127958|IBB Specialist Hospital Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.583624|6.546335|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126128040|Savannah Hospital Minna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.606784|6.560112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126128219|Alpha Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.62179|6.573178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126128275|Dr. Musa Inuwa General Hospital Minna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.596474|6.575936|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130745086|Top Medical Hospital. minna]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.601103|6.562223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133323872|GENERAL HOSPITAL AUNA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|10.189657|4.736388|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133324202|GENERAL HOSPITAL NASKO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|10.517398|4.910639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133464267|Supreme Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q994105|Minna]]''
| {{Coord|9.613889|6.556944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133467870|Unity Clinic and Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.345639|6.278389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133698605|Cedar Crest Hospital Ltd - Niger State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.175099|4.807409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136593130|Gaskiya Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Niger]]
| {{Coord|9.272248|7.192537|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136593360|Wushishi Rural Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.437781|6.047385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261210|Federal Medical Centre, Bida, Niger State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.073753|5.998541|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261352|Federal Medical Centre, New Bussa, Niger State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503932|Niger State]]''
| {{Coord|9.8845|4.5056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463844|Al-Noury Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Nigerië]]
| {{Coord|11.980572|8.45116|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123463906|Bela hosital kano state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Nigerië]]
| {{Coord|12.084192|8.631434|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289149|Vineway Specialists Hospital &amp; Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Nigerië]]
| {{Coord|7.239939|5.225734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133502711|Gwoza General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Nigerië]]
| {{Coord|11.083118|13.694236|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133806191|Tomahar Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Nigerië]]
| {{Coord|7.158715|8.862727|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137775447|Akum Primary Hea;lth Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Nigerië]]
| {{Coord|8.5|8.51|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30265211|Nnamdi Azikiwe University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2750772|Nnewi]]''
| {{Coord|6.025768|6.913867|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112648505|Nnamdi Azikiwe University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2750772|Nnewi]]''
| {{Coord|4.646891|7.942885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024318|Akulue Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q681198|Nsukka]]''
| {{Coord|6.778788|7.433643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024437|THE GOOD SHEPHERD HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q681198|Nsukka]]''
| {{Coord|6.820994|7.425954|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297528|primary health center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q129257556|Nteje]]''
| {{Coord|6.272505|6.920725|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297556|St. mary hospital and maternity nteje]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q129257556|Nteje]]''
| {{Coord|6.458076|7.504097|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297574|mother of mercy hospital and maternity nteje]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q129257556|Nteje]]''
| {{Coord|6.221199|7.445469|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456231|Consultant Hospital Obalende]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q7074598|Obalende]]''
| {{Coord|6.449537|3.408858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077353|Tim-Grace Clinic and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7074973|Obia/Akpor]]''
| {{Coord|4.887472|7.115028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037993|St Peters Anglican Church Hospital, Ibokun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7075260|Obokun]]''
| {{Coord|7.619611|4.739083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037996|Hossana Convalescent Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7075260|Obokun]]''
| {{Coord|6.241548|5.639343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037999|Crown Faith Medical Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7075260|Obokun]]''
| {{Coord|7.538159|3.471449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102038004|Ayoade Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7075260|Obokun]]''
| {{Coord|8.465966|4.575687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102045470|Comprehensive Health Centre Ibokun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7075260|Obokun]]''
| {{Coord|7.784575|4.717737|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102057822|Comprehensive Health Centre Esa Oke]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7075260|Obokun]]''
| {{Coord|7.751443|4.889764|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456616|Lagos Island General Hospital Odan, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q94751421|Odan]]''
| {{Coord|6.447752|3.397215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102045460|Okuku General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509495|Odo Otin]]''
| {{Coord|8.039998|4.673512|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101966756|Omu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q10667640|Odogbolu]]''
| {{Coord|6.685209|3.862028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101856794|Offa Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2015456|Offa]]''
| {{Coord|8.153417|4.716056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117477879|Olalomi Hospital, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.146981|4.709498|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117708055|Lamodi Community Hospital, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.163974|4.724918|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117824441|Balogun Basic Health Clinic Balogun, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.186868|4.723518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117838166|Rolakim Hospital Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.160861|4.711222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117851203|Nigeria Navy Clinic, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.206877|4.708405|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117851696|Giwa Clinic And Maternity, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.229132|4.737568|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117852803|Wale Clinic Hospital Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.139333|4.717417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117853424|Yunus Abioye Clinic, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.156417|4.724528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117857372|Efunlola Memorial Hospital Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.13558|4.685916|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117857400|Afolabi Hospital Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|7.654023|5.229977|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117857529|Olanipekun Hospital Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.196211|4.732646|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q117867694|Gentleman Abdulsalam Memorial hospital Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49107205|Offa]]''
| {{Coord|8.166597|4.713599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123219988|Lamandi Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2015456|Offa]]''
| {{Coord|8.5|4.55|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130899450|Offa medical centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2015456|Offa]]''
| {{Coord|8.15345|4.715755|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308014|Care Meridian Healthcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2015456|Offa]]''
| {{Coord|8.152655|4.697427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133484032|Abike Memorial Clinic &amp; Maternity Essa A, Offa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079013|Offa]]''
| {{Coord|8.146048|4.722428|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134414116|Ofa specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q464953|Kwara State]]''
| ''[[:d:Q7079013|Offa]]''
| {{Coord|5.414371|7.070105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040737|CHL Health Care Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2015456|Offa]]''
| {{Coord|8.166041|4.725223|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101591680|General Hospital Ugwolawo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q10676724|Ofu]]''
| {{Coord|7.907722|6.578667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296144|Bethel Hospital and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.131498|6.804698|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296195|Beautiful Gate Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.13439|6.879387|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139731744|KINGSKIDD HOSPITAL OKPOKO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.118042|6.784147|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139751835|Chukwu memorial hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.117711|6.791156|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139752159|Victory hospital iyiowa odekpe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.145|6.785|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139753425|God's mercy hospital/maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|7.209294|8.134462|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139754387|Lumen christi specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.112193|6.76295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139754727|Patricia memorial hospital/maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|7.168654|3.316404|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139760774|General hospital ossamala]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|5.858011|6.684278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139782031|New Life hospital odekpe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]''
| {{Coord|6.086176|6.752182|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123669770|Better Care Hospital Ogbomosh]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ogbomosho]]
| {{Coord|8.153306|4.258779|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123686127|Shalom Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ogbomosho]]
| {{Coord|8.176829|4.260292|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133457379|Ireti Olu Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ogbomosho]]
| {{Coord|8.144187|4.238247|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133461351|Laduntan Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ogbomosho]]
| {{Coord|8.118316|4.233482|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133461589|Mainspring hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ogbomosho]]
| {{Coord|8.116788|4.221802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133461951|Ariyo Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Ogbomosho]]
| {{Coord|7.361704|3.872385|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064815|Dental Centre Ogbomoso]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079884|Ogbomosho North]]''
| {{Coord|8.159361|4.258694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102062873|Kajola Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079886|Ogbomosho South]]''
| {{Coord|8.113083|4.225722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064545|State Hospital Ogbomoso]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7079886|Ogbomosho South]]''
| {{Coord|8.110278|4.234722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133330796|Ify maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q132557486|Ogbunike]]''
| {{Coord|6.14|6.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101591332|General Hospital Ogori/Magongo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7080208|Ogori/Magongo]]''
| {{Coord|7.450444|6.177694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175542|MedicPlus Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.846846|3.43395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175642|Lantos Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.848363|3.41406|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178359|Broadland Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.724082|3.397807|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178668|Beachland Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.694847|3.42449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178696|Balda Hospital And maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.677609|3.346397|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178743|Ariset Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.668478|3.102395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102179020|Oke Afa Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.715301|3.420938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270203|Shirish Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.712568|3.236662|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270513|Rubee Medical Centre Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.711966|3.232986|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109723450|OOUTH Afriglobal Medicare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.593951|3.345777|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109723904|African Centre of Excellence for Genomics of Infectious Diseases]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|7.736464|4.444591|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112075840|Ogun State Government Hospital Ota]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.682726|3.2091|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076652|God's Hope Hospital, Ogun State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|7.165995|3.319447|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967902|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Aro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|7.147035|3.358694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126165217|Ogun state general Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.986316|3.676693|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202575|Fountain Hospital Ago-Iwoye]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4693316|Ago Iwoye]]''
| {{Coord|6.935439|3.901641|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476264|Cedars dental  center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.719532|3.24818|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137291902|Ace Medicare Clinics  Ltd Ota, Ogun State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.683044|3.170376|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140312946|AFONJA SPECIALIST HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140965612|Pioneer Laboratory Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| {{Coord|6.46655|3.177809|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175365|Ore Ofe Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q623249|Ojo]]''
| {{Coord|6.494825|3.125465|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105702725|Naval Hospital ojo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q623249|Ojo]]''
| {{Coord|6.452851|3.283371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176137|Kingsmith Hospital And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]''
| {{Coord|6.658886|3.363105|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249806|St Timothy Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]''
| {{Coord|6.650028|3.358412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267395|St. Marys Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]''
| {{Coord|6.631973|3.361839|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270165|Silkin Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]''
| {{Coord|6.65019|3.34669|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270581|Royan Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]''
| {{Coord|6.644731|3.364201|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113537370|Supreme Health Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q22569300|Ojuelegba, Lagos]]''
| {{Coord|6.48302|3.33677|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682252|Pastor Chris Oyakhilome Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q117607372|Okada]]''
| {{Coord|6.720467|5.38036|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101855534|Iloffa Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7081881|Oke Ero]]''
| {{Coord|8.099538|5.142108|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133307929|Express Clinic &amp; Maternity, Oke-Onigbin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7081879|Oke-Onigbin]]''
| {{Coord|8.214306|4.642601|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101589680|Obangede General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7081917|Okehi]]''
| {{Coord|7.609667|6.217194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101590641|College Medical Centre FCE Okene]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7081917|Okehi]]''
| {{Coord|7.561667|6.242917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101589334|Okengwe General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2017187|Okene]]''
| {{Coord|7.546361|6.196556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114186635|KING'S HOSPITAL, ONDO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q11441396|Okitipupa]]''
| {{Coord|7.23492|5.221188|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102199784|Wind Of Grace Hospital And Maternity, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816240|Okota]]''
| {{Coord|6.506701|3.301961|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102249416|SYD-MONIC Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816240|Okota]]''
| {{Coord|6.509503|3.314125|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267605|St. Raphaels Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816240|Okota]]''
| {{Coord|6.496638|3.316272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270324|Samaria Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816240|Okota]]''
| {{Coord|6.510654|3.311346|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289960|Eldorado multi specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]''
| {{Coord|6.23146|7.073348|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296826|New life hospital and maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]''
| {{Coord|6.212009|6.787297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133389434|New Covenant Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.231902|7.06677|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133390395|St Faith Hospital - Temp site Awka]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]''
| {{Coord|6.221796|7.064314|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101587826|Ogugu Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7083067|Olamaboro]]''
| {{Coord|7.255444|7.349778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102045440|Oba-Ile Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509362|Olorunda]]''
| {{Coord|7.261417|5.261306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101587314|Abejukolo-1 General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7089500|Omala]]''
| {{Coord|7.86725|7.508722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173615|Christ Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1853310|Ondo]]''
| {{Coord|7.100271|4.841715|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076370|State Specialist (General) Hospital, Ondo State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1853310|Ondo]]''
| {{Coord|7.091207|4.825788|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112077233|Tim-Unity Specialist Hospital, Ondo State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1853310|Ondo]]''
| {{Coord|7.240201|5.197502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552210|General Hospital Igbekebo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5397549|Ese Odo]]''
| {{Coord|6.356331|4.864981|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552359|Idanre General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.109398|5.114716|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552435|Aribo Hospital Igbekebo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q5996946|Ilaje]]''
| {{Coord|7.825797|4.883632|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112075295|State Specialist Hospital, Akure Ondo State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.24215|5.195688|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131906765|St John And Mary Hospital Oshabi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.246912|5.180071|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133281066|ST. MICHAEL'S HOSPITAL, AKURE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.243901|5.174315|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133281134|Sckye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.255274|5.189444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286137|Newday Medical Centre, Akure Ondo State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.264596|5.210299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286155|Nigeria Police Cottage Hospital, Akure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.239981|5.205693|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286166|J &amp; E Fatunla Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.239289|5.180216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286180|Jobarteh Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.252594|5.202675|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286197|ADE-TADE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.27273|5.167989|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286212|LEO Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.262199|5.172828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286253|Joe Jane Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.270137|5.204951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286353|Key of David Specialist Hospital and Fertility Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.237378|5.198591|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133286413|Tender Heart Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.244276|5.24472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289092|Karis Life Hospital &amp; Diagnostic Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.284751|5.160395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289102|ROHI Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.232075|5.192582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289115|Infectious Diseases Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.240037|5.227861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289129|Avon Healthcare Fujah Specialist]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.257313|5.176862|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289166|Miteda Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.253152|5.210794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289190|Netcare Multispecialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.265426|5.214451|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289205|SENIDAH HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.228769|5.208942|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289225|Moviv Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.252862|5.20232|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289245|The Fertility &amp; Gynaecology Centre (THE HOSPITAL)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.226929|5.223872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289937|Momaak Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.262692|5.168714|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133289970|Neuropsychiatrist Special Hospital Akure]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.222413|5.219583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295553|Police Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.239703|5.205606|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295563|Life Crystal Rivers Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.260664|5.210244|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295576|Citticare Global Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.280248|5.197519|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295639|Banjo Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.252939|5.185684|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295663|Aquinas College Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.241711|5.1952|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308362|Mapet Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.240328|5.200215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308377|Basic Health Centre, Danjuma]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.247826|5.176816|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308409|Royal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.262205|5.172814|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133308417|Akinsete Hospital.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.221139|5.210227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309224|Kings Medi-Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.234428|5.221228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133309228|Sheri hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.282685|5.200003|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133338290|Kemisola Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.257139|5.205813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133338853|Deborah Hospital and Diagnostics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.274369|5.275815|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133339142|Akintan Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.272983|5.202235|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133339541|Joymax Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.281261|5.204699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133358831|De Victory Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.244205|5.201277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133374403|DR TEEBAH MEDICAL CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.258015|5.2259|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133374426|West Health Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.255284|5.189388|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133375192|Falaye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.253371|5.192381|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133375426|Idera Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.233819|5.191078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133375681|Bsbalola Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.243339|5.200215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133377141|OLUMORIN HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.267364|5.169539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133377880|Dayspring Medical And Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.267364|5.169539|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133378225|Dac Matey Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.240596|5.196713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133380529|Orange Dental Specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''
| {{Coord|7.252532|5.213715|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134694546|Isakunmi Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.262066|5.205591|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698140|Ekan Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|5.414463|7.069932|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698149|Terebo Omowetan Hospital Ikare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.53093|5.759405|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698163|Okela Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.574451|5.739454|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701739|Inland Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.637213|5.72323|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701792|Iyame Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.531416|5.757407|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701796|Jubilee Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|6.549522|3.228055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701827|Care Giver Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|6.453114|2.894878|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701850|Isoonisu Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|5.75353|5.75353|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701854|Alapata Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|5.41446|7.069947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134701860|Ayoogunlade Poly Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|5.7786|5.7786|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134703215|State Specialist Hospital Ikare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.528125|5.764764|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134705212|Grace Land Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|5.414264|7.069905|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706884|Kolawole Clinic Ikare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.337029|4.981912|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706937|Al-Huda Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.526528|5.79072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134706979|Basic Health Centre Ugbe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.113036|4.627805|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717472|Ipori Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|6.488413|3.363072|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717494|Ise Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.47|5.68|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717529|Akunnu Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.52|5.9|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717539|Auga Okeimole Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.45|5.95|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717557|Basic Health Centre Auga Okeigbagbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.46|5.96|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134717643|Ikakumo Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.55|5.98|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718063|Abimbola Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|6.820425|4.068599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718124|Jide Clinic Ikare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|6.613356|3.296671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718136|Iku Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.518005|5.736974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718207|Otaloke/Oketedo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.5|5.92|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718237|Oketun/Abadara Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.5|5.74|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718261|Basic Health Centre Ilepa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.522577|5.757034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718269|Oke Royal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.529017|5.755611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718284|Basic Health Centre Okoja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.516687|5.745091|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718315|Basic Health Centre Okeruwa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.482326|5.227271|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718325|Oyinmo Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.513477|5.745054|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718347|Bola Clinic Ikare Akoko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.52|5.75|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718421|Ibikunle Hospital Ikale]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|6.50402|4.768803|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718427|Ibukun Olu Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.52|5.75|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|7.5167|5.75|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718453|Ikare Akoko B. B. Clinic and Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.53|5.76|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718457|Ikare Akoko Frontline Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.53|5.76|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134718464|Omolola Clinic Ikare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.52|5.76|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725562|Tokunbo Basic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.48|5.92|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725566|Adeyemi Memorial  Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.100006|4.841845|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725579|Ajowa Basic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.682075|5.896131|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725599|Gedegede Basic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]''
| {{Coord|7.632699|5.877867|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725601|Igasi/Eriti Basic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.728078|5.793103|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725603|Arigidi Basic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.563136|5.776234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725611|Ijaja-Arigidi Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.563134|5.776245|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725617|Iye Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.593309|5.749458|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134725637|Agbaluku-Arigidi Basic Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.563129|5.776243|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134729737|Greater Tomorrow Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.528406|5.763059|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134729828|Imo-Arigidi Basic Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]''
| {{Coord|7.573924|5.795628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134729854|Itoto Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]''
| {{Coord|7.45|5.9|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134729883|Ipesi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]''
| {{Coord|7.369722|5.952631|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134729914|Okua Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]''
| {{Coord|8.011816|4.619518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101991439|Babalola Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7092211|Ondo West]]''
| {{Coord|7.094389|4.826222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456258|Creek Hospital Onikan,]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q101959197|Onikan Health Centre]]''
| {{Coord|6.445076|3.405379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105669178|General Hospital Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.154739|6.790863|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114253384|BATHSAIDA SPECIALIST HOSPITAL AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.12816|6.782156|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114253492|OBINWANNE HOSPITAL &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.144318|6.831964|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114253538|RUSHGREEN MATERNITY HOSPITAL &amp; CLINICS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.185612|6.794402|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114253548|St. Lukes Hospital Anambra]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.147987|6.781582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294642|Rockville Hospitals limited]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.153634|6.777299|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294679|St. Lukes Hospital in Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.148223|6.781578|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294700|Mezie Hospital and Maternity Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.080989|6.96586|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133294713|Divine Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.203412|7.06052|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296120|St Charles Borromeo Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3509391|Onitsha North]]''
| {{Coord|6.143198|6.818277|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296123|New Hope Hospital and Laboratory]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.146834|6.786616|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296133|Bex Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.123049|6.795337|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296185|Benedicts Memorial Hospital Onitsha.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.132626|6.77848|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296200|Azokwu Memorial Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.148543|6.80671|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296211|Arinzechukwu Hospital &amp; Childrens]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.154483|6.777938|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133306484|Nigeria Health Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.159856|6.779603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133318514|Toronto hospital Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.135342|6.794746|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133366645|Venik specialist hospital and Maternity Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.150671|6.859618|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133405753|Toronto Hospital Onitsha.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.135347|6.794802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133663248|NAUTH Guinness Eye centre.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''
| {{Coord|6.154787|6.792227|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135114556|Holy Rosary Specialist Hospital, Onitsha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509391|Onitsha North]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| {{Coord|6.160236|6.775412|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q139744277|Egbuna adazia hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509391|Onitsha North]]''
| {{Coord|6.520423|3.36535|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296113|Delta Hospital &amp; Maternity Onitsha.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3510413|Onitsha South]]''
| {{Coord|6.137681|6.779762|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133296162|Bethsaida Specialist Hospital &amp; Maternity Onitsha.]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q117714|Anambra State]]''
| ''[[:d:Q3510413|Onitsha South]]''
| {{Coord|6.127974|6.782384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133651825|General Hospital Onueke]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''
| ''[[:d:Q3510958|Onueke]]''
| {{Coord|6.169847|8.034824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552924|Stella Obasanjo Children and Women Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7101001|Oredo]]''
| {{Coord|6.274711|5.631504|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553305|Military base hospital,Benin]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7101001|Oredo]]''
| {{Coord|6.318231|5.607717|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064277|General Hospital Igboho]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7101528|Orelope]]''
| {{Coord|8.842806|3.75075|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552473|General Hospital Abudu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]''
| {{Coord|6.294416|6.020345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552490|ossiomo Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]''
| {{Coord|6.285009|6.044192|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552562|Oben Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]''
| {{Coord|6.008384|5.911966|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552589|Government Hospital Urhonigbe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]''
| {{Coord|5.983613|6.177813|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037981|Olujobi Model Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510511|Oriade]]''
| {{Coord|7.403984|4.934652|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102039277|Ipetu Ijesha State Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510511|Oriade]]''
| {{Coord|7.471615|4.886055|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102045388|Comprehensive Health Centre Iloko Ijesa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510511|Oriade]]''
| {{Coord|7.646102|4.819643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102045427|Ijebu Ijesa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510511|Oriade]]''
| {{Coord|7.691611|4.805611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064189|General Hospital Ikoyi-Ile]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819802|Oriire]]''
| {{Coord|8.243417|4.171722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113534513|Orile Agege General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816065|orile iganmu]]''
| {{Coord|6.6288|3.3112|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243350|Uwem Foundation Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1277335|Oron]]''
| {{Coord|4.807395|8.237909|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30253917|UNIOSUN Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.778456|4.551859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552371|Faith specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.770826|4.550641|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101999767|Faith Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.770629|4.550573|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102000452|Olaoluwa Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.899499|4.692242|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102001215|Adebare Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.75714|4.527762|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102001847|Abake Medical Centre nad Surgical Consultancy]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.772192|4.545145|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037762|Victory Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.782685|4.541835|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037766|Moring Star Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|4.801473|7.002572|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102037772|Eso Brain And Spine Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.746439|4.575398|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102172988|Onward Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.808355|4.527917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173346|Ayomide Women's Health Specialist Hospital &amp;IVF Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.80334|4.580665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105733076|State Hospital, Asubiaro]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.763872|4.547631|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114681901|Honest medical center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.765142|4.57798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128886511|Emmanuel Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.783513|4.52924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297560|Lifeline Hospital Osogbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.791855|4.548681|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297689|Onward Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.808065|4.528398|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133298813|The Pathway Medical Centre, Osogbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.761155|4.583802|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133299377|Akede Iyaloja Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.757011|4.585041|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133504435|ACE SPECIALIST HOSPITAL AND FERTILITY CENTER]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.815082|4.535784|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763364|Hallelujah Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.813622|4.54562|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763415|Peacelife Medical Center and Specialist Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.776395|4.538646|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763450|Ifeoluwa Hospital Osogbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.785156|4.573393|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763487|Oroki Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.887085|4.482448|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763505|Grace and Glory Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.800016|4.54974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763573|Bethesda Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.819064|4.542873|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136763618|Gloryland Specialist hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.782668|4.530313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136767648|Royal City Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.796693|4.578211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136776091|WESTLAND HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.833823|4.572396|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040839|Living Hope Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.795153|4.507892|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137040863|Crystal Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.820346|4.552557|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137045125|To Nash Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.786171|4.519134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137045179|Goshen Heart Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.769701|4.540136|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137381336|Highway Laparoscopy]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.790349|4.537822|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386198|Piket Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''
| {{Coord|7.62|4.75|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552345|Temidire Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|8.387689|3.579547|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102059161|Comprehensive Health Centre Ifewara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.461022|4.679066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061178|Iperindo Comprehensive Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.497389|4.823306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061203|Igila Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.573332|4.684734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061224|Inisa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.985273|4.625775|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061232|Sokoto Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|13.033322|4.846958|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061234|Onigbogi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.348984|4.959783|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061237|Odogbo Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|5.535185|5.964484|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061256|Ajido Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.460103|4.76095|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061375|Aguda Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|6.636203|3.348019|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061452|Iyinta Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.550116|4.733291|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061507|Iwara Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.717732|4.216403|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061616|Ayetoro Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|8.004419|4.97485|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061736|Lawaye Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.620996|4.821427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102061866|Iwikun Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.559799|4.731646|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102062012|Primary Health Centre Ibodi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.353521|4.404828|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102062216|Odo-Ijesa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.650029|4.833319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102062713|Kajola Bowaje Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.721994|4.633398|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063011|Owode Primary Heath Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.918712|4.52502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063123|Faforiji Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.283309|4.71667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063274|Itaapa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.416017|4.762891|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063338|Temidire Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.50393|3.570564|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063530|Arowojobe Primary Health Care Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.369196|4.962606|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063665|Ayegunle-Olowu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.524244|4.794289|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063751|Atorin Primary Hearth Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.581207|4.736423|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063810|Ajebandele Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.5045|4.751759|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114634919|Oloye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.76351|4.53465|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114662243|Obafemi Awolowo University Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.517722|4.526348|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115054887|Osogbo Central Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.767959|4.565887|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115470131|State Hospital, Asubiaro, Osogbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.768479|4.547438|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115470224|State Hospital, Ikirun]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.902656|4.668548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115470311|State Hospital, Ikire]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.363444|4.183767|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115470370|State Hospital, Ilesa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.633918|4.727877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115470425|State Hospital, Ila Orangun]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.965396|4.979988|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115470454|State Hospital, Ede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.710973|4.447872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115474972|OSBC Clinic, Osun State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.780144|4.589051|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115474998|Government House Clinic, Osogbo.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.789298|4.540781|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475009|House of Assembly Clinic, Osogbo.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.741777|4.518633|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475086|Secretariat Staff Clinic, Oshogbo.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.411769|3.908115|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475107|General Hospital, Ejigbo, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.87913|4.297713|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475133|General Hospital, Ijebu-Jesa, Osogbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.691774|4.805577|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475175|General Hospital, Ipetumodu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.50325|4.444548|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475207|General Hospital, Ifetedo, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.321413|4.85248|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475217|General Hospital, Okuku, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.911263|4.288148|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475227|State Hospital, Ipetu-Jesa, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.503179|4.881144|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475247|State Hospital, Iwo, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.632455|4.200334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475260|State Hospital, Oke-Ogbo, Ile-Ife, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.46944|4.579574|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475280|State Hospital, Ede, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.710973|4.447872|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115475298|State Hospital, Ila Orangun, Osun State.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.965396|4.979988|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125893944|Oloyan, Erin Osun Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.829798|4.485345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125893991|AL YUSRU Islamic Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.839782|4.484613|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125894080|Oke Eran Ilobu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.847376|4.490738|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126086734|Good and Mercy Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.775563|4.513599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126086772|Alive Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.786212|4.529317|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126086825|Jola-Olu Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.816382|4.527282|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126087443|Homocare Gracious Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.820463|4.583655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126088354|Wesley Guild Hospital, Ilesha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.615504|4.734794|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126088374|Oba Adenle Memorial Hospital, Ilesa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.618879|4.734034|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126088422|Olomola hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.743053|4.54732|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126088460|University health centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.744567|4.543354|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126089842|Akarabata Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.486263|4.545093|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126089903|Oke Ogbo Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.449462|4.601427|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126092831|Solace Medicare, Modakeke Central Hospital Unit]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.471784|4.529585|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126092842|Kosehunti Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.488579|4.544821|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126093001|Olunife Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.493803|4.554439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126093025|Ultimate hospital Ife]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.497858|4.569637|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126093052|Papa Oshoffa Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.515841|4.569415|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126093076|Humanity hospital Ede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.706302|4.491065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126093114|BWB Hospital Osogbo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.782685|4.541823|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126094780|Spring Hope Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.793076|4.577916|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126100122|Alade Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.836833|4.479269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126126722|Victory Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.78269|4.541823|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126726797|Wesley Guide hospital Ilesa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.61548|4.73482|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126726828|Living petals medical center Ilesa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.638432|4.756242|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133295250|Homocare Grace Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.820559|4.584002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133485277|Life Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.734901|4.426884|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133486242|Ronbay Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.728829|4.427272|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133504095|Al-Hikmoh Maternity Home]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.727126|4.45325|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133504377|Ore Ofe Hospital Ede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|4.441226|4.441226|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133504417|Olomola Hospital Alajue 1, Ede South]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|4.452795|4.452795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136795865|General Hospital Oke Ogbo Ile]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.766667|4.566667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136795910|State Hospital lkire]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|7.377056|4.206083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386268|Oke-Ogi Iree Health Facility]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682721|Osun State]]''
| {{Coord|4.72591|4.72591|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552606|General Hospital Afuze]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7114274|Owan East]]''
| {{Coord|6.964377|6.042271|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552634|General Hospital Sabon Gida Ora]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7114275|Owan West]]''
| {{Coord|6.905409|5.935345|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552757|General Hospital Uzebba]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7114275|Owan West]]''
| {{Coord|7.001845|5.913618|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30280201|Federal University Teaching Hospital Owerri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q583619|Owerri]]''
| {{Coord|5.504215|7.021594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q106033391|Ochiedike Diagnostic Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q583619|Owerri]]''
| {{Coord|5.48378|7.018332|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112739581|Federal Medical Centre, Owerri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q583619|Owerri]]''
| {{Coord|5.503064|7.024088|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115098725|INTERNATIONAL CHRISTIAN COMMUNITY HOSPITALS]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q583619|Owerri]]''
| {{Coord|5.495151|7.035319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133656740|Bob memorial medical centre and specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q583619|Owerri]]''
| {{Coord|5.470786|7.043995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476089|Patroit Dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q583619|Owerri]]''
| {{Coord|5.505816|7.037038|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101996349|Federal Medical Centre Owo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1788128|Owo]]''
| {{Coord|7.21375|5.599528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102173661|Blue Print Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1788128|Owo]]''
| {{Coord|7.214245|5.55595|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386345|St. White Shield Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1788128|Owo]]''
| {{Coord|7.183808|5.582275|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137386505|Ordji Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1788128|Owo]]''
| {{Coord|7.207464|5.570645|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102267675|St. Daniel's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816180|Oworonshoki]]''
| {{Coord|6.555365|3.397309|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30260327|Bowen University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023703|Oyo]]''
| {{Coord|8.135834|4.232705|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170928|Vine Branch Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023703|Oyo]]''
| {{Coord|7.387942|3.899529|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133455948|Oyo Mesi Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023703|Oyo]]''
| {{Coord|3.91382|3.91382|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456043|Opabode Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023703|Oyo]]''
| {{Coord|7.866146|3.914655|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137219912|Goodwill Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1023703|Oyo]]''
| {{Coord|7.81846|3.933467|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064176|State Hospital Owode Oyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7116295|Oyo East]]''
| {{Coord|7.831722|3.92875|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q7894624|University College Hospital, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''&lt;br/&gt;[[Ibadan]]
| {{Coord|7.40216|3.90221|display=inline}}
| [[Lêer:UNIVERSITY COLLEDGE HOSPITAL, Ibadan 3.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q101519065|Lafia Hospital, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.383306|3.882611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101519122|Alafia Hospital Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.3995|3.8885|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552759|Emmanuel Alayande College of Education Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.431696|3.966452|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552817|Ladoke Akintola University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''&lt;br/&gt;[[Ogbomosho]]
| {{Coord|7.778549|4.552132|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552913|General Hospital Fiditi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.717652|3.922995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552920|General Hospital Ilora]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.800956|3.903389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552927|Igbeti General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|8.737591|4.147875|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101553167|Eruwa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.539957|3.428134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133274084|Avon Healthcare Jolamade specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.406437|3.913824|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136727795|Adeoyo Maternity Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.387111|3.903056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136728063|Zoe Specialist Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.355417|3.876444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771819|General hospital moniya]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.532361|3.910889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772262|King's Way International Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.427611|3.91275|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772267|Oni &amp; Sons Childrens' Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.362639|3.862111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772282|Our Lady of Apostles Catholic Hospital (Oluyoro)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.388694|3.920333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772304|Police hospital eleyele]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.408056|3.865417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772313|Ring Road State Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.361889|3.866639|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772349|Saint Dominic Catholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.391972|4.01125|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136772359|St. Annes's Anglican Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.396389|3.916667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137243128|Anfani Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.847223|3.934805|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137249198|Baptist Hospital Oyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.819064|3.920925|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137272796|Awe Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|3.95855|3.95855|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137272818|Ago Are General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|8.508875|3.418914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141438642|Infectious Diseases Institute Health Omolewa, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.3977|3.9031|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141444443|Infectious Diseases Institute Health Olodo, Ibadan]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''
| {{Coord|7.401962|3.917313|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101854946|Erin Ile General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7116389|Oyun]]''
| {{Coord|8.100472|4.704833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101825617|Patigi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7144399|Patigi]]''
| {{Coord|8.720472|5.751389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101854491|Lade Cottage Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7144399|Patigi]]''
| {{Coord|8.754167|5.616833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122947760|Cottage Hospital Pindiga]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815550|Pindiga]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3510455|Akko]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|9.991645|10.966809|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112076603|Cocin Hospital, jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.94229|8.874095|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115094329|Fertile hospital and ivf center jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.845437|8.869118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115094542|Oasis medical center jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.873098|8.872053|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115095129|Zenith Medical Center Jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.86265|8.860841|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125869348|Ginza Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.921881|8.885628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126000723|Sauki hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.910366|8.882149|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130639135|Adoose Specialist Hospital, plateau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.934507|8.885566|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130639149|Focus Hospital,plateau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.914216|8.874923|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130639175|FOMAS Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.891871|8.897032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130639254|Bimma Orthopaedic Hospital and Diagnostics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.835078|8.859961|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130639362|Mercy Seat Specialist Hospital,Jos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.77486|8.850005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136734441|Vom Christian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.896528|8.858333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136734473|Panyam Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136734529|Our Lady of Apostles and Orphanage  Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.896528|8.858333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136734537|Ola Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.92975|8.884556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136734551|Langtang General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136735941|General Hospital Tunkus]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136735949|General Hospital Shendam]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136735960|General Hospital Mangu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136735971|General Hospital Deng]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136736008|General HospitalBarkin Ladi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136736162|General Hospital Angware]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771787|Ecwa Hospital  Mariri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771797|Cottage Hospital Bokkos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136771800|Cottage Hopistal Dyerok]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137785647|SUNNAH HOSPITAL. PLATEAU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.908271|8.74218|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137785657|GOODSHEPHERD LANGTANG SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.144413|9.793667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137785664|LONGBAP MEMORIAL SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.896234|8.884104|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137785676|ACHILLES SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.817141|8.863291|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137785695|Top-Notch Medicare Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.866551|8.852667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137800948|ADVENTIST HEALTH INTERNATIONAL. JENGRE PLATEAU]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|10.244811|8.803858|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137800988|HOPE HILL SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.896045|8.887283|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137801194|ABNIRA MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.218208|9.517971|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137801207|WASE COTTAGE HOPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.097898|9.963183|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137801287|GENERAL HOSPITAL, DENGI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503928|Plateau State]]''
| {{Coord|9.370231|9.978295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18163198|Braithwaite Memorial Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.78028|7.01389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18357175|University of Port Harcourt Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.89944|6.92861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q25045210|Military Hospital, Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.826667|7.003056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077013|Wellness Hospitals and Diagnostics Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.825917|7.080667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077070|Ultimate Specialist Clinic and Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.791306|7.052806|display=inline}}&lt;br/&gt;{{Coord|4.791284|7.052814|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077257|Truvine Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.968694|6.982056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077421|Stevenson Medicare Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.788667|7.039806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077540|St Catherine's Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|9.076593|7.459939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077744|Sonabel Medical Centre-Orazi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.828389|6.983417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102077893|Sonabel Medical Centre-Eleme]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.81125|7.000778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102078072|Rivportals Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.727056|7.150333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102078152|Ridcol Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.803417|7.002583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102078199|Providence Clinic And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.807556|7.007389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102078228|Pearl Clinics And Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.799361|6.999278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102080487|Noxford Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.840611|7.036944|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104894|Nobsams Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.829|7.036778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104898|New Mile One Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.790806|6.994|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104904|New Heights Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.840111|7.034583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104917|Mizpah Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.797972|7.026111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104919|Mina Urological, Dialysis Centres, General Surgery &amp; Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.895722|6.993083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104924|Magnum Nuvon Hospital/ Int'l Training Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.835778|7.071917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104929|Basuki Healthcare Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.79425|7.001028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102104977|Green Care Medical Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.852833|6.983083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105006|Goshen Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.817639|7.026528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105067|Generations Specialist Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.877167|6.915528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105153|GBEYE HOSPITAL (AHOADA)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.833222|6.971472|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105273|Doctors Mediville Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.835306|7.026778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105390|Datta Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.83975|7.044083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105588|Corban Medicals Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.817306|7.025833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105590|Castle hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.833833|7|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105603|Bethesda Family Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.780694|7.021222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105610|Bechs Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.843611|6.996528|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105617|Bareke Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.8855|6.935361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105638|Ashford &amp; Patrice Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.800194|6.997778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105656|Amazing Grace Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.882194|7.003361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102105783|Adanta Children Hospital (Electroencephalogram EEG Test, Paediatrics)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.819944|7.0015|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102106020|Zitadel Medicals And Diagnostics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.807167|7.044194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102106895|Westhill hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.804472|7.001583|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102106903|Sterling Specialist Hospital, Laparoscopy &amp; Intensive Care Unit]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.757611|7.034667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102106957|St. Jude's Medical Clinic, PH.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.848167|7.064417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102107105|St. Martins Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.823861|7.016028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102107284|St. Harrison's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.824361|7.085361|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102107504|St Patricks Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.789417|7.019333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102107545|St. Margaret Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.805944|6.975083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102107806|Spring Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.834389|6.985972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108028|Shield Specialists Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.818333|7.050667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108169|Shawsand Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.858889|7.071889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108301|SAVEALIFE Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.829167|7.019667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108389|Raziela Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.829528|7.013111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108676|Princess Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.808667|7.018556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108725|Prime Medical Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.847111|7.033611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102108882|Gynescope Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.846583|7.03525|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102109005|Paragon Clinics and Imaging]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.826833|7.015139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102109213|Pamo Clinics and Hospitals Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.837361|7.024778|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102132334|Olivet Clinic &amp; Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.8055|7.012194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102132871|Oasis Children's Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.872972|7.002917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102133586|MindAid Clinic and Pharmacy]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.838833|7.035917|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102134020|Meridian Hospitals Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.801056|6.997694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102134288|Life Forte Specialist Hospital Ltd.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.817694|6.954056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102134579|Kendox Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.829306|7.072083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102134958|Hilton Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.825444|6.977028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102141758|Heroeland Specialist Hospital (Ear Nose And Throat)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.843611|6.984556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102141962|Healthcrest Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.801|7.005056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102145417|Garland Hospitals Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.893694|7.002722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102145842|First Rivers Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.836194|7.022306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102146399|First Dominion Mandate Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.957417|7.005889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102146938|Danferd Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.840957|6.97523|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102147678|Cumi Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.831056|7.061222|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102147834|Cova Care Specialist Hospital &amp; Endoscopy Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.875306|7.017056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102148891|Rapha Physiotherapy Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.835444|6.973444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102149046|Garden City Clinic, Port-Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.809|7.006972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102149940|Atinu Critical Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.825611|7.082083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170111|Acron Medical Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.822663|7.016327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170208|The Eye Surgery &amp; Laser Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.813221|6.997973|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170266|Tehilah Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.794427|7.040301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170378|Sophike Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.796004|7.031492|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170421|Rehoboth Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.798173|6.999582|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170461|Health Bridge Medical Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.816886|6.995119|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105840135|Estaville Life Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.789246|7.007603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105902731|Fanny Royal Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''
| {{Coord|4.822908|6.993735|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105998967|Newyou Wellness Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.834841|7.02111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185647|SEASIDE SPECIALIST SURGERY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.76119|7.024667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125732479|Kariden Diabetes and Endocrine Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.828847|7.004896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125732693|Shield Specialists Hospital | Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.81731|7.05109|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125732751|SAVEALIFE MISSION HOSPITAL - hip &amp; knee replacement surgery, spine surgery, kidney transplant, IVF center, heart surgery]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.829113|7.019726|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125732829|Valentine Hospital - Port-Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.782059|7.008718|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125733107|Salem Hospital port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.875792|7.134651|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125733408|Ridcol Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.804178|7.000463|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125745106|Princess Medical Center Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.808604|7.018604|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125745756|Precious Life Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.855798|6.985562|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125745852|PALMARS Hospital Limited (Laparoscopy, ICU and Dialysis Centre)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.811561|6.981069|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125750091|Jeconiah Children Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.8156|7.0498|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125750429|Hopeville Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.889377|7.013328|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125750543|Hilton clinics Adageorge Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.830186|6.975326|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125750626|Higgwe Memorial Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.866177|6.965487|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125750668|Halten Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.82|7.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125751182|Golden Hands Medical Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.86357|6.98275|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801187|El-Joedam Specialist Clinics Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.850209|6.969407|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801289|El-Bene Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.82447|6.97467|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801326|Destiny Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|6.989514|4.797704|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801376|Daily Spring Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|7.006341|4.789557|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801412|Chris The King Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|5.13382|7.35546|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801430|C.Bennett Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.822382|6.97216|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125801470|Calvary Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.83162|6.991682|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130458717|Mary Land Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.860801|7.057043|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130527760|Maryland Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q118875845|Rumuokwurusi]]''
| {{Coord|4.860825|7.057052|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130551550|Providence Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.8465|6.9734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130551558|The Riverside Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.815|7.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130551562|Teme Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.83|7.04|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130551578|Rohoboth Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.798092|6.99946|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130551619|Tucn Industrial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.82|7.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130551628|Gafe Eye Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.756203|7.038888|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130563922|Naval Medical Centre, Port Harcourt, Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.742139|7.038039|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130593040|Acron Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.822218|7.016456|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133698515|Nobsam Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.828878|7.036699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133820482|GoodHeart Medical Consultants Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.819898|7.000442|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133820564|Alma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.812532|7.008739|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476033|Sterling Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.81229|7.060103|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476099|Blossom Dental service]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.847843|7.066533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476116|Bestsmile dental clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.796267|7.0057|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476435|St. Martins Hospital Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.824092|7.015657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076558|Potiskum Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3309364|Potiskum]]''
| {{Coord|11.70725|11.081722|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136804444|General Hospital Potiskum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3309364|Potiskum]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.709115|11.069455|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101947290|General Hospital Kagara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819646|Rafi]]''
| {{Coord|10.191694|6.258|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101967357|State Hospital Isara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7312042|Remo North]]''
| {{Coord|6.987673|3.679716|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18343933|Meridian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.80056|6.99861|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18392976|Kelsey Harrison Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.78944|6.99278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q18393938|Rehoboth Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.79556|6.99972|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102148486|Clean Springs Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.822972|7.050139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170049|Ansett Diagnostic Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.815587|7.049843|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185550|OFURE SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.834|7.0153|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959617|Meridian Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.800556|6.998611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125959744|Harryland Hospitals Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.748152|7.04019|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202357|Fountain Hospital and Maternity Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.802475|6.991857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202403|Fountain Blue Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.833371|6.975862|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202433|Getwell Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.847256|6.974549|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202679|St Catherine's Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.820055|7.051633|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126202717|Nedal Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.835254|7.02572|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126204465|Lift Care Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.810777|7.00439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126207459|Eli Johnson Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.845704|7.053225|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126207617|Soldua Specialist Hospital Ltd., Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.817229|7.051731|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126208669|Alphonso Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.828093|7.067295|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126208762|LICONIC SPECIALISTS HOSPITAL (Formerly Safe Motherhood Specialist Hospital)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.848043|7.054915|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126208998|Marina Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.797508|7.013993|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126209291|Dr Solution Cottage Specialist Hospital Ltd Rumuosi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.880957|6.941471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210468|Erlings Children's Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.865092|6.973682|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210487|St Felicia Medical Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.894154|6.991827|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210503|Sophia Clinic Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.842585|7.040716|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210538|Braitwait Memorial Specialist Hospital Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.784321|7.010371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126210603|Lushgreen Medical Center Port Harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;[[Port Harcourt]]
| {{Coord|4.794085|7.0334|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130493397|General Hospital Abua]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|6.65089|4.85403|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130504059|Emelego Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.821|6.513|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130544329|Channels Clinic &amp; Hospital Nig. Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|5.414349|7.06987|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130544373|Delta Specialist Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.472246|7.177375|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130544402|St. Peters Hospital and Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.453624|7.186291|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130563630|Divine ụlọ ọrụ ahụike dị na Naịjiria Maternity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7116269|Oyigbo]]''
| {{Coord|9.242363|7.082063|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q130570669|Calvary Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7074973|Obia/Akpor]]''
| {{Coord|4.831597|6.991657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134476075|Whyteville Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.835171|7.0165|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137045658|Model Primary Health Center, Rumuepirikom]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q7074973|Obia/Akpor]]''
| {{Coord|4.83|6.99|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137362637|ULTIMATE SPECIALIST CLINIC &amp; HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.79127|7.052855|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137366878|RNZ Occupational  Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.815629|7.049795|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137592492|OLUNWA MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.799287|7.032689|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137592654|ANCHOR HOSPITAL RIVER STATE, NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.856883|7.074268|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137592668|PRINCESS MEDICAL CENTRE RIVERS STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.806427|7.022702|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137592776|EBONY HOSPITAL RIVERS STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.834892|6.994307|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137592836|UNIVERSITY OF PORT HARCOURT TEACHING HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.915473|6.900211|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137592980|RIVERS STATE UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.778396|7.014134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137593216|VITA MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.758592|7.076488|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137593245|CHRIST THE KING HOSPITAL, RIVERS STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.839266|7.041079|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137593258|TEME HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.784483|6.823877|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595080|TRIUMPH HOSPITAL RIVERS STATE. NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.82|7.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595088|SONABEL MEDICAL CENTR-ERUMUEME]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.829888|6.990259|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595457|ST. CATHERINES SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.820106|7.052167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595494|ST. PATRICK HOSPITAL, Rivers state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.81|7.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595523|MOUNT HERMON MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.83|7.04|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595543|MORNING STAR HOSPITAL. Rivers state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.801888|7.005181|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595650|WOJI COTTAGE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.8601|7.0544|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595722|PALMERS HOSPITALAND MAT. HOME]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.81308|6.984799|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595738|ST. MARTINS HOSPITAL, Rivers state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.814224|7.068687|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595747|PAMO CLINICSAND HOSPITAL LTD.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.839741|7.026165|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595757|BOSOM HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.804763|7.021256|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595785|NIGERIA CUSTOMS SERVICE MEDICAL CENTRE. Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.82|7.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595802|NIGERIA CUSTOMS SERVICE CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.82|7.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137595831|MILITARY HOSPITAL, PORTHARCOURT]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.827636|7.006529|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137596096|97 SOG MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.81|7.03|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137596122|COTTAGE HOSPITAL/COMPREHENSIVP]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.8|7.02|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137596142|NAVY MEDICAL CENTRE - BOROKIN]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.816079|7.051553|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137596371|ELI JOHNSON SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.845739|7.05306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599331|HEALTH FOUNTAINS HOSPITAL . NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.872844|6.935152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599356|ATINU CRITICAL CARE HOSPITAL. Rivers state]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.827782|7.085947|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599368|SYLVERLENE CLINIC &amp; MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.82|7.04|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599383|BETHSAIDA CLINIC AND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.87592|7.127154|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599399|GBEYE CLINICAND MATERNITY]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.833761|6.972603|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599414|LIFE CLINICS MEDICAL CENTRE, RIVERS STATE. NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.83|7.05|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599501|NOBLE MEDICAL CONSULTANTS &amp; FERTILITY HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.859448|6.96789|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137599541|HEALTH OF THE SICK HOSPITAL. RIVERS STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.80128|7.020782|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601688|SHAMMAR CHRISTIAN HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.82236|7.062316|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601702|SPRING ROSE HOSPITAL. RIVERS STATE, NIGERIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.871146|6.992665|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601713|MINA'S UROLOGICAL/SPECIALIST HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.89649|6.994913|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601773|SAVEA LIFE MISSION HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.830838|7.023327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601804|FAMO CLINICS . RIVERS STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.792852|7.113028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601907|SUCCESS LIFE SPECIALIST CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.814479|6.982214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137601928|RIVERS STATE UNIVERSITY MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| {{Coord|4.797337|6.976804|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321614|AB Health Consortium Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321677|Acron Medical Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321753|Bosom Hospital and Physiotherapy –]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321777|Caprin Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321799|Castle Clinic Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321847|CIMS Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321878|Cumi Medical Centre Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140321922|Datta Medical Centre Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322088|Ebony Hospitals Ltd Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322110|Eddy Medical Centre Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322124|Estee Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322228|Harley Clinic  Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322257|Harryland Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322284|Hilton Clinics Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322327|International SOS Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322402|Krisany Medical Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322469|Mercyland Specialist Hospital Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322488|Meridian Hospital Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322523|New Mile One Hospital Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322542|New Orlins Clinic Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322567|NPA Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322586|NOBSAMS Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322608|Olunwa Medical Centre Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322620|Medical Centre Onne]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322644|Palmers Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322655|Ponyx Hospitals Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322683|Precious Life Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322737|Rivon Clinic Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322797|Save a Life Mission Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322813|Sonabel Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322842|Sophike Medical  centre Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140322859|St. Martins Hospital Port harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323007|St. Catherine’s Specialist Hospital Ltd  Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323183|St. Patrick’s Hospital Port harcourt]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323217|Stevenson Medicare Limited Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323257|Teme Hospital Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323284|The Riverside Clinic Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323313|The Shield Specialists Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140323356|Tobis Clinic &amp; Consultants]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329785|Valentine Hospital Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329788|Westhill Hospital Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q140329794|Woji Cottage Hospital Rivers State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185491|NEW ORLEANS CLINIC RUMUOMASI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59816700|Rumuomasi]]''
| {{Coord|4.83896|7.030092|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q24185302|Olabisi Onabanjo University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.849042|3.653129|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175316|Owokoniran Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.852421|3.62993|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102175595|Medytop Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.844571|3.634931|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176258|Imperial Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.849293|3.644596|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176341|Ayotola Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.843498|3.640197|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102176390|Martins Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.833751|3.640902|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102177061|Idera Hospital&amp; Trauma Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.859038|3.642309|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102178885|Alpha Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.835751|3.647929|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114187102|AYOTOLA MEDICAL SERVICES LIMITED]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|7.135769|3.336347|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133457074|Olabisi Onabanjo University Teaching Hospital*: Located in Sagamu, offering specialized medical]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q836657|Ogun State]]''
| ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]''
| {{Coord|6.849257|3.653087|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064012|General Hospital Ago-Amodu.]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7402968|Saki East]]''
| {{Coord|8.632583|3.636556|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102063889|State Hospital Saki]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7402971|Saki West]]''
| {{Coord|8.672139|3.39675|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114937768|NENE SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3495356|Sapele]]''
| {{Coord|6.598997|3.353742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122955791|Musaba Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815554|Shamaki]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''
| {{Coord|10.309175|11.147557|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123351566|Malam Inna Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815554|Shamaki]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.309777|11.177654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123364835|Kagarawal Primry Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815554|Shamaki]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q591598|Gombe]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|10.302672|11.19666|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133456553|Mercy Stripes Specialist Hospital 30 Philip Taiwo Street Coker Estate Shasha]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q131949219|Shasha]]''
| {{Coord|6.574622|3.304661|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102170731|May Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3481875|Shendam]]''
| {{Coord|8.876512|9.544551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905509|Alfarma Clinic/Private hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7497631|Shinkafi]]''
| {{Coord|6.50399|6.50399|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101946830|General Hospital Kuta]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7498951|Shiroro]]''
| {{Coord|9.871528|6.709306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101957173|Somolu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q280585|Shomolu]]''
| {{Coord|6.536667|3.373056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101965371|National Orthopaedic Hospital Igbobi (Lagos)]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q280585|Shomolu]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q55528109|Abule Ijesha]]''
| {{Coord|6.530954|3.372997|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123274670|Burak Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7500408|Shongom]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q376241|Gombe State]]''&lt;br/&gt;[[Nigerië]]
| {{Coord|9.598879|11.257395|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254111|Usmanu Danfodiyo University Teaching Hospital, Sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]]
| {{Coord|13.127457|5.204623|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076655|Hamdala Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]]
| {{Coord|13.05125|5.234806|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076945|Caliphate Multispecialty Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]]
| {{Coord|13.042917|5.2365|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131870248|Lafiya Clinic And Health Services]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]]
| {{Coord|13.025583|5.238605|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q60178548|Shepherd Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q60178044|Mabera]]''
| {{Coord|13.03345|5.249371|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967843|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Kware]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.208401|5.263995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185362|SAHEL SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.008777|5.254551|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q125952346|Bankanu hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.24744|5.237113|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126183156|Binji General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.222312|4.911391|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q126190634|School of Nursing and Midwifery, UDUTH]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''&lt;br/&gt;[[Sokoto (stad)|Sokoto stad]]
| {{Coord|13.039052|5.225332|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573251|Saraki Specialist Hospital Sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.030032|5.244318|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573382|Caliphate Multi - Specialty Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.042791|5.235825|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573391|Freehand Specialist Hospital Sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.035622|5.251107|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573398|Karaye Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.050958|5.233831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573435|NOMA Children Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.067329|5.215327|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573449|8 Division Hospital Sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.005874|5.247576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133573646|B &amp; J Hospitals]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.069083|5.217003|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575500|General Hospital Goronyo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.442304|5.675914|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576106|IFFAH HOSPITAL SOKOTO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.037993|5.249186|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576134|General Hospital Wurno]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.295385|5.416679|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576182|Sokoto Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.059868|5.218165|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576208|Tambuwal General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.407162|4.641234|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576242|Tangaza General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.364839|4.947471|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133576323|Fatima Yahaya Hospital Sifawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.033032|5.224919|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133637251|Citi Premier Mother And Child Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.064343|5.219241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133640172|Trauma Centre, UDUTH]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.036132|5.223939|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133641388|Egyptian pyramid hospital sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.009686|5.237045|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133694624|Avon Healthcare Sahel Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.050593|5.232389|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133696436|AN-NISAH HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.028707|5.240012|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133696461|Illela General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.730822|5.308969|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133696498|HUSAINI MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.041467|5.233594|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133696508|Bodinga General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.876107|5.171929|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133697574|Mabera Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.030048|5.251934|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133697680|Alumma Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.04348|5.255005|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133734288|Health Facility Ranganda]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.353905|5.234533|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133742624|Royal Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.114469|5.203909|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133800902|Achida Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.165727|5.394635|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133801074|MOPD Children Ward, Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.051538|5.245558|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133801142|Tureta General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.594024|5.550108|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133801157|Minjirya Healthcare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.043388|5.234159|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133802529|Dingyadi Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.922517|5.125844|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133802538|Citi Premier Mother And Children hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.005881|5.2476|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133802548|Holy Family Mother and Child Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.051846|5.216379|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133803796|Dogon Daji General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.471011|4.800066|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133804047|Alshifa clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.990303|5.206628|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133804123|Gada General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.758117|5.647849|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133804148|General Hospital, Gwadabawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.350322|5.234416|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133804370|Liberty Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.999158|5.236831|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133806022|Gidan Yaraba hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.679919|5.508444|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133806051|Royal Hospital Sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.005886|5.247599|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133806081|Orthopaedic Hospital Wamakko]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.036737|5.09449|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136666464|Usman Danfodiyo University Teaching Hospital, Sokoto]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.03897|5.226511|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136726289|General Hospital Rabah]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.123194|5.505111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136726462|Amanawa General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.066694|5.233333|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777895|USMAN DANFODIO UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.03898|5.226516|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137777947|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL,SOKOTO]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|13.011762|5.237536|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112842059|General Hospital Ijede]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q30599791|South West]]''
| {{Coord|6.564901|3.596614|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102064413|General Hospital Orile-Odo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7088882|Oluyole]]''
| {{Coord|7.247917|3.856056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552398|General Hospital Suleja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|9.190573|7.177497|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101946238|General Hospital Suleja]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|9.197757|7.174384|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197478|Jem Dental Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|9.193535|7.179998|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197560|Fary Group Clinics]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|9.190863|7.191742|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102197753|Berith Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|9.207046|7.173382|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114187435|OPTIMAL FAMILY MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3505231|Suleja]]''
| {{Coord|6.661561|3.25773|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101547228|General Hospital Iresa-Adu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7647006|Surulere]]''
| {{Coord|8.102809|4.43329|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245194|Uwemedimo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.49292|3.348924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102245513|Topaz Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.513568|3.35638|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102270784|Rophe Dental Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.491923|3.35643|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682085|Havanah Specialist Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.504225|3.359118|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113516778|Havana Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.503099|3.359311|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113516974|Happy Family Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.5038|3.35734|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133454948|Lagos University Teaching Hospital (LUTH)]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;[[Lagos]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.517762|3.353753|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133575162|The Eko Hosital, Surulere, Lagos]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q994119|Surulere]]''
| {{Coord|6.505478|3.354571|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101541792|Umar Musa Yar'Adua Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7674909|Tafa]]''
| {{Coord|9.298923|7.232502|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101942586|Umar Musa Yar'Adua General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7674909|Tafa]]''
| {{Coord|9.298984|7.232268|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109733323|General Hospital Takum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|7.242984|9.971262|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967763|Federal Medical Centre, Jalingo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.893149|11.377064|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133520172|Taraba State Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.892871|11.377166|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133530634|Pantisawa Referral Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.946387|11.505215|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133530639|Cottage Hospital,Mutum biyu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.643934|10.77519|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539085|General Hospital Roundabout]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|7.930329|9.81251|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539094|Gwaton Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|9.352392|11.048228|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539099|RUFKATU DANJUMA MATERNITY HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|7.239794|9.998367|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539103|Elyon Hospital Abbare]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|9.255209|11.61818|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133539265|Bambur General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|9.367431|11.07|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724098|Haruna Tsokwa Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724107|General Hospital Warwar]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724119|Gembu General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|6.715417|11.249028|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724124|First Refferral Hospital Gashaka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724135|First Refferral Hospital Baissa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724146|First Referral Hospital Ibi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724181|First Referal Hospital Sunkani]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724187|First Referal Hospital Dorofi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724737|First Referal Hospital Dananacha]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724749|Cottage Hospital Lau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724754|Bali General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.441611|11.112194|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136724774|Alfa Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q137261291|Federal Medical Centre, Jalingo, Taraba State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q463959|Taraba State]]''
| {{Coord|8.899206|11.3678|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131905492|Rahama Private Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q255961|Tsafe]]''
| {{Coord|11.952524|6.922002|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114926233|DANEX MEDICAL CENTRE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3084715|Ugep]]''
| {{Coord|5.798701|8.075951|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114938014|UFOR HOSPITAL, DELTA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509166|Ughelli]]''
| {{Coord|5.99974|5.99974|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101552815|Egba District Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59819105|Uhunmwode]]''
| {{Coord|6.495932|5.750078|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30280200|Federal Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.522405|7.49386|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q112967844|Federal Medical Centre, Umuahia]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.612818|7.510202|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114235436|AMARA JANE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.515478|7.514108|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114235578|NEW ERA HOSPITAL UMUAHIA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.541043|7.50065|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114235704|OBIOMA HOSPITAL UMUAHIA, ABIA STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.527132|7.496441|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114235805|Uche Medicare Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.127218|7.365134|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133646460|Madonna Clatholic Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q320852|Abia State]]''
| ''[[:d:Q203301|Umuahia]]''
| {{Coord|5.498072|7.485745|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248782|The Lords Foundation Hospital &amp; Maternity Ugwunchara , Umuahia North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7881829|Umuahia North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q141248900|El-Shaddai Hospital Urban 3, Umuahia North]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7881829|Umuahia North]]''
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133297681|Agu ndu hospital-umuenechi awka]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q121410576|Umuenechi village]]''
| {{Coord|6.206533|7.035409|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105702983|Oriaifo Medical Centre Uromi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510262|Uromi]]''
| {{Coord|6.709896|6.333191|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115023609|ST. CAMILLUS HOSPITAL, EDO STATE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510262|Uromi]]''
| {{Coord|6.730852|6.3312|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254141|University of Uyo Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.01165|7.859527|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q39047154|Ibom Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.049412|7.88266|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q102076509|Mainland Clinic And Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59818804|Uyo]]''
| {{Coord|5.020194|7.921611|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105716713|St. Lukes Hospital, anua]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243453|Dammy Memorial Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.024575|7.916446|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243472|NEDEKE SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.025467|7.955634|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243508|ST. ANTHANASIUS HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.024253|7.913886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243544|UBONG ABASI SPECIALIST HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q1999000|Uyo]]''
| {{Coord|5.019547|7.886623|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113494969|Blajeh Mustapha Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2522772|Victoria Island]]''
| {{Coord|6.450949|3.405634|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113538502|Hephzibah Eye Care]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q2522772|Victoria Island]]''
| {{Coord|6.552042|3.645465|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q113531176|Divine Dental Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Victoria-eiland]]
| {{Coord|6.424524|3.441343|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131909463|Lafiya Clinic Arkilla Gwiwa, Wamako]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q7966899|Wamako]]''
| {{Coord|13.025584|5.23859|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105682598|Lily Hospital Warri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.52717|5.764924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114938365|LONIA HOSPITAL, WARRI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.498512|5.799649|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114938986|SAGE CLINIC, WARRI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.557504|5.792839|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114939662|TWINS CLINIC/HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.52625|5.762602|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114939776|VERTIMON CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.510184|5.766955|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114939858|VICAH CLINICS/ HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.529813|5.75063|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114939912|VICTORY CLINIC, WARRI]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.52|5.76|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133582288|Reka Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503910|Delta State]]''
| {{Coord|5.550423|5.831093|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133730426|Pinnacles Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q574593|Warri]]''
| {{Coord|5.54943|5.766851|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114185104|WARITOMA/RAHILA HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3509190|Wukari]]''
| {{Coord|8.9|11.35|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q132200585|Federal University Teaching Hospital Wukari]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q15043630|Wukari Federation]]''
| {{Coord|7.873738|9.760899|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105956217|Kapital Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815530|Wuse]]''
| {{Coord|9.072048|7.453889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105958392|Sami Wadata Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815530|Wuse]]''
| {{Coord|9.079056|7.470865|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115024674|ST.CATHERINES SPECIALIST HOSPITAL HOSPITAL LTD]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815530|Wuse]]''
| {{Coord|4.820028|7.051595|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115065911|Queens clinic wuse]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q59815530|Wuse]]''
| {{Coord|9.071893|7.462341|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101941741|Wushishi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8039343|Wushishi]]''
| {{Coord|9.721195|6.109911|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q123072435|Yabo General Hospital Yabo A, Yabo]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8046387|Yabo]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''
| {{Coord|12.719838|5.005301|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101587010|Ife Olukotun General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8046693|Yagba East]]''
| {{Coord|7.915197|5.770685|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101586554|Odo-Ere General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8046694|Yagba West]]''
| {{Coord|8.222833|5.552083|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q122947708|Cottage Hospital - Kuri]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q3510505|Yamaltu/Deba]]''
| {{Coord|10.161032|11.45657|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105660159|Federal Medical Centre Yenagoa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.938265|6.266896|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q105702864|Niger Delta University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|5.033119|6.31699|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114286259|ASUEIFAI CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.936944|6.315959|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114286740|CREST CONSULTANT CLINIC]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.951457|6.349269|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114288178|EVERLY MEDICAL CENTRE, BAYELSA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.942585|6.32032|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131901274|Yenagoa Hospital and Martenity]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.919965|6.310772|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131901276|Frank West Specialist Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.932636|6.282306|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131901303|Mc Etelly Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.91|6.1|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131901304|Hoffman &amp; Bright Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.924722|6.264167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131901396|Palen Clinic And Maternity hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.935|6.305833|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131901402|Ripus Hospital Ltd]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.932309|6.282152|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131902721|Gilead Medical Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.951473|6.349205|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131902775|Grand Care Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.921338|6.274752|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131902838|Glory Land Hospital Inri Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.943419|6.347417|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903316|Kuro Specialist Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.928119|6.301364|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903318|Mieye Medical Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.949739|6.338241|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903319|Hephzibah Nursing And Maternity Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.924722|6.264167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903936|Crest Consultant Clinic Epie III 6, Yenagoa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|6.31297|6.31297|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903942|Chansmy Hospital And Maternity Ltd Epie III 6, Yenagoa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.924722|6.264167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131903943|Ark Hospital Epie III 6, Yenagoa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]''
| {{Coord|4.922393|6.305167|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109735548|General Sani Abacha State Specialist Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.729666|11.95654|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114184701|FEDERAL MEDICAL CENTRE YOBE]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|12.881314|10.447514|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q124328708|Yobe State University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.738376|11.92214|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131161131|Karmashe Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q15043631|Karasuwa]]''
| {{Coord|13.065187|9.975515|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134588252|Ultramodern Hospital, Damaturu]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.754764|11.959792|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q135683943|Yobe State Specialist Hospital Potiskum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.709117|11.069467|display=inline}}
| [[Lêer:Yobe State Specialist Hospital Potiskum 2.jpg|center|128px]]
| 
|-
| ''[[:d:Q136709474|Potiskum General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.722306|11.069278|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136709536|General Hospital Fika]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.744389|11.961111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136721651|General hospital Damagum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.744389|11.961111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136721714|General hospital buniyadi]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''
| {{Coord|11.744389|11.961111|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136804445|General hospital Potiskum]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q3309364|Potiskum]]''
| {{Coord|11.709272|11.069439|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243211|ADAMAWA HOSPITAL, YOLA]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Yola]]
| {{Coord|9.212889|12.471668|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243220|Freedom Poly Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Yola]]
| {{Coord|6.535176|2.976545|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243227|GAL-BOSE HOSPITAL]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Yola]]
| {{Coord|9.209483|12.478208|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243242|Matco Clinic, Adamawa]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Yola]]
| {{Coord|9.24057|12.453889|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q114243258|Peace Clinic Limited]]''
| 
| [[Nigerië]]
| [[Yola]]
| {{Coord|9.272924|12.444178|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101938551|Doma General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5289773|Doma]]''
| {{Coord|8.400917|8.358139|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q101938869|Agbashi General Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q5289773|Doma]]''
| {{Coord|8.02575|8.122056|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131884206|Sakwa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|10.502083|12.203576|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131885459|Barneyasu Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|5.414399|7.069832|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131885475|Tarbuwa Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|5.412288|7.068319|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131885486|Kujjin Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|5.414463|7.069924|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131887106|Garingami Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|8.266907|4.333179|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131887113|Sansan Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|12.427283|8.506857|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131887125|Tadiren Hausa Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|5.414482|7.06995|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131900477|Chibiyayi Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|5.414271|7.069776|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131900478|Maraba Gumai Health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|10.633206|13.484|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q131900479|Sandigalau Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q8065082|Zaki]]''
| {{Coord|10.29|9.82|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q109735642|Federal Medical Center, Gusau]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.184055|6.687129|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q115051691|Poly Medical &amp; Diagnostic Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.163083|6.674461|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q128859399|Maduba Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.761456|6.639408|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134675681|Yanbuiki Primary Health Center]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.823046|6.661555|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134679152|Dada Health Post Zurmi, Zamfara]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.80716|6.742869|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134680354|Kadamotsa Health Post Zurmi, Zamfara State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.77384|6.697156|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134680438|Nasarawa Family Support Health Post Zurmi, Zamfara State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.787947|6.774683|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134682208|Boko Primary Health Care Centre Zurmi, Zamfara State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.766488|6.456703|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134683264|Dumama health post Zurmi, Zamfara State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.767512|6.462798|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134690543|Dumfawa Primary Health Clinic Zurmi, Zamfara State]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.766845|6.551148|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134690621|Gidan Dan Zara health Post]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|11.961537|8.607708|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134690730|Jaya Health P0st]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.803514|6.494413|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134698370|Birnin Tsaba Primary Health Clinic]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.673864|6.81518|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q134700157|Dauran Primary Health Centre]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''&lt;br/&gt;''[[:d:Q8075410|Zurmi]]''
| {{Coord|12.72578|6.733438|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136708908|General hospital Tsafe]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.15|6.666667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136708923|Talata Mafara General hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.162806|6.6745|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136709046|General Hospital Magami]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.15|6.666667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q136709176|General Hospital Farida]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''
| {{Coord|12.15|6.666667|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q30254204|Ahmadu Bello University Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q33525477|Zaria]]''
| {{Coord|11.1762|7.60466|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133453514|Ahamfu Bello Teaching Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]&lt;br/&gt;''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''
| ''[[:d:Q132189161|Zaria Kaličanin]]''
| {{Coord|10.544172|7.432886|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133300535|Adeyemo Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49277987|Òmù-Àrán]]''
| {{Coord|8.171731|5.097155|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133301575|Ajisafe Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49277987|Òmù-Àrán]]''
| {{Coord|8.139645|5.10846|display=inline}}
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q133302181|Landmark University Hospital]]''
| 
| [[Nigerië]]
| ''[[:d:Q49277987|Òmù-Àrán]]''
| {{Coord|8.121042|5.085729|display=inline}}
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>k7ppjp2sx238smtgiwr548tjgaeqtyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bihari-tale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311261</id>
    <revision>
      <id>3362137</id>
      <parentid>3339309</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6254" sha1="lw8wn1b4rqms0vqvknhu2nlprvsftr2" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Taalfamilie
|naam=Bihari-tale
|altnaam=
|familiekleur=Indo-Europees
|gebied=[[Indië]] en [[Nepal]]
|fam1=[[Indo-Europese tale|Indo-Europees]]
|fam2=[[Indo-Irannese tale|Indo-Irannees]]
|fam3=[[Indo-Ariese tale|Indo-Aries]]
|fam4=[[Oos-Indo-Ariese tale|Oos-Indo-Aries]]
|dogter1=Angika
|dogter2=Bajjika
|dogter3=[[Bhojpuri]]
|dogter4=Khortha
|dogter5=Kudmali
|dogter6=[[Magahi]]
|dogter7=[[Maithili]]
|dogter8=Panchpargania
|dogter9=[[Nagpuri]]
|kaart=[[Lêer:Indoarische Sprachen.png|300px]]
|kaart_byskrif=Verspreiding van Indo-Ariese tale met die Bihari-tale
}}

Die '''Bihari-tale''' word algemeen by die oostelike tak van die [[Indo-Ariese tale]] gegroepeer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |last=Masica |first=Colin P. |year=1991 |title=The Indo-Aryan Languages |url=https://archive.org/details/indoaryanlanguag0000masi |publisher=Cambridge University Press |pages=[https://archive.org/details/indoaryanlanguag0000masi/page/12 12], 26, 446–462}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/subgroups/bihari | title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, bihari | publisher=[[Ethnologue]] | accessdate=21 Augustus 2020}}&lt;/ref&gt; Die Bihari-tale word veral in die [[Federale staatsvorm van Indië|Indiese deelstate]] [[Bihar]], [[Jharkhand]], [[Wes-Bengale]] en [[Uttar Pradesh]], asook in [[Nepal]] gebesig.&lt;ref&gt;{{en}} Yadava, Y. P. (2013). Linguistic context and language endangerment in Nepal. Nepalese Linguistics 28: 262–274.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{en}} Brass, Paul R. (1974). ''Language, Religion and Politics in North India''. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Hindidialects.png|duimnael|links|Verspreiding van Hindi-dialekte/tale met vier Bihari-tale in die ooste]]
Die grootste tale (volgens [[moedertaal]]sprekers) is: [[Bhojpuri]] (40 miljoen), [[Maithili]] (34 miljoen), [[Magahi]] (20,7 miljoen) en [[Angika]] (15 miljoen). Van die bekendste Bihari-tale is waarskynlik [[Pali]], die taal van die [[Pali-kanon]], wat vandag net as 'n [[liturgiese taal]] in [[Boeddhisme]] gebruik word. Die Bihari-tale word soms as [[dialek]]te van [[Hindi]] beskou. Die Bihari-tale vorm 'n dialekkontinuum wat 'n presiese afbakening van enkele tale moeilik maak.

Ondanks die groot aantal sprekers van hierdie tale geniet net Maithili grondwetlike erkenning in Indië, nadat dit met die 92ste byvoeging van 2003 in die grondwet van Indië opgeneem is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |title = The Constitution (Ninety-Second Amendment) Act, 2003 |url = http://india.gov.in/my-government/constitution-india/amendments/constitution-india-ninety-second-amendment-act-2003 |date = 7 Januarie 2004 |website = Nasionale Portaal van Indië |accessdate = 11 April 2015 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150412014818/http://india.gov.in/my-government/constitution-india/amendments/constitution-india-ninety-second-amendment-act-2003 |archive-date = 12 April 2015}}&lt;/ref&gt; Bhojpuri, Magahi en Maithili geniet egter amptelike status in [[Jharkhand]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |url=https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |title=Jharkhand gives second language status to Magahi, Angika, Bhojpuri and Maithili |work=Avenue Mail |date=21 Maart 2018 |accessdate=15 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428140711/https://www.avenuemail.in/ranchi/jharkhand-gives-second-language-status-to-magahi-angika-bhojpuri-and-maithili/118291/ |archive-date=28 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Aangesien alle inheemse moedertale van Nepal as nasionale tale erken word, dien Bhojpuri, Magahi en Maithili onder meer as nasionale tale van Nepal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news | url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/nepal/article24876497.ece |title = Nepal|newspaper = The Hindu|date = 6 September 2018|last1 = Kumayaa|first1 = Harshitha}}&lt;/ref&gt;

In Bihar is [[Hindi]] die taal wat vir onderwys en amptelike sake gebruik word.&lt;ref name=Damani2015&gt;{{en}} {{cite web |last = Damani |first = Guarang |title = History of Indian Languages |url = http://www.diehardindian.com/history-of-indian-languages |date = 2015 |website = Die-hard Indian |accessdate = 11 April 2015 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150413223200/http://www.diehardindian.com/history-of-indian-languages |archive-date = 13 April 2015}}&lt;/ref&gt; Hierdie tale is tydens die 1961-sensus amptelik as Hindi beskou. Sulke staats- en nasionale politiek skep voorwaardes vir die bedreiging van tale.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web | last = Verma | first = Mahandra K. | title = Language Endangerment and Indian languages : An exploration and a critique | work = Linguistic Structure and Language Dynamics in South Asia | place = | url = https://books.google.com/books?id=tcfJY7kANo8C&amp;pg=PA5&amp;lpg=PA5&amp;dq=awadhi+and+magahi+languages&amp;source=web&amp;ots=CXhEbrAUH5&amp;sig=e3GeSyfuGmTbRXtRK-vT100cFAQ&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=10&amp;ct=result#PPA3,M1}}&lt;/ref&gt; Ná onafhanklikheid het Hindi as enigste tal amptelike status verkry in die Bihar se ampstaalstatuswet van 1950.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |last=Brass |first=Paul R. |title=The Politics of India Since Independence |url=https://books.google.com/books?id=dtKe6XV8z7wC&amp;pg=PA183 |edition=2 |date=8 September 1994 |page=183 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-45970-9 |accessdate=11 April 2015}}&lt;/ref&gt; Hindi het sy status as enigste ampstaal in Bihar verloor, toe in 1981 [[Oerdoe]] die tweede ampstaal geword het.

== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{citation |last=Masica |first=Colin P. |title=The Indo-Aryan Languages |url=https://books.google.de/books?id=J3RSHWePhXwC&amp;redir_esc=y |date=1993 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-29944-2 }}

== Eksterne skakels ==
* {{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/subgroups/bihari | title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Bihari | publisher=[[Ethnologue]] | accessdate=21 Augustus 2020}}
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Bihari-languages|title=Bihari languages|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Augustus 2020}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Bihari-tale| ]]
[[Kategorie:Taalfamilies]]</text>
      <sha1>lw8wn1b4rqms0vqvknhu2nlprvsftr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veroudering</title>
    <ns>0</ns>
    <id>318280</id>
    <revision>
      <id>3361944</id>
      <parentid>3338787</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:14:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65577" sha1="gqscavuxpk2aw532sieaopupcoaieyr" xml:space="preserve">[[Beeld:Nowruz 2017 in Bisaran, Kurdistan province.jpg|thumb|260px|'n Ouma en haar kleinkind tydens [[Nouruz]] in [[Koerdistan]], [[Iran]].]]
{{Kantbalk Menslike ontwikkeling}}
'''Veroudering''' is die proses van ouer word. Die term verwys hoofsaaklik na [[mens]]e, baie ander [[dier]]e en [[swamme]], terwyl [[Bakterie|bakterieë]], [[meerjarige plant]]e en sommige eenvoudige diere potensieel onsterflik is.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Smadent.com |date=2021 |title=Age Calculator |url=https://www.calculator.net/age-calculator.html |journal=Smadent |volume=2 |issue=1 |access-date=Feb 12, 2021}}&lt;/ref&gt; 

By die mens verteenwoordig dit die stelselmatige ophoping van veranderings,&lt;ref name=&quot;Bowen 2004&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Bowen RL, Atwood CS | title = Living and dying for sex. A theory of aging based on the modulation of cell cycle signaling by reproductive hormones | journal = Gerontology | volume = 50 | issue = 5 | pages = 265–90 | year = 2004 | pmid = 15331856 | doi = 10.1159/000079125 | s2cid = 18109386 }}&lt;/ref&gt; wat [[Liggaam|fisiek]], [[Sielkunde|sielkundig]] en sosiaal kan wees.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Understanding the Dynamics of the Aging Process |url=http://www.nia.nih.gov/about/aging-strategic-directions-research/understanding-dynamics-ageing |access-date=2021-05-19 |website=National Institute on Aging |language=en }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Prakash IJ |date=October 1997 |title=Women &amp; ageing |journal=The Indian Journal of Medical Research |volume=106 |pages=396–408 |pmid=9361474}}&lt;/ref&gt; Reaksietyd kan byvoorbeeld met veroudering stadiger raak, terwyl herinneringe en algemene kennis kan toeneem. Veroudering is die grootste bekende risikofaktor vir die meeste menslike [[siekte]]s: [[kanker]], [[Alzheimersiekte]], [[diabetes]], [[hartbloedvatsiekte]]s, [[beroerte]] en talle ander.&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Ahmed AS, Sheng MH, Wasnik S, Baylink DJ, Lau KW |date=February 2017 |title=Effect of aging on stem cells |journal=World Journal of Experimental Medicine |volume=7 |issue=1 |pages=1–10 |doi=10.5493/wjem.v7.i1.1 |pmc=5316899 |pmid=28261550 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Renstrom |first=Joelle |date=2020-03-02 |title=Is Aging a Disease? |url=https://slate.com/technology/2020/03/aging-disease-classification.html |access-date=2022-01-16 |website=Slate Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt; Van die rofweg 150&amp;nbsp;000 sterftes wat elke dag wêreldwyd voorkom, is sowat twee derdes verwant aan ouderdom.

Huidige verouderingsteorieë word toegeskryf aan die skadekonsep, waar die ophoping van skade (soos [[DNS]]-[[oksidasie]]) kan veroorsaak dat biologiese stelsels ingee, of aan die geprogrammeerde verouderingskonsep, waar die interne prosesse (epigenetiese onderhoud soos DNS-[[metielgroep|metilering]])&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Ghosh S, Sinha JK, Raghunath M |date=September 2016 |title=Epigenomic maintenance through dietary intervention can facilitate DNA repair process to slow down the progress of premature aging |journal=IUBMB Life |volume=68 |issue=9 |pages=717–21 |doi=10.1002/iub.1532 |pmid=27364681 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Miller |first1=Freda D. |last2=Kaplan |first2=David R. |date=February 2007 |title=To Die or Not to Die: Neurons and p63 |journal=Cell Cycle |volume=6 |issue=3 |pages=312–317 |doi=10.4161/cc.6.3.3795 |pmid=17264677 |s2cid=24939720}}&lt;/ref&gt; inherent veroudering kan veroorsaak.

==Veroudering teenoor onsterflikheid==
Mense en lede van ander spesies, veral diere, verouder en gaan dood. Swamme kan ook verouder.&lt;ref name=&quot;Mortimer 1959&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Mortimer RK, Johnston JR |date=June 1959 |title=Life span of individual yeast cells |url=http://www.escholarship.org/uc/item/9j53s5wd |journal=Nature |volume=183 |issue=4677 |pages=1751–2 |bibcode=1959Natur.183.1751M |doi=10.1038/1831751a0 |pmid=13666896 |hdl-access=free |s2cid=4149521 |hdl=2027/mdp.39015078535278}}&lt;/ref&gt; In teenstelling daarmee kan baie spesies as moontlik onsterflik beskou word: Bakterieë verdeel byvoorbeeld om dogterselle te produseer, [[aarbei]]plante groei lopers om klone van hulleself te skep en diere in die genus ''Hydra'' het 'n herlewingsvermoë wat voorkom dat hulle van ouderdom doodgaan.

Vroeë lewe op [[Aarde]], wat minstens 3,7&amp;nbsp;miljard jaar gelede begin het,&lt;ref name=&quot;Nutman 2016&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Nutman AP, Bennett VC, Friend CR, Van Kranendonk MJ, Chivas AR |date=September 2016 |title=Rapid emergence of life shown by discovery of 3,700-million-year-old microbial structures |url=http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4157 |journal=Nature |type=Submitted manuscript |volume=537 |issue=7621 |pages=535–538 |bibcode=2016Natur.537..535N |doi=10.1038/nature19355 |pmid=27580034 |s2cid=205250494}}&lt;/ref&gt; was enkelsellige organismes (organismes wat net uit een sel bestaan, in teenstelling met meersellige organismes, wat uit talle selle bestaan). Sulke organismes ([[Prokarioot|prokariote]], [[alg]]e, ensovoorts) vermeerder deur die verdeling in dogterselle. Hulle verouder nie en is dus potensiaal onsterflik onder gunstige toestande.&lt;ref name=&quot;Rose1991&quot;&gt;{{Cite book |title=Evolutionary Biology of Aging |url=https://archive.org/details/evolutionarybiol0000rose_f6n6 |vauthors=Rose MR |publisher=Oxford University Press |year=1991 |location=New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Partridge1993&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Partridge L, Barton NH |date=March 1993 |title=Optimality, mutation and the evolution of aging |journal=Nature |volume=362 |issue=6418 |pages=305–11 |bibcode=1993Natur.362..305P |doi=10.1038/362305a0 |pmid=8455716 |s2cid=4330925}}&lt;/ref&gt;

Veroudering en sterflikheid van die individuele organisme het moontlik geraak met die [[evolusie]] van seksuele [[voortplanting]],&lt;ref name=&quot;Williams1957&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Williams GC |year=1957 |title=Pleiotropy, Natural Selection, and the Evolution of Senescence |url=https://archive.org/details/sim_evolution_1957-12_11_4/page/398 |journal=Evolution |volume=11 |issue=4 |pages=398–411 |doi=10.2307/2406060 |jstor=2406060}}&lt;/ref&gt; wat begin het met die opkoms van die [[Koninkryk (biologie)|koninkryke]] [[Swam|Fungi]]/[[Animalia]] sowat 'n miljard jaar gelede en die ontwikkeling van [[saadplante]] 320&amp;nbsp;miljoen jaar gelede. 

Die seksuele organisme kon hierna van sy [[Genetika|genetiese materiaal]] oordra om nuwe individue te produseer en self misbaar word met betrekking tot die oorlewing van die spesie.&lt;ref name=&quot;Williams1957&quot; /&gt; 

[[Beeld:Hydras (8).JPG|thumb|180px|Die onsterflike ''Hydra'', 'n verwant van die [[Kwalle|jellievis]].]]
Dié klassieke biologiese idee is egter onlangs op sy kop gekeer met die ontdekking dat die bakterie ''[[E. coli]]'' in onderskeidbare dogterselle kan verdeel. Dit het die teoretiese moontlikheid daargestel dat &quot;ouderdomsklasse&quot; onder baterieë kan bestaan.&lt;ref name=&quot;Stewart2005&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Stewart EJ, Madden R, Paul G, Taddei F |date=February 2005 |title=Aging and death in an organism that reproduces by morphologically symmetric division |journal=PLOS Biology |volume=3 |issue=2 |pages=e45 |doi=10.1371/journal.pbio.0030045 |pmc=546039 |pmid=15685293}}&lt;/ref&gt;

Selfs in mense en ander sterflike spesies is daar selle met die moontlikheid van onsterflikheid: spesifieke kankerselle&lt;ref name=&quot;PereiraSmith1992&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Pereira-Smith OM, Ning Y |year=1992 |title=Molecular genetic studies of cellular senescence |url=https://archive.org/details/sim_experimental-gerontology_september-december-1992_27_5-6/page/519 |journal=Experimental Gerontology |volume=27 |issue=5–6 |pages=519–22 |doi=10.1016/0531-5565(92)90006-L |pmid=1426085 |s2cid=27839420}}&lt;/ref&gt; en [[stamsel]]le soos kiemselle (wat [[Eiersel|eier-]] en [[spermsel]]le vervaardig).&lt;ref name=&quot;Forster 2015&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Forster P, Hohoff C, Dunkelmann B, Schürenkamp M, Pfeiffer H, Neuhuber F, Brinkmann B |date=March 2015 |title=Elevated germline mutation rate in teenage fathers |journal=Proceedings. Biological Sciences |volume=282 |issue=1803 |pages=20142898 |doi=10.1098/rspb.2014.2898 |pmc=4345458 |pmid=25694621}}&lt;/ref&gt; In kunsmatige [[kloning]] kan moederselle tot [[embrio]]status verjong word en dan gebruik word om nuwe weefsel of 'n dier te skep sonder dat hulle ouer word.&lt;ref name=&quot;Wakayama 2013&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Wakayama S, Kohda T, Obokata H, Tokoro M, Li C, Terashita Y, Mizutani E, Nguyen VT, Kishigami S, Ishino F, Wakayama T |date=March 2013 |title=Successful serial recloning in the mouse over multiple generations |journal=Cell Stem Cell |volume=12 |issue=3 |pages=293–7 |doi=10.1016/j.stem.2013.01.005 |pmid=23472871 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

[[Beeld:Senescence.JPG|thumb|180px|Ouer mense se groter [[neus]]e en [[Oor|ore]] word soms toegeskryf aan die voortgesette groei van [[kraakbeen]], maar die oorsaak is waarskynliker [[swaartekrag]].&lt;ref name=Guardian2013&gt;{{Cite news|title=Big ears: they really do grow as we age |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/shortcuts/2013/jul/17/big-ears-grow-as-we-age|access-date=9 September 2016|date=July 2013|id=MeshID:D000375; OMIM:502000| author = Moss, S |newspaper=The Guardian}}&lt;/ref&gt;]]

==Tekens==
Die meeste mense ondervind 'n paar tipiese verouderingsimptome gedurende hul leeftyd:
* Tieners verloor ’n jong kind se vermoë om hoëfrekwensieklanke bo 20&amp;nbsp;kHz te hoor.&lt;ref name=HiFreqAudiometry2014&gt;{{cite journal | vauthors = Rodríguez Valiente A, Trinidad A, García Berrocal JR, Górriz C, Ramírez Camacho R | title = Extended high-frequency (9-20 kHz) audiometry reference thresholds in 645 healthy subjects | journal = International Journal of Audiology | volume = 53 | issue = 8 | pages = 531–45 | date = August 2014 | pmid = 24749665 | doi = 10.3109/14992027.2014.893375 | s2cid = 30960789 }}&lt;/ref&gt;
* Plooie ontwikkel, veral op dele wat aan die son blootgestel word (soos die gesig).&lt;ref name=&quot;Thurstan 2012&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Thurstan SA, Gibbs NK, Langton AK, Griffiths CE, Watson RE, Sherratt MJ | title = Chemical consequences of cutaneous photoageing | journal = Chemistry Central Journal | volume = 6 | issue = 1 | pages = 34 | date = April 2012 | pmid = 22534143 | pmc = 3410765 | doi = 10.1186/1752-153X-6-34 }}&lt;/ref&gt;
* Nadat vroulike [[vrugbaarheid]] in die middel 20's ’n hoogtepunt bereik het, neem dit stadig af.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmedhealth/PMH0076677/|title=Infertility: Overview|last=pmhdev|date=25 March 2015|publisher=Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG)|via=www.ncbi.nlm.nih.gov}}&lt;/ref&gt;
* Ná 30 jaar neem die menslike liggaamsmassa af.&lt;ref name=&quot;Age dynamics&quot;&gt;{{cite journal| vauthors = Gerasimov IG, Ignatov DY |title=Age Dynamics of Body Mass and Human Lifespan| journal = Journal of Evolutionary Biochemistry and Physiology | volume = 40 | issue = 3| pages = 343–349|year=2004| doi = 10.1023/B:JOEY.0000042639.72529.e1|s2cid=9070790|url=https://www.researchgate.net/publication/226729610}}&lt;/ref&gt; 
* [[Spier]]e reageer minder op oefening of besering, en verlies aan spiermassa en -krag is algemeen.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Ryall JG, Schertzer JD, Lynch GS | title = Cellular and molecular mechanisms underlying age-related skeletal muscle wasting and weakness | journal = Biogerontology | volume = 9 | issue = 4 | pages = 213–28 | date = August 2008 | pmid = 18299960 | doi = 10.1007/s10522-008-9131-0 | s2cid = 8576449 }}&lt;/ref&gt; 
* ’n Groter risiko kom by mense bo 35 voor dat die krag in die siliêre spier (die kringspier van die straalvormige liggaam in die oog) afneem, wat kan lei tot probleme om op nabye voorwerpe te fokus (versiendheid).&lt;ref&gt;{{cite web|title=Facts About Presbyopia|url=https://nei.nih.gov/health/errors/presbyopia|publisher=National Eye Institute|access-date=11 September 2016|location=Besoek in Oktober 2010|archive-date= 4 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161004195255/https://www.nei.nih.gov/health/errors/presbyopia|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weale 2003&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Weale RA | title = Epidemiology of refractive errors and presbyopia | url = https://archive.org/details/sim_survey-of-ophthalmology_september-october-2003_48_5/page/515 | journal = Survey of Ophthalmology | volume = 48 | issue = 5 | pages = 515–43 | year = 2003 | pmid = 14499819 | doi = 10.1016/S0039-6257(03)00086-9 }}&lt;/ref&gt; Die meeste mense ondervind versiendheid teen 45 tot 50 jaar.&lt;ref name=&quot;Truscott 2009&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Truscott RJ | title = Presbyopia. Emerging from a blur towards an understanding of the molecular basis for this most common eye condition | journal = Experimental Eye Research | volume = 88 | issue = 2 | pages = 241–7 | date = Februarie 2009 | pmid = 18675268 | doi = 10.1016/j.exer.2008.07.003 }}&lt;/ref&gt;
* Om en by 50 jaar begin [[Haar|hare]] grys word.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Pandhi D, Khanna D | title = Premature graying of hair | journal = Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology | volume = 79 | issue = 5 | pages = 641–53 | date = 2013 | pmid = 23974581 | doi = 10.4103/0378-6323.116733 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt; Omtrent 30% tot 50% van [[man]]s&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hamilton JB | title = Patterned loss of hair in man; types and incidence | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 53 | issue = 3 | pages = 708–28 | date = Maart 1951 | pmid = 14819896 | doi = 10.1111/j.1749-6632.1951.tb31971.x | bibcode = 1951NYASA..53..708H }}&lt;/ref&gt; en ’n kwart van vroue&lt;ref name=Var2015&gt;{{cite journal | vauthors = Vary JC | title = Selected Disorders of Skin Appendages--Acne, Alopecia, Hyperhidrosis | journal = The Medical Clinics of North America | volume = 99 | issue = 6 | pages = 1195–211 | date = November 2015 | pmid = 26476248 | doi = 10.1016/j.mcna.2015.07.003 }}&lt;/ref&gt; begin hare op dele van die kop verloor.
* [[Menopouse]] kom tussen gemiddeld 44 en 58 jaar voor.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Morabia A, Costanza MC | title = International variability in ages at menarche, first livebirth, and menopause. World Health Organization Collaborative Study of Neoplasia and Steroid Contraceptives | url = https://archive.org/details/american-journal-of-epidemiology_1998-12-01_148_11-12/page/1195 | journal = American Journal of Epidemiology | volume = 148 | issue = 12 | pages = 1195–205 | date = Desember 1998 | pmid = 9867266 | doi = 10.1093/oxfordjournals.aje.a009609 }}&lt;/ref&gt;
* In die ouderdomsgroep 60 tot 64 styg die voorkoms van [[artritis|osteoartritis]] tot 53%. Net 20% rapporteer egter op dié ouderdom stremmende osteoartritis.&lt;ref name=&quot;Thomas2014&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Thomas E, Peat G, Croft P | title = Defining and mapping the person with osteoarthritis for population studies and public health | journal = Rheumatology | volume = 53 | issue = 2 | pages = 338–45 | date = Februarie 2014 | pmid = 24173433 | pmc = 3894672 | doi = 10.1093/rheumatology/ket346 }}&lt;/ref&gt;
* Amper die helfte van mense bo 75 jaar ervaar [[gehoor]]verlies, wat gesproke kommunikasie kan belemmer.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hearing Loss and Older Adults|url=https://www.nidcd.nih.gov/health/hearing-loss-older-adults|publisher=National Institute on Deafness and Other Communication Disorders|access-date=11 September 2016|format=Laas bygewerk op 3 Junie 2016|date=2016-01-26}}&lt;/ref&gt; 
* Teen 80-jarige ouderdom het meer as die helfte van Amerikaners ’n [[katarak]].&lt;ref name=NIH2009&gt;{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|access-date=14 Augustus 2016|date=September 2015}}&lt;/ref&gt;
* Tingerigheid, ’n gevolg van ’n afname in krag, fisieke aktiwiteit en energie, raak 25% van mense ouer as 85.&lt;ref name=Fried_2001&gt;{{cite journal | vauthors = Fried LP, Tangen CM, Walston J, Newman AB, Hirsch C, Gottdiener J, Seeman T, Tracy R, Kop WJ, Burke G, McBurnie MA | title = Frailty in older adults: evidence for a phenotype | journal = The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences | volume = 56 | issue = 3 | pages = M146-56 | date = Maart 2001 | pmid = 11253156 | doi = 10.1093/gerona/56.3.m146 | citeseerx = 10.1.1.456.139 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Persentasie verkry uit Tabel 2 in Fried et al. 2001&lt;/ref&gt;
* [[Arteriosklerose]] word as ’n ouderdomsiekte geklassifiseer.&lt;ref name=&quot;Wang 2012&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wang JC, Bennett M | title = Aging and atherosclerosis: mechanisms, functional consequences, and potential therapeutics for cellular senescence | journal = Circulation Research | volume = 111 | issue = 2 | pages = 245–59 | date = Julie 2012 | pmid = 22773427 | doi = 10.1161/CIRCRESAHA.111.261388 }}&lt;/ref&gt; Dit lei tot hartbloedvatsiektes (soos [[beroerte]] en [[hartaanval]]le),&lt;ref name=&quot;Wang 2016&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Herrington W, Lacey B, Sherliker P, Armitage J, Lewington S | title = Epidemiology of Atherosclerosis and the Potential to Reduce the Global Burden of Atherothrombotic Disease | journal = Circulation Research | volume = 118 | issue = 4 | pages = 535–46 | date = Februarie 2016 | pmid = 26892956 | doi = 10.1161/CIRCRESAHA.115.307611 }}&lt;/ref&gt; wat wêreldwyd die algemeenste oorsaak van die dood is.&lt;ref&gt;{https://laysamagazine.com/pdf/heart-disease-stroke-statistics/} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181118042520/https://laysamagazine.com/pdf/heart-disease-stroke-statistics/ |date=18 November 2018 }}&lt;/ref&gt; Die veroudering van [[Aar|are]] veroorsaak ’n verlies aan elastisiteit en veroorsaak ’n styfheid van die liggaam se bloedvatnetwerk.&lt;ref name=&quot;Wang 2012&quot;/&gt; 

[[Beeld:Alzheimer's disease brain comparison.jpg|thumb|220px|’n Vergelyking tussen ’n brein wat normaalweg verouder het (links) en ’n brein wat deur [[Alzheimersiekte]] aangetas is (regs).]]
[[Demensie]] kom algemeen by ouer mense voor.&lt;ref name=Larson2013&gt;{{cite journal | vauthors = Larson EB, Yaffe K, Langa KM | title = New insights into the dementia epidemic | url = https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2013-12-12_369_24/page/2275 | journal = The New England Journal of Medicine | volume = 369 | issue = 24 | pages = 2275–7 | date = Desember 2013 | pmid = 24283198 | pmc = 4130738 | doi = 10.1056/nejmp1311405 }}&lt;/ref&gt; Sowat 3% van mense tussen 65 en 74, 19% tussen 75 en 84, en byna die helfte van mense ouer as 85 jaar het demensie.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Umphred|first1=Darcy| name-list-format = vanc |title=Neurological rehabilitation|date=2012|publisher=Elsevier Mosby|location=St. Louis, MO|isbn=978-0-323-07586-2|page=838|edition=6th|url=https://books.google.com/books?id=I9ltC-ZrNOMC&amp;pg=PA838}}&lt;/ref&gt; Die spektrum wissel van ligte kognitiewe belemmering tot die neurodegeneratiewe siektes [[Alzheimersiekte]], [[serebrovaskulêre siekte]], [[Parkinson se siekte]] en [[motorneuronsiekte]]. Baie soorte geheue neem ook af met die ouderdom, maar nie [[Semantiek|semantiese geheue]] (algemene kennis soos woorddefinisies) nie; dié neem toe of bly dieselfde tot laat in ’n mens se lewe.&lt;ref name=&quot;Schaie2005&quot;&gt;{{cite book|last1=Schaie|first1=K. Warner v|year=2005|doi=10.1093/acprof:oso/9780195156737.001.0001|title=Developmental Influences on Adult Intelligence|url=https://archive.org/details/developmentalinf0000scha|isbn=978-0-19-515673-7}}&lt;/ref&gt; [[Intelligensie]] neem ook af, maar die tempo hang af van die soort en kan selfs dieselfde bly en net aan die einde van die leeftyd skielik afneem. 

Ouderdom kan sigprobleme meebring en dit bemoeilik nieverbale kommunikasie,&lt;ref&gt;{{cite book | vauthors = Worrall L, Hickson LM | date = 2003 | chapter = Theoretical foundations of communication disability in aging | title = Communication disability in aging: from prevention to intervention | url = https://archive.org/details/communicationdis0000worr | pages = [https://archive.org/details/communicationdis0000worr/page/32 32]–33 | veditors  = Worrall L, Hickson LM | location = Clifton Park, NY | publisher = Delmar Learning }}&lt;/ref&gt; wat weer kan lei tot afsondering en moontlik [[depressie]]. Dit lyk egter of ouer mense minder aan depressie ly as jonger volwassenes; oor die algemeen verbeter die gemoedstoestand, ondanks ’n afname in fisieke gesondheid.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Lys R, Belanger E, Phillips SP | title = Improved mood despite worsening physical health in older adults: Findings from the International Mobility in Aging Study (IMIAS) | journal = PLOS One | volume = 14 | issue = 4 | pages = e0214988 | date = April 2019 | pmid = 30958861 | pmc = 6453471 | doi = 10.1371/journal.pone.0214988 | bibcode = 2019PLoSO..1414988L }}&lt;/ref&gt; Sigprobleme kan ook deur ander faktore veroosaak word, soos spieragteruitgang&lt;ref name=&quot;Meh2015&quot;&gt;{{cite journal | author = Mehta S | title = Age-Related Macular Degeneration | journal = Primary Care | volume = 42 | issue = 3 | pages = 377–91 | date = September 2015 | pmid = 26319344 | doi = 10.1016/j.pop.2015.05.009 }}&lt;/ref&gt; en groeisels om die [[retina]].&lt;ref name=&quot;Nussbaum, J. F. 1989&quot;&gt;{{cite book | vauthors = Nussbaum JF, Thompson TL, Robinson JD | date = 1989 | chapter = Barriers to conversation | pages = [https://archive.org/details/communicationagi0000nuss/page/234 234]–53 | veditors = Nussbaum JF, Thompson TL, Robinson JD | title = Communication and aging | url = https://archive.org/details/communicationagi0000nuss | location = New York | publisher = Harper &amp; Row }}&lt;/ref&gt;

Veroudering is die grootste risikofaktor vir siektes.&lt;ref name=&quot;Aleksey V 2018&quot;&gt;{{cite journal | author = Belikov AV | title = Age-related diseases as vicious cycles | journal = Ageing Research Reviews | volume = 49 | pages = 11–26 | date = Januarie 2019 | pmid = 30458244 | doi = 10.1016/j.arr.2018.11.002 | s2cid = 53567141 }}&lt;/ref&gt; Van die rofweg 150&amp;nbsp;000 mense wat jaarliks wêreldwyd sterf, sterf omtrent twee derdes (100&amp;nbsp;000 mense per dag) aan ouderdomsverwante siektes. In nywerheidslande is die persentasie hoër, tot 90%.&lt;ref name=&quot;de Grey 2007&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011 |title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations |year=2007 |last1=De Grey |first1=Aubrey D.N.J |journal=Studies in Ethics, Law, and Technology |volume=1|citeseerx=10.1.1.395.745 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lopez 2006&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Lopez AD, Mathers CD, Ezzati M, Jamison DT, Murray CJ | title = Global and regional burden of disease and risk factors, 2001: systematic analysis of population health data | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_may-27-june-2-2006_367_9524/page/1747 | journal = Lancet | volume = 367 | issue = 9524 | pages = 1747–57 | date = Mei 2006 | pmid = 16731270 | doi = 10.1016/S0140-6736(06)68770-9 | s2cid = 22609505 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://stanford.edu/group/brunet/background.html Brunet Lab: Molecular Mechanisms of Longevity and Age Related Diseases]. Stanford.edu. Besoek op 11 April 2012.&lt;/ref&gt;

==Biologiese basis==
[[Beeld:Old woman with young baby boy.JPG|thumb|160px|links|'n 95-jarige vrou hou 'n vyf maande oue seuntjie vas.]]

Navorsers begin nou maar eers die biologiese faktore van veroudering verstaan, selfs in relatief eenvoudige organismes met 'n kort leeftyd soos [[gis]].&lt;ref name=&quot;Janssens 2015&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Janssens GE, Meinema AC, González J, Wolters JC, Schmidt A, Guryev V, Bischoff R, Wit EC, Veenhoff LM, Heinemann M |date=December 2015 |title=Protein biogenesis machinery is a driver of replicative aging in yeast |journal=eLife |volume=4 |pages=e08527 |doi=10.7554/eLife.08527 |pmc=4718733 |pmid=26422514}}&lt;/ref&gt; Selfs minder is bekend oor die lewe van [[soogdier]]e, deels as gevolg van die langer lewe van selfs klein soogdiere soos die muis (sowat drie jaar). 

'n Ideale organisme vir die bestudering van ouderdom is die [[Rondewurms|rondewurm]] ''Caenorhabditis elegans'', danksy sy kort leeftyd van twee tot drie weke en ons vermoë om genetiese manipulasies toe te pas of [[geen]]aktiwiteit met [[RNS]]-inmenging te onderdruk, ensovoorts.&lt;ref name=&quot;RothmanSingson2012&quot;&gt;{{Cite book |title=Caenorhabditis Elegans: Cell Biology and Physiology |vauthors=Wilkinson DS, Taylor RC, Dillin A |publisher=Academic Press |year=2012 |isbn=978-0-12-394620-1 |veditors=Rothman JH, Singson A |pages=353–381 |chapter=Analysis of Aging |chapter-url=https://books.google.com/books?id=F-jp8kwcHiAC}}&lt;/ref&gt; Die meeste bekende mutasies en RNS-inmengingsteikens wat lewensduur verleng, is eerste in ''C. elegans'' ontdek.&lt;ref name=&quot;Reis2009&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Shmookler Reis RJ, Bharill P, Tazearslan C, Ayyadevara S |date=October 2009 |title=Extreme-longevity mutations orchestrate silencing of multiple signaling pathways |journal=Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - General Subjects |volume=1790 |issue=10 |pages=1075–1083 |doi=10.1016/j.bbagen.2009.05.011 |pmc=2885961 |pmid=19465083}}&lt;/ref&gt;

Die faktore wat as invloede op biologiese veroudering voorgestel is,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mitochondrial Theory of Aging and Other Aging Theories |url=http://www.1vigor.com/science/mitochondrial-theory/ |access-date=4 October 2013 |publisher=1Vigor}}&lt;/ref&gt; val in twee hoofkategorieë: &quot;geprogrammeer&quot; en &quot;skadeverwant&quot;.&lt;ref name=&quot;Jin_2010&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Jin K |date=October 2010 |title=Modern Biological Theories of Aging |journal=Aging and Disease |volume=1 |issue=2 |pages=72–74 |pmc=2995895 |pmid=21132086}}&lt;/ref&gt; Geprogrammeerde faktore volg 'n biologiese tydskaal, dalk een wat 'n verlenging is van die een wat {{nowrap|kindertydgroei en -ontwikkeling}} reguleer. Dié regulering sou afhang van veranderings in geenuitdrukking wat die stelsel beïnvloed wat verantwoordelik is vir instandhouding-, herstel- en verdedigingsmeganismes. Skadeverwante faktore sluit in interne en omgewingsaanslae op lewende organismes wat op verskillende vlakke ophopende skade aanrig.&lt;ref name=&quot;Jin_2010&quot; /&gt; 

==Voorkoming en vertraging==
===Lewenstyl===
'n Kaloriebeperking beïnvloed baie diere se lewensduur aansienlik, veral die vermoë om ouderdomsverwante siektes uit te stel of te voorkom.&lt;ref name=&quot;Guarente2005&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Guarente L, Picard F |date=February 2005 |title=Calorie restriction--the SIR2 connection |url=https://archive.org/details/cell_2005-02-25_120_4/page/473 |journal=Cell |volume=120 |issue=4 |pages=473–82 |doi=10.1016/j.cell.2005.01.029 |pmid=15734680 |doi-access=free |s2cid=14245512}}&lt;/ref&gt; Gewoonlik beteken dit die inname van 60-70% van die kalorieë wat 'n dier normaalweg sou inneem terwyl dit nog genoeg voedingstowwe inkry.&lt;ref name=&quot;Guarente2005&quot; /&gt; In [[knaagdier]]e het dit lewensduur tot 50% verleng;&lt;ref name=&quot;Agarwal2011&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Agarwal B, Baur JA |date=January 2011 |title=Resveratrol and life extension |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |volume=1215 |issue=1 |pages=138–43 |bibcode=2011NYASA1215..138A |doi=10.1111/j.1749-6632.2010.05850.x |pmid=21261652 |doi-access=free |s2cid=41701458}}&lt;/ref&gt; 'n soortgelyke invloed is behaal met gis en ''Drosophila'' ('n genus [[Vlieg|vlieë]]).&lt;ref name=&quot;Guarente2005&quot; /&gt; Geen data daaroor bestaan vir die mens nie,&lt;ref name=&quot;Junnila2013&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Junnila RK, List EO, Berryman DE, Murrey JW, Kopchick JJ |date=June 2013 |title=The GH/IGF-1 axis in ageing and longevity |journal=Nature Reviews. Endocrinology |volume=9 |issue=6 |pages=366–376 |doi=10.1038/nrendo.2013.67 |pmc=4074016 |pmid=23591370}}&lt;/ref&gt; maar verskeie verslae steun beskerming teen ouderdomsverwante siektes.&lt;ref&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Larson-Meyer DE, Newcomer BR, Heilbronn LK, Volaufova J, Smith SR, Alfonso AJ, Lefevre M, Rood JC, Williamson DA, Ravussin E |date=June 2008 |title=Effect of 6-month calorie restriction and exercise on serum and liver lipids and markers of liver function |journal=Obesity |volume=16 |issue=6 |pages=1355–62 |doi=10.1038/oby.2008.201 |pmc=2748341 |pmid=18421281}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Heilbronn LK, de Jonge L, Frisard MI, DeLany JP, Larson-Meyer DE, Rood J, Nguyen T, Martin CK, Volaufova J, Most MM, Greenway FL, Smith SR, Deutsch WA, Williamson DA, Ravussin E |date=April 2006 |title=Effect of 6-month calorie restriction on biomarkers of longevity, metabolic adaptation, and oxidative stress in overweight individuals: a randomized controlled trial |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-04-05_295_13/page/n66 |journal=JAMA |volume=295 |issue=13 |pages=1539–48 |doi=10.1001/jama.295.13.1539 |pmc=2692623 |pmid=16595757}}&lt;/ref&gt; 

In sy boek ''How and Why We Age'' skryf Hayflick kaloriebeperking sal nie vir die mens voordelig wees nie en noem die Baltimore Longitudinal Study of Aging, wat getoon het dat mense wat skraal is nie noodwendig langer lewe nie.&lt;ref name=&quot;Hayflick 1994&quot;&gt;{{Cite book |url=https://archive.org/details/howwhyweage00hayf/page/261 |title=How and why we age |vauthors=Hayflick L |publisher=Ballantine Books |year=1994 |isbn=978-0-345-33918-8 |location=New York |page=[https://archive.org/details/howwhyweage00hayf/page/261 261] |oclc=29908633 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Daar is ook ander verwarrende faktore, soos die [[rookgewoonte]], wat beide eetlus demp en lewensduur verkort of massaverlies weens 'n terminale siekte. Soms word ook beweer gematigde oorgewig later in die lewe kan oorlewing bevorder. Dié faktore moet nog uitgeklaar word. Intussen lyk dit of die optimale liggaamsmassa bo 65 jaar ooreenstem met 'n skraler liggaamsmassaindeks van 23 tot 27.&lt;ref name=&quot;Bowman2016&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Bowman K, Delgado J, Henley WE, Masoli JA, Kos K, Brayne C, Thokala P, Lafortune L, Kuchel GA, Ble A, Melzer D |date=February 2017 |title=Obesity in Older People With and Without Conditions Associated With Weight Loss: Follow-up of 955,000 Primary Care Patients |journal=The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences |volume=72 |issue=2 |pages=203–209 |doi=10.1093/gerona/glw147 |pmc=5233914 |pmid=27492450}}&lt;/ref&gt;

[[Beeld:Habibaadansalat.jpg|thumb|220px|’n Bejaarde vrou.]]
[[Beeld:003 p4 dd.JPG|thumb|220px|’n Bejaarde man.]]
Dit hou ook voordele vir 'n langer lewe in wanneer die inname van proteïene verminder word sonder 'n afname in kalorieë.&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Nakagawa S, Lagisz M, Hector KL, Spencer HG |date=June 2012 |title=Comparative and meta-analytic insights into life extension via dietary restriction |journal=Aging Cell |volume=11 |issue=3 |pages=401–9 |doi=10.1111/j.1474-9726.2012.00798.x |pmid=22268691 |doi-access=free |s2cid=19043668}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Simpson SJ, Raubenheimer D |date=October 2009 |title=Macronutrient balance and lifespan |journal=Aging |volume=1 |issue=10 |pages=875–80 |doi=10.18632/aging.100098 |pmc=2815731 |pmid=20157561}}&lt;/ref&gt; 'n Beperking op proteïene onderdruk twee meganismes wat vermoedelik tot veroudering lei, mTOR en IGF-1.&lt;ref name=&quot;Fontana2010&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Fontana L, Partridge L, Longo VD |date=April 2010 |title=Extending healthy life span--from yeast to humans |url=https://archive.org/details/sim_science_2010-04-16_328_5976/page/321 |journal=Science |volume=328 |issue=5976 |pages=321–6 |bibcode=2010Sci...328..321F |doi=10.1126/science.1172539 |pmc=3607354 |pmid=20395504}}&lt;/ref&gt; 

Die [[Middellandse See|Mediterreense]] dieet word daarvoor geprys dat dit die gevaar van hartsiektes en 'n vroeë dood beperk.&lt;ref&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Rees K, Takeda A, Martin N, Ellis L, Wijesekara D, Vepa A, Das A, Hartley L, Stranges S |date=March 2019 |title=Mediterranean-style diet for the primary and secondary prevention of cardiovascular disease |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume=2019 |issue=3 |pages=CD009825 |doi=10.1002/14651858.CD009825.pub3 |pmc=6414510 |pmid=30864165 |collaboration=Cochrane Heart Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pmid18786971&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Sofi F, Cesari F, Abbate R, Gensini GF, Casini A |date=September 2008 |title=Adherence to Mediterranean diet and health status: meta-analysis |journal=BMJ |volume=337 |issue=sep11 2 |pages=a1344 |doi=10.1136/bmj.a1344 |pmc=2533524 |pmid=18786971}}&lt;/ref&gt; Die grootste rede hiervoor blyk 'n hoër inname te wees van [[groente]], [[Vis (voedsel)|vis]], [[vrug]]te, [[neut]]e en essensiële vetsure soos [[olyf]]olie.&lt;ref name=&quot;deGaetano2016&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=de Gaetano G |date=2016-08-29 |title=Mediterranean diet associated with lower risk of early death in cardiovascular disease patients. ''European Society of Cardiology'' |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2016/08/160829094040.htm |journal=ScienceDaily}}&lt;/ref&gt;

In teenstelling daarmee kan die inname van sekere kossoorte soos [[suiker]], verfynde [[Koolhidraat|koolhidrate]], [[alkohol]], [[Geprosesseerde kos|geprosesseerde vleise]] en oliegebraaide kos veroudering verhaas.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 October 2020 |title=5 Foods That Speed Up Aging |url=https://health.usnews.com/wellness/food/slideshows/foods-that-age-you |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009164957/https://health.usnews.com/wellness/food/slideshows/foods-that-age-you |archive-date=9 October 2020 |website=US News}}&lt;/ref&gt;

Die hoeveelheid slaap het ook 'n invloed op langlewendheid. Mense wat die langste lewe, slaap volgens verslae tusssen ses en sewe uur per nag.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 February 2002 |title=Experts challenge study linking sleep, life span |work=CNN |url=http://edition.cnn.com/2002/HEALTH/02/14/sleep.study/index.html |access-date=29 October 2013 |vauthors=Rowland R}}&lt;/ref&gt; 'n Gebrek aan slaap (minder as vyf uur per nag) meer as verdubbel die kans op sterfte aan hartbloedvatsiektes. Te veel slaap (meer as nege uur) word ook verbind met 'n verdubbeling in die risiko van sterfte, hoewel nie aan hartbloedvatsiektes nie.&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Ferrie JE, Shipley MJ, Cappuccio FP, Brunner E, Miller MA, Kumari M, Marmot MG |date=December 2007 |title=A prospective study of change in sleep duration: associations with mortality in the Whitehall II cohort |journal=Sleep |volume=30 |issue=12 |pages=1659–66 |doi=10.1093/sleep/30.12.1659 |pmc=2276139 |pmid=18246975}}&lt;/ref&gt;

[[Fisiese oefening|Fisieke oefening]] kan 'n mense se lewensverwagting verleng.&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Gremeaux V, Gayda M, Lepers R, Sosner P, Juneau M, Nigam A |date=December 2012 |title=Exercise and longevity |journal=Maturitas |volume=73 |issue=4 |pages=312–317 |doi=10.1016/j.maturitas.2012.09.012 |pmid=23063021}}&lt;/ref&gt; Mense wat matig tot baie oefen, het 'n laer sterftesyfer as mense wat nie fisiek aktief is nie.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=United States Department of Health And Human Services |url=https://books.google.com/books?id=WZZPc1FmL7QC&amp;q=+United+States.+Department+of+Health.+Physical+activity+and+health:+a+report+of+the+Surgeon+General.+diane+Publishing,+1996.&amp;pg=PA3 |title=Physical activity and health: a report of the Surgeon General |publisher=United States Department of Health and Human Services |year=1996 |isbn=978-1-4289-2794-0}}&lt;/ref&gt; Die grootste voordele uit oefening word bereik by omtrent 3&amp;nbsp;500 [[Metaboliese ekwivalent|MET]]-minute per week.&lt;ref name=BMJ2016/&gt; Om byvoorbeeld elke dag 10 minute trappe te klim, 15 minute te stofsuig, 20 minute in die tuin te werk, 20 minute te draf en 25 minute te loop of fiets te ry sal saam sowat 3&amp;nbsp;000 MET-minute per week wees.&lt;ref name=&quot;BMJ2016&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Kyu HH, Bachman VF, Alexander LT, Mumford JE, Afshin A, Estep K, Veerman JL, Delwiche K, Iannarone ML, Moyer ML, Cercy K, Vos T, Murray CJ, Forouzanfar MH |date=August 2016 |title=Physical activity and risk of breast cancer, colon cancer, diabetes, ischemic heart disease, and ischemic stroke events: systematic review and dose-response meta-analysis for the Global Burden of Disease Study 2013 |journal=BMJ |volume=354 |pages=i3857 |doi=10.1136/bmj.i3857 |pmc=4979358 |pmid=27510511}}&lt;/ref&gt; 

Die vermyding van chroniese spanning (in teenstelling met akute spanning) word in die meeste studies verbind met 'n stadiger verlies van [[Telomeer|telomere]]&lt;ref name=&quot;pmid26318949&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Notterman DA, Mitchell C |date=October 2015 |title=Epigenetics and Understanding the Impact of Social Determinants of Health |url=https://archive.org/details/sim_pediatric-clinics-of-north-america_pediatric-clinics-of-north-america_2015-10_62_5/page/1227 |journal=Pediatric Clinics of North America |type=Review |volume=62 |issue=5 |pages=1227–40 |doi=10.1016/j.pcl.2015.05.012 |pmc=4555996 |pmid=26318949}}&lt;/ref&gt; en met 'n afname in vlakke van [[kortisol]] (hidrokortisoon). 'n Kortisolvlak wat chronies hoog is, benadeel die [[immuunstelsel]], veroorsaak hartskade/arterosklerose en word verbind met gesigsveroudering, wat weer 'n aanduiding kan wees van 'n toename in swartgalligheid en sterfte.&lt;ref name=&quot;Noordam2012&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Noordam R, Gunn DA, Tomlin CC, Rozing MP, Maier AB, Slagboom PE, Westendorp RG, van Heemst D, de Craen AJ |date=October 2012 |title=Cortisol serum levels in familial longevity and perceived age: the Leiden longevity study |journal=Psychoneuroendocrinology |volume=37 |issue=10 |pages=1669–75 |doi=10.1016/j.psyneuen.2012.02.013 |pmid=22429748 |doi-access=free |s2cid=16189194}}&lt;/ref&gt; Daar is aanduidings dat eensaamheid 'n groter sterwensgevaar inhou as rook.&lt;ref name=&quot;HoltLunstad2010&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Holt-Lunstad J, Smith TB, Layton JB |date=July 2010 |title=Social relationships and mortality risk: a meta-analytic review |journal=PLOS Medicine |volume=7 |issue=7 |pages=e1000316 |doi=10.1371/journal.pmed.1000316 |pmc=2910600 |pmid=20668659}}&lt;/ref&gt; 

Spanning kan verminder word deur sosiale verkeer, spiritualiteit en (meer vir mans as vir vroue) 'n getroude lewe. Dit word alles verbind met langlewendheid.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Social ties are good for your health |url=https://bewell.stanford.edu/features/social-ties-good-health |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160911082609/http://bewell.stanford.edu/features/social-ties-good-health |archive-date=11 September 2016 |website=stanford.edu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Handbook of religion and health |url=https://archive.org/details/handbookofreligi0000koen |vauthors=Koenig HG, King DE, Carson VB |date=2012 |publisher=Oxford University Press |edition=2nd |location=New York |pages=[https://archive.org/details/handbookofreligi0000koen/page/476 476]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 April 2015 |title=Married Vs Single: What Science Says Is Better For Your Health |url=http://www.medicaldaily.com/married-vs-single-what-science-says-better-your-health-327878 |website=medicaldaily.com}}&lt;/ref&gt;

===Mediese ingryping===
'n Paar middels het getoon hulle vertraag veroudering in diere of keer dit om, maar daar is geen bewyse van dié gevolge in mense nie. In 'n oorsig lê Wolf (2021) klem daarop dat 'n paar van dié middels (soos resveratrol, rapamisien en metformien) almal massaverlies veroorsaak, 'n faktor wat &quot;as onbelangrik afgemaak word&quot; in baie publikasies oor veroudering; dit is dus waarskynlik dat die middels net die lewensverkortende uitwerking van obesiteit teenwerk en nie veel kan doen vir iemand met 'n normale liggaamsmassa nie.&lt;ref name=&quot;Wolf2021&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Wolf AM |date=December 2021 |title=Rodent diet aids and the fallacy of caloric restriction |journal=Mechanisms of Ageing and Development |volume=200 |pages=111584 |doi=10.1016/j.mad.2021.111584 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

In 2015 is die middel [[metformien]] getoets vir 'n moontlike vertraging in die veroudering in die [[wurm]] ''C. elegans'' en die [[kriek]] ''Acheta domesticus''.&lt;ref name=Pry2015/&gt; Die uitwerking op gesonde mense is onbekend.&lt;ref name=&quot;Pry2015&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Pryor R, Cabreiro F |date=November 2015 |title=Repurposing metformin: an old drug with new tricks in its binding pockets |journal=The Biochemical Journal |volume=471 |issue=3 |pages=307–22 |doi=10.1042/bj20150497 |pmc=4613459 |pmid=26475449}}&lt;/ref&gt; 

Rapamisien het in 2006 die eerste keer getoon dat dit die lewe in [[Eukarioot|eukariote]] verleng, in 'n studie van Powers et al. Daarin is bewys 'n klein dosis rapamisien verleng die lewe in gisselle.&lt;ref name=&quot;pmid16418483&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Powers RW, Kaeberlein M, Caldwell SD, Kennedy BK, Fields S |date=January 2006 |title=Extension of chronological life span in yeast by decreased TOR pathway signaling |url=https://archive.org/details/sim_genes-development_2006-01-15_20_2/page/174 |journal=Genes &amp; Development |volume=20 |issue=2 |pages=174–84 |doi=10.1101/gad.1381406 |pmc=1356109 |pmid=16418483}}&lt;/ref&gt; In 2009 is die lewensduur van muise wat rapamisien ingegee is, met tussen 28% en 38% verleng in die tyd van die studie, of met tussen 9% en 14% oor hulle hele lewensduur. Die proefneming is gedoen op muise vanaf 20 maande, wat ooreenstem met 60 mensejare.&lt;ref name=&quot;pmid19587680&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Harrison DE, Strong R, Sharp ZD, Nelson JF, Astle CM, Flurkey K, Nadon NL, Wilkinson JE, Frenkel K, Carter CS, Pahor M, Javors MA, Fernandez E, Miller RA |date=July 2009 |title=Rapamycin fed late in life extends lifespan in genetically heterogeneous mice |journal=Nature |volume=460 |issue=7253 |pages=392–5 |bibcode=2009Natur.460..392H |doi=10.1038/nature08221 |pmc=2786175 |pmid=19587680}}&lt;/ref&gt; Rapamisien het daarna ook in verskeie ander studies bewys dat hulle muise se lewe verleng.&lt;ref name=&quot;Miller2010&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Miller RA, Harrison DE, Astle CM, Baur JA, Boyd AR, de Cabo R, Fernandez E, Flurkey K, Javors MA, Nelson JF, Orihuela CJ, Pletcher S, Sharp ZD, Sinclair D, Starnes JW, Wilkinson JE, Nadon NL, Strong R |date=February 2011 |title=Rapamycin, but not resveratrol or simvastatin, extends life span of genetically heterogeneous mice |journal=The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences |volume=66 |issue=2 |pages=191–201 |doi=10.1093/gerona/glq178 |pmc=3021372 |pmid=20974732}}&lt;/ref&gt; Dit word nou getoets op 'n niemenslike [[primaat]] (die klouapie).&lt;ref name=&quot;Tardif2015&quot;&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Tardif S, Ross C, Bergman P, Fernandez E, Javors M, Salmon A, Spross J, Strong R, Richardson A |date=May 2015 |title=Testing efficacy of administration of the antiaging drug rapamycin in a nonhuman primate, the common marmoset |journal=The Journals of Gerontology. Series A, Biological Sciences and Medical Sciences |volume=70 |issue=5 |pages=577–87 |doi=10.1093/gerona/glu101 |pmc=4400395 |pmid=25038772}}&lt;/ref&gt;

Die kankergenetikus Ronald A. DePinho en sy kollegas het navorsing op muise gepubliseer waar [[telomerase]]-aktiwiteit die eerste keer geneties verwyder is. Toe, nadat die muise voortydig verouder het, is die telomerase-aktiwiteit herstel deur die telomerasiegeen te heraktiveer. Die muise is hierdeur verjong: Krimpende [[testikel]]s het herstel en die diere het hulle [[vrugbaarheid]] herwin. Ander organe soos die [[lewer]] en [[brein]] het ook herstel. &quot;[Die gevolgtrekking] bied die moontlikheid dat normale menslike veroudering vertraag kan word deur die ensieme te herstel in selle waar dit ophou werk het&quot;, sê Ronald DePinho. Die aktivering van telomerase in mense kan egter moontlik die groei van gewasse bevorder.&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Callaway E |year=2010 |title=Telomerase reverses ageing process |journal=Nature |doi=10.1038/news.2010.635}}&lt;/ref&gt;

In 2023 het navorsers by die Sinclair-laboratorium van die Harvard Mediese Skool ou muise verjong deur hulle [[DNS]] met geenterapie te herstel.&lt;ref name=&quot;harvard&quot;/&gt; Die muise se selle het die gene in vorme van proteïen omgesit en so is aspekte van veroudering uitgewis.&lt;ref name=&quot;harvard&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cbsnews.com/boston/news/harvard-researchers-reverse-aging-in-mice/ |website=CBS |archive-url=https://web.archive.org/web/20230126000918/https://www.cbsnews.com/boston/news/harvard-researchers-reverse-aging-in-mice/ |title=Harvard researchers reverse aging in mice |archive-date=January 25, 2023 |author=Jordyn Jagolinzer}}&lt;/ref&gt;

===Navorsing===
Sommige navorsingsprojekte is gerig op stadige veroudering en die verlenging van 'n gesonde lewensduur.&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Blagosklonny MV |date=March 2009 |title=Validation of anti-aging drugs by treating age-related diseases |journal=Aging |volume=1 |issue=3 |pages=281–8 |doi=10.18632/aging.100034 |pmc=2806014 |pmid=20157517}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Kogan V, Molodtsov I, Menshikov LI, Shmookler Reis RJ, Fedichev P |date=August 2015 |title=Stability analysis of a model gene network links aging, stress resistance, and negligible senescence |journal=Scientific Reports |volume=5 |pages=13589 |arxiv=1408.0463 |bibcode=2015NatSR...513589K |doi=10.1038/srep13589 |pmc=4551969 |pmid=26316217}}&lt;/ref&gt; In 1993 het die Yale-gesondheids-en-verouderingstudie&lt;ref&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Cornoni-Huntley J, Ostfeld AM, Taylor JO, Wallace RB, Blazer D, Berkman LF, Evans DA, Kohout FJ, Lemke JH, Scherr PA |date=February 1993 |title=Established populations for epidemiologic studies of the elderly: study design and methodology |journal=Aging |volume=5 |issue=1 |pages=27–37 |doi=10.1007/bf03324123 |pmid=8481423 |s2cid=26861993}}&lt;/ref&gt; op die belangrikheid gewys van fisieke aktiwiteit en gemaan teen negatiewe stereotipes wat ouderdom betref.

Dr. David Snowdon se studie oor veroudering en Alzheimersiekte het baie interessante ontdekkings gedoen oor geheue, die uitwerking van positief uitgedrukte emosies en hoe om 'n langer lewe van beter gehalte te lei.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Danner |first1=Deborah D. |last2=Snowdon |first2=David A. |last3=Friesen |first3=Wallace V. |date=2001 |title=Positive emotions in early life and longevity: Findings from the nun study. |url=http://doi.apa.org/getdoi.cfm?doi=10.1037/0022-3514.80.5.804 |journal=Journal of Personality and Social Psychology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=804–813 |doi=10.1037/0022-3514.80.5.804 |issn=1939-1315 |pmid=11374751}}&lt;/ref&gt;

Die Amerikaanse Nasionale Instituut oor Veroudering befonds tans 'n ingrypingstoetsprogram vir muise.&lt;ref&gt;{{Cite journal |display-authors=6 |vauthors=Miller RA, Harrison DE, Astle CM, Floyd RA, Flurkey K, Hensley KL, Javors MA, Leeuwenburgh C, Nelson JF, Ongini E, Nadon NL, Warner HR, Strong R |date=August 2007 |title=An Aging Interventions Testing Program: study design and interim report |journal=Aging Cell |volume=6 |issue=4 |pages=565–75 |doi=10.1111/j.1474-9726.2007.00311.x |pmid=17578509 |hdl-access=free |s2cid=2409462 |hdl=2027.42/74625}}&lt;/ref&gt; Die program doen paralelle proefnemings by drie internasionaal erkende muisverouderingsentrums.

Verskeie maatskappye en organisasies, soos Google Calico, Human Longevity, Craig Venter, Gero,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ageing |url=http://gero.com/aging-research |access-date=2015-02-04 |website=Gero |archive-date=2016-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160121030708/http://gero.com/aging-research |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; en Wetenskap vir Lewensverlenging in Rusland&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Science for Life Extension |url=http://www.scienceagainstaging.org/ENG/index_ENG.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218035718/http://www.scienceagainstaging.org/ENG/index_ENG.html |archive-date=18 February 2015 |access-date=2015-02-03 |website=Science against aging foundation}}&lt;/ref&gt; het verklaar hulle doel is om veroudering stop te sit of te vertraag.

Pryse bestaan vir die verlenging van die lewensduur van soogdiere. Die Metusalagstigting bied die M-prys aan. Die Palo Alto Longevity Prize van $1 miljoen is onlangs geloods. Dit is daarop gemik om spanne van oor die wêreld aan te moedig om mee te ding in 'n poging om &quot;die kode te kraak&quot; wat ons gesondheid en lewensduur beheer.&lt;ref name=&quot;palo&quot;&gt;{{Cite web |title=FAQ |url=http://paloaltoprize.com/faq/ |access-date=1 October 2014 |publisher=Palo Alto Longevity Prize |archive-date= 6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006100629/http://paloaltoprize.com/faq/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date=9 September 2014 |title=Silicon Valley Investor Backs $1 Million Prize to End Death |url=http://www.businessweek.com/articles/2014-09-09/silicon-valley-investor-backs-1-million-longevity-prize |magazine=Bloomberg Businessweek |access-date=1 October 2014 |vauthors=Vance A |archive-date=10 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140910162101/http://www.businessweek.com/articles/2014-09-09/silicon-valley-investor-backs-1-million-longevity-prize |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Gemeenskap en kultuur==
[[Beeld:Menneske Aldrene (C. W. Eckersberg).png|thumb|260px|Christoffer Wilhelm Eckersberg se voorstelling van die veroudering van die mens.]] 

Verskillende kulture druk ouderdom op verskillende maniere uit. Die ouderdom van ’n mens word gewoonlik getel in volle jare vanaf die geboorte. Ander soorte verdelings is lewenstydperke: [[kind]]erjare (ook preadolessensie, adolessensie), vroeë, middel- en laat [[volwassene|volwassenheid]]. Minder formele terme sluit in &quot;voortieners&quot;, &quot;tieners&quot;, &quot;twintigerjare&quot;, &quot;dertigerjare&quot;, ensovoorts.

Die meeste regstelsels bepaal spesifieke ouderdomme waarop dit wettig of verpligtend is om sekere goed te doen. Dit sluit in stemgeregtige ouderdom, wettige ouderdom vir alkoholgebruik, instemmingsouderdom, meerderjarigheid, ouderdom van misdaadverantwoordelikheid, troubare ouderdom en verpligte aftreeouderdom. Toegang tot ’n rolprentteater kan byvoorbeeld beperk word tot ’n sekere ouderdom vir ’n spesifieke rolprent. Kinders of bejaardes van ’n sekere ouderdom kan afslag kry op reistariewe. Elke nasie, regerings- en nieregeringsorganisasie het verskillende maniere om ouderdom te klassifiseer. Chronologiese veroudering kan dus verskil van &quot;sosiale veroudering&quot; (kulturele verwagtings van hoe iemand behoort op te tree as hulle ouer word) en biologiese veroudering (mense se fisieke toestand terwyl hulle ouer word).&lt;ref&gt;Phillips, Judith, Kristine Ajrouch, and Sarah Hillcoat-Nallétamby (2010) ''Key Concepts in Social Gerontology''. SAGE Publications. {{ISBN|978-1-4462-0428-3}}. pp. 12–13.&lt;/ref&gt;

===Ekonomie===
Bevolkingsveroudering is die toename in die aantal of die proporsie van ouer mense in die gemeenskap. Dit het drie moontlike oorsake: migrasie, ’n langer lewensverwagting (’n afname in sterfgevalle) en ’n afname in geboortes. Veroudering het ’n aansienlike impak op die gemeenskap. Jong mense het gewoonlik minder wetlike voorregte (as hulle [[minderjarig]] is), hulle is meer geneig om op politieke en sosiale veranderings aan te dring, om nuwe [[tegnologie]] te ontwikkel en gebruik, en om opvoeding nodig te hê. Ouer mense het ander vereistes van die gemeenskap en regering, soos besit van eiendom en pensioen.&lt;ref name=&quot;Vincent 2005&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Vincent JA | title = Understanding generations: political economy and culture in an ageing society | journal = The British Journal of Sociology | volume = 56 | issue = 4 | pages = 579–99 | date = December 2005 | pmid = 16309437 | doi = 10.1111/j.1468-4446.2005.00084.x | s2cid = 1775770 }}&lt;/ref&gt;

In die 21ste eeu is veroudering een van die grootste bevolkingsneigings.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unfpa.org/publications/population-ageing-and-development-0 |title=Population Ageing and Development |year=2002 |publisher= UNFPA}}&lt;/ref&gt; Meer as 11% van die wêreld se huidige bevolking is 60 jaar of ouer en die [[Verenigde Nasies]] (VN) se Bevolkingsfonds raam dat dit teen 2050 tot sowat 22% sal styg.&lt;ref name=&quot;Ageing in the Twenty-First Century&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.unfpa.org/publications/ageing-twenty-first-century |title=Ageing in the Twenty-First Century |year=2012 |publisher= UNFPA}}&lt;/ref&gt; 

[[Beeld:2017 world map, median age by country.svg|thumb|links|400px|’n Kaart wat mediaanouderdomme vir 2017 aandui.]]
Veroudering kom voor vanweë ontwikkeling, wat beter voeding, sanitasie, gesondheidsorg, opvoeding en ekonomiese welsyn tot gevolg gehad het. Gevolglik neem vrugbaarheid af en lewensverwagting toe. Die lewensverwagting is in 33 lande hoër as 80 jaar. Veroudering is ’n &quot;wêreldwye verskynsel&quot; wat die vinnigste in [[ontwikkelende land]]e toeneem, insluitende dié met groot jong bevolkings, en stel sosiale en ekonomiese uitdagings wat oorkom kan word met &quot;die regte stel beleidsrigtings om individue, families en gemeenskappe toe te rus om hierdie uitdagings te bowe te kom en voordeel daaruit te trek&quot;.&lt;ref name=&quot;unfpa.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.unfpa.org/ageing|title=Ageing |publisher= UNFPA – United Nations Population Fund|work=unfpa.org}}&lt;/ref&gt;

Terwyl lewensverwagting styg en geboortes afneem in [[ontwikkelde land]]e, styg die mediaanouderdom ook. Volgens die VN vind hierdie proses plaas in feitlik elke land ter wêreld.&lt;ref name=&quot;devrep05&quot;&gt;{{Cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR05_complete.pdf|
title=UN Human Development Report 2005|access-date=7 Oktober 2010|publisher=United Nations Development Programme |archive-url = https://web.archive.org/web/20080527203423/http://hdr.undp.org/en/media/hdr05_complete.pdf |archive-date = 27 Mei 2008}}&lt;/ref&gt; ’n Stygende mediaanouderdom kan aansienlike sosiale en ekonomiese implikasies inhou, aangesien die werkplek progressief ouer word en die aantal ou werkers en pensioentrekkers toeneem in vergelyking met die jong werkers. Ouer mense het gewoonlik meer geld vir gesondheidsorg nodig as jonger mense en maak aanspraak op pensioen.&lt;ref name=&quot;aging-workforce&quot;&gt;{{cite web|last=Chosewood|first=L. Casey|title=Safer and Healthier at Any Age: Strategies for an Aging Workforce|url=http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2012/07/agingworkforce/|work=NIOSH Science Blog|publisher=National Institute for Occupational Safety and Health|access-date=6 Augustus 2012|archive-date=28 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728014951/http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2012/07/agingworkforce/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Sommige mense het al gesê bevolkingsveroudering het ekonomiese ontwikkeling gestrem.&lt;ref name=&quot;Basakha 2015&quot;&gt;{{cite journal| vauthors = Basakha M, Yavari K, Sadeghi H, Naseri A |title=Population Aging And Iran's Non-Oil Economic Growth|journal= Payavard Salamat |year=2015|volume= 9 |issue=2|pages= 131–46|url=http://payavard.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-113&amp;sid=1&amp;slc_lang=en}}&lt;/ref&gt; Bewyse dui daarop dat pensioene nie net vir ouer mense voordelig is nie, maar soms vir hele gesinne of families, veral in krisistye wanneer daar ’n werktekort of {{nowrap|-verlies}} in huishoudings kan wees. In ’n studie in 2003 deur die [[Australië|Australiese]] regering is geraam &quot;vroue tussen 65 en 74 jaar dra A$16&amp;nbsp;miljard per jaar by tot versorging sonder betaling en welsynwerk. Mans in dieselfde ouderdomsgroep dra nog A$10&amp;nbsp;miljard per jaar by.&quot;&lt;ref name=&quot;Ageing in the Twenty-First Century&quot;/&gt;

Vanweë die toename van ouer mense in die bevolking sal uitgawes vir gesondheidsorg in die komende dekades bly toeneem relatief tot die ekonomie. Dit is al as ’n negatiewe verskynsel beskou en doeltreffende strategieë soos die verbetering van arbeidsproduktiwiteit moet oorweeg word om die negatiewe gevolge van veroudering teen te werk.&lt;ref name=&quot;Basakha 2014&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Basakha M, Yavari K, Sadeghi H, Naseri A | title = Health care cost disease as a threat to Iranian aging society | journal = Journal of Research in Health Sciences | volume = 14 | issue = 2 | pages = 152–6 | year = 2014 | pmid = 24728752 | url = http://jrhs.umsha.ac.ir/index.php/JRHS/article/view/1109/pdf | access-date = 19 Oktober 2020 | archive-date =  6 Augustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200806213242/http://jrhs.umsha.ac.ir/index.php/JRHS/article/view/1109/pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

===Gesondheidsorg===
[[Beeld:Remains of times. Moscow. 2015. (19372765604) (cropped).jpg|thumb|links|200px|'n Ouer Russiese vrou lees 'n koerant met 'n vergrootglas.]]
Met veroudering kom onafwendbare biologiese veranderings wat die risiko van siektes en ongeskiktheid verhoog.&lt;ref name=&quot;unfpa.org&quot; /&gt; Terwyl die uitwerking van 'n verouderende bevolking op die gemeenskap ingewikkeld is, is daar kommer oor die impak van die behoefte aan gesondheidsorg in die lande waar dit voorkom. Die talle voorstelle in geskrifte vir spesifieke ingrypings om die verwagte toename in die behoefte aan langtermynversorging te hanteer kan in vier groepe ingedeel word: die verbetering van stelseloptrede, die herontwerping van dienslewering, steun aan informele versorgers en 'n verskuiwing in demografiese parameters.&lt;ref name=&quot;Saltman2006&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Saltman RB, Dubois HF, Chawla M |year=2006 |title=The impact of aging on long-term care in Europe and some potential policy responses |journal=International Journal of Health Services |volume=36 |issue=4 |pages=719–46 |doi=10.2190/AUL1-4LAM-4VNB-3YH0 |pmid=17175843 |s2cid=45396303}}&lt;/ref&gt;

Die jaarlikse groei in nasionale gesondheidsuitgawes word egter nie hoofsaaklik deur 'n toename in die behoeftes van verouderende gemeenskappe veroorsaak nie, maar eerder deur 'n hoër inkomste, duurder mediese tegnologie, 'n gebrek aan gesondheidswerkers en 'n asimmetrie tussen verskaffers en pasiënte.&lt;ref name=&quot;Rheinhardt2003&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Reinhardt UE |year=2003 |title=Does the aging of the population really drive the demand for health care? |url=https://archive.org/details/sim_health-affairs_november-december-2003_22_6/page/27 |journal=Health Affairs |volume=22 |issue=6 |pages=27–39 |doi=10.1377/hlthaff.22.6.27 |pmid=14649430 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 

Veroudering verduidelik na raming net 0,2 persentasiepunte van die jaarlikse groei in mediese uitgawes van 4,3% sedert 1970. Daarbenewens het sekere veranderings in die Medicare-stelsel in Amerika daartoe gelei dat ouer mense tussen 1996 en 2000 altesaam 12,5% per jaar minder aan gesondheidsorg bestee het.&lt;ref name=&quot;Meara2004.&quot;&gt;{{Cite journal |vauthors=Meara E, White C, Cutler DM |year=2004 |title=Trends in medical spending by age, 1963-2000 |journal=Health Affairs |volume=23 |issue=4 |pages=176–83 |doi=10.1377/hlthaff.23.4.176 |pmid=15318578 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

===Eie indruk van ouderdom===
Skoonheidstandaarde verander deur die dekades voortdurend vanweë ’n groter persepsie van [[estetika]].&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Kattimani V, Tiwari RV, Gufran K, Wasan B, Shilpa PH, Khader AA | title = Botulinum Toxin Application in Facial Esthetics and Recent Treatment Indications (2013-2018) | journal = Journal of International Society of Preventive &amp; Community Dentistry | volume = 9 | issue = 2 | pages = 99–105 | date = March 2019 | pmid = 31058058 | pmc = 6489509 | doi = 10.4103/jispcd.JISPCD_430_18}}&lt;/ref&gt; Daarom brei die kosmetiese bedryf uit en word dit geleidelik deel van baie mense se persoonlike sorgroetine. Kosmeseutika ('n kombinasie van kosmetiese en farmaseutiese eienskappe in ’n enkele produk) is tans die vinnigs groeiende skoonheidsbedryf, met meer as $42&amp;nbsp;miljard wat in 2018 daarin gestort is.&lt;ref name=&quot;juh&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Juhász ML, Levin MK, Marmur ES | title = The use of natural ingredients in innovative Korean cosmeceuticals | journal = Journal of Cosmetic Dermatology | volume = 17 | issue = 3 | pages = 305–312 | date = Junie 2018 | pmid = 29363245 | doi = 10.1111/jocd.12492 | s2cid = 25982162 }}&lt;/ref&gt; Korea is aan die voorpunt van die navorsing oor en ontwikkeling van kosmeseutiese produkte met middels teen veroudering, insluitende bestanddele soos slakafskeidings, botaniese ekstrakte, groentee en rooiginseng.

[[Beeld:Eldre, Karin Beate Nosterud - norden.org.jpg|thumb|260px|'n Groep vrolike ouer mans.]]
Daar is bevind die afskeiding van die [[gewone tuinslak]] het antioksidantiese eienskappe, vermenigvuldig velselle en laat ekstrasellulêre [[proteïen]]e soos kollagaan en fibronektien (belangrike proteïene vir selvermeerdering) toeneem.&lt;ref name=&quot;juh&quot; /&gt;

Positiewe selfindrukke van veroudering word verbind met beter geestelike en fisieke gesondheid en welsyn.&lt;ref name=Sabatini2019&gt;{{cite journal | vauthors = Sabatini S, Silarova B, Martyr A, Collins R, Ballard C, Anstey KJ, Kim S, Clare L | display-authors = 6 | title = Associations of Awareness of Age-Related Change With Emotional and Physical Well-being: A Systematic Review and Meta-analysis | journal = The Gerontologist | volume = 60 | issue = 6 | pages = e477–e490 | date = Augustus 2020 | pmid = 31350849 | pmc = 7427487 | doi = 10.1093/geront/gnz101 }}&lt;/ref&gt; Positiewe selfindrukke van gesondheid is al verbind met beter welsyn en ’n afname in sterftes onder bejaardes.&lt;ref name=Idler2003&gt;{{cite journal |doi=10.1093/geront/43.3.372 |title=Discussion: Gender Differences in Self-Rated Health, in Mortality, and in the Relationship Between the Two |url=https://archive.org/details/sim_gerontologist_2003-06_43_3/page/372 |year=2003 | vauthors = Idler EL |journal=The Gerontologist |volume=43 |issue=3 |pages=372–75}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Deeg2003&gt;{{cite journal | vauthors = Deeg DJ, Bath PA | title = Self-rated health, gender, and mortality in older persons: introduction to a special section | url = https://archive.org/details/sim_gerontologist_2003-06_43_3/page/369 | journal = The Gerontologist | volume = 43 | issue = 3 | pages = 369–71 | date = Junie 2003 | pmid = 12810900 | doi = 10.1093/geront/43.3.369 }}&lt;/ref&gt; Dié gevoel is gewoonlik sterker by mans as by vroue,&lt;ref name=Deeg2003/&gt; maar dit is nie in alle studies bevind nie en is dalk net in sekere omstandighede waar.&lt;ref name=Benyamini2003&gt;{{cite journal | vauthors = Benyamini Y, Blumstein T, Lusky A, Modan B | title = Gender differences in the self-rated health-mortality association: is it poor self-rated health that predicts mortality or excellent self-rated health that predicts survival? | url = https://archive.org/details/sim_gerontologist_2003-06_43_3/page/396 | journal = The Gerontologist | volume = 43 | issue = 3 | pages = 396–405; discussion 372–5 | date = Junie 2003 | pmid = 12810904 | doi = 10.1093/geront/43.3.396  }}&lt;/ref&gt;

Wanneer mense ouer word, bly hulle subjektiewe gesondheid relatief stabiel, al verswak hulle objektiewe gesondheid.&lt;ref name=Kunz2000&gt;{{cite journal | vauthors = Kunzmann U, Little TD, Smith J | title = Is age-related stability of subjective well-being a paradox? Cross-sectional and longitudinal evidence from the Berlin Aging Study | url = https://archive.org/details/sim_psychology-and-aging_2000-09_15_3/page/511 | journal = Psychology and Aging | volume = 15 | issue = 3 | pages = 511–26 | date = September 2000 | pmid = 11014714 | doi = 10.1037/0882-7974.15.3.511 }}&lt;/ref&gt; Dit kan ’n gevolg wees van vergelyking,&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Heckhausen|first1=Jutta | name-list-format = vanc |title=Developmental Regulation in Adulthood: Age-Normative and Sociostructural Constraints as Adaptive Challenges|url=https://archive.org/details/developmentalreg0000heck|url-access=registration|isbn=978-0-521-02713-7|date=1999|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; soos wanneer ouer mense hulle eie gesondheid met dié van ander in hulle ouderdomsgroep vergelyk.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Sargent-Cox KA, Anstey KJ, Luszcz MA | title = Determinants of self-rated health items with different points of reference: implications for health measurement of older adults | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-aging-and-health_2008-09_20_6/page/739 | journal = Journal of Aging and Health | volume = 20 | issue = 6 | pages = 739–61 | date = September 2008 | pmid = 18625760 | doi = 10.1177/0898264308321035 | s2cid = 34866893 }}&lt;/ref&gt;

===Suksesvolle veroudering===
Die begrip &quot;suksesvolle veroudering&quot; kan na die 1950's teruggespoor word en het in die 1980's gewild geraak. Tradisionele definisies daarvan lê klem op die gebrek aan fisieke en kognitiewe gestremdhede.&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1017/CBO9780511665684.003 |chapter=Psychological perspectives on successful aging: The model of selective optimization with compensation |title=Successful Aging |year=1990 | vauthors = Baltes PB, Baltes MM | veditors = Baltes PB, Baltes MM |isbn=978-0-511-66568-4 |pages=1–34}}&lt;/ref&gt; In 1987 het Rowe en Kahn in ’n artikel suksesvolle veroudering beskryf as die betrokkenheid van drie elemente: a) gebrek aan siektes en gestremdhede, b) goeie kognitiewe en fisieke toestand, en c) sosiale en produktiewe betrokkenheid.&lt;ref name=&quot;Human aging: Usual and successful&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Rowe JW, Kahn RL | title = Human aging: usual and successful | url = https://archive.org/details/sim_science_1987-07-10_237_4811/page/143 | journal = Science | volume = 237 | issue = 4811 | pages = 143–9 | date = July 1987 | pmid = 3299702 | doi = 10.1126/science.3299702 | bibcode = 1987Sci...237..143R }}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}

==Skakels==
* [https://www.pitt.edu/~dash/aging.html &quot;Aging and Death in Folklore&quot;]
* [http://www.helpage.org/global-agewatch/ Global AgeWatch] &quot;Statistics on population aging and life expectancy&quot;
* HelpAge International and UNFPA (2012). [http://www.helpage.org/resources/ageing-in-the-21st-century-a-celebration-and-a-challenge/ &quot;Ageing in the 21st Century – A Celebration and a Challenge&quot;.]
{{CommonsKategorie-inlyn|Ageing}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Ageing}}

{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Veroudering| ]]</text>
      <sha1>gqscavuxpk2aw532sieaopupcoaieyr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bilirubien</title>
    <ns>0</ns>
    <id>364506</id>
    <revision>
      <id>3362227</id>
      <parentid>3339024</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="sgnq03xhmeqnbuath3a8hc2lwv2dr9x" xml:space="preserve">{{Mediese vrywaringsnota}}
[[Lêer:Bilirubin ZZ.svg|duimnael|Chemiese struktuurformule vir bilirubien]]
'''Bilirubien''' (afgekort '''BR''') is 'n geel verbinding wat voorkom in die normale kataboliese pad wat heem in [[Gewerweldes|gewerwelde diere]] afbreek. Hierdie katabolisme is 'n noodsaaklike proses vir die opruiming van afvalstowwe wat ontstaan ​​as gevolg van die vernietiging van verouderde of abnormale [[rooibloedsel]]le.{{R|Braunstein2019}} Eers word die [[hemoglobien]] gestroop van die heemmolekule wat dan deur verskillende prosesse van porfirienkatabolisme beweeg, afhangende van die deel van die liggaam waarin die afbreek plaasvind. Die molekules wat in die [[urine|urien]] uitgeskei word, verskil byvoorbeeld van dié wat in [[ontlasting]] uitgeskei word.{{R|Test}} Die produksie van biliverdien uit heem is die eerste belangrike stap in die kataboliese weg, waarna die [[ensiem]] biliverdienreduktase die tweede stap uitvoer, wat bilirubien uit biliverdien produseer.{{R|boron|mos}}

Bilirubien word in [[gal]] en urine uitgeskei, en verhoogde vlakke kan dui op sekere siektes.{{R|Smith2010}} Dit is verantwoordelik vir die geel kleur van kneusplekke en die geel verkleuring by [[geelsug]]. Die daaropvolgende afbreekprodukte, soos sterkobilien, veroorsaak die bruin kleur van ontlasting. 'n Ander afbreekproduk, urobilien, is die hoofkomponent van die strooi-geel kleur in urine.

Bilirubien word ook in plante aangetref.{{R|Pirone}}

== Verwysings ==
{{verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;boron&quot;&gt;{{cite book | last1=Boron | first1=W. |last2=Boulpaep |first2=E. | title=Medical physiology : a cellular and molecular approach | url=https://archive.org/details/medicalphysiolog0000boro | publisher=Elsevier Saunders | publication-place=Philadelphia, Pa | year=2005 | isbn=1-4160-2328-3 | oclc=56191776 | language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Braunstein2019&quot;&gt;{{cite web | last=Braunstein |first=Evan | title=Overview of Hemolytic Anemia – Hematology and Oncology | website=Merck Manuals Professional Edition | date=5 Mei 2019 | url=https://www.merckmanuals.com/professional/hematology-and-oncology/anemias-caused-by-hemolysis/overview-of-hemolytic-anemia?query=Autoimmune%20Hemolytic%20Anemia | language=Engels | access-date=23 November 2020}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;mos&quot;&gt;{{cite journal | last = Mosqueda | first = L | last2 = Burnight |first2=K |last3=Liao |first2=S | year = 2005 | title = The Life Cycle of Bruises in Older Adults | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-geriatrics-society_2005-08_53_8/page/1339 | journal = Journal of the American Geriatrics Society | volume = 53 | issue = 8| pages = 1339–1343 | doi = 10.1111/j.1532-5415.2005.53406.x | pmid = 16078959 | s2cid = 12394659 |language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Pirone&quot;&gt;{{cite journal |doi=10.1021/ja809065g |title=Animal Pigment Bilirubin Discovered in Plants |url=https://archive.org/details/sim_american-chemical-society-journal_journal-of-the-american-_2009-03-04_131_8/page/2830 |year=2009 |last=Pirone |first=Cary |last2=Quirke, |first2=J. Martin E. |last3=Priestap |first3=Horacio A. |last4=Lee |first4=David W. |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=131 |issue=8 |pages=2830 |pmid=19206232 |pmc=2880647 |language=Engels}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Smith2010&quot;&gt;{{cite book | last1=Smith | first1=Margaret E. | last2=Morton | first2=Dion G. | title=The Digestive System | chapter=LIVER AND BILIARY SYSTEM | publisher=Elsevier | year=2010 | isbn=978-0-7020-3367-4 | doi=10.1016/b978-0-7020-3367-4.00006-2 | language=Engels| pages=85–105 | chapter-url=https://archive.org/details/digestivesystemb0000smit/page/85 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Test&quot;&gt;{{cite web |title=Bilirubin blood test |url=https://medlineplus.gov/ency/article/003479.htm |date=1 April 2019 |work=MedlinePlus | url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190408003458/https://medlineplus.gov/ency/article/003479.htm |archive-date=8 April 2019| access-date=23 November 2020| language=Engels}}&lt;/ref&gt;
}}

== Eksterne skakels ==
* [http://www.acb.org.uk/Nat%20Lab%20Med%20Hbk/Bililrubin.pdf Bilirubin: analyt monograaf] van die ''Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine'' &lt;!-- sien https://nl.wikipedia.org/wiki/Analyt --&gt;

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Proteïene]]</text>
      <sha1>sgnq03xhmeqnbuath3a8hc2lwv2dr9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Austin Chang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>369845</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Hatsea" />
    <revision>
      <id>3362129</id>
      <parentid>2671607</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T00:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Gebruikerbespreking:Hatsea]] reggemaak</comment>
      <origin>3362129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Hatsea]]</text>
      <sha1>nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zimbabwe Krieket</title>
    <ns>0</ns>
    <id>374323</id>
    <revision>
      <id>3362006</id>
      <parentid>3340185</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13099" sha1="e1q1zndk3hv56pj4mr68qp9ykuyqvtv" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Zimbabwe Krieket
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Zimbabwiese nasionale krieketspan.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van Zimbabwe Krieket
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Zimbabwe Cricket''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = ZC
|opskrif3 = [[Land]]
|3 = {{vlagland|Zimbabwe}}
|opskrif4 = [[Sport]]soort
|4 = [[Krieket]]
|opskrif5 = Stigting
|5 = 1898
|opskrif6 = Lid van
|6 = [[Internasionale Krieketraad]]
|opskrif7 = Aangesluit op
|7 = 21 Julie 1981
|opskrif8 = Vastelandse beheerliggaam
|8 = [[Afrikakrieketvereniging]]
|opskrif9 = Voorsitter
|9 = Tavengwa Mukuhlani
|opskrif10 = [[Hoof- uitvoerende beampte]]
|10 = Wilfred Mukondiwa
|opskrif11 = Setel
|11 = [[Harare Sportklub]], [[Harare]], Zimbabwe
|opskrif12 = [[Amptelike taal]]
|12 = Engels
|opskrif13 = Amptelike webwerf
|13 = [https://zimcricket.org/ ''zimcricket.org'']
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

'''Zimbabwe Krieket''' ([[Engels]]: ''Zimbabwe Cricket'', afgekort “ZC”) is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Zimbabwe]] beheer en is by die [[Harare Sportklub]] in [[Harare]] gesetel. Die beheerliggaam is in 1898 gestig as die '''Rhodesiese Krieketunie''' (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”) en het in 1992 sy huidige naam aangeneem. Dit verteenwoordig Zimbabwe by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n volle lid en ook by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).

== Geskiedenis ==
=== Vestiging ===
In 1898 is die beheerliggaam Rhodesiese Krieketunie (''Rhodesia Cricket Union'', “RCU”) gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Rowland Bowen |title=Cricket: a History of Its Growth and Development Throughout the World |publisher=Eyre &amp; Spottiswoode |year=1970 |location=Londen |isbn=978-0-413-27860-9 |pages=307}}&lt;/ref&gt; In 1980 is dit in Zimbabwiese Krieketunie (''Zimbabwe Cricket Union'', “ZCU”) hernoem en in 1992 het dit sy huidige naam Zimbabwe Krieket (''Zimbabwe Cricket'', “ZC”) aangeneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-union-given-a-facelift-141479 |title=Zimbabwe Cricket Union given a facelift |publisher=ESPNcricinfo |date=22 April 2019 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Op 21 Julie 1981 het hulle ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en op 6 Julie 1992 ’n volle lid.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-of-zimbabwe-cricket-259980 |title=A brief history of Zimbabwe cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=John Ward |date=19 September 2006 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Hulle mag dus [[toetskrieket]] speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-zimbabwe |title=Cricket Zimbabwe |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens was die Zimbabwiese beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=10 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220190034/https://www.africacricket.com/members.php |archive-date=20 Februarie 2024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Finansiële probleme ===
In 2013/14 het die finansiële situasie van Zimbabwe Krieket toenemend vererger. Die IKR moes inspring en ’n finasiële hupstoot gee, maar die gebruik van geldelike voordele is bevraagteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-mismanaged-icc-loan-724593 |title=Zimbabwe Cricket mismanaged $6m ICC loan |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Holme en Liam Brickhill |date=3 Maart 2014 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-cricket-turns-down-proposed-icc-bail-out-738959 |title=ZC turns down proposed ICC bail-out |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=23 April 2014 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Zimbabwiese spelers het herhaaldelik met boikot gedreig en ’n spelersvereniging gestig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-players-extend-boycott-717839 |title=Zimbabwe players extend boycott |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=10 Februarie 2014 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Die Zimbabwiese span het gesukkel om borge te lok, wat die plaaslike struktuur geraak en tot die kansellasie van baie toernooie soos die Pro40 gelei het. ’n Aantal konsessies aan die spelers is ook afgelas. Verskeie toere is vertraag, ingetrek of gekanselleer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-a-tour-of-bangladesh-put-on-hold-753249 |title=Zimbabwe A tour of Bangladesh put on hold |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda en Mohammad Isam |date=17 Junie 2014 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/afghanistan-s-zimbabwe-tour-cancelled-708291 |title=Afghanistan's Zimbabwe tour cancelled |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=9 Januarie 2014 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Tydelike skorsing ===
In 2019 is die Zimbabwiese Krieketraad opgeskort en deur ’n voorlopige raad vervang.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/zimbabwe-cricket-board-suspended/articleshow/69899851.cms |title=Zimbabwe cricket board suspended |publisher=The Times of India |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Weens politieke inmenging deur die regering en die vrees dat geldmiddele vir die nasionale beheerliggaam aan die regering gaan, het die IKR op 18 Julie 2019 Zimbabwe van IKR-toernooie geskors. Dié besluit deur die IKR het ’n aantal spelers gefrustreerd gelaat.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |title=&quot;One Decision Has Ended So Many Careers,&quot; Cricketer Tweets After ICC Suspends Zimbabwe Cricket |publisher=NDTV |date=19 Julie 2019 |accessdate=10 Februarie 2024 |archive-date=19 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719062636/https://sports.ndtv.com/cricket/icc-suspends-Zimbabwe-cricket-board-sikandar-raza-says-one-decision-has-ended-so-many-careers-2071939 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Vervolgens kon Zimbabwe nie aan die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering deelneem nie (hulle is deur [[Nigerië]] vervang)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/nigeria-replace-zimbabwe-t20-world-cup-qualifier-1783081 |title=Nigeria replace Zimbabwe in T20 World Cup Qualifier |publisher=The Daily Star |date=7 Augustus 2019 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; en het dié toernooi misgeloop. Die Zimbabwiese Krieketraad is kort daarna deur die regering heringestel, maar hul skorsing het bly staan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/zimbabwe-cricket-board-reinstated-team-still-suspended-119080901148_1.html |title=Zimbabwe cricket board reinstated, team still suspended |publisher=Business Standard India |date=9 Augustus 2019 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Gedurende hierdie tydperk het beide Solomon Mire en kaptein Hamilton Masakadza (onder wie Zimbabwe al sy 25 EDI-wedstryde verloor het) hul bedankings aangekondig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketer.com/Topics/zimbabwe/zimbabwe_captain_hamilton_masakadza_retire_international_cricket.html |title=Zimbabwe captain Hamilton Masakadza to retire from international cricket |publisher=The Cricketer |date=3 September 2019 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Ondanks sy skorsing het Zimbabwe Krieket bevestig dat hulle steeds aan die Drienasiesreeks in Bangladesj sou kon deelneem, aangesien hulle kan voortgaan om wedstryde teen ander IKR-lede te speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-tour-bangladesh-for-tri-series-in-september-1196931 |title=Zimbabwe to tour Bangladesh for tri-series in September |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=7 Augustus 2021 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; In Oktober 2019 het die IKR Zimbabwe Krieket se skorsing gelig, waardeur hulle vir toekomstige toernooie weer toegelaat is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-and-nepal-readmitted-as-icc-members-1203756 |title=Zimbabwe and Nepal readmitted as ICC members |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=14 Oktober 2019 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;

== Taak ==
Zimbabwe Krieket organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe se nasionale seniorkrieketspan vir mans]] (die ''Chevrons''), vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Toetskrieket|toets-]], [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is Zimbabwe Krieket verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Zimbabwiese span.

Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugkrieket in Zimbabwe. Net soos ander krieketlande beskik Zimbabwe oor ’n o. 19-nasionale span wat aan die [[o. 19-krieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Zimbabwe A is die tweede nasionale span van Zimbabwe en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status.

Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die belangrikste krieketligas in Zimbabwe is die Logan Beker in eersterangse krieket (vyf spanne), die Pro50 Kampioenskap in EDI-krieket (vyf spanne) en die Stanbic Bank 20-reeks in T20-krieket (ses spanne).

Zimbabwe Krieket organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Hulle het al opgetree as gasheer van die [[Krieketwêreldbeker 2003]] (saam met [[Krieket Kenia|Kenia]] en [[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]]). Saam met [[Krieket Namibië|Namibië]] en Suid-Afrika sal Zimbabwe ook die [[Krieketwêreldbeker 2027]] aanbied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt;

== Kenteken ==
Zimbabwe se bynaam ''The Chevrons''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |title=How our cricketers became Chevrons |publisher=Zimbabwe Independent |date=7 Julie 2017 |accessdate=10 Februarie 2024 |archive-date=31 Julie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731004643/https://www.theindependent.co.zw/2017/07/07/cricketers-became-chevrons/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.newzimbabwe.com/chevrons-stars-happy-to-be-back-playing-cricket-again/ |title=Chevrons stars Happy to be back playing cricket again |publisher=New Zimbabwe |date=28 September 2020 |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; is ontleen aan die sigsagpatroon in die mure by die ruïnestad [[Groot-Zimbabwe]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/criclife/%e2%80%8bhow%e2%80%8b-zimbabwe%e2%80%8ban-cricket-team-%e2%80%8bgot-the-name%e2%80%8b-chevrons-504536/ |title=How Zimbabwean cricket team got the name ‘Chevrons’ |publisher=Cricket Country |date=1 Junie 2015 |accessdate=10 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121224532/https://www.cricketcountry.com/criclife/%e2%80%8bhow%e2%80%8b-zimbabwe%e2%80%8ban-cricket-team-%e2%80%8bgot-the-name%e2%80%8b-chevrons-504536 |archive-date=21 November 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.pindula.co.zw/The_Zimbabwe_Chevrons |title=The Zimbabwe Chevrons |publisher=Pindula |accessdate=10 Februarie 2024}}&lt;/ref&gt; Die kenteken toon ’n paaltjie links bo, ’n krieketveldfraiing regs bo, ’n krieketbal links onder en ’n [[Zimbabwe-voël]] regs onder.

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Zimbabwiese Rugbyunie]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Eksterne skakels ==
* {{en}} [https://zimcricket.org/ Amptelike webwerf van Zimbabwe Krieket]

{{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Krieket in Zimbabwe]]
[[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]]
[[Kategorie:Internasionale Krieketraad]]</text>
      <sha1>e1q1zndk3hv56pj4mr68qp9ykuyqvtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verenigde State se nasionale krieketspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>374432</id>
    <revision>
      <id>3361939</id>
      <parentid>3340203</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:06:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83567" sha1="bmtnfkzuyucgfnrjknggakyf08uqtg4" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Krieketspan
| naam                  = Verenigde State
| beeld                 = Kenteken van die Verenigde State se nasionale krieketspan.svg
| byskrif               = Kenteken van die Verenigde State se nasionale krieketspan
| bynaam                = 
| konferensie           = [[VSA Krieket]] (USAC)
| kaptein               = [[Monank Patel]]
| toetskaptein          = 
| edi-kaptein           = 
| t20i-kaptein          = 
| afrigter              = {{vlagikoon|Sri Lanka}} [[Pubudu Dassanayake]]
| toetsstatusjaar       = 
| ikr_status            = Assosiaatlid met [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-status
| ikr_aansluiting       = 1965
| ikr_streek            = [[IKR Amerikas|Amerikas]]
| toetsrang             = 
| beste_toetsrang       = 
| edi-rang              = 14de
| beste_edi-rang        = 14de (10 Junie 2025)
| t20i-rang             = 16de
| beste_t20i-rang       = 16de (6 Junie 2024)
| eerste_toets          = 
| mees_onlangse_toets   = 
| aantal_toetse         = 
| aantal_toetse_vanjaar = 
| toetsrekord           = 
| toetsrekord_vanjaar   = 
| eerste_edi            = t {{Cr-NZ}} op [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]]; 10 September 2004
| mees_onlangse_edi     = t {{Cr-AE}} op [[Doebai Internasionale Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]]; 3 November 2023
| aantal_edis           = 75
| aantal_edis_vanjaar   = 0
| edi-rekord            = 40/32 (53,33%)&lt;br /&gt;(3 gelykop, 0 onbeslis)
| edi-rekord_vanjaar    = 0/0&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wb_verskynings        = 0/13
| wb_eerste             = 
| wb_beste              = 
| wbk_verskynings       = 10
| wbk_eerste            = 1979
| wbk_beste             = 7de plek (in 2001)
| kt_verskynings        = 1/9
| kt_eerste             = [[Kampioenetrofee 2004|2004]]
| kt_beste              = Groepfase (in 2004)
| eerste_t20i           = t {{Cr-AE}} op IKR-akademieveld, [[Doebai (stad)|Doebai]]; 15 Maart 2019
| mees_onlangse_t20i    = t {{Cr-NA}} op [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]; 15 Februarie 2026
| aantal_t20is          = 58
| aantal_t20is_vanjaar  = 4
| t20i-rekord           = 31/22 (53,45%)&lt;br /&gt;(3 gelykop, 2 onbeslis)
| t20i-rekord_vanjaar   = 2/2&lt;br /&gt;(0 gelykop, 0 onbeslis)
| wt20-verskynings      = 2/10
| eerste_wt20           = [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]]
| beste_wt20            = Super 8 (in [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])
| wt20k-verskynings     = 6
| eerste_wt20k          = 2010
| beste_wt20k           = 4de plek (in 2022)
| h_patroon_la          = 
| h_patroon_b           = 
| h_patroon_ra          = 
| h_patroon_broek       = 
| h_linkerarm           = 
| h_liggaam             = 
| h_regterarm           = 
| h_broek               = 
| a_patroon_la          = 
| a_patroon_b           = _usa_t20i_odi25
| a_patroon_ra          = 
| a_patroon_broek       = 
| a_linkerarm           = 08042E
| a_liggaam             = 08042E
| a_regterarm           = 08042E
| a_broek               = 08042E
| t_patroon_la          = _usa_t20wc26
| t_patroon_b           = _usa_t20wc26
| t_patroon_ra          = _usa_t20wc26
| t_patroon_broek       = 
| t_linkerarm           = 0C123A
| t_liggaam             = 0C123A
| t_regterarm           = 0C123A
| t_broek               = 0C123A
| a_titel               = 
}}

Die '''Verenigde State se nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''United States national cricket team'') is die nasionale [[krieket]]span wat die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (VSA) in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in die Verenigde State deur [[VSA Krieket]] (''USAC'', van Engels: ''USA Cricket'') beheer. Die span is voorheen bestuur deur die Amerikaanse Krieketvereniging (''United States of America Cricket Association'', USACA) wat in 1965 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-209608 |title=A brief history … |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=18 Mei 2005 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 2017 is die Amerikaanse Krieketvereniging deur die IKR weens kwessies oor bestuur en finansiering geskors en die Amerikaanse span was tydelik onder toesig van die IKR Amerikas, totdat ’n nuwe erkende beheerliggaam gestig is.&lt;ref name=&quot;Expelled&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usaca-expelled-by-the-icc-1105349 |title=USACA expelled by the ICC |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=22 Junie 2017 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In Junie 2017 is amptelik geassosieerde lidmaatskap aan VSA Krieket toegestaan.&lt;ref name=&quot;Rejoin&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-formally-approved-to-rejoin-icc-as-associate-member-under-usa-cricket-1171092 |title=USA formally approved to rejoin ICC as Associate Member under USA Cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=8 Januarie 2019 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die wedywering met die [[Kanadese nasionale krieketspan]] is so sterk in krieket as wat dit in enige ander spansport is en albei spanne ding jaarliks om die K.A. Auty-beker mee. Die wedstryd tussen die twee lande is in der waarheid die oudste internasionale wedywering in krieket en is reeds in 1844 uitgespeel. Vir ’n eeu en ’n half het die Verenigde State selde teen ander nasionale spanne te staan gekom. Hulle het meestal teen Kanada of teen besoekende spanne van ander lande gespeel. Saam met [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]] en Kanada is die Verenigde State tradisioneel een van die sterker nasionale krieketspanne van die [[Amerikas]] na die volle lid [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]].

Die Verenigde State het tydens die IKR-trofee 1979 in [[Engeland]] vir die eerste keer aan ’n internasionale toernooi deelgeneem; sedertdien het hulle net twee van dié toernooi misgeloop (nou bekend as die krieketwêreldbekerkwalifisering). Nadat hulle die Sesnasiesuitdaagtoernooi 2004 gewen het, het die span vir die [[Kampioenetrofee 2004]] gekwalifiseer en sy eerste twee [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-wedstryde]] gespeel. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat die Verenigde State ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State is tans (Februarie 2026) 14de op die eendagranglys en 16de op die Twintig20-wêreldranglys.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026 |archive-date=17 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Wêreldkrieketliga se afdeling twee in 2019 het die Verenigde State in die vierde plek geëindig, nadat hulle die wedstryd om die derde plek teen [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] verloor het, ’n wedstryd wat as ’n EDI erken is (en die Verenigde State se derde EDI-wedstryd nog was, 15 jaar ná hul laaste). Met die vierde plek het die land ’n plek in die Wêreldkrieketliga 2019–22 bespreek, waartydens al die wedstryde van die span EDI-status geniet het. Die span se eerste plaaslike EDI-reeks het begin op 13 September 2019, waaraan Papoea-Nieu-Guinee en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/united-states-to-host-first-ever-odi-on-september-13-2098703 |title=United States To Host First-Ever ODI On September 13 |publisher=NDTV Sports |accessdate=27 Februarie 2026 |archive-date=27 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127043555/https://sports.ndtv.com/cricket/united-states-to-host-first-ever-odi-on-september-13-2098703 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|VSA Krieket}}
VSA Krieket (Engels: ''USA Cricket'', USAC) is in 2017 as opvolger van die beheerliggaam Amerikaanse Krieketvereniging (Engels: ''United States of America Cricket Association'', USACA) gestig en verantwoordelik vir die reëling van krieket in die Verenigde State. Sedert 2018 verteenwoordig dit die Verenigde State as ’n assosiaatlid by die Internasionale Krieketraad (IKR).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/usa |title=USA Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die [[Amerikaanse Maagde-eilande]], ’n [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|eilandgebied van die Verenigde State]], is ’n lid van [[Krieket Wes-Indië]], waarvolgens van sy spelers vir die [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] gekeur mag word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/opinion/west-indies-as-separate/ |title=West Indies as separate cricketing countries? |publisher=Emerging Cricket |date=8 Julie 2020 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

VSA Krieket bestuur al die VSA-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is USAC verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Verenigde State se span.

Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hul met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik die Verenigde State oor ’n o. 19-nasionale span wat aan die [[o. 19-krieketwêreldbeker]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering van krieket ===
[[Lêer:Great Cricket Match 1844 (New York Herald).png|duimnael|links|Aankondiging van die eerste internasionale krieketwedstryd tussen [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] en die Verenigde State in die ''New York Herald'', 1844]]
In die vroeë 18de eeu het Britse offisiere krieket na die Dertien Kolonies saamgebring. Die vroegste bekende verwysing na krieket dateer uit 1709 in die huidige deelstaat [[Virginië]],&lt;ref name=&quot;Timeline&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/usa.shtml |title=Timeline of USA cricket |publisher=Cricket Europe |accessdate=2 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202145654/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/usa.shtml |archive-date=2 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; toe [[William Byrd II]] saam met sy vriende by sy herehuis Westover krieket gespeel het. Teen dié tyd is die eerste krieketklubs gestig. Aanvanklik is krieket veral deur offisiere van die [[Britse Leër]] en anglofiele koloniste uitgeoefen, maar ook vir Amerikaanse here het dit ’n gewilde tydverdryf begin geword (van die Verenigde State se stigtingsvaders het krieket gespeel).&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/cricket-in-the-usa-141158 |title=Cricket in the USA |publisher=ESPNcricinfo |author=Deb K Das |date=18 Januarie 2006 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die eerste opgetekende wedstryd het in 1751 plaasgevind.&lt;ref name=&quot;Smithsonian_Magazine&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/the-history-of-cricket-in-the-united-states-132185661/ |title=The History of Cricket in the United States |publisher=Smithsonian Magazine |date=1 Oktober 2006 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Aanvanklik het die klubs teen mekaar gespeel, maar toe ook teen Kanadese spanne. Na wat verneem word was [[George Washington]], later die eerste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]], ’n groot aanhanger van krieket en hy het tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] minstens een keer met sy troepe ''Wicket'', ’n inheemse krieketvariant, gespeel. Bekend is ’n krieketwedstryd met sy troepe by Valley Forge, die [[winter]]laer van sy soldate in 1777/78, waaraan ook Washington deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.americanrevwar.homestead.com/files/VALLEY.HTM |title=The American Revolution Webpage: The Winter At Valley Forge |accessdate=4 Junie 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030604145511/http://americanrevwar.homestead.com/files/valley.htm |archive-date= 4 Junie 2003 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; [[John Adams]] het glo in die Amerikaanse Kongres gesê, as leiers van krieketklubs “presidente” genoem kan word, is daar geen rede waarom die leier van die nuwe nasie nie dieselfde genoem kan word nie. In 1833 het studente by die Haverford-kollege ’n krieketspan gestig en die sport in [[Philadelphia]] gevestig, wat later in die Verenigde State se krieketvesting ontwikkel het.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

Van 24 tot 26 September 1844 het die Verenigde State hul eerste internasionale wedstryd teen [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] voor ’n gehoor van 20&amp;nbsp;000 by die St George’s-krieketklub in Bloomingdalepark in [[New York]], die plek van die latere [[New York-universiteit]] se latere geneeskundige fakulteit, gespeel. Dit was die eerste internasionale wedstryd nog en word as een van die eerste internasionale sportgebeurtenisse in die moderne geskiedenis beskou.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; Kanada, wat onder die benaming “[[Britse Ryk]] se Kanadese Provinsie” verskyn het, het die wedstryd met 23 lopies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-oldest-international-contest-of-them-all-141170 |title=The oldest international contest of them all |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=9 November 2007 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die wedstryd is tot in die 1910’s jaarliks beslis en het die grondslag vir die oudste sportiewe wedywering geleë,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://cricketclub.org/can_usa.html |title=Canada Versus United States of America Cricket 1844 St George Cricket Club Ground, Manhattan, New York |publisher=Cricket Club |accessdate=6 Oktober 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061006194244/http://cricketclub.org/can_usa.html |archive-date=6 Oktober 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; wat self 30 jaar ouer is as die bekendste wedywering in internasionale krieket, [[Die As]] tussen [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]]. In 1845 is die eerste internasionale wedstryd tussen albei spanne in Kanada beslis en deur die gaste met 61 lopies verloor.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; In 1846 het die Verenigde State die Kanadese span in New York op 28 lopies uitgeboul, die laagste telling vir die nasionale span nog.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In 1853 het die Verenigde State in [[Harlem]] vir die eerste keer die Kanadese geklop.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; Die snelbouler [[Joel Bradbury]] het in 1854 in [[Toronto]] teen die Verenigde State nege paaltjies vir ses lopies geneem, waarna die gaste op net 32 lopies uitgeboul is. Tot op hede is dit die Verenigde State se laagste telling teen Kanada.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

=== Verspreiding in die 19de eeu ===
[[Lêer:1859 cricket match at hoboken.jpg|duimnael|Krieketwedstryd tussen Engeland en die Verenigde State op 3–6 Oktober 1859 in Hoboken, [[New Jersey]]]]
[[Lêer:Fred Lillywhite.JPG|duimnael|Fred Lillywhite in sy tent ''(The English Cricketers’ Trip to Canada and the United States in 1859)'']]
[[George Parr]] het in 1859 ’n Engelse span op hul toer na die Verenigde State aangevoer, dit was die eerste internasionale kriekettoer nog.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2009/nov/11/cricket-tour-1859-north-america |title=One tour to start them all: how English cricketers blazed a trail 150 years ago |publisher=[[The Guardian]] |author=Frank Keating |date=11 September 2009 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Ná dié toer het [[Fred Lillywhite]] die boek ''The English Cricketers’ Trip to Canada and the United States in 1859'' geskryf, wat die volgende jaar uitgegee en een van die oudste krieketboeke nog is.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Tydens die toer, wat ook Kanada ingesluit het, het die span al sy vyf wedstryde gewen teen spanne wat uit 22 spelers saamgestel is, waaronder wedstryde teen die nasionale spanne van Kanada en die Verenigde State. Tydens die toer is ook uitstallingswedstryde gespeel en twee uitstappies na die [[Niagara-waterval]] onderneem. In 1862 het die broers George en Harry Wright vir die Verenigde State verskyn; albei het later invloedryke spelers in die ''Major League Baseball'' geword en hulle is in die [[Bofbal]]heldesaal ingeskryf. In 1864 het die Haverford-kollege vir die eerste keer teen die [[Universiteit van Pennsilvanië]] in die derde oudste interkollegiale wedstryd in die Verenigde State te staan gekom.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; In 1868 en 1872 het verdere toere deur Engelse spanne na Noord-Amerika gevolg, waartydens die gaste ook teen Kanada en die Verenigde State te staan gekom het. Hierdie toere was suiwer finansiële ondernemings. Die meeste wedstryde is “teen kanse” gespeel om ’n gebalanseerde wedstryd moontlik te maak; die tuisspan is toegelaat om meer as elf spelers in te span (meestal 22).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Alan Gibson |title=The Cricket Captains of England |publisher=The Pavilion Library |year=1989 |isbn=1-85145-390-3 |pages=4–7}}&lt;/ref&gt;

In 1872 het die bekende krieketspeler [[W.G. Grace]] saam met sy Engelse span die Verenigde State ontmoet. In 1874 het Philadelphia se span aan die Halifax Internasionale Kriekettoernooi in [[Halifax, Nova Scotia|Halifax]] deelgeneem, glo die oudste internasionale kriekettoernooi nog. In dieselfde jaar het ’n bofbalspan Engeland besoek, en beide bofbal en krieket gespeel. In 1878 het ’n Australiese span die Verenigde State besoek en sy wedstryde teen All New York, die Peninsular-krieketklub in [[St. Louis]] en [[Kalifornië]] in [[San Francisco]] gewen, terwyl die wedstryd teen Philadelphia onbeslis geëindig het. Die laasgenoemde wedstryd was die eerste [[Eersterangse krieket|eersterangse wedstryd]] in die Verenigde State, waarmee hulle nog voor die gevestigde krieketlande in [[Afrika]] en [[Asië]] eersterangse krieket gespeel het. In 1879 het [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] die Verenigde Staate besoek en in die reeks van twee wedstryde teen Philadelphia onbeslis gespeel. In 1882 het Australië tydens sy tweede besoek ’n uit 18 spelers bestaande span van Philadelphia met nege paaltjies geklop en een jaar later het George Wright vir die nasionale span in die eersterangse wedstryd teen Philadelphia verskyn, waarmee hy die eerste en tot dusver enigste sportlui geword het wat beide eersterangse krieket en Major League Baseball gespeel het. [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] het op hul 1886-toer onder andere in New York en Philadelphia gespeel.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

Van die 1880’s het hulle ook toere op hul eie onderneem, onder andere na Brits-Guayana,&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; waar hulle in 1888 Wes-Indië geklop het.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; ’n Vroeë noemenswaardige speler was [[Bart King]], wat vir Philadelphia teen internasionale spanne soos Engeland en Australië as bouler uitstekend presteer het.&lt;ref name=&quot;Smithsonian_Magazine&quot; /&gt; King het in 1892 vir die Verenigde State in die jaarlikse wedstryd teen Kanada verskyn en hy word as die beste Amerikaanse krieketspeler beskou.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; Gedurende die 1890’s het die wedersydse wedstryde met Kanada nuwe gewildheid verkry met die twee glo beste veelsydiges in die Noord-Amerikaanse krieketgeskiedenis: Die Amerikaanse Bart King en die Kanadese [[Jack Laing]]. Albei spelers het die plaaslike krieket vir amper 20 jaar oorheers en groot gehore het hulle tweestryde dopgehou. Wedstryde teen Kanada het gereeld voortgegaan tot die onderbreking in 1912.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

=== Agteruitgang ===
Ondanks krieket se gewildheid gedurende die 18de en vroeë 19de eeu is dit vanaf die 1850’s en 1860’s deur [[bofbal]] verdring. Toe die belangstelling in bofbal toegeneem het, is die reëls van dié sport effens aangepas om sy gewildheid verder te verhoog. Byvoorbeeld is maklik vervardigbare ronde bofbalkolwe ingevoer om ’n verskil te maak met die plat krieketkolwe.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.seattlecricket.com/history/bsblckt.htm |title=Early Baseball and Cricket in America |publisher=Seattle Krieketklub |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Ander rede vir die afname van krieket se gewildheid mag dalk wees dat in die laat 19de eeu Amerikaanse krieket ’n amateursport vir ryk mense was, terwyl in beide [[Engeland]] en [[Australië]] ’n professionele weergawe van dié sport ontwikkel het. Nadat die krieketvlak met professionaliteit elders in die wêreld verbeter het, het baie Noord-Amerikaanse krieketklubs hardnekkig elitisties gebly. Klubs soos Philadelphia en Merion het met krieket weggedoen en hul fasiliteite na ander sportsoorte soos [[gholf]] en [[tennis]] omgeskakel. Sommige stadkrieketklubs het onwetend bygedra tot hul eie afsterwe deur bofbalspanne te borg. Teen 1900 was bofbal in die Verenigde State numeries en kultureel oorheersend.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt;

Daarbenewens was, toe die eerste internasionale beheerliggaam vir krieket – die [[Internasionale Krieketraad|Imperiale Krieketkonferensie]] (IKK) – in 1909 gestig is, lidmaatskap beperk tot lande van die [[Britse Ryk]]. Dit het die gewildheid van krieket buite die [[Britse Ryk]] gekniehalter en die momentum om krieket in die Verenigde State te professionalisier vertraag. Nogtans bly dit omstrede of ’n meer toeganklike IKK die momentum sou vergroot het, al dan nie.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; Onafhanklik daarvan het die sport in die Verenigde State nie só floreer soos dit in die Britse Ryk die geval was nie. Vanaf die 1880’s tot die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] is krieket in die Verenigde State nie deur ’n egte nasionale span oorheers nie, maar deur die amateurspan uit [[Philadelphia]] wat deur klubs in die Amerikaanse krieketvesting Philadelphia se metropolitaanse gebied rondom die [[Delawarerivier]] saamgestel is.

=== Philadelphiaanse krieket ===
[[Lêer:Bart King c1908cr.jpg|duimnael|links|upright|Bart King word as die beste Amerikaanse krieketspeler nog beskou&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/bart-king-25637 |title=Bart King |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;]]
[[Lêer:Philadelphians in 1884.JPG|duimnael|Die Philadelphiaanse krieketspan, hier tydens ’n toer na Engeland in 1884, was die vernaamste Amerikaanse krieketspan vir ’n aantal dekades ná die [[Amerikaanse Burgeroorlog]]]]
[[Lêer:George Stuart Patterson.jpg|duimnael|upright|George Patterson het met 271 eersterangse lopies die hoogste telling deur ’n speler uit ’n geassosieerde krieketland aangeteken en hy is die “[[W.G. Grace]] van Amerikaanse krieket” genoem&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/george-patterson-25797 |title=George Patterson |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;]]
Die Philadelphiaanse krieketspan het die stad Philadelphia tussen 1878 en 1913 in eersterangse krieket verteenwoordig. Hoewel die Verenigde State in 1844 in die eerste internasionale krieketwedstryd teen Kanada gespeel het, het dié sport stadigaan agteruitgegaan, wat deur bofbal se toenemende gewildheid versnel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pennsylvania-s-hidden-secret-143914 |title=Pennsylvania's hidden secret |publisher=ESPNcricinfo |author=Deb K Das |date=7 April 2005 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In Philadelphia het krieket egter gewild gebly en vanaf die einde van die 19de eeu tot die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het die stad oor ’n eersterangse span beskik wat met baie ander dwarsdeur die wêreld kon meeding. Dié span is uit spelers van die vier oorheersende krieketklubs in Philadelphia saamgestel: Germantown, Merion, Belmont en Philadelphia. Spelers van kleiner klubs soos Tioga en Moorestown, asook plaaslike kolleges, soos Haverford en Penn, het ook vir Philadelphia gespeel. Binne 35 jaar het die span in 89 eersterangse wedstryde gespeel. Hiervan het hulle 29 gewen, 46 verloor, in 13 onbeslis gespeel en een wedstryd is voor sy voltooiing afgelas.

In 1884 het Philadelphia sy eerste toer na Engeland aangepak, maar sonder enige eersterangse wedstryd. Een Jaar later het Philadelphia sy eerste eersterangse oorwinning teen ’n besoekende span aangeteken, toe hulle ’n keurspan onder leiding van [[Ned Sanders]] met 109 lopies by die Germantown-krieketklub verslaan het. In 1886 het Wes-Indië sy eerste toer na Noord-Amerika onderneem en onder andere in New York en Philadelphia gespeel. Twee jaar later het hulle Ierland ontvang, wat Longwood en All New York geklop, maar twee keer teen Philadelphia verloor het. In 1889 het die tweede toer na Engeland gevolg, maar weer sonder enige eersterangse wedstryd. Aansluitend het hulle [[Ierland]] en [[Skotland]] besoek; terwyl hulle teen die Iere onbeslis gespeel het, het hulle die Skotte met tien paaltjies geklop. Twee jaar later het Lord Hawke se keurspan Philadelphia besoek, wat elk ’n eersterangse wedstryd teen Philadelphia gewen en verloor het, voordat hulle in New York, [[Baltimore]], [[Boston]] en [[Chicago]] gespeel het. In 1892 het die Iere weer die Verenigde State besoek. Hulle het in Philadelphia, Boston, New York en Baltimore gespeel. Die reeks van drie wedstryde teen Philadelphia het met 1–1 gelykop geëindig.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

In dié jaar het [[Bart King]] vir die Verenigde State in die jaarlikse wedstryd teen Kanada verskyn en hy word as die beste krieketspeler beskou wat in hierdie tydperk vir Philadelphia gespeel het. Hy was ’n ervare kolwer, maar hy het ook sy waarde as ’n bouler bewys. Gedurende sy loopbaan het hy verskeie Noord-Amerikaanse rekords opgestel, waaronder ’n eersterangse boulrekord.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=John Rolfe |title=Everything You Want to Know About Sports (Sports Illustrated for Kids) |publisher=Bantam Books for Young Readers |location=New York |year=1994 |isbn=0-553-48166-5 |url=https://archive.org/details/everythingyouwan00cohe}}&lt;/ref&gt; Hy het met die beste krieketspelers wêreldwyd uit Engeland en Australië meegeding. King was die oorheersende bouler van sy span toe hulle in 1897, 1903 en 1908 na Engeland getoer het. Hy het kolwers uitgeboul met sy unieke aflewering, wat hy “die hengelaar” genoem het, en gehelp om die swaaiboulwerk in die sport te vervolmaak. Baie van die huidige beste boulers maak staat op sy strategieë en tegnieke.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.sabruk.org/examiner/10/cricket.html |title=SABR UK Examiner no.10: Baseball and Cricket: Cross-Currents |publisher=Society for American Baseball Research (Britse hoofstuk) |author=Allen Synge |accessdate=8 Februarie 2007 |year=2007 |archive-date=8 Februarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208042929/http://www.sabruk.org/examiner/10/cricket.html |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Sir Pelham Warner het na Bart King as een van die fynste boulers van alle tye verwys,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/234625.html |title=Wisden – 1966 – Obituaries in 1965 |publisher=John Wisden &amp; Co |year=1966 |accessdate=31 Januarie 2007}}&lt;/ref&gt; en [[Sir Donald Bradman]] het hom as “Amerika se grootste krieketseun” beskryf.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Donald Bradman |title=The Art of Cricket |publisher=Robson Books |year=1998}}&lt;/ref&gt; In 1893 het King in sy eersterangse verskyning sewe Australiese paaltjies geneem en Philadelphia na ’n oorwinning met ’n beurt geneem. Aansluitend het Australië teen New York onbeslis gespeel, ’n eersterangse oorwinning teen Philadelphia, asook oorwinnings teen beide [[Massachusetts]] en [[Detroit]] aangeteken. Tydens die Australiese besoek in 1912 het King in sy laaste eersterangse wedstryde gespeel, dié reeks het met 1–1 gelykop geëindig.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

In 1894 het Lord Hawke se keurspan weer die Verenigde State besoek. Die gaste het albei eersterangse wedstryde teen Philadelphia gewen. George Patterson het 271 eersterangse lopies vir sy span teen Arthur Wood se span aangeteken. Tot op hede is dit die hoogste telling in eersterangse krieket deur ’n speler van ’n geassosieerde krieketland. Twee jaar later het Philadelphia nog ’n eersterangse oorwinning teen Australië aangeteken, maar nogtans dié reeks met 1–2 verloor. Australië het tydens sy toer ook [[New Jersey]], Chicago en Kalifornië ontmoet. In 1897 het Pelham Warner se span die Verenigde State besoek en in New York, Baltimore en Philadelphia gespeel. Die gaste het in die eersterangse wedstryde teen Philadelphia elk ’n oorwinning en ’n nederlaag aangeteken. In dieselfde jaar het Philadelphia sy derde toer na Engeland onderneem, dié keer insluitende eersterangse wedstryde. Hulle het twee oorwinnings aangeteken en nege nederlae in 14 wedstryde gely. In die daaropvolgende jaar het die tweede besoek deur Pelham Warner se span gevolg, met ’n bykomende wedstryd in Chicago. Die gaste het albei eersterangse wedstryde teen Philadelphia gewen. In 1899 het [[Ranjitsinhji]] ’n keurspan in die Verenigde State aangevoer, wat albei eersterangse wedstryde teen Philadelphia elk met ’n beurt gewen het. Twee jaar later het Bernard Bosanquet, die uitvinder van die ''googly'', ’n keurspan in die Verenigde State aangevoer. Die reeks van twee eersterangse wedstryde teen Philadelphia het met 1–1 gelykop geëindig. In 1903 het [[Kent]] die eerste Engelse countyspan geword wat die Verenigde State besoek het. Die gaste het albei eersterangse wedstryde teen Philadelphia gewen. Aansluitend het Philadelphia sy tweede eersterangse toer na Engeland onderneem, waar hulle ses van hul 15 wedstryde gewen het.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

In 1905 het die [[Marylebone-krieketklub]] (MCC) sy eerste toer na die Verenigde State onderneem, die reeks van twee eersterangse wedstryde teen Philadelphia het met 1–1 gelykop geëindig. In 1907 het Philadelphia [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]] besoek en die tweedaagse wedstryd teen die gasheer met 47 lopies verloor. In dieselfde jaar het die MCC in twee onbesliste wedstryde teen Philadelphia gespeel. In 1906 het Philadelphia weer Bermuda besoek en dié keer met agt paaltjies gewen. Daarop het Philadelphia se laaste toer na Engeland gevolg, waartydens hulle tien eersterangse wedstryde gespeel het, waarvan hulle vier gewen en ses verloor het. Bart King het tydens dié toer 87 paaltjies met ’n boulgemiddelde van 11.01 geneem, wat tot in 1958 die beste individuelle boulwerk in Engeland was. In 1909 het Ierland die Verenigde State besoek. In die eerste eersterangse wedstryd se eerste beurt het King al die tien Ierse paaltjies geneem en ’n driekuns in die tweede beurt behaal, waarvolgens Philadelphia dié wedstryd met ’n beurt geneem het. Hulle het die tweede wedstryd ook met ’n beurt gewen. Daarna het Philadelphia [[Jamaika]] besoek en die reeks van drie eersterangse wedstryde met 2–1 gewen. Een jaar later is Philadelphia in [[Hamilton, Bermuda|Hamilton]] deur die gasheer met nege paaltjies verslaan. In 1911 het Bermuda vir die eerste keer die Verenigde State besoek. In die wedstryd teen Philadelphia in Haverford het [[Gerald Conyers]] aan die einde van Philadelphia se beurt ses paaltjies vir twee lopies geneem, dit was twee driekunste, en ’n boulwerk van 15/138 in die oorwinning met ses lopies behaal. Tydens die daaropvolgende besoek het die gasheer in Hamilton teen Philadelphia met sewe paaltjies gewen. In 1912 het Philadelphia weer na Bermuda getoer, waar hulle deur die nasionale span met vier paaltjies geklop is. Tydens die Australiese toer na Noord-Amerika in 1913 is die laaste eersterangse wedstryde in die Verenigde State in meer as 90 jaar gespeel. Die gaste het twee oorwinnings aangeteken en in een onbesliste wedstryd teen Philadelphia gespeel. Ander wedstryde is in New York, Chicago, [[Pittsburgh]] en [[Rhode Island]] aangebied, waarby die Germantown-krieketklub die besoekers geklop het. Op die toer is ook twee eersterangse wedstryde teen ’n gesamentlike Amerikaans-Kanadese span beslis, wat albei deur die gaste gewen is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/9/9072.html |title=Canada and United States of America v Australians |publisher=Cricket Archive |date=7 Julie 1913 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218190030/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/9/9072.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/9/9155.html |title=Australia in North America 1913 |publisher=Cricket Archive |date=25 Augustus 1913 |accessdate=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218190041/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/9/9155.html |archive-date=18 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Ná die Eerste Wêreldoorlog het krieket ook in Philadelphia agteruitgegaan en hulle het ’n reeks van vier wedstryde teen New York met 1–3 verloor. In 1921 het ’n Oos-Kanadese keurspan die Verenigde State besoek en teen Philadelphia onbeslis gespeel. Twee jaar later het Bermuda ’n reeks van twee wedstryde teen Philadelphia met 0–1 verloor en in 1928 het die gaste teen Philadelphia onbeslis gespeel.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

=== Naoorlogse tydperk ===
In die tussentyd het die krieketbedryf voortgegaan in die [[Amerikaanse Maagde-eilande]], dié eiland stel egter spelers beskikbaar vir die Wes-Indiese nasionale krieketspan, wat sedert 1928 [[toetskrieket]]status geniet.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse Maagde-eilande het tussen 1885 en 1894 die Verenigde State ses keer op internasionale vlak verteenwoordig. Hiervan het die Verenigde State een wedstryd gewen, twee verloor en in drie onbeslis gespeel. In 1932 het die Australiërs die Verenigde State besoek, onder spelers was die bekende Sir Donald Bradman. In 1958 het [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] die Verenigde State vir wedstryde in Philadelphia, New York en Massachusetts besoek. Een jaar later het die MCC se besoek vir wedstryde in Philadelphia en [[Washington, D.C.]] gevolg.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

Tot in die middel van die 1960’s, toe IKR-hervormings geassosieerde lede toegelaat het om aan te sluit, het krieket ’n klein tydverdryf in die Verenigde State gebly. As gevolg daarvan het dié sport in die Verenigde State gedurende die 1930’s heeltemal agteruitgegaan. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het migrante uit die [[Verenigde Koninkryk]] en later die [[Karibiese gebied]] en [[Suid-Asië]] die sport weer na die land saamgebring en gehelp om dit te laat herleef. Die Amerikaanse Krieketvereniging (''United States of America Cricket Association'', USACA) is in 1961 gestig en in 1963 is die internasionale wedstryde teen Kanada hervat met Kanada wat die eerste wedstryd in Toronto met ’n beurt gewen het. In 1964 het [[Yorkshire]] die Verenigde State vir wedstryde in New York, Washington, D.C. en [[Hollywood]] besoek. Die herlewing het daartoe gely dat die Verenigde State in 1965 by die IKR aangesluit het.&lt;ref name=&quot;History&quot; /&gt; In dieselfde jaar het [[Cliff Severn]] op 39 saam met sy jonger broer [[Winston Severn|Winston]] in ’n tweedaagse wedstryd teen Kanada op Rileypark in [[Calgary]] vir die Verenigde State verskyn. Een jaar later het die Verenigde State die terugwedstryd op die [[C. Aubrey Smith]]-krieketveld in [[Los Angeles]] met 54 lopies gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/us-cricket-pioneer-clifford-severn-passes-away-at-88-750517 |title=US cricket pioneer Severn passes away at 88 |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=5 Junie 2014 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Vandag word krieket in al die 50 [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Amerikaanse deelstate]] uitgeoefen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.usaca.org/the-organization |title=The Organization |publisher=Amerikaanse Krieketvereniging |accessdate=16 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116114732/http://www.usaca.org/the-organization |archive-date=16 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; In dié jaar het [[Worcestershire]] die Verenigde State vir wedstryde in [[Honolulu]] en Hollywood besoek, waarop [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] se besoek gevolg het, insluitende ’n wedstryd in Los Angeles. Twee jaar later het die MCC die Verenigde State vir wedstryde in Washington, D.C., Philadelphia en New York besoek. In 1968 het die Verenigde State hul eerste toer na Engeland aangepak, waar hulle teen tweede countyspanne en kleiner counties te staan gekom het. In 1973 het die Verenigde State in Los Angeles Ierland met 42 lopies verslaan.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

=== Misgelope toernooie ===
[[Lêer:USA Squad Photo 2017.jpg|duimnael|Die Verenigde State se nasionale krieketspan in 2017]]
Hulle is nie vir die eerste [[Krieketwêreldbeker 1975]] uitgenooi nie en as ’n geassosieerde lid was die Verenigde State geregtig om aan die IKR-trofee 1979 deel te neem. Hulle het oorwinnings teen [[Israel]] en [[Wallis]] aangeteken, maar ná hul nederlaag teen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] is hulle vanweë hul swakker lopietempo uitgeskakel. Daarmee het hulle versuim om vir die [[Krieketwêreldbeker 1979]] te kwalifiseer. Drie jaar later het hulle tydens die IKR-trofee 1982 net Israel geklop en is weer uitgeskakel, waarmee hulle die [[Krieketwêreldbeker 1983]] misgeloop het. Tydens die IKR-trofee 1986 het hulle op gelyke punte met [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en Bermuda geëindig, maar hulle is weer vanweë hul swakker lopietempo in die derde plek uitgeskakel, waarmee hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1987]] gekwalifiseer het nie. Tydens die IKR-trofee 1990 het hulle vir die eerste keer daarin geslaag om vanaf die eerste rondte te vorder, maar hulle het laaste in die tussenrondte geëindig en vervolgens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] misgeloop. Tydens die IKR-trofee 1994 het hulle weer in die eerste rondte misluk, só ook in 1997, waarmee hulle die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] en [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] misgeloop het. Van 1998 af het hulle ook aan die Wes-Indiese EDI-toernooi deelgeneem. Tydens die IKR-trofee 2001 het hulle vanaf die eerste rondte gevorder, maar met hul sesde plek in die Superliga het hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2003]] gekwalifiseer nie. Van 2000 af het die Verenigde State aan elke Amerikastrofee deelgeneem en die 2002-toernooi in [[Argentinië]] beklink.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

In 2004 het die span aan die Sesnasiesuitdaagtoernooi 2004 deelgeneem wat hulle gewen het. Daarmee het hulle vir die [[Kampioenetrofee 2004]] gekwalifiseer, waar hulle in hul eerste [[internasionale eendagwedstryd]]e (EDIs) nog maklik deur beide Nieu-Seeland en Australië verslaan is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-claims-icc-champions-trophy-berth-in-thrilling-finish-139842 |title=USA claims ICC Champions Trophy berth in thrilling finish |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Maart 2004 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar is tydens die Interkontinentale Beker die eerste eersterangse wedstryde in die Verenigde State in meer as 90 jaar beslis, maar hulle is deur Kanada geklop. John Davison het met 17 paaltjies vir Kanada die beste eersterangse boulwerk sedert [[Jim Laker]] behaal. Daarna het hulle teen Bermuda gewen, maar nie die halfeindstryd gehaal nie. Hulle het die Amerikastrofee 2004 in Bermuda ná Kanada in die tweede plek afgesluit.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt; Tydens die Interkontinentale Beker 2005 is die span deur die wêreldbeheerliggaam geskors, nadat mededingende beheerliggame nie op ’n span kon besluit nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expels-usa-from-intercontinental-cup-215409 |title=ICC expels USA from Intercontinental Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Deb K Das |date=8 Augustus 2005 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die IKR-trofee 2005 het die Verenigde State in die laaste plek geëindig en sodoende die [[Krieketwêreldbeker 2007]] misgeloop, buitendien het hulle hul EDI-status verloor. In Augustus 2006 het die Verenigde State op die internasionale verhoog teruggekeer en aan die Amerikastrofee se afdeling een in Kanada deelgeneem. Onder vyf deelnemende spanne het hulle tweede geword.&lt;ref name=&quot;Timeline&quot; /&gt;

In Mei 2007 sou die Verenigde State na [[Darwin]], Australië, vertrek om aan die wêreldkrieketliga se afdeling drie deel te neem. Die twee beste spanne van dié toernooi het vir die afdeling twee later die jaar gekwalifiseer. Die Amerikaanse Krieketvereniging is egter deur die IKR geskors en die nasionale span van die toernooi uitgesluit, waarmee hulle nie meer vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] kon kwalifiseer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-board-suspends-usa-cricket-association-282227 |title=ICC suspends USA Cricket Association |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Maart 2007 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die skorsing was die gevolg van ’n interne dispuut oor ’n grondwet vir die nasionale beheerliggaam. Vroeg in 2008 is die geskil opgelos en die skorsing op 1 April dieselfde jaar opgehef.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2/articles/000030/003058.shtml |title=ICC welcomes back USA |publisher=Cricket Europe |date=1 April 2008 |accessdate=26 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626134607/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2/articles/000030/003058.shtml |archive-date=26 Junie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Vir die daaropvolgende siklus is die Wêreldkrieketliga 2007–09 opgesit, wat nuwe speelmoontlikhede saamgebring het. Ná hul hertoelating het hulle in afdeling vyf begin, waar hulle vanaf die eerste rondte gevorder het, maar in die halfeindstryd deur [[Jersey]] uitgeskakel is, hulle is ook in die klein finale om die derde plek deur [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2008-347237/jersey-vs-united-states-of-america-semi-final-349859/match-report |title=Afghanistan and Jersey into final |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Mei 2008 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het hulle die regstreekse kwalifisering vir die Wêreldkrieketliga 2009–14 se afdeling vyf gehaal. Ná hul eindstrydnederlaag teen Nepal is hulle as naaswenner bevorder. Met die opkoms van [[Twintig20]]-krieket (T20I) is aan hulle by die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2010 ’n wegspringplek toegestaan, terwyl hulle voorheen die eerste twee [[T20I-wêreldbeker]]toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] en [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/uae-to-host-expanded-world-twenty20-qualifiers-405141 |title=UAE to host expanded World Twenty20 Qualifiers |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Mei 2009 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Hulle is egter deur Ierland en [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] geklop en het die [[T20I-wêreldbeker 2010]] misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2009-10-410068/afghanistan-vs-united-states-of-america-10th-match-group-a-439503/match-report |title=Afghanistan beat USA to progress |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Februarie 2010 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die afdeling vier het hulle die eindstryd teen [[Italië]] gewen en as eerste span vir die afdeling drie gekwalifiseer,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-four-2010-467028/nepal-vs-tanzania-3rd-place-play-off-467094/match-report |title=Cush century takes USA to title triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Augustus 2010 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; waar hulle met hul laaste plek afgeskakel is en die [[Krieketwêreldbeker 2019]] misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cricket-league-division-3-unhappy-ending-for-usa-499000 |title=Unhappy ending for USA |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=31 Januarie 2011 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die kwalifisering het hulle die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2012 gehaal, maar hulle is reeds in die eerste rondte uitgeskakel. In die laaste wedstryd teen [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] het hulle met ’n sterk oorwinning die kans gehad om vanaf die eerste rondte te vorder, maar hul aangetekende oorwinning was nie genoeg nie, waarmee hulle die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2011-12-532912/scotland-vs-united-states-of-america-54th-match-group-b-546459/match-report |title=Afghanistan finish top after seventh win |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Maart 2012 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die Wêreldkrieketliga se afdeling vier 2012 is die Verenigde State bevorder en in 2013 het hulle in afdeling drie aangebly. Hulle het aan die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 deelgeneem, maar hulle is in die laaste plek uitgeskakel en het vervolgens die [[T20I-wêreldbeker 2014]] misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2013-14-660011/united-arab-emirates-vs-united-states-of-america-54th-match-group-a-660199/match-report |title=Ireland through, Italy still in hunt despite loss |publisher=ESPNcricinfo |date=24 November 2013 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Wêreldkrieketliga se afdeling drie 2014 is hulle weer afgeskakel. Tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] het hulle weer in die eerste rondte misluk.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2015-875401/papua-new-guinea-vs-united-states-of-america-41st-match-group-a-875537/match-report |title=USA eliminated despite 18-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=19 Julie 2015 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

Op 26 Junie 2015 het die IKR die Amerikaanse Krieketvereniging weer geskors, maar dié keer nadat ’n IKR-ondersoek “beduidende kommer uitgespreek het oor die bestuur, finansies, reputasie en krieketaktiwiteite”. Hierdie skorsing het egter nie die nasionale span se wedstryde geraak nie, maar die beheerliggaam van IKR-befondsing ontneem en verhoed dat die Amerikaanse Krieketvereniging enige toernooie in die Verenigde State kon reël (terwyl die IKR steeds enige toernooie in die Verenigde State kon goedkeur). Die skorsing sou aanbly totdat die Amerikaanse Krieketvereniging aan die IKR kan bewys dat “voorwaardes met betrekking tot bestuur, finansies en sy krieketaktiwiteite” verbeter het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-suspends-usaca-over-significant-concerns-891589 |title=ICC suspends USACA over 'significant concerns' |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Junie 2015 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

Tydens die wêreldkrieketliga se afdeling vier 2016 op eie bodem is hulle weer bevorder en het in afdeling drie aangebly. Tydens die Wêreldkrieketliga 2017–19 se afdeling drie in 2017 het die Verenigde State vir die eerste keer die afdeling twee gehaal, waar hulle ’n plek in die Krieketwêreldbekerliga 2 2019–2023 bespreek het. In Twintig20 is hulle in 2019 reeds in die Amerikas se kwalifisering uitgeskakel en het die [[T20I-wêreldbeker 2021]] misgeloop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000013/001327.shtml |title=Bermuda and Canada through to global qualifier |publisher=Cricket Europe |author=Andrew Nixon |date=26 Augustus 2019 |accessdate=26 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826110237/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000013/001327.shtml |archive-date=26 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

Op 22 Junie 2017 het op die IKR se jaarlikse vergadering in [[Londen]] die IKR se volle rad eenparig besluit – ná aanleiding van ’n aanbeveling deur die Raad in April, en ’n onlangse verhoor oor geskilbeslegtingskomitees voor Michael Beloff, wat in Junie 2017 afgehandel is – om die Amerikaanse Krieketvereniging uit te sluit. Dit het die beheerliggaam se weiering om ’n deur die IKR goedgekeurde grondwet aan te neem ingesluit.&lt;ref name=&quot;Expelled&quot; /&gt; In dieselfde maand is ’n nuwe goedgekeurde beheerliggaam, VSA Krieket, gestig en hulle het as ’n geassosieerde lid by die IKR aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-plan-to-launch-their-t20-league-in-2021-1167043 |title=USA plan to launch their T20 League in 2021 |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=27 November 2018 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rejoin&quot; /&gt;

=== Herlewing ===
Nadat hulle in 2018 [[Singapoer]] in die eindstryd van die afdeling drie verslaan het, het hulle vir die eerste keer die afdeling twee gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-wcl-div-3-2018-19-1162839/singapore-vs-united-states-of-america-15th-match-1162859/match-report |title=USA roll past Singapore to earn first-ever promotion to WCL Division Two |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=19 November 2018 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In April 2019 het die Verenigde State, nadat hulle die afdeling twee onder die vier beste spanne afgesluit het, vir die Krieketwêreldbekerliga 2 2019–2023 gekwalifiseer, wat aan hulle die kans besorg het om die wêreldbekerkwalifisering 2023 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] te haal. Al die wedstryde tydens die Krieketwêreldbekerliga 2 is as EDIs erken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1196656 |title=Oman and USA secure ICC Men's Cricket World Cup League 2 places and ODI status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-road-to-world-cup-2023-how-teams-can-secure-qualification-from-rank-no-1-to-32-1197379 |title=The road to World Cup 2023: how teams can secure qualification, from rank No. 1 to 32 |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=14 Augustus 2019 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Krieketwêreldbekerliga 2 het hulle die drienasiestoernooi in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] beklink, maar die toernooi in [[Nepal]] in die laaste plek afgesluit. Die drienasiesreeks in die Verenigde State in September 2019 was die eerste EDI-reeks in die Verenigde State en die gasheer het ná [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en voor [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] in die tweede plek afgesluit, die tweede toernooi in April 2020 moes egter net soos ander toernooie weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1645150 |title=Series six of Men's CWC League 2 in USA postponed due to Coronavirus outbreak |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Maart 2020 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.usacricket.org/media-release/mens-cricket-world-cup-league-2-in-usa-postponed-due-to-coronavirus-outbreak/ |title=Men's Cricket World Cup League 2 in USA Postponed due to Coronavirus outbreak |publisher=[[VSA Krieket]] |date=13 Maart 2020 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

In November 2021 het Ierland vir Desember 2021 ’n toer van vyf wedstryde na die Verenigde State aangekondig, voordat hulle vanaf daar in Januarie 2022 vir ’n EDI-reeks na Wes-Indië sal vertrek. Daarmee het die Verenigde State vir die eerste keer ’n bilaterale reeks teen ’n volle lid aangebied.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-to-host-ireland-in-first-home-series-against-full-member-1288501 |title=USA to host Ireland in first home series against Full Member |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=9 November 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/59224542 |title=USA v Ireland: Irish to make historic American tour in festive series |publisher=[[BBC]] |date=9 November 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Dié reeks het met twee T20Is begin; ná ’n stadige begin in die eerste wedstryd het in die tweede beurt ’n hoë vennootskap tussen [[Sushant Modani]] en [[Gajanand Singh]] begin en die gasheer ’n telling van 188 lopies laat aanteken. Ierland het in die lopiejag 26 lopies te min aangeteken, waarmee die Verenigde State hul eerste oorwinning nog teen ’n toetsland aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/59764099 |title=USA v Ireland: Tourists stunned in historic Twenty20 international in Florida |publisher=[[BBC]] |date=22 Desember 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/ireland-in-usa-and-west-indies-2021-22-1291182/united-states-of-america-vs-ireland-1st-t20i-1291187/match-report |title=Gajanand Singh, Sushant Modani propel USA to historic T20I win over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=23 Desember 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Ierland het die T20I-reeks in die tweede wedstryd egaliseer; hulle het eerste gekolf en is op 150 lopies uitgeboul, die gasheer het egter nege lopies te min aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/ireland-in-usa-and-west-indies-2021-22-1291182/united-states-of-america-vs-ireland-2nd-t20i-1291188/match-report |title=Lorcan Tucker sets up Ireland win as T20I series ends with honours even |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=24 Desember 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Ná die twee T20Is sou ’n EDI-reeks gespeel word. Dit is egter ná ’n aantal Covid-gevalle op 28 Desember 2021 afgelas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-ireland-odi-series-cancelled-due-to-covid-19-outbreak-1294687 |title=USA-Ireland ODI series cancelled due to Covid-19 outbreak |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=28 Desember 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In November 2021 is die Verenigde State saam met Wes-Indië as medegasheer vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] benoem. Tydens dié toernooi is vir die eerste keer wedstryde by ’n internasionale toernooi in die Verenigde State aangebied.&lt;ref name=&quot;T20I-wêreldbeker 2024&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; In Maart 2022 het die beheerliggaam in voorbereiding op die Major League Cricket 2023 beleggings ter waarde van 110 miljoen [[Amerikaanse dollar]] vir die opknapping van agt stadions in die land aangekondig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-t20-franchise-league-mlc-projected-to-spend-110-million-on-facilities-ahead-of-2023-launch-1306255 |title=USA T20 franchise league MLC projected to spend $110 million on facilities ahead of 2023 launch |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=18 Maart 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

In September 2021 het die Verenigde State die Omaanse drienasiesreeks teen die gasheer en Nepal ná net een oorwinning in die derde plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2264001 |title=Global Game: Zimbabwe win the ICC Women's T20 World Cup Qualifier |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 September 2021 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State se drienasiesreeks teen Skotland en die Verenigde Arabiese Emirate het die gasheer gelyk op punte, maar met ’n swakker lopietempo in die derde plek afgesluit, terwyl hulle die aansluitende Verenigde State se drienasiesreeks in Junie 2022 teen Nepal en Oman ná net een nederlaag en ’n onbesliste wedstryd beklink het. Tydens die Skotse drienasiesreeks in Augustus 2022 het die Verenigde State die tweede plek na die gasheer en voor die Verenigde Arabiese Emirate behaal. By die Papoea-Nieu-Guinese drienasiesreeks in September 2022 het die Verenigde State na Namibië en die gasheer in die derde plek geëindig. Die Namibiese drienasiesreeks in November 2022 het die Verenigde State met ’n beter lopietempo voor die gasheer en Papoea-Nieu-Guinee beklink. Ná afsluiting van al die drienasiesreekse het die Verenigde State tydens die Krieketwêreldbekerliga 2 2019–2023 die vyfde plek behaal, waarmee hulle die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 se uitspeelrondte gehaal het,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3111784 |title=Explainer: The path to Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=16 Maart 2023 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt; wat hulle met ’n beter lopietempo voor die Verenigde Arabiese Emirate, wat gelyk aan punte was, beklink het. Daarmee het hulle die Krieketwêreldbekerkwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] gehaal en gelyktydig hul plek in die Krieketwêreldbekerliga 2 2023–2027 vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] bespreek.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/icc-cricket-world-cup-super-league-2020-2023/news/185d137e-e4ba-48b1-8e9a-7d44db5030c7/usa-book-spot-at-cricket-world-cup-qualifier |title=USA book spot at Cricket World Cup qualifier |publisher=[[SuperSport]] |date=4 April 2023 |accessdate=4 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404170415/https://supersport.com/cricket/icc-cricket-world-cup-super-league-2020-2023/news/185d137e-e4ba-48b1-8e9a-7d44db5030c7/usa-book-spot-at-cricket-world-cup-qualifier |archive-date=4 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; Tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 in Zimbabwe het die VSA die tiende plek behaal, waarmee hulle die hooftoernooi in Indië misgeloop het.

’n 4–0-Reeksoorwinning oor Kanada in April 2024 is opgevolg deur die eerste T20I-reeks teen [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]] vir drie wedstryde.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.tbsnews.net/sports/bangladesh-play-t20i-series-against-usa-world-cup-797386 |title=Bangladesh to play T20I series against USA before World Cup |publisher=The Business Standard |date=22 Februarie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Die Verenigde State het die eerste wedstryd van die reeks met vyf paaltjies gewen, gelyk aan hul eerste oorwinning oor Bangladesj ooit,&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/usa-vs-bangladesh-2024-1425119/united-states-of-america-vs-bangladesh-1st-t20i-1425131/match-report |title=Harmeet and Anderson the heroes as USA stun Bangladesh |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=21 Mei 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; waarna hulle met ’n oorwinning van ses lopies in die tweede wedstryd vir die eerste keer ’n reeks teen ’n volle lid kon beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.tbsnews.net/sports/usa-stun-bangladesh-again-clinch-historic-t20i-series-858941 |title=USA stun Bangladesh again, clinch historic T20I series |publisher=The Business Standard |date=24 Mei 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryde het vir die Amerikaners as ’n voorbereiding gedien op hul debuut tydens die T20I-wêreldbeker.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/trending/article/us-canada-bangladesh-t20-cricket-19066108.php |title=U.S. men's national T20 cricket team schedules World Cup warmup matches near Houston |publisher=Houston Chronicle |author=Peter Warren |date=16 Maart 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; In hul openingswedstryd kon die medegasheer die mededinger Kanada met sewe paaltjies klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://apnews.com/article/twenty20-world-cup-usa-canada-1a56a793ae7e8370f1443933fe33b1e8 |title=Aaron Jones hits 10 sixes as US beats Canada by 7 wickets to open T20 World Cup |publisher=The Associated Press |date=2 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; In die tweede wedstryd het die Amerikaners ’n skokoorwinning oor die groot gunsteling Pakistan in die Superboulbeurt aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/5547020/2024/06/06/usa-pakistan-t20-world-cup-result/ |title=USA upsets Pakistan in T20 Cricket World Cup with stunning super over win |publisher=[[The New York Times]] |author=Joseph Bentley |date=6 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Dié verrassende oorwinning het tot groot mediabelangstelling gelei en nuwe entosiasme oor die vestiging van krieket in die land aangeblaas.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.cnn.com/2024/06/08/sport/cricket-united-states-changing-world/index.html |title=How the USA’s shock cricket triumph reflects a global sporting and geopolitical transformation |publisher=[[CNN]] |author=Stephen Collinson |date=8 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-day-to-believe-cricket-is-not-just-an-american-dream-1437197?platform=amp |title=A day to believe cricket is not just an American Dream |publisher=ESPNcricinfo |author=Cameron Ponsonby |date=7 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/c511lz5jw9go.amp |title=The part-time heroes behind US cricket's historic win |publisher=[[BBC]] |author=Brandon Livesay |date=7 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; Die laaste groepwedstryd teen Ierland moes weens reën afgelas word, waarmee die Amerikaners met hul tweede groepplek die Super Agt gehaal (waarmee Pakistan, Kanada en Ierland uitgeskakel is) en gelyktydig regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] gekwalifiseer het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/14/sport/usa-ireland-2024-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA makes history in advancing to next stage of men’s T20 Cricket World Cup after game against Ireland is abandoned |publisher=[[CNN]] |author=Ben Morse |date=14 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c255qr4grpno |title=USA reach Super 8s but Ireland eliminated after washout |publisher=[[BBC]] |date=14 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-usa-book-their-spot-india-and-sri-lanka-are-the-co-hosts-1438702 |title=USA qualify automatically for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt; In die Super Agt is die Verenigde State egter ná nederlae teen [[Proteas|Suid-Afrika]], Wes-Indië en Engeland uit die toernooi geskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/23/sport/usa-lose-england-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA crashes out of T20 Cricket World Cup with defeat against England, ending historic run |publisher=[[CNN]] |author=Issy Ronald |date=23 Junie 2024 |accessdate=24 Junie 2024}}&lt;/ref&gt;

Tydens die T20I-wêreldbeker 2026 in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die Amerikaners nederlae gely teen die volle lede [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] (met 29 lopies) en Pakistan (met 32 lopies) gely, waarna hulle Nederland (met 93 lopies) en Namibië (met 31 lopies) kon klop, maar nogtans die Super Agt misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |publisher=[[Yahoo!]] |author=Ehsan Kassim |date=18 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023133646/https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |archive-date=23 Oktober 2026 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Kleure en kenteken ==
In EDI- en T20I-krieket dra Amerikaanse spelers blou truie met rooi kleuraksente, blou moue, ’n blou V-halslyn en blou broeke. Veldwerkers dra ’n blou bofbalpet of ’n blou sonhoed. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''USA'' verskyn op die middel van die trui.

VSA Krieket se kenteken toon ’n rooi krieketkolf voor ’n rooi-wit-gestreepte skild met die wit belettering ''USA Cricket'' onder op ’n blou agtergrond; wit, blou en rooi is die Verenigde State se nasionale kleure.

== Tuisstadions ==
{{Location map+ |Verenigde State
|caption=Ligging van Amerikaanse krieketstadions|width=300
|places=
{{location map~|Verenigde State|label=&lt;small&gt;[[Sentrale Browardpark]]&lt;/small&gt;|position=top|lat=26.139959|long=-80.198689}}
{{location map~|Verenigde State|label=&lt;small&gt;[[Moosa-stadion]]&lt;/small&gt;|position=bottom|lat=29.51768|long=-95.32565}}
{{location map~|Verenigde State|label=&lt;small&gt;[[Grand Prairie-stadion]]&lt;/small&gt;|position=left|lat=32.768219|long=-96.98635}}
{{location map~|Verenigde State|label=&lt;small&gt;[[Nassau County Internasionale Krieketstadion]]&lt;/small&gt;|position=left|lat=40.734706|long=-73.573058}}
{{location map~|Verenigde State|label=&lt;small&gt;[[Prairie View-krieketkompleks]]&lt;/small&gt;|position=right|lat=30.086667|long=-96.004444}}
}}

[[Lêer:CBRegionalPark.jpg|duimnael|links|Die Sentrale Browardpark is een van vyf Amerikaanse krieketvelde met amptelike EDI-status&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/moosa-stadium-texas-usa-s-newest-odi-venue-a-texas-sized-dream-come-true-1313116 |title=Moosa Stadium: USA's newest ODI venue a Texas-sized dream come true |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=1 Mei 2022 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;]]
Die Verenigde State beskik oor geen amptelike tuisstadion vir hul nasionale span nie. Die Verenigde State se nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur die Verenigde State:

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd
|-
| 1
| [[Sentrale Browardpark]]
| [[Lauderhill]], [[Florida]]
| 13 September 2019
|-
| 2
| [[Moosa-stadion]]
| [[Pearland]], [[Texas]]
| 28 Mei 2022
|-
| 3
| [[Prairie View-krieketkompleks]]
| [[Prairie View, Texas|Prairie View]], [[Texas]]
| 7 April 2024
|-
| 4
| [[Grand Prairie Stadium]]
| [[Grand Prairie, Texas|Grand Prairie]], [[Texas]]
| 1 Junie 2024
|-
| 5
| [[Nassau County Internasionale Krieketstadion]]
| [[East Meadow, New York|East Meadow]], [[New York (deelstaat)|New York]]
| 3 Junie 2024
|}

=== Krieketwêreldbekerstadions ===
{{Hoofartikel|T20I-wêreldbeker 2024}}
Saam met Wes-Indië het die Verenigde State die T20I-wêreldbeker 2024 aangebied. Dit was die eerste internasionale kriekettoernooi in dié land ooit.&lt;ref name=&quot;T20I-wêreldbeker 2024&quot; /&gt;

== Wedywering met Kanada ==
Die Verenigde State se grootste mededinger in krieket is [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]]. Albei spanne het in 1844 in die eerste internasionale wedstryd nog teen mekaar te staan gekom en ontmoet sedertdien jaarliks, met uitsondering van die tydperk tussen 1913 en 1962 asook van 1994 tot 2011. As deel van hierdie mededinging speel albei nasionale spanne om die K.A. Auty-beker wat deur Karl André Auty geskenk is. Dit is die oudste en tot vandag toe langste bilaterale mededinging in internasionale sport.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/28/how-philadelphia-became-the-unlikely-epicenter-of-american-cricket?CMP=EMCSPTEML942 |title=How Philadelphia became the unlikely epicenter of American cricket |publisher=[[The Guardian]] |date=28 Maart 2015 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;

== Spelers ==
=== Spelerstatistieke ===
Altesaam het vir die Verenigde State 51 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 53 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Amerikaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het.

==== Lopies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Lopies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Lopies
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;| [[Monank Patel]]
| 2019–hede
| align=center | 71
| align=center | '''2&amp;nbsp;288'''
| [[Monank Patel]]
| 2019–hede
| align=center | 47
| align=center | '''1&amp;nbsp;011'''
|-
| [[Aaron Jones]]
| 2019–hede
| align=center | 52
| align=center | '''1&amp;nbsp;664'''
| [[Steven Taylor]]
| 2019–hede
| align=center | 32
| align=center | '''{{0}}822'''
|-
| [[Steven Taylor]]
| 2019–hede
| align=center | 49
| align=center | '''1&amp;nbsp;265'''
| [[Andries Gous]]
| 2024–hede
| align=center | 27
| align=center | '''{{0}}770'''
|-
| [[Saiteja Mukkamalla]]
| 2022–hede
| align=center | 37
| align=center | '''1&amp;nbsp;255'''
| [[Aaron Jones]]
| 2019–hede
| align=center | 48
| align=center | '''{{0}}770'''
|-
| [[Milind Kumar]]
| 2024–hede
| align=center | 22
| align=center | '''1&amp;nbsp;016'''
| [[Saiteja Mukkamalla]]
| 2024–hede
| align=center | 21
| align=center | '''{{0}}737'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 27 Februarie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=11;type=team |title=Records / United States of America / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 27 Februarie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=11;type=team |title=Records / United States of America / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

==== Paaltjies ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |EDI
! colspan=&quot;4&quot; |T20I
|-
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | EDIs
! scope=col | Paaltjies
! scope=col | Speler
! scope=col | Tydperk
! scope=col | T20Is
! scope=col | Paaltjies
|-
| [[Saurabh Netravalkar]]
| 2019–hede
| align=center | 67
| align=center | '''108'''
| [[Saurabh Netravalkar]]
| 2019–hede
| align=center | 44
| align=center | '''42'''
|-
| [[Nosthush Kenjige]]
| 2019–hede
| align=center | 61
| align=center | '''{{0}}69'''
| [[Harmeet Singh (krieketspeler)|Harmeet Singh]]
| 2024–hede
| align=center | 29
| align=center | '''31'''
|-
| [[Jasdeep Singh]]
| 2019–hede
| align=center | 45
| align=center | '''54'''
| [[Jasdeep Singh]]
| 2019–hede
| align=center | 30
| align=center | '''31'''
|-
| [[Nisarg Patel]]
| 2019–2023
| align=center | 41
| align=center | '''42'''
| [[Shadley van Schalkwyk]]
| 2024–hede
| align=center | 18
| align=center | '''28'''
|-
| [[Steven Taylor]]
| 2019–2024
| align=center | 49
| align=center | '''40'''
| [[Nisarg Patel]]
| 2019–2024
| align=center | 21
| align=center | '''27'''
|- class=sortbottom
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 27 Februarie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=11;type=team |title=Records / United States of America / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
| colspan=4 | &lt;small&gt;Korrek teen: 27 Februarie 2026&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=11;type=team |title=Records / United States of America / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Spankapteins ===
Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir die Verenigde State tydens ’n EDI-wedstryd en vier tydens ’n T20I.&lt;ref&gt;Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.&lt;/ref&gt;

{| border=&quot;0&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-bgcolor=&quot;#cccccc&quot;
! colspan=&quot;3&quot; | EDI&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=11;type=team |title=Records / United States of America / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
! colspan=&quot;2&quot; | T20I&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=11;type=team |title=Records / United States of America / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk
|-
| 1
| Richard Staple
| 2004
| Saurabh Netravalkar
| 2019
|-
| 2
| Saurabh Netravalkar
| 2019–2021
| '''Monank Patel'''
| 2021–hede
|-
| 3
| '''Monank Patel'''
| 2022–hede
| Aaron Jones
| 2023–2024
|-
| 4
| Aaron Jones
| 2023
| Jasdeep Singh
| 2024
|}

== Rekords ==
=== EDI-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AU}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NZ}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|colspan=&quot;16&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 13 Augustus 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 April 2023
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NA}} || 11 || 7 || 4 || 0 || 0 || 63,64 || 17 September 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NP}} || 11 || 6 || 4 || 1 || 0 || 54,55 || 17 September 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-OM}} || 10 || 3 || 6 || 1 || 0 || 30,00 || 8 Junie 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PG}} || 10 || 7 || 2 || 1 || 0 || 70,00 || 13 September 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-XS}} || 8 || 3 || 5 || 0 || 0 || 37,50 || 9 Desember 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 11 || 9 || 2 || 0 || 0 || 81,82 || 8 Desember 2019
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''75''' || '''40''' || '''32''' || '''3''' || '''0''' || '''53,33''' || 13 September 2019
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 27 Februarie 2026. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=11;type=team |title=Records / United States of America / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== Krieketwêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie deelgeneem nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}}
|-
|[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Kampioenetrofeerekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase
|-
|[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie toegelaat nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}}
|}

=== T20I-rekord teen ander lande ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;width:600px&quot;
! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Toetslande'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BD}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 21 Mei 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IE}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 22 Desember 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-IN}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PK}} || 2 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-WI}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|colspan=&quot;15&quot; style=&quot;text-align:center&quot;| '''t. Assosiaatlede'''
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Argentinië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Bahamas}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 13 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Belize}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-BM}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 0 || 60,00 || 8 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Julie 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Kaaimanseilande}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Augustus 2019
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-CA}} || 12 || 7 || 3 || 1 || 1 || 58,33 || 7 April 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NA}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Oktober 2024
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NL}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 13 Februarie 2026
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-NP}} || 3 || 0 || 2 || 1 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-OM}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Februarie 2025
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Panama}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 November 2021
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-PG}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || –
|-
|align=&quot;left&quot;| {{vlagland|Singapoer}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Julie 2022
|-
|align=&quot;left&quot;| {{Cr-AE}} || 4 || 1 || 2 || 0 || 1 || 25,00 || 30 September 2024
|-
|- class=&quot;sortbottom&quot;
|align=&quot;left&quot;| '''Algeheel''' || '''58''' || '''31''' || '''22''' || '''3''' || '''2''' || '''53,45''' || 19 Augustus 2019
|-
|colspan=&quot;9&quot;| ''Rekords volledig tot en met T20I #3743 op 27 Februarie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=11;type=team |title=Records / United States of America / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Februarie 2026 |accessdate=27 Februarie 2026}}&lt;/ref&gt;
|}

=== T20I-wêreldbekerrekord ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Jaar!!Uitslag
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Super Agt
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Eerste rondte
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}}
|-
|[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}}
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]]
* [[Verenigde State se nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Tom Melville |title=The Tented Field: A History of Cricket in America |url=https://archive.org/details/tentedfieldhisto0000melv |year=1998 |publisher=Bowling Green State University Popular Press |location=Bowling Green, OH |isbn=0-87972-769-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Jones Wister |url=https://en.wikisource.org/wiki/A_%22Bawl%22_for_American_Cricket |title=A &quot;Bawl&quot; for American Cricket |publisher=[[Wikisource]] |year=1893 |location=Philadelphia}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|United States national cricket team|Verenigde State se nasionale krieketspan}}
* {{en}} [https://www.usacricket.org/ Amptelike webwerf van VSA Krieket]
* {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/united-states-of-america-11 Die Verenigde State op ESPNcricinfo]
* {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/usa Die Verenigde State by die IKR]

{{Nasionale krieketspanne}}
{{Gesagsrekords}}
{{Voorbladster}}

[[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Amerika]]
[[Kategorie:Krieket in die Verenigde State van Amerika]]</text>
      <sha1>bmtnfkzuyucgfnrjknggakyf08uqtg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vyf bobbejaantjies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>383934</id>
    <revision>
      <id>3362097</id>
      <parentid>3150836</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jan van Schilligeham</username>
        <id>100462</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kursiewe titel</comment>
      <origin>3362097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="lf3iu337tzzxe1jc3lddm7szilcirr3" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
'''''Vyf bobbejaantjies''''' is 'n tradisionele [[Afrikaans]]e liedjie.

== Lirieke ==
Vyf bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
Vyf bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is vier bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

Vier bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
Vier bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is drie bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

Drie bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
Drie bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is twee bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

Twee bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
Twee bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is een bobbejaantjie op die dam se wal&lt;/br&gt;

Een bobbejaantjie, op die dam se wal&lt;/br&gt;
Een bobbejaantjie, op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is geen bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

== Eksterne skakels ==
* https://www.youtube.com/watch?v=41ZPS9nvv2I&lt;nowiki/&gt;{{Gekursiveerde titel}}

[[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]]
[[Kategorie:Liedjies oor diere]]</text>
      <sha1>lf3iu337tzzxe1jc3lddm7szilcirr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362098</id>
      <parentid>3362097</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jan van Schilligeham</username>
        <id>100462</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jan van Schilligeham het bladsy [[Vyf Bobbejaantjies]] na [[Vyf bobbejaantjies]] geskuif: Spelling: Met klein letters</comment>
      <origin>3362097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="lf3iu337tzzxe1jc3lddm7szilcirr3" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
'''''Vyf bobbejaantjies''''' is 'n tradisionele [[Afrikaans]]e liedjie.

== Lirieke ==
Vyf bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
Vyf bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is vier bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

Vier bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
Vier bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is drie bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

Drie bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
Drie bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is twee bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

Twee bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
Twee bobbejaantjies, op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is een bobbejaantjie op die dam se wal&lt;/br&gt;

Een bobbejaantjie, op die dam se wal&lt;/br&gt;
Een bobbejaantjie, op die dam se wal&lt;/br&gt;
En as een bobbejaantjie per ongeluk sou val&lt;/br&gt;
Is geen bobbejaantjies op die dam se wal&lt;/br&gt;

== Eksterne skakels ==
* https://www.youtube.com/watch?v=41ZPS9nvv2I&lt;nowiki/&gt;{{Gekursiveerde titel}}

[[Kategorie:Afrikaanse volksmusiek]]
[[Kategorie:Liedjies oor diere]]</text>
      <sha1>lf3iu337tzzxe1jc3lddm7szilcirr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Vyf bobbejaantjies</title>
    <ns>1</ns>
    <id>384935</id>
    <revision>
      <id>3362100</id>
      <parentid>2450471</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:04:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jan van Schilligeham</username>
        <id>100462</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jan van Schilligeham het bladsy [[Bespreking:Vyf Bobbejaantjies]] na [[Bespreking:Vyf bobbejaantjies]] geskuif: Spelling: Met klein letters</comment>
      <origin>2450471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ana Mena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>385623</id>
    <revision>
      <id>3362106</id>
      <parentid>3340579</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3960" sha1="e4quxu1tdyza80enlnbk3sxu1cbp7jp" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam            = Ana Mena
| beeld           = {{Wikidata|property|raw|P18}}
| beeldgrootte    = 
| dwarsformaat    = 
| beeldbeskrywing = {{Wikidata|qualifier|P18|P2096}}
| beeldonderskrif = 
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam    = 
| alias           = 
| geboortedatum   = {{GDEO|1997|02|25}}
| geboorteplek    = Estepona, Málaga, Andalusia, [[Spanje]]
| sterfdatum      = 
| sterfplek       = 
| genre           = [[Popmusiek|Pop]]
| beroep          = [[Sangeres]] en [[aktrise]]
| instrument      = 
| jare_aktief     = 
| etiket          = 
| assosiasies     = 
| webwerf         = https://www.anamenamusic.com
| huidige_lede    = 
| gewese_lede     = 
}}

'''Ana Mena''' (gebore [[25 Februarie]] [[1997]]) is 'n [[Spanje|Spaanse]] sangeres en [[aktrise]]. Sy het haar loopbaan in 2009 begin in die TV-reeks ''Marisol, la película'' (2009).&lt;ref&gt;{{cite web|title= La historia detrás de Ana Mena|url= http://musicandote.com/la-historia-detras-ana-mena/|accessdate= 3 Augustus 2018|work= Musicandote|language= Spaans|archive-date= 24 Oktober 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161024155656/http://musicandote.com/la-historia-detras-ana-mena/|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite web|title= Biografía de Ana Mena|url= http://www.cmtv.com.ar/biografia/show.php?bnid=2404&amp;banda=Ana_Mena|accessdate= 3 Augustus 2018|work= CMTV|language= Spaans|archive-url= https://web.archive.org/web/20190830174441/https://www.cmtv.com.ar/biografia/show.php?bnid=2404&amp;banda=Ana_Mena|archive-date= 30 Augustus 2019|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; In 2010 het sy aan Disney se musikale realiteitsprogram My Camp Rock 2 deelgeneem, wat sy die gewen het.&lt;ref name=&quot;bio&quot;/&gt;

Haar musikale loopbaan het in 2016 begin, met die vrygestelling van haar debuut-enkelsnit &quot;No Soy Como Tú Crees&quot;. Mena het sedertdien saam met baie bekende kunstenaars gewerk, insluitend Becky G, CNCO en Lali. In 2018 het sy haar debuutateljeealbum, ''Index'' vrygestel.

== Filmografie ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Televisierolle
! Jaar
! Titel
! Rol
! class=&quot;unsortable&quot; | Notas
|-
| 2009
| ''Marisol, la película''
| Pepi
| TV-rolprent
|-
| 2010
| ''Supercharly''
| Verónica Navarro
| 5 episodes
|-
| 2010
| ''My Camp Rock''
| Self
| Wenner
|-
| rowspan=2|2013, 2017
| rowspan=2|''Tu cara me suena''
| Abraham Mateo
| Gaskunstenaar (seisoen 3, episode 9)
|-
| ''Ariana Grande''
| Gaskunstenaar (seisoen 6, episode 8)
|-
| 2013–2014
| ''Vive cantando''
| Paula Ruiz Almagro
| Gereelde rol
|-
| 2022
| Sanremo Music Festival
| self
| Deelnemer
|-
| 2022
|''Idol Kids''
| self
| Beoordeelaar
|-
| 2022
| ''Bienvenidos a Edén''&lt;br/&gt;(Welcome to Eden)
| Judit&lt;ref&gt;{{Cite web|website=El Comercio (Peru)|url=https://elcomercio.pe/saltar-intro/netflix/series/bienvenidos-a-eden-con-belinda-elenco-sinopsis-fecha-de-estreno-trailer-y-primeras-imagenes-noticia/|date=3 Maart 2022|title=“Bienvenidos a Edén”: primer tráiler y fotos de la serie de Netflix con Belinda}}&lt;/ref&gt; 
| [[Netflix]] (8 episodes)
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Rolprente
! Jaar
! Titel
! Rol
|-
| 2011
| ''The Skin I Live In''
| Norma Ledgard (kind)
|-
| 2018
| ''Viaje al cuarto de una madre''
| Bea
|}

==Diskografie==

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Ateljeealbum
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:7em;&quot;| Titel
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:19em;&quot;| Detail
! scope=&quot;col&quot;| Piek op [[Productores de Música de España|PME]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.elportaldemusica.es/site/search?term=Ana+Mena&amp;filter=album|title=Search: Ana Mena (albums)|publisher=Productores de Música de España|website=elportaldemusica.es|accessdate=2 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Index'' (2018)
|
* Vrygestel: 11 Mei 2018
* Etiket: [[Sony|Sony Spanje]]
* Formaat: [[CD]], digitale aflaai
| 9
|}
&lt;!-- 
===Singles===
====As lead artist==== --&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Geboortes in 1997]]
[[Kategorie:Spaanse sangers]]</text>
      <sha1>e4quxu1tdyza80enlnbk3sxu1cbp7jp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DIAO</title>
    <ns>0</ns>
    <id>392939</id>
    <revision>
      <id>3362188</id>
      <parentid>3341981</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6625" sha1="6ny9044rvvqb2fclp1nzhunbonwulcn" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar|naam=Diao|beeld=|beeldgrootte=|dwarsformaat=|beeldbeskrywing=|beeldonderskrif=|agtergrondkleur=solo|geboortenaam=|alias=|geboortedatum={{Geboortedatum en ouderdom|1996|04|01}}|geboorteplek=[[Redkino]], [[Rusland]]|oorsprong={{Vlagland|Rusland}}|sterfdatum=|sterfplek=|genre=[[Elektroniese musiek]], EDM|beroep=[[Musiekprodusent]], [[DJ]]|instrument=FL Studio|jare_aktief=2012–nou|etiket=|assosiasies=|webwerf=|huidige_lede=|gewese_lede=|Img=}}

'''Dmitri Wjatsjeslawowitsj Koeznetsof''' (gebore [[1 April]] [[1996]], Redkino, [[Twer-oblast]], [[Rusland]]), beter bekend onder sy verhoognaam, '''DIAO''', is 'n Russiese [[komponis]], musikant, sanger-liedjieskrywer en [[Musiekprodusent|musiekvervaardiger]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/muzykalnaja-sreda-diao/|title=Музыкальная среда. DIAO|website=tverlife.ru|access-date=2022-08-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/tverlajf-muzykalnyj-otkryvaem-molodyh-ispolnitelej-iz-tverskoj-oblasti/|title=«Тверьлайф» музыкальный: открываем молодых исполнителей из Тверской области|website=tverlife.ru|access-date=2022-08-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;bs&quot;&gt;{{Cite web|url=https://big-stars.ru/shou-biznes/dmitrij-kuznecov-biografiya/|title=Дмитрий Кузнецов: биография, сколько лет, фото музыканта|last=Big-Stars|date=2020-09-02|website=Big-Stars|language=ru-RU|access-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218123459/https://big-stars.ru/shou-biznes/dmitrij-kuznecov-biografiya/|archive-date=2022-02-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;oma&quot;&gt;{{Cite web|url=https://onlinemusicawards.ru/artists/diao|title=DIAO|website=onlinemusicawards.ru|language=ru|access-date=2022-08-14|archive-date=2022-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218123453/https://onlinemusicawards.ru/artists/diao|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;oma&quot; /&gt;

Hy is die wenner van die popsangerkompetisie in 2016 (beste duet), sowel as van die Patriotismekompetisie (beste duet).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tverigrad.ru/publication/zhitelejj-tveri-priglashayut-na-khip-khop-festival/|title=Жителей Твери приглашают на хип-хоп-фестиваль — Твериград|website=tverigrad.ru|language=ru|access-date=2022-08-14}}&lt;/ref&gt;

Hy was 'n deelnemer aan die program &quot;Songs&quot;, seisoen 1, op TNT en aan &quot;Parade of Talents&quot;.&lt;ref name=&quot;bs&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://smi2.ru/article/124137591/story|title=СМИ2|website=smi2.ru|access-date=2022-08-14}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vk.com/official_page_diao|title=DIAO {{!}} Диао {{!}} ВКонтакте|website=vk.com|language=ru|access-date=2022-08-14}}&lt;/ref&gt;

== Toekennings ==

* Wenner van die Konakovo Lights-toekenning in 2014-2017
* Wenner van die streektalentkompetisie in die rapkategorie in 2016 en 2019
* Bronswenner van &quot;RAP-Style 2020&quot;
* Die beste kunstenaar van Julie 2020 in Rap-styl volgens New Wave-radio
* Beste presteerder van 2020 as deel van New Stars in New Wave!
* II- en III-graadwenner in die &quot;Kom ons sing 'n lied vir oorlog&quot;-kompetisie
* III-graadwenner in die &quot;Rap-sangers&quot;-kompetisie
* 3de plek wenner van die &quot;Doen Goed&quot;-tekenkompetisie
* Wenner van die Young Musicians-kompetisie

== Diskografie ==

=== EP ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:15.8em;&quot; |naam
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:17.9em;&quot; | Inligting
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''Die wêreld het gewag'' &lt;ref&gt;{{Cite web}}&lt;/ref&gt;
|
* Vrystelling: [[6 Mei]] [[2022]]
* ETIKET: Studio Soyuz
* Formaat: digitale verspreiding
|}

=== Enkellopendes ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!jaar
! naam
! Formaat
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | 2019
| Hou van jou
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Verraad
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Dit maak nie meer seer nie
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Dinamiet (met Sasha se golf)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Wêreld vir twee
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Waarheen gaan die wêreld?
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | 2020
| Koud tussen ons
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Tree vorentoe
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Jaag 'n droom na
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Laaste dans (feat. LineDi)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Jy is my oseaan
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Maak 'n skuif
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;21&quot; | 2021
| ag my
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Forever Together (Sergey Insaroff Remix)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Nag saam met jou
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Saam met jou
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Saam met jou (akoestiese weergawe)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| My (met UITSENDING)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Dinamiet (met Sasha Wave) [PR Project Remix]
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| My Land (met Sagol)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Meer as liefde (met Heavenly)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Somer (met Sergei Insaroff)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Dit is te laat (met Julia Drobot, skepper)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Pynlik
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Tussen ons
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Waar is jy
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Wees lief vir my
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| FC Redkino
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Hardop dink
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Elke dag
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| As
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Vlieg (met Julia Drobot)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Legkaarte
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;7&quot; | 2022
| Nuwe jaar
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Wanneer jy my sien (met Jesus)
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Gaping
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Wie is ek vir jou?
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Tyd
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Sigaretrook
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|-
| Sien uit daarna
| &lt;small&gt;digitale verspreiding&lt;/small&gt;
|}

== Interessante feite ==

* Dmitry is die stigter van die pop-rock-groep Cool Looks Klan en van die musieketiket DIAO.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Geboortes in 1996]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Russiese komponiste]]</text>
      <sha1>6ny9044rvvqb2fclp1nzhunbonwulcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Ma'un</title>
    <ns>0</ns>
    <id>396048</id>
    <revision>
      <id>3362009</id>
      <parentid>3342504</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Atcovi</username>
        <id>57396</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>to v1</comment>
      <origin>3362009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1003" sha1="6t1ynhpdwaipfex2vhlbtavb9qdjq9s" xml:space="preserve">{{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera
|naam           = {{big|ٱلمَاعُون}}&lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Soera {{big|107}} van die Koran&amp;nbsp;&amp;nbsp;
|beeld          = 
|breedte        = 
|onderskrif     = 
|klassifikasie  = [[Mekka]]ans
|ander_titels   = ''Al-Ma'un''
|transliterasie = Al-Ma'oen
|ander_name     = &quot;Weldade&quot;
|openbaring     = 
|djoes          = 30
|ajat           = 7
|klank        = [[Lêer:Chapter 107, Al-Ma'un (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]]
}}

'''''Al-Ma'un''''' ([[Arabies]]: ٱلمَاعُون, &quot;'''Weldade'''&quot;) is die 107de [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 7 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar.

==Opsomming==
Die tema van die soera is weldade. Mense wat nie die armes voed en barmhartigheid betoon nie, word veroordeel.

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Ma'un}}

{{Soera|107|Al-'Kuraysh|Al-Kawthar}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Maun}}
[[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]]</text>
      <sha1>6t1ynhpdwaipfex2vhlbtavb9qdjq9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diospyros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>396505</id>
    <revision>
      <id>3362207</id>
      <parentid>3279081</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="kjtyqr17vhhpckhyfl01wet5lu77fc2" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image =Diospyros kaki3.jpg
|image2 = Diospyros lycioides subsp guerkei, oranje vrugte, Moreletakloof NR, d.jpg
|image2_caption =Blomme van ''[[Diospyros kaki]]'' en die vrugte van ''[[Diospyros lycioides]]''
|display_parents = 3
|taxon = Diospyros
|authority =[[Carolus Linnaeus|L.]], (1753)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;Sien teks&lt;/center&gt;&lt;/center&gt;
|synonyms =&lt;center&gt;Sien teks&lt;/center&gt;
}}
'''''Diospyros''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Ebenaceae''. [[Spesies]] van die genus is [[inheems]] op al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. Daar is 737 spesies wat tot die genus hoort.&lt;ref&gt;https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:326017-2 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Spesies ==
Van die Suid-Afrikaanse spesies is:
* [[Akkerjakkalsbessie]]
* [[Bloubos]]
* [[Gifsterappel]]
* [[Jakkalsbessie]]
* [[Krokodilbasjakkalsbessie]]
* [[Sandsterappel]]
* [[Swartbas]]
* ''[[Diospyros acocksii]]''
* ''[[Diospyros galpinii]]''
* ''[[Diospyros glabra]]''
* ''[[Diospyros glandulifera]]''
* ''[[Diospyros inhacaensis]]''
* ''[[Diospyros pallens]]''
* ''[[Diospyros ramulosa‎]]''
* ''[[Diospyros rotundifolia]]''
* ''[[Diospyros scabrida]]''
* ''[[Diospyros simii]]''

== Sinonieme ==
{{div col|colwidth=26em}}
* ''Bisaschersonia'' &lt;small&gt;Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Brachycheila'' &lt;small&gt;Harv. ex [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] &amp; [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]&lt;/small&gt;
* ''Brayodendron'' &lt;small&gt;Small&lt;/small&gt;
* ''Camax'' &lt;small&gt;Schreb.&lt;/small&gt;
* ''Cargillia'' &lt;small&gt;[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]&lt;/small&gt;
* ''Cavanillea'' &lt;small&gt;Desr.&lt;/small&gt;
* ''Dactylus'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''Danzleria'' &lt;small&gt;Bertero&lt;/small&gt;
* ''Ebenoxylon'' &lt;small&gt;Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Ebenoxylum'' &lt;small&gt;Lour.&lt;/small&gt;
* ''Ebenus'' &lt;small&gt;Rumph. ex Kuntze&lt;/small&gt;
* ''Embryopteris'' &lt;small&gt;Gaertn.&lt;/small&gt;
* ''Ferreola'' &lt;small&gt;J.Koenig ex Roxb.&lt;/small&gt;
* ''Guaiacana'' &lt;small&gt;Duhamel&lt;/small&gt;
* ''Gunisanthus'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
* ''Holochilus'' &lt;small&gt;Dalzell&lt;/small&gt;
* ''Idesia'' &lt;small&gt;Scop.&lt;/small&gt;
* ''Leucoxylum'' &lt;small&gt;Blume&lt;/small&gt;
* ''Maba'' &lt;small&gt;J.R.Forst. &amp; G.Forst.&lt;/small&gt;
* ''Mabola'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Macreightia'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
* ''Noltia'' &lt;small&gt;Schumach. &amp; Thonn.&lt;/small&gt;
* ''Paralea'' &lt;small&gt;Aubl.&lt;/small&gt;
* ''Persimon'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Rhaphidanthe'' &lt;small&gt;Hiern ex Gürke in H.G.A.Engler &amp; K.A.E.Prantl, Nat. Pflanzenfam.&lt;/small&gt;
* ''Rhipidostigma'' &lt;small&gt;Hassk.&lt;/small&gt;
* ''Ropourea'' &lt;small&gt;Aubl.&lt;/small&gt;
* ''Rospidios'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
* ''Royena'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Tetraclis'' &lt;small&gt;Hiern&lt;/small&gt;
* ''Thespesocarpus'' &lt;small&gt;Pierre&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Diospyros chloroxylon in Hyderabad, AP W IMG 7805.jpg
0557Gb. Санкт-Петербургский Ботанический сад. Хурма.jpg
Bunga Jantan Ajan Kelicung (D.macrophylla).jpg
Campagne Masset - Rassemblement - Vue sud-ouest.jpg
COLLECTIE TROPENMUSEUM Diospyros soorten (Ebenaceae) in 's landsplantentuin Buitenzorg TMnr 10006282.jpg
Comprehensive catalogue of Queensland plants, both indigenous and naturalised. To which are added, where known, the aboriginal and other vernacular names; with numerous illustrations, and copious (14782919675).jpg
Diospyros austroafricana.jpg
Diospyros crumenata.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Diospyros| ]]</text>
      <sha1>kjtyqr17vhhpckhyfl01wet5lu77fc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oscar Piastri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399081</id>
    <revision>
      <id>3362250</id>
      <parentid>3279517</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule 1-uitslae */</comment>
      <origin>3362250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36575" sha1="rxw2rxfu1c00lucm3x8lxh64xel0hmc" xml:space="preserve">{{Inligtingskas renjaer
| name             = Oscar Piastri
| image            = 2026 Chinese GP - Oscar Piastri (cropped) (cropped).jpg
| caption          = Piastri by die [[2026 Chinese Grand Prix]]
| image_size       = 180px
| birth_date       = {{GDEO|2001|4|6}}
| birth_place      = [[Melbourne]], [[Australië]]
| death_date       =
| death_place      =
| nationality      = {{vlagikoon|AUS}} Australiër
| Years            =
| Old Team         =
| 2026 Team        = [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| Car number       = 81
| Races            = {{F1stat|PIA|entries}} ({{F1stat|PIA|starts}} begin)
| Championships    = 0
| Wins             = {{F1stat|PIA|wins}}
| Podiums          = {{F1stat|PIA|podiums}}
| Points           = {{F1stat|PIA|careerpoints}}
| Poles            = {{F1stat|PIA|poles}}
| Fastest laps     = {{F1stat|PIA|fastestlaps}}
| First race       = [[2023 Bahreinse Grand Prix]]
| First win        = [[2024 Hongaarse Grand Prix]]
| Last win         = [[2025 Nederlandse Grand Prix]]
| Last race        = {{laaste F1GP}}
| Last season      = 2025
| Last position    = 3de (410 punte)
}}
'''Oscar Jack Piastri''' (gebore 6 April 2001) is 'n [[Australië|Australiese]] renjaer wat vir die [[McLaren]]-span aan [[Formule Een]] deelneem. Hy is die eerste Formule Een-jaer wat in die [[21ste eeu]] gebore is.

Hy het die 2019 Formule Renault Eurocup met R-ace GP gewen, en die 2020 FIA Formule 3-kampioenskap en 2021 Formule 2-kampioenskap met Prema Racing gewen. Hy is slegs die sesde jaer wat die GP2 / Formule 2-kampioenskap in hul debuutseisoen kon wen, en die vyfde jaer wat die GP3 / Formule 3 -kampioenskap en die GP2/Formule 2-kampioenskap in opeenvolgende seisoene kon wen. Vanweë sy sukses in die laer formules word Piastri wyd beskou as een van die mees belowende jong jaers in motorsport.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/why-oscar-piastris-ability-to-adapt-puts-him-alongside-the-very-best|title=Why Oscar Piastri's ability to adapt puts him alongside the very best|last=Hardy|first=Edward|date=4 August 2022|publisher=motorsportmagazine.com|access-date=17 December 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://onlysports.com.au/analysis/why-oscar-piastri-is-destined-for-f1-greatness/|title=Why Oscar Piastri is destined for F1 greatness|last=Criniti|first=Dominic|date=10 September 2022|publisher=onlysports|access-date=17 December 2022}}&lt;/ref&gt;

Vroeg in 2016 het Piastri sy eerste groot borgskap, HP Tuners (gestig en besit deur sy pa) gekry, wat gehelp het om sy renloopbaan te finansier. Dit is tydens die GP3-reeks, F3- en F2-seisoen op sy renpak en motor vertoon. Later in 2016 het Piastri sy enkelsitplek-debuut in geselekteerde rondtes van die Formule 4 VAE-kampioenskap vir Dragon F4 gemaak en twee podiums verower om sesde in die kampioenskap te eindig.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.f4uae.com/news-latest/95-oscar-piastri-joins-dragon-f4-for-f4uae-championship|title=OSCAR PIASTRI JOINS DRAGON F4 FOR F4UAE CHAMPIONSHIP|date=2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20220713133512/https://www.f4uae.com/news-latest/95-oscar-piastri-joins-dragon-f4-for-f4uae-championship|archive-date=13 July 2022|access-date=21 December 2018}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:Blancpain_Gt_Series_Endurance_Cup_-_Autodromo_Nazionale_di_Monza_-_22-04-2018_(41650514132).jpg|duimnael| Piastri jaag by Monza in die 2018 Formule Renault Eurocup-kampioenskap]]

== FIA Formule 3-kampioenskap ==
In Oktober 2019 het Piastri by die na-seisoen toets by die heersende FIA Formule 3- spankampioene Prema Racing aangesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/fia-formula-3-championship/news/prema-valencia-test-lineup/4559601/|title=Prema names F3 post-season test line-up|last=Benyon|first=Jack|date=18 October 2019|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|access-date=18 October 2019}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2020 het die Italiaanse span Piastri onderteken om die komende seisoen mee te ding&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fiaformula3.com/News/2020/01_January/Piastri-completes-PREMA-line-up-for-2020/|title=Piastri completes PREMA line-up for 2020|date=24 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126203445/http://www.fiaformula3.com/News/2020/1_January/Piastri-completes-PREMA-line-up-for-2020/|archive-date=26 January 2020|access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; saam met [[Logan Sargeant]] en 2019 Formule Streeks Europese kampioen Frederik Vesti.

Piastri het derde op die rooster weggespring vir sy debuutren by die [[Red Bull Ring]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/3tgITLErcR2zAiXGm2Y30i/2020-round-1-post-qualifying-press-conference|title=2020 Round 1 post-Qualifying press conference|date=3 July 2020|website=FIA_Formula 3® - The Official F3® Website|language=en|access-date=23 September 2022}}&lt;/ref&gt; Hy het egter by die eerste draai met Sebastián Fernández gebots, maar skade vermy en voortgegaan om te wen.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://formulascout.com/oscar-piastri-dominates-fia-f3-opener-alex-peroni-p3-on-comeback/64087|title=Oscar Piastri dominates FIA F3 opener, Alex Peroni P3 on comeback|last=Suttill|first=Josh|date=4 July 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}&lt;/ref&gt; Piastri het drie agtereenvolgende tweede plekke behaal by beide [[Hungaroring]]-renne&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oscarpiastri.com/news/2020-07-19-piastri-continues-his-championship-charge-in-budapest|title=Piastri continues his championship charge in Budapest|date=19 July 2020|website=oscarpiastri.com|access-date=23 September 2022|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923143300/https://oscarpiastri.com/news/2020-07-19-piastri-continues-his-championship-charge-in-budapest|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; en die eerste Silverstone-skouren, voordat sy eerste onttrekking van die seisoen by die volgende Silverstone-naelren gekom het toe 'n vasgesteekte [[Sleurverminderingstelsel|DRS]] hom uitgedwing het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://formulascout.com/smolyar-holds-off-beckmann-to-take-maiden-fia-f3-victory-at-silverstone/65591|title=Smolyar holds off Beckmann to take maiden FIA F3 victory at Silverstone|last=Waring|first=Bethonie|date=2 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}&lt;/ref&gt; Sy spanmaat Sargeant het die voortou in die kampioenskap by Piastri oorgeneem by die tweede Silverstone-hoofren nadat Piastri met betroubaarheidskwessies in die kwalifisering gesukkel het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://formulascout.com/sargeant-takes-lights-to-flag-maiden-fia-f3-win-at-silverstone/65948|title=Sargeant takes maiden FIA F3 win and points lead at Silverstone|last=Allen|first=Peter|date=8 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}&lt;/ref&gt; Piastri het vyfde weggespring vir die naelren in [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona]], maar het verskeie motors verbygesteek om voor die einde van die eerste rondte die voortou te neem. Hy het sy posisie behou om sy tweede oorwinning te behaal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://formulascout.com/piastri-uses-great-start-to-win-fia-f3-race-two-at-barcelona/66423|title=Piastri uses great start to win FIA F3 race two at Barcelona|last=Woollard|first=Craig|date=16 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}&lt;/ref&gt; Piastri het die kampioenskapsvoorsprong teruggekry nadat hy vyfde geëindig het by die volgende Spa-Francorchamps-funksieren,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://formulascout.com/tridents-lirim-zendeli-converts-pole-to-maiden-f3-win-at-spa/67174|title=Trident's Lirim Zendeli converts pole to maiden F3 win at Spa|last=Waring|first=Bethonie|date=29 August 2020|website=formulascout.com|access-date=26 December 2020}}&lt;/ref&gt; maar het weer teruggesak nadat hy gepenaliseer is vir 'n onwettige verbysteek in die naelren, wat Sargeant gewen het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/fia-f3/news/spa-sprint-race-sargeant-piastri/4865540/|title=Spa F3: Sargeant wins sprint race to reclaim points lead|last=Suttill|first=Josh|date=30 August 2020|website=motorsport.com|access-date=26 December 2020}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:2021_British_Grand_Prix_(51349300361).jpg|duimnael|Piastri by die 2021 Silverstone Formule 2-rondte]]

== Formule 1-loopbaan ==
Piastri het in Januarie 2020 by die Renault Sportakademie aangesluit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.automobilsport.com/race-categories--24/race-categories--24,203125,Piastri-combines-with-Prema-for-FIA-Formula-3-Championship-and-joins-Renault-Sport-Academy,news.htm|title=Piastri combines with Prema for FIA Formula 3 Championship and joins Renault Sport Academy|date=26 January 2020|access-date=27 January 2020|archive-date=25 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725041535/https://www.automobilsport.com/race-categories--24/race-categories--24,203125,Piastri-combines-with-Prema-for-FIA-Formula-3-Championship-and-joins-Renault-Sport-Academy,news.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fiaformula3.com/Latest/4crLV4RjkZwhDoFUXOGMLw/thoughts-of-a-champion-oscar-piastri|title=Thoughts of A Champion- Oscar Piastri|last=Thoughts of A Champion- Oscar Piastri|first=FIA Formula 3 Championship|date=24 September 2020|website=FIA Formula 3 Championship}}&lt;/ref&gt; Nadat hy die FIA Formule 3-kampioenskap in 2020 gewen het, het hy in Oktober aan sy eerste [[Formule Een]]-toets vir die Renault F1-span deelgeneem en die Renault RS18 by die [[Bahrein Internasionale Renbaan]] saam met mede-akademiejaers Christian Lundgaard en [[Zhou Guanyu]] bestuur.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://autoaction.com.au/2020/10/31/piastri-completes-first-f1-test-in-bahrain|title=PIASTRI COMPLETES FIRST F1 TEST IN BAHRAIN|date=31 October 2020|access-date=31 October 2020}}&lt;/ref&gt; Hy het in 2021 deel gebly van die Alpine Academy wat nou hernaam is en in Desember die Alpine A521 in die na-seisoen jongbestuurderstoets by die [[Yas Marina-renbaan]] bestuur.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/f1-2021-post-season-testing-oscar-piastri-alpine/2b3e326b-6982-4514-a39e-6d38d0b7a634|title=Australia's Oscar Piastri sets blistering pace in first official Formula 1 test|last=Graham|first=Brett|date=15 December 2021|website=nine.com.au|access-date=24 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Ná sy Formule 2-titeloorwinning is Piastri as die [[Alpine F1-span]] se reserwejaer vir die 2022 seisoen aangestel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.australian-f2-racer-oscar-piastri-joins-alpine-as-reserve-driver-for-2022.1VO8QvW5v1GWjOYRyT8YhJ.html|title=Australian F2 racer Oscar Piastri joins Alpine as reserve driver for 2022|date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt; Hy is ook as reserwejaer vir [[McLaren]] beskikbaar gestel ná 'n ooreenkoms tussen die twee spanne.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/piastri-joins-pool-of-mclaren-f1-reserves-for-2022-season/8930177/|title=Piastri joins pool of McLaren F1 reserves for 2022 season|last=Smith|first=Luke|date=12 March 2022|website=autosport.com|access-date=3 September 2022}}&lt;/ref&gt; Hy het deur die seisoen aan Alpine se toetssessies in die A521 deelgeneem, insluitend by die [[Circuit of the Americas]], [[Losail Internasionale Renbaan]] en die [[Silverstone-renbaan]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/oscar-piastri-olli-caldwell-alpine-test/|title=Piastri runs extra Alpine test; Caldwell to make debut|last=Valantine|first=Henry|date=14 June 2022|website=planetf1.com|access-date=24 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://autoaction.com.au/2022/04/22/piastri-tests-f1-at-cota|title=PIASTRI TESTS F1 AT COTA|date=22 April 2022|access-date=8 May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wwos.nine.com.au/motorsport/f1-2022-oscar-piastri-alpine-launch-very-clear-wants-a-race-seat-for-2023/cbfc369a-1316-4cc4-9555-703f6ef2721c|title=EXCLUSIVE: Oscar Piastri 'very clear' he expects a race seat with Alpine in 2023|date=25 February 2022|access-date=8 May 2022}}&lt;/ref&gt; Die hoof van die McLaren-span, Andreas Seidl, het bevestig dat Piastri die week voor die [[2022 São Paulo Grand Prix]] aan 'n privaat tweedag-toetssessie in 'n vorige-spesifikasie McLaren-motor by [[Paul Ricard-renbaan]] deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsportweek.com/2022/11/07/report-piastri-has-already-had-first-mclaren-f1-test/|title=Report: Piastri has already had first McLaren F1 test|date=7 November 2022|website=Motorsport Week|language=en|access-date=12 November 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.piastri-and-gasly-to-run-for-mclaren-and-alpine-at-post-season-abu-dhabi.1lyuikHNHX28HiY7AvKcRh.html|title=Piastri and Gasly to run for McLaren and Alpine at post-season Abu Dhabi test following agreement {{!}} Formula 1®|website=www.formula1.com|language=en|access-date=13 November 2022}}&lt;/ref&gt;

=== Kontrakdispuut met Williams ===
In Junie 2022 is berig dat Piastri in 2023 vir Williams sou bestuur op lening van Alpine, toe aanvanklik verwag is dat [[Esteban Ocon]] en [[Fernando Alonso]] deur Alpine behou sou word.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-race.com/formula-1/piastri-closing-on-deal-to-drive-for-williams-in-f1-2023/|title=Piastri closing on deal to drive for Williams in 2023|last=Mitchell|first=Scott|date=13 June 2022|website=The Race|publisher=The Race Media|access-date=13 June 2022}}&lt;/ref&gt; Alonso het egter in Augustus aankondig dat hy die span sou verlaat om [[Sebastian Vettel]] by Aston Martin te vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/sebastian-vettel-to-retire-from-f1-at-the-end-of-the-2022-season|title=Sebastian Vettel to retire from F1 at the end of the 2022 season|date=28 July 2022|website=Aston Martin F1 Team|access-date=28 July 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fernando-alonso-signs-to-aston-martin-for-2023-on-multi-year.1i8QwJht5v7dBCWFCcrqml.html|title=Fernando Alonso signs to Aston Martin for 2023 on multi-year contract|website=www.formula1.com|publisher=Formula One|access-date=1 August 2022}}&lt;/ref&gt; Alpine het aangekondig dat Piastri Alonso in 2023 sou vervang.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/oscar-piastri-alpine-2023-alonso/10347858/|title=Piastri to make F1 debut with Alpine in 2023 replacing Alonso|website=www.motorsport.com|language=en|access-date=2 August 2022}}&lt;/ref&gt; Piastri het Alpine se aankondiging via 'n plasing op [[Twitter]] verwerp, en gesê dat dat hy nie enige kontrak met die span geteken het nie, en dus nie vir hulle sal jaag in 2023 nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/oscarpiastri/status/1554527452231262210|title=I understand that, without my agreement, Alpine F1 have put out a press release late this afternoon that I am driving for them next year. This is wrong and I have not signed a contract with Alpine for 2023. I will not be driving for Alpine next year.|last=Piastri|first=Oscar|date=2 August 2022|website=Twitter|language=en|access-date=2 August 2022}}&lt;/ref&gt; Alpine se spanhoof, Otmar Szafnauer het Piastri gekritiseer en gedreig om die saak arbeidshof toe te neem.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.planetf1.com/news/oscar-piastri-criticised-otmar-szafnauer-lack-of-loyalty-alpine/|title=Oscar Piastri criticised by Otmar Szafnauer for showing a lack of loyalty to Alpine|last=Cooper|first=Sam|date=8 August 2022|website=planetf1.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.drive.com.au/news/court-battle-ahead-for-australias-next-f1-hopeful-oscar-piastri/|title=Court battle ahead for Australia's next F1 hopeful Oscar Piastri|last=Gover|first=Paul|date=9 August 2022|website=drive.com.au}}&lt;/ref&gt;

=== McLaren (2023–) ===
Piastri het in [[2023 Formule Een-seisoen|2023]] vir [[McLaren]] begin jaag saam met [[Lando Norris]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://f1feederseries.com/2022/09/02/piastri-to-join-mclaren-in-2023-after-alpine-snub/|title=Piastri to join McLaren in 2023 after Alpine snub|last=McClure|first=Michael|date=2 September 2022|website=F1 Feeder Series|language=en|access-date=2 September 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/|title=2021 FIA F2 CHAMPION OSCAR PIASTRI TO JOIN McLAREN RACING IN 2023|website=www.mclaren.com|publisher=McLaren Group.|access-date=2 September 2022}}&lt;/ref&gt; Alpine het ingestem om Piastri se kontrak vroeg te beëindig om hom toe te laat om by McLaren aan te sluit in die na-seisoentoetssessie onmiddellik na die [[2022 Aboe Dhabi Grand Prix|2022 Abu Dhabi Grand Prix]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alpine-agrees-early-contract-exit-piastri/10398472/|title=Alpine agrees to early contract exit for Piastri|last=Cooper|first=Adam|date=12 November 2022|website=www.motorsport.com|access-date=12 November 2022}}&lt;/ref&gt; In sy eerste wedren in die [[2023 Bahreinse Grand Prix]], was Piastri die eerste wat uit die wedren op rondte 14 geval het, toe sy motor weens 'n elektroniese fout nie weer wou vat ná 'n stuurwielverandering nie. Na 'n chaotiese [[2023 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het Piastri sy eerste punte in Formule Een en vir McLaren aangeteken deur agtste te eindig.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/McLarenF1/status/1642431361377091585|title=Drama. Drama. Drama: That race had it all but we've secured double points at the #AusGP!|date=2023-04-02|website=Twitter|language=en|access-date=}}&lt;/ref&gt;

===2024: Eerste oorwinning in F1 ===
Op 21 Julie 2024 wen hy sy eerste Grand Prix, die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] naby [[Boedapest]].
[[Lêer:2024-08-24 Motorsport, Formel 1, Großer Preis der Niederlande 2024 STP 3397 by Stepro (3-2).jpg|duimnael|Piastri in Nederland 2024]]
So vroeg as 20 September 2023 het McLaren en Piastri 'n verlenging van die samewerking tot einde 2026 aangekondig. Gevolglik het hy voortgegaan om vir die span in die 2024 Formule 1 Wêreldkampioenskap mee te ding, sy spanmaat was weer Lando Norris. Die sterk opwaartse tendens van die vorige seisoen in die span het voortgeduur en die McLaren was onder die vinnigste motors in die veld. Piastri het die eerste wedren, die [[2024 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]], in agtste plek voltooi. By die wedren in Monaco op 26 Mei kon hy sy eerste podium van die seisoen behaal met 'n tweede plek, en hy het hierdie sukses in Oostenryk herhaal. Hy het sy eerste oorwinning twee wedrenne later by die [[2024 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] behaal, nadat hy reeds sy spanmaat by die wegspring verbygesteek en die leiding geneem het. Piastri het dus die rekord opgestel as die eerste Grand Prix-wenner wat in die 21ste eeu gebore is. Hierdie sukses is voorafgegaan deur 'n spanvolgorde waarin die aansienlik vinniger Norris, wat in die laaste rondtes voor sy spanmaat was as gevolg van foute in die span se kuipestopstrategie, gevra is om hom weer te laat verbykom.&lt;ref&gt;{{verwys web |outeur=Elmar Brümmer |url=https://www.sueddeutsche.de/sport/formel-1-oscar-piastri-ungarn-lando-norris-mclaren-lux.CKsGmjp9uyruBX5rfHs4e7 |titel=Piastri siegt beim Großen Preis von Ungarn, Verstappen wütet: Radio Gaga in der Formel 1 |datum=2024-07-22 |taal=de |besoekdatum=2024-07-24}}&lt;/ref&gt; In [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjan]] het Piastri die tweede oorwinning van sy Formule 1-loopbaan behaal. In die verdere loop van die seisoen het hy 'n podiumplek in [[2024 Singapoerse Grand Prix|Mampoer]] en by die [[2024 Katarse Grand Prix|Katarse Grand Prix]] met 'n derde plek behaal. In Katar het hy ook die naelren gewen.

===2025===
[[Lêer:Oscar Piastri 2025 (cropped).jpg|duimnael|Piastri met ondersteuners in Australië]]
[[Lêer:2025 Japan GP - McLaren - Oscar Piastri - FP1.jpg|duimnael|Piastri in 'n McLaren MCL39 in Japan, 2025]]
'n Paar dae voor die begin van die [[2025 Formule Een-seisoen|2025 Formule 1 Wêreldkampioenskap]] het McLaren Piastri se kontrak verleng tot die 2028-seisoen.&lt;ref&gt;{{verwys web |outeur=Nigel Chiu |url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13326165/oscar-piastri-mclaren-driver-signs-new-contract-extension-until-at-least-2028-with-reigning-f1-constructors-champions-ahead-of-australian-gp |titel=Oscar Piastri: McLaren driver signs new contract extension until at least 2028 with reigning F1 constructors' champions ahead of Australian GP |werk=Sky Sports |datum=2025-03-12 |taal=en |besoekdatum=2025-04-15}}&lt;/ref&gt; Lando Norris het Piastri se spanmaat gebly. In die voorseisoentoetse het die rondtetye van die nuwe McLaren MCL39 'n suksesvolle verbetering op die vorige jaar se motor aangedui met die potensiaal vir titeloorwinnings.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/one-team-with-a-clear-advantage-and-a-shock-at-the-head-of-the-midfield-what.6m8YQ0Xa6DWi3eX8oB7tHp |titel=What we learned from Day 3 of pre-season testing in Bahrain |taal=en |besoekdatum=2025-04-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/one-team-with-a-clear-advantage-and-a-shock-at-the-head-of-the-midfield-what.6m8YQ0Xa6DWi3eX8oB7tHp |titel=What we learned from Day 3 of pre-season testing in Bahrain |taal=en |besoekdatum=2025-04-15}}&lt;/ref&gt; Die eerste derde van die seisoen het hierdie prentjie bevestig: Piastri het homself in 'n noue kampioenskapstryd met sy spanmaat Norris bevind en die kompetisie met die heersende wêreldkampioen Max Verstappen kon die McLaren net in afsonderlike gevalle klop. Piastri het in China, Bahrein, Saoedi-Arabië, Miami en Spanje gewen en kon vroeg in die kampioenskap die leiding neem. In teenstelling met die vorige jaar, waarin Norris duidelik die beter resultate behaal het, het McLaren geen interne spanprioriteit toegeken nie en aanvanklik nie in die tweegeveg tussen hul twee bestuurders ingegryp nie.

In die tweede derde van die seisoen kon 'n intensifisering van die tweestryd tussen die spanmaats gesien word: Norris het in [[2025 Kanadese Grand Prix|Kanada]] onttrek ná 'n selftoegediende botsing met Piastri en het amper weer met hom gebots by die volgende wedren in Oostenryk.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.bbc.com/sport/formula1/articles/c75r7226376o |titel=Austrian Grand Prix: Lando Norris says he needs to stop making as many mistakes |datum=2025-06-26 |taal=en |besoekdatum=2025-06-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |outeur=Michael Schmidt |url=https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/mclaren-wm-duell-oesterreich-piastri-fehler/ |titel=Wende im Titel-Duell: Piastri leistet sich Doppelfehler |datum=2025-07-01 |taal=de |besoekdatum=2025-07-02}}&lt;/ref&gt; In [[2025 Britse Grand Prix|Groot-Brittanje]] was Piastri vir 'n lang tyd die vinniger bestuurder, maar hy het 'n 10-sekonde straf gekry weens 'n reëloortreding aan die einde van 'n veiligheidsmotorperiode en moes dus weer met tweede plek agter Norris tevrede wees, ondanks dat hy aanvanklik gelei het. &lt;ref&gt;{{verwys web |outeur=Filip Cleeren |url=https://www.motorsport.com/f1/news/why-oscar-piastri-was-penalized-in-f1-british-gp/10739965/ |titel=Why Oscar Piastri was penalized in F1 British GP |werk=Motorsport |datum=2025-07-08 |taal=en |besoekdatum=2025-07-08}}&lt;/ref&gt; By die eerste wêreldkampioenskapsronde na die somervakansie in [[2025 Nederlandse Grand Prix|Nederland]] kon Piastri die gaping tot sy spanmaat aansienlik vergroot deur 'n onbetwiste oorwinning te behaal, terwyl Norris terselfdertyd weens 'n tegniese defek onttrek het. Dit was ook sy eerste Grand Slam en die eerste deur 'n Australiër sedert Jack Brabham se sukses in 1966. Tydens die wedren in [[2025 Italiaanse Grand Prix|Italië]] was daar vir die eerste keer in die seisoen 'n oop besluit by McLaren, toe Piastri vir Norris, wat agter sy spanmaat geval het weens 'n swak kuipestop sonder sy eie skuld, weer laat verbykom het op bevel van die spanbestuur.&lt;ref&gt;{{verwys web|outeur=Giles Richards |titel=Verstappen wins F1 Italian GP as Norris closes gap on Piastri amid pit-stop controversy |uitgewer=The Guardian |datum=2025-09-07 |ISSN=0261-3077 |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/sep/07/max-verstappen-victory-italian-f1-grand-prix-red-bull-lando-norrris-oscar-piastari-mclaren-lewis-hamilton-ferrari |taal=en |besoekdatum=2025-09-08}}&lt;/ref&gt; Spanhoof Andrea Stella het die kontroversiële besluit geregverdig deur te sê dat hy 'n moontlike verdraaiing van kompetisie aan die kant van die span tussen die twee wêreldkampioenskapsgunstelinge omgekeer het en dienooreenkomstig in die belang van albei bestuurders opgetree het.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/stella-explains-mclarens-team-orders-at-monza-as-he-insists-late-race-swap.2srzvNYyVCBy3WB4lGdEED |titel=Stella explains McLaren’s team orders at Monza |taal=en |besoekdatum=2025-09-17}}&lt;/ref&gt;

Die [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] het die begin van 'n krisis vir McLaren in die algemeen en Piastri in die besonder gemerk. Nadat hy sy motor vernietig het as gevolg van 'n selfaangelegte fout tydens kwalifisering en dus slegs vir negende plek op die rooster kon kwalifiseer, het hy na laaste plek teruggeval na 'n baie slegte begin en het 'n paar draaie later weer gebots sonder eksterne invloed.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/more-silly-mistakes-piastri-frustrated-by-lapses-in-judgement-after-crashing.yEKPJX2ePa87SczvkOdk8 |titel=Piastri bemoans 'silly mistakes' after crashing out in Baku 
|taal=en |besoekdatum=2025-09-21}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende wedrenne het Piastri slegs middelmatige kwalifiserings- en wedrenresultate behaal, wat Norris in staat gestel het om sy prestasies weer aansienlik te verbeter en hom uiteindelik in die bestuurdersranglys na die Mexikaanse Grand Prix verbygesteek het. As gevolg van baie goeie resultate het Max Verstappen ook al hoe nader aan die top beweeg in die herleefde Red Bull Racing RB21. By die [[2025 São Paulo Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] het Piastri verdere punte in die kampioenskapsstryd misgeloop na 'n selftoegediende ongeluk in die naelren en vyfde plek in die hoofwedren. In [[2025 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]] is albei McLarens gediskwalifiseer omdat die verpligte minimum afstand tussen motor en pad nie in die wedren gehandhaaf is nie en die houtplank aan die onderkant van die voertuie te veel geskuur is.&lt;ref&gt;{{verwys web  |url=https://www.motorsport-total.com/formel-1/news/erklaert-das-steckt-hinter-der-disqualifikation-von-mclaren-25112309 |titel=Erklärt: Das steckt hinter der Disqualifikation von McLaren |taal=de |besoekdatum=2025-12-04}}&lt;/ref&gt; As gevolg hiervan kon [[Max Verstappen]], wat ook die volgende wedren in Katar gewen het waar Piastri tweede geëindig het, uiteindelik die McLaren inhaal en selfs Piastri in die bestuurdersranglys verbysteek. Piastri het die seisoenfinale in [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] in tweede plek agter Max Verstappen afgesluit, maar het uiteindelik die titel aan sy spanmaat verloor. Piastri het derde geëindig op die finale punteleer, nadat hy voorheen die tweede agtereenvolgende vervaardigerstitel vir McLaren Racing met Norris gewen het.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.silverstone.co.uk/news/mclaren-crowned-2025-f1-constructors-champions-10th-title-secured-singapore |titel=McLaren crowned 2025 F1 Constructors’ Champions: A 10th title secured in Singapore |taal=en |besoekdatum=2025-11-10}}&lt;/ref&gt;

===2026: Huidige seisoen===
[[Lêer:FIA F1 Austria 2026 Nr. 81 Piastri (1).jpg|duimnael|Piastri in die McLaren MCL40 in Oostenryk, 2026]]
Vir die [[2026 Formule Een-seisoen]] het McLaren Racing Piastri en die nuwe wêreldkampioen Norris as bestuurders behou. In hierdie jaar het uitgebreide reëlveranderings egter in werking getree, wat onder andere 'n fundamentele hersiening van die aerodinamika van die voertuie vereis het en ook ingrypende veranderinge aan die enjins. Alhoewel die Mercedes-geboude enjin 'n duidelike prestasievoordeel bo die kompetisie gehad het, veral aan die begin van die seisoen, was McLaren nie meer so suksesvol in die implementering van die nuwe regulasies met die McLaren MCL40 soos in vorige jare nie. McLaren is steeds onder die top, maar is slegs die derde krag agter Mercedes en [[Scuderia Ferrari]]. Piastri kon nie die eerste twee wedrenne van die seisoen begin nie weens enjinprobleme en het sy eerste wêreldkampioenskapspunte van die jaar in 'n gewone wedren ingepalm deur tweede te eindig in die [[2026 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]]. Voorheen het hy reeds sesde geëindig in die naelren in China. Nog 'n tweede plek in die Miami-naelren, gewen deur spanmaat Norris, is Piastri se beste resultate van die jaar tot dusver in die middel van die seisoen. Hy beklee tans die sewende plek in die bestuurderslys met 92 punte.

== Formule 1-uitslae ==
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:78%&quot;
!Jaar
!Inskrywer
!Onderstel
!Enjin
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Plek
!Punte
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! [[2023 Formule Een-seisoen|2023]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL60
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br/&gt;F1 M14 E &lt;small&gt;Performance&lt;/small&gt; [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]]
|bgcolor=efcfff| [[2023 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt;15
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;8
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;11
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;19
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;10
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;13
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;11
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;16
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=efcfff| [[2023 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;9
|bgcolor=cfcfff| [[2023 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt;12{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;7
|bgcolor=ffdf9f| [[2023 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2023 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=efcfff| [[2023 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;8
|bgcolor=cfcfff| [[2023 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;14
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt;10{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2023 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;6
|
|
|bgcolor=efefef|'''9'''
|bgcolor=efefef|'''97'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren MCL38]]
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br/&gt;F1 M15 E &lt;small&gt;Performance&lt;/small&gt; [[V6-enjin|V6]] [[Turboaanjaer|t]]
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=cfcfff| [[2024 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;13{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;7
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;1
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfdfdf| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;1
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;8
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt;7
|bgcolor=ffdf9f| [[2024 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;10
|bgcolor=efefef|'''4'''
|bgcolor=efefef|'''292'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
![[2025 Formule Een-seisoen|2025]]
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL39
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br/&gt;F1 M16 E &lt;small&gt;Performance&lt;/small&gt; [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;9
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}}
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt;1
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt;3{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;2{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;1
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition|v=1|p=1}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=efcfff| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=000000 style=color:white| [[2025 Las Vegas Grand Prix|&lt;span style=color:white;&gt;LSV&lt;/span&gt;]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DSQ&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;2{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=ffdf9f|'''{{brons}}'''
|bgcolor=ffdf9f|'''410'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]*
| [[McLaren]]
| [[McLaren]] MCL40
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]] &lt;br/&gt;F1 M17 E Performance [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=ffffff| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffffff| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;&lt;small&gt;DNS&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;11
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=efcfff| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;8
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;13
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;7
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;13
|bgcolor=dfffdf| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;6
|bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;{{0}}
|
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PIA|seasonposition}}'''*
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|PIA|seasonpoints}}'''*
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
|}&lt;!-- 
* {{smallsup|†}} Jaer kon nie die ren voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die wedrenafstand afgelê het.
--&gt;
* '''*''' Seisoen is nog aan die gang.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{DEFAULTSORT:Piastri, Oscar}}
[[Kategorie:Australiese renjaers]]
[[Kategorie:Formule Een-renjaers]]
[[Kategorie:Geboortes in 2001]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>rxw2rxfu1c00lucm3x8lxh64xel0hmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>399870</id>
    <revision>
      <id>3362195</id>
      <parentid>3279103</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3736" sha1="icz8i7daldst4tk86zyux5tl3e8ypqy" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| image = Dialium guineense MS 10536.jpg
| image_caption = ''Dialium guineense''
| taxon = Dialium
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1767)
| type_species =
| type_species_authority =
| subdivision_ranks = Spesies
| subdivision = Sien teks.
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms_ref =
| synonyms =* ''Andradia'' &lt;small&gt;Sim&lt;/small&gt;
* ''Arouna'' &lt;small&gt;Aubl.&lt;/small&gt;
* ''Cleyria'' &lt;small&gt;Neck.&lt;/small&gt;
* ''Codarium'' &lt;small&gt;Sol. ex Vahl&lt;/small&gt;
* ''Correa'' &lt;small&gt;M.E.Becerra&lt;/small&gt;
* ''Dansera'' &lt;small&gt;Steenis&lt;/small&gt;
* ''Rhynchocarpa'' &lt;small&gt;Backer ex K.Heyne&lt;/small&gt;
* ''Sciaplea'' &lt;small&gt;Rauschert&lt;/small&gt;
* ''Sennia'' &lt;small&gt;Chiov. &lt;/small&gt;
}}
'''Dialium''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat aan die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]'' behoort. Die genus is [[inheems]] in [[Afrika]], [[Asië]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]].

== Spesies ==
Daar is 37 spesies wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331244-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210914000043/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331244-2 |argiefdatum=14 September 2021 |besoekdatum=30 April 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=26em}}
* ''[[Dialium angolense]]'' &lt;small&gt;Welw. ex Oliv.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium bipindense]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium cochinchinense]]'' &lt;small&gt;Pierre&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium congestum]]'' &lt;small&gt;M.J.Falcão &amp; Mansano&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium dinklagei]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium englerianum]]'' &lt;small&gt;Henriq.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium excelsum]]'' &lt;small&gt;Louis ex Steyaert&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium graciliflorum]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium guianense]]'' &lt;small&gt;(Aubl.) Sandwith&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium guineense]]'' &lt;small&gt;Willd.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium heterophyllum]]'' &lt;small&gt;M.J.Falcão &amp; Mansano&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium hexaestaminatum]]'' &lt;small&gt;M.J.Falcão &amp; Mansano&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium hexasepalum]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium holtzii]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium hydnocarpoides]]'' &lt;small&gt;de Wit&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium indum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium kasaiense]]'' &lt;small&gt;Louis ex Steyaert&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium kunstleri]]'' &lt;small&gt;Prain&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium latifolium]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium lopense]]'' &lt;small&gt;Breteler&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium madagascariense]]'' &lt;small&gt;Baill. ex Drake&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium occidentale]]'' &lt;small&gt;(Capuron) Du Puy &amp; R.Rabev.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium orientale]]'' &lt;small&gt;Baker f.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium ovoideum]]'' &lt;small&gt;Thwaites&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium pachyphyllum]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium pentandrum]]'' &lt;small&gt;Louis ex Steyaert&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium platysepalum]]'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium pobeguinii]]'' &lt;small&gt;Pellegr.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium poggei]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium polyanthum]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium reygaertii]]'' &lt;small&gt;De Wild.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium rondoniense]]'' &lt;small&gt;M.J.Falcão &amp; Mansano&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium schlechteri]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium tessmannii]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium travancoricum]]'' &lt;small&gt;Bourd.&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium unifoliolatum]]'' &lt;small&gt;Capuron&lt;/small&gt;
* ''[[Dialium zenkeri]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Cross section of Dialium spp. wood (trade names Afambéou, Afambou, Dina and Eyoum).jpg
Dialium travancoricum - branches.jpg
Dialium travancoricum - Habit -2.jpg
Dialium travancoricum - leaves.jpg
Wood specimen of African species, Dialium spp.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Dialium| ]]</text>
      <sha1>icz8i7daldst4tk86zyux5tl3e8ypqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ericoideae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>400187</id>
    <revision>
      <id>3362243</id>
      <parentid>3356641</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4109" sha1="sgisconk3042haiu0s1jd29gdk2fgdf" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| image = Bell_Heather_-_geograph.org.uk_-_493968.jpg
| image_caption = ''[[Erica cinerea]]''
| taxon = Ericoideae
| authority = [[Johann Heinrich Friedrich Link|Link]] 1829&lt;ref&gt;[http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-166215 Link, JHF. Handbuch zur Erkennung der nutzbarsten und am häufigsten vorkommenden Gewächse 1: 602. 1829.]&lt;/ref&gt;
| type_genus = ''[[Erica]]''
| type_genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
| subdivision_ranks = Genusgroep
| subdivision =
* [[Bejarieae]]
* [[Empetreae]]
* [[Ericeae]]
* [[Phyllodoceae]]
* [[Rhodoreae]]
* [[Epigaea]]
}}

'''''Ericoideae''''' is 'n subfamilie van ''[[Ericaceae]]'', en bestaan uit negentien [[genus|genera]] en 1 790 spesies, die grootste hiervan is ''[[Rhododendron]]'', gevolg deur ''[[Erica]]''.

== Subdivisie ==
Sedert 2022 is daar vyf aanvaarde [[Genusgroep|genusgroepe]]:&lt;ref&gt;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?lin=s&amp;p=has_linkout&amp;id=217035 NCBI]&lt;/ref&gt;
* Genusgroep [[Bryantheae]]
** Genera: ''[[Bryanthus]]''&amp;nbsp;– ''[[Ledothamnus]]''
* Genusgroep [[Empetreae]]
** Genera: ''[[Ceratiola]]''&amp;nbsp;– ''[[Corema]]''&amp;nbsp;– ''[[Empetrum]]'' (plus ''Diplarche'', behandel as 'n sinoniem van ''Rhododendron'' by [[Plants of the World Online]]&lt;ref name=&quot;POWO_14706-1&quot;&gt;{{cite web |title=''Diplarche'' Hook.f. &amp; Thomson |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:14706-1 |access-date=2022-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120155937/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:14706-1 |archive-date=2022-11-20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)
* Genusgroep [[Ericeae]]
** Genera: ''[[Calluna]]''&amp;nbsp;– ''[[Daboecia]]''&amp;nbsp;– ''[[Erica]]'' (plus ''Bruckenthalia'', behandel as 'n sinoniem van ''Erica'' by [[Plants of the World Online]]&lt;ref name=&quot;POWO_14648-1&quot;&gt;{{cite web |title=''Bruckenthalia'' Rchb.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:14648-1 |access-date=2022-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120155938/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:14648-1 |archive-date=2022-11-20 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)
* Genusgroep [[Phyllodoceae]]
** Genera: ''[[Bejaria]]''&amp;nbsp;– ''[[Elliottia]]''&amp;nbsp;– ''[[Epigaea]]''&amp;nbsp;– ''[[Kalmia]]''&amp;nbsp;– ''[[Kalmiopsis]]''&amp;nbsp;– ''[[Phyllodoce (plant)|Phyllodoce]]''&amp;nbsp;– ''[[Rhodothamnus]]'' (plus die kunsmatige hibriedgenera [[× Kalmiothamnus|× ''Kalmiothamnus'']] en [[× Phyllothamnus|× ''Phyllothamnus'']])
* Genusgroep [[Rhodoreae]]
** Genera: ''[[Rhododendron]]'' (plus ''[[Menziesia]]'' en ''Therorhodion'', behandel as sinonieme van ''Rhododendron'' deur [[Plants of the World Online]]&lt;ref name=&quot;POWO_327085-2&quot;&gt;{{cite web |title=''Rhododendron'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327085-2 |access-date=2022-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109054144/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327085-2 |archive-date=2020-11-09 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)

Lys van genera:&lt;ref name=&quot;APweb&quot;&gt;Stevens, P.F. (2001). [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/genera/ericaceaegen.html &quot;List of Genera in Ericaceae&quot;]. ''Angiosperm Phylogeny Website''. Retrieved 2022-11-20.&lt;/ref&gt;
* ''[[Bejaria]]''
* ''[[Bryanthus]]''
* ''[[Calluna]]''
* ''[[Ceratiola]]''
* ''[[Corema]]''
* ''[[Daboecia]]''
* ''[[Elliottia]]''
* ''[[Empetrum]]''
* ''[[Epigaea]]''
* ''[[Erica]]''
* ''[[Kalmia]]''
* ''[[Kalmiopsis]]''
* ''[[Ledothamnus]]''
* ''[[Phyllodoce (plant)|Phyllodoce]]''
* ''[[Rhododendron]]''
* ''[[Rhodothamnus]]''

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=217035 NCBI Taxonomy: Ericoideae]
* [http://users.wfu.edu/kronka/kakbek/ericoideae.html K A Kron. Ericoideae. Wake Forest University]

{{Wikispecies}}
{{Commons}}

{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Ericoideae| ]]</text>
      <sha1>sgisconk3042haiu0s1jd29gdk2fgdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Digitale kuns</title>
    <ns>0</ns>
    <id>400886</id>
    <revision>
      <id>3362199</id>
      <parentid>3343264</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3007" sha1="222nr8zwp5m1sedcid0id0heo7xy5op" xml:space="preserve">[[Lêer:Dombis 1687.jpg|duimnael|''Irrational Geometrics'' digitale kuns installasie 2008 deur [[Pascal Dombis]]]]
[[Lêer:Linguistics_River.jpg|duimnael|Linguistics River, 2012 [[MoMa]] opvoedkundige [[net kuns]] projek]]

'''Digitale kuns''' verwys na enige artistieke werk of praktyk wat [[Digitale elektronika|digitale tegnologie]] gebruik as deel van die kreatiewe of aanbiedingsproses. Dit kan ook verwys na rekenaarkuns wat digitale media gebruik en daarmee inskakel.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Paul |first1=Christiane |editor1-last=Paul |editor1-first=Christiane |title=A Companion to Digital Art |url=https://archive.org/details/companiontodigit0000unse |date=2016 |publisher=Wiley |location=Malden, MA |isbn=978-1-118-47520-1 |pages=[https://archive.org/details/companiontodigit0000unse/page/1 1]–2 |chapter=Introduction From Digital to Post‐Digital—Evolutions of an Art Form}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
[[Lêer:DaVinci MonaLisa1b.jpg|duimnael|upright|[[Lillian Schwartz]]'s ''Comparison of [[Leonardo da Vinci|Leonardo]]'s self-portrait and the [[Mona Lisa]]'' is gebaseer op Schwartz se ''Mona Leo''. 'n Voorbeeld van 'n [[collage]] van digitaal gemanipuleerde [[foto]]s.]]
John Whitney het die eerste rekenaar-gegenereerde kuns in die vroeë 1960's ontwikkel deur wiskundige bewerkings te gebruik om kuns te skep.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Grierson |first=Mick |title=Creative Coding for Audiovisual Art: The CodeCircle Platform |url=https://ualresearchonline.arts.ac.uk/id/eprint/15056/3/Grierson_Chapter-%20revised%2BSE.pdf }}&lt;/ref&gt; In 1963 het [[Ivan Sutherland]] die eerste gebruikersinteraktiewe rekenaargrafiese koppelvlak, bekend as [[Sketchpad]] uitgevind.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sketchpad {{!}} computer program {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/Sketchpad |access-date=2022-12-01 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[Andy Warhol]] het digitale kuns geskep deur 'n [[Amiga]] te gebruik waar die rekenaar in Julie 1985 in die [[Lincoln Center]], New York, in die openbaar bekendgestel is. 'n Beeld van [[Debbie Harry]] is in monochroom van 'n videokamera afgeneem en gedigitaliseer in 'n grafiese program genaamd ProPaint. Warhol het die beeld gemanipuleer deur kleur by te voeg deur vloedvullings te gebruik.&lt;ref&gt;'{{cite web |last=Reimer |first=Jeremy |date=October 21, 2007 |title=A history of the Amiga, part 4: Enter Commodore |url=https://arstechnica.com/hardware/news/2007/10/amiga-history-4-commodore-years.ars/4 |access-date=June 10, 2011 |work=Arstechnica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117090503/http://arstechnica.com/hardware/news/2007/10/amiga-history-4-commodore-years.ars/4 |archive-date=17 November 2011 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=3oqUd8utr14 |title=YouTube |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507045347/http://www.youtube.com/watch?v=3oqUd8utr14 |archive-date=2009-05-07 }}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Kuns]]</text>
      <sha1>222nr8zwp5m1sedcid0id0heo7xy5op</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esterhuysenia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401045</id>
    <revision>
      <id>3362245</id>
      <parentid>2581291</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1534" sha1="qefgghkgzj5a2s6zjynybwdbkr36vn4" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| name = 
| image =
| image_caption =
| status = 
| status_system = iucn3.1
| taxon = Esterhuysenia
| authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]], (1967)
| subdivision_ranks = Spesies
| subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
| synonyms =
}}
'''''Esterhuysenia''''' is 'n [[vetplant]]-[[genus]] wat tot die [[Aizoaceae]] behoort. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]].&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1051-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230620134915/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1051-1 |argiefdatum=20 Junie 2023 |besoekdatum=15 Mei 2021 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Die genus is vernoem na die [[plantkundige]] en bergklimmer Elsie Esterhuysen (1912-2006).&lt;ref&gt;https://pza.sanbi.org/esterhuysenia-inclaudens&lt;/ref&gt;

== Spesies ==
Daar is slegs ses [[spesie]]s wat tot die genus hoort:
* ''[[Esterhuysenia alpina]]'' &lt;small&gt;L.Bolus&lt;/small&gt;
* ''[[Esterhuysenia drepanophylla]]'' &lt;small&gt;(Schltr. &amp; A.Berger) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]&lt;/small&gt;
* ''[[Esterhuysenia inclaudens]]'' &lt;small&gt;(L.Bolus) H.E.K.Hartmann&lt;/small&gt;
* ''[[Esterhuysenia knysnana]]'' &lt;small&gt;(L.Bolus) [[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Esterhuysenia mucronata]]'' &lt;small&gt;(L.Bolus) Klak&lt;/small&gt;
* ''[[Esterhuysenia stokoei]]'' &lt;small&gt;(L.Bolus) H.E.K.Hartmann&lt;/small&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Esterhuysenia| ]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>qefgghkgzj5a2s6zjynybwdbkr36vn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Entandrophragma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401577</id>
    <revision>
      <id>3362241</id>
      <parentid>2874854</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1774" sha1="b5qmdlftqza2lh4ohukxdxhe32dhivb" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| image =Sapele Tree Congo Brazzaville.jpg
| image_caption = ''Entandrophragma cylindricum''
| taxon = Entandrophragma
| authority = (C.DC.) Sprague, (1915)
| type_species =
| type_species_authority =
| subdivision_ranks = Spesies
| subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms_ref =
| synonyms =* ''Entandrophragma ekebergioides'' &lt;small&gt;(Harms) Sprague&lt;/small&gt;
* ''Wulfhorstia ekebergioides'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''Wulfhorstia spicata'' &lt;small&gt;C.DC.&lt;/small&gt;
}}
'''''Entandrophragma'''''  is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] in die ''[[Meliaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Afrika]]. 

== Spesies ==
Daar is elf spesies wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:26728-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ''[[Entandrophragma angolense]]'' &lt;small&gt;(Welw.) C.DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma bussei]]'' &lt;small&gt;Harms ex [[Adolf Engler|Engl.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma candollei]]'' &lt;small&gt;Harms&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma caudatum]]'' &lt;small&gt;(Sprague) Sprague&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma congoense]]'' &lt;small&gt;(Pierre ex De Wild.) A.Chev.&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma cylindricum]]'' &lt;small&gt;(Sprague) Sprague&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma delevoyi]]'' &lt;small&gt;De Wild.&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma excelsum]]'' &lt;small&gt;(Dawe &amp; Sprague) Sprague&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma palustre]]'' &lt;small&gt;Staner&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma spicatum]]'' &lt;small&gt;(C.DC.) Sprague&lt;/small&gt;
* ''[[Entandrophragma utile]]'' &lt;small&gt;(Dawe &amp; Sprague) Sprague&lt;/small&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Entandrophragma| ]]</text>
      <sha1>b5qmdlftqza2lh4ohukxdxhe32dhivb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocoma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>401737</id>
    <revision>
      <id>3362160</id>
      <parentid>3279121</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2606" sha1="3z9d51dz8hsg0wgibib5za5gbgefun9" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| image =
| image_caption =
| taxon = Chrysocoma
| authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753)
| type_species =
| type_species_authority =
| subdivision_ranks = Spesies
| subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
| range_map =
| range_map_caption =
| synonyms_ref =
| synonyms =* ''Chrysocome'' &lt;small&gt;St.-Lag.&lt;/small&gt;
}}
'''''Chrysocoma''''' (bitterbosse) is 'n [[genus]] van [[struik]]e in die ''[[Asteraceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Suider-Afrika]] en [[Jemen]].

== Spesies ==
Daar is 23 spesies wat tot die genus hoort en agt is deel van die [[fynbos]]:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36227-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260422113555/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36227-1 |argiefdatum=22 April 2026 |besoekdatum= 3 Julie 2023 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=26em}}
* ''[[Chrysocoma acicularis]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma candelabrum]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma cernua]]'' &lt;small&gt;[[Carolus Linnaeus|L.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma ciliata]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma coma-aurea]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma decurrens]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma esterhuyseniae]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma flava]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma hantamensis]]'' &lt;small&gt;[[John Charles Manning|J.C.Manning]] &amp; [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma longifolia]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma microphylla]]'' &lt;small&gt;[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma mozambicensis]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma oblongifolia]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma obtusata]]'' &lt;small&gt;(Thunb.) Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma ovata]]'' &lt;small&gt;Forssk.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma puberula]]'' &lt;small&gt;Schltr. ex Merxm.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma rigidula]]'' &lt;small&gt;(DC.) Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma schelechteri]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma sparsifolia]]'' &lt;small&gt;Hutch.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma strigosa]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma tomentosa]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma tridentata]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Chrysocoma valida]]'' &lt;small&gt;Ehr.Bayer&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Chrysocoma coma-aurea pm.jpg
Wierzba Chrysocoma przy ulicy Granicznej w 60-tysięcznym Tomaszowie Mazowieckim. Druga połowa marca 2018 roku.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Chrysocoma| ]]</text>
      <sha1>3z9d51dz8hsg0wgibib5za5gbgefun9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waterstoftelluried</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406078</id>
    <revision>
      <id>3361999</id>
      <parentid>3361661</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>3361999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2660" sha1="sh7e5wsfec2tujvocgas6i8bme7u0n5" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|CASNo=7783-09-7&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.chemicalbook.com/ChemicalProductProperty_EN_CB0852081.htm|title=msds|access-date=13 September 2023|publisher=GuideChem}}&lt;/ref&gt;
|Selfontbrandingspunt=
|Reuk=Baie onwelriekend
|MolereMassa=129,616 [g/mol]&lt;ref name=&quot;CB&quot; /&gt;
|Kookpunt=-2[[Celsius|&amp;nbsp;°C]]&lt;ref name=&quot;CB&quot; /&gt;
|Smeltpunt=-49[[Celsius|&amp;nbsp;°C]]&lt;ref name=&quot;CB&quot; /&gt;
|Dampdruk=
|Oplosbaarheid= 0,701&amp;nbsp;g/100 ml (@20[[Celsius|&amp;nbsp;°C]])&lt;ref name=&quot;CB&quot; /&gt;
|formule={{chem|H|2|Te}}
|pKa= 1ste: 2,63,&lt;ref name=&quot;CB&quot; /&gt; 2,64;&lt;ref name=&quot;Ho&quot;/&gt; 2de: 11&lt;ref name=&quot;CB&quot; /&gt; 11,8 &lt;ref name=&quot;Ho&quot;/&gt; 
|struktuur=Hydrogen-telluride-2D-dimensions.png
|struktuur2=Hydrogen telluride 3D spacefill.png
|HenryKonstante = 
|Dipoolmoment=
|DeltaHf=+99,7(0,8) kJ/mol &lt;ref name=&quot;Ho&quot;/&gt;
}}

'''Waterstoftelluried''' is 'n verbinding van [[waterstof]] en [[telluur]] in sy -2 [[oksidasietoestand]] en formule {{chem|H|2|Te}}. Die soute word [[telluried]]e genoem.

Dit is 'n toksiese, brandbare en baie onwelriekende gas wat oplosbaar is in water. Dit is 'n suur wat amper so sterk soos [[fosforsuur]] is.&lt;ref name=&quot;CB&quot;/&gt;

Die vorming van die verbinding is endotermies en dit kan nie uit die elemente gevorm word nie. Gewoonlik word dit deur hidrolise van 'n metaaltelluried soos {{chem|Na|2|Te}} of {{chem|Al|2|Te|3}} vervaardig. Natriumtelluried kan vervaardig word deur telluur in watervrye vloeibare ammoniak op te los en te laat reageer met natrium.

{{chem|H|2|Te}} los in water, alkohol en basisse op, maar die gas is in lug nie stabiel nie en ontbind vinnig deur oksidasie in telluur en water.

:&lt;math&gt;2H_2Te(g) +O_2(g) \rightarrow 2Te(s) + 2H_2O(l)&lt;/math&gt; 

==Reagens==
Waterstoftelluried word in die [[organiese chemie]] as reduserende reagens gebruik. Dit reduseer α,β-onversadigde karbonielverbindings tot ketone teen milde temperature. Teen hoër temperature, na langer reaksietye of met 'n oormaat {{chem|H|2|Te}} word die alkohole gevorm. Aromatiese nitro-verbindings word tot anilines gereduseer. Hierdie reaksie is doeltreffender wanneer dit in THF uitgevoer word. NaHTe is nie as vastestof geïsoleer nie, maar dit vorm in oplossing. Dit hidrogeneer olefiene. &lt;ref name=&quot;Ho&quot;&gt;{{cite book|authors=Ho, Peter C., Wang, Jin and Vargas-Baca, Ignacio. |title=&quot;8. Reagents that Contain Se-H or Te-H Bonds&quot;. Selenium and Tellurium Reagents: In Chemistry and Materials Science|editor=Risto Laitinen and Raija Oilunkaniemi|place=Berlin, Boston |publisher=De Gruyter|year=2019|pages=301-314|doi=10.1515/9783110529340-008}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van telluur]]</text>
      <sha1>sh7e5wsfec2tujvocgas6i8bme7u0n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kadmiumtelluried</title>
    <ns>0</ns>
    <id>406873</id>
    <revision>
      <id>3362049</id>
      <parentid>3361647</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Verbindings van telluur]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2835" sha1="fulzbztuk45l903y9ywjtdcsi49vypy" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|struktuur12 = CdTe.jpg
|IUPACName = kadmiumtelluried
|CASNo = 1306-25-8&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA1436703&amp;productDescription=CADMIUM+TELLURIDE%2C+99.999%25+1G&amp;vendorId=VN00024248&amp;countryCode=US&amp;language=en|title=sds|publisher=Fisher}}&lt;/ref&gt;
|Formule =CdTe
|MolereMassa = 240,01 [g/mol]&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms = swart vastestof&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Digtheid = 5,855 [g/cm{{sup|3}} (X-straaldigtheid) &lt;ref name=&quot;Strauss&quot;/&gt;
|Smeltpunt = 1041 °C&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Kookpunt = 
|Reuk= reukloos&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Brekingsindeks = 
|Oplosbaarheid = onoplosbaar
|Ruimtegroep= F{{bostreep|4}}3m
|Selparms= a=648,1 &lt;ref name=&quot;Strauss&quot;&gt;{{cite journal|authors=A.J. Strauss |title=The physical properties of cadmium telluride|journal=Revue de Physique Appliquée|year=1977|volume=12
|issue=2|pages=167-184|url=https://hal.science/jpa-00244138/document#:~:text=Cadmium%20telluride%20has%20the%20largest,of%20any%20II%2DVI%20compound.&amp;text=CdTe%20substrates%20%5B12%5D.&amp;text=that%20each%20Cd%20atom%20is,2.908%20%C3%80%20from%20the%20fourth.}}&lt;/ref&gt;
|Strukturbericht=B3
|Ruimtegroepnommer=216
|Ksp= 9,5 10{{sup|-35}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.firstsolar.com/-/media/First-Solar/Sustainability-Documents/Sustainability-Studies/PVSC42-Manuscript-20150912--Assessment-of-Leaching-Tests-for-Evaluating-Potential-Environmental-Impa.ashx#:~:text=CdTe%20has%20a%20very%20low,Test%20Guideline%20105%20%5B12%5D.|publisher=First solar|title=Assessment of leaching tests for evaluating potential environmental impacts of PV module field breakage
|authors=Parikhit Sinha, Andreas Wade}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Kadmiumtelluried''' is 'n verbinding van [[kadmium]] en [[telluur]] met die chemiese formule {{chem|Cd|Te}}.

Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n direkte [[bandgaping]] van 1,606 eV (@4,2K).&lt;ref name=&quot;Strauss&quot;/&gt;

== Kristalstruktuur ==
Kadmiumtelluried kristalliseer in die kubiese [[sfaleriet]]-struktuur (B3 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Dunne lae met die (metastabiele) [[wurtziet]]-struktuur kan deur dampneerslag vervaardig word. Onder drukke van 35 kbar skakel die sfaleriet om na 'n [[haliet]]-struktuur.&lt;ref name=&quot;Strauss&quot;/&gt;

== Sonkragmateriaal ==
CdTe is ná kristallyne [[silikon]] die tweede belangrikste materiaal wat in [[sonsel]]le gebruik word. In 2023 het dit 5% van die wêreldmark verteenwoordig. In die laboratorium is 22,1% doeltreffendheid bereik, maar die gemiddelde doeltreffendheid van selle wat in 2020 op die mark verskyn het, was 18%.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.energy.gov/eere/solar/cadmium-telluride|publisher=Office of ENERGY EFFICIENCY &amp; RENEWABLE ENERGY|title=Cadmium telluride}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{telluriede}}
[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van kadmium]]
[[Kategorie:Verbindings van telluur]]</text>
      <sha1>fulzbztuk45l903y9ywjtdcsi49vypy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MGM-140 ATACMS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407457</id>
    <revision>
      <id>3362053</id>
      <parentid>3345287</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="ccdii8pnkl657679cira8h18x4pabgx" xml:space="preserve">[[Lêer:ATACMSMay2006 (cropped).jpg|duimnael|'n ATACMS-missiel wat vanaf 'n M270 MLRS gelanseer word.]]
Die '''MGM-140 Army Tactical Missile System (ATACMS)''' is 'n taktiese ballistiese [[missiel]] wat deur die Amerikaanse verdedigingsmaatskappy Lockheed Martin vervaardig word. Dit het 'n reikafstand van tot 300 km,&lt;ref&gt;{{Cite web|date=25 Maart 2021|title=Army Tactical Missile System Block IA Unitary|url=https://www.lockheedmartin.com/en-us/products/army-tactical-missile-system-block-ia-unitary-atacms.html|access-date=20 Desember 2021|website=Lockheed Martin|archive-date=20 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220055459/https://www.lockheedmartin.com/en-us/products/army-tactical-missile-system-block-ia-unitary-atacms.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; met soliede dryfmiddel, en is 4.0 m lank en 610 mm in deursnee. Die ATACMS kan afgevuur word vanaf die rusperbande M270 ''Multiple Launch Rocket System'' (MLRS), en die wielgedrewe M142 ''High Mobility Artillery Rocket System'' (HIMARS).

’n ATACMS-lanseringshouer het ’n deksel met ses sirkels soos ’n standaard MLRS-vuurpyldeksel, maar bevat net een missiel&lt;ref name=&quot;military-today&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.military-today.com/missiles/atacms.htm|title=MGM-140 ATACMS|website=Military Today|access-date=15 Oktober 2018|archive-date=31 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231044129/http://www.military-today.com/missiles/atacms.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; die identiese patroon maak dit meer uitdagend vir vyandelike intelligensie om dit as ’n hoëwaarde-teiken uit te sonder.

Op 17 Oktober 2023 is berig dat 'n aanval van [[Oekraïense Gewapende Magte|Oekraïense magte]] op die besette Berdjansk-vliegveld wat na bewering verskeie Russiese helikopters vernietig het, uitgevoer is met M39 (ATACMS Blok I) met M74 tros-submunisie.&lt;ref&gt;https://twitter.com/UAWeapons/status/1714286709654143332?s=20 , https://twitter.com/UAWeapons/status/1714286709654143332?s=20 , toegang 2023-10-17, X (voorheen [[Twitter]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-17 |title=At the airfield in Berdyansk, after the night strikes of the Armed Forces of Ukraine, the remnants of M74 cluster submunitions from the ATACMS (MGM-140) ballistic missile were discovered, OSINT analysts report |url=https://twitter.com/DevanaUkraine/status/1714257403498099035 |access-date=2023-10-17 |website=Twitter |language=en}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Ammunisie]]
[[Kategorie:Grond-tot-grond-missiele]]</text>
      <sha1>ccdii8pnkl657679cira8h18x4pabgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atoombomaanvalle van Hiroshima en Nagasaki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>407999</id>
    <revision>
      <id>3362123</id>
      <parentid>3345367</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18732" sha1="icdgx5v81mv3m8u7rnwh6vmhkflz8jg" xml:space="preserve">[[Lêer:Atomic bombing of Japan.jpg|duimnael|402x402px]]
Op 6 en 9 Augustus 1945 het die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] twee [[Kernwapen|atoombomme]] oor onderskeidelik die [[Japan|Japannese]] stede [[Hiroshima]] en [[Nagasaki]] laat ontplof. Die bomaanvalle het tussen 129 000 en 226 000 mense doodgemaak, van wie die meeste burgerlikes was, en bly die enigste gebruik van kernwapens in 'n gewapende konflik. Japan het op 15 Augustus aan die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] oorgegee, ses dae ná die bombardement van Nagasaki, die [[Sowjetunie]] se oorlogsverklaring teen Japan en die inval in die Japannese besette [[Mantsjoerye]]. Die Japannese regering het die instrument van oorgawe op 2 September onderteken, wat die oorlog effektief beëindig het.&lt;ref name=&quot;finalmonths&quot;&gt;{{cite web |title=The Final Months of the War With Japan. Part III (note 24) |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/books-and-monographs/the-final-months-of-the-war-with-japan-signals-intelligence-u-s-invasion-planning-and-the-a-bomb-decision/csi9810001.html#rtoc7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612220627/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/books-and-monographs/the-final-months-of-the-war-with-japan-signals-intelligence-u-s-invasion-planning-and-the-a-bomb-decision/csi9810001.html#rtoc7 |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |publisher=Central Intelligence Agency|access-date=17 December 2013}}&lt;/ref&gt;

In die laaste jaar van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Geallieerdes voorberei vir 'n duur inval op die Japannese vasteland. Hierdie onderneming is voorafgegaan deur 'n konvensionele bom- en brandbomveldtog wat 64 Japannese stede verwoes het. Die oorlog in die [[Europa|Europese]] teater het geëindig toe [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] op 8 Mei 1945 oorgegee het, en die Geallieerdes het hul volle aandag op die [[Stille Oseaan]]-oorlog gevestig. Teen Julie 1945 het die Geallieerdes se [[Manhattan-projek]] twee tipes atoombomme vervaardig: &quot;[[Little Boy]]&quot;, 'n verrykte uraangeweer-tipe splytingswapen, en &quot;[[Fat Man]]&quot;, 'n plutonium-inploffing-tipe kernwapen. Die 509ste saamgestelde groep van die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] se lugmagte is opgelei en toegerus met die gespesialiseerde Silwerplaat-weergawe van die [[Boeing B-29 Superfortress]], en na Tinian in die [[Mariana-eilande]] ontplooi. Die Geallieerdes het in die Potsdam-verklaring op 26 Julie 1945 'n beroep gedoen op die onvoorwaardelike oorgawe van die Keiserlike Japannese gewapende magte; die alternatief was &quot;spoedige en algehele vernietiging&quot;. Die Japannese regering het die ultimatum geïgnoreer.

Die toestemming van die [[Verenigde Koninkryk]] is verkry vir die bombardement, soos vereis deur die Quebec-ooreenkoms, en bevele is op 25 Julie deur generaal Thomas Handy, die waarnemende stafhoof van die Verenigde State se weermag,&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Asada |first1=Sadao |title=Culture Shock and Japanese-American Relations: Historical Essays |date=June 2007 |publisher=University of Missouri Press |isbn=978-0-8262-6569-2 |page=228 |url=https://books.google.com/books?id=BNXiMhnxjo8C&amp;dq=battle+of+the+bulge+leslie+groves&amp;pg=PA228 |access-date=25 July 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; uitgereik dat atoombomme teen Hiroshima, Kokura, Niigata en Nagasaki gebruik moet word. Hierdie teikens is gekies omdat dit groot stedelike gebiede was wat ook militêr belangrike fasiliteite gehad het. Op 6 Augustus is &quot;Little Boy&quot; op Hirosjima laat val. Drie dae later is &quot;Fat Man&quot; op Nagasaki laat val. Oor die volgende twee tot vier maande het die uitwerking van die atoombomaanvalle tussen 90 000 en 146 000 mense in Hirosjima en tussen 60 000 en 80 000 mense in Nagasaki gedood; ongeveer die helfte het op die eerste dag plaasgevind. Vir maande daarna het baie mense aanhou sterf aan die gevolge van brandwonde, bestralingsiekte en beserings, vererger deur siekte en wanvoeding. Alhoewel Hiroshima 'n aansienlike militêre [[garnisoen]] gehad het,&lt;ref name=&quot;deadliest&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.wired.com/thisdayintech/2011/03/0309incendiary-bombs-kill-100000-tokyo/ |date=9 March 2011 |title=March 9, 1945: Burning the Heart Out of the Enemy |newspaper=Wired |first=Tony |last=Long |access-date=8 August 2011 |archive-date=15 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315063137/http://www.wired.com/thisdayintech/2011/03/0309incendiary-bombs-kill-100000-tokyo |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; was die meeste van die dooies burgerlikes.&lt;ref name=&quot;finalmonths&quot; /&gt; 

Geleerdes het omvattend die uitwerking van die bomaanvalle op die sosiale en politieke karakter van die daaropvolgende wêreldgeskiedenis en populêre kultuur bestudeer, en daar is steeds baie debat oor die etiese en wetlike regverdiging vir die bomaanvalle. Ondersteuners beweer dat die atoombomaanvalle nodig was om 'n einde aan die oorlog te bring met minimale ongevalle; kritici glo dat die bomaanvalle 'n [[Oorlogmisdaad|oorlogsmisdaad]] was en onnodig vir die einde van die oorlog, en beklemtoon die morele en etiese implikasies van die opsetlike kernaanval op burgerlikes.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fff.org/comment/com0908j.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113021343/http://fff.org/comment/com0908j.asp |archive-date=13 November 2012 |title=Bombings Worse than Nagasaki and Hiroshima |author=Laurence M. Vance |date=14 August 2009 |publisher=The Future of Freedom Foundation |access-date=8 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.commondreams.org/headlines05/0310-08.htm |title=1945 Tokyo Firebombing Left Legacy of Terror, Pain |author=Joseph Coleman |date=10 March 2005 |agency=Associated Press |website=CommonDreams.org |access-date=8 August 2011}}&lt;/ref&gt;

== Atomic Bomb Casualty Commission - ABCC ==
{{gaan taal na}}
Die Atomic Bomb Casualty Commission (kommissie vir atoombom slagoffers) was 'n kommissie wat in 1946 gestig is in ooreenstemming met 'n presidensiële riglyn van Harry S. Truman. Die enigste doel van die kommissie was om navorsing te doen oor oorlewendes van atoombomme, omdat hulle geglo het dat hulle hierdie kans nie weer sou kry voordat 'n volgende wêreldoorlog sou plaasvind.&lt;ref name=&quot;Southard2015&quot;&gt;[https://www.politico.eu/article/us-agency-discovered-the-atomic-bombs-effect-on-people-nagasaki/ How a secretive agency discovered the A-bomb’s effect]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10371397.2019.1654854 The Origins of ‘Hibakusha’ as a Scientific and Political Classification of the Survivor]&lt;/ref&gt;
Daarom het hierdie kommissie die gesondheid van die ''[[Hibakusha]]'' ondersoek, maar hulle nie behandel nie. Die Amerikaanse leiers het die behandeling van die ''Hibakusha'' as erkenning van die verantwoordelikheid vir hulle beserings beskou. As gevolg hiervan het die ''Hibakusha'' gevoel dat hulle as proefpersone deur die ABCC-kommissie behandel is.&lt;ref name=&quot;Southard2015&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.politico.com/magazine/story/2015/08/atomic-bomb-anniversary-nagasaki-121179/ How a Secretive U.S. Agency Discovered the A-Bomb’s Effect on People]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=6l-CP1qetyk For Whom does RERF Exist? －TSS Special Documentary for 75 Years Since the Atomic Bombing－ TSS-TV Co., Ltd.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[Radiation research foundation to apologize for studying but not treating hibakusha https://mainichi.jp/english/articles/20170617/p2a/00m/0na/016000c]&lt;/ref&gt;

Die ABCC-kommissie het ook gefokus op die Nishiyama &lt;!--西山--&gt; distrik van Nagasaki. Tussen die hipokentrum en Nishiyama was daar berge wat beteken dat die straling en hitte van die ontploffing nie direk tot in Nishiyama kon bereik nie, en daar was ook geen skade nie. Maar weens die neerdalende [[as (verbranding)|as]] en reën was daar steeds 'n groot hoeveelheid straling teenwoordig. Daarom is daar na die oorlog gesondheidsondersoeke gedoen sonder om die bevolking oor die doel daarvan in te lig.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pGrz5p1yMG/ |title=The Hidden Truth of the Initial A-bomb Surveys (Part 1) NHK |access-date=11 Desember 2024 |archive-date=21 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221004801/https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pGrz5p1yMG/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Aanvanklik is die ondersoeke in Nishiyama deur die Amerikaanse weermag uitgevoer, maar later is dit aan die ABCC-kommissie oorgedra.

'n Paar maande na die atoombombardemente het die mense in Nishiyama 'n betekenisvolle toename in die aantal witbloedselle getoon. By diere kan leukemie ontstaan na blootstelling van die hele liggaam, so hulle wou ondersoek wat by mense gebeur. Osteosarcoom is ook by mense vastgesteld na die orale inname van radioaktiewe materiaal.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TMA1&quot;&gt;&quot;Recommendations for Continued Study of the Atomic Bomb Casualties&quot;, Papers of James V. Neel, M.D., Ph.D. [https://archives.library.tmc.edu/ms-089 Manuscript Collection No. 89] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241211100054/https://archives.library.tmc.edu/ms-089 |date=11 Desember 2024 }} of the Houston Academy of Medicine, Texas Medical Center Library.&lt;/ref&gt; Volgens die verslag wat die ABCC-kommissie geskryf het, was die inwoners van die Nishiyama-distrik, wat nie direk deur die atoombombardemente getref is nie, 'n ideale bevolking om die effekte van reststraling te observeer.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TMA1&quot; /&gt;

Die VSA het die navorsing oor reststraling voortgesit nadat Japan onafhanklik geword het, maar die resultate is nooit aan die inwoners van Nishiyama deurgegee nie.&lt;ref name=&quot;NHK2&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pbWlL6vl7n/ |title=The Hidden Truth of the Initial A-bomb Surveys (Part 2) NHK |access-date=11 Desember 2024 |archive-date=21 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221023226/https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pbWlL6vl7n/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; As gevolg hiervan het die inwoners na die Tweede Wêreldoorlog in landbou volgehou en het die aantal leukemiepasiënte toegeneem en het meer mense gesterf.&lt;ref name=&quot;NHK2&quot; /&gt;

Na die atoombombardemente wou Japanse wetenskaplikes navorsing doen om die hibakusha te help genees, maar die [[Supreme Commander for the Allied Powers|SCAP]] het nie Japannese toegelaat om navorsing oor die skade deur die atoombom te doen nie.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot; /&gt; Veral die reëls tot 1946 was streng, wat gelei het tot meer sterfgevallen weens straling.&lt;ref&gt;NHK Special (2023). Atomic bomb initial investigation The hidden truth:Hayakawa Shobo pp. 124–125. (原爆初動調査 隠された真実 (ハヤカワ新書) NHKスペシャル取材班 (著) pp. 124–125.) {{ISBN|978-4-153-40012-2}}&lt;/ref&gt;

As die Hibakusha weier om roetine mediese ondersoeke te ondergaan, het die ABCC gedreig om hulle voor die oorlogshof te bring weens oorlogsmisdade. Boonop, as die Hibakusha gesterf het, het die ABCC persoonlik hulle huise besoek en hulle liggame vir 'n autopsie weggeneem.&lt;ref name=&quot;Shibata2021&quot; /&gt; Die ABCC-kommissie het ook probeer om die liggame van 'n doodgeboren tweeling vir navorsing mee te neem.&lt;ref&gt;[https://mainichi.jp/english/articles/20191203/p2a/00m/0na/002000c Hibakusha: 2nd gen. Korean who met pope in Hiroshima vows to pass on A-bomb truth]&lt;/ref&gt; Daar word geglo dat minstens 1 500 organe na die Armed Forces Institute of Pathology in Washington gestuur is.&lt;ref name=&quot;Shibata2021&quot;&gt;[https://www.iwanami.co.jp/book/b559573.html プロデュースされた〈被爆者〉たち 岩波書店 柴田　優呼 pp121-122], {{ISBN|9784000614580}}&lt;/ref&gt;

==Intimideer die Sowjets==
In 2003 het [[Nelson Mandela]], wat teen [[Apartheid]] in [[Suid-Afrika]] gekant was, die volgende oor die Hiroshima- en Nagasaki-bomaanvalle gesê.
&lt;ref&gt;[https://www.huffpost.com/entry/nelson-mandela-and-the-bo_b_4407788 Nelson Mandela and the Bomb -Huffpost]&lt;/ref&gt;

{{Blockquote|57 jaar gelede, toe Japan op alle fronte aan die onttrek was, het hulle (die VSA) besluit om die atoombom op Hiroshima en Nagasaki te laat val. Hulle het baie onskuldige mense doodgemaak wat steeds ly onder die gevolge van daardie bomme. Daardie bomme was nie teen die Japannese gerig nie. Hulle was gerig teen die Sowjetunie. Om te sê: kyk, dit is die mag wat ons het. As jy dit waag om ons teen te staan, is dit wat met jou gaan gebeur. Omdat hulle so arrogant is, het hulle besluit om onskuldige mense in Japan dood te maak wat steeds daaronder ly.}}

Hierdie verklaring is gemaak tydens besprekings oor die [[Irakoorlog]]. Mandela het ook gesê dat Amerika onsêbare gruweldade gepleeg het en ’n land is wat nie omgee vir mense nie.
&lt;ref&gt;[https://www.africa.upenn.edu/Urgent_Action/apic020603.html Africa: Mandela &amp; Africa on Iraq, 02/06/03 UNIVERSITY OF PENNSYLVANIA - AFRICAN STUDIES CENTER]&lt;/ref&gt;

Die historikus [[Kai Bird]] voer aan dat die VSA in Julie 1945 Japannese diplomatieke telegramme onderskep het wat getoon het dat Japan vrede gesoek het, met die primêre voorwaarde dat die keiserstelsel behoue bly. Ondanks dit het die VSA voortgegaan met die bomaanvalle. Bird stel ook voor dat die bom deels gebruik is om 'n strategiese boodskap aan die Sowjetunie te stuur binne die ontluikende naoorlogse konteks.
&lt;ref&gt;[https://english.kyodonews.net/news/2024/09/3c1be9860490-atomic-bombings-of-japan-deemed-needless-by-us-historian.html?utm_source=chatgpt.com Atomic bombings of Japan deemed needless by U.S. historian - KYODO NEWS]&lt;/ref&gt;

==Negatiewe Impak op die VSA se Militêre en Buitelandse Beleid==
Die Franse skrywer en ekonoom Frédéric Saint Clair het daarop gewys dat die atoombomaanvalle op Hiroshima en Nagasaki in die Amerikaanse militêre strategie ingegraveer is as 'n &quot;suksesvolle ervaring&quot;, wat daartoe gelei het dat die Verenigde State op die verkeerde aanname opgetree het dat &quot;om die vyand met geweld te onderwerp&quot; effektief sou wees in latere oorloë—soos die [[Vietnamoorlog]] en die Irakoorlog—en sodoende langtermyn negatiewe gevolge veroorsaak het.
&lt;ref&gt;[https://www.lefigaro.fr/vox/histoire/2015/08/10/31005-20150810ARTFIG00284-hiroshima-nagasaki-les-etats-unis-devraient-ils-etre-juges-pour-crime-contre-l-humanite.php Hiroshima, Nagasaki : les Etats-Unis devraient-ils être jugés pour crime contre l'humanité ?]&lt;/ref&gt;

{{Blockquote|Die gebeure van 6, 9 en 10 Augustus 1945 ondersteun die tesis wat Amerikaanse militariste steeds in gedagte hou—en wat hulle oor dekades herhaaldelik herleef het. Tog was daar baie teenvoorbeelde. Die ramp van die Varkbaaikonflik in 1961. Die klinkklare fiasko van die Vietnamoorlog, van 1955 tot 1975. Die eindelose oorlog in Afghanistan, wat ná die gebeure van 11 September 2001 begin is. Die mislukking van die Irakoorlog, wat in 2003 begin het, ten spyte van die VSA se &quot;oorwinning&quot; en die val van die diktator—indien ’n mens die chaos in ag neem wat sedertdien in die streek geheers het. En dit is nie 'n volledige lys nie.}}

Dit was ook die Amerikaanse historikus van moderne Japan, [[John W. Dower|John Dower]], wat daarop gewys het dat die Verenigde State se positiewe voorstelling van sy besetting van Japan en die atoombomaanvalle later negatiewe gevolge gehad het. Hy het aangevoer dat Japan waarskynlik sou oorgegee het selfs sonder ’n VSA-inval—mits die VSA ingestem het tot die voortbestaan van die keiser, wat hulle uiteindelik wel gedoen het.
&lt;ref name=&quot;Johnwdwer1&quot;&gt;John W. Dower, Cultures of War: Pearl Harbor / Hiroshima / 9-11 / Iraq (New York: W. W. Norton &amp; Company, 2010), Hoofstuk 10, &quot;The Logic Behind the Atomic Bombings.&quot;&lt;/ref&gt;

Dower het ook die Bush-administrasie gekritiseer omdat hulle Japan aangebied het as 'n suksesvolle voorbeeld van demokratisering in 'n nie-Westerse konteks. Hy het daarop gewys dat dit nie net die voortgesette en dikwels omstrede debatte in Japan oor die besettingsperiode geïgnoreer het nie, maar ook versuim het om die groot verskille tussen Japan en Irak raak te sien. Ten spyte van hierdie verskille, het die administrasie probeer om Japan as 'n modelgeval te gebruik.
&lt;ref name=&quot;Johnwdwer2&quot;&gt;John W. Dower, Cultures of War: Pearl Harbor / Hiroshima / 9-11 / Iraq (New York: W. W. Norton &amp; Company, 2010), Hoofstuk 13, &quot;The Occupations of Japan and Iraq.&quot;&lt;/ref&gt;

As ’n voorbeeld het Dower genoem dat Japan reeds demokratiese ontwikkelings ondergaan het, soos die aanneming van die [[Meiji-grondwet]] ná die [[Meiji-restourasie]] en die [[Taisho-demokrasie]]. Hy het ook klem gelê op Japan se geografiese isolasie as ’n eilandnasie, sy lang geskiedenis van gedeelde identiteit, en die relatiewe afwesigheid van diep sosiale skeidings gebaseer op godsdiens of etnisiteit.
&lt;ref name=&quot;Johnwdwer2&quot; /&gt;

Hierdie neiging het tot in 2024 voortgeduur, toe [[Lindsey Graham]] aangevoer het dat, aangesien die Verenigde State twee atoombomme op Japan aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog laat val het, Israel ook alle soorte bomme in die Gazastrook moet gebruik.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/sen-lindsey-graham-says-israel-whatever-comparing-war-gaza-hiroshima-n-rcna151828|title=Sen. Lindsey Graham says Israel should do 'whatever' it has to while comparing the war in Gaza to Hiroshima and Nagasaki|last=Marquez|first=Alexandra|date=May 12, 2024|website=[[NBC News]]|access-date=May 13, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522212602/https://www.nbcnews.com/politics/politics-news/sen-lindsey-graham-says-israel-whatever-comparing-war-gaza-hiroshima-n-rcna151828|archive-date=May 22, 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
Alex Lo, ’n rubriekskrywer in Hongkong, het geskryf dat die Amerikaanse heersende elite hul verstand verloor en een Amerikaanse oorlogsmisdaad of volksmoord na die ander aanhaal om die Israeliese volksmoord te regverdig.
&lt;ref&gt;[https://www.scmp.com/opinion/world-opinion/article/3262636/nuke-or-level-gaza-question To nuke or to level Gaza? That is the question]&lt;/ref&gt;
[[Tim Walberg]] en [[Randy Fine]] het ook dieselfde siening gedeel en soortgelyke opmerkings gemaak.
&lt;ref&gt;[https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2024/3/31/republican-congressman-suggests-nuking-gaza Republican congressman suggests nuking Gaza]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2024/03/31/us/politics/tim-walberg-gaza-nagasaki-hiroshima.html Republican Congressman Says of Gaza: ‘It Should Be Like Nagasaki and Hiroshima’]&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://www.yahoo.com/news/defeated-gop-rep-fine-says-193610380.html &quot;Need to be defeated&quot;: GOP Rep. Fine says Gaza should be &quot;nuked&quot; in response to DC shooting]&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Manhattan-projek}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:1945]]</text>
      <sha1>icdgx5v81mv3m8u7rnwh6vmhkflz8jg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Erodium cicutarium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408881</id>
    <revision>
      <id>3362244</id>
      <parentid>3080469</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8219" sha1="jdvm7o1cw4u0chu07827zffa8p4ie4h" xml:space="preserve">{{Spesieboks
| naam = &lt;!-- Afrikaanse naam --&gt;
| bewaringstatus = 
| statusstelsel = iucn3.1
| statusverwysing = 
| beeld = 
| takson = Erodium cicutarium
| outeur = (L.) L'Hér.
| sinonieme_verwysing = &lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;
| sinonieme = {{Middel|[[#Sinonieme|Sien teks]]}}
}}
'''''Erodium cicutarium''''' is 'n [[plant]] wat deel is van die [[Geraniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]].&lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

== Verspreiding ==
Die spesie is [[Inheemse plant|inheems]] aan [[Afghanistan]], [[Albanië]], [[Algerië]], [[Altai]], [[Oostenryk]], [[Asore]], [[Baleariese Eilande]], [[Baltiese lande]], [[Belarus]], [[België]], [[Bulgarye]], [[Boerjatië]], [[Kanariese Eilande]], [[Sentraal-Europese Rusland]], [[Tsjad]], [[China|China Noord-Sentraal]], [[China|China Suid-Sentraal]], [[China|Suidoos China]], [[Oblast Tsjita]], [[Korsika]], [[Siprus]], [[Tsjeggo-Slowakye]], [[Denemarke]], Oos-[[Egeïese eilande]], [[Europese Rusland|Oos-Europese Rusland]], [[Egipte]], [[Eritrea]], [[Finland]], [[Frankryk]], [[Duitsland]], [[Groot-Brittanje]], [[Griekeland]], [[Persiese Golfstate]], [[Hongarye]], [[Binne-Mongolië]], [[Iran]], [[Irak]], [[Ierland]], [[Irkoetsk]], [[Italië]], [[Kasakstan]], [[Kirgisië]], [[Krasnojarsk-krai]], [[Kreta]], [[Krim]], [[Koeweit]], [[Libanon]]-[[Sirië]], [[Libië]], [[Madeiraeilande]], [[Mantsjoerye]], [[Marokko]], [[Nederland]], [[Noordelike Kaukasus]], [[Europese Rusland|Noord-Europese Rusland]], [[Europese Rusland|Noordwes-Europese Rusland]], [[Noorweë]], [[Oman]], [[Pakistan]], [[Staat Palestina]], [[Pole]], [[Portugal]], [[Roemenië]], [[Sardinië]], [[Saoedi-Arabië]], [[Selvagens-eilande]], [[Sisilië]], [[Sinai]], [[Europese Rusland|Suid-Europese Rusland]], [[Spanje]], [[Swede]], [[Switserland]], [[Tadjikistan]], [[Tibet]], [[Transkaukasus]], [[Tunisië]], [[Turkye]], [[Roemelië]], [[Turkmenistan]], [[Tiwa]], [[Oekraïne]], [[Oesbekistan]], [[Himalaja|Wes-Himalaja]], [[Siberië|Wes-Siberië]], [[Xinjiang]], [[Sacha (Jakoetië)]], [[Jemen]], [[Joego-Slawië]].&lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

&lt;!--
== Beskrywing ==
== Bronnelys ==
--&gt;

== Sinonieme ==
* Geranium cicutarium L.
* Erodium alsiniflorum Delile
* Erodium arenarium Jord.
* Erodium atomarium Delile ex Godr.
* Erodium baeticum Pau
* Erodium ballii Jord.
* Erodium bipinnatum var. albiflorum Merino
* Erodium boraeanum Jord.
* Erodium carneum Jord.
* Erodium chaerophyllum (Cav.) Steud. ex Coss.
* Erodium cicutarium var. acaule Klett &amp; Richt.
* Erodium cicutarium var. album Gray
* Erodium cicutarium var. arenarium (Jord.) Rouy
* Erodium cicutarium f. arenarium (Jord.) Paol.
* Erodium cicutarium var. arenicola (Steud.) Speg.
* Erodium cicutarium f. argenteum Brumh.
* Erodium cicutarium var. arvale H.Post
* Erodium cicutarium subsp. atomarium (Delile ex Godr.) Batt.
* Erodium cicutarium var. chaerophyllum (Cav.) Picard
* Erodium cicutarium var. chaerophyllum (Cav.) DC.
* Erodium cicutarium var. cicutaefolium Thuill. ex DC.
* Erodium cicutarium var. cinereum Merino
* Erodium cicutarium var. commixtum (Jord. ex F.W.Schultz) Corb.
* Erodium cicutarium proles dissectum Rouy
* Erodium cicutarium subsp. dissectum (Rouy) Merino
* Erodium cicutarium subsp. dunense Andreas
* Erodium cicutarium var. estebani Sennen
* Erodium cicutarium var. filicinum (Pomel) Batt.
* Erodium cicutarium var. genuinum Rouy
* Erodium cicutarium f. hirsutum (Jord. ex Boreau) Brumh.
* Erodium cicutarium var. hirsutum (Jord. ex Boreau) Rouy
* Erodium cicutarium var. immaculatum W.D.J.Koch
* Erodium cicutarium f. maculatum W.D.J.Koch ex Paol.
* Erodium cicutarium subsp. ontigolanum Guitt.
* Erodium cicutarium subsp. pallidiflorum (Jord.) Nyman
* Erodium cicutarium var. pallidiflorum (Jord.) Lange
* Erodium cicutarium var. parviflorum Cav.
* Erodium cicutarium f. pentalobum Dulac ex Brumh.
* Erodium cicutarium var. pilosum (Pers.) DC.
* Erodium cicutarium subsp. pilosum (Pers.) Corb.
* Erodium cicutarium proles pimpinellifolium (With.) Rouy
* Erodium cicutarium subsp. pimpinellifolium (With.) Tourlet
* Erodium cicutarium var. pimpinellifolium (With.) Mérat
* Erodium cicutarium f. pimpinellifolium (With.) Beck
* Erodium cicutarium f. praecox Cout.
* Erodium cicutarium f. praecox (Cav.) Paol.
* Erodium cicutarium subsp. praecox (Cav.) Schübl. &amp; G.Martens
* Erodium cicutarium var. praecox (Cav.) Mérat
* Erodium cicutarium subsp. praetermissum (Jord. ex Boreau) Corb.
* Erodium cicutarium subsp. primulaceum (Welw. ex Lange) Maire
* Erodium cicutarium proles primulaceum (Welw. ex Lange) Samp.
* Erodium cicutarium var. primulaceum (Welw. ex Lange) Pérez Lara
* Erodium cicutarium primulaceum Welw. ex Lange
* Erodium cicutarium f. primulaceum (Welw. ex Lange) Mendonça &amp; Vasc.
* Erodium cicutarium var. psilorhynchum C.G.Westerl.
* Erodium cicutarium var. pusillum Kunze
* Erodium cicutarium f. subalbidum (Jord.) Paol.
* Erodium cicutarium var. subalbidum (Jord.) Nyman
* Erodium cicutarium var. triviale Trautv.
* Erodium cicutarium subsp. triviale (Jord.) Corb.
* Erodium cicutarium var. typicum Posp.
* Erodium cicutarium var. viscosum H.Post
* Erodium cicutarium var. vulgare Lej.
* Erodium cicutarium subsp. zairae A.P.Khokhr.
* Erodium cicutifolium Salisb.
* Erodium commixtum Jord. ex F.W.Schultz
* Erodium danicum K.Larsen
* Erodium dissectum Rouy
* Erodium filicinum Pomel
* Erodium glutinosum Dumort.
* Erodium himalayanum Royle
* Erodium hirsutum Jord. ex Boreau
* Erodium immaculatum (W.D.J.Koch) P.Fourn.
* Erodium jacquinianum var. annuum Lange
* Erodium melanostigma Mart.
* Erodium melanostigma var. grandiflorum Delile
* Erodium melanostigma var. thalictroides Delile
* Erodium millefolium Willd. ex Kunth
* Erodium minutiflorum Godr.
* Erodium moranense Willd. ex Kunth
* Erodium pallidiflorum Jord.
* Erodium parviflorum Jord.
* Erodium pentalobum Dulac
* Erodium petroselinum L'Hér. ex DC.
* Erodium pilosum (Pers.) Boenn.
* Erodium pilosum var. chaerophyllum (Cav.) Boenn.
* Erodium pilosum var. glutinosum Clavaud ex Corb.
* Erodium pilosum var. subglabrum Clavaud ex Corb.
* Erodium pilosum var. vestitum Clavaud ex Corb.
* Erodium pimpinellifolium (Moench) Sibth.
* Erodium pimpinellifolium var. hirsutum (Jord. ex Boreau) R.Knuth
* Erodium pimpinellifolium var. pilosum Pers.
* Erodium pimpinellifolium var. subalbidum (Jord.) Cariot &amp; St.-Lag.
* Erodium praecox (Cav.) Willd.
* Erodium praecox var. baeticum (Pau) Maire
* Erodium praecox var. escurialense Pau
* Erodium praecox var. primulaceum (Welw. ex Lange) Maire
* Erodium praecox subsp. primulaceum (Welw. ex Lange) Maire
* Erodium praecox f. vernale Villar
* Erodium praetermissum Jord. ex Boreau
* Erodium primulaceum f. praecox (Cav.) Cout.
* Erodium romanum var. caulescens Merino
* Erodium sabulicola Jord. ex Nyman
* Erodium subalbidum Jord.
* Erodium tenuisectum Lange
* Erodium triviale Jord.
* Erodium verbenifolium Delile
* Geranium arenicola Steud.
* Geranium chaerophyllum Cav.
* Geranium cicutarium var. album Weston
* Geranium cicutarium var. chaerophyllum (Cav.) Gaudin
* Geranium cicutarium var. erectum Weston
* Geranium cicutarium var. pilosissimum Gaudin
* Geranium cicutarium var. pimpinellifolium (With.) Wahlenb.
* Geranium cicutarium var. praecox (Cav.) Poir.
* Geranium moschatum var. pimpinellifolium Weston
* Geranium pentandrum Gilib.
* Geranium petroselinum (L'Hér. ex DC.) L'Hér. ex Webb &amp; Berthel.
* Geranium pimpinellifolium With.
* Geranium praecox Cav.
* Myrrhina inodora Rupr.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Erodium cicutarium flowers - Keila.jpg
Erodium cicutarium1Cargola cicutària.JPG
Erodium cicutarium whole plant.jpg
20170128Portulaca oleracea &amp; Erodium cicutarium.jpg
20180204Erodium cicutarium.jpg
20130414Reiherschnabel Altlussheim3.jpg
20130423Reiherschnabel Hockenheim3.jpg
20130429Viola arvensis &amp; Erodium cicutarium.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;powo&quot;&gt;{{cite web | url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372219-1 | title=Erodium cicutarium op POWO | access-date=17 Julie 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230405082526/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:372219-1 | archive-date= 5 April 2023 | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Erodium|cicutarium]]</text>
      <sha1>jdvm7o1cw4u0chu07827zffa8p4ie4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versnellingisme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409561</id>
    <revision>
      <id>3361946</id>
      <parentid>3345719</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8157" sha1="6niof4wjpqhz9uvflem0mq5seg49unb" xml:space="preserve">'''Versnellingisme''' is 'n reeks [[Revolusie|revolusionêre]] en [[Reaksionêr|reaksionêre]] idees in [[Links (politiek)|linkse]] en [[Regs (politiek)|regse]] [[ideologie]] wat streef na die drastiese intensivering van kapitalistiese groei, tegnologiese verandering, infrastruktuur[[sabotasie]] en ander prosesse van sosiale verandering om bestaande stelsels te destabiliseer en radikale sosiale transformasies te skep, anders verwys na as die &quot;versnelling&quot;.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|last=Beckett|first=Andy|date=11 Mei 2017|title=Accelerationism: how a fringe philosophy predicted the future we live in|url=http://www.theguardian.com/world/2017/may/11/accelerationism-how-a-fringe-philosophy-predicted-the-future-we-live-in|url-status=live|access-date=5 Januarie 2021|website=The Guardian|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170511050642/https://www.theguardian.com/world/2017/may/11/accelerationism-how-a-fringe-philosophy-predicted-the-future-we-live-in |archive-date=11 Mei 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=5 Augustus 2016|title=What is accelerationism?|url=https://www.newstatesman.com/politics/uk/2016/08/what-accelerationism|url-status=live|access-date=5 Januarie 2021|website=New Statesman|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160806140736/http://www.newstatesman.com:80/politics/uk/2016/08/what-accelerationism |archive-date=6 Augustus 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Shaviro|first=Steven|title=Post Cinematic Affect|url=https://archive.org/details/postcinematicaff0000shav|publisher=O Books|year=2010|location=Ropley|page=[https://archive.org/details/postcinematicaff0000shav/page/136 136]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Adams|first=Jason|title=Occupy Time: Technoculture, Immediacy, and Resistance After Occupy Wall Street|publisher=Palgrave Macmillan|year=2013|location=New York|page=96}}&lt;/ref&gt; Dit is beskou as 'n ideologiese spektrum wat verdeel is in wedersyds teenstrydige linkse en regse variante, wat beide die onbepaalde intensivering van kapitalisme en sy strukture sowel as die voorwaardes vir 'n tegnologiese singulariteit ondersteun, 'n hipotetiese tydstip waar tegnologiese groei word onbeheerbaar en onomkeerbaar.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.cccb.org/lab/en/article_el-vertigen-acceleracionista-ii-entrevista-a-robin-mackay/|title=The Accelerationist Vertigo (II): Interview with Robin Mackay|first=Roc|last=Jiménez de Cisneros|publisher=Centre de Cultura Contemporània de Barcelona|date=5 November 2014|access-date=5 Februarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109052233/http://blogs.cccb.org/lab/en/article_el-vertigen-acceleracionista-ii-entrevista-a-robin-mackay|archive-date=9 November 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://criticallegalthinking.com/2013/05/14/accelerate-manifesto-for-an-accelerationist-politics/|title=#ACCELERATE MANIFESTO for an Accelerationist Politics|publisher=Critical Legal Thinking|first1=Alex|last1=Williams|first2=Nick|last2=Srnicek|date=14 Mei 2013|access-date=5 Februarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206222219/http://criticallegalthinking.com/2013/05/14/accelerate-manifesto-for-an-accelerationist-politics/|archive-date=6 February 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ufblog.net/accelerate/|title=#Accelerate|date=13 Februarie 2014|access-date=5 February 2015|first1=Nick|last1=Land|website=Urban Future (2.1)|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929070901/http://www.ufblog.net/accelerate/|archive-date=29 September 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Verskeie idees, insluitend [[Gilles Deleuze]] en [[Félix Guattari]] se idee van &quot;deterritorialisering&quot;, [[Jean Baudrillard]] se voorstelle vir &quot;fatale strategieë&quot;, en aspekte van die teoretiese sisteme en prosesse wat ontwikkel is deur die Engelse filosoof en later [[Donker Verligting]] kommentator [[Nick Land]],&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; is deurslaggewende invloede op versnelling. , wat daarop gemik is om die sosiale, ekonomiese, kulturele en libidinale kragte wat die proses van versnelling uitmaak, te ontleed en vervolgens te bevorder.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Wolfendale |first=Peter |url=http://deontologistics.tumblr.com/post/91953882443/so-accelerationism-whats-all-that-about |title=So, Accelerationism, what's all that about? |website=Dialectical Insurgency&lt;!--Peter Wolfendale's personal blog --&gt; |year=2014 |access-date=5 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214133430/http://deontologistics.tumblr.com/post/91953882443/so-accelerationism-whats-all-that-about |archive-date=14 Desember 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Terwyl dit oorspronklik deur die ver-links gebruik is, is die term, op 'n wyse wat sterk onderskei word van oorspronklike versnellingsteoretici, deur regse ekstremiste soos [[Neo-Fascisme|neo-fasciste]], neo-Nazi's, wit nasionaliste en wit supremasiste gebruik om toenemend te verwys na 'n &quot;versnelling&quot; van rassekonflik deur sluipmoorde, moorde en terreuraanvalle as 'n manier om 'n wit etnostaat met geweld te bewerkstellig.&lt;ref name=&quot;Upchurch 2021&quot;&gt;{{cite journal |author-last=Upchurch |author-first=H. E. |date=22 Desember 2021 |url=https://ctc.usma.edu/wp-content/uploads/2021/12/CTC-SENTINEL-102021.pdf |title=The Iron March Forum and the Evolution of the &quot;Skull Mask&quot; Neo-Fascist Network |url-status=dead |editor1-last=Cruickshank |editor1-first=Paul |editor2-last=Hummel |editor2-first=Kristina |journal=CTC Sentinel |volume=14 |issue=10 |pages=27–37 |publisher=Combating Terrorism Center |location=West Point, New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20211227044425/https://ctc.usma.edu/wp-content/uploads/2021/12/CTC-SENTINEL-102021.pdf |archive-date=27 Desember 2021 |access-date=19 Januarie 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;adl1&quot;&gt;{{cite news|date=16 April 2019|title=White Supremacists Embrace &quot;Accelerationism&quot; |work=[[Anti-Defamation League]] |url=https://www.adl.org/blog/white-supremacists-embrace-accelerationism|access-date=13 Oktober 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bloom&quot;&gt;{{cite news|author=Bloom|first=Mia|date=30 Mei 2020|title=Far-Right Infiltrators and Agitators in George Floyd Protests: Indicators of White Supremacists|publisher=Reiss Center on Law and Security at New York University School of Law.|agency=Just Security|url=https://www.justsecurity.org/70497/far-right-infiltrators-and-agitators-in-george-floyd-protests-indicators-of-white-supremacists/}}&lt;/ref&gt;

Alhoewel dit hoofsaaklik 'n [[politiek]]e [[strategie]] is wat geskik is vir die industriële ekonomie, is versnelling meer onlangs bespreek in debatte oor [[humanisme]] en [[kunsmatige intelligensie]]. Yuk Hui en Louis Morelle oorweeg versnelling en die &quot;Singularity Hipothesis&quot;.&lt;ref name=&quot;Huk 2017&quot;&gt;{{Cite journal| title= A Politics of Intensity: Some Aspects of Acceleration in Simondon and Deleuze |date= 2017 |doi= 10.3366/dls.2017.0282 |url= https://www.euppublishing.com/doi/abs/10.3366/dls.2017.0282 |last1= Hui |first1= Yuk |last2= Morelle |first2= Louis |journal= Deleuze Studies |volume= 11 |issue= 4 |pages= 498–517 }}&lt;/ref&gt; James Brusseau bespreek versnelling as 'n [[etiek]] van [[innovasie]] waar humanistiese dilemmas wat deur KI-innovasie veroorsaak word, opgelos word deur nog meer innovasie, in teenstelling met die beperking of vertraag van die tegnologie.&lt;ref name=&quot;Brusseau 2023&quot;&gt;{{Cite arXiv|last=Brusseau|first=James|date=2 April 2023|title= Acceleration AI Ethics, the Debate between Innovation and Safety, and Stability AI's Diffusion versus OpenAI's Dall-E|class=cs.CY |eprint=2212.01834 }}&lt;/ref&gt; 'n Beweging bekend as effektiewe versnelling (afgekort tot e/acc) pleit vir tegnologiese vooruitgang &quot;ten alle koste&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chowdhury |first=Hasan |date=28 Julie 2023 |title=Get the lowdown on 'e/acc' — Silicon Valley's favorite obscure theory about progress at all costs, which has been embraced by Marc Andreessen |url=https://www.businessinsider.com/silicon-valley-tech-leaders-accelerationism-eacc-twitter-profiles-2023-7 |access-date=2023-11-20 |website=Business Insider |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Ideologie]]
[[Kategorie:Filosofie]]
[[Kategorie:Politiek]]</text>
      <sha1>6niof4wjpqhz9uvflem0mq5seg49unb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afrikakrieketvereniging</title>
    <ns>0</ns>
    <id>409931</id>
    <revision>
      <id>3362077</id>
      <parentid>3345793</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3959" sha1="67awbph7bb782bwwt19xvdsgdlu83xq" xml:space="preserve">{{Inligtingskas2
|naam = Afrikakrieketvereniging
|kleur = 
|titel =
|beeld = Kenteken van die Afrikakrieketvereniging.png
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van die Afrikakrieketvereniging
|beeld2 = 
|beeld2_wydte = 
|beeld2_onderskrif = 
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Africa Cricket Association''
|opskrif2 = Afkorting
|2 = ACA
|opskrif3 = Vasteland
|3 = [[Afrika]]
|opskrif4 = Lede
|4 = 22
|opskrif5 = [[Sport]]soort
|5 = [[Krieket]]
|opskrif6 = Stigting
|6 = 1997
|opskrif7 = Gestig in
|7 = [[Harare]], [[Zimbabwe]]
|opskrif8 = Sambreelorganisasie
|8 = [[Internasionale Krieketraad]]
|opskrif9 = Aangesluit in
|9 = 1997
|opskrif10 = Setel
|10 = [[Benoni]], [[Suid-Afrika]]
|opskrif11 = [[Amptelike taal]]
|11 = Engels
|opskrif12 = Amptelike webwerf
|12 = [http://www.africacricket.com/ ''africacricket.com'']
|opskrif13 = 
|13 = 
|opskrif14 = 
|14 = 
|opskrif15 = 
|15 = 
|opskrif16 = 
|16 = 
|opskrif17 = 
|17 = 
|opskrif18 = 
|18 = 
|opskrif19 = 
|19 = 
|opskrif20 = 
|20 = 
}}

Die '''Afrikakrieketvereniging''' ([[Engels]]: ''Africa Cricket Association'', afgekort “ACA”) is die kontinentale beheerliggaam vir [[krieket]] in [[Afrika]]. Hulle is ook een van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) se vyf kontinentale konfederasies.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members |title=Global Map |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=19 Desember 2023}}&lt;/ref&gt; Die konfederasie is in 1997 gestig en hulle hoofkantoor is in [[Benoni]], [[Suid-Afrika]], geleë. Die [[amptelike taal]] is Engels.

In Augustus 1997 is die Afrikakrieketvereniging in [[Harare]], [[Zimbabwe]], gestig deur Botswana, Kenia, Namibië, Suid-Afrika en Zimbabwe. Die Afrikakrieketvereniging organiseer verskeie vastelandse toernooie, insluitend die Afrika T20I-beker vir nasionale seniorkrieketspanne vir mans, vroue en jeug. Dit organiseer ook die vastelandse kwalifiserings vir die IKR se internasionale toernooie.

== Lidlande ==
[[Lêer:International Cricket Council members – Africa.png|duimnael|links|400px|Lidlande van die Internasionale Krieketraad (IKR) in Afrika volgens status:
{{columns-list|2|
{{sleutel|#ff0000|Volle lidlande met [[Toetskrieket|toetsstatus]] (2)}}
{{sleutel|#ff6600|Geassosieerde lede met [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-status]] (1)}}
{{sleutel|#ff9900|Geassosieerde lede (17)}}
{{sleutel|#333333|Voormalige of opgeskorte lede (3)}}
{{sleutel|#cccccc|Nielede}}}}]]
Die Afrikakrieketvereniging het tans 22 lede:&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=Afrikakrieketvereniging |accessdate=19 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240220190034/https://www.africacricket.com/members.php |archive-date=20 Februarie 2024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{columns-list|4|
* {{vlagland|Botswana}}
* {{vlagland|Eswatini}}
* {{vlagland|Gambië}}
* {{vlagland|Ghana}}
* {{vlagland|Kameroen}}
* {{vlagland|Kenia}} ([[Krieket Kenia|CK]])
* {{vlagland|Lesotho}}
* {{vlagland|Malawi}}
* {{vlagland|Mali}}
* {{vlagland|Marokko}}
* {{vlagland|Mosambiek}}
* {{vlagland|Namibië}} ([[Krieket Namibië|CN]])
* {{vlagland|Nigerië}} ([[Nigeriese Krieketfederasie|NCF]])
* {{vlagland|Rwanda}}
* {{vlagland|Seychelle}}
* {{vlagland|Sierra Leone}}
* {{vlagland|Sint Helena}}
* {{vlagland|Suid-Afrika}} ([[Krieket Suid-Afrika|KSA]])
* {{vlagland|Tanzanië}} ([[Tanzaniese Krieketvereniging|TCA]])
* {{vlagland|Uganda}} ([[Ugandese Krieketvereniging|UCA]])
* {{vlagland|Zambië}}
* {{vlagland|Zimbabwe}} ([[Zimbabwe Krieket|ZC]])
}}

== Sien ook ==
{{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}}
* [[Konfederasie van Afrikasokker]]
* [[Rugby Afrika]]

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{en}} [http://www.africacricket.com/ Amptelike webwerf]

{{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Krieket in Afrika]]
[[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]]
[[Kategorie:Internasionale Krieketraad]]</text>
      <sha1>67awbph7bb782bwwt19xvdsgdlu83xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victor Frankenstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>411718</id>
    <revision>
      <id>3361953</id>
      <parentid>3346383</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="gi1v2h4sh810vqx0cvb38eptfq9mqbm" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Karakter
| naam                      = Victor Frankenstein
| beeld                     = Frontispiece to Frankenstein 1831.jpg
| beeldonderskrif           = Victor Frankenstein vlug van sy skepping.
| verskyning1               = 
| geskep                    = [[Mary Shelley]]
| uitbeelding               = 
| stem                      =  
| byname                    = Dr. Frankenstein, Heinrich &quot;Henry&quot; von Frankenstein (1931-rolprent), Mal wetenskaplike, Die Moderne [[Prometeus]]
| spesie                    = Mens
| geslag                    = Manlik
| beroep                    = [[Wetenskaplike]]
| nasionaliteit             = [[Switserland|Switsers]]
}}

'''Victor Frankenstein''' is 'n [[Fiksie|fiktiewe karakter]] en die hoofkarakter in [[Mary Shelley]] se roman van 1818, ''[[Frankenstein|Frankenstein; or, The Modern Prometheus]]''. Hy is 'n [[Switserland|Switserse]] [[wetenskaplike]] (gebore in [[Napels]], [[Italië]]) wat, nadat hy chemiese prosesse en die ontbinding van lewende organismes bestudeer het, 'n insig kry in die skepping van lewe. Hy skep sy eie wese (wat dikwels &quot;Frankenstein se monster&quot; genoem word, of verkeerdelik in die volksmond bloot &quot;Frankenstein&quot;). 

Victor is later spyt dat hy deur sy skepping met die natuur ingemeng het omdat hy sy eie lewe, asook dié van sy familie en vriende, in gevaar stel toe die wese wraak teen hom wil neem. Hy word die eerste keer in die roman bekend gestel toe hy die monster naby die [[Noordpool]] wil vang en van 'n sekere dood gered word deur Robert Walton en sy bemanning. 

Sommige aspekte van die karakter is vermoedelik geïnspireer deur die 17de-eeuse [[Alchemie|alchemis]] Johann Konrad Dippel. 

==Oorsprong van die karakter==
Percy Shelley, Mary se man, was 'n groot invloed op die karakter. Victor was 'n skuilnaam van Percy Shelley, soos in die versameling gedigte wat hy saam met sy suster Elizabeth geskryf het: ''Original Poetry by Victor and Cazire''.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia | last =Sandy | first =Mark | title =Original Poetry by Victor and Cazire | encyclopedia =The Literary Encyclopedia | publisher =The Literary Dictionary Company | date =2002-09-20 | url =http://www.litencyc.com/php/sworks.php?rec=true&amp;UID=3010 | access-date =2007-01-02 | url-status =live | archive-url =https://web.archive.org/web/20061108135507/http://www.litencyc.com/php/sworks.php?rec=true&amp;UID=3010 | archive-date =2006-11-08 }}&lt;/ref&gt; Daar is bewerings dat Percy een van Mary Shelley se modelle vir Victor Frankenstein was; terwyl hy 'n student aan [[Eton-kollege]] was, het hy &quot;met elektrisiteit en magnetisme geëksperimenteer, sowel as met [[buskruit]] en verskeie chemiese reaksies&quot;, en sy kamer aan die [[Universiteit van Oxford]] was vol wetenskaplike toerusting.&lt;ref&gt;{{cite web | title =Percy Bysshe Shelley (1792–1822) | publisher =Department of English, Dickinson College | work =Romantic Natural History | url =http://www.dickinson.edu/~nicholsa/Romnat/pbshelley.htm | access-date =2007-01-02 | url-status =dead | archive-url =https://web.archive.org/web/20060816015001/http://www.dickinson.edu/~nicholsa/Romnat/pbshelley.htm | archive-date =2006-08-16 }}&lt;/ref&gt; 

Percy Shelley was van adellike afkoms, en Frankenstein se familie is een van die mees vooraanstaande families in die die [[Kanton Genève|Geneefse Republiek]]. Percy Shelley se suster en Frankenstein se aangenome suster is albei Elizabeth genoem. Op 22 Februarie 1815 het Mary Shelley twee maande te vroeg die lewe aan 'n baba geskenk; die kind is twee weke later dood. Die kwessie van Frankenstein se verantwoordelikheid teenoor sy skepping, soos dié van 'n ouer teenoor sy kind, is een van die hooftemas van die boek.

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Victor Frankenstein}}

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Fiktiewe karakters]]</text>
      <sha1>gi1v2h4sh810vqx0cvb38eptfq9mqbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Drosanthemopsis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>413423</id>
    <revision>
      <id>3362225</id>
      <parentid>2663059</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1367" sha1="840ebm3ge9bzu4x82r29o7jebvx5htu" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image =
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Drosanthemopsis
|authority = Rauschert, (1982)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Anisocalyx'' &lt;small&gt;[[Louisa Bolus|L.Bolus]]&lt;/small&gt;
* ''Knersia'' &lt;small&gt;[[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]] &amp; Liede&lt;/small&gt;
}}
'''''Drosanthemopsis''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor.

== Spesies ==
Daar is vier [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:893540-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126125844/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:893540-1 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum=15 Januarie 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ''[[Drosanthemopsis bella]]'' &lt;small&gt;Klak&lt;/small&gt;
* ''[[Drosanthemopsis diversifolia]]'' &lt;small&gt;(L.Bolus) Klak&lt;/small&gt;
* ''[[Drosanthemopsis kwaganapensis]]'' &lt;small&gt;Klak&lt;/small&gt;
* ''[[Drosanthemopsis vaginata]]'' &lt;small&gt;(L.Bolus) Rauschert&lt;/small&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Drosanthemopsis| ]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]</text>
      <sha1>840ebm3ge9bzu4x82r29o7jebvx5htu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Austin Zhang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>414881</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Hatsea" />
    <revision>
      <id>3362130</id>
      <parentid>2670843</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T00:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>7405</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>dubbele aanstuur na [[Gebruikerbespreking:Hatsea]] reggemaak</comment>
      <origin>3362130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Hatsea]]</text>
      <sha1>nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Annona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>418908</id>
    <revision>
      <id>3362111</id>
      <parentid>3279191</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10121" sha1="4tojjxydtprfn3lsztprel8obz7rcke" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image =
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Annona
|authority = [[Carolus Linnaeus|L]], (1753)
|subdivision_ranks = Spesies, sien teks.
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Guanabanus'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Raimondia'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Rollinia'' &lt;small&gt;A.St.-Hil.&lt;/small&gt;
* ''Rolliniopsis'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
}}
'''''Annona''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Annonaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]].

== Spesies ==
Daar is 173 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1966-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230324053007/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1966-1 |argiefdatum=24 Maart 2023 |besoekdatum=10 September 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
* ''Annona acuminata'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona acutiflora'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona acutifolia'' &lt;small&gt;Saff. ex R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona amazonica'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona ambotay'' &lt;small&gt;Aubl.&lt;/small&gt;
* ''Annona andicola'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona angustifolia'' &lt;small&gt;Huber&lt;/small&gt;
* ''Annona annonoides'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) Maas &amp; Westra&lt;/small&gt;
* ''Annona asplundiana'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona atabapensis'' &lt;small&gt;Kunth&lt;/small&gt;
* ''Annona aurantiaca'' &lt;small&gt;Barb.Rodr.&lt;/small&gt;
* ''Annona bahiensis'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona bicolor'' &lt;small&gt;Urb.&lt;/small&gt;
* ''Annona billbergii'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona boliviana'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona bullata'' &lt;small&gt;A.Rich.&lt;/small&gt;
* ''Annona burchellii'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona cacans'' &lt;small&gt;Warm.&lt;/small&gt;
* ''Annona caesia'' &lt;small&gt;G.E.Schatz, C.A.Ramos &amp; O.Ortiz&lt;/small&gt;
* ''Annona calcarata'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona calophylla'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona campestris'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona caput-medusae'' &lt;small&gt;Westra &amp; H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona cascarilloides'' &lt;small&gt;Griseb.&lt;/small&gt;
* ''Annona centrantha'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona cercocarpa'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona cherimola'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''Annona cherimolioides'' &lt;small&gt;Triana &amp; Planch.&lt;/small&gt;
* ''Annona conica'' &lt;small&gt;Ruiz &amp; Pav. ex G.Don&lt;/small&gt;
* ''Annona contrerasii'' &lt;small&gt;J.Jiménez Ram. &amp; J.C.Soto&lt;/small&gt;
* ''Annona cordifolia'' &lt;small&gt;(Szyszył.) Poepp. ex Maas &amp; Westra&lt;/small&gt;
* ''Annona coriacea'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona cornifolia'' &lt;small&gt;A.St.-Hil.&lt;/small&gt;
* ''Annona crassiflora'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona crassivenia'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona cristalensis'' &lt;small&gt;(Alain) Borhidi &amp; Moncada&lt;/small&gt;
* ''Annona crotonifolia'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona cubensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona cuspidata'' &lt;small&gt;(Mart.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona danforthii'' &lt;small&gt;(Standl.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona deceptrix'' &lt;small&gt;(Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona deminuta'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona densicoma'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona dioica'' &lt;small&gt;A.St.-Hil.&lt;/small&gt;
* ''Annona dolabripetala'' &lt;small&gt;Raddi&lt;/small&gt;
* ''Annona dolichopetala'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona dolichophylla'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona domingensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona duckei'' &lt;small&gt;Diels&lt;/small&gt;
* ''Annona dumetorum'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona echinata'' &lt;small&gt;Dunal&lt;/small&gt;
* ''Annona ecuadorensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona edulis'' &lt;small&gt;(Triana &amp; Planch.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona ekmanii'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona emarginata'' &lt;small&gt;(Schltdl.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona excellens'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona exsucca'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''Annona fendleri'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona ferruginea'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona foetida'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona fosteri'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona frutescens'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona gardneri'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona gigantophylla'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona glabra'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Annona glauca'' &lt;small&gt;Schumach. &amp; Thonn.&lt;/small&gt;
* ''Annona glaucophylla'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona globiflora'' &lt;small&gt;Schltdl.&lt;/small&gt;
* ''Annona glomerulifera'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona gracilis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona granvilleana'' &lt;small&gt;Maas &amp; H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona haematantha'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''Annona haitiensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona havanensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona hayesii'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona helosioides'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona herzogii'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona hispida'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona holosericea'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona hypoglauca'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona hystricoides'' &lt;small&gt;A.H.Gentry&lt;/small&gt;
* ''Annona imparilis'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona inconformis'' &lt;small&gt;Pittier&lt;/small&gt;
* ''Annona insignis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona ionophylla'' &lt;small&gt;Triana &amp; Planch.&lt;/small&gt;
* ''Annona iquitensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona jahnii'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona jamaicensis'' &lt;small&gt;Sprague&lt;/small&gt;
* ''Annona jucunda'' &lt;small&gt;(Diels) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona leptopetala'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona liebmanniana'' &lt;small&gt;Baill.&lt;/small&gt;
* ''Annona longiflora'' &lt;small&gt;S.Watson&lt;/small&gt;
* ''Annona longipedicellata'' &lt;small&gt;A.C.Webber &amp; Gottsb.&lt;/small&gt;
* ''Annona longipes'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona macrocalyx'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona macroprophyllata'' &lt;small&gt;Donn.Sm.&lt;/small&gt;
* ''Annona malmeana'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona mammifera'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona manabiensis'' &lt;small&gt;Saff. ex R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona maritima'' &lt;small&gt;(Záchia) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona membranacea'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona micrantha'' &lt;small&gt;Bertero ex Spreng.&lt;/small&gt;
* ''Annona moaensis'' &lt;small&gt;León &amp; Alain&lt;/small&gt;
* ''Annona montana'' &lt;small&gt;Macfad.&lt;/small&gt;
* ''Annona monticola'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona mucosa'' &lt;small&gt;Jacq.&lt;/small&gt;
* ''Annona muricata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Annona nana]]'' &lt;small&gt;Exell&lt;/small&gt;
* ''Annona neglecta'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona neoamazonica'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neochrysocarpa'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neoecuadorensis'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neoelliptica'' &lt;small&gt;H.Rainer &amp; Maas&lt;/small&gt;
* ''Annona neoinsignis'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neosalicifolia'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neosericea'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neoulei'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona neovelutina'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona nipensis'' &lt;small&gt;Alain&lt;/small&gt;
* ''Annona nitida'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona nutans'' &lt;small&gt;(R.E.Fr.) R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona oblongifolia'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona oleifolia'' &lt;small&gt;Westra &amp; H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona oligocarpa'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona oxapampae'' &lt;small&gt;Maas &amp; Westra&lt;/small&gt;
* ''Annona pachyantha'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona palmeri'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona paludosa'' &lt;small&gt;Aubl.&lt;/small&gt;
* ''Annona papilionella'' &lt;small&gt;(Diels) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona paraensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona paraguayensis'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona parviflora'' &lt;small&gt;(A.St.-Hil.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona penicillata'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona pickelii'' &lt;small&gt;(Diels) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona pittieri'' &lt;small&gt;Donn.Sm.&lt;/small&gt;
* ''Annona poeppigii'' &lt;small&gt;(Mart.) Maas &amp; Westra&lt;/small&gt;
* ''Annona praetermissa'' &lt;small&gt;Rendle&lt;/small&gt;
* ''Annona prevostiae'' &lt;small&gt;H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona pruinosa'' &lt;small&gt;Schatz&lt;/small&gt;
* ''Annona punicifolia'' &lt;small&gt;Triana &amp; Planch.&lt;/small&gt;
* ''Annona purpurea'' &lt;small&gt;Moc. &amp; Sessé ex Dunal&lt;/small&gt;
* ''Annona quinduensis'' &lt;small&gt;Kunth&lt;/small&gt;
* ''Annona rensoniana'' &lt;small&gt;(Standl.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona reticulata'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''Annona rigida'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona rosei'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona rufinervis'' &lt;small&gt;(Triana &amp; Planch.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona rugulosa'' &lt;small&gt;(Schltdl.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona saffordiana'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona salicifolia'' &lt;small&gt;Ekman &amp; R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona salzmannii'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
* ''Annona sanctae-crucis'' &lt;small&gt;S.Moore&lt;/small&gt;
* ''Annona scandens'' &lt;small&gt;Diels ex Pilg.&lt;/small&gt;
* ''Annona schunkei'' &lt;small&gt;(Maas &amp; Westra) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona scleroderma'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''Annona sclerophylla'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''[[Annona senegalensis]]'' &lt;small&gt;Pers.&lt;/small&gt;
* ''Annona sericea'' &lt;small&gt;Dunal&lt;/small&gt;
* ''Annona spinescens'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona spraguei'' &lt;small&gt;Saff.&lt;/small&gt;
* ''[[Annona squamosa]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Annona stenophylla]]'' &lt;small&gt;[[Adolf Engler|Engl.]] &amp; Diels&lt;/small&gt;
* ''Annona sylvatica'' &lt;small&gt;A.St.-Hil.&lt;/small&gt;
* ''Annona symphyocarpa'' &lt;small&gt;Sandwith&lt;/small&gt;
* ''Annona tenuiflora'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona tomentosa'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona ulei'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona urbaniana'' &lt;small&gt;R.E.Fr.&lt;/small&gt;
* ''Annona vepretorum'' &lt;small&gt;Mart.&lt;/small&gt;
* ''Annona volubilis'' &lt;small&gt;Lundell&lt;/small&gt;
* ''Annona warmingiana'' &lt;small&gt;Mello-Silva &amp; Pirani&lt;/small&gt;
* ''Annona williamsii'' &lt;small&gt;(Rusby ex R.E.Fr.) H.Rainer&lt;/small&gt;
* ''Annona xylopiifolia'' &lt;small&gt;A.St.-Hil. &amp; Tul.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Annona muricata 1.jpg
Sugar apple with cross section.jpg
Soursop, Annona muricata.jpg
Annona deminuta.jpg
Annona fruit (12394360624).jpg
Annona fruit - open (12397557685).jpg
Annona pittieri.jpg
Annona squamosa (80730).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Annona| ]]</text>
      <sha1>4tojjxydtprfn3lsztprel8obz7rcke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ohmmeter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>419175</id>
    <revision>
      <id>3362204</id>
      <parentid>3348927</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Elektriese Meetinstrumente]] verwyder; [[:Kategorie:Elektriese meetinstrumente]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1376" sha1="8v44vvimexa22htkawvm6hobr3z1p6k" xml:space="preserve">[[Lêer:Ohmmeter.jpg|duimnael|'n Analoog ohmmeter]]
'n '''Ohmmeter''' is 'n elektriese instrument wat elektriese weerstand meet (die element van 'n stroombaan of komponent wat die vloei van die elektriese stroom beperk). 'n Multimeter kan ook as 'n ohmmeter gebruik word wanneer dit in weerstandmeet modus gebruik word. 'n Ohmmeter voorsien [[elektriese stroom]] aan die stroombaan of komponent wat se weerstand gemeet moet word. Dit meet dan die resulterende spanning en bereken die weerstand met behulp van [[Ohm se wet]]  &lt;math&gt;V=IR&lt;/math&gt;.

'n Ohmmeter moet nie gekoppel word aan 'n stroombaan of komponent wat 'n stroom dra of aan 'n kragbron gekoppel is nie. Krag moet ontkoppel word voordat die ohmmeter gekoppel word. Ohmmeters kan óf in serie óf parallel gekoppel word op grond van vereistes (of weerstand wat gemeet word deel van stroombaan is of 'n shuntweerstand is).

Mikro-ohmmeters word gebruik om lae weerstand te meet. Mega-ohmmeters (ook bekend as 'n kommersiële instrument: Megger) meet hoë weerstand bv. die insulasie van kabels of bedekte geleiers. Die eenheid waarin weerstand gemeet word is die [[ohm]] ([[Omega|Ω]]).

== Eksterne skakels ==
* https://www.codrey.com/electrical/ohmmeter-working-and-types/

{{en-vertaal|Ohmmeter}}
{{saadjie}}
{{Elektriese en elektroniese meettoerusting}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Elektriese meetinstrumente]]</text>
      <sha1>8v44vvimexa22htkawvm6hobr3z1p6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Voltmeter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>419180</id>
    <revision>
      <id>3362205</id>
      <parentid>3348932</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Elektriese Meetinstrumente]] verwyder; [[:Kategorie:Elektriese meetinstrumente]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2457" sha1="b0s3mcmdavc8ue81j2w5vw82gzky050" xml:space="preserve">[[Beeld:Voltmeter hg.jpg|duimnael|Demonstrasie analoog voltmeter]]

'n '''Voltmeter''' is 'n instrument wat gebruik word om 'n elektriese [[potensiaalverskil]] oor twee punte te meet in 'n elektriese [[stroombaan]]. Dit word in parallel, met die element wat se potensiaalverskil gemeet moet word, gekonnekteer. Dit het gewoonlik 'n hoë weerstand sodat dit so min as moontlik elektriese stroom uit die stroombaan neem.

In 'n analoog voltmeter beweeg 'n merker oor 'n skaal in verhouding met die potensiaalverskil gemeet en dit kan gebou word met 'n galvanometer en 'n serie weerstand. Voltmeters wat versterkers gebruik kan klein potensiaalverskille van mikrovolt of minder meet. Digitale voltmeters gee 'n numeries lesing van die potensiaalverskil deur middel van 'n analoog-na-digitale omsetter.

Daar word 'n wye verskeidenheid voltmeters vervaardig, party benodig eksterne krag bv. [[battery]]e en ander trek krag vanaf die element wat gemeet moet word. Voltmeters wat gebruik word om generators en ander vaste apparaat te meet word in 'n paneel gemonteer waar dit permanent bly. Draagbare instrumente, gewoonlik toegerus om ook stroom en weerstand in die vorm van 'n multimeter te meet, is standaard toetsinstrumente wat in elektriese en elektroniese werk gebruik word. Enige meting wat na 'n spanning omgeskakel kan word, kan vertoon word op 'n meter wat toepaslik gekalibreer is; byvoorbeeld druk, temperatuur, vloei of vlak in 'n chemiese prosesaanleg.

Algemene doel analoog voltmeters kan 'n akkuraatheid van 'n paar persent van volle skaal hê en word gebruik met spannings van 'n fraksie van 'n volt tot etlike duisende volts. Digitale meters kan met hoë akkuraatheid gemaak word, gewoonlik beter as 1%. Spesiaal gekalibreerde toetsinstrumente het hoër akkuraatheid, met laboratoriuminstrumente wat tot akkuraatheid van 'n paar dele per miljoen kan meet. Deel van die probleem om 'n akkurate voltmeter te maak, is dié van kalibrasie om die akkuraatheid daarvan te kontroleer. In laboratoriums word die Weston-sel as 'n standaardspanning vir presisiewerk gebruik. Presisiespanningsverwysings is beskikbaar gebaseer op elektroniese stroombane.

== Simboliese voorstelling ==
'n Voltmeter word as volg in sketse aangedui:
[[Lêer:Symbole voltmetre.png|duimnael|centre|Voltmeter simbool]]

== Notas ==
{{en-vertaal|Voltmeter}}

{{saadjie}}
{{Elektriese en elektroniese meettoerusting}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Elektriese meetinstrumente]]</text>
      <sha1>b0s3mcmdavc8ue81j2w5vw82gzky050</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Elektriese meetinstrumente</title>
    <ns>14</ns>
    <id>419195</id>
    <revision>
      <id>3362200</id>
      <parentid>2699089</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aliwal2012 het bladsy [[Kategorie:Elektriese Meetinstrumente]] na [[Kategorie:Elektriese meetinstrumente]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Tikfout in titel</comment>
      <origin>2699089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="hao7raz2p4zruambhoq3j1sj2wazjv0" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Elektrisiteit]]</text>
      <sha1>hao7raz2p4zruambhoq3j1sj2wazjv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ammeter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>419196</id>
    <revision>
      <id>3362202</id>
      <parentid>3348933</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Elektriese Meetinstrumente]] verwyder; [[:Kategorie:Elektriese meetinstrumente]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1506" sha1="22fy74lnvbt8fc0ofuqo65db7835l1n" xml:space="preserve">[[Lêer:Amperemeter hg.jpg|duimnael|'n Demostrasie model van 'n bewegende yster ammeter: soos die stroom deur die spoel groter word, word die kern dieper in die spoel ingetrek en die naald beweeg na regs.]]

'n '''Ammeter''' (afkorting vir ''ampère meter'') is 'n instrument wat die [[elektriese stroom]] in 'n elektriese stroombaan meet. Elektriese stroom word in [[ampère]] gemeet, vandaar die naam. Vir direkte metings word die ammeter in serie met die stroombaan, wat dit wil meet, gekoppel. 'n Ammeter het gewoonlik 'n lae [[weerstand]] sodat dit nie 'n wesenlike verskil aan die spanningsval, van die stroombaan wat gemeet word, veroorsaak nie.

Daar word na instrumente wat kleiner strome meet, in die milliampèree of mikroampère strek, as ''milliammeters'' of ''mikroammeters'' verwys. Vroeë ammeters was laboratoriuminstrumente wat op die [[Aarde]] se magneetveld staatgemaak het vir werking. Teen die laat 19de eeu is verbeterde instrumente ontwerp wat in enige posisie gemonteer kon word en akkurate metings in elektriese kragstelsels moontlik gemaak het.
[[Lêer:Ammeter from the University of Dundee Physics Department.jpg|thumb|'n Ammeter van die Universiteit van Dundee se Fisika Department]]

== Simboliese voorstelling ==
'n Ammeter word as volg in sketse aangedui:
[[Lêer:Ammeter.png|duimnael|centre|Ammeter simbool]]
{{clear}}

== Notas ==
{{en-vertaal|Ammeter}}

{{saadjie}}
{{Elektriese en elektroniese meettoerusting}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Elektriese meetinstrumente]]</text>
      <sha1>22fy74lnvbt8fc0ofuqo65db7835l1n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362203</id>
      <parentid>3362202</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="tpjp5id063tfqpxfsnicii65w8u9r4j" xml:space="preserve">[[Lêer:Amperemeter hg.jpg|duimnael|'n Demonstrasiemodel van 'n bewegende yster- ammeter: soos die stroom deur die spoel groter word, word die kern dieper in die spoel ingetrek en die naald beweeg na regs.]]

'n '''Ammeter''' (afkorting vir ''ampère meter'') is 'n instrument wat die [[elektriese stroom]] in 'n elektriese stroombaan meet. Elektriese stroom word in [[ampère]] gemeet, vandaar die naam. Vir direkte metings word die ammeter in serie met die stroombaan, wat dit wil meet, gekoppel. 'n Ammeter het gewoonlik 'n lae [[weerstand]] sodat dit nie 'n wesenlike verskil aan die spanningsval, van die stroombaan wat gemeet word, veroorsaak nie.

Daar word na instrumente wat kleiner strome meet, in die milliampèree of mikroampère strek, as ''milliammeters'' of ''mikroammeters'' verwys. Vroeë ammeters was laboratoriuminstrumente wat op die [[Aarde]] se magneetveld staatgemaak het vir werking. Teen die laat 19de eeu is verbeterde instrumente ontwerp wat in enige posisie gemonteer kon word en akkurate metings in elektriese kragstelsels moontlik gemaak het.
[[Lêer:Ammeter from the University of Dundee Physics Department.jpg|thumb|'n Ammeter van die Universiteit van Dundee se Fisikadepartement]]

== Simboliese voorstelling ==
'n Ammeter word as volg in sketse aangedui:
[[Lêer:Ammeter.png|duimnael|centre|Ammeter simbool]]
{{clear}}
== Notas ==
{{en-vertaal|Ammeter}}

{{Elektriese en elektroniese meettoerusting}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Elektriese meetinstrumente]]</text>
      <sha1>tpjp5id063tfqpxfsnicii65w8u9r4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elinor Ostrom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420108</id>
    <revision>
      <id>3362234</id>
      <parentid>3349143</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T10:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="mr9h0d4b9hqplskg538jt0y7fsbyjwn" xml:space="preserve">[[Lêer:Nobel Prize 2009-Press Conference KVA-30 (cropped).jpg|duimnael|Elinor Ostrom in 2009.]]
'''Elinor Claire &quot;Lin&quot; Ostrom''' (née '''Awan'''; [[7 Augustus]] [[1933]] – [[12 Junie]] [[2012]]) was 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]]  [[Politieke wetenskap|politieke wetenskaplike]] en politieke [[ekonoom]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=No Panaceas! Elinor Ostrom talks with Fran Korten |date=18 Maart 2010 |url=http://shareable.net/blog/no-panaceas-a-qa-with-elinor-ostrom |newspaper=Shareable: Civic System |access-date=20 Februarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110216033008/http://www.shareable.net/blog/no-panaceas-a-qa-with-elinor-ostrom |archive-date=16 Februarie 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nature-obit&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Janssen |first1=M. A. |title=Elinor Ostrom (1933–2012) |doi=10.1038/487172a |journal=Nature |volume=487 |issue=7406 |page=172 |year=2012 |pmid=22785305 |bibcode=2012Natur.487..172J |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Wilson |first1=R. K. |title=Elinor Ostrom (1933–2012) |url=https://archive.org/details/sim_science_2012-08-10_337_6095/page/661 |doi=10.1126/science.1227725 |journal=Science |volume=337 |issue=6095 |pages=661 |year=2012 |pmid=22879496 |bibcode=2012Sci...337..661W |s2cid=206544072 }}&lt;/ref&gt; wie se werk geassosieer is met die Nuwe Institusionele Ekonomie en die herlewing van [[politieke ekonomie]].&lt;ref&gt;{{cite book |author1-last=Aligica |author1-first=Paul Dragos |author2-last=Boettke |author2-first=Peter |year=2010 |chapter=Ostrom, Elinor |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |edition=Online |chapter-url=http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2010_O000109 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107130429/http://www.dictionaryofeconomics.com/article?id=pde2010_O000109 |archive-date= 7 November 2017 |access-date=22 Junie 2020 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2009 is die [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Nobel-gedenkprys vir die ekonomiese wetenskappe]] aan haar toegeken vir haar “analise van ekonomiese bestuur, veral die gemeenskaplike eiendom”, wat sy met Oliver E. Williamson gedeel het. Sy was die eerste vrou wat die prys gewen het.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nobelprize.org/prizes/lists/nobel-prize-awarded-women/ |title=Nobel Prize Awarded Women |access-date=14 Oktober 2019 }}&lt;/ref&gt; 

Nadat sy  'n B.A. en Ph.D. in [[politieke wetenskap]] aan die Universiteit van Kalifornië, Los Angeles behaal het, het Ostrom in Bloomington, [[Indiana]], gewoon. Sy het op die fakulteit van die Indiana-universiteit gedien, met 'n laat-loopbaan affiliasie met Arizona State University. Sy was 'n Vooraanstaande Professor aan die Indiana-universiteit en die Arthur F. Bentley Professor in Politieke Wetenskap en mede-direkteur van die Werkswinkel in Politieke Teorie en Beleidsanalise aan die Indiana-univerditeit, sowel as navorsingsprofessor en die stigtersdirekteur van die Sentrum vir die Studie van Institusionele Diversiteit aan die Arizona State University in Tempe.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ru.nl/english/news-agenda/news/vm/2017/december/elinor-ostrom-building-nijmegen-school-management/|title=Elinor Ostrom building for Nijmegen School of Management|work=Radboud University|access-date=2018-02-03|language=nl-NL|archive-date=24 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224003347/http://www.ru.nl/english/news-agenda/news/vm/2017/december/elinor-ostrom-building-nijmegen-school-management/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy was 'n hoofnavorser vir die Samewerkingsprogram vir Volhoubare Landbou en Natuurlike Hulpbronbestuur (SANREM CRSP), bestuur deur Virginia Tech en befonds deur USAID.&lt;ref name=&quot;Researcher for Virginia Tech program wins Nobel Prize&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vtnews.vt.edu/articles/2009/10/2009-789.html |title=Researcher for Virginia Tech program wins Nobel Prize |publisher=Virginia Tech |access-date=2 Januarie 2011}}&lt;/ref&gt; Vanaf 2008 het sy en haar man Vincent Ostrom die tydskrif Transnational Corporations Review geadviseer.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Transnational Corporations Review|newspaper=Taylor &amp; Francis|url=http://www.tnc-online.net/page/2010NO2/index.php|access-date=14 Junie 2020|archive-date=23 Februarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223020425/http://www.tnc-online.net/page/2010NO2/index.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Vanaf die 1960's was Ostrom betrokke by hulpbronbestuursbeleid en het 'n navorsingsentrum geskep wat wetenskaplikes van verskillende dissiplines van regoor die wêreld gelok het. Werk en onderrig by haar sentrum is geskep op die beginsel van 'n werkswinkel, eerder as 'n universiteit met lesings en 'n streng hiërargie.

Ostrom het die interaksie van mense en [[Ekostelsel|ekosisteme]] vir baie jare bestudeer en gewys dat die [[Tragedie van die gemene goed|gebruik van uitputbare hulpbronne deur groepe mense (gemeenskappe, koöperasies, trusts, vakbonde) rasioneel kan wees]] en uitputting van die hulpbron kan voorkom sonder of staatsinmenging of markte met private eiendom.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action |url=https://archive.org/details/governingcommons0000ostr |last=Ostrom |first=Elinor |year=1990 |pages=[https://archive.org/details/governingcommons0000ostr/page/1 1]–3 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-40599-7}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Nobelpryswenners van 2009}}
{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Ostrom, Elinor}}
[[Kategorie:Ekonome]]
[[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1933]]
[[Kategorie:Sterftes in 2012]]</text>
      <sha1>mr9h0d4b9hqplskg538jt0y7fsbyjwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2 (getal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420502</id>
    <revision>
      <id>3362010</id>
      <parentid>3349251</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <origin>3362010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="mt5crrkhdzyi3691a0gni8f49i2yif1" xml:space="preserve">:''Hierdie artikel handel oor die getal 2, vir ander gebruike, sien [[2 (dubbelsinnig)]].''
{{getal
| simbool = 2
| orde =&lt;!--b.v. eerste, tweede, derde  | net een --&gt;
}}

'''2''' ('''twee''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[1 (getal)|1]] en vóór [[3 (getal)|3]] op die getallelyn lê. 2 is 'n [[priemgetal]].

Omdat dit die grondslag van 'n dualiteit vorm, het dit [[Godsdiens|godsdienstige]] en [[Spiritualiteit|spirituele]] betekenis in baie [[Kultuur|kulture]].

== Wiskunde ==
'n [[Heelgetal]] word as 'n [[Pariteit|ewe getal]] bepaal as dit deelbaar deur [[twee]] is. Wanneer dit in basis 10 geskryf word, sal alle veelvoude van 2 eindig op 0, 2, 4, 6 of 8.&lt;ref name=&quot;oeis&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oeis.org/A005843 |title=The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. |access-date=2022-12-15 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

=== Lys van basiese berekeninge ===
{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!width = &quot;105px&quot; | [[Vermenigvuldiging]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!25
!50
!100
!1000
!10000
|-
| 2 × ''x'''''
| 2
| [[4 (getal) | 4]]
| [[6 (getal) | 6]]
| [[8 (getal) | 8]]
| [[10 (getal) | 10]]
| [[12 (getal) | 12]]
| [[14 (getal) | 14]]
| [[16 (getal) | 16]]
| [[18 (getal) | 18]]
| [[20 (getal) | 20]]
| [[22 (getal) | 22]]
| [[24 (getal) | 24]]
| [[26 (getal) | 26]]
| [[28 (getal) | 28]]
| [[30 (getal) | 30]]
| [[32 (getal) | 32]]
| [[34 (getal) | 34]]
| [[36 (getal) | 36]]
| [[38 (getal) | 38]]
| [[40 (getal) | 40]]
| [[42 (getal) | 42]]
| [[44 (getal) | 44]]
| [[46 (getal) | 46]]
| [[48 (getal) | 48]]
| [[50 (getal) | 50]]
| [[100 (getal) | 100]]
| [[200 (getal) | 200]]
| [[2000 (getal) | 2000]]
| [[20000 (getal) | 2000]]
|}

{|class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Deling]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 2 ÷ ''x'''''
| 2
| 1
| 0.667
| 0.500
| 0.400
| 0.333
| 0.286
| 0.250 
| 0.222 
| 0.200
! 
| 0.182 
| 0.167 
| 0.154 
| 0.143 
| 0.133 
| 0.125 
| 0.118 
| 0.111 
| 0.105 
| 0.100
|-
| x ÷ 2
| 0.500 
| 1 
| 1.500 
| 2 
| 2.500 
| 3 
| 3.500 
| 4 
| 4.500 
| 5
!
| 5.500
| 6
| 6.500
| 7
| 7.500
| 8 
| 8.500 
| 9 
| 9.500 
| 10 
|}

{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Magsverheffing]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 2&lt;sup&gt;x&lt;/sup&gt;
| 2
| 4
| 8
| 16
| 32
| 64
| 128
| 256
| 512
| 1024
!
| 2048
| 4096
| 8192
| 16384
| 32768
| 65536
| 131072
| 262144
| 524288
| 1048576
|-
| x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| 1
| 4
| 9
| 16
| 25
| 36
| 49
| 64
| 81
| 100
!
| 121
| 144
| 169
| 196
| 225
| 256
| 289
| 324
| 361
| 400
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commons category-inline|2 (number}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Getalle]]</text>
      <sha1>mt5crrkhdzyi3691a0gni8f49i2yif1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>3 (getal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420504</id>
    <revision>
      <id>3362042</id>
      <parentid>3349252</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:38:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2698" sha1="mrhivzaob3r41mr4zkyfpr8ao5mh9d9" xml:space="preserve">:''Hierdie artikel handel oor die getal 3, vir ander gebruike, sien [[3 (dubbelsinnig)]].''
{{getal
| simbool = 3
| orde =&lt;!--b.v. eerste, tweede, derde  | net een --&gt;
}}

'''3''' ('''drie''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[2 (getal)|2]] en vóór [[4 (getal)|4]] op die getallelyn lê. Dit is die kleinste onewe [[priemgetal]] en die enigste priemgetal wat 'n kwadraatgetal voorafgaan.

Dit het godsdienstige en kulturele betekenis in baie samelewings.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/three |access-date=December 5, 2024 |website=Merriam-webster.com}}&lt;/ref&gt;

== Wiskunde ==

=== Lys van basiese berekeninge ===
{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!width = &quot;105px&quot; | [[Vermenigvuldiging]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!25
!50
!100
!1000
!10000
|-
| 3 × ''x'''''
| | 3
| [[6 (getal) | 6]]
| [[9 (getal) | 9]]
| [[12 (getal) | 12]]
| [[15 (getal) | 15]]
| [[18 (getal) | 18]]
| [[21 (getal) | 21]]
| [[24 (getal) | 24]]
| [[27 (getal) | 27]]
| [[30 (getal) | 30]]
| [[33 (getal) | 33]]
| [[36 (getal) | 36]]
| [[39 (getal) | 39]]
| [[42 (getal) | 42]]
| [[45 (getal) | 45]]
| [[48 (getal) | 48]]
| [[51 (getal) | 51]]
| [[54 (getal) | 54]]
| [[57 (getal) | 57]]
| [[60 (getal) | 60]]
| [[63 (getal) | 63]]
| [[66 (getal) | 66]]
| [[69 (getal) | 69]]
| [[72 (getal) | 72]]
| [[75 (getal) | 75]]
| [[150 (getal) | 150]]
| [[300 (getal) | 300]]
| [[3000 (getal) | 3000]]
| [[30000 (getal) | 30000]]
|}

{|class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Deling]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 3 ÷ ''x'''''
| 3
| 1.500
| 1
| 0.750
| 0.600
| 0.500
| 0.429
| 0.375 
| 0.333 
| 0.300
! 
| 0.273 
| 0.250 
| 0.231 
| 0.214 
| 0.200 
| 0.188 
| 0.176 
| 0.167 
| 0.158 
| 0.150
|-
| x ÷ 3
| 0.333 
| 0.667 
| 1 
| 1.333 
| 1.667 
| 2 
| 2.333 
| 2.667 
| 3 
| 3.333
!
| 3.667
| 4
| 4.333
| 4.667
| 5
| 5.333 
| 5.667 
| 6 
| 6.333 
| 6.667 
|}

{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Magsverheffing]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 3&lt;sup&gt;x&lt;/sup&gt;
| 3
| 9
| 27
| 81
| 243
| 729
| 2187
| 6561
| 19683
| 59049
!
| 177147
| 531441
| 1594323
| 4782969
| 14348907
| 43046721
| 129140163
| 387420489
| 1162261467
| 3486784401
|-
| x&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| 1
| 8
| 27
| 64
| 125
| 216
| 343
| 512
| 729
| 1000
!
| 1331
| 1728
| 2197
| 2744
| 3375
| 4096
| 4913
| 5832
| 6859
| 8000
|}
&lt;!--
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
--&gt;

== Eksterne skakels ==
* {{Commons category-inline|3 (number}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Getalle]]</text>
      <sha1>mrhivzaob3r41mr4zkyfpr8ao5mh9d9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362043</id>
      <parentid>3362042</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2690" sha1="nlv4dckfsehzbcefe83yikb1dwicvjz" xml:space="preserve">:''Hierdie artikel handel oor die getal 3, vir ander gebruike, sien [[3 (dubbelsinnig)]].''
{{getal
| simbool = 3
| orde =&lt;!--b.v. eerste, tweede, derde  | net een --&gt;
}}

'''3''' ('''drie''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[2 (getal)|2]] en vóór [[4 (getal)|4]] op die getallelyn lê. Dit is die kleinste onewe [[priemgetal]] en die enigste priemgetal wat 'n kwadraatgetal voorafgaan.

Dit het godsdienstige en kulturele betekenis in baie samelewings.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Merriam-Webster Dictionary |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/three |access-date=December 5, 2024 |website=Merriam-webster.com}}&lt;/ref&gt;

== Wiskunde ==

=== Lys van basiese berekeninge ===
{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!width = &quot;105px&quot; | [[Vermenigvuldiging]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!25
!50
!100
!1000
!10000
|-
| 3 × ''x'''''
| | 3
| [[6 (getal) | 6]]
| [[9 (getal) | 9]]
| [[12 (getal) | 12]]
| [[15 (getal) | 15]]
| [[18 (getal) | 18]]
| [[21 (getal) | 21]]
| [[24 (getal) | 24]]
| [[27 (getal) | 27]]
| [[30 (getal) | 30]]
| [[33 (getal) | 33]]
| [[36 (getal) | 36]]
| [[39 (getal) | 39]]
| [[42 (getal) | 42]]
| [[45 (getal) | 45]]
| [[48 (getal) | 48]]
| [[51 (getal) | 51]]
| [[54 (getal) | 54]]
| [[57 (getal) | 57]]
| [[60 (getal) | 60]]
| [[63 (getal) | 63]]
| [[66 (getal) | 66]]
| [[69 (getal) | 69]]
| [[72 (getal) | 72]]
| [[75 (getal) | 75]]
| [[150 (getal) | 150]]
| [[300 (getal) | 300]]
| [[3000 (getal) | 3000]]
| [[30000 (getal) | 30000]]
|}

{|class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Deling]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 3 ÷ ''x'''''
| 3
| 1.500
| 1
| 0.750
| 0.600
| 0.500
| 0.429
| 0.375 
| 0.333 
| 0.300
! 
| 0.273 
| 0.250 
| 0.231 
| 0.214 
| 0.200 
| 0.188 
| 0.176 
| 0.167 
| 0.158 
| 0.150
|-
| x ÷ 3
| 0.333 
| 0.667 
| 1 
| 1.333 
| 1.667 
| 2 
| 2.333 
| 2.667 
| 3 
| 3.333
!
| 3.667
| 4
| 4.333
| 4.667
| 5
| 5.333 
| 5.667 
| 6 
| 6.333 
| 6.667 
|}

{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Magsverheffing]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 3&lt;sup&gt;x&lt;/sup&gt;
| 3
| 9
| 27
| 81
| 243
| 729
| 2187
| 6561
| 19683
| 59049
!
| 177147
| 531441
| 1594323
| 4782969
| 14348907
| 43046721
| 129140163
| 387420489
| 1162261467
| 3486784401
|-
| x&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| 1
| 8
| 27
| 64
| 125
| 216
| 343
| 512
| 729
| 1000
!
| 1331
| 1728
| 2197
| 2744
| 3375
| 4096
| 4913
| 5832
| 6859
| 8000
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commons category-inline|3 (number}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Getalle]]</text>
      <sha1>nlv4dckfsehzbcefe83yikb1dwicvjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>4 (getal)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420506</id>
    <revision>
      <id>3362044</id>
      <parentid>3349253</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2898" sha1="0tfrr33hvfcmmpefedqutxfa7mkmkom" xml:space="preserve">:''Hierdie artikel handel oor die getal 4, vir ander gebruike, sien [[4 (dubbelsinnig)]].''
{{getal
| simbool = 4
| orde =&lt;!--b.v. eerste, tweede, derde  | net een --&gt;
}}

'''4''' ('''vier''') is 'n [[natuurlike getal]] wat ná [[3 (getal)|3]] en vóór [[5 (getal)|5]] op die getallelyn lê. Dit is 'n kwadraatgetal, die kleinste semipriemgetal en saamgestelde getal, en word in baie [[Oos-Asië|Oos-Asiatiese]] kulture as ongelukkig beskou.

== Wiskunde ==
'n [[Heelgetal]] word as 'n [[Pariteit|ewe getal]] bepaal as dit deelbaar deur [[2 (getal)|twee]] is. Wanneer dit in basis 10 geskryf word, sal alle veelvoude van 2 eindig op 0, 2, 4, 6 of 8.&lt;ref name=&quot;oeis&quot;&gt;{{Cite web|url=https://oeis.org/A005843 |title=The On-Line Encyclopedia of Integer Sequences. |access-date=2022-12-15 |lang=en}}&lt;/ref&gt;

=== Lys van basiese berekeninge ===
{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
!width = &quot;105px&quot; | [[Vermenigvuldiging]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!25
!50
!100
!1000
!10000
|-
| 4 × ''x'''''
| | 4
| [[8 (getal) | 8]]
| [[12 (getal) | 12]]
| [[16 (getal) | 16]]
| [[20 (getal) | 20]]
| [[24 (getal) | 24]]
| [[28 (getal) | 28]]
| [[32 (getal) | 32]]
| [[36 (getal) | 36]]
| [[40 (getal) | 40]]
| [[44 (getal) | 44]]
| [[48 (getal) | 48]]
| [[52 (getal) | 52]]
| [[56 (getal) | 56]]
| [[60 (getal) | 60]]
| [[64 (getal) | 64]]
| [[68 (getal) | 68]]
| [[72 (getal) | 72]]
| [[76 (getal) | 76]]
| [[80 (getal) | 80]]
| [[84 (getal) | 84]]
| [[88 (getal) | 88]]
| [[92 (getal) | 92]]
| [[96 (getal) | 96]]
| [[100 (getal) | 100]]
| [[200 (getal) | 200]]
| [[400 (getal) | 400]]
| [[4000 (getal) | 4000]]
| [[40000 (getal) | 40000]]
|}

{|class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Deling]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 4 ÷ ''x'''''
| 4
| 2
| 1.333
| 1
| 0.800
| 0.667
| 0.571
| 0.500 
| 0.444 
| 0.400
! 
| 0.364 
| 0.333 
| 0.308 
| 0.286 
| 0.267 
| 0.250 
| 0.235 
| 0.222 
| 0.211 
| 0.200
|-
| x ÷ 4
| 0.250 
| 0.500 
| 0.750 
| 1 
| 1.250 
| 1.500 
| 1.750 
| 2 
| 2.250 
| 2.500
!
| 2.750
| 3
| 3.250
| 3.500
| 3.750
| 4 
| 4.250 
| 4.500 
| 4.750 
| 5 
|}

{| class =&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! [[Magsverheffing]]
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!width = &quot;5px&quot; |
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
|-
| 4&lt;sup&gt;x&lt;/sup&gt;
| 4
| 16
| 64
| 256
| 1024
| 4096
| 16384
| 65536
| 262144
| 1048576
!
| 4194304
| 16777216
| 67108864
| 268435456
| 1073741824
| 4294967296
| 17179869184
| 68719476736
| 274877906944
| 1099511627776
|-
| x&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
| 1
| 16
| 81
| 256
| 625
| 1296
| 2401
| 4096
| 6561
| 10000
!
| 14641
| 20736
| 28561
| 38416
| 50625
| 65536
| 83521
| 104976
| 130321
| 160000
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{Commons category-inline|4 (number}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Getalle]]</text>
      <sha1>0tfrr33hvfcmmpefedqutxfa7mkmkom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kimi Antonelli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>421569</id>
    <revision>
      <id>3362210</id>
      <parentid>3349609</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Formule 1-uitslae */</comment>
      <origin>3362210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33535" sha1="sn2ew5gn289ys8mijfkktmmuhvpo3g0" xml:space="preserve">{{Inligtingskas renjaer
| name              = Andrea Kimi Antonelli
| image             = Kimi Antonelli at the 2025 US Grand Prix in Austin, TX (cropped).jpg
| caption           = Antonelli in 2025
| birth_date        = {{Birth date and age|2006|8|25|df=y}}
| birth_place       = [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië
| nationality       = {{vlagikoon|ITA}} [[Italië|Italianer]]
| signature         = [[Lêer:Andrea Kimi Antonelli Signature.png|120px]]
| 2026 Team         = [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]&lt;ref name=&quot;signing&quot;/&gt;
| Car number        = 12
| Races             = {{F1stat|ANT|entries}} ({{F1stat|ANT|starts}} begin)
| Championships     = 0
| Wins              = {{F1stat|ANT|wins}}
| Podiums           = {{F1stat|ANT|podiums}}
| Points            = {{F1stat|ANT|careerpoints}}
| Poles             = {{F1stat|ANT|poles}}
| Fastest laps      = {{F1stat|ANT|fastestlaps}}
| First race        = [[2025 Australiese Grand Prix]]
| First win         = [[2026 Chinese Grand Prix]]
| Last win          = [[2026 Verenigde State Grand Prix|2026 Verenigde State GP]]
| Last race         = {{laaste F1GP}}
| Last season       = 2025
| Last position     = 7de (150 punte)
}}
[[Lêer:F4 Germany 2022 Spa Podium Race 1 (1) (cropped).jpg|duimnael|Antonelli lig sy trofee omhoog na hy die 2022 ADAC F4-kampioenskap by Spa-Francorchamps gewen het]]
'''Andrea Kimi Antonelli''' (gebore 25 Augustus 2006) is 'n jong Italiaanse renjaer wat sedert 2025 vir die [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] aan [[Formule Een]]renne deelneem.&lt;ref name=&quot;signing&quot;/&gt; Hy het tot einde-2024 vir Prema aan die FIA Formule 2-kampioenskap deelgeneem.

Antonelli is gebore en getoë in [[Bologna]], as die seun van die renjaer Marco Antonelli. Na 'n suksesvolle kartingloopbaan, met opeenvolgende oorwinnings by die direk-aangedrewe Karting Europese Kampioenskap in 2020 en 2021 opgelewer het,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tkart.it/en/news/events/fia-karting-world-championship-kz-kristianstad-final-a-tony-kart-one-two-milell-is-world-champion|title=FIA Karting World Championship KZ, Kristianstad: Final - A Tony Kart one-two: Milell is world champion|date=5 September 2021|website=TKART - News, tips, tech about karting|language=en|access-date=23 November 2024}}&lt;/ref&gt; het Antonelli dadelik na die junior formules gevorder. 

Hy het sy eerste titel by die 2022 Italiaanse F4-kampioenskap met Prema gewen, en het daarna die ADAC F4-kampioenskap in 2022 en die Formule Streeks-Europese Kampioenskap in 2023 met Prema gewen, sowel as die Formule Streeks Midde-Ooste-kampioenskap in 2023 met Mumbai Falcons. Hy het ook 'n goue medalje by die 2022 FIA Motorsportspele gewen, waar hy Italië verteenwoordig het. Antonelli het in 2024 tot Formule 2 gevorder en twee wedrenne in sy nuwelingseisoen gewen.&lt;ref name=&quot;HungaryF2Win&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.fiaformula2.com/Latest/IIwHDVzQIffSn0iruCRER/feature-race-antonelli-charges-through-to-take-second-victory-of-the-season|title=FEATURE RACE: Antonelli charges through to take second victory of the season in Budapest|date=21 July 2024|website=FIA_F2® - The Official F2® Website|language=en|access-date=8 August 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2024/07/06/antonellis-lack-of-f2-results-not-a-concern-for-mercedes/|title=Antonelli's lack of F2 results not a concern for Mercedes|last=Collantine|first=Keith|date=6 July 2024|website=RaceFans|language=en|access-date=23 November 2024}}&lt;/ref&gt;

Antonelli het as 'n lid van die Mercedes Junior-span sedert 2018, sy vrye oefenbuiging in Formule Een by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak. Hy jaag in 2025 vir [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes-AMG]] op 'n eenjaarkontrak,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.grandprix.com/news/wolff-admits-antonelli-russell-only-guaranteed-2025-seats.html|title=Wolff admits Antonelli, Russell, only guaranteed 2025 seats|website=www.grandprix.com|access-date=23 November 2024|language=en}}&lt;/ref&gt; en vervang [[Lewis Hamilton]] as spanlid van [[George Russell]].&lt;ref name=&quot;signing&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-kimi-antonelli-confirmed-as-lewis-hamiltons-replacement-with.2TeU01Qm9BjQUlBjl9jBTm|title=Antonelli confirmed as Hamilton’s replacement with Mercedes looking ahead to ‘next chapter’|date=31 August 2024|website=Formula 1|access-date=31 August 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Vroeë lewe ==
Andrea Kimi Antonelli is op 25 Augustus 2006 in [[Bologna]], [[Emilia-Romagna]], Italië gebore.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|title=Andrea Kimi Antonelli - Junior Driver|website=Mercedes-AMG Petronas F1 Team|access-date=2024-02-02|language=en|archive-date=2024-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429180737/https://www.mercedesamgf1.com/drivers/junior-driver/andrea-kimi-antonelli|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sy vader Marco is 'n voormalige renjaer, en ook die eienaar van die AKM Motorsportspan wat in die Italiaanse F4-kampioenskap meeding.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kartxpress.com/ReadMore/team-akm-motorsport-by-antonelli-is-born-partnership-with-kart-republic-of-dino-chiesa|title=Team AKM Motorsport by Antonelli is born: partnership with Kart Republic of Dino Chiesa|website=KartXpress|language=en|access-date=2022-05-06}}&lt;/ref&gt; Antonelli kry sy middelnaam van [[Kimi Räikkönen]], die 2007 Formule Een Wêreldkampioen, wat deur 'n familievriend aan sy pa gegee is, wat wou hê dat sy seun 'n vreemde naam na 'Andrea' moes hê.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autobild.de/artikel/kimi-antonelli-laesst-italiener-traeumen-25055827.html|title=Kimi Antonelli lässt Tifosi träumen: Hoffen auf den neuen Kimi - AUTO BILD|website=autobild.de|language=de|access-date=2024-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.speedweek.com/formel1/news/217164/Kimi-Antonelli-(Italien)-Lieber-Mercedes-als-Ferrari.html?lang=en|title=Kimi Antonelli (Italy): Better Mercedes than Ferrari|website=www.speedweek.com|access-date=2024-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://it.motorsport.com/formula4/news/f4-antonelli-credo-in-mercedes-con-loro-arrivero-in-vetta/10386719/|title=F4 {{!}} Antonelli: &quot;Credo in Mercedes, con Loro Arriverò in Vetta&quot;|last=Di Marco|first=Marco|date=20 October 2022|website=Motorsport|language=it|access-date=8 July 2024}}&lt;/ref&gt; Op 'n jong ouderdom het Antonelli ITCS Gaetano Salvemini in Casalecchio di Reno bygewoon en geleer om vlot Engels te praat tydens sy reise na wedrenne.

== Formule 1-loopbaan ==
In April 2019 het [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] aangekondig dat Antonelli by hul Juniorspan aangesluit het. Op 17–18 April 2024 het Antonelli sy eerste tweedaagse toets met die span afgelê, waar hy die W12 by die [[Red Bull Ring]] bestuur het; hy het verdere privaattoetse in die W13 by [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan|Imola]], [[Silverstone-renbaan|Silverstone]], [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona-Catalunya]] en [[Circuit de Spa-Francorchamps|Spa-Francorchamps]] voltooi.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|title=Mercedes F1's Andrea Kimi Antonelli prepares to succeed, not replace, Lewis Hamilton|last=Coleman|first=Madeline|date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250323044124/https://www.nytimes.com/athletic/5738215/2024/09/02/who-is-andrea-kimi-antonelli-mercedes-f1/|archive-date=23 March 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Na aanleiding van 'n nuwe reël wat bestuurders weer toegelaat het om 'n FIA Superlisensie op die jong ouderdom van 17 te bekom,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|title=How a rule tweak could allow Antonelli to make his F1 race weekend debut as early as the Spanish Grand Prix|last=Barretto|first=Lawrence|date=14 June 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214222547/https://www.formula1.com/en/latest/article/how-a-rule-tweak-could-allow-antonelli-to-make-his-f1-race-weekend-debut.6Ct8eeSKps47JRgTnqHUS3|archive-date=14 December 2024|access-date=5 July 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|title=FIA opens door for Kimi Antonelli's promotion to F1 before 18th birthday|last=Jackson|first=Kieran|date=14 June 2024|website=The Independent|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191258/https://www.independent.co.uk/f1/f1-kimi-antonelli-williams-fia-mercedes-hamilton-b2562652.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; was daar gerugte dat Antonelli [[Logan Sargeant]] by [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] halfpad deur die [[2024 Formule Een-seisoen|2024 seisoen]] sou vervang;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|title=Sargeant out? What's going on with mooted mid-season F1 swap|last=Mitchell-Malm|first=Scott|date=3 May 2024|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204092021/https://www.the-race.com/formula-1/sargeant-out-antonelli-in-whats-going-on-with-mooted-williams-driver-switch/|archive-date=4 December 2024|access-date=10 December 2024}}&lt;/ref&gt; Mercedes het egter die skuif ontken en eerder [[Mick Schumacher]] vir die posisie aanbeveel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|title=Mercedes shuts down early Antonelli F1 move: 'It is not going to happen'|last=Cleeren|first=Filip|date=4 May 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601080749/https://www.motorsport.com/f1/news/mercedes-shuts-down-early-antonelli-f1-move-it-is-not-going-to-happen/10606571/|archive-date=1 June 2024|access-date=9 December 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|title=We haven't seen the real Mick' – Wolff insists Schumacher 'deserves' potential Williams chance amid Sargeant speculation|date=26 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241121090035/https://www.formula1.com/en/latest/article/we-havent-seen-the-real-mick-wolff-insists-schumacher-deserves-potential.4mKw9fVyYLH01JBB4XTwzm|archive-date=21 November 2024|access-date=27 August 2024}}&lt;/ref&gt;

Antonelli het sy vrye-oefendebuut by die [[2024 Italiaanse Grand Prix]] gemaak, waar hy aan die eerste sessie in [[George Russell]] se W15 deelgeneem het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|title=Antonelli to make F1 weekend debut at Monza as Mercedes confirm FP1 outing for junior star|date=25 August 2024|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20241123153610/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-to-make-f1-weekend-debut-at-monza-as-mercedes-confirm-fp1-outing.4hPO8isg3DfimnXDiycK8m|archive-date=23 November 2024|access-date=25 August 2024}}&lt;/ref&gt; Hy het die vinnigste rondtetyd opgestel voordat hy 10 minute in die sessie by die [[Autodromo Nazionale di Monza|''Curva Alboreto'']]-draai getol het,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|title=Antonelli crashes early on Mercedes F1 debut in Italian GP FP1|last=Mann-Bryans|first=Mark|date=30 August 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908155103/https://www.autosport.com/f1/news/antonelli-crashes-early-on-mercedes-f1-debut-in-italian-gp-fp1/10649173/|archive-date=8 September 2024|access-date=9 December 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|title=Kimi Antonelli crashes after just 10 minutes of first F1 session for Mercedes at Monza|last=Jackson|first=Kieran|date=30 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=10 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002191351/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-crash-mercedes-monza-b2604446.html|archive-date=2 October 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en teen die bandversperring gebots het teen 52 g krag.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|title=Hamilton sets pace after Antonelli crashes on debut|date=30 August 2024|first=Andrew|last=Benson|work=[[BBC Sport]]|publisher=[[BBC]]|access-date=10 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913034801/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/articles/cy0n321dg82o|archive-date=13 September 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TG20242&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|title=Teenage star Andrea Kimi Antonelli: The new Mercedes driver with talent to emulate Lewis Hamilton|date=31 August 2024|first=Tom|last=Cary|work=[[The Daily Telegraph]]|publisher=Telegraph Media Group|access-date=10 December 2024|issn=0307-1235|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20241219120934/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2024/08/31/andrea-kimi-antonelli-mercedes-new-driver-lewis-hamilton/|archive-date=19 December 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Toto Wolff het Antonelli se aksies na die ongeluk verdedig,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |title=Wolff backs Antonelli after crash on Mercedes FP1 debut |website=[[Autosport]] |publisher=Motorsport Network |date=30 August 2024 |first=Mark |last=Mann-Bryans |access-date=10 December 2024 |issn=0269-946X |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909005518/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-backs-antonelli-after-crash-on-mercedes-debut/10649283/ |archive-date=9 September 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; terwyl Mark Hughes van ''Motor Sport'' sy vrye oefendebuut met die van Tazio Nuvolari vergelyk het,&lt;ref&gt;{{Cite magazine |url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |url-access=registration |title=Antonelli was breathtaking before crash — like another Monza GP debut 99 years ago |magazine=Motor Sport (tydskrif) |issn=0027-2019 |first=Hughes |last=Mark |date=4 September 2024 |access-date=10 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907033059/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/antonelli-was-breathtaking-before-crash-like-another-monza-gp-debut-99-years-ago/ |archive-date=7 September 2024 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; waar hy twaalfde geëindig het nadat sy sessie weer voortydig beëindig is—deurdat hy vloerskade opgedoen het terwyl hy oor 'n stuk puin gery het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|title=Mexico City GP: A Disrupted Friday for the Team|date=25 October 2024|website=[[Mercedes AMG Petronas F1-span]]|publisher=Mercedes-Benz Groep|archive-url=https://web.archive.org/web/20241221220405/https://www.mercedesamgf1.com/news/mexico-city-gp-a-disrupted-friday-for-the-team|archive-date=21 December 2024|access-date=2 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|title=Antonelli &quot;much calmer&quot; on second Mercedes FP1 outing in Mexico|last=Cleeren|first=Filip|date=26 October 2024|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213193408/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-much-calmer-on-second-mercedes-outing-in-mexico/10667043/|archive-date=13 December 2024|access-date=9 December 2024}}&lt;/ref&gt; Hy het langs Russell in die na-seisoen-toets by [[Yas Marina-renbaan|Yas Marina]] deelgeneem,&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|url-access=registration|title=Who is driving in Abu Dhabi's post-season F1 test? Sainz spotted in Williams|magazine=Motor Sport (tydskrif)|issn=0027-2019|first=Cambridge|last=Kisby|date=9 December 2024|access-date=9 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213114052/https://www.motorsportmagazine.com/articles/single-seaters/f1/who-is-driving-in-abu-dhabis-post-season-f1-test-sainz-spotted-in-williams/|archive-date=13 December 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 62 rondtes voltooi en die vyfde vinnigste tyd opgestel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|title=F1 Abu Dhabi post-season test: Leclerc heads Sainz to close out 2024|last=Cleeren|first=Filip|date=10 December 2024|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20241213142401/https://www.autosport.com/f1/news/f1-abu-dhabi-test-report/10681366/|archive-date=13 December 2024|access-date=10 December 2024}}&lt;/ref&gt; Hy het hierna 'n tweedaagse toets in die Mercedes W11 by [[Jerez-renbaan|Jerez]] voltooi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|title=Why Mercedes is dusting off a 2020 F1 car for Antonelli|last=Noble|first=Jon|date=13 January 2025|website=The Race|publisher=The Race Media|archive-url=https://web.archive.org/web/20250116134120/https://www.the-race.com/formula-1/kimi-antonelli-mercedes-2020-car-jerez-test-explained/|archive-date=16 January 2025|access-date=18 March 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Mercedes (2025–hede) ===

==== 2025: Nuwelingseisoen ====
[[Lêer:2025_Japan_GP_-_Mercedes_-_Kimi_Antonelli_-_FP2.jpg|regs|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]]) het in 2025 op 18-jarige ouderdom in Formule Een met Mercedes gedebuteer.]]
Antonelli het in 2025 by Mercedes geteken en [[Lewis Hamilton]] vervang om [[George Russell]] op 'n eenjaarkontrak te ondersteun.&lt;ref name=&quot;2025contract&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|title=Andrea Kimi Antonelli: Mercedes confirm Italian teenager as Lewis Hamilton's replacement for 2025 F1 season|date=31 August 2024|website=Sky Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20241209172325/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13200754/andrea-kimi-antonelli-mercedes-confirm-italian-teenager-as-lewis-hamiltons-replacement-for-2025-f1-season|archive-date=9 December 2024|access-date=9 December 2024}}&lt;/ref&gt; Met sy debuut by die [[2025 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]] het hy die eerste Italiaanse jaer geword wat in Formule Een deelgeneem het sedert [[Antonio Giovinazzi]] in [[2021 Aboe Dhabi Grand Prix|2021]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Iversen|first=Patrick|date=31 August 2024|title=Mercedes F1 promotes Andrea Kimi Antonelli to replace Lewis Hamilton in 2025|url=https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|access-date=2 September 2024|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20241125142729/https://www.nytimes.com/athletic/5729566/2024/08/31/f1-andrea-kimi-antonelli-mercedes/|archive-date=25 November 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|title=Kimi Antonelli replaces Lewis Hamilton at Mercedes F1 in 2025|last=Jackson|first=Kieran|date=31 August 2024|website=[[The Independent]]|access-date=9 December 2024|issn=1741-9743|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910082339/https://www.independent.co.uk/f1/kimi-antonelli-lewis-hamilton-f1-mercedes-b2587814.html|archive-date=10 September 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en die eerste Mercedes-groentjie sedert 1954,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|title=Antonelli to replace Hamilton at Mercedes in 2025|last=Baldwin|first=Alan|date=31 August 2024|work=[[Reuters]]|publisher=Thomson Reuters|access-date=13 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250207172642/https://www.reuters.com/sports/formula1/motor-racing-antonelli-replace-hamilton-mercedes-2025-2024-08-31/|archive-date=7 February 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt; sowel as die derde jongste jaer in Formule Een-geskiedenis op 18 jaar en 203 dae oud; &lt;ref name=&quot;2025contract&quot; /&gt; hy het sestiende gekwalifiseer met vloerskade voordat hy na vierde geklim het in die reën-geteisterde Grand Prix,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|title=&quot;Very impressive&quot; Antonelli reinstated in fourth after penalty is reversed|last=Codling|first=Stuart|date=16 March 2025|website=[[Autosport]]|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250316211522/https://www.autosport.com/f1/news/very-impressive-antonelli-reinstated-in-fourth-after-penalty-is-reversed/10704035/|archive-date=16 March 2025|access-date=16 March 2025}}&lt;/ref&gt; deur verskeie verbysteke op die baan te maak en 'n gepaste kuipestop vir intermediêre bande te maak om die tweede jongste puntemaker in Formule Een-geskiedenis en die hoogsgeplaasde debutant sedert [[2014 Australiese Grand Prix|2014]] te word.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|title=In Kimi Antonelli's F1 debut, Mercedes glimpses a hopeful post-Hamilton future|last=Coleman|first=Madeline|date=17 March 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=18 March 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250317200445/https://www.nytimes.com/athletic/6208349/2025/03/17/kimi-antonelli-mercedes-f1-australian-gp/|archive-date=17 March 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|title=Kimi Antonelli Makes F1 History in Debut for Mercedes|last=Horton|first=Phillip|date=16 March 2025|magazine=Autoweek|publisher=Hearst Communications|access-date=18 March 2025|issn=0192-9674|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318212439/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a64200137/kimi-antonelli-makes-f1-history-debut-for-mercedes/|archive-date=18 March 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Nadat hy sewende geëindig het tydens sy naelrendebuut in [[2025 Chinese Grand Prix|China]], het hy sesde in die hoofwedren geëindig ná diskwalifikasie van beide [[Scuderia Ferrari|Ferraribestuurders]], nadat hy weer vloerskade opgedoen het as gevolg van puin.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|title=Chinese GP Sprint: Lewis Hamilton claims first Ferrari victory after holding off Max Verstappen at start|date=22 March 2025|website=Sky Sports|publisher=Sky Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322104310/https://www.skysports.com/f1/news/12433/13333543/chinese-gp-sprint-lewis-hamilton-claims-first-ferrari-victory-after-holding-off-max-verstappen-at-start|archive-date=22 March 2025|access-date=25 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|title=How Antonelli won 'driver of the day' poll in F1 Chinese GP|last=Codling|first=Stuart|last2=Kalinauckas|first2=Alex|date=24 March 2025|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325142818/https://www.motorsport.com/f1/news/antonelli-driver-day-chinese-gp/10706492/|archive-date=25 March 2025|access-date=25 March 2025}}&lt;/ref&gt; Hy het sesde in [[2025 Japannese Grand Prix|Japan]] geëindig, waar hy beide die jongste renjaer geword het om 'n wedren te lei en 'n vinnigste rondte in Formule Een-geskiedenis opgestel het.&lt;ref name=&quot;JPN242&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|title=F1 Japanese Grand Prix briefing: Max Verstappen's perfect win and Kimi Antonelli makes history|last1=Coleman|first1=Madeline|last2=Smith|first2=Luke|date=6 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=6 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250406081516/https://www.nytimes.com/athletic/6258403/2025/04/06/japanese-grand-prix-f1-briefing-max-verstappen-red-bull/|archive-date=6 April 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Hy het ook die derde bestuurder geword om drie agtereenvolgende topses-resultate van sy debuut af te behaal, na [[Jackie Stewart]] (1965) en [[Lewis Hamilton]] (2007).&lt;ref name=&quot;NYT20252&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|title=Kimi Antonelli is making Formula One history as rookie – all while finishing school|last=Smith|first=Luke|date=12 April 2025|work=The Athletic|publisher=[[The New York Times]]|access-date=14 April 2025|issn=1553-8095|archive-url=https://web.archive.org/web/20250412221643/https://www.nytimes.com/athletic/6273087/2025/04/12/f1-formula-1-mercedes-kimi-antonelli/|archive-date=12 April 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Antonelli het vierde gekwalifiseer vir die [[2025 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] – afgeskuif na vyfde met 'n roosterstraf weens 'n spanfout – voordat hy buite die [[Lys van Formule Een wêreldkampioenskap punteleer metodes|punte]] geval het op 'n drie-stop-strategie en elfde geëindig het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|title=Mercedes' Russell and Antonelli receive grid drop for Bahrain qualifying error|last=Cleeren|first=Filip|date=12 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.autosport.com/f1/news/mercedes-russell-and-antonelli-receive-grid-drop-for-bahrain-qualifying-error/10712690/|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|title=Antonelli left 'confused' by Bahrain strategy calls as three-stop strategy sees rookie miss out on points|date=14 April 2025|website=Formula 1|publisher=Formula One Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20250414164936/https://www.formula1.com/en/latest/article/antonelli-left-confused-by-bahrain-strategy-calls-as-three-stop-strategy.3mMpJbW870qTch7IAz35hD|archive-date=14 April 2025|access-date=14 April 2025}}&lt;/ref&gt; Hy het sesde in [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabië]] geëindig te midde van erge bandslytasie aan die W16.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|title=Wolff laments &quot;worst performance of the season&quot; for Mercedes in Jeddah|last=Selleck|first=Emily|date=20 April 2025|website=Autosport|publisher=Motorsport Network|issn=0269-946X|archive-url=https://web.archive.org/web/20250421020455/https://www.autosport.com/f1/news/wolff-laments-worst-performance-of-the-season-for-mercedes-in-jeddah/10715585/|archive-date=21 April 2025|access-date=21 April 2025}}&lt;/ref&gt;
[[Lêer:FIA_F1_Austria_2025_Nr._12_Antonelli.jpg|links|duimnael|Antonelli (hier afgebeeld by die [[2025 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix in 2025]]) het sy eerste podiumplek by die [[2025 Kanadese Grand Prix]] behaal.]]

== Formule 1-uitslae ==
{{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 80%; text-align: center&quot;
!Jaar
!Inskrywer
!Onderstel
!Enjin
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!11
!12
!13
!14
!15
!16
!17
!18
!19
!20
!21
!22
!23
!24
!Plek
!Punte
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
! [[2024 Formule Een-seisoen|2024]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| Mercedes AMG &lt;br/&gt;F1 W15
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br/&gt;F1 M15 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=f0f8ff| [[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt;{{small|TD}}
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=f0f8ff| [[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;{{small|TD}}
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=| 
|bgcolor=|
|bgcolor=efefef|'''–'''
|bgcolor=efefef|'''–'''
|-style=&quot;border-top:2px solid #aaaaaa&quot;
! [[2025 Formule Een-seisoen|2025]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]] &lt;br/&gt;F1 W16
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br/&gt;F1 M16 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6 t]]
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;6{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;11
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAU]]&lt;br/&gt;6
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''7'''&lt;/sup&gt;6
|bgcolor=efcfff| [[2025 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;18
|bgcolor=efcfff| [[2025 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=efcfff| [[2025 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=efcfff| [[2025 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;16{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;10
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;16
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Italiaanse Grand Prix|ITA]]&lt;br/&gt;9
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;4
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''8'''&lt;/sup&gt;13{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;6
|bgcolor=dfdfdf| [[2025 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''2'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffdf9f| [[2025 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2025 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;5
|bgcolor=cfcfff| [[2025 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;15
|bgcolor=dfffdf|'''7de'''
|bgcolor=dfffdf|'''150'''
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
![[2026 Formule Een-seisoen|2026]]*
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| [[Mercedes-AMG]]&lt;br/&gt;F1 W17
| [[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;br/&gt;F1 M17 E Performance 1.6 [[V6-enjin|V6]] [[turboaanjaer|t h]]
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Australiese Grand Prix|AUS]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Chinese Grand Prix|CHN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''5'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Japannese Grand Prix|JPN]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Miami Grand Prix|MIA]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''6'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Kanadese Grand Prix|KAN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''3'''&lt;/sup&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Monaco Grand Prix|MON]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}}
|bgcolor=efcfff| [[2026 Barcelona-Katalonië Grand Prix|BKT]]&lt;br/&gt;&lt;small&gt;DNF&lt;/small&gt;
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=cfcfff| [[2026 Britse Grand Prix|GBR]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''1'''&lt;/sup&gt;15{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Belgiese Grand Prix|BEL]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Hongaarse Grand Prix|HON]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Nederlandse Grand Prix|NED]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;2
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Italiaanse Grand Prix|ITA]] &lt;br/&gt;1{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Spaanse Grand Prix|SPA]]&lt;br/&gt;1
|bgcolor=dfffdf| [[2026 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]]&lt;br/&gt;5
|bgcolor=dfdfdf| [[2026 Bahreinse Grand Prix|BHR]]&lt;br/&gt;2
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Singapoerse Grand Prix|SIN]]&lt;br/&gt;&lt;sup&gt;'''4'''&lt;/sup&gt;3
|bgcolor=ffffbf| [[2026 Verenigde State Grand Prix|VSA]]&lt;br/&gt;1{{Pictogram poleposition}}
|bgcolor=ffdf9f| [[2026 Meksikostad Grand Prix|MXS]]&lt;br/&gt;3
|bgcolor=dfffdf| [[2026 São Paulo Grand Prix|SAP]]&lt;br/&gt;5{{Pictogram vinnigste ronde}}
|bgcolor=| [[2026 Las Vegas Grand Prix|LSV]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Katarse Grand Prix|KAT]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| [[2026 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]&lt;br/&gt;{{0}}
|bgcolor=| 
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonposition}}'''*
|bgcolor=efefef|'''{{F1stat|ANT|seasonpoints}}'''*
|-style=&quot;border-top:3px solid #aaaaaa&quot;
|}
'''*''' Seisoen is nog aan die gang.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Antonelli, Kimi}}
[[Kategorie:Italiaanse renjaers]]
[[Kategorie:Formule Een-renjaers]]
[[Kategorie:Geboortes in 2006]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>sn2ew5gn289ys8mijfkktmmuhvpo3g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vercetti Regular</title>
    <ns>0</ns>
    <id>428681</id>
    <revision>
      <id>3361935</id>
      <parentid>3044736</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4620" sha1="pbclzb0wbm1k1zxr79w5fm1xopz5fs9" xml:space="preserve">{{Doodloop}}
{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Vercetti Regular font specimen.svg|duimnael|Vercetti Regular]]
'''Vercetti Regular''', ook bekend as '''Vercetti''', is 'n sans-serif-lettertipe. Dit kan gebruik word vir kommersiële en persoonlike projekte.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://page-online.de/typografie/freefont-vercetti|title=Freefont Vercetti|last=Dohmann|first=von Antje|date=2022-09-19|website=PAGE online|language=de-DE|access-date=2023-12-08}}&lt;/ref&gt; Dit is in 2022 beskikbaar gestel onder die lisensie ''Licence Amicale'', wat mense toelaat om lêers wat dié lettertipe bevat met vriende en kollegas te deel.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://amicale.li/en.html|title=Licence Amicale|last=Moglia|first=Anton|website=Licence Amicale|location=France|language=French|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230518232208/http://amicale.li/|archivedate=18 May 2023|accessdate=11 August 2023|quote=La Licence Amicale permet de mettre à disposition des créations numériques à ses ami·es grâce au partage en pair à pair.}}&lt;/ref&gt;

Vercetti is 'n rekenaar-lettertipe wat gratis versprei word (as vryware), ontwerp deur die Griekse grafiese ontwerper Filippos Fragkogiannis in samewerking met die lettertipe-ontwerper Richard Mandona.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://desircle.com/vercetti-font|title=Vercetti Font: A Free Sans Serif For Humanistic Design (+ 326 Glyphs)|last=Marchetti|first=Alessio|date=7 December 2023|website=Desircle|archive-url=https://web.archive.org/web/20231208123700/https://desircle.com/vercetti-font|archive-date=8 December 2023|access-date=8 December 2023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://atypeofamigo.com/inspiration/vercetti-is-a-treasure-found-in-the-free-fonts-world|title=Vercetti font: A treasure found in the typography universe|last=Curiel|first=Camila|date=2 December 2024|website=A Type of Amigo|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202111632/https://atypeofamigo.com/inspiration/vercetti-is-a-treasure-found-in-the-free-fonts-world|archive-date=2 December 2024|access-date=2 December 2024}}&lt;/ref&gt;

Vercetti Regular is geïnspireer deur humanistiese en geometriese ontwerp-elemente.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.core77.com/projects/118003/Vercetti-Regular|title=Vercetti Regular|year=2023|website=Core77|location=United States of America|language=English|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610234719/https://www.core77.com/projects/118003/Vercetti-Regular|archivedate=10 June 2023|accessdate=11 August 2023|quote=Vercetti Regular is a sans serif font inspired by a humanistic design with a geometric touch.}}&lt;/ref&gt; Tydens die skepping van Vercetti het die ontwerpers beginsels gebruik van ’n vroeëre oopbron-lettertipe genaamd ''MgOpen Moderna''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.peopleofprint.com/graphic-design/filippos-fragkogiannis-vercetti-regular-free-sans-serif-font/|title=Vercetti Regular Free Sans-Serif Font|website=People of Print|language=English|publication-place=United Kingdom|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230813154544/https://www.peopleofprint.com/graphic-design/filippos-fragkogiannis-vercetti-regular-free-sans-serif-font/|archivedate=13 August 2023|accessdate=13 August 2023|quote=While designing Vercetti, the creators pulled out and reassembled pieces from an earlier release, so Vercetti became a decisively enhanced descendant of Magenta Ltd’s MgOpen Moderna open source typeface.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.peopleofprint.com/typography/free-font-vercetti-regular-a-year-in-review-and-future-plans|title=Free Font Vercetti Regular: A Year in Review and Future Plans|date=9 October 2023|website=People of Print|location=United Kingdom|archive-url=https://web.archive.org/web/20231009124349/https://www.peopleofprint.com/typography/free-font-vercetti-regular-a-year-in-review-and-future-plans|archive-date=9 October 2023|access-date=9 October 2023|quote=The designers were influenced by MgOpen Moderna, an open source sans-serif typeface introduced by Magenta Ltd. in Greece in 2004. MgOpen Moderna draws inspiration from the design principles of Helvetica, embracing the simplicity of Modernism, with a neutral and clean construction suitable for small text and titles.|orig-date=9 October 2023|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Vercetti Regular (typeface)|Vercetti Regular}}

* '''{{en}}'''[https://filipposfragkogiannis.com/fonts/vercetti-regular Amptelike webwerf]

* '''{{en}}'''[http://amicale.li/en.html Licence Amicale]
* '''{{en}}'''[https://fontsinuse.com/typefaces/210877/vercetti Fonts In Use (Vercetti)]

[[Kategorie:Tipografie]]</text>
      <sha1>pbclzb0wbm1k1zxr79w5fm1xopz5fs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio</title>
    <ns>4</ns>
    <id>429329</id>
    <revision>
      <id>3362192</id>
      <parentid>3138636</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lys van uitsendings */ bywerk</comment>
      <origin>3362192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62441" sha1="gj3a97xrf9eka4a598u4bna6txytd36" xml:space="preserve">Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in.

Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel.

== Agtergrond ==
Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar &quot;vrye&quot; na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.&lt;ref&gt;[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)&lt;/ref&gt; Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.&lt;ref&gt;[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]&lt;/ref&gt; 

== Lys van uitsendings ==
Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]], [[GROOTfm]] en [[Bosveld Stereo]].

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
| 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. 
|-
| 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer.
|-
| 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors.  
|-
| 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]].  Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer.  Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ŉ artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026.      
|-
| 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. 
|-
| 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou.
|-
| 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het.
|-
| 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te  identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook  gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. 
|-
| 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word.
|-
| 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]].
|-
| 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n  artikel  oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. 
|-
| 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. 
|-
| 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]].
|-
| 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur.
|-
| 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het.
|-
| 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat.   
|-
| 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]].
|-
| 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka.  Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes  voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om  voorbladstatus  te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia  die geval is.  Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal  inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so  wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met  kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor  [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se  kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. 
|-
| 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die  opkoms van KI  en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. 
|-
| 20 || 18-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 18 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Sy verwys na die veelheid en diversiteit van bydraers in antwoord op ‘n vraag oor die standaarde van artikels. Bydraers het oor die algemeen baie ondervinding in die skep van kwaliteit artikels. Sy verwys ook na ‘n par toekomstige artikels wat voorbladstatus sal verwerf. Charles Gentle noem dat hy oor ‘n astronomie woordeboek beskik wat hy beskikbaar sal kan stel. Woordgenoot gee ook raad hoe om as ‘n gebruiker op die Afrikaanse Wikipedia te registreer en betrokke te raak.      
|-
| 21 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]].  
|-
| 22 || 28-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Georges Méliès]]. Sobaka gee ook agtergrond oor die artikel [[Projek Maven]]. 
|-
| 23 || 06-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 6 Mei 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koreaanse nasionale rugbyspan]].
|-
| 24 || 27-05-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 27 Mei 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Bloemfontein]]. Hy bespreek ook die 129 000 artikel mylpaal wat behaal is. Verwys na o.a. artikels oor flora, internasionale sokkerspelers en sokkerklubs wat bygedra het tot die mylpaal. Oesjaar gee besonderhede oor die [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026]] wat in Mei 2026 plaasvind en verwys na die artikel [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] wat nou die grootste artikel op die Afrikaanse Wikipedia is. Voorts bespreek hy die [[Noordelike Gebied]]-artikel wat hy na ‘n voorbladartikel wil uitbou.  
|- 
| 25 || 03-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 3 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[H II-gebied]]. Hy noem dat gebruiker Oesjaar nou 20 000 artikes op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Hy deel ook met die luisteraars die inhoud van die artikel [[Magnifica Humanitas]] wat onlangs geskep is.   
|- 
| 26 || 10-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 10 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy verduidelik die konteks van sy reeds 20 000 artikels wat hy op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. Voorts ook, hoe sy belangstelling in Wikipedia geprikkel is asook die oorsprong van sy gebruikersnaam. Oesjaar gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die renjaer  [[Nelson Piquet]].  Hy gee  agtergrond oor sy geskeduleerde aanbieding by [[Wikimania]] 2026 ([[Parys]]) oor die onderwerp “''Rooting for knowledge: Why we need a Wiki-Botanist action group today!''” te lewer.  
|- 
| 27 || 17-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 17 Junie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Betelgeuse]]. Sobaka gee ook agtergrond en 'n opsomming van die artikel oor [[P(doom)]].
|- 
| 28 || 24-06-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 24 Junie 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]].  
|-
| 29 || 27-06-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 27 Junie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Infrarooi]]. Hy verwys ook na die groote van [[Afrikaans]] in die konteks van Afrika wat die 69 grootste Wikipedia wêreldwyd is en met ‘n diepte van 38 uitstaan bo al die ander inheemse Afrikatalige Wikipedias. Hy beklemtoon ook die belangrikheid van die toekomstige digitalisering van Afrikaans.
|- 
| 30 || 01-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 1 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n voorskou wan [[Wikimania]] 2026 wat hy in [[Parys]] van 20 tot 25 Julie 2026 gaan bywoon. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] sowel as die artikel oor die [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] wat geborg is deur [[Wikimedia ZA]]. 
|- 
| 31 || 08-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 8 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Ivy Mike]]. Hy deel ook sy vordering met die kandidaatvoorbladartikel oor die [[Noordelike Gebied]].
|- 
| 32 || 15-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 15 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met professor [[Gerhard van Huyssteen]] (Gebruiker:Geebee100). Hy is ŉ taalkundige in Afrikaans en Nederlandse Taalkunde aan die [[Noordwes-Universiteit]]. Hy beklemtoon die belang van die Afrikaanse Wikipedia as die basis vir die digitalisering van Afrikaans. Selfs die [[groot taalmodel]]le gebruik Wikipedia as 'n belangrike deel van hul aktiwiteit. Hy verwys ook na die noodsaaklikheid van dinamika binne tale om oorlewing te verseker. Veeltaligheid, leergierigheid en luister na Afrikaanse musiek beveel hy aan as opvoed hulpmiddels vir die versterking van die toekoms van Afrikaans. Hy stel dat Afrikaans moet sorg vir sy wortels deur inisatiewe soos Wikipedia.
|- 
| 33 || 22-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 Julie 2026.mp3|▶]] || ’n Onderhoud word met die gebruiker Oesjaar gevoer. Hy gee ’n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Ramses II]]. Oesjaar meld ook dat hy dit oorweeg om ’n artikel oor die hulpkrageenheid in ’n vliegtuig te vertaal. Voorts wys hy daarop dat die Afrikaanse Wikipedia die mylpaal van 130 000 artikels nader.
|- 
| 34 || 29-07-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 29 Julie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee terugvoer oor [[Wikimania]] 2026, wat van 21 tot 25 Julie in Parys, Frankryk, aangebied is. Hy verwys onder meer na die tasbare bydrae wat die Afrikaanse Wikipedia tot die konferensie gelewer het. Voortspruitend uit prof. Van Wyk en Deon Steyn se omvangryke projek om uiteindelik 60 000 plantfoto’s aan die openbare domein beskikbaar te stel, het die gebruiker Discott ’n kort, doelgerigte voordrag gelewer met die titel “''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today''”. In die breë verwys hy ook na verskeie aspekte van die konferensie wat hom opgeval het, waaronder die besonder sterk menslike verbondenheid en gemeenskapsgees tydens Wikimania, groter verteenwoordiging uit streke buite Wes-Europa, ernstige aandag aan minderheids- en kleiner taal-Wikipedias, en ’n realistiese, eerder as simplistiese, bespreking van die uitwerking van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia.
|- 
| 35 || 02-08-2026 || RSG||Taaldinge|| Ina Strydom || [[Lêer:RSG Taaldinge 2 Augustus 2026.mp3|▶]]|| ’n Jaarlikse onderhoud word met gebruiker Oesjaar gevoer oor die stand van die Afrikaanse Wikipedia. Hy meld dat die ensiklopedie nou byna 130 000 artikels bevat, teenoor sowat 125 000 tydens die vorige gesprek op 7 Julie 2025. Die Afrikaanse Wikipedia het dus die afgelope jaar met ongeveer 5 000 artikels gegroei. Namate die aantal artikels toeneem, verg die instandhouding van die ensiklopedie egter ook al hoe meer tyd. Oesjaar het reeds die mylpaal van 20 000 geskepte artikels verbygesteek. Dit is grootliks te danke aan prof. Braam van Wyk se plantfoto’s wat na Wikimedia Commons opgelaai word en die artikels wat Oesjaar op grond daarvan skep. Die florakategorie op die Afrikaanse Wikipedia bevat reeds sowat 10 000 artikels—heelwat meer as die ooreenstemmende kategorie op die Engelse Wikipedia. Hy verwys ook na Douglas Scott se aanbieding oor dié plantprojek tydens Wikimania 2026. Die Afrikaanse Wikipedia bly een van die grootste gebruikers en versamelplekke van tegniese Afrikaans. Oesjaar vertel dat hy tydens die vertaling van die artikel oor [[Apollo 13]] navrae oor tegniese terme moes rig. Medewerkers van VivA en die WAT het hom met die terminologie gehelp. Hy wys daarop dat daar feitlik geen nuwe Afrikaanse boeke oor tegniese onderwerpe meer verskyn nie. Die [[Noordwes-Universiteit]] is bereid om met die digitalisering van tegniese woordeboeke te help. Ondersoek na onder meer kopieregkwessies duur voort. Die bedoeling is om die gedigitaliseerde inhoud uiteindelik op Wikiwoordeboek beskikbaar te stel. Bronne soos die Poskantoorwoordeboek, die Telkomwoordeboek en ’n lys van vliegtuigonderdele is reeds bekom. [[Kunsmatige intelligensie]] was ook een van die onderwerpe wat tydens Wikimania 2026 bespreek is. Gebruiker Sobaka het reeds sowat 150 KI-verwante artikels vir die Afrikaanse Wikipedia geskep. KI hou ’n bedreiging vir Wikipedia in, maar kan terselfdertyd ook met sekere take help. Dit is ’n uitdaging wat verantwoordelik bestuur sal moet word.Die Afrikaanse Wikipedia werk saam met instansies soos FEDSAS, AON en die Afrikaanse Taalraad. Die digitalisering van woordeboeke en die projek Vingers op sleutelborde (VOS) is van die prioriteite vir die komende jaar.Oesjaar gee ook raad aan mense wat by Wikipedia betrokke wil raak. Hy verwys na ’n nuwe gebruiker, Elmarie Waltman, wat met administratiewe take op die Afrikaanse Wikipedia kan help. Hy beklemtoon ten slotte dat die digitalisering van Afrikaans noodsaaklik is vir die taal se voortbestaan.
|- 
| 36 || 05-08-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 5 Augustus 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Elmarie Waltman. Sy gee ’n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Katedraal van Petrus en Paulus]].
|- 
| 37 || 12-08-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 12 Augustus 2026A.mp3|▶]] || Anne-Marie gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Reusebotsingshipotese]].
|- 
| 38 || 12-08-2026 || Radio Overberg||Môre onder die Soeklig || Rianne van Vuuren || [[Lêer: MORE ONDER DIE SOEKLIG EP85.mp3|▶]] || Wikipedia se toekomstige rol in die beskerming van die mensdom se kennisbasis. Namate KI al hoe meer internetinhoud skep en gebruikers toenemend direkte KI-antwoorde bo Wikipedia-artikels verkies, ontstaan die gevaar dat die menslike oorsprong, bronne en konteks van kennis verlore kan gaan. Generatiewe KI kan foutiewe maar geloofwaardige inhoud, propaganda, vooroordele, privaatheidskendings en die oorheersing van Engelse of Westerse perspektiewe versterk—veral in kleiner taalgemeenskappe soos Afrikaans. Tog kan KI ook help om vandalisme op te spoor, verwysings na te gaan, taal te verbeter, kennisgapings te identifiseer en inhoud te vertaal, mits mense die uitsette noukeurig beoordeel. Die kernbeginsel is dat KI menslike oordeel moet versterk, nie vervang nie. Wikipedia-vrywilligers versamel daarom nie bloot feite nie; hulle beskerm die deursigtige, verifieerbare menslike kennis en kollektiewe geheue waarop toekomstige geslagte én toekomstige KI-stelsels sal moet staatmaak. Opgestel na aanleiding van bywoning van Wikimania 2026.
|- 
| 39 || 19-08-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 19 Augustus 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Édith Piaf]].
|- 
| 40 || 01-09-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 1 September 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Elmarie Waltman gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Lando Norris]].
|- 
| 41 || 05-09-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld Afrikaanse Wiki 5 Sept 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka.  Charles verwys na die voorbladartikel [[Lando Norris]]. Na ‘n vraag oor impak van [[kunsmatige intelligensie]] op die Afrikaanse Wikipedia, erken Sobaka dat die  koppelvlak tot kennis verander  van “soek, klik en lees” na “vra en kry ’n saamgestelde antwoord”. Dit plaas druk op tradisionele kennis webwerwe, veral dié wat hoofsaaklik eenvoudige feitelike navrae beantwoord, soos terdeë tydens [[Wikimania]] 2026 genoem is. Hy stel egter dat  Wikipedia en Afrikaanse kenniswebwerwe nie gedoem is omdat mense KI begin vra nie. Die gebruikerskoppelvlak tot kennis verander wel dramaties. Ironies genoeg maak KI betroubare, menslik saamgestelde kennisbronne waarskynlik belangriker, nie minder belangrik nie. Sonder hulle begin KI uiteindelik sy eie eggo’s herhaal. Die uitdaging vir Wikipedia is daarom nie oorlewing teen KI nie, maar om ’n kernbron van betroubare kennis binne die KI-ekosisteem te bly. Het ook probeer uitvind hoeveel mense KI in Afrikaans gebruik en die teenwoordigheid daarvan in gesprekke. Geen direkte antwoorde is beskikbaar nie want die data is nie in die publieke domein nie,  maar interessant in sy poging om ‘n  KI-taallewenskragtigheidsindeks te skep word  Afrikaans geëvalueer as demografies ’n klein taal, maar digitaal ’n buitengewoon goed gevestigde taal relatief tot sy grootte.   Maar daar is ook erkenning dat sy gemeenskapskomponent is heelwat swakker as sy kennisbasis. Met 130 000+ artikels maar slegs ongeveer 273 redakteurs wat in die afgelope maand aktief was, rus ’n relatief groot digitale kennisbate op ’n klein menslike gemeenskap. So ons moet seker maar volhou met die reuse taak!  Hy gee ook ‘n opsomming van die inhoud van [[Projek Panama]] en doen ‘n beroep op die luisteraars om betrokke te word by die skep van digitale kennis in Afrikaans. 
|- 
| 42 || 16-09-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Oveberg 16 September 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg]]. Hy gee ook ‘n opsomming van die artikels [[digitalisering van 'n taal]] en die [[digitale kloof]]. 
|- 
| 43 || 07-10-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Oktober 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Elmarie Waltman gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[George Russell]].
|-
| 44 || 21-10-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 21 Oktober 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Waterdraer (sterrebeeld)]]. Hy gee ook ‘n oorsig oor die inhoud van die artikels [[kwantumbedreiging]] en [[post-kwantumkriptografie]].
|- 
| 45 || 28-10-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 28 Oktober 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Elmarie Waltman gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Vlag van Griekeland]].
|-
| 46 || 11-11-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 November 2026.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Koninkryk Aksoem]]. Hy gee ook agtergrond en verwagting tov Wiki Indaba 2026, die Afrika-byeenkoms van mense wat Wikipedia en ander Wikimedia-projekte help bou. Die konferensie is van 13 tot 15 November in [[Abidjan]], in die [[Ivoorkus]]. Die tema is Afrika se toekoms: gelyke toegang tot kennis en vernuwing. Luisteraars sal terugvoer gee word oor die afloop van die konferensie.
|}

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
| 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig.
|-
| 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport.
|-
| 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid.
|-
| 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&amp;nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek.
|-
| 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan.
|-
| 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan.
|-
| 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem.
|-
| 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan.
|-
| 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek.
|-
| 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan.
|- 
| 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek.
|-
| 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan.
|- 
| 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers.
|-
| 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels.
|-
| 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]].  
|-
| 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]].  
 |-
| 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka.  Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]].  
|-
| 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&amp;nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem.    
|-
| 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&amp;nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025.  
|-
| 20 || 19-07-2025   || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]].      
|-
| 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. 
|-
| 22 || 2-08-2025   || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel  [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025.   
|-
| 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. 
|-
| 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2.  
|-
| 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep.  
|-
| 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3   |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar.  Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. 
|-
| 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. 
|-
| 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]].              
|-
| 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans.     
|-
| 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka.  Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal.  
|-
| 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word.  
|-
| 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]].  Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel.
|-
| 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. 
|-
| 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]].
|-
| 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]].  Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan.
|-
| 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg.     
|-
| 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]].
|-
| 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel  [[Uys Krige]].
|-
| 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]].  Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook  [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia.
|-
| 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel.  Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant  spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk  in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy  16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. 
|-
| 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel  [[Jan Rabie]]. 
|-
| 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] 
|-
| 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. 
|-
| 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. 
|}

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
| 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]].
|-
| 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob &amp; Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché  || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei.
|-
| 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&amp;nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&amp;nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole.
|-
| 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het.
|-
| 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel.
|-
| 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek.
|-
| 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek.
|-
| 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap.
|-
| 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan.
|-
| 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek.
|-
| 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem.
|-
| 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&amp;nbsp;000 artikels bevat.
|-
| 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&amp;nbsp;000 artikels.
|-
| 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid.
|}

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
|1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]].
|-
| 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel.
|-
| 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek.
|-
| 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan.
|}

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
| 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek.
|}

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
| 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is.
|}

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;left&quot; class=&quot;wikitable sortable&quot; 
!Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming
|-
| 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter.
|}

{{clear}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]]</text>
      <sha1>gj3a97xrf9eka4a598u4bna6txytd36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosemary Ndlovu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453172</id>
    <revision>
      <id>3361978</id>
      <parentid>3361926</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <origin>3361978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="990" sha1="gfism3mx2w5wffobsce9bs8ms2r654m" xml:space="preserve">'''Nomia Rosemary Ndlovu''' (gebore 1978) is 'n Suid-Afrikaanse veroordeelde reeksmoordenaar en voormalige polisievrou wat skuldig bevind is aan die dood van ses mense – haar saamwoonmaat en vyf van haar familielede – tussen 2012 en 2018&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=https://serialkillercalendar.com/Rosemary%20NDLOVU.php}}&lt;/ref&gt;. Haar motief was om van hul lewens- en begrafnisversekeringspolisse te leef, nadat sy soveel as R1,4 miljoen (US$93 000) ingevorder het ten tyde van haar inhegtenisneming. In 2021 is Ndlovu tot ses gelyktydige lewenslange vonnisse gevonnis vir die moorde en 'n totaal van dertig jaar; tien jaar vir vier aanklagte van bedrog, tien jaar vir elk van die sewe aanhitsing tot moord en tien jaar vir die poging tot moord op haar moeder, Maria Mushawana.

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Vroulike reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]</text>
      <sha1>gfism3mx2w5wffobsce9bs8ms2r654m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3361979</id>
      <parentid>3361978</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <origin>3361979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="f6amx14n7n0y5umeblgwr6w44odsedp" xml:space="preserve">'''Nomia Rosemary Ndlovu''' (gebore 1978) is 'n Suid-Afrikaanse veroordeelde reeksmoordenaar en voormalige polisievrou wat skuldig bevind is aan die dood van ses mense – haar saamwoonmaat en vyf van haar familielede – tussen 2012 en 2018&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=https://serialkillercalendar.com/Rosemary%20NDLOVU.php}}&lt;/ref&gt;. Haar motief was om van hul lewens- en begrafnisversekeringspolisse te leef, nadat sy soveel as R1,4 miljoen (US$93 000) ingevorder het ten tyde van haar inhegtenisneming. In 2021 is Ndlovu tot ses gelyktydige lewenslange vonnisse gevonnis vir die moorde en 'n totaal van dertig jaar; tien jaar vir vier aanklagte van bedrog, tien jaar vir elk van die sewe aanhitsing tot moord en tien jaar vir die poging tot moord op haar moeder, Maria Mushawana.&lt;ref&gt;[https://www.news24.com/news24/southafrica/news/rosemary-ndlovu-ex-colleagues-say-she-took-out-insurance-policies-on-28-people-20211123 Rosemary Ndlovu: Ex-colleagues say she took out insurance policies on 28 people]. Molosankwe, Botho. ''News24''. 23 November 2021. Retrieved 29 Desember 2021.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Vroulike reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]</text>
      <sha1>f6amx14n7n0y5umeblgwr6w44odsedp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3361991</id>
      <parentid>3361979</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>Verbeter</comment>
      <origin>3361991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="oawatx07za4t6067jlc9w4i4xl3h5es" xml:space="preserve">'''Nomia Rosemary Ndlovu''' (gebore 1978) is 'n Suid-Afrikaanse veroordeelde reeksmoordenaar en voormalige polisievrou wat skuldig bevind is aan die dood van ses mense – haar saamwoonmaat en vyf van haar familielede – tussen 2012 en 2018.&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=https://serialkillercalendar.com/Rosemary%20NDLOVU.php}}&lt;/ref&gt; Haar motief was om van hul lewens- en begrafnisversekeringspolisse te leef, nadat sy soveel as R1,4 miljoen (US$93 000) ingevorder het ten tyde van haar inhegtenisneming. In 2021 is Ndlovu tot ses gelyktydige lewenslange vonnisse gevonnis vir die moorde en 'n totaal van dertig jaar; tien jaar vir vier aanklagte van bedrog, tien jaar vir elk van die sewe aanhitsing tot moord en tien jaar vir die poging tot moord op haar moeder, Maria Mushawana.&lt;ref&gt;[https://www.news24.com/news24/southafrica/news/rosemary-ndlovu-ex-colleagues-say-she-took-out-insurance-policies-on-28-people-20211123 Rosemary Ndlovu: Ex-colleagues say she took out insurance policies on 28 people]. Molosankwe, Botho. ''News24''. 23 November 2021. Retrieved 29 Desember 2021.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Vroulike reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]</text>
      <sha1>oawatx07za4t6067jlc9w4i4xl3h5es</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362015</id>
      <parentid>3361991</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1315" sha1="kl1livfoipq04ca12qs791mqb6yhuqz" xml:space="preserve">'''Nomia Rosemary Ndlovu''' (gebore 1978) is 'n Suid-Afrikaanse veroordeelde reeksmoordenaar en voormalige polisievrou wat skuldig bevind is aan die dood van ses mense – haar saamwoonmaat en vyf van haar familielede – tussen 2012 en 2018.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://serialkillercalendar.com/Rosemary%20NDLOVU.php|titel=Rosemary Ndlovu}}&lt;/ref&gt; Haar motief was om van hul lewens- en begrafnisversekeringspolisse te leef, nadat sy soveel as R1,4 miljoen (US$93 000) ingevorder het ten tyde van haar inhegtenisneming. In 2021 is Ndlovu tot ses gelyktydige lewenslange vonnisse gevonnis vir die moorde en 'n totaal van dertig jaar; tien jaar vir vier aanklagte van bedrog, tien jaar vir elk van die sewe aanhitsing tot moord en tien jaar vir die poging tot moord op haar moeder, Maria Mushawana.&lt;ref&gt;[https://www.news24.com/news24/southafrica/news/rosemary-ndlovu-ex-colleagues-say-she-took-out-insurance-policies-on-28-people-20211123 Rosemary Ndlovu: Ex-colleagues say she took out insurance policies on 28 people]. Molosankwe, Botho. ''News24''. 23 November 2021. Retrieved 29 Desember 2021.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Vroulike reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]</text>
      <sha1>kl1livfoipq04ca12qs791mqb6yhuqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362016</id>
      <parentid>3362015</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1333" sha1="0ismovzgey1k2a5x7mp6s9vjplzvoda" xml:space="preserve">'''Nomia Rosemary Ndlovu''' (gebore 1978) is 'n Suid-Afrikaanse veroordeelde reeksmoordenaar en voormalige polisievrou wat skuldig bevind is aan die dood van ses mense – haar saamwoonmaat en vyf van haar familielede – tussen 2012 en 2018.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://serialkillercalendar.com/Rosemary%20NDLOVU.php|titel=Rosemary Ndlovu}}&lt;/ref&gt; Haar motief was om van hul lewens- en begrafnisversekeringspolisse te leef, nadat sy soveel as R1,4 miljoen (US$93 000) ingevorder het ten tyde van haar inhegtenisneming. In 2021 is Ndlovu tot ses gelyktydige lewenslange vonnisse gevonnis vir die moorde en 'n totaal van dertig jaar; tien jaar vir vier aanklagte van bedrog, tien jaar vir elk van die sewe aanhitsing tot moord en tien jaar vir die poging tot moord op haar moeder, Maria Mushawana.&lt;ref&gt;[https://www.news24.com/news24/southafrica/news/rosemary-ndlovu-ex-colleagues-say-she-took-out-insurance-policies-on-28-people-20211123 Rosemary Ndlovu: Ex-colleagues say she took out insurance policies on 28 people]. Molosankwe, Botho. ''News24''. 23 November 2021. Retrieved 29 Desember 2021.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Vroulike reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]</text>
      <sha1>0ismovzgey1k2a5x7mp6s9vjplzvoda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362017</id>
      <parentid>3362016</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1366" sha1="hls0du2dtazznkc3zog5zxl26w24uvx" xml:space="preserve">'''Nomia Rosemary Ndlovu''' (gebore 1978) is 'n Suid-Afrikaanse veroordeelde reeksmoordenaar en voormalige polisievrou wat skuldig bevind is aan die dood van ses mense – haar saamwoonmaat en vyf van haar familielede – tussen 2012 en 2018.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://serialkillercalendar.com/Rosemary%20NDLOVU.php|titel=Rosemary Ndlovu|website=serialkillercalendar.com}}&lt;/ref&gt; Haar motief was om van hul lewens- en begrafnisversekeringspolisse te leef, nadat sy soveel as R1,4 miljoen (US$93 000) ingevorder het ten tyde van haar inhegtenisneming. In 2021 is Ndlovu tot ses gelyktydige lewenslange vonnisse gevonnis vir die moorde en 'n totaal van dertig jaar; tien jaar vir vier aanklagte van bedrog, tien jaar vir elk van die sewe aanhitsing tot moord en tien jaar vir die poging tot moord op haar moeder, Maria Mushawana.&lt;ref&gt;[https://www.news24.com/news24/southafrica/news/rosemary-ndlovu-ex-colleagues-say-she-took-out-insurance-policies-on-28-people-20211123 Rosemary Ndlovu: Ex-colleagues say she took out insurance policies on 28 people]. Molosankwe, Botho. ''News24''. 23 November 2021. Retrieved 29 Desember 2021.&lt;/ref&gt;

== Sien ook ==
* [[Lys van Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]

==Verwysings==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Vroulike reeksmoordenaars]]
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]</text>
      <sha1>hls0du2dtazznkc3zog5zxl26w24uvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boucheron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453433</id>
    <revision>
      <id>3362144</id>
      <parentid>3353589</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T02:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2021" sha1="60rfnn64m9110dwdbens1dqayfyifel" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Maatskappy
|naam               = Boucheron
|kenteken           = 
|tipe               = Aandelemaatskappy
|stigting           = 1858
|ligging_stad       = [[Parys]]
|ligging_land       = [[Frankryk]]
|ligging            = 
|liggings           = 
|sleutelpersone     = 
|gebied_bedien      = Wêreldwyd
|industrie          = 
|produkte           = juwele, parfuum
|dienste            = 
|inkomste           = 
|bedryfsinkomste    = 
|netto_inkomste     = 
|getal_werknemers   = 
|ouer               = 
|afdelings          = 
|dogtermaatskappye  = 
|slagspreuk         = 
|tuisblad           = [https://www.boucheron.com ''boucheron.com'']
|ontbind            = 
|voetnotas          = 
|intl               = 
}}

'''Boucheron''' is 'n Franse juweliersware- en horlosiemaatskappy wat in 1858 deur [[Frédéric Boucheron]] gestig is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=L'histoire de la Maison Boucheron : Un héritage de luxe et de création |url=https://www.maisonprieur.com/fr/prieur/actualite-maison-prieur/histoire-maison-boucheron?srsltid=AfmBOopElJtuJn1viD0Xg0rLCqc10M5-fsVrTuJ5R0ivq-EyYEfy0IxI |argief-url=https://web.archive.org/web/20250917234714/https://www.maisonprieur.com/fr/prieur/actualite-maison-prieur/histoire-maison-boucheron?srsltid=AfmBOopElJtuJn1viD0Xg0rLCqc10M5-fsVrTuJ5R0ivq-EyYEfy0IxI |argiefdatum=17 September 2025 |besoekdatum= 3 September 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Hulle vervaardig ook parfuums sedert 1988.&lt;ref&gt;[https://www.google.com/search?client=safari&amp;rls=en&amp;q=Boucheron+1858+article&amp;ie=UTF-8&amp;oe=UTF-8&amp;sei=3rukaIKBCZ6O7NYP1u3V6Aw Boucheron]&lt;/ref&gt;

In 1893 het hulle hul winkel na [[Place Vendôme]] in [[Parys]] verskuif, waar hulle steeds sake doen. Vandag is daar 34 Boucheron-winkels wêreldwyd en talle kleinhandelaars.&lt;ref&gt;[https://www.lepoint.fr/montres/frederic-boucheron-03-12-2012-2018102_2648.php Frédéric Boucheron]&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Franse maatskappye]]</text>
      <sha1>60rfnn64m9110dwdbens1dqayfyifel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vicky Krieps</title>
    <ns>0</ns>
    <id>454567</id>
    <revision>
      <id>3361952</id>
      <parentid>3353798</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15160" sha1="p4zobo3bw9fqrewdlhe9xr3htpoerhb" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam                       = Vicky Krieps
| Beeld                      = MJK 08173 Vicky Krieps (Berlinale 2018).jpg
| Beeldonderskrif            = Krieps tydens die 2018 Internationale Filmfestspiele Berlin (Berlinale)
| Geboortedatum              = {{Geboortedatum en ouderdom|1983|10|4|}}
| Geboorteplek               = Hesperange, [[Luxemburg]]
| Nasionaliteit              = {{Unbulleted list
|Luxemburg 
|Duitsland}}
| Alma_mater                 = Zurichse Universiteit van die Kunste
| Huweliksmaat               = Lazaros Gounaridis (2025–tans)
| Kinders                    = 2
| Jare_aktief                = 2008–tans
| Noemenswaardige rolprente  = ''Phantom Thread'' (2017), ''Corsage'' (2022)
}}
'''Vicky Krieps''' (* 4 Oktober 1983) is 'n [[Luxemburg]]s-Duitse [[akteur|aktrise]]. Sy het verskyn in 'n aantal Amerikaanse, Luxemburgse, Franse en Duitse rolprente. Haar deurbraakrol het gekom in die Londen-gebaseerde periode-rolprent ''Phantom Thread'' (2017) teenoor [[Daniel Day-Lewis]], onder regie van Paul Thomas Anderson.

Haar vroeë rolprente sluit in ''Hanna'' (2011), ''Two Lives'' (2012) en ''A Most Wanted Man'' (2014). Hierna het sy rolle vertolk in ''The Girl in the Spider's Web'' (2018), ''The Last Vermeer'' (2019) en ''Old'' (2021). Sy het lof ontvang vir haar vertolkings in ''Bergman Island'' (2021), ''Hold Me Tight'' (2021) en ''Corsage'' (2022). Haar vertolking van keiserin [[Elisabeth van Oostenryk-Hongarye]] in ''Corsage'' het aan haar die Europese filmtoekenning vir Beste Aktrise besorg.

== Vroeë lewe en opvoeding ==
Krieps is gebore op 4 Oktober 1983&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vicky Krieps News &amp; Biography |url=https://www.empireonline.com/people/vicky-krieps/ |access-date=1 Junie 2023 |website=Empire Online |archive-date=20 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020174015/https://www.empireonline.com/people/vicky-krieps/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; in Hesperange, [[Luxemburg]]&lt;ref name=&quot;telegraph&quot;&gt;{{Cite web |last=Brown |first=Helen |date=31 Desember 2022 |title=Vicky Krieps: 'Method acting? I saw it as a circus' |url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/vicky-krieps-interview-method-acting-saw-circus/ |website=The Daily Telegraph |access-date=1 Junie 2023 |archive-date=18 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230118142451/https://www.telegraph.co.uk/films/0/vicky-krieps-interview-method-acting-saw-circus/#comment |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maxwell |first=Dominic |date=19 Januarie 2023 |title=Vicky Krieps: 'I love men, but there is something linear in their thinking' |url=https://www.thetimes.com/culture/film/article/vicky-krieps-gaspard-death-interview-more-than-ever-z5d2gsr5g |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20230119021325/https://www.thetimes.co.uk/article/vicky-krieps-gaspard-death-interview-more-than-ever-z5d2gsr5g |archive-date=19 Januarie 2023 |website=The Times}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; as dogter van 'n Luxemburgse vader, die bestuurder van 'n rolprentverspreidingsmaatskappy, en 'n [[Duitsers|Duitse]] moeder.&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Leimann |first1=Eric |last2=Probst |first2=Matthias |title=Pionierin der Lüfte. Vicky Krieps als Elly Beinhorn. |magazine=Télécran |number=14 |year=2014 |page=38 |language=Duits}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Guardian18&gt;{{cite news |last=Kellaway |first=Kate |title=Actor Vicky Krieps: 'I spent a whole day staring into greenery to avoid Daniel Day-Lewis' |url=https://www.theguardian.com/film/2018/jan/21/vicky-krieps-daniel-day-lewis-interview-phantom-thread |newspaper=The Guardian |date=21 Januarie 2018 |access-date=22 Januarie 2018 |archive-date=21 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021094345/https://www.theguardian.com/film/2018/jan/21/vicky-krieps-daniel-day-lewis-interview-phantom-thread |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Haar vader, Bob Krieps, is die direkteur-generaal van die Ministrie van Kultuur van Luxemburg,&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Marie-Laure |last=Rolland |title=Mon journal de Cannes (III): Dieu fait débat sur la Croisette |url=https://www.wort.lu/fr/culture/mon-journal-de-cannes-iii-dieu-fait-debat-sur-la-croisette-4fb7d2b9e4b022d75bf6c265 |website=wort.lu |date=22 Mei 2022 |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121111028/https://www.wort.lu/fr/culture/mon-journal-de-cannes-iii-dieu-fait-debat-sur-la-croisette-4fb7d2b9e4b022d75bf6c265 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; die voormalige direkteur van Sacem Luxembourg,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 Januarie 2004 |title=Start from scratch |url=https://www.land.lu/page/article/521/2521/DEU/index.html |website=land.lu |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=5 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005193419/https://www.land.lu/page/article/521/2521/DEU/index.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; en die voormalige president van die Luxemburgse Rolprentfonds.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wagener |first=Renée |date=2 Maart 2011 |title=Politique Culturelle: &quot; La culture dépasse le côté matériel des choses &quot; |url=https://www.woxx.lu/politique-culturelle-la-culture-depasse-le-cote-materiel-des-choses/ |website=woxx.lu |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122071450/https://www.woxx.lu/politique-culturelle-la-culture-depasse-le-cote-materiel-des-choses/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bob Krieps neuer Präsident des Luxemburger Filmfonds |url=https://www.wort.lu/de/lokales/bob-krieps-neuer-praesident-des-luxemburger-filmfonds-4f61c918e4b0860580aa85c2 |date=15 Maart 2012 |website=wort.lu |language=de |access-date=22 November 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121111509/https://www.wort.lu/de/lokales/bob-krieps-neuer-praesident-des-luxemburger-filmfonds-4f61c918e4b0860580aa85c2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Année 2013 fructueuse: Le Fonds national de soutien à la production audiovisuelle dresse son bilan |url=https://filmfund.gouvernement.lu/en/actualites.gouvernement%2Bfr%2Bactualites%2Btoutes_actualites%2Bcommuniques%2B2014%2B07-juillet%2B21-filmfund.html |website=Film Fund Luxembourg |date=21 Julie 2014 |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121111025/https://filmfund.gouvernement.lu/en/actualites.gouvernement+fr+actualites+toutes_actualites+communiques+2014+07-juillet+21-filmfund.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Verskeie van haar rolprente is befonds deur die Luxemburgse Rolprentfonds,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vicky Krieps |url=https://www.filmfund.lu/content/search?SearchText=vicky+krieps&amp;x=0&amp;y=0 |website=Film Fund Luxembourg |access-date=22 November 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121095806/https://www.filmfund.lu/content/search?SearchText=vicky+krieps&amp;x=0&amp;y=0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; wat onder leiding staan van die Ministrie van Kultuur, wat besluit watter rolprente deur staatsubsidies befonds sal word.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Le système luxembourgeois d'aide à la production audiovisuelle |url=https://www.forum.lu/wp-content/uploads/2017/03/371_Thill.pdf |website=forum.lu |date=Maart 2017 |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=8 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230308042627/https://www.forum.lu/wp-content/uploads/2017/03/371_Thill.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Luxembourg Film Fund |url=https://luxembourg.public.lu/fr/societe-et-culture/creation-artistique/film-fund.html |website=luxembourg.public.lu |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121112713/https://luxembourg.public.lu/fr/societe-et-culture/creation-artistique/film-fund.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=La justice saisie dans l'affaire du Film Fund |url=https://paperjam.lu/article/justice-saisie-dans-affaire-fi |website=Paperjam News |date=11 December 2019 |language=fr |access-date=22 November 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121112528/https://paperjam.lu/article/justice-saisie-dans-affaire-fi |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Haar oupa aan vaderskant, Robert Krieps, was 'n politikus, oorlogstydse lid van die Luxemburgse weerstandsbeweging,&lt;ref name=&quot;Guardian18&quot; /&gt; en Luxemburg se Minister van Justisie, Nasionale Opvoeding en Kultuur in die 1970's en 1980's.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 April 2015 |title=Luxembourg new stamp issues in May 2015 |url=https://www.sepacstamps.eu/luxembourg-new-stamp-issues-in-may-2015/ |website=SEPAC Stamps |access-date=22 November 2022 |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122070326/https://www.sepacstamps.eu/luxembourg-new-stamp-issues-in-may-2015/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Krieps het haar eerste toneelspelervarings by die Lycée de Garçons sekondêre skool in Luxemburgstad gehad, waar sy opleiding aan die Conservatoire de Luxembourg ontvang het. Eerder as om by een van die dramaskole in te skryf, het sy deelgeneem aan 'n maatskaplike projek by die laerskool van 'n plakkerskamp naby [[Knysna]]. Dit het haar vasberadenheid bevestig om toneelspel te studeer, met die doel om op teaterverhoë op te tree.&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=http://www.filmreakter.lu/film-luxembourg/vicky-und-der-schmetterling/ |last=Scheffen |first=Jean-Louis |title=Vicky und der Schmetterling |magazine=Télécran |language=Duits |access-date=2018-01-28 |archive-date=2019-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190910025647/http://www.filmreakter.lu/film-luxembourg/vicky-und-der-schmetterling/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Krieps het die Zürichse Universiteit van die Kunste bygewoon, terwyl sy ondervinding as aktrise opgedoen het by die Schauspielhaus Zürich.

[[Lêer:MKr23223 Vicky Krieps (Ingeborg Bachmann, Berlinale 2023).jpg|duimnael|regs|Vicky Krieps in Februarie 2023 tydens die Internationale Filmfestspiele Berlin (Berlinale)]]
[[Lêer:2019-01-31-Vicky Krieps-DFP 2019-4197.jpg|duimnael|regs|Krieps tydens die toekenningsseremonie van die 2019 Deutschen Fernsehpreises]]

== Filmografie ==
=== Rolprente ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Jaar
! Titel
! Rol
! Notas
|-
| 2008
| ''La Nuit passée''
| Christina
| Kortfilm
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2009
| ''X on a Map''
| Ana
| Kortfilm
|-
| ''House of Boys''
| Bloemiste 
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | 2011
| ''Legal.Illegal''
| Kicki
| Kortfilm
|-
| ''If Not Us, Who?''
| Dörte
|
|-
| ''Hanna''
| Johanna Zadek
|
|-
| ''Elle ne pleure pas, elle chante''
| Verpleegster
|
|-
| ''Anonymous''
| Bessie Vavasour
|
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | 2012
| ''Formentera''
| Mara
|
|-
| ''D'Belle Epoque''
| Belle
| Dokumentêre program
|-
| ''The Treasure Knights and the Secret of Melusina''
| Marie Kutter
|
|-
| ''Two Lives''
| Kathrin Lehnhaber
|
|-
| ''Measuring the World''
| Johanna Gauss
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2013
| ''Tied''
| Angel
|
|-
| ''Möbius''
| Olga
|
|-
| ''Before the Winter Chill''
| Caroline
|
|-
| ''Brotherhood of Tears''
| Russiese dame
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2014
| ''A Most Wanted Man''
| Niki
|
|-
| ''Meer zwischen uns''
| Karen
| Kortfilm
|-
| ''The Chambermaid Lynn''
| Lynn
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2015
| ''M wie Martha''
| Helene
| Kortfilm
|-
| ''Pitter Patter Goes My Heart''
| Lisa
| Kortfilm
|-
| ''Outside the Box''
| Yvonne von Geseke
|
|-
| ''Colonia Dignidad''
| Ursel
|
|-
| 2016
| ''Was hat uns bloß so ruiniert''
| Stella
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2017
| ''The Young Karl Marx''
| Jenny von Westphalen
|
|-
| ''Gutland''
| Lucy Loschetter
|
|-
| ''Phantom Thread''
| Alma Elson
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2018
| ''3 Days in Quiberon''
| Hotelbediende
|
|-
| ''The Girl in the Spider's Web''
| Erika Berger
|
|-
| 2019
| ''The Last Vermeer''
| Minna Holberg
|
|-
| 2020
| ''Faithful''
| Hélène Iveton
|
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | 2021
| ''Next Door''
| Target
| Kameeverskyning
|-
| ''Bergman Island''
| Chris
|
|-
| ''Old''
| Prisca Cappa
|
|-
| ''Beckett''
| Lena
|
|-
| ''The Survivor''
| Miriam Wofsoniker
|
|-
| ''Hold Me Tight''
| Clarisse
|
|-
|rowspan=&quot;2&quot; | 2022
| ''Corsage''
| [[Elisabeth van Oostenryk-Hongarye]]
| Ook uitvoerende vervaardiger
|-
| ''More Than Ever''
| Hélène
|
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2023
| ''Ingeborg Bachmann – Journey into the Desert''
| [[Ingeborg Bachmann]]
|
|-
| ''The Three Musketeers: D'Artagnan''
| rowspan=&quot;2&quot; | Anna van Oostenryk
|
|-
| ''The Three Musketeers: Milady''
|
|-
| ''The Dead Don't Hurt''
| Vivienne Le Coudy
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2022/film/global/viggo-mortensen-vicky-krieps-dead-dont-hurt-1235394823/|title=Viggo Mortensen to Direct Western 'The Dead Don't Hurt,' Starring Vicky Krieps|website=Deadline|date=6 Oktober 2022 |access-date=21 Januarie 2023|archive-date=21 Januarie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230121112414/https://variety.com/2022/film/global/viggo-mortensen-vicky-krieps-dead-dont-hurt-1235394823/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2024
| ''Went Up the Hill''
| Jill
| 
|-
| rowspan=5| 2025
| ''Hot Milk''
| Ingrid
|
|-
| ''Love Me Tender''
| Clémence
| 
|-
| ''Re-creation''
| Jurielid no. 8
|-
| ''Yakushima's Illusion''
| Corry
| &lt;ref name=&quot;busan:hr&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/locarno-vicky-krieps-naomi-kawase-film-yakushimas-illusion-1236331176/ |title=Locarno Adds Vicky Krieps-Starring 'Yakushima's Illusion' From Naomi Kawase to Competition |author=Georg Szalai |website= The Hollywood Reporter|date=29 Julie 2025|access-date=29 Julie 2025|lang=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Father Mother Sister Brother'' 
| Lilith 
| &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.worldofreel.com/blog/2024/1/25/wijb5dzccyv4g1hgw3n3jhoc9kiow1 |title=Vicky Krieps Cast in Jim Jarmusch's 'Father, Mother, Sister, Brother' |date=19 Augustus 2019 |access-date=20 Mei 2025 |archive-date=25 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125210013/https://www.worldofreel.com/blog/2024/1/25/wijb5dzccyv4g1hgw3n3jhoc9kiow1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| Sal aangekondig word
| ''The Idiots''
| Sal aangekondig word
|
|-
|}

=== Televisie ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Jaar
! Titel
! Rol
! Notas
|-
| 2011
| ''Tatort''
| Mariam Sert
| Episode: &quot;Eine bessere Welt&quot;
|-
| 2012
| ''Rommel''
| Gravin de La Rochefoucauld
| Televisiefilm
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2014
| ''Elly Beinhorn – Alleinflug''
| Elly Beinhorn
| Televisiefilm
|-
| ''Das Zeugenhaus''
| Marie-Claude Vaillant-Couturier
| Televisiefilm
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015
| ''Tag der Wahrheit''
| Ursel
| Televisiefilm
|-
| ''Mon cher petit village''
| Elisabeth
| Televisiefilm
|-
| 2017
| ''Der Kriminalist''
| Dr. Kim Koch
| Episode: &quot;Hochrisiko&quot;
|-
| 2018–2020
| ''Das Boot''
| Simone Strasser
| 10 episodes
|-
| 2025
| ''Monster: The Ed Gein Story''
| Ilse Koch
|
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{commons category}}
* {{Official website|https://vickykrieps.com/}}
* {{IMDb name}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Krieps, Vicky}}
[[Kategorie:Geboortes in 1983]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Duitse aktrises]]</text>
      <sha1>p4zobo3bw9fqrewdlhe9xr3htpoerhb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doodstraf in Saoedi-Arabië</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455558</id>
    <revision>
      <id>3362219</id>
      <parentid>3042881</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63592" sha1="litvxmh7rrcdvtu02qr85mhg6uqikao" xml:space="preserve">Die [[doodstraf]] is 'n wettige straf in [[Saoedi-Arabië]]. Die meeste teregstellings in hierdie land word deur middel van onthoofding uitgevoer. Saoedi-Arabië is die enigste land wat hierdie metode gebruik.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=An execution every two days: Saudi Arabia's surge in killings |url=https://www.amnesty.org.uk/execution-every-two-days-saudi-arabia-surge-killings |besoekdatum=2024-01-07 |webwerf=www.amnesty.org.uk |argiefdatum=2024-01-07 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240107194739/https://www.amnesty.org.uk/execution-every-two-days-saudi-arabia-surge-killings |url-status=dood}}&lt;/ref&gt; Die doodstraf word vir beide dodelike en nie-dodelike misdade (insluitende [[Dwelmmiddel|dwelmoortredings]], sedemisdrywe, &quot;[[Kulkuns|towery]]&quot; en &quot;[[heksery]]&quot;), sowel as vir minderjarige oortreders opgelê.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Verwys web |datum=2024-12-25 |titel=Saudi executions rose sharply in 2024 |url=https://edition.cnn.com/2024/12/25/middleeast/saudi-executions-rose-sharply-2024/index.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20241225151328/https://edition.cnn.com/2024/12/25/middleeast/saudi-executions-rose-sharply-2024/index.html |argiefdatum=2024-12-25 |url-status=lewendig |webwerf=CNN |taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Verwys nuus |datum=2025-11-12 |titel=‘I’ll be executed on Tuesday’: families reveal panicked last calls from foreigners on Saudi’s death row |url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/nov/12/foreign-prisoners-killed-saudi-arabian-jail-tabuk-prison-egyptians-executed-non-violent-drug-crimes-mohammed-bin-salman |werk=The Guardian |taal=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; Meer as twee derdes van diegene wat tereggestel word, is van nie-dodelike dwelmoortredings aangekla.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Onder diegene wat tereggestel is, is indiwidue wat van nie-dodelike [[terrorisme]] aangekla is, 'n aanklag wat teen indiwidue gebruik is wat aan proteste teen die [[Outoritarisme|outoritêre]] bedeling in Saoedi-Arabië deelgeneem het.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Doodsvonnisse word byna heeltemal op die stelsel van geregtelike vonnisdiskresie (''tazir'') gebaseer, in lyn met die klassieke beginsel van die vermyding van strawwe wat deur [[Sjaria]] voorgeskryf word (''hoedoed'') waar moontlik.&lt;ref name=&quot;vikor&quot;&gt;{{Verwys boek |voornaam=Knut S. |van=Vikør |jaar=2005 |titel=Between God and the Sultan: A History of Islamic Law |url=https://archive.org/details/betweengodsultan0000vikr |url-toegang=registrasie |uitgewer=Oxford University Press |bladsye=[https://archive.org/details/betweengodsultan0000vikr/page/266 266]-267}}&lt;/ref&gt; Hierdie vonnisse het in die 1970's in reaksie op 'n toename in geweldmisdaad toegeneem. Soortgelyke veranderinge het in die laat 20ste eeu in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en op die [[China|Chinese vasteland]] plaasgevind.&lt;ref name=&quot;vikor&quot; /&gt; 'n Sentrale plein in die koninkryk se hoofstad, [[Riaad]], het in die [[Weste]] as &quot;tjop-tjop-plein&quot; bekend geraak as gevolg van openbare teregstellings daar.

Saoedi-Arabië het in 2022 meer mense as in enige jaar in die vorige drie dekades tereggestel,&lt;ref name=&quot;amn2022&quot; /&gt; en die getal het daarna verder gestyg: in 2025 is 356 mense tereggestel, die tweede agtereenvolgende jaar waarin die koninkryk sy eie rekord verbreek het.&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot;&gt;{{Maroela Media |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/wereld/teregstellingsrekord-vir-saoedi-arabie-in-2025/ |titel=Teregstellingsrekord vir Saoedi-Arabië in 2025 |datum=1 Januarie 2026}}&lt;/ref&gt; Massateregstellings is in 2016, 2019 en 2022 uitgevoer, waarvan dié van 2022 die omvangrykste in die land se geskiedenis was.&lt;ref name=&quot;aljazeera-81&quot; /&gt; Die onthoofdings en die groot getalle het die koninkryk herhaaldelik in die buiteland onder skoot gebring, veral waar buitelandse werkers en politieke betogers tereggestel is.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|175}}

== Aantal teregstellings ==
Die koninkryk het die volgende aantal mense in die jare sedert 2015 tereggestel:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Teregstellings
|-
| 2015 || minstens 158&lt;ref name=&quot;independent-2015&quot;&gt;{{Verwys nuus |datum=1 Januarie 2016 |titel=Saudi Arabia ends 2015 with one final execution |koerant=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-ends-2015-with-one-final-execution-a6793506.html |besoekdatum=20 Oktober 2017 |argiefdatum=21 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171021111739/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-ends-2015-with-one-final-execution-a6793506.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016 || minstens 154&lt;ref name=&quot;amn&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Death sentences and executions in 2016 |datum=11 April 2017 |url=https://www.amnesty.org/en/documents/act50/5740/2017/en/ |besoekdatum=21 Augustus 2017 |uitgewer=amnesty.org |argiefdatum=17 Julie 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170717082846/https://www.amnesty.org/en/documents/act50/5740/2017/en/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017 || minstens 146&lt;ref name=&quot;amnesty-2017&quot;&gt;{{Verwys web |datum=2018-04-12 |titel=The Death Penalty in 2017: Facts and Figures |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/04/death-penalty-facts-and-figures-2017/ |besoekdatum=2018-07-16 |uitgewer=[[Amnesty International]] |argiefdatum=2018-08-03 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180803022628/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/04/death-penalty-facts-and-figures-2017/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018 || minstens 149&lt;ref name=&quot;dpw-land&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Death Penalty Worldwide |url=http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?141-9chk=on&amp;hideinfo=on |besoekdatum=2019-10-25 |webwerf=deathpenaltyworldwide.org |argiefdatum=2019-06-16 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190616025908/http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?141-9chk=on&amp;hideinfo=on |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019 || 184&lt;ref name=&quot;independent-2019&quot;&gt;{{Verwys nuus |outeur=Sullivan, Rory |datum=15 April 2020 |titel=Saudi Arabia has carried out 800 executions since 2015, says rights group |werk=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executions-death-toll-human-rights-king-salman-a9466741.html |besoekdatum=23 April 2020 |argiefdatum=21 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200421171202/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executions-death-toll-human-rights-king-salman-a9466741.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020 || 69
|-
| 2021 || 67&lt;ref name=&quot;esohr-2021&quot; /&gt;
|-
| 2022 || 196&lt;ref name=&quot;dpw-databasis&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Database |url=https://deathpenaltyworldwide.org/database/ |besoekdatum=2022-11-16 |webwerf=Cornell Center on the Death Penalty Worldwide |datum=24 Desember 2019 |taal=en-US |argiefdatum=2022-11-16 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221116154234/https://deathpenaltyworldwide.org/database/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || 172&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Verwys web |datum=2024-01-02 |titel=Saudi executed 172 in 2023, as bloodiest years in kingdom's history continue, rights group warns |url=https://www.middleeastmonitor.com/20240102-saudi-executed-172-in-2023-as-bloodiest-years-in-kingdoms-history-continue-rights-group-warns/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20240520081603/https://www.middleeastmonitor.com/20240102-saudi-executed-172-in-2023-as-bloodiest-years-in-kingdoms-history-continue-rights-group-warns/ |argiefdatum=2024-05-20 |besoekdatum=2024-10-14 |webwerf=Middle East Monitor}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || 338 of 345&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;esohr-2024&quot;&gt;{{Verwys web |datum=2025-01-05 |titel=عهد الدم: رقم تاريخي للإعدام في السعودية ٢٠٢٤ – المنظمة الأوروبية السعودية لحقوق الإنسان |url=https://www.esohr.org/en/%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D9%82%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%84%D9%84%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20250106165329/https://www.esohr.org/en/%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D9%82%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D9%84%D9%84%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A/ |argiefdatum=2025-01-06 |url-status=lewendig |besoekdatum=2025-01-06 |taal=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;magid&quot; /&gt;
|-
| 2025 || 356&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;afp-2025&quot; /&gt;
|}

Die skerp daling in 2020 was die gevolg van 'n moratorium op die doodstraf vir dwelmverwante oortredings,&lt;ref name=&quot;abcnews-daling&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Dramatic drop in Saudi executions after laws changed in 2020 |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/dramatic-drop-saudi-executions-laws-changed-2020-75317758 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20210526231917/https://abcnews.go.com/International/wireStory/dramatic-drop-saudi-executions-laws-changed-2020-75317758 |argiefdatum=2021-05-26 |besoekdatum=2021-05-26 |webwerf=ABC News |taal=en}}&lt;/ref&gt; nadat die koninkryk voorgestel het om die doodstraf vir hierdie en ander oortredings sonder geweld af te skaf.&lt;ref name=&quot;times-mbs&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=Spencer |voornaam=Richard |titel=Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman to end death penalty for drug crimes |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-to-end-death-penalty-for-drug-crimes-zm3xjbm0c |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20210114093949/https://www.thetimes.co.uk/article/saudi-crown-prince-mohammed-bin-salman-to-end-death-penalty-for-drug-crimes-zm3xjbm0c |argiefdatum=2021-01-14 |besoekdatum=2021-01-13 |koerant=The Times |taal=en |issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wapo-dwelms&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=Fahim |voornaam=Kareem |titel=Saudi Arabia, a world leader in executions, weighs ending capital punishment for drug crimes |url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executions-mbs/2020/08/26/b6488bb4-e314-11ea-82d8-5e55d47e90ca_story.html |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20210114124210/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executions-mbs/2020/08/26/b6488bb4-e314-11ea-82d8-5e55d47e90ca_story.html |argiefdatum=2021-01-14 |besoekdatum=2021-01-13 |koerant=Washington Post |taal=en-US |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt; Volgens die Europese Saoedi-organisasie vir Menseregte was daar nietemin 67 teregstellings in 2021, meer as dubbel dié van die vorige jaar. In Januarie 2022 is minstens 43 aangehoudenes, waaronder 12 minderjariges, met teregstelling gedreig.&lt;ref name=&quot;esohr-2021&quot;&gt;{{Verwys web |titel=إعدامات السعودية 2021: اضطراب القرار السياسي – المنظمة الأوروبية السعودية لحقوق الإنسان |url=https://www.esohr.org/en/%d8%a5%d8%b9%d8%af%d8%a7%d9%85%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d9%8a%d8%a9-2021-%d8%a7%d8%b6%d8%b7%d8%b1%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%b1%d8%a7%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20220218191429/https://www.esohr.org/en/%D8%A5%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9-2021-%D8%A7%D8%B6%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A/ |argiefdatum=2022-02-18 |besoekdatum=2022-02-18}}&lt;/ref&gt;

Teen 18 Julie 2024 was 106 mense reeds tereggestel, sewe van hulle vir dwelmverwante oortredings, teenoor minstens 74 teen dieselfde tyd die vorige jaar.&lt;ref name=&quot;newarab-2024&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi Arabia has executed over 100 people so far in 2024 |url=https://www.newarab.com/news/saudi-arabia-has-executed-over-100-people-so-far-2024 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20240723173950/https://www.newarab.com/news/saudi-arabia-has-executed-over-100-people-so-far-2024 |argiefdatum=2024-07-23 |besoekdatum=2024-10-14 |webwerf=The New Arab}}&lt;/ref&gt; Teen 9 Oktober het die getal 213 bereik, op daardie stadium die hoogste wat ooit in 'n enkele jaar in die koninkryk aangeteken is.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Verwys web |van=Asem |voornaam=Sondos |datum=2024-10-09 |titel=Saudi Arabia executes 213 people in less than 10 months, setting new record |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-executed-213-10-months-record |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20241009120603/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-executed-213-10-months-record |argiefdatum=2024-10-09 |besoekdatum=2024-10-14 |webwerf=Middle East Eye |taal=en}}&lt;/ref&gt; Die 345 teregstellings van 2024 was amper presies dubbel die 172 van 2023, en volgens die menseregte-organisasie Reprieve was meer as 150 van hulle vir nie-dodelike misdade.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;esohr-2024&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;magid&quot; /&gt;

In die eerste helfte van 2025 is 180 teregstellings uitgevoer.&lt;ref name=&quot;amnesty-2025&quot;&gt;{{Verwys web |datum=2025-07-06 |titel=Escalation of executions in Saudia Arabia for drug-related offences |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/saudi-arabia-escalation-executions-foreign-nationals-drug-related-offences/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20250707022135/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/saudi-arabia-escalation-executions-foreign-nationals-drug-related-offences/ |argiefdatum=2025-07-07 |url-status=lewendig |besoekdatum=2025-07-07 |webwerf=Amnesty International |taal=en}}&lt;/ref&gt; Ontleders skryf die toename grootliks aan die koninkryk se &quot;oorlog teen dwelms&quot; toe, aangesien 243 van die 356 teregstellings van 2025 vir dwelmverwante oortredings alleen was.&lt;ref name=&quot;afp-2025&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=France-Presse |voornaam=Agence |datum=2026-01-01 |titel=Executions in Saudi Arabia hit highest number on record in 2025 |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/01/executions-saudi-arabia-highest-number-ever-2025 |besoekdatum=2026-01-01 |werk=The Guardian |taal=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;maroela-20260101&quot; /&gt; Teen laat Desember 2025 het Reprieve 347 teregstellings aangeteken, en verskeie menseregtegroepe het die nuwe rekord veroordeel.&lt;ref name=&quot;bbc-2025&quot;&gt;{{Verwys web |datum=2025-12-21 |titel=Saudi Arabia: Rights groups condemn new record number of executions in 2025 |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg5m49j14pyo |argief-url=https://web.archive.org/web/20251222025034/https://www.bbc.com/news/articles/cg5m49j14pyo |argiefdatum=2025-12-22 |url-status=lewendig |besoekdatum=2025-12-22 |webwerf=www.bbc.com |taal=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== Metode ==
Saoedi-Arabië se strafregstelsel is op Sjaria gebaseer. Teregstellings word gewoonlik deur middel van onthoofding met 'n [[swaard]] uitgevoer, maar soms word dit deur middel van 'n [[vuurwapen]] of [[vuurpeloton]] uitgevoer.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-executions/saudis-may-carry-out-executions-by-firing-squad-reports-idUSBRE92A0PK20130311 |titel=Saudis may carry out executions by firing squad: reports |datum=11 Maart 2013 |koerant=[[Reuters]] |besoekdatum=2 Oktober 2020 |argiefdatum=7 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201007183431/https://www.reuters.com/article/us-saudi-executions/saudis-may-carry-out-executions-by-firing-squad-reports-idUSBRE92A0PK20130311 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Vonnisse word hoofsaaklik ná skulderkenning opgelê. Volgens Human Rights Watch (''Menseregtewag'') word die meeste skulderkennings deur middel van [[marteling]] verkry. Sedert April 2020 word minderjariges wat misdaad pleeg nie meer tereggestel wanneer hulle 18 jaar oud word nie, maar word hulle eerder tot 'n maksimum van 10 jaar [[tronkstraf]] in 'n [[Tronk|gevangenis]] vir jeugdiges gevonnis.&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{Verwys nuus |datum=2020-04-26 |titel=Saudi Arabia scraps execution for those who committed crimes as minors: Commission |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights-execution-idUSKCN2280LI |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200427065058/https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights-execution-idUSKCN2280LI |argiefdatum=2020-04-27 |besoekdatum=2020-04-26 |werk=Reuters |taal=en}}&lt;/ref&gt; Die verbod het uit 'n koninklike dekreet van 26 April 2020 gevolg.&lt;ref name=&quot;reprieve-37&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Reuters&quot; /&gt; Die koninkryk het sulke oortreders voorheen tereggestel, hoewel dit die Konvensie oor die Regte van die Kind onderteken het.&lt;ref name=&quot;iba-2020&quot;&gt;{{Verwys web |datum=1 Mei 2020 |titel=IBAHRI welcomes Saudi Arabia's move towards total abolition of the death penalty |url=https://www.ibanet.org/Article/NewDetail.aspx?ArticleUid=0fc3dff0-7579-4ef9-a190-2965217a1f1b |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20230118134942/https://www.ibanet.org/article/0fc3dff0-7579-4ef9-a190-2965217a1f1b |argiefdatum=18 Januarie 2023 |besoekdatum=4 Mei 2020 |werk=International Bar Association}}&lt;/ref&gt;

Volgens 'n verslag van 2018 deur die Europese Saoedi-organisasie vir Menseregte het die aantal onthoofdings in die koninkryk gedurende die eerste kwartaal van 2018 met meer as 70 persent toegeneem in vergelyking met dieselfde periode in 2017.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://ifpnews.com/wired/number-of-beheadings-in-saudi-arabia-rises-by-70/ |titel=Number of Beheadings in Saudi Arabia Rises by 70% |webwerf=IFPNews.com |datum=2018-04-21 |besoekdatum=2018-04-23 |argiefdatum=2018-04-23 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180423170649/http://ifpnews.com/wired/number-of-beheadings-in-saudi-arabia-rises-by-70/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; 2024 was die jaar met die meeste onthoofdings in etlike dekades (330).&lt;ref name=&quot;magid&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

=== Openbare teregstellings ===
[[Lêer:Dira Square.JPG|duimnael|regs|Deera-plein in sentrale Riaad]]
Saoedi-Arabië het tot onlangs teregstellings in die openbaar uitgevoer, maar dit is onbekend of hierdie praktyk voortduur. Daar is geen rekord van openbare teregstellings in 2022 nie.&lt;ref name=&quot;amn2022&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Death sentences and executions 2022 |url=https://www.amnesty.org/en/documents/act50/6548/2023/en/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20240106212239/https://www.amnesty.org/en/documents/act50/6548/2023/en/ |argiefdatum=2024-01-06 |url-status=lewendig |besoekdatum=2024-01-07 |webwerf=Amnesty International |datum=16 Mei 2023 |taal=en}}&lt;/ref&gt; ''[[Reuters]]'' het in 2024 berig dat Deera-plein, die voormalige plek vir openbare onthoofdings,&lt;ref name=&quot;cbs-saudijustice&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.cbsnews.com/news/saudi-justice/ |titel=Saudi Justice? |datum=5 Desember 2007 |werk=CBS News |besoekdatum=18 Julie 2011 |argiefdatum=4 Junie 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110604184358/http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/06/60minutes/main615986.shtml |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; ten spyte van die toenemende aantal teregstellings &quot;deur kafees en [[Restaurant|restaurante]] gedomineer geraak het met byna geen teken van sy bloedige verlede nie&quot;.&lt;ref name=&quot;magid&quot;&gt;{{Verwys web |van=Magid |voornaam=Pesha |datum=24 Desember 2024 |titel=Saudi executions rose sharply in 2024 |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-executions-rose-sharply-2024-2024-12-24 |webwerf=[[Reuters]] |besoekdatum=25 Januarie 2025}}&lt;/ref&gt;

Openbare onthoofdings het gewoonlik omstreeks 9:00 plaasgevind. Die veroordeelde persoon loop na 'n binnehof naby die hof en kniel voor die beul. 'n Polisiebeampte kondig die misdade wat deur die persoon gepleeg is aan en die onthoofding vind plaas. Die beul gebruik 'n swaard bekend as 'n ''sulthan'' om die veroordeelde persone se [[kop]] van sy of haar [[lyf]] by die [[Nekwerwel|nek]] te verwyder.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde23/004/1993/en/ |titel=Saudi Arabia: An upsurge in public executions |webwerf=Amnesty International |datum=30 Junie 1993 |besoekdatum=2018-11-21 |argiefdatum=2018-11-22 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181122054039/https://www.amnesty.org/en/documents/mde23/004/1993/en/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; 'n Lykskouer ondersoek die lyk en verklaar die veroordeelde [[dood]], waarna 'n polisiebeampte weer die misdade wat deur die onthoofde veroordeelde gepleeg is, aankondig, en die proses is voltooi. Professionele beule het al soveel as 10 mense in een dag onthoof.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.ibtimes.com/justice-sword-saudi-arabias-embrace-death-penalty-780819 |titel=Justice By The Sword: Saudi Arabia's Embrace Of The Death Penalty |uitgewer=Ibtimes.com |datum=2012-09-11 |besoekdatum=2014-04-05 |argiefdatum=2014-04-07 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140407121151/http://www.ibtimes.com/justice-sword-saudi-arabias-embrace-death-penalty-780819 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

[[Kruisiging]] van die onthoofde lyk word soms in gevalle waar die persoon 'n kindermolesteerder of [[Verkragting|verkragter]] is, beveel.&lt;ref name= Miethe&gt;{{Verwys boek |titel=Punishment: a comparative historical perspective |url=https://archive.org/details/punishmentcompar00miet_924 |url-toegang=beperk |van=Miethe |voornaam=Terance D. |outeur2=Lu, Hong |jaar=2004 |isbn=978-0-521-60516-8 |bladsy=[https://archive.org/details/punishmentcompar00miet_924/page/n76 63] |uitgewer=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt; In 2009 het die ''Saoedi-koerant'' byvoorbeeld berig dat &quot;'n hof in Abha die leier van 'n gewapende bende ter dood en tot kruisiging vir drie dae (openbare vertoning van die onthoofde lyk) en ses ander bendelede tot onthoofding veroordeel het vir hul rol in rooftogte by juwelierswinkels in Asir.&quot;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=Death, crucifixion, for jewelry gang |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentID=2009080545807 |koerant=The Saudi Gazette |datum=5 Augustus 2009 |besoekdatum=8 Augustus 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120218113456/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&amp;contentID=2009080545807 |argiefdatum=18 Februarie 2012 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

In 2003 het Mohammed Saad al-Besji, wat die [[BBC]] as &quot;Saoedi-Arabië se voorste beul&quot; beskryf het, 'n skaars onderhoud aan ''Arabiese Nuus'' gegee.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt; Hy het sy eerste teregstelling in 1998 beskryf: &quot;Die misdadiger was vasgebind en geblinddoek. Met een slag het ek sy kop afgekap. Dit het meters ver gerol... Mense was verstom hoe vinnig [die swaard] 'n kop van 'n lyf kan skei.&quot;&lt;ref name= BBCexecutioner&gt;{{Verwys nuus |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2966790.stm |titel=Saudi executioner tells all |datum=5 Junie 2003 |werk=BBC News |besoekdatum=11 Julie 2011 |argiefdatum=1 April 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090401233508/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2966790.stm |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Hy het ook gesê dat hy voor 'n teregstelling die familie van die slagoffer van die misdaad besoek om vergifnis vir die misdadiger te vra, wat daartoe kan lei dat die misdadiger se lewe gespaar word.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt; Wanneer die teregstelling voortgaan, is sy enigste gesprek met die gevangene om hom of haar te beveel om die [[Islam|Moslem]]-geloofsbelydenis bekend as die [[Sjahada]] af te lê.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt; &quot;Wanneer hulle by die teregstellingsarea aankom, verdwyn hul krag. Dan lees ek die teregstellingsbevel, en op 'n sein kap ek die gevangene se kop af,&quot; het hy gesê.&lt;ref name= BBCexecutioner/&gt;

== Kapitale misdade ==
Die Saoedi-reg laat die doodstraf tegnies vir 'n verskeidenheid misdade toe:
{{Div col|colwidth=16em}}
* Afvalligheid van die Islam&lt;ref name=&quot;independent-ateïsme&quot;&gt;{{Verwys nuus |van1=McKernan |voornaam1=Bethan |titel=Man 'sentenced to death for atheism' in Saudi Arabia |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-man-sentenced-death-atheism-ahmad-al-shamri-hafar-al-batin-appeal-denied-a7703161.html |uitgewer=Independent.co.uk |besoekdatum=2017-12-28 |argiefdatum=2018-06-24 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180624075547/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-man-sentenced-death-atheism-ahmad-al-shamri-hafar-al-batin-appeal-denied-a7703161.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
* [[Hoogverraad]]
* [[Homoseksualiteit]]&lt;ref name=&quot;ilga-2015&quot;&gt;{{Verwys web |van1=Carroll |voornaam1=Aengus |van2=Itaborahy |voornaam2=Lucas Paoli |datum=Mei 2015 |titel=State-Sponsored Homophobia: A World Survey of Laws: criminalisation, protection and recognition of same-sex love |url=https://ilga.org/downloads/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2015.pdf |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20190202012457/https://ilga.org/downloads/ILGA_State_Sponsored_Homophobia_2015.pdf |argiefdatum=2 Februarie 2019 |besoekdatum=6 Mei 2016 |webwerf=International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex association}}&lt;/ref&gt;
* [[Spioenasie]]&lt;ref name=&quot;dpw-saoedi&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=saudi+arabia |titel=The Death Penalty in saudi arabia |uitgewer=Death Penalty Worldwide |besoekdatum=7 September 2017 |argiefdatum=14 September 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170914010614/http://www.deathpenaltyworldwide.org/country-search-post.cfm?country=saudi+arabia |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;
* [[Moord]]&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Verkragting&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Terrorisme&lt;ref name=&quot;bbc-nimr&quot; /&gt;
* Dwelmsmokkelary
* Gewapende roof&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Godslastering&lt;ref name=&quot;BBCexecutioner&quot; /&gt;
* Huisbraak met verswarende omstandighede, insluitende herhaalde oortreding&lt;ref name=&quot;dpw-saoedi&quot; /&gt;
* [[Owerspel]]; ongetroude oortreders kan tot 100 houe en getroude oortreders tot steniging gevonnis word&lt;ref name=&quot;straf-vir-owerspel&quot;&gt;Straf vir owerspel:
*{{Verwys boek |titel=Saudi Arabia A Country Study |van=Federal Research Division |jaar=2004 |isbn=978-1-4191-4621-3 |bladsy=304}}
*{{Verwys boek |outeur=IBP, Inc. |titel=Saudi Arabia Criminal Laws, Regulations and Procedures Handbook: Strategic Information, Regulations, Procedures |url=https://books.google.com/books?id=T23dCwAAQBAJ |datum=Junie 2015 |uitgewer=Lulu.com |isbn=978-1-5145-0792-6 |bladsy=91 |besoekdatum=2019-10-21 |argiefdatum=2023-01-18 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230118134940/https://books.google.com/books?id=T23dCwAAQBAJ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;
* Towery of heksery&lt;ref name=&quot;Miethe&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-pleidooie&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=Saleh |voornaam=Heba |datum=2008-02-14 |titel=Pleas for condemned Saudi 'witch' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7244579.stm |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20080314204516/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/7244579.stm |argiefdatum=2008-03-14 |werk=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-usher&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8598134.stm |titel=Death 'looms for Saudi sorcerer' |datum=2010-04-01 |werk=BBC News |voornaam=Sebastian |van=Usher |besoekdatum=2015-09-20 |argiefdatum=2020-04-20 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200420021429/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/8598134.stm |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jpost-heksery&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi Arabia's 'Anti-Witchcraft Unit' breaks another spell |url=https://www.jpost.com/Middle-East/Saudi-Arabias-Anti-Witchcraft-Unit-breaks-another-spell |webwerf=The Jerusalem Post |datum=20 Julie 2011 |besoekdatum=2015-09-14 |argiefdatum=2015-09-07 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150907150731/http://www.jpost.com/Middle-East/Saudi-Arabias-Anti-Witchcraft-Unit-breaks-another-spell |url-status=lewend |issn=0792-822X}}&lt;/ref&gt;
* Oorlogvoering teen God&lt;ref name=&quot;peiffer&quot;&gt;{{Verwys vaktydskrif |van1=Peifer |voornaam1=Elizabeth |titel=The Death Penalty In Traditional Islamic law And As Interpreted In Saudi Arabia And Nigeria |vaktydskrif=William &amp; Mary Journal of Women and the Law |datum=2005 |volume=11 |nommer=3 |bladsy=509 |url=http://scholarship.law.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&amp;context=wmjowl |besoekdatum=9 November 2015 |argiefdatum=17 Februarie 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160217102403/http://scholarship.law.wm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1132&amp;context=wmjowl |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;safwat&quot;&gt;{{Verwys vaktydskrif |van=Safwat |voornaam=Safia M. |datum=Junie 1982 |titel=Offences and Penalties in Islamic Law |vaktydskrif=Islamic Quarterly |volume=26 |nommer=3 |bladsye=149-181 |issn=0021-1842}}&lt;/ref&gt;
{{Div col end}}

=== Sjaria-agtergrond ===
Die Saoedi-regbank kan die doodstraf volgens drie kategorieë van strafbare oortreding in die Sjaria-reg oplê:&lt;ref name=&quot;otto&quot;&gt;{{Verwys boek |titel=Sharia Incorporated: A Comparative Overview of the Legal Systems of Twelve Muslim Countries in Past and Present |url=https://archive.org/details/shariaincorporat00otto |url-toegang=beperk |van=Otto |voornaam=Jan Michiel |jaar=2010 |isbn=978-90-8728-057-4 |uitgewer=Amsterdam University Press}}&lt;/ref&gt;{{rp|166}}

* ''Hoedoed'': vaste strawwe vir bepaalde misdade.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}} Hoedoed-misdade wat die doodstraf kan meebring, sluit afvalligheid, owerspel en sodomie in, hoewel die bewysvereiste hoog is en gewoonlik op 'n skulderkenning neerkom.&lt;ref name=&quot;dammer&quot;&gt;{{Verwys boek |titel=Comparative Criminal Justice Systems |van=Dammer |voornaam=Harry R. |outeur2=Albanese, Jay S. |jaar=2010 |isbn=978-0-495-80989-0 |bladsy=56 |uitgewer=Cengage Learning}}&lt;/ref&gt; Die straf vir owerspel is steniging, wat in baie dekades nie in Saoedi-Arabië uitgevoer is nie.&lt;ref name=&quot;batha-steniging&quot;&gt;{{Verwys web |van1=Batha |voornaam1=Emma |van2=Li |voornaam2=Ye |datum=29 September 2013 |titel=INFOGRAPHIC: Stoning: where is it legal? |url=https://news.news.trust.org/item/20130927160132-qt52c/ |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726174545/https://news.trust.org/item/20130927160132-qt52c/ |argiefdatum=2020-07-26 |webwerf=Thomson Reuters Foundation News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vogel&quot;&gt;{{Verwys boek |van=Vogel |voornaam=Frank E. |titel=Islamic law and legal system: studies of Saudi Arabia |jaar=1999 |isbn=978-90-04-11062-5 |bladsy=246 |uitgewer=BRILL}}&lt;/ref&gt;
* ''Qisas'': vergeldende strawwe volgens die beginsel van 'n oog vir 'n oog.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}} Qisas-misdade sluit moord in.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}} Die familie van iemand wat vermoor is, kan tussen die doodstraf en kwytskelding in ruil vir die betaling van ''diyya'' of bloedgeld deur die oortreder kies, en die strafregstelsel wag totdat die familie besluit het; die familie kan die oortreder ook heeltemal vergewe.&lt;ref name=&quot;mackey&quot;&gt;{{Verwys boek |van=Mackey |voornaam=Sandra |titel=The Saudis: Inside the Desert Kingdom |uitgewer=W.W. Norton and Company |jaar=2002 |isbn=0-393-32417-6 |bladsye=270-271}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wapo-bloedgeld&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Saudis Face Soaring Blood-Money Sums |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/26/AR2008072601785.html |koerant=The Washington Post |datum=27 Julie 2008 |besoekdatum=11 Julie 2011 |argiefdatum=12 November 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20121112180004/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/07/26/AR2008072601785.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Die bedrag wat geëis word, kan aansienlik wees: een verslag vermeld 'n som van $11&amp;nbsp;miljoen wat in ruil vir kwytskelding geëis is.&lt;ref name=&quot;wapo-bloedgeld&quot; /&gt;
* ''Tazir'': 'n algemene kategorie wat misdade insluit wat deur nasionale regulasies omskryf word, waarvan sommige met die dood strafbaar is, soos dwelmhandel.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|166}}

'n Skuldigbevinding vereis bewys op een van drie maniere:&lt;ref name=&quot;kritzer&quot;&gt;{{Verwys boek |titel=Legal Systems of the World: A Political, Social, and Cultural Encyclopedia |van=Kritzer |voornaam=Herbert M. |jaar=2002 |isbn=978-1-57607-231-8 |bladsy=1415}}&lt;/ref&gt;

# 'n Skulderkenning wat nie afgedwing is nie.&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt;
# Die getuienis van twee manlike getuies, behalwe in die geval van owerspel, waarvoor vier getuies vereis word. Hoedoed-misdade is hiervan uitgesluit, want daar word 'n skulderkenning ook vereis.&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt;
# 'n Bevestiging of ontkenning onder eed kan vereis word.&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt;

Die aflê van 'n [[eed]] word in 'n godsdienstige samelewing soos dié van Saoedi-Arabië besonder ernstig opgeneem,&lt;ref name=&quot;kritzer&quot; /&gt; en 'n weiering om 'n eed af te lê word as 'n skulderkenning beskou wat tot skuldigbevinding lei.&lt;ref name=&quot;beling&quot;&gt;{{Verwys boek |titel=King Faisal and the modernisation of Saudi Arabia |van=Beling |voornaam=Willard A. |jaar=1980 |isbn=0-7099-0137-2 |bladsy=117 |uitgewer=Croom Helm}}&lt;/ref&gt;

=== Owerspel ===
Die teregstellingsmetode vir owerspel deur getroude mense is steniging. Indien die skuldigbevinding op 'n skulderkenning gebaseer is, word die straf opgeskort as die beskuldigde die bekentenis terugtrek of die kuil verlaat terwyl die steniging aan die gang is. Indien die skuldigbevinding op die getuienis van vier getuies gebaseer is, moet die getuies self die steniging begin, en word die teregstelling opgeskort as hulle dit nie doen nie.&lt;ref name=&quot;islamweb&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.islamweb.net/emainpage/index.php?page=showfatwa&amp;Option=FatwaId&amp;Id=86838 |titel=Punishment for adultery in Islam |werk=islamweb.net |besoekdatum=2014-05-26 |argiefdatum=2014-12-10 |argief-url=https://web.archive.org/web/20141210173839/http://www.islamweb.net/emainpage/index.php?page=showfatwa&amp;Option=FatwaId&amp;Id=86838 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Sandra Mackey, skrywer van ''The Saudis: Inside the Desert Kingdom'', het in 1987 gesê dat doodsvonnisse onder die Koranwet vir owerspel in Saoedi-Arabië &quot;uiters skaars&quot; is, in teenstelling met die tradisionele reg van 'n vader om 'n dogter wat haar kuisheid geskend het, dood te maak. Volgens haar word aanklagte van owerspel nooit ligtelik gemaak nie, en word vroue juis omdat die straf so swaar is, teen ongegronde aantygings van seksuele wangedrag beskerm. Tydens 'n menseregtegesprek met Europese regsgeleerdes 'n paar jaar voor 1987 het 'n Saoedi-afgevaardigde erken dat dit moeilik is om iemand van owerspel skuldig te laat bevind. Mackey skryf dat een vrou in die twintig jaar tot 1987 na bewering deur steniging weens owerspel tereggestel is.&lt;ref name=&quot;mackey&quot; /&gt;

Prinses Misha'al is in 1977 verskeie keer in die kop geskiet omdat sy owerspel gepleeg het.&lt;ref name=&quot;independent-mishaal&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/fate-of-another-royal-found-guilty-of-adultery-1753012.html |titel=Fate of another royal found guilty of adultery |webwerf=Independent.co.uk |datum=20 Julie 2009 |besoekdatum=19 September 2017 |argiefdatum=2 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171002173148/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/fate-of-another-royal-found-guilty-of-adultery-1753012.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; 'n Ondersoek het aan die lig gebring dat sy nooit verhoor is nie en buitegeregtelik tereggestel is; vakkundiges beskryf haar teregstelling as 'n eerbemoord.&lt;ref name=&quot;pbs-prinses&quot;&gt;{{Verwys web |titel=A Talk With Antony Thomas {{!}} Death Of A Princess |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/princess/interviews/thomas.html |besoekdatum=2021-09-22 |webwerf=www.pbs.org |argiefdatum=2021-10-01 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211001225349/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/princess/interviews/thomas.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Heksery ===
Muree bin Ali bin Issa al-Asiri, by wie talismane gevind is, is in Junie 2012 in die suidelike provinsie Najran tereggestel. 'n Saoedi-vrou, Amina bin Salem Nasser, is in Desember 2011 in die Al Jawf-streek tereggestel nadat sy aan towery en heksery skuldig bevind is,&lt;ref name=&quot;telegraph-towery&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Saudi Arabia execution of 'sorcery' woman condemned |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8952641/Saudi-Arabia-execution-of-sorcery-woman-condemned.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20111214001629/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/saudiarabia/8952641/Saudi-Arabia-execution-of-sorcery-woman-condemned.html |argiefdatum=14 Desember 2011 |url-status=lewendig |url-toegang=intekening |besoekdatum=13 Desember 2011 |koerant=Daily Telegraph |datum=19 Februarie 2014}}&lt;/ref&gt; en 'n [[Soedan|Soedanese]] trekarbeider, Abdul Hamid bin Hussain bin Moustafa al-Fakki, is op 20 September 2011 om dieselfde rede in 'n parkeerterrein in [[Medina]] onthoof,&lt;ref name=&quot;sudantribune-towery&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Sudanese man executed in Saudi Arabia for 'witchcraft and sorcery' |url=https://sudantribune.com/article39731/ |koerant=Sudan Tribune |datum=13 September 2011 |besoekdatum=20 Julie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20261010113426/https://sudantribune.com/article39731/ |argiefdatum=10 Oktober 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 'n teregstelling wat [[Amnestie Internasionaal]] as &quot;aaklig&quot; veroordeel het.&lt;ref name=&quot;amnesty-towery&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/saudi-arabia-executes-man-convicted-sorcery-2011-09-20 |titel=Saudi Arabia executes man convicted of &quot;sorcery&quot; |datum=20 September 2011 |uitgewer=Amnesty International |besoekdatum=15 Januarie 2012 |argiefdatum=24 Januarie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120124132920/https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/saudi-arabia-executes-man-convicted-sorcery-2011-09-20 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Amnestie Internasionaal het gesê dat die koninkryk nie 'n formele wet oor towery het nie, maar dat sommige konserwatiewe geestelikes op die strengste moontlike straf aandring.&lt;ref name=&quot;bbc-towery&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Saudi man executed for 'witchcraft and sorcery' |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18503550 |uitgewer=BBC News |besoekdatum=19 Februarie 2014 |datum=2012-06-19 |argiefdatum=10 Februarie 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140210202150/https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-18503550 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ibtimes-tjoptjop&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Execution Central: Saudi Arabia's Bloody Chop-Chop Square |url=http://www.ibtimes.co.uk/articles/453240/20130403/saudi-arabia-chop-square-beheading.htm |besoekdatum=2016-08-10 |argief-url=https://web.archive.org/web/20131102124924/http://www.ibtimes.co.uk/articles/453240/20130403/saudi-arabia-chop-square-beheading.htm |argiefdatum=2013-11-02 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt; Mohammed bin Bakr al-Alawi is op 5 Augustus 2014 onthoof omdat hy na bewering swart magie en towery gepraktiseer het.&lt;ref name=&quot;independent-augustus&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Saudi Arabia executes 19 in one half of August in disturbing surge of beheadings |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executes-19-during-half-of-august-in-disturbing-surge-of-beheadings-9686063.html |besoekdatum=23 Desember 2019 |argiefdatum=23 Desember 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191223181342/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-executes-19-during-half-of-august-in-disturbing-surge-of-beheadings-9686063.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Massateregstellings ==
=== 2016 ===
Saoedi-Arabië het op 2 Januarie 2016 'n massateregstelling van 47 aangehoude burgers uitgevoer wat in 12 verskillende provinsies aan terrorisme skuldig bevind is.&lt;ref name=&quot;eurasia-2016&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.eurasiareview.com/04012016-saudi-arabia-carries-out-largest-mass-execution-since-1980/ |titel=Saudi Arabia Carries Out Largest Mass Execution Since 1980 |webwerf=Eurasiareview.com |datum=2 Januarie 2016 |besoekdatum=6 Januarie 2016 |argiefdatum=5 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160305030805/http://www.eurasiareview.com/04012016-saudi-arabia-carries-out-largest-mass-execution-since-1980/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Drie-en-veertig van hulle is onthoof en vier deur 'n [[vuurpeloton]] tereggestel. Onder die 47 was die [[Sjia|Sjiitiese]] sjeik [[Nimr al-Nimr]].&lt;ref name=&quot;bbc-nimr&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi Arabia executes top Shia cleric |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35213244 |webwerf=BBC News |besoekdatum=25 November 2018 |datum=2 Januarie 2016 |argiefdatum=25 November 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181125170958/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-35213244 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Dit was die grootste teregstelling in die koninkryk sedert 1980.&lt;ref name=&quot;huffpost-2016&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.huffingtonpost.com/entry/saudi-arabia-mass-execution-history_568c43e1e4b0cad15e625f74 |titel=Mass Execution Is Part Of Saudi Arabia's Long History Of Horrors |webwerf=Huffingtonpost.com |datum=6 Januarie 2016 |besoekdatum=6 Januarie 2016 |argiefdatum=9 Januarie 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160109201635/http://www.huffingtonpost.com/entry/saudi-arabia-mass-execution-history_568c43e1e4b0cad15e625f74 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== 2019 ===
Die Saoedi-ministerie van Binnelandse Sake het op 23 April 2019 gesê dat die koninkryk 'n massateregstelling van 37 aangehoude burgers in ses provinsies uitgevoer het.&lt;ref name=&quot;time-2019&quot;&gt;{{Verwys tydskrif |titel=Saudi Arabia Has Executed 37 People For Terrorism-Related Crimes |url=http://time.com/5576102/saudi-arabia-execution-terrorism-crimes/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20190423155747/http://time.com/5576102/saudi-arabia-execution-terrorism-crimes/ |url-status=dood |argiefdatum=23 April 2019 |tydskrif=Time |besoekdatum=23 April 2019}}&lt;/ref&gt; Hulle is aan terrorismeverwante aantygings skuldig bevind, meestal op grond van bekentenisse wat onder [[marteling]] verkry of deur hul folteraars self geskryf is.&lt;ref name=&quot;esohr-2019&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi Arabia is carrying out a second oppressive mass slaughter in the era of King Salman, including children, protestors, and activists |werk=European-Saudi Organisation for Human Rights |datum=24 April 2019 |url=https://www.esohr.org/en/?p=2196 |besoekdatum=25 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190503010518/https://www.esohr.org/en/?p=2196 |argiefdatum=3 Mei 2019 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cnn-bekentenisse&quot;&gt;{{Verwys nuus |outeur1=Tamara Qiblawi |outeur2=Ghazi Balkiz |titel=Exclusive: Saudi Arabia said they confessed. But court filings show some executed men protested their innocence |datum=26 April 2019 |uitgewer=CNN |url=https://edition.cnn.com/2019/04/26/middleeast/saudi-executions-court-documents-intl/index.html |besoekdatum=26 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190426055318/https://edition.cnn.com/2019/04/26/middleeast/saudi-executions-court-documents-intl/index.html |argiefdatum=26 April 2019 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt-2019&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.nytimes.com/2019/04/23/world/middleeast/saudi-arabia-executions.html |titel=Saudi Arabia Executes 37 in One Day for Terrorism |werk=The New York Times |datum=23 April 2019 |besoekdatum=24 April 2019 |outeur=Ben Hubbard |argiefdatum=17 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190617043336/https://www.nytimes.com/2019/04/23/world/middleeast/saudi-arabia-executions.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent-37&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-death-penalty-mass-executions-terrorism-capital-punishment-human-rights-a8882891.html |titel=Saudi Arabia carries out 'chilling' mass execution of 37 people for 'terrorism offences' |koerant=The Independent |datum=23 April 2019 |besoekdatum=24 April 2019 |outeur=Richard Hall |argiefdatum=19 Mei 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190519134717/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/saudi-arabia-death-penalty-mass-executions-terrorism-capital-punishment-human-rights-a8882891.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Veertien van hulle is weens hul deelname aan die betogings van 2011 en 2012 in Qatif skuldig bevind, ook meestal op grond van bekentenisse wat onder marteling verkry is.&lt;ref name=&quot;cnn-bekentenisse&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hrw-37&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi Arabia: Mass Execution of 37 Men: Most from Shia Community, Convicted in Unfair Trials |uitgewer=Human Rights Watch |datum=24 April 2019 |url=https://www.hrw.org/news/2019/04/24/saudi-arabia-mass-execution-37-men |besoekdatum=24 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190424210523/https://www.hrw.org/news/2019/04/24/saudi-arabia-mass-execution-37-men |argiefdatum=24 April 2019 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Die teregstellings is deur onthoofding uitgevoer,&lt;ref name=&quot;independent-37&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;guardian-37&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.theguardian.com/world/2019/apr/23/saudi-arabia-executes-citizens-over-alleged-terrorism-offences |titel=Saudi Arabia executes 37 citizens over alleged terrorism offences |koerant=The Guardian |datum=23 April 2019 |besoekdatum=24 April 2019 |argiefdatum=16 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190616070902/https://www.theguardian.com/world/2019/apr/23/saudi-arabia-executes-citizens-over-alleged-terrorism-offences |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; en twee van die lyke is in die openbaar aan 'n paal opgehang.&lt;ref name=&quot;dailytimes-2019&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://dailytimes.com.pk/381460/saudi-arabias-callous-disregard-for-fundamental-human-rights-of-its-citizens/ |titel=Saudi Arabia's callous disregard for fundamental human rights of its citizens |koerant=Daily Times |datum=24 April 2019 |besoekdatum=24 April 2019 |argiefdatum=3 Mei 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190503121608/https://dailytimes.com.pk/381460/saudi-arabias-callous-disregard-for-fundamental-human-rights-of-its-citizens/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;independent-37&quot; /&gt; Twee-en-dertig van die tereggesteldes het aan die land se Sjiitiese minderheid behoort.&lt;ref name=&quot;mee-minderjariges&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-executions-dozens-killed-included-some-arrested-juveniles |titel=Saudi executions: Dozens killed included some arrested as juveniles |uitgewer=Middle East Eye |datum=23 April 2019 |besoekdatum=24 April 2019 |argiefdatum=26 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190426084747/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-executions-dozens-killed-included-some-arrested-juveniles |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Een van hulle, Abdul Kareem al-Hawaj, was 16 jaar oud toe hy sy beweerde misdaad gepleeg het; teregstellings vir misdade wat voor die ouderdom van 18 gepleeg is, is 'n skending van die internasionale reg.&lt;ref name=&quot;amnesty-37&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/04/saudi-arabia-37-put-to-death-in-shocking-execution-spree/ |titel=Saudi Arabia: 37 put to death in shocking execution spree |datum=23 April 2019 |webwerf=Amnesty International |besoekdatum=28 April 2019 |argiefdatum=28 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190428133759/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/04/saudi-arabia-37-put-to-death-in-shocking-execution-spree/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Volgens die organisasie Reprieve was twee ander, Mujtaba al-Sweikat en Salman Qureish, ook jonger as 18 toe hulle hul beweerde misdade gepleeg het.&lt;ref name=&quot;reprieve-37&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://reprieve.org.uk/update/saudi-arabia-executes-37-people-in-a-single-day-including-three-juveniles/ |titel=Saudi Arabia executes 37 people in a single day: including three juveniles |webwerf=Reprieve |taal=en |besoekdatum=28 April 2019 |argiefdatum=26 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190426172053/https://reprieve.org.uk/update/saudi-arabia-executes-37-people-in-a-single-day-including-three-juveniles/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Die lyke van minstens 33 van die 37 is nie aan hul families terugbesorg nie, en die Saoedi-regering het teen 8 April 2020 steeds nie in die openbaar verduidelik waarom nie.&lt;ref name=&quot;wapo-lyke&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executed-them-after-questionable-trials-now-it-wont-give-up-the-bodies-for-proper-burial/2020/04/07/d708e646-7505-11ea-ad9b-254ec99993bc_story.html |titel=Saudi Arabia executed them after questionable trials. Now it won't give up the bodies for proper burial |besoekdatum=8 April 2020 |koerant=The Washington Post |argiefdatum=11 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200411214030/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-executed-them-after-questionable-trials-now-it-wont-give-up-the-bodies-for-proper-burial/2020/04/07/d708e646-7505-11ea-ad9b-254ec99993bc_story.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== 2022 ===
Die grootste bekende massateregstelling in die land se geskiedenis&lt;ref name=&quot;aljazeera-81&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Saudi Arabia executes 81 people in a single day |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/12/saudi-arabia-executes-81-people-in-a-single-day |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20220314195428/https://www.aljazeera.com/news/2022/3/12/saudi-arabia-executes-81-people-in-a-single-day |argiefdatum=14 Maart 2022 |besoekdatum=15 Maart 2022 |werk=www.aljazeera.com |taal=en}}&lt;/ref&gt; is op 12 Maart 2022 uitgevoer, toe 81 mense tereggestel is, meer as die 67 wat in die hele 2021 tereggestel is. Onder hulle was 37 Saoedi-burgers, sewe [[Jemen|Jemeniete]] en een [[Sirië|Siriër]], wat volgens die amptelike verklaring aan verskeie misdade skuldig bevind is, waaronder die moord op onskuldige mans, vroue en kinders.&lt;ref name=&quot;reuters-81&quot;&gt;{{Verwys nuus |datum=12 Maart 2022 |titel=Saudi Arabia executes 81 men in one day for terrorism, other offences |van1=Yaakoubi |voornaam1=Aziz El |werk=Reuters |agentskap=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-executes-81-men-terrorism-other-charges-spa-2022-03-12/ |besoekdatum=13 Maart 2022 |argiefdatum=13 Maart 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220313005212/https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-executes-81-men-terrorism-other-charges-spa-2022-03-12/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Menseregtegroepe het die regering daarvan beskuldig dat dit beperkende wette teen godsdienstige uitdrukking en politieke sienings toepas, het sy gebruik van die doodstraf gekritiseer, ook teen mense wat as minderjariges gearresteer is, en het die teregstelling as 'n skending van menseregte beskryf. Die Saoedi-regering het die aantygings van menseregteskendings ontken en gesê dat die wette ter beskerming van sy nasionale veiligheid ingestel is.&lt;ref name=&quot;reuters-81&quot; /&gt;

== Kritiek ==
Die gebruik van openbare onthoofding as metode van doodstraf en die aantal teregstellings het sterk internasionale kritiek ontlok.&lt;ref name=&quot;otto&quot; /&gt;{{rp|175}} Verskeie teregstellings, veral dié van buitelandse werkers, het internasionale verontwaardiging veroorsaak.

Ruyati binti Satubi, 'n [[Indonesië|Indonesiese]] huishulp, is in Junie 2011 onthoof omdat sy haar werkgewer se vrou doodgemaak het, volgens berigte ná jare van mishandeling.&lt;ref name=&quot;jakartapost-ruyati&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/07/08/govt-tries-save-280-indonesians-death-row.html |datum=8 Julie 2012 |titel=Hundreds of Indonesians on death row |van=Sijabat |voornaam=Ridwan Max |werk=The Jakarta Post |besoekdatum=14 Januarie 2013 |argiefdatum=15 Januarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130115191942/http://www.thejakartapost.com/news/2011/07/08/govt-tries-save-280-indonesians-death-row.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jakartapost-bedrieg&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/21/indonesia-%E2%80%98feels-cheated%E2%80%99-saudi-government.html |datum=21 Junie 2011 |titel=Indonesia 'feels cheated' by Saudi government |werk=Jakarta Post |besoekdatum=14 Januarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20121011161544/http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/21/indonesia-%E2%80%98feels-cheated%E2%80%99-saudi-government.html |argiefdatum=11 Oktober 2012 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt; Haar teregstelling het uitgebreide kritiek van die Indonesiese pers, die regering en menseregtegroepe ontlok.&lt;ref name=&quot;jakartapost-slag&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/20/ruyati-beheading-a-blow-sby%E2%80%99s-claims.html |datum=20 Junie 2011 |titel=Ruyati beheading is a blow to SBY's claims |werk=Jakarta Post |besoekdatum=14 Januarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130115191931/http://www.thejakartapost.com/news/2011/06/20/ruyati-beheading-a-blow-sby%E2%80%99s-claims.html |argiefdatum=2013-01-15 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

'n [[Sri Lanka]]nse huishulp, Rizana Nafeek, is in Januarie 2013 onthoof nadat sy aan die moord op 'n kind in haar sorg skuldig bevind is, 'n sterfgeval wat sy aan die baba se verstikking toegeskryf het. Die teregstelling het internasionale veroordeling van die regering se praktyke ontlok&lt;ref name=&quot;guardian-werkers&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jan/13/saudi-arabia-treatment-foreign-workers |datum=13 Januarie 2013 |titel=Saudi Arabia's treatment of foreign workers under fire after beheading of Sri Lankan aid |van=Chamberlain |voornaam=Gethin |werk=The Guardian |besoekdatum=14 Januarie 2013 |argiefdatum=12 Junie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180612140307/https://www.theguardian.com/world/2013/jan/13/saudi-arabia-treatment-foreign-workers |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; en Sri Lanka laat besluit om sy ambassadeur terug te roep.&lt;ref name=&quot;aljazeera-trekarbeiders&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2013/01/201311116530348352.html |datum=12 Januarie 2013 |titel=The plight of migrant workers in Saudi Arabia |werk=Al Jazeera |besoekdatum=14 Januarie 2013 |argiefdatum=15 Januarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130115000601/http://www.aljazeera.com/programmes/insidestory/2013/01/201311116530348352.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Hierdie is nie geïsoleerde gevalle nie. Volgens syfers van Amnestie Internasionaal is minstens 27 trekarbeiders in 2010 tereggestel, en teen Januarie 2013 was meer as 45 buitelandse huishulpe in die dodeselle.&lt;ref name=&quot;independent-huishulp&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=The beheading of a housemaid in Saudi Arabia highlights slave-like conditions |url=https://www.independent.co.uk/voices/comment/the-beheading-of-a-housemaid-in-saudi-arabia-highlights-slavelike-conditions-8451951.html |koerant=The Independent |datum=15 Januarie 2013 |besoekdatum=15 Januarie 2013 |argiefdatum=18 Januarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130118175724/https://www.independent.co.uk/voices/comment/the-beheading-of-a-housemaid-in-saudi-arabia-highlights-slavelike-conditions-8451951.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die doodstraf is in die praktyk ook gebruik om politieke betogers te vonnis. Ali al-Nimr en Dawoud al-Marhoon is albei in 2012 op 17-jarige ouderdom tydens die [[Arabiese Lente]]-betogings in die Oostelike Provinsie gearresteer, gemartel, gedwing om te beken, en in 2014 en 2015 tot onthoofding gevonnis.&lt;ref name=&quot;huff-alnimr&quot;&gt;{{Verwys nuus |van1=Hartley |voornaam1=Eve |titel=Ali Mohammed Al-Nimr Sentenced To Crucifixion In Saudi Arabia For Attending Pro-Democracy Protest |datum=2015-09-22 |werk=Huffington Post |url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/09/22/teenager-sentenced-to-death-by-crucifixion-in-saudi-arabia_n_8177584.html |besoekdatum=2015-09-23 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923035854/http://www.huffingtonpost.co.uk/2015/09/22/teenager-sentenced-to-death-by-crucifixion-in-saudi-arabia_n_8177584.html |argiefdatum=2015-09-23 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;amnesty-alnimr&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi Arabia: Stop execution of Ali al-Nimr |uitgewer=Amnesty International |jaar=2015 |url=https://www.amnesty.ie/content/saudi-arabia-stop-execution-ali-al-nimr |besoekdatum=2015-09-23 |argief-url=https://web.archive.org/web/20151001220346/https://www.amnesty.ie/content/saudi-arabia-stop-execution-ali-al-nimr |argiefdatum=2015-10-01 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reprieve-almarhoon&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Second Saudi juvenile to face 'beheading' for protests |werk=Reprieve |datum=2015-10-06 |url=http://www.reprieve.org.uk/press/second-saudi-juvenile-to-face-beheading-for-protests/ |besoekdatum=2015-10-08 |argief-url=https://web.archive.org/web/20151009015924/http://www.reprieve.org.uk/press/second-saudi-juvenile-to-face-beheading-for-protests/ |argiefdatum=2015-10-09 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Sjeik Nimr al-Nimr, 'n onafhanklike sjeik wat krities oor die Saoedi-regering was, gewild onder die jeug was en Ali al-Nimr se oom was, is ook in 2012 gearresteer en in 2014 deur die Gespesialiseerde Strafhof ter dood gevonnis weens sy rol in die aanmoediging van politieke betogings.&lt;ref name=&quot;bbc-alnimr-vonnis&quot;&gt;{{Verwys nuus |titel=Saudi Shia cleric Nimr al-Nimr 'sentenced to death' |datum=2014-10-15 |werk=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29627766 |besoekdatum=2014-10-15 |argief-url=https://web.archive.org/web/20141015093504/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-29627766 |argiefdatum=2014-10-15 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Human Rights Watch het op 20 Oktober 2020 bekend gemaak dat die Saoedi-owerhede die doodstraf teen agt Saoedi-mans gevra het wat van protesverwante misdade aangekla is. Sommige van hulle was tussen 14 en 17 jaar oud toe hulle die beweerde misdade gepleeg het, en een van hulle, wat van 'n geweldlose misdaad aangekla is, was na bewering nege jaar oud. Al die mans wat die doodstraf in die gesig gestaar het, was byna twee jaar lank voor hul verhoor in aanhouding.&lt;ref name=&quot;hrw-2020&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.hrw.org/news/2020/10/20/saudi-arabia-alleged-child-offenders-face-death-sentences |titel=Saudi Arabia alleged child offenders face death sentences |besoekdatum=20 Oktober 2020 |webwerf=Human Rights Watch |datum=20 Oktober 2020 |argiefdatum=20 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201020082059/https://www.hrw.org/news/2020/10/20/saudi-arabia-alleged-child-offenders-face-death-sentences |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Human Rights Watch het in Maart 2021 gesê dat 'n Saoedi-man, Abdullah al-Huwaiti, tereggestel kan word weens 'n moord en roof wat hy na bewering op 14-jarige ouderdom gepleeg het. Ten spyte van die beslissing van 2020 wat die doodstraf vir minderjariges afgeskaf het, staar hy ná 'n onregverdige verhoor teregstelling in die gesig.&lt;ref name=&quot;hrw-2021&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.hrw.org/news/2021/03/31/saudi-arabia-alleged-child-offender-death-row |titel=Saudi Arabia: Alleged Child Offender on Death Row |datum=31 Maart 2021 |besoekdatum=31 Maart 2021 |uitgewer=Human Rights Watch |argiefdatum=31 Maart 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210331165903/https://www.hrw.org/news/2021/03/31/saudi-arabia-alleged-child-offender-death-row |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reuters-2021&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights/saudi-man-arrested-as-juvenile-could-face-execution-despite-reforms-human-rights-watch-idUSKBN2BO69K |titel=Saudi man arrested as juvenile could face execution despite reforms: Human Rights Watch |datum=April 2021 |besoekdatum=1 April 2021 |werk=Reuters |argiefdatum=1 April 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210401172129/https://www.reuters.com/article/us-saudi-rights/saudi-man-arrested-as-juvenile-could-face-execution-despite-reforms-human-rights-watch-idUSKBN2BO69K |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die Saoedi-ministerie van Binnelandse Sake het op 15 Junie 2021 aangekondig dat Mustafa Hashem al-Darwish (26) tereggestel is, wat na bewering aangekla is dat hy op 17-jarige ouderdom 'n terreursel gestig en 'n gewapende opstand probeer uitvoer het.&lt;ref name=&quot;bbc-darwish&quot;&gt;{{Verwys nuus |datum=2021-06-15 |titel=Mustafa al-Darwish: Saudi man executed for crimes committed as a minor |taal=en-GB |werk=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57492219 |besoekdatum=2021-07-13 |argiefdatum=2021-07-13 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210713002635/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57492219 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Hy is sedert Mei 2015 aangehou omdat hy aan betogings teen die regering deelgeneem het, is jare lank in eensame aanhouding geplaas en verskeie kere erg aangerand. Tydens die verhoor het hy die hof vertel dat hy gemartel is om die aanklagte teen hom te beken. Hy is nietemin ter dood gevonnis en uiteindelik onthoof.&lt;ref name=&quot;reprieve-darwish&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://reprieve.org/uk/2021/06/15/saudi-arabia-executes-mustafa-al-darwish-for-teenage-protests/ |titel=Saudi Arabia executes Mustafa al-Darwish for teenage protests |besoekdatum=15 Junie 2021 |webwerf=Reprieve |datum=15 Junie 2021 |argiefdatum=15 Junie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210615144042/https://reprieve.org/uk/2021/06/15/saudi-arabia-executes-mustafa-al-darwish-for-teenage-protests/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times-darwish&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/mustafa-hashem-al-darwish-saudi-arabia-executes-man-who-took-part-in-protests-when-under-18-bz0zlpjgc |titel=Saudi Arabia executes man who took part in protests when under 18 |besoekdatum=16 Junie 2021 |webwerf=The Times |argiefdatum=15 Junie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210615162258/https://www.thetimes.co.uk/article/mustafa-hashem-al-darwish-saudi-arabia-executes-man-who-took-part-in-protests-when-under-18-bz0zlpjgc |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Amnestie Internasionaal het die Saoedi-owerhede op 8 Junie 2021 gevra om &quot;alle planne om Mustafa al-Darwish tereg te stel, onmiddellik te laat vaar&quot;, en gesê dat die &quot;doodstraf onder alle omstandighede 'n gruwelike skending van die reg op lewe is&quot;.&lt;ref name=&quot;amnesty-darwish&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/06/saudi-arabia-halt-imminent-execution-of-young-man/ |titel=Saudi Arabia: Halt imminent execution of young man |besoekdatum=8 Junie 2021 |webwerf=Amnesty International |datum=8 Junie 2021 |argiefdatum=8 Junie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210608141004/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2021/06/saudi-arabia-halt-imminent-execution-of-young-man/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Buitegeregtelike teregstellings ==
Saoedi-Arabië was ook verantwoordelik vir die buitegeregtelike moord op die Saoedi-Amerikaanse joernalis [[Jamal Khashoggi]] in 2018. Hy is in die Saoedi-konsulaat in [[Istanboel]] deur 'n groep Saoedi-moordenaars doodgemaak wat met die uitdruklike doel na [[Turkye]] gestuur is om hom in 'n lokval te lei en te vermoor.&lt;ref name=&quot;wapo-khashoggi&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/jamal-khashoggi-what-the-arab-world-needs-most-is-free-expression/2018/10/17/adfc8c44-d21d-11e8-8c22-fa2ef74bd6d6_story.html |titel=Opinion: Jamal Khashoggi: What the Arab world needs most is free expression |koerant=The Washington Post |datum=2018-10-17 |besoekdatum=2022-02-16 |argiefdatum=2022-03-06 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220306053213/https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/jamal-khashoggi-what-the-arab-world-needs-most-is-free-expression/2018/10/17/adfc8c44-d21d-11e8-8c22-fa2ef74bd6d6_story.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Reflist|2|refs=
&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Saudi executions double in 2024 as more women and foreigners put to death |url=https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-execution-figures-double-2024-compared-previous-year |argief-url=https://web.archive.org/web/20250106173021/https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-execution-figures-double-2024-compared-previous-year |argiefdatum=2025-01-06 |url-status=lewendig |besoekdatum=2025-01-06 |webwerf=Middle East Eye |taal=en}}&lt;/ref&gt;
}}

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Death penalty in Saudi Arabia}}

[[Kategorie:Doodstraf]]
[[Kategorie:Saoedi-Arabië]]
[[Kategorie:Menseregte]]</text>
      <sha1>litvxmh7rrcdvtu02qr85mhg6uqikao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bernabéu-stadion</title>
    <ns>0</ns>
    <id>455731</id>
    <revision>
      <id>3362132</id>
      <parentid>3353961</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T01:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6912" sha1="5mch3ptg1rz8ko4ix3iccvirph5kw1m" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Stadion
| stadionnaam         = Die Bernabéu&lt;br /&gt;''El Bernabéu''
| bynaam              = ''Santiago Bernabéu''&lt;br /&gt;''Nuevo Chamartín''
| beeld               = [[Lêer:Estadio Santiago Bernabéu Madrid.jpg|300px]] '''UEFA''' [[Lêer:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Lêer:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Lêer:Nuvola apps mozilla.png|12px]][[Lêer:Nuvola apps mozilla.png|12px]]
| byskrif             = Die Bernabéu in 2024
| vollenaam           = 
| vorigenaam          = Estadio Real Madrid Club de Fútbol (1947–1955)&lt;br /&gt;Estadio Santiago Bernabéu (1955–2025)
| ligging             = [[Madrid]], [[Spanje]]
| koördinate          = {{Koördinate|40|27|11|N|3|41|18|W|aansig=inlyn,titel}}
| sooi_gespit         = Oktober 1944
| gebou               = 1944–1947
| geopen              = 14 Desember 1947
| renovasie           = 1982, 2001, 2019–2024
| uitgebrei           = 1952, 1992, 1994, 2011
| gesluit             = 
| afgebreek           = 
| eienaar             = 
| operateur           = 
| oppervlak           = GrassMaster Hibride gras
| boukoste            = Uitbreidings:&lt;br /&gt;1982: $4,7 miljoen&lt;br /&gt;2000: €127 miljoen&lt;br /&gt;2024: €1,76 miljard
| argitek             = Manuel Muñoz Monasterio&lt;br /&gt;Luis Alemany Soler&lt;br /&gt;Antonio Lamela (uitbreiding)
| struktuuringenieur  = 
| diensteingenieur    = 
| algemene_kontrakteur= 
| projekbestuurder    = 
| hoofkontrakteurs    = 
| voormalige_name     = 
| tuisveld_van        = [[Real Madrid]] (1947–hede)&lt;br /&gt;[[Spaanse nasionale sokkerspan]] (sekere wedstryde)
| sitplekke           = 100&amp;nbsp;000 (1947–1952)&lt;br /&gt;125&amp;nbsp;000 (1952–1978)&lt;br /&gt;90&amp;nbsp;000 (1978–1994)&lt;br /&gt;110&amp;nbsp;000 (1994–1999)&lt;br /&gt;81&amp;nbsp;044 (1999–2020)&lt;br /&gt;83&amp;nbsp;186 (sedert 2024)
| dimensies           = 105&amp;nbsp;m × 68&amp;nbsp;m
}}

Die '''Bernabéu-stadion''' ([[Spaans]]: ''El Bernabéu'', [βeɾnaˈβew], {{Audio|ES-pe - Estadio Santiago Bernabéu.ogg|luister}}) is ’n [[sokker]]stadion met ’n intrekbare dak in [[Madrid]], [[Spanje]]. Met ’n ­kapasiteit van 83&amp;nbsp;186 ná die groot renovasie wat in laat 2024 voltooi is, het die stadion die tweede grootste kapasiteit van al die sokkerstadions in Spanje; slegs [[Camp Nou]] in [[Barcelona]] is groter. Dit is sedert sy voltooiing in 1947 die tuisstadion van [[Real Madrid]]. Die stadion, wat vroeër as die Santiago Bernabéu-stadion bekend gestaan het, staan nou amptelik slegs as “Bernabéu” bekend.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://onefootball.com/en/news/officially-real-madrid-rebrand-santiago-bernabeu-41942812 |title=Officially: Real Madrid rebrand Santiago Bernabeu |publisher=OneFootball |date=12 November 2025 |accessdate=12 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://as.com/futbol/el-madrid-renombra-el-bernabeu-f202511-n/ |title=El Madrid ‘renombra’ el Bernabéu |author=Carlos Forjanes |publisher=Diario AS |date=12 November 2025 |accessdate=12 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112171133/https://as.com/futbol/el-madrid-renombra-el-bernabeu-f202511-n/ |archive-date=12 November 2025 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

Die stadion is genoem na die voormalige sokkerspeler en legendariese Real Madrid-president [[Santiago Bernabéu]] (1895–1978). Dit het reeds vier eindstryde van die [[UEFA Champions League|Europabeker/UEFA Champions League]] aangebied: in 1957, 1969, 1980 en 2010. Die Bernabéu-stadion was ook die gasheer vir die tweede been van die ''Copa Libertadores''-eindstryd in 2018, wat dit die enigste stadion maak wat reeds eindstryde van albei kompetisies aangebied het.

Die eindstryde van die [[UEFA Europa-beker|Europese Kampioenskap]] 1964 tussen [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] en die [[Sowjetse nasionale sokkerspan|Sowjetunie]] (2–1) en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982]] tussen [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] en [[Duitse nasionale sokkerspan|Wes-Duitsland]] (3–1) is ook hier beslis, wat die Bernabéu die eerste stadion in Europa maak om beide ’n Europa-beker-eindstryd en ’n [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]-eindstryd aan te bied. Die Bernabéu-stadion sal ook wedstryde tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030]] aanbied, maar dit is steeds onseker of die eindstryd daar beslis sal word.

Op [[musiek]]gebied val [[Julio Iglesias]] se konsert van 1983 besonders op, toe 100&amp;nbsp;000 toeskouers dié optrede bygewoon het.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://elpais.com/diario/1983/09/13/cultura/432252008_850215.html |title=La noche mágica de Julio Iglesias fue en el estadio del Real Madrid |publisher=El País |author=Ángeles García |date=13 September 1983 |accessdate=21 Junie 2023}}&lt;/ref&gt; [[Frank Sinatra]], [[U2]], [[Bruce Springsteen]], die [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] en [[Taylor Swift]] het ook op die stadion opgetree op afsonderlike geleenthede.

== Fotogalery ==
&lt;gallery mode=packed-hover heights=220px&gt;
Lêer:Estadio Santiago Bernabéu 39.jpg|Buiteaansig van die Bernabéu-stadion in 2024
Lêer:Estadio Santiago Bernabeu (53988637843).jpg|Binneaansig van die Bernabéu-stadion in 2024
&lt;/gallery&gt;

== Wedstryde ==
=== Europese Sokkerkampioenskap 1964 ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; width=&quot;100%&quot;
!Datum
!Span 1
!Telling
!Span 2
!Rondte
!Toeskouers
|-
| 17 Junie 1964 || {{vlagland|Spanje|1945}} || style=&quot;text-align:center;&quot; | 2–1 ([[Ekstra tyd|e.t.]]) || {{vlagland|Hongarye}} || Halfeindrondte || style=&quot;text-align:center;&quot; | 34&amp;nbsp;713
|- bgcolor=gold
| 21 Junie 1964 || {{vlagland|Spanje|1945}} || style=&quot;text-align:center;&quot; | 2–1 || {{vlagland|Sowjetunie}} || '''Eindstryd''' || style=&quot;text-align:center;&quot; | 79&amp;nbsp;115
|}

=== FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982 ===
{{Hoofartikel|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot; width=&quot;100%&quot;
!Datum
!Span 1
!Telling
!Span 2
!Rondte
!Toeskouers
|-
| 29 Junie 1982 || {{vlagland|Wes-Duitsland}} || style=&quot;text-align:center;&quot; | 0–0 || {{vlagland|Engeland}} || Tweede rondte || style=&quot;text-align:center;&quot; | 75&amp;nbsp;000
|-
| 2 Julie 1982 || {{vlagland|Wes-Duitsland}} || style=&quot;text-align:center;&quot; | 2–1 || {{vlagland|Spanje}} || Tweede rondte || style=&quot;text-align:center;&quot; | 90&amp;nbsp;089
|-
| 5 Julie 1982 || {{vlagland|Spanje}} || style=&quot;text-align:center;&quot; | 0–0 || {{vlagland|Engeland}} || Tweede rondte || style=&quot;text-align:center;&quot; | 75&amp;nbsp;000
|- bgcolor=gold
| 11 Julie 1982 || {{vlagland|Italië}} || style=&quot;text-align:center;&quot; | 3–1 || {{vlagland|Wes-Duitsland}} || '''Eindstryd''' || style=&quot;text-align:center;&quot; | 90&amp;nbsp;000
|}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn|Bernabéu Stadium|Bernabéu-stadion}}
* {{en}} {{es}} [http://www.realmadrid.com/en/santiago-bernabeu-stadium Amptelike webwerf]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:FIFA Wêreldbekerstadions]]
[[Kategorie:Madrid]]
[[Kategorie:Sokkerstadions in Spanje]]</text>
      <sha1>5mch3ptg1rz8ko4ix3iccvirph5kw1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Drimia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>457480</id>
    <revision>
      <id>3362223</id>
      <parentid>3279256</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12434" sha1="nbk53fddhw1wtim7524g3kdnxhpr6mk" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image = Drimia maritima Infllor 2010-10-03 SierraMadrona.jpg
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Drimia
|authority = Jacq. ex Willd., (1799)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =&lt;center&gt;[[#Sinonieme|Sien teks]]&lt;/center&gt;
}}
'''''Drimia''''' (branduie) is 'n [[genus]] van bolagtige, immergroen [[meerjarige plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. Elf spesies is deel van die [[fynbos]].

== Sinonieme ==
Die spesie het 37 sinonieme:
{{div col|colwidth=20em}}
* ''Adenotheca'' &lt;small&gt;[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker&lt;/small&gt;
* ''Aulostemon'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter &amp; Wetschnig&lt;/small&gt;
* ''Austronea'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter &amp; Wetschnig&lt;/small&gt;
* ''Boosia'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Charybdis'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Duthiea'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Ebertia'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Fusifilum'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Geschollia'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Idothea'' &lt;small&gt;Kunth&lt;/small&gt;
* ''Idothearia'' &lt;small&gt;C.Presl&lt;/small&gt;
* ''Indurgia'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Ledurgia'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Litanthus'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''Mucinaea'' &lt;small&gt;M.Pinter, Mart.-Azorín, U.Müll.-Doblies, D.Müll.-Doblies, Pf&lt;/small&gt;
* ''Physodia'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
* ''Pilasia'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Rhadamanthopsis'' &lt;small&gt;([[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]) Speta&lt;/small&gt;
* ''Rhadamanthus'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
* ''Rhodocodon'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Sagittanthera'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, M.B.Crespo, A.P.Dold &amp; [[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]&lt;/small&gt;
* ''Schizobasis'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Sekanama'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Spirophyllos'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, M.B.Crespo &amp; M.Á.Alonso&lt;/small&gt;
* ''Squilla'' &lt;small&gt;Steinh.&lt;/small&gt;
* ''Strepsiphyla'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Striatula'' &lt;small&gt;M.Pinter, Mart.-Azorín, M.B.Crespo &amp; Wetschnig&lt;/small&gt;
* ''Sypharissa'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
* ''Tenicroa'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Thuranthos'' &lt;small&gt;C.H.Wright&lt;/small&gt;
* ''Triandra'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Á.Alonso, N.R.Crouch &amp; M.Pinter&lt;/small&gt;
* ''Urginavia'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Urginea'' &lt;small&gt;Steinh.&lt;/small&gt;
* ''Urgineopsis'' &lt;small&gt;[[Robert Harold Compton|Compton]]&lt;/small&gt;
* ''Vera-duthiea'' &lt;small&gt;Speta&lt;/small&gt;
* ''Zingela'' &lt;small&gt;N.R.Crouch, Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter &amp; M.Á.Alonso&lt;/small&gt;
* ''Zulusia'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, N.R.Crouch, M.B.Crespo &amp; M.Á.Alonso&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Spesies ==
Daar is 130 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328185-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250521123044/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328185-2 |argiefdatum=21 Mei 2025 |besoekdatum= 9 Februarie 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
* ''Drimia acarophylla'' &lt;small&gt;E.Brink &amp; A.P.Dold&lt;/small&gt;
* ''Drimia acarophylla'' &lt;small&gt;E.Brink &amp; A.P.Dold&lt;/small&gt;
* ''Drimia albiflora'' &lt;small&gt;(B.Nord.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] &amp; [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia altissima]]'' &lt;small&gt;(L.f.) Ker Gawl.&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia anomala]]'' &lt;small&gt;(Baker) Baker&lt;/small&gt;
* ''Drimia anthericoides'' &lt;small&gt;(Poir.) Véla &amp; Bélair&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia aphylla]]'' &lt;small&gt;(Forssk.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia arenicola]]'' &lt;small&gt;(B.Nord.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia aurantiaca'' &lt;small&gt;(H.Lindb.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia barbata'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; J.M.J.Deacon&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia barkerae]]'' &lt;small&gt;Oberm. ex J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia basutica'' &lt;small&gt;(E.Phillips) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia brachyandra'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, A.P.Dold &amp; M.B.Crespo) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia brachystachys]]'' &lt;small&gt;(Baker) Stedje&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia calcarata]]'' &lt;small&gt;(Baker) Stedje&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia capensis]]'' &lt;small&gt;(Burm.f.) Wijnands&lt;/small&gt;
* ''Drimia chalumnensis'' &lt;small&gt;A.P.Dold &amp; E.Brink&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia ciliata]]'' &lt;small&gt;(L.f.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia ciliolata'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; J.M.J.Deacon&lt;/small&gt;
* ''Drimia cochlearis'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, M.B.Crespo &amp; A.P.Dold&lt;/small&gt;
* ''Drimia congesta'' &lt;small&gt;Bullock&lt;/small&gt;
* ''Drimia convallarioides'' &lt;small&gt;(L.f.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia coromandeliana'' &lt;small&gt;(Roxb.) Lekhak &amp; P.B.Yadav&lt;/small&gt;
* ''Drimia cryptopoda'' &lt;small&gt;(Baker) Pfosser, Wetschnig &amp; Speta&lt;/small&gt;
* ''Drimia cyanelloides'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia decipiens'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia delagoensis]]'' &lt;small&gt;(Baker) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia densiflora'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, M.B.Crespo &amp; A.P.Dold) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia depressa'' &lt;small&gt;(Baker) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia dregei'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia echinostachya'' &lt;small&gt;(Baker) Eggli &amp; N.R.Crouch&lt;/small&gt;
* ''Drimia ecklonii'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia edwardsii'' &lt;small&gt;N.R.Crouch &amp; Mart.-Azorín&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia elata]]'' &lt;small&gt;Jacq. ex Willd.&lt;/small&gt;
* ''Drimia exigua'' &lt;small&gt;Stedje&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia exuviata]]'' &lt;small&gt;(Jacq.) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia fasciata'' &lt;small&gt;(B.Nord.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia filifolia'' &lt;small&gt;(Poir.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia fimbrimarginata'' &lt;small&gt;[[Dierdré Snijman|Snijman]]&lt;/small&gt;
* ''Drimia flagellaris'' &lt;small&gt;T.J.Edwards, D.Styles &amp; N.R.Crouch&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia fragrans]]'' &lt;small&gt;(Jacq.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia fugax'' &lt;small&gt;(Moris) Stearn&lt;/small&gt;
* ''Drimia glaucescens'' &lt;small&gt;([[Adolf Engler|Engl.]] &amp; K.Krause) H.Scholz&lt;/small&gt;
* ''Drimia glaucophylla'' &lt;small&gt;(Bacch., Brullo, D'Emerico, Pontec. &amp; Salmeri) Raus&lt;/small&gt;
* ''Drimia globuligera'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, A.P.Dold &amp; M.B.Crespo) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia govindappae'' &lt;small&gt;(A.Boraiah &amp; Fathima) Lekhak &amp; P.B.Yadav&lt;/small&gt;
* ''Drimia guineensis'' &lt;small&gt;(Speta) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia haworthioides'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Drimia hesperantha'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia hesperia'' &lt;small&gt;(Webb &amp; Berthel.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia hispidoplicata'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter &amp; M.Á.Alonso) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia hockii'' &lt;small&gt;De Wild.&lt;/small&gt;
* ''Drimia hyacinthoides'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Drimia incerta'' &lt;small&gt;A.Chev. ex Hutch.&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia indica]]'' &lt;small&gt;(Roxb.) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia intricata'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia involuta'' &lt;small&gt;(J.C.Manning &amp; Snijman) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia jackyi'' &lt;small&gt;(Knirsch, Mart.-Azorín &amp; Wetschnig) Christenh. &amp; Byng&lt;/small&gt;
* ''Drimia jeevae'' &lt;small&gt;Karupp. &amp; V.Ravich.&lt;/small&gt;
* ''Drimia johnstonii'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia juncifolia'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; J.M.J.Deacon&lt;/small&gt;
* ''Drimia karooica'' &lt;small&gt;(Oberm.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia khubusensis'' &lt;small&gt;P.C.van Wyk &amp; J.C.Manning&lt;/small&gt;
* ''Drimia kniphofioides'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia ledermannii'' &lt;small&gt;K.Krause&lt;/small&gt;
* ''Drimia longipedicellata'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, Wetschnig, M.Pinter &amp; M.B.Crespo) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia macrantha'' &lt;small&gt;(Baker) Baker&lt;/small&gt;
* ''Drimia macrocarpa'' &lt;small&gt;Stedje&lt;/small&gt;
* ''Drimia macrocentra'' &lt;small&gt;(Baker) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia marginata'' &lt;small&gt;([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Jessop&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia maritima]]'' &lt;small&gt;(L.) Stearn&lt;/small&gt;
* ''Drimia mascarenensis'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia maura'' &lt;small&gt;(Maire) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia media]]'' &lt;small&gt;Jacq. ex Willd.&lt;/small&gt;
* ''Drimia minor'' &lt;small&gt;([[Ave Duthie|A.V.Duthie]]) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia minuta'' &lt;small&gt;Goldblatt &amp; J.C.Manning&lt;/small&gt;
* ''Drimia modesta'' &lt;small&gt;(Baker) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia monophylla'' &lt;small&gt;Oberm. ex J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia montana'' &lt;small&gt;A.P.Dold &amp; E.Brink&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia multifolia]]'' &lt;small&gt;(G.J.Lewis) Jessop&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia multisetosa]]'' &lt;small&gt;(Baker) Jessop&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia mzimvubuensis]]'' &lt;small&gt;van Jaarsv.&lt;/small&gt;
* ''Drimia nagarjunae'' &lt;small&gt;(Hemadri &amp; Swahari) Anand Kumar&lt;/small&gt;
* ''Drimia namibensis'' &lt;small&gt;(Oberm.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia nana]]'' &lt;small&gt;(Snijman) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia noctiflora]]'' &lt;small&gt;(Batt. &amp; Trab.) Stearn&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia numidica]]'' &lt;small&gt;(Jord. &amp; Fourr.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia occultans'' &lt;small&gt;G.Will.&lt;/small&gt;
* ''Drimia oliverorum'' &lt;small&gt;J.C.Manning&lt;/small&gt;
* ''Drimia ollivieri'' &lt;small&gt;(Maire) Stearn&lt;/small&gt;
* ''Drimia palaestina'' &lt;small&gt;M.B.Crespo, Mart.-Azorín &amp; M.Á.Alonso&lt;/small&gt;
* ''Drimia pancration'' &lt;small&gt;(Steinh.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia pellabergensis'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Á.Alonso, N.R.Crouch &amp; M.Pinter) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia physodes'' &lt;small&gt;(Jacq.) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia pinguis'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter &amp; M.Á.Alonso) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia platyphylla'' &lt;small&gt;(B.Nord.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia polyantha'' &lt;small&gt;(Blatt. &amp; McCann) Stearn&lt;/small&gt;
* ''Drimia porphyrantha'' &lt;small&gt;(Bullock) Stedje&lt;/small&gt;
* ''Drimia prolifera'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, A.P.Dold &amp; M.B.Crespo) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia psilostachya'' &lt;small&gt;(Welw. ex Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia pulchromarginata'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia purpurascens'' &lt;small&gt;J.Jacq.&lt;/small&gt;
* ''Drimia raogibikei'' &lt;small&gt;(Hemadri) Hemadri&lt;/small&gt;
* ''Drimia razii'' &lt;small&gt;Ansari&lt;/small&gt;
* ''Drimia rupicola'' &lt;small&gt;(Trimen) Dassan.&lt;/small&gt;
* ''Drimia salteri'' &lt;small&gt;(Compton) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia sanguinea]]'' &lt;small&gt;(Schinz) Jessop&lt;/small&gt;
* ''Drimia schizobasoides'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; J.M.J.Deacon&lt;/small&gt;
* ''Drimia sclerophylla'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia secunda'' &lt;small&gt;(B.Nord.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia secundiflora'' &lt;small&gt;(Maire) M.B.Crespo, Mart.-Azorín &amp; M.Á.Alonso&lt;/small&gt;
* ''Drimia senegalensis'' &lt;small&gt;(Kunth) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia serotina'' &lt;small&gt;(Schousb.) M.B.Crespo, Mart.-Azorín &amp; M.Á.Alonso&lt;/small&gt;
* ''Drimia sigmoidea'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; J.M.J.Deacon&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia simensis]]'' &lt;small&gt;(Hochst. ex A.Rich.) Stedje&lt;/small&gt;
* ''Drimia sphaerocephala'' &lt;small&gt;Baker&lt;/small&gt;
* ''Drimia stenocarpa'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; J.M.J.Deacon&lt;/small&gt;
* ''Drimia sudanica'' &lt;small&gt;Friis &amp; Vollesen&lt;/small&gt;
* ''Drimia toxicaria'' &lt;small&gt;(C.Archer &amp; R.H.Archer) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia trichophylla'' &lt;small&gt;Mart.-Azorín, A.P.Dold &amp; M.B.Crespo&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia uniflora]]'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia uranthera'' &lt;small&gt;([[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''[[Drimia urgineoides]]'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia vermiformis'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia vespertina'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia virens'' &lt;small&gt;(Schltr.) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia viridula'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia wightii'' &lt;small&gt;Lakshmin.&lt;/small&gt;
* ''Drimia zambesiaca'' &lt;small&gt;(Baker) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia zebrina'' &lt;small&gt;(Mart.-Azorín, N.R.Crouch &amp; M.B.Crespo) J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
* ''Drimia zebrinella'' &lt;small&gt;J.C.Manning &amp; Goldblatt&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Drimia maritima EnfoqueFlores 2010-10-03 SierraMadrona.jpg
Drimia cyanelloides.jpg
Drimia fugax 156985588.jpg
Drimia haworthioides Baker.jpg
Drimia Israel Fall 2020.jpg
Drimia Israel susnset Fall 2025.jpg
Drimia Media plants showing roots and bulbs.png
Drimia minor.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Drimia| ]]</text>
      <sha1>nbk53fddhw1wtim7524g3kdnxhpr6mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wilger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>457812</id>
    <revision>
      <id>3361996</id>
      <parentid>3354343</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T15:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2570" sha1="3bdvlxub7m9unalagb5qhv1jwi3cwoc" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
| name = Wilger
| oldest_fossil = Eocene
| image = Salix alba Morton.jpg
| image_caption = ''Salix alba'' 'Vitellina-Tristis'&lt;br /&gt;[[Morton Arboretum]], [[Lisle, Illinois]]&lt;!-- acc. 58–95*1 , not enough space for country but &quot;Illnois&quot; indicates enough in USA --&gt;
| display_parents = 2
| taxon = Salix
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]], [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]]&lt;ref name=IPNI_325916-2/&gt;
| subdivision_ranks = Spesies
| diversity = Omtrent 350 spesies
| diversity_ref = &lt;ref name=&quot;POWO_325916-2&quot; /&gt;
| diversity_link = Lys van Salix-spesies
| type_species = ''[[Salix alba]]''
| type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
}}
'''Wilgers''' (van die [[genus]] '''''Salix'''''), bestaan uit [[Lys van Salix-spesies|omtrent 350 spesies]] (plus talle [[Hibried|hibriede]]) van tipies [[bladwisselend]]e [[bome]] en [[struik]]e. Hulle word hoofsaaklik in vogtige [[grond]] in koue en gematigde streke wêreldwyd aangetref.

Sommige wilgers (veral [[Noordpoolgebied|arktiese]] en [[Alpe|alpiene]] spesies) is laaggroeiende of kruipende struike; byvoorbeeld, die [[Salix herbacea|dwergwilger]] (''Salix herbacea'') groei selde meer as 6 cm hoog, maar versprei wyd oor die grond.

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Illustration Salix alba0.jpg
Willow.jpg
Hering 10.185.jpg
160725-03 Üppige Vegetation,.jpg
2007.12 - 'Photo of a frozen water pool in the Vondel-park, Amsterdam city', frozen urban nature in December; Dutch photo - urban photography by Arjan Heijnsbroek, The Netherlands (27489754632).jpg
2007.12 - 'Photo of Dutch urban nature', a frozen willow along the border of the pool in the Vondelpark, Amsterdam city, DecemberDutch photo - urban photography by Arjan Heijnsbroek, The Netherlands (27515545731).jpg
2012 Los Angeles Huntington Chinese Garden 02.jpg
20140327 025 Kessel Weerdbeemden (13493453515).jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;POWO_325916-2&quot;&gt;{{cite web |title=''Salix'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325916-2 |access-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928074953/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325916-2 |archive-date=28 September 2022 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=IPNI_325916-2&gt;{{cite web |title=''Salix'' L. |work=[[International Plant Names Index|The International Plant Names Index]] |url=https://www.ipni.org/n/325916-2 |access-date=2021-05-06 }}&lt;/ref&gt;
}}

{{Gesagsrekords}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Salix| ]]</text>
      <sha1>3bdvlxub7m9unalagb5qhv1jwi3cwoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Droogte in Namibië 2024-2025</title>
    <ns>0</ns>
    <id>457881</id>
    <revision>
      <id>3362224</id>
      <parentid>3354351</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2131" sha1="l6f42c1wjacv38k9zh4gp7xycadciq4" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Lêer:ECDM_20240426_Southern_Africa_drought.pdf|duimnael|Kaart van die ERCC, gedateer 26 April 2024, wat die droogte- en voedselsituasie in Suider-Afrika toon]]
[[Lêer:ECDM_20240614_Southern_Africa_Drought.pdf|duimnael|ERCC-kaart van 14 Junie 2024, wat die droogte en humanitêre situasie in Suider-Afrika toon]]
[[Lêer:ECDM_20250508_Africa_drought.pdf|duimnael|Droogtesituasie in Afrika (2024-2025)]]
Die '''droogte in Namibië 2024-2025''' was 'n landwye droë periode in [[Namibië]] wat gelei het tot ernstige humanitêre, ekologiese en ekonomiese gevolge in groot dele van Suider-Afrika na 'n aansienlik ondergemiddelde reënseisoen in 2023-2024.&lt;ref name=&quot;wwa-2024-04-18&quot; /&gt; Op 22 Mei 2024 het president [[Nangolo Mbumba]] 'n landwye noodtoestand verklaar weens die voortdurende droogte.&lt;ref name=&quot;gazette-2024-05-22&quot; /&gt; Hulporganisasies het buitengewoon hoë vlakke van voedselonsekerheid in 2024-2025 gerapporteer as gevolg van ernstige reënvaltekorte en hitte.&lt;ref name=&quot;ifrc-portal&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;wwa-2024-04-18&quot;&gt;{{Cite book |title=El Niño key driver of drought in highly vulnerable Southern African countries |date=2024 |doi=10.25561/110770}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;gazette-2024-05-22&quot;&gt;{{cite web |access-date=2026-02-01 |date=2024-05-22 |language=en |title=Government Gazette: Proclamation No. 18 of 2024 – Declaration of State of Emergency: National Disaster (Drought) |url=https://www.lac.org.na/laws/2024/8370.pdf |website=Government Gazette of the Republic of Namibia |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122071402/https://www.lac.org.na/laws/2024/8370.pdf |archive-date=2024-11-22 |url-status=dead }}&lt;!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ifrc-portal&quot;&gt;{{cite web|access-date=2026-02-01 |language=en |publisher=[[Internationale Rotkreuz- und Rothalbmond-Bewegung]] |title=Namibia: Drought |url=https://www.ifrc.org/emergency/namibia-drought |website=IFRC}}&lt;!-- auto-translated from German by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Droogtes]]
[[Kategorie:Namibië]]</text>
      <sha1>l6f42c1wjacv38k9zh4gp7xycadciq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vinod Khosla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>458758</id>
    <revision>
      <id>3361963</id>
      <parentid>3354517</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12152" sha1="5sc76xpuil6pmxnzi2yi3oka31kn3g1" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name = Vinod Khosla
| image = 2024-03-14 SXSW Vinod-Khosla 08741.jpg
| caption = Vinod Khosla in 2024
| birth_date = {{Geboortedatum|1955|1|28}}
| birth_place = [[Pune]], [[Maharashtra]], [[Indië]]
| death_date = 
| death_place =
| nationality =  
| citizenship = [[VSA]] 
| known_for = Medestigter van [[Sun Microsystems]]&lt;br /&gt;Stigter van Khosla Ventures
| alma_mater =  Carnegie Mellon-universiteit
| awards = 
| signature = 
| spouse = Neeru Khosla
| children = 4
}}

'''Vinod Khosla''' (gebore [[28 Januarie]] [[1955]]) is 'n [[Amerikaanse]] miljardêr-[[ondernemer]] en [[Waagkapitaal|waagkapitalis]], hoewel hy daardie titel verwerp en homself 'n waagkapitaalassistent noem wat gebruik word om [[entrepreneur]]s te help.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |date=2013-02-26 |title=&quot;Venture Assistance&quot;: A Philosophical View Of What Boards Should And Should Not Do |url=https://techcrunch.com/2013/02/26/venture-assistance-a-philosophical-view-of-what-boards-should-and-should-not-do/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203190428/https://techcrunch.com/2013/02/26/venture-assistance-a-philosophical-view-of-what-boards-should-and-should-not-do/ |archive-date=2026-02-03 |url-status=live |access-date=2025-12-22 |website=TechCrunch |language=en-US}}&lt;/ref&gt;  Hy is 'n medestigter van [[Sun Microsystems]] en die stigter van Khosla Ventures.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Karlgaard |first1=Rich |title=Vinod Khosla On AI's Fast Rise, Robotics, Entrepreneurs And Innovation |url=https://www.forbes.com/sites/richkarlgaard/2023/12/07/vinod-khosla-on-ais-fast-rise-robotics-entrepreneurs-and-innovation/?sh=1a7c30696e8c |work=Forbes |access-date=19 April 2024 |archive-date=19 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419200443/https://www.forbes.com/sites/richkarlgaard/2023/12/07/vinod-khosla-on-ais-fast-rise-robotics-entrepreneurs-and-innovation/?sh=1a7c30696e8c |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Khosla het sy rykdom gemaak uit vroeë waagkapitaalbeleggings in gebiede soos netwerke, [[sagteware]] en alternatiewe energietegnologieë.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 Augustus 2011 |title=Vinod Khosla says get rid of experts and invent the future you want (video) |url=https://venturebeat.com/2011/08/31/vinod-khosla-says-get-rid-of-experts-and-invent-the-future-you-want-video/ |access-date=8 Februarie 2022 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208212522/https://venturebeat.com/2011/08/31/vinod-khosla-says-get-rid-of-experts-and-invent-the-future-you-want-video/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Hy word beskou as een van die suksesvolste en invloedrykste waagkapitaliste.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Steinberg |first1=Jon |title=It's Vinod Khoslas World |url=https://www.theinformation.com/articles/its-vinod-khoslas-world |website=The Information |access-date=19 April 2024 |archive-date=19 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419200450/https://www.theinformation.com/articles/its-vinod-khoslas-world |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

In 2001 het 'n artikel in die ''Red Herring'' getiteld &quot;''The No. 1 VC on the Planet: Vinod Khosla''&quot; verklaar dat Khosla ses nuwe werksgeleenthede geskep het vir elke dag wat hy in die VSA gewoon het en gehelp het om 40 maatskappye te skep wat $150 miljard se markwaarde gedurende sy eerste 24 jaar in die VSA geproduseer het, wat hom in die boonste een persent van waagkapitaalbeleggers geplaas het.&lt;ref name=&quot;herring2&quot;&gt;{{Cite journal |last=Om Malik |date=13 Februarie 2001 |title=Vinod's Time |url=http://www.redherring.com/mag/issue91/index.htm |journal=Red Herring |issue=The No. 1 VC on the Planet |pages=42–47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020119201413/http://www.redherring.com/mag/issue91/index.htm |archive-date=19 Januarie 2002}}&lt;/ref&gt;&lt;ref nmae=&quot;mcn&quot;&gt;{{Cite journal |last=McNicholas |first=Kym |date=21 September 2011 |title=Vinod Khosla: The Fail Strategy |url=https://www.forbes.com/sites/kymmcnicholas/2011/09/21/vinod-khosla-the-fail-strategy |archive-url=https://web.archive.org/web/20110924051932/https://www.forbes.com/sites/kymmcnicholas/2011/09/21/vinod-khosla-the-fail-strategy |archive-date=24 September 2011 |url-status=live |journal=Forbes |access-date=21 September 2011}}&lt;/ref&gt;

In Januarie 2026 skat ''[[Forbes]]'' sy netto waarde op VS$13.4 miljard.&lt;ref name=&quot;Forbes profile&quot;&gt;{{cite web |title=Forbes profile: Vinod Khosla |url=https://www.forbes.com/profile/vinod-khosla/ |work=Forbes |access-date=3 March 2024 |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224063546/https://www.forbes.com/profile/vinod-khosla/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==Biografie==
Khosla is op 28 Januarie 1955 in 'n [[Punjabi]]-Indiese familie in [[Pune]], [[Maharashtra]], gebore.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Kachru |first=Upendra |title=India Land of a Billion Entrepreneurs |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=978-81-317-5861-8 |location=Delhi |pages=182 |language=en}}&lt;/ref&gt;  Khosla se pa was 'n offisier in die Indiese Leër,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chestone |first=Albert F. |title=What America Means to Me |url=https://archive.org/details/whatamericameans0000albe |publisher=Dog Ear Publishing |year=2009 |isbn=978-1-59858-895-8 |location=Indianapolis, IN |pages=[https://archive.org/details/whatamericameans0000albe/page/24 24] |language=en}}&lt;/ref&gt; gestasioneer na [[Nieu-Delhi]], [[Indië]]. Sy pa wou hê hy moes ook by die leër aansluit. Hy het Mount St Mary's School (Nieu-Delhi) vir laerskool bygewoon.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.scribd.com/doc/21789982/Vinod-Khosla |title=Vinod Khosla Biography |publisher=Scribd |date=29 Oktober 2009 |access-date=27 Julie 2014 |archive-date=12 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140112151303/https://www.scribd.com/doc/21789982/Vinod-Khosla |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Khosla het in entrepreneurskap belanggestel nadat hy as tiener in ''Electronic Engineering Times'' oor die stigting van [[Intel]] gelees het, wat hom daartoe gelei het om [[tegnologie]] as 'n loopbaan te volg en sy eie besigheid te stig.&lt;ref name=&quot;computerhist&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.computerhistory.org/events/bio/Vinod,Khosla|title=Vinod Khosla|publisher=Computer History Museum|access-date=19 Junie 2017|archive-date=16 Februarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216025036/http://www.computerhistory.org/events/bio/Vinod,Khosla|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Volgens Khosla is hy geïnspireer deur Intel se medestigter [[Andrew Grove]], 'n Hongaarse immigrant wat befondsing vir Intel in Silicon Valley gekry het toe dit 'n nuwe onderneming was.&lt;ref name=ecotimes/&gt;

Van 1971 tot 1976 het Khosla IIT Delhi bygewoon waar hy 'n baccalaureusgraad in [[elektriese ingenieurswese]] verwerf het.&lt;ref name=&quot;HarvardCase&quot;&gt;{{Citation
| title = Vinod Khosla and Sun Microsystems (A)
| last = Bhide
| first = Amar V.
| date = 14 Desember 1989
| publisher = Harvard Business Publishing
| url = http://cb.hbsp.harvard.edu/cb/web/product_detail.seam?E=20605&amp;R=390049-PDF-ENG| archive-url = https://archive.today/20140805011542/http://cb.hbsp.harvard.edu/cb/web/product_detail.seam?E=20605&amp;R=390049-PDF-ENG|url-status = dead| archive-date = 5 Augustus 2014}}&lt;/ref&gt; Hy het die eerste rekenaarklub in enige IIT begin om rekenaarprogrammering te doen en die skool se rekenaarsentrum bedryf terwyl die bedryfspersoneel gestaak het. Hy het ook as tiener 'n artikel oor parallelle verwerking geskryf voordat die konsep deur die IT-bedryf aangeneem is, en het gehelp om die eerste biomediese ingenieursprogram in Indië te begin. In 1975 het Khosla probeer om 'n [[Sojaboon|soja]]melkmaatskappy te begin wat bedoel was om 'n melkalternatief te bied aan Indiese verbruikers wat nie yskaste het om koeimelk te preserveer nie.&lt;ref name=ecotimes&gt;{{Cite news |title=Technology is my religion: Vinod Khosla, Founder, Khosla Ventures |url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/technology-is-my-religion-vinod-khosla-founder-khosla-ventures/articleshow/11005402.cms |access-date=8 Februarie 2022 |website=The Economic Times |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208212522/https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/technology-is-my-religion-vinod-khosla-founder-khosla-ventures/articleshow/11005402.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Februarie 2007 |title=Why Silicon Valley &quot;gets&quot; clean tech |url=https://www.reuters.com/article/us-renewable-energy-khosla-idUSL2254281020070223 |access-date=8 Februarie 2022 |website=Reuters |language=en |archive-date=8 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208212522/https://www.reuters.com/article/us-renewable-energy-khosla-idUSL2254281020070223 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Khosla se besigheid het egter geen befondsing gehad nie en toe hy hoor dat hy sewe jaar sou moes wag om 'n telefoonlyn te kry, het hy besluit om te probeer om na Silicon Valley te kom.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Daisyme |first=Peter |date=22 Januarie 2016 |editor=Dan Bova |title=Don't Let a Startup Failure Hold You Back |url=https://www.entrepreneur.com/growing-a-business/dont-let-a-startup-failure-hold-you-back/269844 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129101305/https://www.entrepreneur.com/growing-a-business/dont-let-a-startup-failure-hold-you-back/269844 |archive-date=29 Januarie 2023 |url-status=live |access-date=22 Januarie 2016 |website=Entrepreneur |publisher=Entrepreneur Media, LLC}}&lt;/ref&gt;

In 1980 is hy met Neeru Khosla getroud, sy meisie sedert hy 16 was.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/katiasavchuk/2015/06/29/neeru-khosla-wife-of-billionaire-venture-capitalist-wants-to-fix-education-with-software/#24f466b66cd1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831142005/https://www.forbes.com/sites/katiasavchuk/2015/06/29/neeru-khosla-wife-of-billionaire-venture-capitalist-wants-to-fix-education-with-software/#24f466b66cd1 |archive-date=31 Augustus 2018 |url-status=live |title=Neeru Khosla, Wife of Billionaire Venture Capitalist, Wants To Fix Education With Software |first=Katia |last=Savchuk |website=forbes.com |access-date=31 Augustus 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nyt2000&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2000/01/03/business/a-capitalist-venturing-in-the-world-of-computers-and-religion.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831141925/https://www.nytimes.com/2000/01/03/business/a-capitalist-venturing-in-the-world-of-computers-and-religion.html |archive-date=31 Augustus 2018 |url-status=live |title=A Capitalist Venturing in the World of Computers and Religion |first=Laura M. |last=Holson |work=The New York Times |date=3 Januarie 2000 |access-date=31 Augustus 2018}}&lt;/ref&gt; Hulle het vier kinders,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/news/2018/02/vinod-khosla-beach-lawsuit|title=Tech Billionaire Takes &quot;Get Off My Lawn!&quot; Case to the Supreme Court|first=Bess|last=Levin|website=vanityfair.com|date=23 Februarie 2018|access-date=31 Augustus 2018|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427164322/https://www.vanityfair.com/news/2018/02/vinod-khosla-beach-lawsuit|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/nri/us-canada-news/Indian-American-venture-capitalist-Vinod-Khosla-hosts-dinner-for-Obama/articleshow/20484494.cms|title=Indian-American venture capitalist Vinod Khosla hosts dinner for Obama|newspaper=The Times of India|date=8 Junie 2013|access-date=31 Augustus 2018|archive-date=16 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916094406/https://timesofindia.indiatimes.com/nri/us-canada-news/Indian-American-venture-capitalist-Vinod-Khosla-hosts-dinner-for-Obama/articleshow/20484494.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt; en woon sedert 1986 in hul huidige woning. In 2001 het Khosla gesê hy maak 'n punt daarvan om ten minste 25 keer per maand saam met sy gesin aandete te eet.&lt;ref name=&quot;mcn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;nyt2000&quot; /&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|2}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Khosla, Vinod}}

[[Kategorie:Geboortes in 1955]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]]
[[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]]</text>
      <sha1>5sc76xpuil6pmxnzi2yi3oka31kn3g1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Athanasia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>459172</id>
    <revision>
      <id>3362122</id>
      <parentid>2886764</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T23:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="opr247k6crwkdlr0qmvmxr65i2wyw0a" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image = Athanasia crithmifolia 1DS-II 1-C4716.jpg
|image_caption = ''Athanasia crithmifolia''
|display_parents = 3
|taxon = Athanasia
|authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1763)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Asaemia'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''Bembecodium'' &lt;small&gt;Lindl.&lt;/small&gt;
* ''Bembycodium'' &lt;small&gt;Kunze&lt;/small&gt;
* ''Holophyllum'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
* ''Morysia'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
* ''Pristocarpha'' &lt;small&gt;[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.&lt;/small&gt;
* ''Saintmorysia'' &lt;small&gt;Endl.&lt;/small&gt;
* ''Stilpnophytum'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
}}
'''''Athanasias''''' (kouterbosse) is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. Die genus bestaan uit 41 [[spesie]]s waarvan 36 deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] vorm.

== Spesies ==
Daar is 41 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331654-2 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Athanasia adenantha]]'' &lt;small&gt;(Harv.) Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia alba]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia argentea]]'' &lt;small&gt;R.F.Powell &amp; Magee&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia bremeri]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia calophylla]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia capitata]]'' &lt;small&gt;(L.) L.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia cochlearifolia]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia crenata]]'' &lt;small&gt;(L.) L.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia crithmifolia]]'' &lt;small&gt;(L.) L.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia cuneifolia]]'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia dentata]]'' &lt;small&gt;(L.) L.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia elsiae]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia filiformis]]'' &lt;small&gt;L.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia flexuosa]]'' &lt;small&gt;[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia grandiceps]]'' &lt;small&gt;Hilliard &amp; B.L.Burtt&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia gyrosa]]'' &lt;small&gt;R.F.Powell &amp; Magee&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia hirsuta]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia humilis]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia imbricata]]'' &lt;small&gt;Harv.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia inopinata]]'' &lt;small&gt;(Hutch.) Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia juncea]]'' &lt;small&gt;(DC.) D.Dietr.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia leptocephala]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia linifolia]]'' &lt;small&gt;[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia microcephala]]'' &lt;small&gt;D.Dietr.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia microphylla]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia minuta]]'' &lt;small&gt;(L.f.) Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia oocephala]]'' &lt;small&gt;(DC.) Källersjö&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia pachycephala]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia pectinata]]'' &lt;small&gt;L.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia pinnata]]'' &lt;small&gt;L.f.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia pubescens]]'' &lt;small&gt;(L.) L.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia quinquedentata]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia rugulosa]]'' &lt;small&gt;E.Mey. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia scabra]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia sertulifera]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia spathulata]]'' &lt;small&gt;D.Dietr.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia tomentosa]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia trifurcata]]'' &lt;small&gt;(L.) L.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia vestita]]'' &lt;small&gt;Druce&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia virgata]]'' &lt;small&gt;Jacq.&lt;/small&gt;
* ''[[Athanasia viridis]]'' &lt;small&gt;Källersjö&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Athanasia| ]]</text>
      <sha1>opr247k6crwkdlr0qmvmxr65i2wyw0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461430</id>
    <revision>
      <id>3361936</id>
      <parentid>3354889</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4550" sha1="qmpohqk96bgiz7r3wnczfjy5385ohzw" xml:space="preserve">Die '''Verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens''', algemeen bekend as die '''Nie-verspreidingsverdrag''' of '''NPT''' (van ''Non-Proliferation Treaty''), is 'n internasionale [[verdrag]] waarvan die doel is om die verspreiding van [[kernwapen]]s en kernwapentegnologie te voorkom, samewerking in die vreedsame gebruik van [[kernenergie]] te bevorder, en die doelwit van kernontwapening en algemene en volledige ontwapening te bevorder.&lt;ref name=&quot;un.org&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.un.org/disarmament/WMD/Nuclear/NPT.shtml|title=UNODA - Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT)|work=un.org|access-date=2016-02-20}}&lt;/ref&gt; Tussen 1965 en 1968 is die verdrag onderhandel deur die Agtien Nasie Komitee oor Ontwapening, 'n Verenigde Nasies-geborgde organisasie gebaseer in [[Genève]], [[Switserland]].

Die verdrag, wat in 1968 vir ondertekening oopgemaak is, het in 1970 in werking getree. Soos deur die teks vereis, het die NPT-partye na vyf-en-twintig jaar in Mei 1995 vergader en ooreengekom om die verdrag onbepaald te verleng.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Decisions Adopted at the 1995 NPT Review &amp; Extension Conference - Acronym Institute|url=http://acronym.org.uk/old/official-and-govt-documents/decisions-adopted-1995-npt-review-extension-conference|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091317/http://acronym.org.uk/old/official-and-govt-documents/decisions-adopted-1995-npt-review-extension-conference|archive-date=2019-03-27|access-date=2021-08-11}}&lt;/ref&gt; Die verdrag definieer kernwapenstate as dié wat 'n kernploftoestel voor 1967 gebou en getoets het; dit is die [[Verenigde State]] (1945), [[Rusland]] (1949), die [[Verenigde Koninkryk]] (1952), [[Frankryk]] (1960) en die [[Volksrepubliek China]] (1964).

Teen Augustus 2016 het 191 state partye by die verdrag geword. [[Noord-Korea]], wat in 1985 toegetree het, maar nooit aan die vereistes voldoen het nie, het sy onttrekking aan die NPT in 2003 aangekondig – die enigste staat wat dit gedoen het – en sy eerste kerntoets in 2006 uitgevoer.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dtirp.dtra.mil/pdfs/npt_status_2009.pdf |title=Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT) |work=Defense Treaty Inspection Readiness Program - United States Department of Defense |access-date=19 Junie 2013 |publisher=Defense Treaty Inspection Readiness Program |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311220936/http://dtirp.dtra.mil/pdfs/npt_status_2009.pdf |archive-date=11 Maart 2013 }}&lt;/ref&gt; Vier VN-lidstate het die NPT nog nooit aanvaar nie, waarvan drie kernwapens besit of vermoedelik besit: [[Indië]], [[Israel]] en [[Pakistan]]. Suid-Afrika het ook ‘n [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram|kernwapenvermoë]] gehad. In die vroeë 1990’s het die land onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die NPT aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.&lt;ref name=&quot;deKlerk1993&quot;&gt;De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.&lt;/ref&gt; Daarbenewens het [[Suid-Soedan]], wat in 2011 onafhanklik geword het, nog nie aangesluit nie.

Toe die NPT voorgestel is, was daar voorspellings van 25 tot 30 kernwapenstate binne 20 jaar. Verdere nie-verspreidingsinisiatiewe sluit in die uitvoerbeheer van die Kernverskaffersgroep en die verbeterde verifikasiemaatreëls van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) se Bykomende Protokol.

Kritici voer aan dat die NPT nie die verspreiding van kernwapens of die motivering om dit te bekom, kan stop nie. Hulle spreek hul teleurstelling uit oor die beperkte vordering met kernontwapening wat vereis word ingevolge Artikel VI, omrede die vyf erkende kernwapenstate steeds 13 400 kernplofkoppe in hul gekombineerde arsenaal het. VN-amptenare het gesê dat hulle min kan doen om te keer dat state kernreaktore gebruik om kernwapens te produseer.&lt;ref name=&quot;bks20112&quot;&gt;Benjamin K. Sovacool (2011). ''Contesting the Future of Nuclear Power: A Critical Global Assessment of Atomic Energy'', ''World Scientific'', bl. 187–190.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tcr20092&quot;&gt;{{Cite web|url=http://archive.org/details/nuclearexpresspo0000reed|title=The nuclear express : a political history of the bomb and its proliferation|first=Thomas C.|last=Reed|date=23 Junie 2009|publisher=Minneapolis : Zenith Press|via=Internet Archive}}&lt;/ref&gt; Die verdrag is gevolg deur die Omvattende kerntoetsverbodverdrag van 1996 en die Verdrag oor die verbod op kernwapens van 2017.

== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Verdrae]]</text>
      <sha1>qmpohqk96bgiz7r3wnczfjy5385ohzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fadogiella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>461482</id>
    <revision>
      <id>3362256</id>
      <parentid>2904861</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="tjsade5h62ga6kxrbnbsealo6jdfdt2" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image =
|image_caption =
|display_parents = 3
|taxon = Fadogiella
|authority = Robyns, (1928)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =
}}
'''''Fadogiella''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Rubiaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Malawi]], [[Tanzanië]] en [[Zambië]].

== Spesies ==
Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:34597-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ''[[Fadogiella cana]]'' &lt;small&gt;(K.Schum.) Robyns&lt;/small&gt;
* ''[[Fadogiella rogersii]]'' &lt;small&gt;(Wernham) Bridson&lt;/small&gt;
* ''[[Fadogiella stigmatoloba]]'' &lt;small&gt;(K.Schum.) Robyns&lt;/small&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Fadogiella| ]]</text>
      <sha1>tjsade5h62ga6kxrbnbsealo6jdfdt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elektriese voertuig</title>
    <ns>0</ns>
    <id>468857</id>
    <revision>
      <id>3362072</id>
      <parentid>2974524</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18838" sha1="1e3tlp8tnwk4xloxhnf8yxsszh186fp" xml:space="preserve">{{clear}}
’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word.

Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg
| image2     = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg
| image3     = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg
| image4     = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg
| caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan
}}

{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = BYD Elbuss.jpg
| image2     = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg
| image3     = Tesla Semi 6 (cropped).jpg
| image4     = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg
| footer     = '''Elektriese voertuie regoor die wêreld'''
| caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}}
{{-}}
== Terminologie ==
Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

'''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3.

'''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge.

'''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV.

'''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee.

'''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys.

== Hoe elektriese voertuie werk ==
Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Laai ==
Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte.

'''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7,4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9&amp;nbsp;000 tot R25&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home |date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums.

'''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Voordele ==
Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word.

Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.&lt;ref name=&quot;cape&quot;&gt;{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== Nadele en uitdagings ==
Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur.

Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}&lt;/ref&gt;

Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026-02 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}&lt;/ref&gt;

== Elektriese voertuie in Suid-Afrika ==
Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1&amp;nbsp;231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}&lt;/ref&gt;

Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1&amp;nbsp;088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2&amp;nbsp;810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail &amp; Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance &amp; Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;cape&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Voertuie]]</text>
      <sha1>1e3tlp8tnwk4xloxhnf8yxsszh186fp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362083</id>
      <parentid>3362072</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Voordele */ +prent</comment>
      <origin>3362083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19112" sha1="i69bfnq4hvnhz7hadg1rcatw90oetns" xml:space="preserve">{{clear}}
’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word.

Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg
| image2     = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg
| image3     = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg
| image4     = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg
| caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan
}}

{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = BYD Elbuss.jpg
| image2     = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg
| image3     = Tesla Semi 6 (cropped).jpg
| image4     = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg
| footer     = '''Elektriese voertuie regoor die wêreld'''
| caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}}
{{-}}
== Terminologie ==
Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

'''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3.

'''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge.

'''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV.

'''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee.

'''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys.

== Hoe elektriese voertuie werk ==
Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Laai ==
Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte.

'''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7,4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9&amp;nbsp;000 tot R25&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home |date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums.

'''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Voordele ==
[[Lêer:Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg|duimnael|regs|'n Krieger- elektriese voertuig te [[Rhode Island]], VSA, omstreeks 1906&lt;sup&gt;{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}&lt;/sup&gt;]]
Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word.

Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.&lt;ref name=&quot;cape&quot;&gt;{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== Nadele en uitdagings ==
Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur.

Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}&lt;/ref&gt;

Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026-02 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}&lt;/ref&gt;

== Elektriese voertuie in Suid-Afrika ==
Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1&amp;nbsp;231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}&lt;/ref&gt;

Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1&amp;nbsp;088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2&amp;nbsp;810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail &amp; Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance &amp; Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;cape&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Voertuie]]</text>
      <sha1>i69bfnq4hvnhz7hadg1rcatw90oetns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362084</id>
      <parentid>3362083</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nadele en uitdagings */</comment>
      <origin>3362084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19109" sha1="la3i8hpxdxxtdhcljrx0x9x6vh6z5uy" xml:space="preserve">{{clear}}
’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word.

Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg
| image2     = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg
| image3     = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg
| image4     = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg
| caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan
}}

{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = BYD Elbuss.jpg
| image2     = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg
| image3     = Tesla Semi 6 (cropped).jpg
| image4     = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg
| footer     = '''Elektriese voertuie regoor die wêreld'''
| caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}}
{{-}}
== Terminologie ==
Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

'''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3.

'''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge.

'''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV.

'''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee.

'''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys.

== Hoe elektriese voertuie werk ==
Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Laai ==
Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte.

'''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7,4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9&amp;nbsp;000 tot R25&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home |date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums.

'''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Voordele ==
[[Lêer:Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg|duimnael|regs|'n Krieger- elektriese voertuig te [[Rhode Island]], VSA, omstreeks 1906&lt;sup&gt;{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}&lt;/sup&gt;]]
Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word.

Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.&lt;ref name=&quot;cape&quot;&gt;{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== Nadele en uitdagings ==
Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur.

Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}&lt;/ref&gt;

Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}&lt;/ref&gt;

== Elektriese voertuie in Suid-Afrika ==
Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1&amp;nbsp;231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}&lt;/ref&gt;

Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1&amp;nbsp;088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2&amp;nbsp;810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail &amp; Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance &amp; Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;cape&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Voertuie]]</text>
      <sha1>la3i8hpxdxxtdhcljrx0x9x6vh6z5uy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362198</id>
      <parentid>3362084</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Voertuigtegnologie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19142" sha1="bntrkeo92pydl0cvxvklvrogwwgzbkw" xml:space="preserve">{{clear}}
’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word.

Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg
| image2     = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg
| image3     = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg
| image4     = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg
| caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan
}}

{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = BYD Elbuss.jpg
| image2     = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg
| image3     = Tesla Semi 6 (cropped).jpg
| image4     = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg
| footer     = '''Elektriese voertuie regoor die wêreld'''
| caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}}
{{-}}
== Terminologie ==
Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

'''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3.

'''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge.

'''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV.

'''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee.

'''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys.

== Hoe elektriese voertuie werk ==
Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Laai ==
Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte.

'''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7,4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9&amp;nbsp;000 tot R25&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home |date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums.

'''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Voordele ==
[[Lêer:Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg|duimnael|regs|'n Krieger- elektriese voertuig te [[Rhode Island]], VSA, omstreeks 1906&lt;sup&gt;{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}&lt;/sup&gt;]]
Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur binnebrandenjins aangedryf word.

Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos son- of [[windkrag]], is hul leeftydkoolstofvrystellings aansienlik laer as dié van petrol- of dieselvoertuie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.&lt;ref name=&quot;cape&quot;&gt;{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/|title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== Nadele en uitdagings ==
Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur.

Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}&lt;/ref&gt;

Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}&lt;/ref&gt;

== Elektriese voertuie in Suid-Afrika ==
Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1&amp;nbsp;231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}&lt;/ref&gt;

Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1&amp;nbsp;088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2&amp;nbsp;810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail &amp; Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance &amp; Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;cape&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:Voertuigtegnologie]]</text>
      <sha1>bntrkeo92pydl0cvxvklvrogwwgzbkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362214</id>
      <parentid>3362198</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Voordele */ skakels</comment>
      <origin>3362214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19199" sha1="eaedhxoiqeudklvlcx75a4hq2yw94gf" xml:space="preserve">{{clear}}
’n '''Elektriese voertuig (EV)''' is ’n voertuig wat aangedryf word deur een of meer elektriese [[motor]]s, wat krag trek uit herlaaibare [[battery]]e of ’n ander ingeboude energiebergingstelsel. Elektriese voertuie sluit motors, busse, motorfietse, vragmotors en fietse in. Die term word meestal gebruik om te verwys na padvoertuie met herlaaibare batterypakke wat vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai kan word.

Elektriese voertuie produseer geen direkte uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat hulle onderskei van voertuie wat aangedryf word deur binnebrandenjins wat op [[petrol]] of [[diesel]] loop. As gevolg hiervan word hulle toenemend gesien as sleuteltegnologie in pogings om stedelike lugbesoedeling en kweekhuisgasvrystelling deur die vervoersektor te verminder.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2024|title=Global EV Outlook 2024|last=International Energy Agency|date=2024-04-23|website=IEA|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = Model S charging at a Tesla station cropped.jpg
| image2     = Solar Impulse SI2 pilote Bertrand Piccard Payerne November 2014 (slightly cropped).jpg
| image3     = HSC China Zorrilla at Incat June 2025 2.jpg
| image4     = N700-2000 series X50 Shin-Shimonoseki 20140901.jpg
| caption1=[[Elektriese motor]]: 'n Tesla Model S wat laai vanaf 'n Tesla Supercharger|caption2=Elektriese vliegtuig: die Solar Impulse 2, wat die aardbol omseil het|caption3=Elektriese boot, die ''China Zorrilla'', die grootste battery-elektriese voertuig ooit gebou|caption4=Elektriese hoëspoed-spoor: N700 Reeks Shinkansen van JR Central op die San'yo Shinkansen, Japan
}}

{{Multibeeld
| align      = left
| image1     = BYD Elbuss.jpg
| image2     = Geero 2 Touring Classic Cream plus 2021.jpg
| image3     = Tesla Semi 6 (cropped).jpg
| image4     = LD 250408 23 4 S Front (cropped).jpg
| footer     = '''Elektriese voertuie regoor die wêreld'''
| caption1=Battery-elektriese bus: 'n BYD Maatskappybus in Landskrona, [[Swede]]|caption2=E-fiets, 'n Geero: met die verwyderbare battery geïntegreer in die onderbuis|caption3=Elektriese vragmotor: Klas 8-vragmotor, 'n Tesla Semi in Rocklin, [[Kalifornië]]|caption4=Buurt-elektriese voertuig: 'n Italcar Attiva C2S.4}}
{{-}}
== Terminologie ==
Die kategorie elektriese voertuie sluit verskeie afsonderlike aandrywingstipes in, en verwarring tussen hulle is algemeen. Die hooftipes is soos volg.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric|title=Alternative Fuels Data Center: Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

'''’n Battery-elektriese voertuig''' (BEV) loop geheel en al op elektrisiteit wat in ’n ingeboude batterypak gestoor word. Dit het geen binnebrandenjin nie en produseer geen uitlaatgasse nie. Die battery word herlaai deur die voertuig aan ’n eksterne elektrisiteitsbron te koppel. Voorbeelde sluit in die BYD Dolphin, Volkswagen ID.3 en [[Tesla, Inc.|Tesla]] Model 3.

'''’n Inprop-hibriedelektriese voertuig''' (PHEV) het beide ’n batteryaangedrewe elektriese motor en ’n konvensionele binnebrandenjin. Die battery kan vanaf ’n eksterne elektrisiteitsbron gelaai word, en die voertuig kan ’n beperkte afstand slegs op elektrisiteit aflê voordat die verbrandenjin oorneem.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-phev|title=Alternative Fuels Data Center: Plug-In Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Voorbeelde sluit in die BYD Atto 2 DM-i en die Volvo XC60 Recharge.

'''’n Hibriedelektriese voertuig (HEV)''', soms ’n “selflaaiende hibried” genoem, kombineer ook ’n elektriese motor met ’n binnebrandenjin, maar die battery kan nie vanaf ’n eksterne bron gelaai word nie. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en deur die enjin self. Omdat dit nie ingeprop kan word nie, is ’n HEV nie ’n inprop-elektriese voertuig nie en bied nie dieselfde brandstofbesparing as ’n BEV of PHEV nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://afdc.energy.gov/vehicles/electric-basics-hev|title=Alternative Fuels Data Center: Hybrid Electric Vehicles|website=afdc.energy.gov|language=en-US|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die Toyota Corolla Cross Hybrid is ’n voorbeeld van ’n HEV.

'''’n Ligte hibriedelektriese voertuig''' (MHEV) gebruik ’n klein elektriese motor om die verbrandingsenjin te ondersteun, maar kan die voertuig nie net met elektrisiteit aandryf nie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aptiv.com/en/insights/article/bev-phev-or-hev-the-differences-affect-the-architecture|title=BEV, PHEV or HEV: The Differences Affect the Architecture|last=|website=Aptiv|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Alhoewel dit soms as ’n “elektriese” of “hibriede” voertuig bemark word, is ’n ligte hibried steeds fundamenteel ’n petrol- of dieselmotor en bring uiters min besparing mee.

'''’n Brandstofsel-elektriese voertuig''' (FCEV) ontwikkel elektrisiteit aan boord deur ’n chemiese reaksie tussen waterstof en suurstof, wat slegs waterdamp as ’n neweproduk produseer. FCEV’s, soos die Toyota Mirai, is nie in wydverspreide kommersiële gebruik nie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die term “nuwe energievoertuig” (NEV) word in sommige kontekste gebruik, veral in [[China]], om breedweg na BEV’s, PHEV’s en FCEV’s te verwys.

== Hoe elektriese voertuie werk ==
Battery-elektriese voertuie stoor energie in ’n batterypak wat een of meer elektriese motors aandryf wat aan die dryfwiele gekoppel is. Anders as verbrandingsenjins, lewer elektriese motors maksimum wringkrag vanaf stilstand, wat BEV’s kragtige versnelling gee. Die battery word gelaai wanneer die voertuig rem of vryloop en omwentelings van die motors elektrisiteit opwek en die battery laai. Dit verleng die voertuig se reikafstand. Die reikafstand van ’n BEV is onderhewig aan die grootte van sy battery, gemeet in kilowatt-uur (kWh), die doeltreffendheid van die motor en aandrywingstelsel, en faktore soos lugdinamika, snelheid, temperatuur, en of lugversorging gebruik word. Moderne BEV’s bied ’n reikafstand van tussen 250 km en 600 km op ’n volle lading.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Laai ==
Elektriese voertuie kan tuis of by openbare laaistasies gelaai word. Daar is breedweg drie metodes.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''Vlak 1 (stadig):''' ’n Standaard huishoudelike elektrisiteitsaansluiting. In Suid-Afrika is dit ’n 230V, 16A-sok, wat ongeveer 2,0 kW lewer – gelyk aan wat ’n elektriese ketel of geiser gebruik. Om op dié manier te laai, word ’n laaier soortgelyk aan ’n skootrekenaar s’n, maar heelwat groter, gebruik. Dit word gewoonlik gratis saam met die motor verskaf. ’n Volle lading kan 12 tot 36 uur neem, onderhewig aan die batterygrootte.

'''Vlak 2 (medium):''' ’n Toegewyde muurgemonteerde wisselstroomlaaier, wat gewoonlik tussen 7,4 kW en 22 kW lewer. Installasie vereis ’n toegewyde stroombaan. ’n Volle lading neem gewoonweg tussen 4 en 10 uur. Die spesifikasie van die voertuig se ingeboude wisselstroomlaaier bepaal die laaitempo. Die algemeenste is 11 kW. Die meeste EV-eienaars wat tuis laai, laat ’n Vlak 2-laaier installeer. Dit moet deur ’n elektrisiën gedoen word. Sommige fabrikante verskaf die Vlak 2-laaiers gratis, terwyl ander ’n ekstra koste daarvoor hef. Die installering en laaier se koste beloop R9&amp;nbsp;000 tot R25&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= https://www.cars.co.za/motoring-news/what-it-really-costs-to-charge-your-ev-at-home-in-2026/348216/|title=The costs of charging your EV at home |date=2026-06-11|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Wisselstroomlaaiers is soms ook by openbare laaipunte beskikbaar, byvoorbeeld by winkelsentrums.

'''Vlak 3 (snel- of gelykstroomlaai):''' Hoëkrag-gelykstroomlaaiers word meestal by openbare laaistasies aangetref. Hierdie laaiers kan van 25 kW tot 400 kW of meer lewer, en kan ’n voertuig tot 80% laai in so min as 20 tot 45 minute, afhangende van die voertuig en laaier.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Voordele ==
[[Lêer:Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg|duimnael|regs|'n Kriéger- elektriese voertuig te [[Rhode Island]], VSA, omstreeks 1906.&lt;sup&gt;{{tooltip|KI|KI-konsep van bronfoto, sien lêerinligting}}&lt;/sup&gt;]]
Elektriese voertuie bied verskeie voordele bo voertuie wat deur [[binnebrandenjin]]s aangedryf word.

Hulle produseer geen uitlaatgasse by die gebruikspunt nie, wat plaaslike [[lugbesoedeling]] verminder, veral in stedelike gebiede. Wanneer hulle gelaai word vanaf hernubare energiebronne soos [[sonkrag|son]]- of [[windkrag]], is hul leeftyd[[koolstofkringloop|koolstofvrystellings]] aansienlik laer as dié van petrol- of [[dieselenjin|diesel]]voertuie.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Die koste van elektrisiteit per kilometer afgelê is oor die algemeen laer as die koste van petrol of diesel vir ’n gelyke afstand, wat lei tot laer loopkoste vir EV-eienaars. Elektriese motors het ook minder bewegende dele as binnebrandenjins, wat laer onderhoudskoste oor die leeftyd van die voertuig beteken.&lt;ref name=&quot;cape&quot;&gt;{{Cite web|url=https://greencape.co.za/library/mir-2024-electric-vehicles/ |title=2024 Electric Vehicles Market Intelligence Report|website=GreenCape|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== Nadele en uitdagings ==
Die aankoopprys van BEVs en PHEV’s is dikwels hoër as dié van vergelykbare petrol- of dieselvoertuie, hoofsaaklik as gevolg van die koste van batterye. Batterykoste het egter die afgelope paar jaar aansienlik gedaal: litium-ioon batterypryse het in 2024 selfs met 20% gedaal tot ’n rekordlaagtepunt van $115 per kilowatt-uur, en daar word verwag dat dit sal aanhou daal.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://about.bnef.com/insights/commodities/lithium-ion-battery-pack-prices-see-largest-drop-since-2017-falling-to-115-per-kilowatt-hour-bloombergnef/|title=Lithium-Ion Battery Pack Prices See Largest Drop Since 2017, Falling to $115 per Kilowatt-Hour|last=BloombergNEF|date=2024-12-10|website=BloombergNEF|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Afstandsangs, die kommer dat ’n voertuig se battery pap sal wees voordat dit ’n bestemming of laaipunt bereik, is ’n algemeen genoemde hindernis vir die aanvaarding van elektriese voertuie, veral in lande met beperkte openbare laai-infrastruktuur.

Suid-Afrika se elektrisiteitsnetwerk is sterk afhanklik van steenkool,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.statssa.gov.za/?p=19502|title=A breakdown of South Africa’s energy mix|last=Stats SA|date=8 Mei 2026|website=www.statssa.gov.za|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; wat sommige navorsers laat bevraagteken of elektriese voertuie wat van die netwerk gelaai word, werklike emissievoordele bo binnebrandvoertuie bied. Kritici van elektriese voertuie sien dikwels twee deurslaggewende faktore in lewensiklusvergelykings oor die hoof. Eerstens word die emissies van die ontginning, raffinering en vervoer van petrol en diesel dikwels uitgesluit. Dit laat binnebrandvoertuie skoner lyk as wat hulle werklik is. Tweedens maak baie lewensiklusstudies staat op toetssiklusse wat nie werklike bestuurstoestande akkuraat weerspieël nie, wat die emissievergelykings verder verdraai.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hoekstra |first=Auke |date=19 June 2019 |title=The Underestimated Potential of Battery Electric Vehicles to Reduce Emissions |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2542435119302715 |journal=Joule |volume=3 |issue=6 |pages=1412–1414 |doi=10.1016/j.joule.2019.06.002 |issn=2542-4351}}&lt;/ref&gt;

Navorsing aan die [[Universiteit Stellenbosch]] het bevind dat die laai van elektriese voertuie hoofsaaklik van steenkoolopgewekte elektrisiteit onder sekere omstandighede meer uitlaatgasse tot gevolg kan hê as die gebruik van ekwivalente petrolvoertuie, maar het sonkragaanvulling, soos sonpanele by kantoorgeboue, as voldoende beskryf om hierdie uitkoms om te keer.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theconversation.com/electric-vehicles-could-add-to-carbon-emissions-and-load-shedding-but-theres-a-solution-142094|title=Electric vehicles could add to carbon emissions and load shedding: but there’s a solution|last=Booysen|first=MJ (Thinus)|last2=Apperley|first2=Mark|date=2020-07-09|website=The Conversation|language=en|doi=10.64628/AAJ.eeaedjqq7|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; Die vinnige toename van daksonkrag sedert 2022 onder Suid-Afrikaanse huishoudings en besighede beteken dat ’n groeiende persentasie van EV-laai nou op hernubare energie staatmaak.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://climateactiontracker.org/countries/south-africa/|title=South Africa|date=20 Mei 2025|website=climateactiontracker.org|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ’n Studie wat in 2025 in ''Nature Energy'' gepubliseer is, het bevind dat battery-elektriese voertuie wat deur sonkrag aangedryf word, op koers is om laer lewensikluskoste en laer kweekhuisgasvrystellings as fossielbrandstofvoertuie in die meeste Afrikalande te bied, lank voor 2040.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal |last=Noll |first=Bessie |last2=Graff |first2=Darius |last3=Schmidt |first3=Tobias S. |last4=Patt |first4=Anthony |last5=Bauer |first5=Christian |last6=Agutu |first6=Churchill |last7=Asiimwe |first7=Paul Kyoma |last8=Diemuodeke |first8=Ogheneruona E. |last9=Krygsman |first9=Stephan |last10=Nienkerke |first10=Inga |last11=Tröndle |first11=Tim |last12=Moretti |first12=Christian |date=2026 |title=Battery-electric passenger vehicles will be cost-effective across Africa well before 2040 |url=https://www.nature.com/articles/s41560-025-01955-x |journal=Nature Energy |language=en |publisher=Nature Publishing Group |volume=11 |issue=2 |pages=284–298 |doi=10.1038/s41560-025-01955-x |issn=2058-7546}}&lt;/ref&gt;

== Elektriese voertuie in Suid-Afrika ==
Inprop-elektriese voertuie, wat beide battery-elektriese voertuie (BEV’s) en inprop-hibriedelektriese voertuie (PHEV’s) insluit, verteenwoordig ’n klein maar groeiende segment van die Suid-Afrikaanse motormark. BEV-verkope het gegroei van 218 eenhede in 2021 tot 502 in 2022, 931 in 2023 en 1&amp;nbsp;231 in 2024, terwyl PHEV-verkope 738 eenhede in 2024 bereik het.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cleantechnica.com/2025/01/28/the-volvo-ex30-leads-the-way-in-south-africa-as-bev-sales-go-up-35-in-2024|title=The Volvo EX30 Leads The Way In South Africa As BEV Sales Go Up 35% In 2024|last=Kuhudzai|first=Remeredzai Joseph|date=2024|website=CleanTechnica}}&lt;/ref&gt;

Amptelike NAAMSA-syfers vir 2025 het ’n afname in BEV-verkope tot 1&amp;nbsp;088 eenhede getoon. Hierdie syfer het egter verkope van BYD en ander Chinese vervaardigers uitgesluit wat destyds nog nie verkoopsyfers aan NAAMSA verskaf het nie. PHEV-verkope het in 2025 met 281% gestyg tot 2&amp;nbsp;810 eenhede, aangevuur deur die toetrede van bekostigbare Chinese modelle.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/sas-ev-sales-fell-in-2025-but-the-total-nev-market-grew/337269/|title=SA's EV sales fell in 2025 (but the total NEV market grew)|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-02-18|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

In Maart 2026 het BYD begin om verkoopsyfers aan NAAMSA te rapporteer, en 589 eenhede vir beide BEV- en PHEV-modelle aangeteken. Gevolglik het Suid-Afrika ’n rekord van 389 BEV-verkope vir daardie maand behaal. Van hierdie 389 BEV’s, wat verskeie handelsmerke insluit, was 239 BYD Dolphin Surf-voertuie.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cars.co.za/motoring-news/how-well-is-byd-selling-in-sa-sales-figures-revealed/341536/|title=How well is BYD selling in SA? Sales figures revealed|last=Bubear|first=Ryan|date=2026-04-02|website=Cars.co.za|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://mg.co.za/news/motoring/2026-06-18-the-byd-storm-is-upon-sa-but-a-local-factory-depends-on-market-readiness/|title=The BYD storm is upon SA but a local factory depends on ‘market readiness’|last=Matwadia|first=Eyaaz|date=2026-06-18|website=Mail &amp; Guardian|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Verkope van NEV’s in die eerste vier maande van 2026 was 62% hoër as in die eerste kwartaal van 2025, met BEV’s wat 13% van daardie snit uitmaak, PHEV’s 33%, en tradisionele hibriede 54%.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://it-online.co.za/2026/07/10/strongest-start-to-new-vehicle-sales-in-13-years/|title=Strongest start to new vehicle sales in 13 years|last=Gibson|first=Kathy|date=2026-07-10|website=IT-Online|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Die land se openbare laaipunte is gekonsentreer in groot stedelike sentrums, veral Johannesburg, Pretoria en Kaapstad, en is grootliks in privaatbesit en -bedryf. Teen middel 2026 het Suid-Afrika ongeveer 650 publiek toeganklike laaipunte gehad, teenoor ’n geraamde 500 in Oktober 2025, met GridCars wat ongeveer 60% van daardie kapasiteit bedryf.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die meerderheid Suid-Afrikaanse EV-eienaars laai hul voertuie tuis, waar elektrisiteitskoste aansienlik laer is as by openbare laaistasies. Waarnemers in die bedryf het aangevoer dat die idee van onvoldoende laai-infrastruktuur die werklikheid oor die hoof sien dat die meeste bestuurders toegang het tot ’n bruikbare kragbron by die huis of by die werk.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Namate meer bekostigbare modelle elektriese voertuie binne die bereik van kopers in woonstelle en deeltitelkomplekse bring, kan toegang tot toegewyde tuislaai egter nie meer as vanselfsprekend aanvaar word nie, met goedkeuring van die regspersoon wat vereis word vir die installering van laaiers in gedeelde residensiële eiendomme.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Die standaard invoerbelasting op ligte voertuie in Suid-Afrika is 25%. Voertuie met binnebrandenjins uit Europa en die Verenigde Koninkryk trek voordeel uit ’n verlaagde koers van 18% kragtens ’n bilaterale handelsooreenkoms; hierdie voorkeurkoers geld egter nie vir elektriese voertuie uit daardie streke nie, wat beteken dat die meeste elektriese voertuie onderhewig is aan die standaard 25%-tarief. Voorspraakgroepe het hierdie verskil geïdentifiseer as ’n bydraende faktor tot hoër EV-aankooppryse in Suid-Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://naamsa.net/tax-revenue/|title=Tax Revenue|last=naamsa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ev24.africa/south-africa-ev-import-regulations-in-2025-costs-compliance-opportunities/|title=South Africa’s EV Import Regulations in 2025: Costs, Compliance &amp; Opportunities|last=Nkosi|first=Thabo|date=2025-07-14|website=EV24.africa - Buy Electric Cars for Africa|language=en|access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

Navorsers het bevind dat battery-elektriese voertuie wat gebruik maak van netwerkonafhanklike sonkraglaaistelsels, in die meeste Afrikalande reeds ver voor 2040 laer lewensikluskoste en emissies sal bied as konvensionele binnebrandvoertuie.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Voorspraakgroepe en navorsers het die gebrek aan ’n nasionale brandstofekonomiestandaard en die invoerbelastingstruktuur as belangrike beleidshindernisse vir breër EV-aanvaarding in Suid-Afrika geïdentifiseer.&lt;ref name=&quot;cape&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:Voertuigtegnologie]]</text>
      <sha1>eaedhxoiqeudklvlcx75a4hq2yw94gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meksikaanse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>469201</id>
    <revision>
      <id>3362110</id>
      <parentid>3361110</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Paar goed</comment>
      <origin>3362110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42896" sha1="pd8dotd3j23uixsnqjjm2t6gfrurnon" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Meksiko
| beeld                  = Kenteken van die Meksikaanse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (FMR, FMRU)
| bynaam                 = ''Serpientes'' (“die slange”)
| embleem                = die [[Meso-Amerika]]anse slanggod
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = [[Andrés Rodríguez]]
| afrigter               = {{vlagikoon|Kanada}} Jeffrey Clarke&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://aristeguinoticias.com/2106/deportes/historico-mexico-conquista-el-torneo-de-rugby-de-america-del-norte/ |title=¡Histórico! México conquista el Torneo de Rugby de América del Norte |publisher=Aristegui Noticias |date=21 Junie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(sedert 2024)&lt;/small&gt;
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = snake_print
| patroon_ra1            = _red_shoulders
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = 004400
| liggaam1               = 004400
| regterarm1             = 004400
| broek1                 = ffffff
| kouse1                 = cc1111
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = cc1111
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = cc1111
| liggaam2               = cc1111
| regterarm2             = cc1111
| broek2                 = ffffff
| kouse2                 = cc1111
| statistiek             = Statistiek
| toetse                 = [[Mizael Loredo]] (26)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=78;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| toptoetspuntebehaler   = [[Franco Guerrero]] (93)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=78;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| meestedrieë            = [[Fharid Samano]] (15)&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=78;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{COLru}} 12–46 {{MEXru-r}}&lt;br /&gt;(7 Junie 1996)
| grootwen               = {{MEXru}} 105–7 {{CYMru-r}}&lt;br /&gt;([[Medellín]], [[Colombia]]; 31 Augustus 2019)
| grootverloor           = {{BRAru}} 76–5 {{MEXru-r}}&lt;br /&gt;([[São Paulo]], [[Brasilië]]; 20 April 2013)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = 
| unieurl                = www.mexrugby.com
}}

Die '''Meksikaanse nasionale rugbyspan''' ([[Spaans]]: ''Selección de rugby de Mexico'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Meksiko]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''Serpientes'' (Spaans vir: “die [[slang]]e”), ontleen aan die [[Meso-Amerika]]anse slanggod – Quetzalcoatl in die [[Asteekse mitologie]] en Kukulkan by die [[Maja-beskawing|Majas]]. Rugby word in Meksiko geadministreer deur die [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU) wat in 1972 gestig is. Meksiko word as die derde beste rugbyspan in [[Noord-Amerika]] beskou (ná die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]]) en deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Vanweë die uiteenlopende internasionale indeling en verskeie rugbywêreldbekerkwalifiseringspaaie het Meksiko nog nooit die twee Noord-Amerikaanse spanne ontmoet nie. Die Meksikaanse rugbyspan is tans (September 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Meksiko het in 1996 sy eerste toetswedstryd teen Colombia gespeel. Die span het tydens die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap twee titels ingepalm en een keer tweede geëindig. Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Meksiko speel tradisioneel in donkergroen truie, wit broeke en rooi sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Meksiko]] ontleen is.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Meksikaanse Rugbyfederasie}}
Die beheerliggaam vir rugby in Meksiko is die Meksikaanse Rugbyfederasie (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU). Die Meksikaanse beheerliggaam is in 1972 onder die naam ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig en het in 2003 sy huidige naam aangeneem.&lt;ref name=&quot;Historia&quot;&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/federacion/historia-de-la-fmru/ |title=Historia de la FMRU |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico |title=Mexico |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar het die Meksikaanse beheerliggaam by [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) aangesluit.&lt;ref name=&quot;RAN&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/about/members |title=Members |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Meksikaanse Rugbyfederasie bestaan uit vyf plaaslike beheerliggame wat elkeen verskeie [[Deelstate van Meksiko|Meksikaanse deelstate]] behels.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/serpientes/centros-regionales-de-tecnificacion/ |title=Centros Regionales de Tecnificación |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in die land is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' wat in 1972 gestig is en tans tussen 15 spanne beslis word. Die meeste spelers van die Meksikaanse nasionale span speel in dié liga.

Naas die amptelike nasionale span roep die Meksikaanse Rugbyfederasie ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Meksiko oor ’n o. 20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o. 20-trofee]] deelneem.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die ''Mexico Sevens'' is die Meksikaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word aan rugby bekend gestel veral deur klubs en plaaslike beheerliggame.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/equipos/infantil/ |title=Infantil |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/equipos/juvenil/ |title=Juvenil |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
Rugby is in die 1930’s deur Britse werkers op die [[ruolie]]velde na die land gebring.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; Ná die nasionalisering van die [[ruolie]]bedryf in 1938 het die Britse werkers egter Meksiko verlaat, waarmee die spel weer verdwyn het. In 1971 het die Brit Walter B. Irvine rugby na Meksiko heringevoer, toe hy dié spel aan die Reforma Athletic Club bekendgestel het, ’n klub wat oorspronklik deur Britte gestig is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.sanmiguelrugby.com/the-rise-of-rugby-in-mexico/ |title=The Rise of Rugby in Mexico: A Journey from the 1930s to Today |publisher=San Miguel Rugby |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die Meksikaanse beheerliggaam is op 23 Maart 1972 as die ''Unión Mexicana de Rugby'' (UMR; “Meksikaanse Rugbyunie”) gestig.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; Irvine het as dié beheerliggaam se eerste president gedien.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/federacion/presidencia/ |title=Presidencia |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In dieselfde jaar is die ''Liga Mexicana de Rugby XV’s'' vir die eerste keer beslis.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/wp-content/uploads/2023/09/Anexo_Tecnico_XV_Varonil_2023_2024_FMRU.pdf |title=Anexo Tecnico XV Varonil 2023 2024 FMRU |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

Daarna was dit veral die Franse gemeenskap in Meksiko wat op die Britse fondament staat gemaak en die Meksikaanse rugby verder ontwikkel het. Hierin het veral die ''Lycée franco-mexicain'' ([[Frans]]; Spaans: ''Lycée Franco-Mexicain''; “Frans-Meksikaanse Hoërskool”) in [[Meksikostad]] ’n leidende rol gespeel. Aan die begin was veral die ''Club France'' belangrik, wat uit onderwysers en leerlinge van dié hoërskool, asook werknemers van die Franse Instituut van Latyns-Amerika (''Instituto Francés de América Latina'', IFAL) en die Franse ambassade bestaan het. Daarbenewens was lede van die ''Club France'' aktief betrokke by die stigting van die Meksikaanse rugbybeheerliggaam, waaronder Pierre Landon, Christian Fauch, Christian Petat en Jean-Luc Ferrant.&lt;ref&gt;{{es}} {{fr}} {{cite web |url=https://rfm.org.mx/wp-content/uploads/2020/06/boletin5rfm.pdf |title=Midi-Pyrénées: l’immigration au Mexique. |publisher=Raíces francesas en México |author=Michel Carner |date=November 2008 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In 1980 het uit die ''Club France'' die klub Wallabies RFC ontstaan, waaruit nog klubs ontstaan het (waaronder Liceo Franco Mexicano, Gallos, Wombats und Green Wallabies). Sedertdien het die Wallabies RFC altesaam 50 spelers vir die nasionale span opgelewer.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.wallabies.com.mx |title=45 años de historia. |publisher=Wallabies RFC |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die invloedrykste figuur in al die ontwikkelinge is die voormalige leerling van die Lycée franco-mexicain, Michel Carner, wie ook ’n stigterslid van die Club France, nasionale speler van Meksiko en langdurige president van die beheerliggaam was en sedert 2024 as die [[Rugby Amerikas Noord]] (''Rugby Americas North'', RAN) se President van die Uitvoerende Komitee dien.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasnorth.rugby/fr-ca/news/q-a-with-miguel-carner-rugby-americas-norths-exco-president |title=Q&amp;A with Miguel Carner: Rugby Americas North’s EXCO President |publisher=[[Rugby Amerikas Noord]] |date=27 Augustus 2024 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Die nasionale span se eerste jare ===
In November 1977 het die Meksikaanse nasionale rugbyspan sy eerste verskyning gemaak en teen die Miami Rugbyklub gespeel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite news |title=Rugby Results |publisher=The Miami News |date=8 Desember 1977 |page=7PS}}&lt;/ref&gt; In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Meksiko het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aan die rugbywêreldbekerkwalifiserings vir die toernooie in [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] en [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] het Meksiko vanweë sy laat vestiging ook nie deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1996 het die span sy eerste twee toetswedstryde teen Colombia gespeel, waartydens hulle ’n 46–12-oorwinning en ’n 10–10-gelykop aangeteken het. Eers in 2001 en 2002 het die volgende toetswedstryde gevolg, maar Meksiko is in albei deur die Kaaimanseilande verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/statsguru/rugby/team/78.html?class=1;template=results;type=team;view=results |title=Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aangesien Meksiko destyds geen lid van die vastelandse beheerliggaam was nie, het hulle nie aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskappe in 2001 en 2005 deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2001 |title=2001 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2005 |title=2005 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het hulle ook nie in aanmerking gekom vir die rugbywêreldbekerkwalifiserings vir die [[Rugbywêreldbeker 2003|2003-]] en [[Rugbywêreldbeker 2007|2007-toernooie]] nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Deelname aan rugbywêreldbekerkwalifiserings ===
Op 15 Maart 2003 het die beheerliggaam sy huidige naam [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] (Spaans: ''Federación Mexicana de Rugby'', FMR of FMRU) aangeneem en ’n jaar later het dit by die Meksikaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] (''Comité Olímpico Mexicano'', COM) aangesluit.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt; In 2006 het dit ’n volle lid van die Internasionale Rugbyraad (IRR; nou [[Wêreldrugby]]) geword en in dieselfde jaar by die vastelandse beheerliggaam Rugby Amerikas Noord aangesluit.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RAN&quot; /&gt; Gevolglik neem die Meksikane sedertdien aan kwalifiseringstoernooie deel.

In 2008 het die Nieu-Seeland-gebore Simon Pierre, wat ook as [[agsteman]] vir die nasionale span uitgedraf het, Meksiko se eerste amptelike hoofafrigter geword.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.khaleejtimes.com/sports/football/world-cup-heads-down-mexico-way |titel=World Cup heads down Mexico way |publisher=Khaleej Times |date=23 Maart 2012 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; In Maart dieselfde jaar het Meksiko se eerste amptelike toetswedstryde tydens ’n [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering gevolg wat gelyktydig as Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2008 geag is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2008 |title=2008 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dié wedstryd tydens die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering teen St. Vincent en die Grenadine het Meksiko met 47−7 gewen. Meksiko se uitslag in kwalifiseringswedstryde was 2–2, waarmee hulle die rondte 1a van die Amerikas se kwalifisering in die sesde plek afgesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2011 |title=2011 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2010 was by die Nasionale Olimpiade vir die eerste keer ’n rugbykompetisie op die program. In dieselfde jaar is tydens die Sentraal-Amerikaanse en Karibiese Spele 2010 vir die eerste keer ’n rugbytoernooi beslis, waarby Meksiko die bronsmedalje gewen het. ’n Jaar later het rugby tydens die Pan-Amerikaanse Spele in [[Guadalajara]] gedebuteer en Meksiko het die sesde plek behaal.&lt;ref name=&quot;Historia&quot; /&gt;

Tydens die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2011 het Meksiko sy volgende toetswedstryde gespeel, waartydens hulle die noordelike sone ná nederlae teen beide die Bahamas en Bermuda in die derde plek geëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2011 |title=2011 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het Meksiko die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap 2012 met ’n 68–14-tuisoorwinning oor Jamaika afgeskop. Dié wedstryd by die [[Ibero-Amerikaanse Universiteit]] in Meksikostad het ’n rekordskare van 2&amp;nbsp;000 vir ’n rugbywedstryd in Meksiko bygewoon.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/31429/mexico-off-to-flyer-in-rwc-2015-qualifying |title=Mexico off to flyer in RWC 2015 qualifying |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het vir die Meksikane ook die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering begin.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Meksiko is egter in sy tweede kwalifiseringswedstryd deur die Kaaimanseilande met 46–13 verslaan, waarmee hulle die hooftoernooi misgeloop het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2012 |title=2012 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later is die Meksikane in die kwarteindstryd uitgeskakel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2013 |title=2013 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna het die span sy eerste oorsese toer aangepak en vir twee toetswedstryde Brasilië besoek, maar in albei swak nederlae gely. Die tweede nederlaag teen [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan|Brasilië]] was die Meksikane se ergste nederlaag in dié tyd: 5–76.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/1046 |title=2013 Mexico tour to Brazil |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskapbeker 2014 het Meksiko onoorwonne die uitspeelwedstryd teen Bermuda gehaal.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/194?Stagione=2014 |title=2014 NACRA Rugby Championship – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Omdat die gasheer nie dié wedstryd kon aanbied nie, is dit as ’n oorwinning vir die Meksikane geag, waarmee hulle na die Kampioenskap gepromoveer is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2014 |title=2014 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daar het die Meksikane vir die eerste keer die eindstryd gehaal, maar teen Trinidad en Tobago verloor.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2015 |title=2015 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het Meksiko weer onoorwonne die eindstryd gehaal en teen die wenner van die suidelike sone, Guyana, te staan gekom. Ná ’n oorwinning met 32–3 het die span vir die eerste keer die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap beklink.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2016 |title=2016 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Dit is gelyktydig as die eerste rondte van die Noord-Amerikaanse [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering geag. Hulle het al drie hul wedstryde in die eerste rondte van die Noord-Amerikaanse kwalifisering gewen. Daarna is hulle in die eenmalige uitspeelwedstryd deur die Suid-Amerikaanse “B”-Rugbykampioenskapwenner Colombia met 29–11 geklop, waarmee hulle versuim het om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2019 |title=2019 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; ’n Jaar later het die Meksikane nie verder as die groepfase gevorder nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2017 |title=2017 NACRA Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2018 en 2019 het Meksiko pleks van die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap aan die Amerikaanse Rugby-uitdaagbeker vir Amerikaspanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem, wat tussen twee spanne elk van Noord- en Suid-Amerika beslis is. Hulle het onderskeidelik derde en tweede geëindig, telkens ná Colombia en om die beurt met [[Paraguaanse nasionale rugbyspan|Paraguay]].&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/515?Stagione=2018 |title=2018 Americas Rugby Challenge |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die 2019-toernooi het die Meksikane teen die Kaaimanseilande met 105–17 hulle hoogste oorwinning in dié tyd aangeteken.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/515?Stagione=2019 |title=2019 Americas Rugby Challenge |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Aan die rugbywêreldbekerkwalifiserings vir [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] en [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] het die Meksikane nie deelgeneem nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2023 |title=2023 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2027 |title=2027 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In retrospektief het Meksiko gedurende die 2010’s daarin geslaag om homself op internasionale vlak te vestig. Onder hul hoofafrigter Rubén Duque, wat dié amp in 2012 oorgeneem het, het hulle op Wêreldrugby se wêreldranglys van die 76ste plek in 2012 tot die 43ste plek in 2019 gevorder.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt; Aan die begin is rugby in vier [[Deelstate van Meksiko|deelstate]] beoefen, terwyl dit nou in al die 31 deelstate en die hoofstad gevestig het. Gedurende die tyd is dit ook by skole en universiteite ingevoer en ’n jeugprogram van stapel gestuur.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/622710/mexico-head-coach-ruben-duque |title=Mexico hit new heights under head coach Ruben Duque |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=10 Maart 2021 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Veral die sentrale deelstaat [[México (deelstaat)|México]] en die aangrensende hoofstad Meksikostad het in die rugbyvestings van Meksiko ontwikkel. Die westelike deelstaat [[Jalisco]] het nog ’n sentrum geword, terwyl die spel in onlangse jare veral in die noordelike deelstate [[Nuevo León]] en [[Coahuila]] gegroei het, wat intussen verskeie spelers vir die nasionale span oplewer.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/70728/mexican-rugby-blooming-from-grassroots-to-international-level |title=Mexican rugby: Blooming from grassroots to international level |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=13 Mei 2015 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Reeds in die tydstip voor die Rugbywêreldbeker 2007 is Meksiko as ’n klein, maar ontluikende rugbyland met ’n baie entoesiastiese gemeenskap beskou.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=[https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich/page/291 291]}}&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling ===
Alhoewel Meksiko self oor geen professionele strukture beskik nie, probeer die beheerliggaam voordeel trek uit die professionele [[Major League Rugby]] (MLR) in die buurland die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. In 2024 het [[Alejandro Pradillo]] die eerste Meksikaanse MLR-speler geword nadat hy hom by die Kaliforniese span San Diego Legion aangesluit het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.majorleague.rugby/news/meet-mlrs-first-mexican-player-alejandro-pradillo |title=Meet MLR's First Mexican Player – Alejandro Pradillo |publisher=Major League Rugby |date=27 November 2024 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens probeer die Meksikaanse beheerliggaam sedert 2021 ’n MLR-span in [[Monterrey]] te vestig. Alternatiewelik is daar oorwegings vir ’n span in die Suid-Amerikaanse Superrugby Amerikas (SRA).&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2023/12/20/mexico-federation-confirms-mlr-interest-sra-also-in-plans/ |title=Mexico Federation confirms MLR interest, SRA also in plans |publisher=Americas Rugby News |date=20 Desember 2023 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2024 het Meksiko ná ’n lang pouse weer aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem en in die eerste rondte albei wedstryde teen die Kaaimanseilande gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2024 |title=2024 Rugby Americas North Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2024 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Op 3 Mei 2025 het Meksiko Jamaika in die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap-halfeindstryd met 37–24 en op 21 Junie 2025 Trinidad en Tobago in die eindstryd met 45–14 geklop, gelyk aan die Meksikane se tweede titeloorwinning.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/193?Stagione=2025 |title=2025 Rugby Americas North Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Anders as die Suid-Amerikaanse Rugbykampioenskap was die Noord-Amerikaanse s’n nie deel van die rugbywêreldbekerkwalifisering nie, waarvoor slegs Kanada en die Verenigde State in aanmerking gekom het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.americasrugbynews.com/2025/06/21/mexico-overcome-trinidad-tobago-in-rugby-americas-north-grand-final/ |title=Mexico Overcome Trinidad &amp; Tobago in Rugby Americas North Grand Final |publisher=Americas Rugby News |date=21 Junie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het Meksiko die 37ste plek op Wêreldrugby se ranglys behaal, hul beste plek in dié tyd,&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt; waarmee hulle meer deur beter geplaaste Suid-Amerikaanse en Europese spanne as ’n teenstander in ag geneem sal kan word. Byvoorbeeld het Meksiko vanweë die uiteenlopende internasionale indeling en verskeie rugbywêreldbekerkwalifiseringspaaie nog nooit teen die twee sterkste spanne van Noord-Amerika, Kanada en die Verenigde State, te staan gekom nie. ’n Jaar later het die span sy eerste Europese toer aangepak, waar hulle teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]] verloor het, maar Kroasië kon klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/tour/2010 |title=2026 Mexico tour to Europe |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Kleure, embleem en bynaam ==
Meksiko speel tradisioneel in ’n donkergroen trui, wit broeke en rooi sokkies, die kleure van die [[Vlag van Meksiko|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is rooi met wit broeke en rooi sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die Spaanse sportuitruster Credo Rugby en die truiborg is “NOW” van die Meksikaanse bank INVEX.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://www.infobae.com/america/agencias/2025/02/07/now-inicia-un-nuevo-capitulo-en-su-patrocinio-con-la-federacion-mexicana-de-rugby/ |title=NOW inicia un nuevo capítulo en su patrocinio con la Federación Mexicana de Rugby |publisher=Infobae |date=7 Februarie 2025 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die nasionale span se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon die geveerde slanggod – die [[Asteke|Asteekse]] Quetzalcoatl en die [[Maja]]anse Kukulkan – met die bynaam ''Serpientes'' (“die slange”) daaronder. Daarmee het die nasionale span aan homself ’n doelbewus [[Meso-Amerika]]anse identiteit gegee.&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/serpientes/ |title=Serpientes |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Die beheerliggaam [[Meksikaanse Rugbyfederasie]] se kenteken toon die nasionale vlag in die kleure rooi, wit en groen met ’n gestiliseerde rugbybal in die middel, waaronder die Spaanse bewoording ''Federación Mexicana de Rugby'' en die afkorting ''FMRU'' regs daarby.

== Stadions ==
Amper al die tuiswedstryde van die Meksikaanse nasionale rugbyspan word in die metropolitaanse gebied van [[Meksikostad]], dié land se hoofstad, aangebied. In dié metropolitaanse gebied word veral die Estadio de Prácticas Roberto “Tapatío” Méndez met ’n kapasiteit van sowat 4&amp;nbsp;000, die Estadio Alfredo Harp Helú met ’n kapasiteit van sowat 20&amp;nbsp;000, die stadion by die Ibero-Amerikaanse Universiteit en die stadion by die Nasionale Politegniese Instituut gebruik.

Meksiko geniet ’n voordeel wanneer hulle op plekke in die Hoogland teen besoekende spanne speel.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://bernews.com/2014/04/mexico-defeats-bermuda-national-rugby-team/ |title=Mexico Defeats Bermuda National Rugby Team |publisher=Bermuda News |date=28 April 2014 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.bermudasun.bm/news/2014/apr/29/bermuda-cut-down-by-mexico-and-altitude-sickness/ |title=Bermuda cut down by Mexico and altitude sickness |publisher=Bermuda Sun |author=James Burton |date=29 April 2014 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt; Vanweë die hoogte bo seevlak het hulle teenstanders met fisiese probleme te kampe, wat selfs [[hoogtesiekte]] kan veroorsaak. Terwyl die tuisspan aan die groot hoogte gewoond is, kan teenstanders wat vooraf nie geakklimatiseer het nie, aan uitputting ly en in die tweede helfte “oorrompel” word.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/6120086_Simulated_rugby_performance_at_1550-m_altitude_following_adaptation_to_intermittent_normobaric_hypoxia |title=Simulated rugby performance at 1550-m altitude following adaptation to intermittent normobaric hypoxia |publisher=Researchgate |authors=Michael John Hamlin, Erica Hinckson, Matthew R. Wood, Will G. Hopkins |date=September 2007 |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Meksiko het 25 van sy 45 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,56%. Meksiko se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2026):&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=78;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Mexico |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{BHSru}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 50,00
|-
| {{BARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{BMUru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00
|-
| {{BRAru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| {{COLru}} || 7 || 1 || 5 || 1 || 14,29
|-
| {{CYMru}} || 13 || 8 || 5 || 0 || 61,54
|-
| {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GUYru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{JAMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{PARru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00
|-
| {{VCTru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{TTOru}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67
|-
| {{CZEru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TCAru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''45''' || '''25''' || '''19''' || '''1''' || '''55,56'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Meksiko kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskap ===
Meksiko neem sedert 2008 aan die Noord-Amerikaanse Rugbykampioenskappe deel. Hulle het die toernooi twee keer gewen en een keer as naaswenner geëindig.
* Titeloorwinnings (2): 2016, 2025

=== Amerikaanse Rugby-uitdaagbeker ===
Meksiko het in 2018 en 2019 aan die Amerikaanse Rugby-uitdaagbeker vir Amerikaspanne ná die Amerikaanse Rugbykampioenskap deelgeneem, wat tussen twee spanne elk van Noord- en Suid-Amerika beslis is. Hul beste prestasie was die tweede plek in 2019.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging het Meksiko gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Meksiko nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Meksikaanse span gevorm tydens die 2026-seisoen:&lt;ref&gt;{{es}} {{cite web |url=https://mexrugby.com/serpientes/seleccion-varonil-15s/ |title=Selección Varonil de XV’s |publisher=[[Meksikaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers ''(zagueros)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Andrés Rodríguez]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Skrumskakel]] || Black Thunder || style=&quot;text-align:center&quot; | 16
|-
| [[Mauricio Moreno]] || [[Losskakel]] || Austin Huns || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Patricio Falcón]] || [[Senter]] || Pumas UNAM || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Luis Ángel Galindo]] || Senter || Black Thunder || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Franco Guerrero]] || Senter || Roosters || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}9
|-
| [[Luc Martín]] || Senter || Tazmania || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Alejandro Chávez]] || [[Vleuel]] || Tazmania || style=&quot;text-align:center&quot; | 18
|-
| [[Sebastián Garza]] || Vleuel || Roosters || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Fharid Samano]] || Vleuel || Cumiyais Monterrey || style=&quot;text-align:center&quot; | 17
|}
|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Voorspelers ''(delanteros)''
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Mizael Loredo]] || [[Haker]] || Cumiyais Monterrey || style=&quot;text-align:center&quot; | 21
|-
| [[Manuel Garrido]] || Haker || Cumiyais Monterrey || style=&quot;text-align:center&quot; | 21
|-
| [[Jorge Cortés]] || [[Stut]] || Jaguares || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Maximiliano Douek]] || Stut || Tazmania || style=&quot;text-align:center&quot; | 22
|-
| [[Alan Gutiérrez]] || Stut || Cumiyais Monterrey || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Borja Mandaluniz]] || Stut || Roosters || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Alejandro Pradillo]] || Stut || Wallabies || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}3
|-
| [[Jesús Rico]] || Stut || Cumiyais Monterrey || style=&quot;text-align:center&quot; | 14
|-
| [[Tomás Allen]] || [[Slot (rugby) |Slot]] || Jaguares || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}4
|-
| [[Abubacar Conde]] || Slot || Jaguares || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Nicolas Falcón]] || [[Losvoorspeler]] || Pumas UNAM || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}1
|-
| [[Tobías Hernández]] || Losvoorspeler || ITESM Puebla || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}6
|-
| [[Juan Pablo Martínez-Elhore]] || Losvoorspeler || Wallabies || style=&quot;text-align:center&quot; | {{0}}7
|-
| [[Luis Rosete]] || Losvoorspeler || Black Thunder || style=&quot;text-align:center&quot; | 15
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Meksikaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

=== Spelerstatistieke ===
Vervolgens die belangrikste statistieke van Meksiko se spelers. Die spelers wat met &lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter.

&lt;small&gt;(Korrek teen September 2026)&lt;/small&gt;

{|
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=78;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 || [[Mizael Loredo]] || 2015–2025 || 26
|-
| {{0}}2 || [[Andrés Rodríguez]] * || 2015–2026 || 18
|-
| {{0}}3 || [[Luc Martin]] * || 2017–2026 || 14
|-
| {{0}}4 || [[Simon Pierre]] || 2012–2018 || 14
|-
| {{0}}5 || [[Maximiliano Douek]] || 2012–2021 || 13
|-
| {{0}}6 || [[Fharid Samano]] || 2012–2021 || 13
|-
| {{0}}7 || [[Erik Castillo]] || 2012–2025 || 13
|-
| {{0}}8 || [[Rodrigo Ripoll]] || 2016–2019 || 12
|-
| {{0}}9 || colspan=3 | Drie spelers met tien toetswedstryde elk
|}
&lt;!-- |
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste toetswedstryde as kaptein&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=78;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Toetswedstryde
|-
| {{0}}1 ||  ||  || 
|-
| {{0}}2 ||  ||  || 
|-
| {{0}}3 ||  ||  || 
|-
| {{0}}4 ||  ||  || 
|-
| {{0}}5 ||  ||  || 
|-
| {{0}}6 ||  ||  || 
|-
| {{0}}7 ||  ||  || 
|-
| {{0}}8 ||  ||  || 
|-
| {{0}}9 ||  ||  || 
|-
| 10 ||  ||  || 
|} --&gt;
|-
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste punte aangeteken&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=78;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Punte
|-
| {{0}}1 || [[Franco Guerrero]] || 2017–2021 || 93
|-
| {{0}}2 || [[Fharid Samano]] || 2016–2021 || 89
|-
| {{0}}3 || [[Andrés Rodríguez]] * || 2015–2026 || 65
|-
| {{0}}4 || [[Agustín Sánchez]] || 2016–2017 || 65
|-
| {{0}}5 || [[Miguel Carner]] || 2011–2017 || 58
|-
| {{0}}6 || [[Christian Henning]] || 2011–2016 || 40
|-
| {{0}}7 || [[Pascal Nadaud]] || 2011–2017 || 35
|-
| {{0}}8 || [[Juan Pablo Martínez]] || 2018–2025 || 30
|-
| {{0}}9 || [[Simon Pierre]] || 2011–2018 || 25
|-
| 10 || [[Gonzalo Pons]] || 2016–2019 || 25
|}
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Meeste drieë gedruk&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=78;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
! style=&quot;width:50px&quot;| Rang !! style=&quot;width:175px&quot;| Naam !! style=&quot;width:100px&quot;| Tydperk !! style=&quot;width:75px&quot;| Drieë
|-
| {{0}}1 || [[Fharid Samano]] || 2016–2021 || 15
|-
| {{0}}2 || [[Andrés Rodríguez]] * || 2015–2026 || {{0}}8
|-
| {{0}}3 || [[Christian Henning]] || 2011–2016 || {{0}}7
|-
| {{0}}4 || [[Pascal Nadaud]] || 2011–2017 || {{0}}7
|-
| {{0}}5 || [[Juan Pablo Martínez]] || 2018–2025 || {{0}}6
|-
| {{0}}6 || [[Gonzalo Pons]] || 2016–2019 || {{0}}5
|-
| {{0}}7 || [[Franco Guerrero]] || 2017–2021 || {{0}}5
|-
| {{0}}8 || [[Simon Pierre]] || 2011–2018 || {{0}}5
|-
| {{0}}9 || [[Luis Arredondo]] || 2016–2017 || {{0}}4
|-
| 10 || [[Luc Martin]] * || 2017–2026 || {{0}}4
|}
|}

== Afrigters ==
Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Meksikaanse nasionale rugbyspan gedien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Naam !! Tydperk
|-
| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Simon Pierre || 2008–2012
|-
| {{vlagikoon|Spanje}} Rubén Duque || 2012–2024
|-
| {{vlagikoon|Kanada}} Jeffrey Clarke || sedert 2024
|}

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Meksikaanse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{fr}} {{cite book |author=Henri Garcia |title=La fabuleuse histoire du rugby |publisher=Éditions de La Martinière |location=Parys |year=2011 |isbn=978-2-7324-4528-1}}
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
* {{es}} [https://mexrugby.com/ Amptelike webwerf van die Meksikaanse Rugbyfederasie]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/north-america/mexico Meksiko by Wêreldrugby]
* {{en}} [https://www.americasrugbynews.com/category/mexico/ Meksiko op Americas Rugby News]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Rugby in Meksiko]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Noord-Amerika]]</text>
      <sha1>pd8dotd3j23uixsnqjjm2t6gfrurnon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Konsep:Wikipedia:Kunsmatige intelligensie</title>
    <ns>118</ns>
    <id>469227</id>
    <revision>
      <id>3361954</id>
      <parentid>2973944</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>skakel</comment>
      <origin>3361954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19425" sha1="jdzex66zrncvmie68q5a8e71e2vggio" xml:space="preserve">{{Kortpad|WP:KI|WP:GKI}}
{{Ombox
| type = content
| text = '''Hierdie bladsy is 'n ''voorstel'' vir 'n beleid van die [[Afrikaanse Wikipedia]] en is nog nie aangeneem nie.''' Bespreek dit by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]]. Vervang hierdie kennisgewing met &lt;nowiki&gt;{{Beleid|WP:KI|WP:GKI}}&lt;/nowiki&gt; sodra daar konsensus is.
}}
{{Ombox
| type = notice
| text = '''In kort:''' generatiewe [[kunsmatige intelligensie]] (KI) mag nie gebruik word om artikels te skryf nie. Dit mag wel gebruik word om artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia te vertaal, solank die bronartikel se bronne saamkom en erkenning aan die oorspronklike artikel gegee word.
}}

Wikipedia se inhoud word deur mense nagevors, geskryf en nagegaan. [[Generatiewe kunsmatige intelligensie]] – gereedskap wat op [[Groot taalmodel|groot taalmodelle]] gebou is, soos [[ChatGPT]], Gemini, [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] of Copilot – bied geen waarborg oor die betroubaarheid, die [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]] of die vrye hergebruik van die teks wat dit lewer nie. '''Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.'''  ('''Sobaka''': ''Huidige formulering: Die gebruik van sulke gereedskap om artikels te skryf, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode. Dit bots met die latere toelating van opsomming, herformulering, terminologiehulp en vertaling. Gebruik eerder:'' &quot;Die plaas van wesenlik KI-gegenereerde ensiklopediese inhoud wat nie deur die bydraer inhoudelik nagegaan, teen betroubare bronne gekontroleer en redaksioneel verwerk is nie, is op die Afrikaanse Wikipedia verbode.&quot; ''Dit behou ’n streng norm, maar maak die onderskeid tussen ’n hulpmiddel en ’n plaasvervanger vir menslike redigering duidelik''.)

Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Die '''vertaling''' van artikels uit ander taalweergawes van Wikipedia is die belangrikste toegelate gebruik en word hieronder afsonderlik en breedvoerig behandel. ('''Sobaka''': ''Ek sal hierdie formulering aanpas. Dit  is nodig om “gegenereerde teks” en “KI-hulp” te definieer. Die beleid behandel ’n hele artikel wat deur KI geskryf is en die verandering van een sin amper as dieselfde ding. Ek sou voorstel dat die paragraaf as volg verander word:'' “Hierdie beleid verbied nie die gereedskap self nie, maar wel wesenlik KI-gegenereerde inhoud wat as jou eie ensiklopediese werk aangebied word. Vir die doel van hierdie beleid beteken wesenlik KI-gegenereerde inhoud: teks, beelde of ander inhoud waarvan die substantiewe feite, verklarings, struktuur of gevolgtrekkings hoofsaaklik deur ’n generatiewe model gelewer is. Dit sluit nie gewone spelkontrole, beperkte taalversorging, formaat- of wikitekshulp en soortgelyke tegniese hulpmiddels in nie.” ''Sodanige formuleering sal baie toekomstige geskille voorkom''.)

Jy bly self, ook regtens, verantwoordelik vir elke wysiging wat jy stoor, ongeag watter gereedskap jy gebruik het. ('''Sobaka:''' ''Moontlike alternatiewe formulering wat meer duidelik kan wees'', “Die gebruiker wat KI gebruik vir wysigings en vertalings, bly volledig verantwoordelik vir die finale inhoud. KI is ’n hulpmiddel en nie ’n mede-outeur wat aanspreeklikheid kan dra nie.”)

== Waarom hierdie beperking? ==

* '''Versinde inhoud en bronne.''' Taalmodelle lewer teks wat statisties waarskynlik lyk, nie teks wat waar is nie. [[Hallusinasie (kunsmatige intelligensie)|Hallusinasies]] sluit verwysings in na boeke, artikels en webblaaie wat nooit bestaan het nie, of na werklike bronne wat nie sê wat die teks beweer nie. Dit is presies wat [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]] en [[Wikipedia:Betroubare bronne]] wil verhoed.
* '''Oorspronklike navorsing.''' 'n Model wat gapings vul, doen in werklikheid 'n eie sintese. Sien [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing]].
* '''Kopiereg.''' Gegenereerde teks kan beskermde formulerings woordeliks of effens herskryf weergee. Sien [[Wikipedia:Kopiereg]].
* '''Neutraliteit en styl.''' Gegenereerde teks neig na aanprysende, vae of Amerikaans-gekleurde formulerings wat nie by [[Wikipedia:Neutrale standpunt]] of [[Wikipedia:Styl]] pas nie.
* '''Afrikaans spesifiek.''' Die modelle is op baie minder Afrikaanse as Engelse teks opgelei. Die gevolg is Nederlandse en verengelste vorme, verkeerde vakterme en onafrikaanse sinsbou – foute wat 'n leser nie altyd raaksien nie, maar wat 'n artikel onbruikbaar maak.
* '''Tyd.''' Wat vir die een bydraer soos 'n tydbesparing lyk, word vir die res van die gemeenskap 'n nasienlas. Ons is 'n klein gemeenskap; ons kan nie groot hoeveelhede ongekontroleerde teks nagaan nie.('''Sobaka:''' ''Meer neutraal geformuleer:'' &quot;Die gebruik van KI kan die skep van inhoud versnel, maar kan terselfdertyd bykomende nasienwerk vir ander bydraers meebring. As ’n klein gemeenskap het die Afrikaanse Wikipedia beperkte kapasiteit om groot hoeveelhede ongekontroleerde teks na te gaan.&quot;)

== Wat nie toegelaat word nie ==

In die artikelnaamruimte:

# '''Die skep of herskryf van artikels met gegenereerde teks.''' Dit sluit in dat jy 'n model vra om 'n artikel, 'n afdeling, 'n inleiding of 'n opsomming oor 'n onderwerp te skryf en die resultaat hier plaas. Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.('''Sobaka''':   ''Verwyder “Teks waarvan 'n mens by lees kan aflei dat dit gegenereer is, mag herskryf of verwyder word.” Dit is subjektief en weerspreek die latere erkenning dat KI-inhoud nie betroubaar aan styl uitgeken kan word nie. Vervang dit deur:'' “Teks mag herskryf of verwyder word wanneer dit nie aan Wikipedia se inhoudsvereistes voldoen nie, byvoorbeeld omdat dit nie deur 'n betroubare bron gesteun word nie, onverifieerbaar, feitelik foutief, stilisties onvanpas of moontlik ’n kopieregskending is. Vermoedelike KI-oorsprong alleen is nie voldoende rede vir verwydering nie.“ ''Die fokus moet op die gehalte en verifieerbaarheid van die inhoud val, nie op spekulasie oor die skryfproses nie.'') 
# '''Gegenereerde verwysings.''' Moenie 'n model vra om bronne te verskaf en dié dan aanhaal sonder dat jy die bron self gesien het nie. ('''Sobaka:''' ''Moontlike beter formulering'': &quot;KI kan gebruik word om moontlike bronne op te spoor, maar elke bron moet bestaan, deur die bydraer geraadpleeg word en die betrokke bewering werklik ondersteun voordat dit aangehaal word. KI-uitsette is nie self ’n bron nie.&quot;)
# '''Gegenereerde beelde''', behalwe as voorbeeld in artikels oor KI en beeldgenerators self, en dan net ná bespreking en konsensus op die artikel se besprekingsblad en met 'n duidelike aanduiding dat die beeld deur KI geskep is. 'n KI-beeld mag nooit 'n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie 'n portret van 'n persoon nie. ('''Sobaka:''' ''Hier voel ek die vereiste is te beperkend. Ek sou eerder voorstel:'' “KI-gegenereerde beelde mag gebruik word waar dit ’n toepaslike illustratiewe of verduidelikende bydrae tot ’n artikel lewer. By die oplaai daarvan moet duidelik vermeld word dat die beeld deur KI gegenereer is, asook watter hulpmiddel gebruik is. Die beeld moet aan die toepaslike lisensie-, kopiereg- en Wikimedia Commons-vereistes voldoen en mag nie misleidend as ’n historiese, dokumentêre of werklike afbeelding aangebied word nie. ’n KI-beeld mag nie ’n ontbrekende werklike beeld vervang nie, veral nie ’n portret van ’n werklike persoon of ’n voorstelling van ’n historiese gebeurtenis nie.”
# '''Outomatiese wysigings sonder menslike nasien.''' Gereedskap wat self wysigings maak, val onder [[Wikipedia:Robot]] en het goedkeuring nodig. Elke wysiging moet deur 'n mens goedgekeur word voordat dit gestoor word.
# '''Publikasies wat kenbaar deur 'n taalmodel geskryf is''' (webwerwe, boeke, nuusberigte), is nie geskikte bronne vir artikels nie. ('''Sobaka:''' ''Kenbaar is subjektief, en ’n publikasie is nie noodwendig onbruikbaar bloot omdat KI in die produksieproses gebruik is nie. Moontlike beter formulering:'' “KI-gegenereerde materiaal sonder identifiseerbare outeurskap, redaksionele beheer, bronverantwoording of ’n gevestigde uitgewer is normaalweg nie ’n betroubare bron nie. Die betroubaarheid van ’n publikasie word volgens die gewone maatstawwe van outeurskap, uitgewersbeheer, reputasie en verifieerbaarheid beoordeel.”

Masjienleer wat nie inhoud genereer nie – ruisverwydering in beeldverwerking, spelkontroleerders, gereedskap wat wysigings vir nasien uitwys – val nie onder hierdie beleid nie.

== Vertaling uit ander taalweergawes van Wikipedia ==
{{Kortpad|WP:KIVERTAAL}}

Die Afrikaanse Wikipedia groei grootliks deur vertaling, en die inhoud van ander taalweergawes is reeds deur 'n gemeenskap van redigeerders geskryf en nagegaan. '''Masjienvertaling en KI-vertaalhulp is daarom uitdruklik toegelaat''', ook vir 'n volledige artikel, op die volgende voorwaardes. Hierdie afdeling geld net vir vertaling uit 'n ander Wikipedia; die vertaling van teks van buite Wikipedia is 'n afgeleide werk van 'n beskermde teks en bly verbode (sien [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]). ('''Sobaka:''' ''Die stelling dat vertaling van alle teks buite Wikipedia verbode is, is te wyd. Die aangehaalde vertaalriglyne verwys na dat dit onwettig is om materiaal wat nog deur kopiereg beskerm word, te vertaal en by Wikipedia  te plaas sonder toestemming van die kopiereghouer. Sommige tekste kan in die openbare domein wees, onder ’n versoenbare lisensie verskyn, of met toestemming gebruik word. Voorgestelde formulering:'' “Die vertaling van kopieregbeskermde teks van buite Wikipedia kan ’n afgeleide werk wees en mag nie sonder ’n versoenbare lisensie of toepaslike toestemming oorgeneem word nie. Feite uit sulke bronne mag egter, ná inhoudelike verifiëring, in die bydraer se eie ensiklopediese formulering weergegee en behoorlik aangehaal word.”)

=== Voorwaardes ===

# '''Die bronne kom saam.''' Die bronartikel se verwysings word saam met die teks oorgedra, met die titels, skrywers, datums en skakels soos hulle daar staan. 'n Bewering waarvan die verwysing nie oorgedra is nie, hoort nie in die Afrikaanse artikel nie: laat dit weg. Ander Wikipedias – ook die Engelse – is self nie 'n geldige bron nie; die erkenning in punt 2 vervang nie 'n bronnelys nie.
# '''Erkenning aan die oorspronklike artikel.''' Die lisensie vereis dit. Gee die erkenning soos by [[Wikipedia:Haal bronne aan#Vertaling]] beskryf, met {{Sj|Vertaalvanaf}} of {{Sj|Wikivertaling}} en 'n permanente skakel (''permalink'') na die weergawe waaruit jy vertaal het, en noem die bronartikel ook in die wysigingsopsomming.
# '''Jy lees die hele vertaling self na.''' Die Afrikaans moet lees soos Afrikaans, die vakterme moet klop (sien [[Wikipedia:Terminologie]]), en plek- en eiename kry hul Afrikaanse vorm waar dié bestaan. Jy moet die artikel wat jy stoor, self verstaan.
# '''Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie.''' As 'n model 'n gaping vul, 'n datum &quot;regstel&quot; of 'n afdeling aanvul, is dit nie meer vertaling nie, maar generering, en val dit onder die verbod hierbo. ('''Sobaka:''' ''Verander “Voeg niks by wat nie in die bronartikel staan nie” Hierdie reël is te absoluut en verhinder normale verbetering van ’n vertaalde artikel. Gebruik eerder:'' “Moenie KI-gegenereerde feite of verklarings byvoeg bloot omdat dit geloofwaardig voorkom nie. Aanvullende inhoud wat nie in die bronartikel voorkom nie, mag wel bygevoeg word indien die bydraer dit teen ’n betroubare bron nagegaan en behoorlik aangehaal het.”)
# '''Kies 'n ordentlike bronartikel.''' Vermy artikels met onderhoudsbaniere, onbebronde afdelings of duidelike eensydigheid, en moenie sulke gedeeltes oordra nie. Wees veral versigtig met artikels oor lewende persone; onbebronde bewerings oor hulle word dadelik verwyder.
# '''Werk die teks vir ons leserspubliek om.''' 'n Sterk Amerikaanse, Britse of Noordelike-halfrondkleur word geneutraliseer, sonder om die artikel oormatig Suid-Afrika-gesentreerd te maak.
# '''Rou masjienvertaling is nie 'n artikel nie.''' Teks wat sigbaar onvertaal, verwronge of onverstaanbaar is, mag verwyder word, en 'n bydraer wat sulke teks herhaaldelik plaas, tree in stryd met hierdie beleid op.
# '''Koppel die artikel aan [[Wikidata]]''', sodat die taalweergawes bymekaar uitkom.

=== Wat nie van jou verwag word nie ===

Sommige taalweergawes vereis dat 'n vertaler elke oorgedraagde bron individueel nagaan voordat die vertaling gepubliseer word. '''Hierdie beleid stel nie so 'n vereiste nie.''' Van jou word verwag om die bronne oor te dra, die erkenning te gee en die Afrikaanse teks na te lees – nie om die bronartikel se verwysings een vir een te kontroleer nie.

Die rede is prakties sowel as beginselvas: so 'n vereiste maak vertaling vir 'n klein gemeenskap onhaalbaar en sou beteken dat ons die werk van 'n hele ander gemeenskap wantrou. Die bewerings staan in die aangehaalde bronne, en elke leser en redigeerder kan hulle daar nagaan. ('''Sobaka:''' ''Die sin: ‘… sou beteken dat ons die werk van ’n hele ander gemeenskap wantrou.’ is nie ’n sterk Wikipedia-beginsel nie. Ander Wikipedias bevat ook foute, en Wikipedia kan nie sigself as gesag gebruik nie. Ek stel voor:'' “Daar word nie verwag dat ’n vertaler elke bron volledig herondersoek voordat ’n vertaling gepubliseer word nie. Die vertaler behoort egter kernbeweringe, omstrede stellings, buitengewone aansprake en inligting oor lewende persone teen die aangehaalde bronne na te gaan. Indien ’n bron nie toeganklik is nie, moet die vertaler besondere versigtigheid aan die dag lê en nie voorgee dat dit persoonlik geverifieer is nie.” ''Dit is steeds prakties vir ’n klein gemeenskap, maar bied beter beskerming teen die oordrag van foute.'')

Dit ontslaan jou nie van gesonde verstand nie. Wat jou tydens die vertaling opval – 'n verwysing wat versin lyk, 'n bewering wat die bron klaarblyklik nie steun nie, syfers wat mekaar binne dieselfde artikel weerspreek – laat jy weg of maak jy reg. 'n Artikel wat in sy geheel swak bebron is, vertaal jy eerder nie.

== Ander toegelate gebruike ==

* Spel-, tik- en grammatikakontrole, en hulp met leestekens en tipografie.
* Hulp om jou ''eie'' teks te herformuleer. Let op: dit is geen beskerming teen [[plagiaat]] nie – 'n herformulering van 'n beskermde bron bly 'n kopieregskending.
* Die opsomming van 'n bron wat jy self gelees het, mits jy die opsomming teen die bron nagaan en presies bebron.
* Terminologiehulp: die betekenis van 'n vreemde woord naslaan of Afrikaanse vorme voorstel. Kontroleer dit teen 'n woordeboek of vakhandboek; 'n woordelikse vertaling is dikwels verkeerd.
* Navorsingshulp om moontlike bronne te vind. Die materiaal wat jy so kry, moet jy self lees en self beoordeel voordat jy dit aanhaal.
* Tegniese hulp met wikiteks, sjablone, modules, tabelle en soekpatrone.

== Deursigtigheid ==

Sê in die wysigingsopsomming watter gereedskap jy gebruik het en waarvoor, byvoorbeeld &quot;vertaal uit die Nederlandse Wikipedia met DeepL, self nagegaan&quot; of &quot;spelkontrole met ChatGPT&quot;. By 'n vertaling hoort die bronartikel en sy permanente skakel in dieselfde opsomming, saam met die erkenningsjabloon in die artikel.('''Sobaka:''' ''Maak deursigtigheid proporsioneel. Om elke gebruik van KI vir spelling of leestekens te verklaar, gaan waarskynlik onnodige administrasie skep. Vervang die verpligte verklaring met:'' “Maak wesenlike KI-gebruik in die wysigingsopsomming bekend, veral waar KI vir vertaling, opsomming, herstrukturering of omvangryke taalversorging gebruik is. Die bekendmaking van gewone spelkontrole, outovoltooiing of geringe tegniese hulp is nie nodig nie.” ''‘Wesenlik’ kan hier beteken dat die hulpmiddel ’n merkbare invloed op die gepubliseerde teks gehad het.'')

Deursigtigheid is nie 'n bekentenis nie; dit laat ander toe om jou werk te help nagaan, en dit bly die maklikste manier om 'n misverstand te vermy.

== Op besprekingsblaaie ==

Skryf besprekingsbydraes in jou eie woorde. Gegenereerde antwoorde haal gewoonlik beleid aan wat die skrywer nie gelees het nie, en dit maak 'n gesprek langer in plaas van korter.

Twee gevalle is wel in orde:

* jy skryf die boodskap self en laat 'n model dit net taalkundig nagaan;
* jy is nie Afrikaanssprekend nie en skryf in 'n taal wat jy magtig is, met 'n masjienvertaling daarby. Sê dit dan in die boodskap.

== As jy KI-inhoud vermoed ==

KI-verklikkers is onbetroubaar, en 'n mens kan nie aan styl alleen sien wie 'n teks geskryf het nie. Moenie 'n bydraer van KI-gebruik beskuldig sonder meer as 'n vermoede nie, en gaan uit van goeie trou ([[Wikipedia:Beleefdheid]], [[Wikipedia:Geen persoonlike aanvalle]]).

Gaan eerder na die inhoud: klop die verwysings, bestaan die bronne, sê hulle wat die teks beweer? Jy kan dan:

* die probleem regmaak as jy kan;
* die onbebronde of foutiewe gedeelte verwyder, met 'n duidelike wysigingsopsomming;
* die probleem op die artikel se besprekingsblad meld;
* 'n artikel wat klaarblyklik versin is, vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voordra – versinde inhoud is [[Wikipedia:Vandalisme|vandalisme]]; ('''Sobaka:''' ''Sou hierdie net ietwat duideliker formuleer:'' “’n artikel wat hoofsaaklik uit versinde of onverifieerbare inhoud bestaan, kan vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] voorgedra word. Die doelbewuste plaas van versinde inhoud kan as vandalisme behandel word.”)
* die bydraer aanspreek en na hierdie bladsy verwys;
* die saak by die [[Wikipedia:Geselshoekie|geselshoekie]] opper as dit nie duidelik is nie.

Artikels oor lewende persone kry voorkeur: onbebronde bewerings daar word onmiddellik verwyder, nie eers bespreek nie.

== Sanksies ==

'n Bydraer wat, ná waarskuwing, aanhou om gegenereerde teks in artikels te plaas, of dit op groot skaal doen, kan deur 'n [[Wikipedia:Administrateur|administrateur]] geblokkeer word. Blokkering volg net waar die bewyse duidelik is. By twyfel word daar nie geblokkeer nie.: ('''Sobaka:'''	''Verfyn die sanksiebepaling deur ‘n  geleidelike reaksie by te voeg:'' “Normaalweg word die bydraer eers ingelig en die problematiese inhoud reggestel of verwyder. Herhaalde of grootskaalse oortredings kan tot ’n tydelike beperking of blokkering lei. Opset, omvang, vorige waarskuwings en die bydraer se bereidwilligheid om probleme reg te stel, word in aanmerking geneem.”)

== Hersieningsklousule==
('''Sobaka:''' ''Omdat die tegnologie vinnig verander, behoort die beleid nie as finaal en onveranderlik aangebied te word nie:'' “Hierdie beleid behoort minstens jaarliks, of wanneer beduidende tegnologiese of Wikimedia-beleidsveranderinge plaasvind, deur die gemeenskap hersien te word. Enige verslapping of uitbreiding daarvan vereis gemeenskapskonsensus”)

== Sien ook ==

* [[Wikipedia:Vertaalriglyne]]
* [[Wikipedia:Haal bronne aan]]
* [[Wikipedia:Verifieerbaarheid]]
* [[Wikipedia:Betroubare bronne]]
* [[Wikipedia:Kopiereg]]
* [[Wikipedia:Robot]]
* [[Wikipedia:Gebruik van beelde]]
* [[commons:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]
* Ander taalweergawes: [[:en:Wikipedia:Large language models]], [[:de:Wikipedia:Künstliche Intelligenz]], [[:fr:Wikipédia:Intelligence artificielle générative]], [[:nl:Wikipedia:AI en Wikipedia]]

[[Kategorie:Wikipedia-beleide]]</text>
      <sha1>jdzex66zrncvmie68q5a8e71e2vggio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Papilio maackii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>474288</id>
    <revision>
      <id>3362011</id>
      <parentid>3114042</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krok6kola</username>
        <id>83957</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Macrolepidoptera01seitz 0015.jpg]] → [[File:Seitz1FaunaPalaearcticaPlate004.jpg]] [[c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set)</comment>
      <origin>3362011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1360" sha1="dcminpq72s9m4iyjq2pw1ofralzy0qz" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
{{Spesieboks
| naam = Papilio maackii
| beeld = Papilio maackii male.JPG
| byskrif = ''Papilio maackii''
| geslag = Papilio
| spesie = maackii
| outeur = Ménétriés, 1859
}}

'''''Papilio maackii''''' is 'n [[skoenlapper]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Riddervlinder|Papilionidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].&lt;ref name=&quot;gbif&quot;&gt;{{GBIF|id=1938168|taxon=Papilio maackii}}&lt;/ref&gt; Die spesie is in 1859 deur Ménétriés beskryf.&lt;ref name=&quot;gbif&quot; /&gt; Dit leef op ''[[Orixa japonica]]''.

== Verspreiding ==
''Papilio maackii'' kom in [[Japan]], [[Noord-Korea]], [[Rusland]], [[Suid-Korea]] en [[Volksrepubliek China]] voor.&lt;ref name=&quot;gbif&quot; /&gt;

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
2025-06-07 Papilio maackii.jpg
Alpine Black Swallowtail (Papilio maackii) (8419720097).jpg
Maaka bur.jpg
Seitz1FaunaPalaearcticaPlate004.jpg
Papilio maackii (Papilionidae) (50238194227).jpg
Papilio maackii female.JPG
Papilio maackii in Heungjeong Valley, Pyeongchang, South Korea.jpg
Papilio maackii in South Korea.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* {{INaturalist|325361|Papilio maackii}}

{{Commonscat|Papilio maackii}}
{{Wikispecies|Papilio maackii}}

{{Insek-saadjie}}
{{Taksonbalk|from=Q923618}}

[[Kategorie:Papilionidae]]
[[Kategorie:Lepidoptera]]
[[Kategorie:Insekte]]
[[Kategorie:Skoenlappers wat in 1859 beskryf is]]</text>
      <sha1>dcminpq72s9m4iyjq2pw1ofralzy0qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Visumbeleid van Malawi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495262</id>
    <revision>
      <id>3362018</id>
      <parentid>3230003</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1161</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Malawian_Visa.jpg&quot; is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Ruthven|Ruthven]] verwyder is omrede: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Malawian Visa.jpg|]]</comment>
      <origin>3362018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13375" sha1="eq5ssnmtlnp3ey0pz4tq1po2iffaucn" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Beleid oor die permitte wat nodig is om Malawi binne te gaan}}

Besoekers aan '''[[Malawi]]''' moet 'n elektroniese visum (e-visum) bekom, tensy hulle burgers van een van die visumvrye lande is of 'n visum by aankoms kan bekom.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.malawitourism.com/pages/content/index.asp?PageID=77 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190111022823/http://www.malawitourism.com/pages/content/index.asp?PageID=77 |argiefdatum=11 Januarie 2019 |url-status=lewendig |titel=How to get there - Passports &amp; Visas}}&lt;/ref&gt;

[[Lêer:Malawi Visa issued by Kamuzu International Airport to a Chinese passport holder (2017).jpg|duimnael|'n Malawiese enkeltoegangsvisum wat in 2017 op [[Kamuzu Internasionale Lughawe]] aan 'n Chinese burger uitgereik is]]

== Visumbeleidkaart ==
[[Lêer:Malawi visa policy map.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van Malawi
{{legend|#ED1C24|Malawi}}
{{legend|#B5E61D|Visum nie nodig nie (30 dae)}}
{{legend|#FFD000|Visum by aankoms / e-visum}}
{{legend|#9FD5BE|E-visum}}]]

== Visumvrystelling ==

=== Gewone paspoorte ===
Burgers van die volgende lande en gebiede mag Malawi vir hoogstens 30 dae sonder 'n visum binnegaan. Dié tydperk kan op aansoek en teen betaling van die toepaslike gelde met 'n verdere 60 dae verleng word. Die maksimum verblyftydperk is 90 dae.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.facebook.com/malawigovernment/posts/the-malawi-government-has-revised-its-visa-regime-effective-3-january-2025-under/1328836715949823/ |titel=Immigration amendment regulations 2026 |uitgewer=Malawi Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.dropbox.com/scl/fi/62uk12hl6sucr3ayr11hp/2026-THE-LIST-OF-COUNTRIES-AND-THEIR-VISA-REQUIREMENT-STATUS.pdf?rlkey=z1jppdavtujykq3gg7u5vbhqh&amp;e=1&amp;dl=0 |titel=List of countries and their visa requirement status}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.gov.mw/permits/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20260805231523/https://www.immigration.gov.mw/permits/ |argiefdatum=5 Augustus 2026 |url-status=lewendig |titel=Permits |webwerf=immigration.gov.mw}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://malawi-evisa.com/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20260417215730/https://malawi-evisa.com/ |argiefdatum=17 April 2026 |url-status=lewendig |titel=Visa Guide}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;timatic&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |argief-url=https://web.archive.org/web/20170801043848/https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |argiefdatum=1 Augustus 2017 |url-status=lewendig |titel=Visa and passport |werk=Timatic |uitgewer=International Air Transport Association deur Emirates |besoekdatum=1 April 2017}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Angola}}
* {{Vlag|Antigua en Barbuda}}
* {{Vlag|Bahamas}}
* {{Vlag|Barbados}}
* {{Vlag|Belize}}
* {{Vlag|Benin}}
* {{Vlag|Botswana}}
* {{Vlag|Dominica}}
* {{Vlag|Dominikaanse Republiek}}
* {{Vlag|Ecuador}}
* {{Vlag|Eswatini}}
* {{Vlag|Fidji}}
* {{Vlag|Filippyne}}
* {{Vlag|Gambië}}
* {{Vlag|Ghana}}
* {{Vlag|Grenada}}
* {{Vlag|Haïti}}
* {{Vlag|Hongkong}}
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Jamaika}}
* {{Vlag|Kenia}}
* {{Vlag|Kiribati}}
* {{Vlag|Lesotho}}
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Mauritius}}
* {{Vlag|Mosambiek}}
* {{Vlag|Namibië}}
* {{Vlag|Nauru}}
* {{Vlag|Rwanda}}
* {{Vlag|Seychelle}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Sint Kitts en Nevis}}
* {{Vlag|Sint Lucia}}
* {{Vlag|Sint Vincent en die Grenadines}}
* {{Vlag|Suid-Afrika}}
* {{Vlag|Tanzanië}}
* {{Vlag|Trinidad en Tobago}}
* {{Vlag|Tuvalu}}
* {{Vlag|Uganda}}
* {{Vlag|Vanuatu}}
* {{Vlag|Zambië}}
* {{Vlag|Zimbabwe}}
{{Div col end}}

=== Nie-gewone paspoorte ===
Houers van diplomatieke, amptelike of dienspaspoorte van enige land wat op diens reis, burgers van die lidlande van die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]], burgers van die lidlande van die Gemeenskaplike Mark vir Oos- en Suider-Afrika, houers van 'n ''laissez-passer'' wat op amptelike SAOG-besigheid reis, houers van 'n ''laissez-passer'' van die [[Verenigde Nasies]] wat op amptelike VN-besigheid reis, houers van 'n ''laissez-passer'' van die [[Afrika-unie]] wat op amptelike AU-besigheid reis en houers van 'n ''laissez-passer'' van die Afrika-ontwikkelingsbank wat op amptelike ADB-besigheid reis, mag Malawi vir hoogstens 30 dae sonder 'n visum binnegaan.

== Visum by aankoms ==
Volgens IATA se Timatic en dokumente wat die Malawiese hoëkommissariaat in die Verenigde Koninkryk en die Malawiese Departement van Toerisme gepubliseer het, kan burgers van alle lande wat nie van visums vrygestel is nie, 'n visum by aankoms bekom. Dit geld nie vir burgers van die volgende lande nie:&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.malawihighcommission.co.uk/index.php/visa |argief-url=https://web.archive.org/web/20260712154504/https://www.malawihighcommission.co.uk/index.php/visa |argiefdatum=12 Julie 2026 |url-status=lewendig |titel=Visa policy - High Commission of Malawi in the United Kingdom}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.dropbox.com/scl/fi/cwt3pfl8uj7cjcaeyxwme/2026-CategoryOneCountries.docx?rlkey=gmf3r6d0ey84bhffwpn2k9llv&amp;e=1&amp;dl=0 |titel=List of countries that require a visa in advance}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Afghanistan}}
* {{Vlag|Algerië}}
* {{Vlag|Bangladesj}}
* {{Vlag|Burkina Faso}}
* {{Vlag|Burundi}}
* {{Vlag|China}}
* {{Vlag|Demokratiese Republiek die Kongo}}
* {{Vlag|Djiboeti}}
* {{Vlag|Egipte}}
* {{Vlag|Eritrea}}
* {{Vlag|Ethiopië}}
* {{Vlag|Indië}}
* {{Vlag|Irak}}
* {{Vlag|Iran}}
* {{Vlag|Jemen}}
* {{Vlag|Kameroen}}
* {{Vlag|Kasakstan}}
* {{Vlag|Katar}}
* {{Vlag|Kosovo}}
* {{Vlag|Libanon}}
* {{Vlag|Liberië}}
* {{Vlag|Libië}}
* {{Vlag|Mali}}
* {{Vlag|Marokko}}
* {{Vlag|Mauritanië}}
* {{Vlag|Nepal}}
* {{Vlag|Niger}}
* {{Vlag|Nigerië}}
* {{Vlag|Oekraïne}}
* {{Vlag|Oesbekistan}}
* {{Vlag|Oman}}
* {{Vlag|Pakistan}}
* {{Vlag|Rusland}}
* {{Vlag|Senegal}}
* {{Vlag|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}
* {{Vlag|Serwië}}
* {{Vlag|Sirië}}
* {{Vlag|Soedan}}
* {{Vlag|Somalië}}
* {{Vlag|Sri Lanka}}
* {{Vlag|Staat Palestina}}
* {{Vlag|Suid-Soedan}}
* {{Vlag|Tadjikistan}}
* {{Vlag|Togo}}
* {{Vlag|Tsjad}}
* {{Vlag|Tunisië}}
* {{Vlag|Turkmenistan}}
* {{Vlag|Turkye}}
{{Div col end}}

== Elektroniese visum (e-visum) ==
Malawi het op 1 November 2019 'n stelsel vir aansoeke om e-visums in gebruik geneem. Die regering beveel aan dat alle reisigers wat nie vrygestel is nie, dié platform gebruik om toegang te vergemaklik.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://evisa.gov.mw |argief-url=https://web.archive.org/web/20261015093644/https://evisa.gov.mw |argiefdatum=15 Oktober 2026 |url-status=lewendig |titel=Malawi eVisa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.tourmag.com/Malawi-le-pays-lance-son-service-de-visa-electronique_a100891.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20251112133515/https://www.tourmag.com/Malawi-le-pays-lance-son-service-de-visa-electronique_a100891.html |argiefdatum=12 November 2025 |url-status=lewendig |titel=Malawi : le pays lance son service de visa électronique |taal=fr}}&lt;/ref&gt;

== Veranderinge aan die visumbeleid ==

=== Visumvrystelling toegestaan ===
* 7 Februarie 2024: Australië, België, Broenei, China, Duitsland, Finland, Frankryk, Ghana,&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.modernghana.com/news/1300727/ghana-and-malawi-introduce-visa-free-travel-to.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20251112215304/https://www.modernghana.com/news/1300727/ghana-and-malawi-introduce-visa-free-travel-to.html |argiefdatum=12 November 2025 |url-status=lewendig |titel=Ghana and Malawi introduce visa-free}}&lt;/ref&gt; Guyana, Ierland, Italië, Kanada, Maledive, Malta, Nederland, Nieu-Seeland, Noorweë, Papoea-Nieu-Guinee, Pole, Portugal, Rusland, Salomonseilande, Sierra Leone, Singapoer, Siprus, Sri Lanka, Swede, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State van Amerika

=== Visumvrystelling gekanselleer ===
* 1 Oktober 2015: Australië, Bangladesj, België, Broenei, Denemarke, Duitsland, Finland, Frankryk, Ghana, Guyana, Italië, Japan, Kanada, Luxemburg, Madagaskar, Maledive, Malta, Nederland, Nepal, Nieu-Seeland, Noorweë, Papoea-Nieu-Guinee, Portugal, Salomonseilande, San Marino, Sierra Leone, Singapoer, Siprus, Spanje, Sri Lanka, Suid-Korea, Swede, Taiwan, Tonga, Vanuatu, die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State van Amerika en Ysland&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.immigration.gov.mw/Documents/NEW%20VISA%20REGIME.pdf |titel=Visa New Regime October 2015 (PDF) |besoekdatum=6 Oktober 2015 |argiefdatum=10 Oktober 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20151010082808/http://www.immigration.gov.mw/Documents/NEW%20VISA%20REGIME.pdf |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.voanews.com/a/malawi-introduces-visa-for-european-and-asian-visitors/2984459.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20251113000818/https://www.voanews.com/a/malawi-introduces-visa-for-european-and-asian-visitors/2984459.html |argiefdatum=13 November 2025 |url-status=lewendig |titel=Malawi Introduces Visas for European, Asian Visitors |uitgewer=Voice of America}}&lt;/ref&gt;
* 9 September 2016: Ierland&lt;ref name=&quot;persverklaring2016&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.immigration.gov.mw/Documents/PRESS%20RELEASE.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20171017112242/http://www.immigration.gov.mw/Documents/PRESS%20RELEASE.pdf |url-status=dood |argiefdatum=17 Oktober 2017 |titel=Revised Visa Country Categories October 2016 (PDF)}}&lt;/ref&gt;
* 3 Januarie 2026: Australië, Bangladesj, België, Broenei, Denemarke, Duitsland, Finland, Frankryk, Guyana, Italië, Japan, Kanada, Luxemburg, Madagaskar, Maledive, Malta, Nederland, Nepal, Nieu-Seeland, Noorweë, Papoea-Nieu-Guinee, Portugal, Salomonseilande, San Marino, Sierra Leone, Siprus, Spanje, Sri Lanka, Suid-Korea, Swede, Taiwan, Tonga, die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State van Amerika en Ysland&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.facebook.com/photo?fbid=1328836595949835&amp;set=pcb.1328836715949823 |titel=Immigration amendment regulations 2026 |uitgewer=Malawi Government}}&lt;/ref&gt;

=== Visum by aankoms toegestaan ===
* 1 Oktober 2015: Albanië, Andorra, Argentinië, Armenië, Australië, Azerbeidjan, Bahrein, Belarus, België, Benin, Bhoetan, Bolivië, Bosnië en Herzegowina, Brasilië, Broenei, Bulgarye, Chili, China,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Colombia,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Comore-eilande, Costa Rica, Demokratiese Republiek die Kongo, Denemarke, Dominikaanse Republiek, Duitsland, Ecuador, Ekwatoriaal-Guinee, El Salvador, Estland, Filippyne, Finland, Frankryk, Gaboen, Georgië, Griekeland, Guatemala, Guinee, Guinee-Bissau, Guyana, Haïti, Honduras, Hongarye, Ierland, Indonesië, Italië, Ivoorkus, Japan, Jordanië, Kaap Verde, Kambodja, Kanada, Katar,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Kirgisië, Koeweit, Kroasië, Laos, Letland, Liechtenstein, Litaue, Luxemburg, Madagaskar, Maledive, Malta, Marshalleilande, Meksiko, Mianmar, Mikronesië, Moldowa, Monaco, Mongolië, Montenegro, Nederland, Nicaragua, Nieu-Seeland, Noord-Korea, Noord-Masedonië, Noorweë, Oos-Timor, Oostenryk, Palau, Panama, Papoea-Nieu-Guinee, Paraguay, Peru, Pole, Portugal, Republiek die Kongo, Roemenië, Salomonseilande, San Marino, Saoedi-Arabië, São Tomé en Príncipe, Serwië,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Sierra Leone, Singapoer, Siprus, Slowakye, Slowenië, Spanje, Suid-Korea, Suriname, Swede, Switserland, Thailand, Tonga, Tsjeggië, Uruguay, Vanuatu, Vatikaanstad, Venezuela, die Verenigde Arabiese Emirate,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; die Verenigde Koninkryk, die Verenigde State van Amerika, Viëtnam en Ysland
* 9 September 2016: Ierland

=== Visum by aankoms gekanselleer ===
* 17 Mei 2016: Marokko en Niger&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.immigration.gov.mw/Documents/PRESS%20STATEMENT.pdf |titel=PRESS STATEMENT On 17 May 2016 (PDF) |argiefdatum=30 September 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150930230321/http://www.immigration.gov.mw/Documents/PRESS%20STATEMENT.pdf |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;
* 9 September 2016: Algerië, Angola, China,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Colombia,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Djiboeti, Eritrea, Ghana, Indië, Katar,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Kuba, Liberië, Mauritanië, Nepal, Oman, Senegal, Serwië,&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; Sri Lanka, Tadjikistan, Togo, Turkmenistan en die Verenigde Arabiese Emirate&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;Is sedert 1 Oktober 2015 toegestaan.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;persverklaring2016&quot; /&gt;

&lt;sub&gt;*: Dié lande kom in albei lyste voor, dié van visums by aankoms en dié van lande wat 'n visum moet bekom.&lt;/sub&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikivoyage|Malawi}}
* [https://www.immigration.gov.mw/visa/countries-whose-nationals-need-visa-when-coming-to-malawi/ Lys van nasionaliteite wat 'n visum moet bekom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622102952/https://www.immigration.gov.mw/visa/countries-whose-nationals-need-visa-when-coming-to-malawi/ |date=22 Junie 2019}}
* [https://www.immigration.gov.mw/visa/countries-whose-nationals-do-not-need-visa-when-coming-to-malawi/ Lys van nasionaliteite wat van visums vrygestel is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822043700/https://www.immigration.gov.mw/visa/countries-whose-nationals-do-not-need-visa-when-coming-to-malawi/ |date=22 Augustus 2019}}
* [https://evisa.gov.mw/ E-visumportaal] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261015093644/https://evisa.gov.mw/ |date=2026-10-15}}

{{Visumbeleid volgens land}}

[[Kategorie:Malawi]]
[[Kategorie:Internasionale betrekkinge]]</text>
      <sha1>eq5ssnmtlnp3ey0pz4tq1po2iffaucn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>524956</id>
    <revision>
      <id>3362059</id>
      <parentid>3279304</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11478" sha1="5vf34265ql1g4jogz8bsdmtkg95qf59" xml:space="preserve">{{Outomatiese taksoboks
|image = Acer pseudoplatanus 002.jpg
|image_caption = ''Acer pseudoplatanus''
|display_parents = 3
|taxon = Acer
|authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753)
|subdivision_ranks = Spesies
|subdivision = &lt;center&gt;[[#Spesies|Sien teks]]&lt;/center&gt;
|synonyms =* ''Argentacer'' &lt;small&gt;Small&lt;/small&gt;
* ''Crula'' &lt;small&gt;Nieuwl.&lt;/small&gt;
* ''Euacer'' &lt;small&gt;Opiz&lt;/small&gt;
* ''Negundium'' &lt;small&gt;Raf.&lt;/small&gt;
* ''Negundo'' &lt;small&gt;Boehm.&lt;/small&gt;
* ''Rufacer'' &lt;small&gt;Small&lt;/small&gt;
* ''Rulac'' &lt;small&gt;Adans.&lt;/small&gt;
* ''Saccharodendron'' &lt;small&gt;Nieuwl.&lt;/small&gt;
* ''Sacchrosphendamnus'' &lt;small&gt;Nieuwl.&lt;/small&gt;
}}
'''''Acer''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] en [[Struik|struike]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Sapindaceae. Die genus staan ook as die ''Esdorings'' bekend en kom in die [[Noordelike Halfrond]] voor. Die genus bestaan uit 155 [[spesie]]s waarvan die meeste in oos [[Asië]] voorkom. Die genus kom ook in [[Europa]], [[Noord-Amerika]] en 'n paar spesies in [[Noord-Afrika]] voor.

== Spesies ==
Daar is 155 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328248-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260420005507/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328248-2 |argiefdatum=20 April 2026 |besoekdatum=26 Oktober 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{indeks}}
=== A ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer acuminatum]]'' &lt;small&gt;Wall. ex D.Don&lt;/small&gt;
* ''[[Acer acutum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer albopurpurascens]]'' &lt;small&gt;Hayata&lt;/small&gt;
* ''[[Acer amamiense]]'' &lt;small&gt;T.Yamaz.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer amplum]]'' &lt;small&gt;Rehder&lt;/small&gt;
* ''[[Acer argutum]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== B ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer barbinerve]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer binzayedii]]'' &lt;small&gt;Y.L.Vargas-Rodr.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer × bornmuelleri]]'' &lt;small&gt;Borbás&lt;/small&gt;
* ''[[Acer brevipes]]'' &lt;small&gt;Gagnep.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer buergerianum]]'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== C ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer caesium]]'' &lt;small&gt;Wall. ex Brandis&lt;/small&gt;
* ''[[Acer calcaratum]]'' &lt;small&gt;Gagnep.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer campbellii]]'' &lt;small&gt;Hook.f. &amp; Thomson ex Hiern&lt;/small&gt;
* ''[[Acer campestre]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer capillipes]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer cappadocicum]]'' &lt;small&gt;Gled.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer carpinifolium]]'' &lt;small&gt;Siebold &amp; Zucc.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer caudatifolium]]'' &lt;small&gt;Hayata&lt;/small&gt;
* ''[[Acer caudatum]]'' &lt;small&gt;Wall.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer chiangdaoense]]'' &lt;small&gt;Santisuk&lt;/small&gt;
* ''[[Acer chienii]]'' &lt;small&gt;Hu &amp; W.C.Cheng&lt;/small&gt;
* ''[[Acer chingii]]'' &lt;small&gt;Hu&lt;/small&gt;
* ''[[Acer chunii]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer cinerascentiforme]]'' &lt;small&gt;Pojark.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer circinatum]]'' &lt;small&gt;Pursh&lt;/small&gt;
* ''[[Acer cissifolium]]'' &lt;small&gt;(Siebold &amp; Zucc.) K.Koch&lt;/small&gt;
* ''[[Acer confertifolium]]'' &lt;small&gt;Merr. &amp; F.P.Metcalf&lt;/small&gt;
* ''[[Acer cordatum]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer coriaceifolium]]'' &lt;small&gt;H.Lév.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer × coriaceum]]'' &lt;small&gt;Bosc ex Tausch.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer crassum]]'' &lt;small&gt;Hu &amp; W.C.Cheng&lt;/small&gt;
* ''[[Acer crataegifolium]]'' &lt;small&gt;Siebold &amp; Zucc.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== D ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer davidii]]'' &lt;small&gt;Franch.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer diabolicum]]'' &lt;small&gt;Blume ex K.Koch&lt;/small&gt;
* ''[[Acer distylum]]'' &lt;small&gt;Siebold &amp; Zucc.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer duplicatoserratum]]'' &lt;small&gt;Hayata&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== E ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer elegantulum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; P.L.Chiu&lt;/small&gt;
* ''[[Acer erianthum]]'' &lt;small&gt;Schwer.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer erythranthum]]'' &lt;small&gt;Gagnep.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== F ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer fabri]]'' &lt;small&gt;Hance&lt;/small&gt;
* ''[[Acer fenzelianum]]'' &lt;small&gt;Hand.-Mazz.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer forrestii]]'' &lt;small&gt;Diels&lt;/small&gt;
* ''[[Acer × freemanii]]'' &lt;small&gt;A.E.Murray&lt;/small&gt;
* ''[[Acer fulvescens]]'' &lt;small&gt;Rehder&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== G ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer glabrum]]'' &lt;small&gt;Torr.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer gracilifolium]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; C.C.Fu&lt;/small&gt;
* ''[[Acer grandidentatum]]'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer griseum]]'' &lt;small&gt;(Franch.) Pax&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== H ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer heldreichii]]'' &lt;small&gt;Orph. ex Boiss.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer henryi]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer hilaense]]'' &lt;small&gt;Hu &amp; W.C.Cheng&lt;/small&gt;
* ''[[Acer hyrcanum]]'' &lt;small&gt;Fisch. &amp; C.A.Mey.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== I ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer insulare]]'' &lt;small&gt;Makino&lt;/small&gt;
* ''[[Acer iranicum]]'' &lt;small&gt;Mohtash. &amp; Rastegar&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== J ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer × jakelyanum]]'' &lt;small&gt;Rottenst.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer japonicum]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== K ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer × koenighoferae]]'' &lt;small&gt;Rottenst.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer komarovii]]'' &lt;small&gt;Pojark.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer kungshanense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; C.Y.Chang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer kuomeii]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; M.Y.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer kwangnanense]]'' &lt;small&gt;Hu &amp; W.C.Cheng&lt;/small&gt;
* ''[[Acer kweilinense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; M.Y.Fang&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== L ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer laevigatum]]'' &lt;small&gt;Wall.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer laurinum]]'' &lt;small&gt;Hassk.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer laxiflorum]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer leipoense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; Soong&lt;/small&gt;
* ''[[Acer leptophyllum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer leucoderme]]'' &lt;small&gt;Small&lt;/small&gt;
* ''[[Acer lobelii]]'' &lt;small&gt;Ten.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer longipes]]'' &lt;small&gt;Franch. ex Rehder&lt;/small&gt;
* ''[[Acer lucidum]]'' &lt;small&gt;F.P.Metcalf&lt;/small&gt;
* ''[[Acer lungshengense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; L.C.Hu&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== M ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer macrophyllum]]'' &lt;small&gt;Pursh&lt;/small&gt;
* ''[[Acer mandshuricum]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer mapienense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer × martini]]'' &lt;small&gt;Jord.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer maximowiczianum]]'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer maximowiczii]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer mazandaranicum]]'' &lt;small&gt;Amini, H.Zare &amp; Assadi&lt;/small&gt;
* ''[[Acer metcalfii]]'' &lt;small&gt;Rehder&lt;/small&gt;
* ''[[Acer miaoshanicum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer micranthum]]'' &lt;small&gt;Siebold &amp; Zucc.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer miyabei]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer monspessulanum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer morifolium]]'' &lt;small&gt;Koidz.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer morrisonense]]'' &lt;small&gt;Hayata&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== N ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer negundo]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer nigrum]]'' &lt;small&gt;F.Michx.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer nipponicum]]'' &lt;small&gt;H.Hara&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== O ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer oblongum]]'' &lt;small&gt;Wall. ex DC.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer obtusifolium]]'' &lt;small&gt;Sm.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer okamotoanum]]'' &lt;small&gt;Nakai&lt;/small&gt;
* ''[[Acer oligocarpum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; L.C.Hu&lt;/small&gt;
* ''[[Acer oliverianum]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer opalus]]'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer orthocampestre]]'' &lt;small&gt;G.W.Grimm &amp; Denk&lt;/small&gt;
* ''[[Acer × osmastonii]]'' &lt;small&gt;Gamble&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== P ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer paihengii]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer palmatum]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pauciflorum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer paxii]]'' &lt;small&gt;Franch.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pectinatum]]'' &lt;small&gt;Wall. ex Brandis&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pensylvanicum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pentaphyllum]]'' &lt;small&gt;Diels&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pentapomicum]]'' &lt;small&gt;J.L.Stewart&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pictum]]'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pilosum]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pinnatinervium]]'' &lt;small&gt;Merr.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer platanoides]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer poliophyllum]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; Y.T.Wu&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pseudoplatanus]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pseudosieboldianum]]'' &lt;small&gt;(Pax) Kom.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pseudowilsonii]]'' &lt;small&gt;Y.S.Chen&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pubinerve]]'' &lt;small&gt;Rehder&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pubipetiolatum]]'' &lt;small&gt;Hu &amp; W.C.Cheng&lt;/small&gt;
* ''[[Acer pycnanthum]]'' &lt;small&gt;K.Koch&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== R ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer × ramosum]]'' &lt;small&gt;Schwer.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer robustum]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer rubrum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer rufinerve]]'' &lt;small&gt;Siebold &amp; Zucc.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== S ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer saccharinum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer saccharum]]'' &lt;small&gt;Marshall&lt;/small&gt;
* ''[[Acer × schwerinii]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sempervirens]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer serrulatum]]'' &lt;small&gt;Hayata&lt;/small&gt;
* ''[[Acer shangszeense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; Soong&lt;/small&gt;
* ''[[Acer shenkanense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang ex C.C.Fu&lt;/small&gt;
* ''[[Acer shenzhenensis]]'' &lt;small&gt;R.H.Miao &amp; X.M.Wang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer shihweii]]'' &lt;small&gt;F.Chun &amp; W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer shirasawanum]]'' &lt;small&gt;Koidz.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sieboldianum]]'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sikkimense]]'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sinense]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sino-oblongum]]'' &lt;small&gt;F.P.Metcalf&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sinopurpurascens]]'' &lt;small&gt;W.C.Cheng&lt;/small&gt;
* ''[[Acer skutchii]]'' &lt;small&gt;Rehder&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sosnowskyi]]'' &lt;small&gt;Doluch.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer spicatum]]'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer stachyophyllum]]'' &lt;small&gt;Hiern&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sterculiaceum]]'' &lt;small&gt;Wall.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sutchuenense]]'' &lt;small&gt;Franch.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer sycopseoides]]'' &lt;small&gt;Chun&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== T ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer tataricum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tegmentosum]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tenellum]]'' &lt;small&gt;Pax&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tenuifolium]]'' &lt;small&gt;(Koidz.) Koidz.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer thomsonii]]'' &lt;small&gt;Miq.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tibetense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tonkinense]]'' &lt;small&gt;Lecomte&lt;/small&gt;
* ''[[Acer triflorum]]'' &lt;small&gt;Kom.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer truncatum]]'' &lt;small&gt;Bunge&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tschonoskii]]'' &lt;small&gt;Maxim.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tsinglingense]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang &amp; C.C.Hsieh&lt;/small&gt;
* ''[[Acer tutcheri]]'' &lt;small&gt;Duthie&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== U ===
* ''[[Acer ukurunduense]]'' &lt;small&gt;Trautv. &amp; C.A.Mey.&lt;/small&gt;

=== V ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer × varbossanium]]'' &lt;small&gt;(K.Malý) Simonk.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer velutinum]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== W ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer wangchii]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer wardii]]'' &lt;small&gt;W.W.Sm.&lt;/small&gt;
* ''[[Acer wilsonii]]'' &lt;small&gt;Rehder&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Y ===
{{div col|colwidth=20em}}
* ''[[Acer yangbiense]]'' &lt;small&gt;Y.S.Chen &amp; Q.E.Yang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer yinkunii]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
* ''[[Acer yui]]'' &lt;small&gt;W.P.Fang&lt;/small&gt;
{{div col end}}

=== Z ===
* ''[[Acer zarei]]'' &lt;small&gt;Amini&lt;/small&gt;

== Galery ==
&lt;gallery&gt;
Acer campestre Sturm07018.jpg
Acer saccharum leaves.jpg
Silber-Ahorn (Acer saccharinum).jpg
1639581750980-d546b49b-6dfc-4e2e-bad6-7dd76f7ab380 (2) burl.jpg
2008-07-26 Seattle, Washington 030821PM.jpg
2009-365-188 Flying Canadiens (3699876423).jpg
2019 Japanese Maple from C-Deck 6-22-02 (18680325).jpg
2021-10-28 Autumn leaves 05.JPG
&lt;/gallery&gt;

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Taksonbalk}}

[[Kategorie:Acer| ]]</text>
      <sha1>5vf34265ql1g4jogz8bsdmtkg95qf59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 São Paulo Grand Prix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>534797</id>
    <revision>
      <id>3362041</id>
      <parentid>3361707</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wedren */ uitslag</comment>
      <origin>3362041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20411" sha1="2w7ajqo91en1dgjlwsvfubbvvgs2h10" xml:space="preserve">[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|300px|Formule 1 logo]]
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| {{BR-VLAG}} Formula 1 MSC Cruises&lt;br/&gt;Grande Prêmio de São Paulo 2026
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|300px]]
|-
! style=&quot;width: 20%;&quot; | &lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;8 November 2026&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Autódromo José Carlos Pace]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=3 bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;	1:27.470&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste ronde&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;1:12.689 (ronde 55 van 71)&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podium&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[São Paulo Grand Prix]]''' is op 8 November 2026 op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] gehou. Dit was die twintigste wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

Op 3 November word bekendgemaak dat [[Rafael Câmara]] met onmiddellike ingang by die [[Haas F1-span]] as vervanger van [[Esteban Ocon]] aansluit.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415409/ocon-rijdt-dit-f1-jaar-niet-meer-voor-haas-na-ruzie-camara-debuteert-in-brazilie.html |titel=Ocon rijdt dit F1-jaar niet meer voor Haas na ruzie, Câmara debuteert in Brazilië |datum=2026-11-03 |besoekdatum=2026-11-04 |werk=NU |taal=nl}}&lt;/ref&gt;

== Bande == 
[[Pirelli]] het die volgende bande in São Paulo verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]]
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br/&gt;Hard C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br/&gt;Medium C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br/&gt;Sag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br/&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br/&gt;Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 1&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/1 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.717
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.799
|-
!3
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.953
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:12.041
|-
!5
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:12.103
|- style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 2&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/2 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:10.763
|-
!2
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.016
|-
!3
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.022
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.036
|-
!5
| align=center|1
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.084
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 3&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/3 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.622
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.647
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.753
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.806
|-
!5
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:11.896
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! K1
! K2
! K3
! Rooster
|-
!1
|style=&quot;text-align: center;&quot;|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| '''1:30.939'''
| 1:29.207
| '''1:27.470'''
|style=&quot;text-align: center;&quot;|1
|-
!2
|style=&quot;text-align: center;&quot;|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:31.206
| '''1:26.745'''
| 1:27.674
|style=&quot;text-align: center;&quot;|7
|-
!3
|style=&quot;text-align: center;&quot;|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:32.229
| 1:29.302
| 1:28.095
|style=&quot;text-align: center;&quot;|2
|-
!4
|style=&quot;text-align: center;&quot;|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.121
| 1:28.082
| 1:28.289
|style=&quot;text-align: center;&quot;|14
|-
!5
|style=&quot;text-align: center;&quot;|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.085
| 1:27.049
| 1:28.321
|style=&quot;text-align: center;&quot;|3
|-
!6
|style=&quot;text-align: center;&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:31.693
| 1:28.361
| 1:28.668
|style=&quot;text-align: center;&quot;|4
|-
!7
|style=&quot;text-align: center;&quot;|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.059
| 1:27.218
| 1:28.763
|style=&quot;text-align: center;&quot;|5
|-
!8
|style=&quot;text-align: center;&quot;|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| 1:33.030
| 1:29.130
| 1:29.831
|style=&quot;text-align: center;&quot;|6
|-
!9
|style=&quot;text-align: center;&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:32.092
| 1:29.072
| 1:30.311
|style=&quot;text-align: center;&quot;|8
|-
!10
|style=&quot;text-align: center;&quot;|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.150
| 1:28.918
| 1:30.456
|style=&quot;text-align: center;&quot;|9
|-
!11
|style=&quot;text-align: center;&quot;|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:31.666
| 1:30.001
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=11|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|20
|-
!12
|style=&quot;text-align: center;&quot;|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.251
| 1:30.369
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=12|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|10
|-
!13
|style=&quot;text-align: center;&quot;|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| 1:32.809
| 1:31.515
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=13|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|11
|-
!14
|style=&quot;text-align: center;&quot;|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.306
| 1:31.687
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=14|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|12
|-
!15
|style=&quot;text-align: center;&quot;|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.959
| 1:31.785
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=15|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|13
|-
!16
|style=&quot;text-align: center;&quot;|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:31.238
| data-sort-value=16|''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=16|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|21
|-
!17
|style=&quot;text-align: center;&quot;|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.327
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=17|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|15
|-
!18
|style=&quot;text-align: center;&quot;|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.449
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=18|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|16
|-
!19
|style=&quot;text-align: center;&quot;|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:33.653
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=19|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|17
|-
!20
|style=&quot;text-align: center;&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| 1:33.774
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=20|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|18
|-
!21
|style=&quot;text-align: center;&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| 1:34.509
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=21|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|22
|-
!22
|style=&quot;text-align: center;&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:41.564
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=22|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|19
|-
!colspan=8|K1 107% tyd: 1:37.304&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/qualification.aspx |titel= São Paulo 2026 – Kwalifisering |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-07}}
|-
!colspan=8|Bronne:&lt;ref&gt;{{verwys web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Qualifying |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/starting-grid |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Starting Grid |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Rondes
! Tyd/Oorsaak uitval
! Rooster
! Punte
|-
!1
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|71
| 1:35:23.504
| align=center|1
| align=center|'''25'''
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +14.602
| align=center|21
| align=center|'''18'''
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +24.485
| align=center|5
| align=center|'''15'''
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]'''
| '''[[Mercedes GP|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +33.991
| align=center|7
| align=center|'''12'''
|-
!5
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]'''
| '''[[Mercedes GP|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +41.017
| align=center|2
| align=center|'''10'''{{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
!6
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +56.475
| align=center|10
| align=center|'''8'''
|-
!7
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +1:15.402
| align=center|3
| align=center|'''6'''
|-
!8
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|71
| +1:18.586
| align=center|14
| align=center|'''4'''
|-
!9
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|20
| align=center|'''2'''
|-
!10
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]'''
| '''[[Audi F1-span|Audi]]'''
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|4
| align=center|'''1'''
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|18
| 
|-
!12
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|8
| 
|-
!13
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|13
| 
|-
!14
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|15
| 
|-
!15
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|9
| 
|-
!16
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|19
| 
|-
!17
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|6
| 
|-
!18
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|22
| 
|-
!19
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|12
| 
|-
!20
| align=center|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|11
| 
|-
!data-sort-value=21|DNF
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|30
| Battery
| align=center|16
| 
|-
!data-sort-value=22|DNS
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
| Wielmoer
| align=center data-sort-value=&quot;17&quot; |– 
| 
|-
!colspan=8| Bronne:&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/race-result |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Race Result |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/classement.aspx |titel=São Paulo 2026 – Resultaat |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/fastest-laps |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Fastest Laps |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|380
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|261
|-
!3
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|259
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|250
|-
!5
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|245
|-
!6
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|221
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|144
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|107
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|83
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|42
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|23
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|13
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|50
| {{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|1
|-
!22
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!24
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|630
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|504
|-
!3
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|382
|-
!4
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|365
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|108
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|31
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|27
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Meksiko]]
[[Kategorie:Sport in Meksiko|Formule Een]]</text>
      <sha1>2w7ajqo91en1dgjlwsvfubbvvgs2h10</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362047</id>
      <parentid>3362041</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Puntestand na die Grand Prix */</comment>
      <origin>3362047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20518" sha1="spmevrfihmudozd6aum61i6ymd1ilk6" xml:space="preserve">[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|300px|Formule 1 logo]]
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| {{BR-VLAG}} Formula 1 MSC Cruises&lt;br/&gt;Grande Prêmio de São Paulo 2026
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|300px]]
|-
! style=&quot;width: 20%;&quot; | &lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;8 November 2026&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Autódromo José Carlos Pace]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=3 bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;	1:27.470&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste ronde&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;1:12.689 (ronde 55 van 71)&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podium&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[São Paulo Grand Prix]]''' is op 8 November 2026 op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] gehou. Dit was die twintigste wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

Op 3 November word bekendgemaak dat [[Rafael Câmara]] met onmiddellike ingang by die [[Haas F1-span]] as vervanger van [[Esteban Ocon]] aansluit.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415409/ocon-rijdt-dit-f1-jaar-niet-meer-voor-haas-na-ruzie-camara-debuteert-in-brazilie.html |titel=Ocon rijdt dit F1-jaar niet meer voor Haas na ruzie, Câmara debuteert in Brazilië |datum=2026-11-03 |besoekdatum=2026-11-04 |werk=NU |taal=nl}}&lt;/ref&gt;

== Bande == 
[[Pirelli]] het die volgende bande in São Paulo verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]]
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br/&gt;Hard C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br/&gt;Medium C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br/&gt;Sag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br/&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br/&gt;Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 1&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/1 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.717
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.799
|-
!3
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.953
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:12.041
|-
!5
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:12.103
|- style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 2&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/2 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:10.763
|-
!2
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.016
|-
!3
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.022
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.036
|-
!5
| align=center|1
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.084
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 3&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/3 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.622
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.647
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.753
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.806
|-
!5
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:11.896
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! K1
! K2
! K3
! Rooster
|-
!1
|style=&quot;text-align: center;&quot;|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| '''1:30.939'''
| 1:29.207
| '''1:27.470'''
|style=&quot;text-align: center;&quot;|1
|-
!2
|style=&quot;text-align: center;&quot;|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:31.206
| '''1:26.745'''
| 1:27.674
|style=&quot;text-align: center;&quot;|7
|-
!3
|style=&quot;text-align: center;&quot;|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:32.229
| 1:29.302
| 1:28.095
|style=&quot;text-align: center;&quot;|2
|-
!4
|style=&quot;text-align: center;&quot;|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.121
| 1:28.082
| 1:28.289
|style=&quot;text-align: center;&quot;|14
|-
!5
|style=&quot;text-align: center;&quot;|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.085
| 1:27.049
| 1:28.321
|style=&quot;text-align: center;&quot;|3
|-
!6
|style=&quot;text-align: center;&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:31.693
| 1:28.361
| 1:28.668
|style=&quot;text-align: center;&quot;|4
|-
!7
|style=&quot;text-align: center;&quot;|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.059
| 1:27.218
| 1:28.763
|style=&quot;text-align: center;&quot;|5
|-
!8
|style=&quot;text-align: center;&quot;|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| 1:33.030
| 1:29.130
| 1:29.831
|style=&quot;text-align: center;&quot;|6
|-
!9
|style=&quot;text-align: center;&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:32.092
| 1:29.072
| 1:30.311
|style=&quot;text-align: center;&quot;|8
|-
!10
|style=&quot;text-align: center;&quot;|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.150
| 1:28.918
| 1:30.456
|style=&quot;text-align: center;&quot;|9
|-
!11
|style=&quot;text-align: center;&quot;|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:31.666
| 1:30.001
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=11|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|20
|-
!12
|style=&quot;text-align: center;&quot;|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.251
| 1:30.369
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=12|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|10
|-
!13
|style=&quot;text-align: center;&quot;|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| 1:32.809
| 1:31.515
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=13|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|11
|-
!14
|style=&quot;text-align: center;&quot;|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.306
| 1:31.687
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=14|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|12
|-
!15
|style=&quot;text-align: center;&quot;|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.959
| 1:31.785
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=15|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|13
|-
!16
|style=&quot;text-align: center;&quot;|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:31.238
| data-sort-value=16|''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=16|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|21
|-
!17
|style=&quot;text-align: center;&quot;|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.327
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=17|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|15
|-
!18
|style=&quot;text-align: center;&quot;|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.449
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=18|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|16
|-
!19
|style=&quot;text-align: center;&quot;|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:33.653
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=19|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|17
|-
!20
|style=&quot;text-align: center;&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| 1:33.774
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=20|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|18
|-
!21
|style=&quot;text-align: center;&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| 1:34.509
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=21|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|22
|-
!22
|style=&quot;text-align: center;&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:41.564
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=22|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|19
|-
!colspan=8|K1 107% tyd: 1:37.304&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/qualification.aspx |titel= São Paulo 2026 – Kwalifisering |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-07}}
|-
!colspan=8|Bronne:&lt;ref&gt;{{verwys web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Qualifying |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/starting-grid |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Starting Grid |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Rondes
! Tyd/Oorsaak uitval
! Rooster
! Punte
|-
!1
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|71
| 1:35:23.504
| align=center|1
| align=center|'''25'''
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +14.602
| align=center|21
| align=center|'''18'''
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +24.485
| align=center|5
| align=center|'''15'''
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]'''
| '''[[Mercedes GP|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +33.991
| align=center|7
| align=center|'''12'''
|-
!5
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]'''
| '''[[Mercedes GP|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +41.017
| align=center|2
| align=center|'''10'''{{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
!6
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +56.475
| align=center|10
| align=center|'''8'''
|-
!7
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +1:15.402
| align=center|3
| align=center|'''6'''
|-
!8
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|71
| +1:18.586
| align=center|14
| align=center|'''4'''
|-
!9
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|20
| align=center|'''2'''
|-
!10
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]'''
| '''[[Audi F1-span|Audi]]'''
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|4
| align=center|'''1'''
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|18
| 
|-
!12
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|8
| 
|-
!13
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|13
| 
|-
!14
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|15
| 
|-
!15
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|9
| 
|-
!16
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|19
| 
|-
!17
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|6
| 
|-
!18
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|22
| 
|-
!19
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|12
| 
|-
!20
| align=center|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|11
| 
|-
!data-sort-value=21|DNF
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|30
| Battery
| align=center|16
| 
|-
!data-sort-value=22|DNS
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
| Wielmoer
| align=center data-sort-value=&quot;17&quot; |– 
| 
|-
!colspan=8| Bronne:&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/race-result |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Race Result |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/classement.aspx |titel=São Paulo 2026 – Resultaat |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/fastest-laps |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Fastest Laps |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Puntestand na die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|390
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|279
|-
!3
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|262
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|261
|-
!5
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|249
|-
!6
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|246
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|152
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|122
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|89
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|42
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|23
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|50
| {{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|1
|-
!22
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!24
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!25
| align=center|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|652
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|510
|-
!3
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|415
|-
!4
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|398
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|114
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|31
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|28
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Meksikaanse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Meksiko]]
[[Kategorie:Sport in Meksiko|Formule Een]]</text>
      <sha1>spmevrfihmudozd6aum61i6ymd1ilk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362050</id>
      <parentid>3362047</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <origin>3362050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20523" sha1="53lyfq9xtb11b7rp3i43hrkladjduk5" xml:space="preserve">[[Lêer:Formula One logo.svg|duimnael|300px|Formule 1 logo]]
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 24em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| {{BR-VLAG}} Formula 1 MSC Cruises&lt;br/&gt;Grande Prêmio de São Paulo 2026
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Autódromo José Carlos Pace (AKA Interlagos) track map.svg|300px]]
|-
! style=&quot;width: 20%;&quot; | &lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;8 November 2026&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Autódromo José Carlos Pace]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=3 bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;	1:27.470&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste ronde&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
! &lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;
|colspan=2| &lt;small&gt;1:12.689 (ronde 55 van 71)&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podium&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt;{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]&lt;/small&gt; || &lt;small&gt;[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]&lt;/small&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[São Paulo Grand Prix]]''' is op 8 November 2026 op die [[Autódromo José Carlos Pace]] in [[São Paulo]], [[Brasilië]] gehou. Dit was die twintigste wedren van die kampioenskapseisoen gewees.

Op 3 November word bekendgemaak dat [[Rafael Câmara]] met onmiddellike ingang by die [[Haas F1-span]] as vervanger van [[Esteban Ocon]] aansluit.&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6415409/ocon-rijdt-dit-f1-jaar-niet-meer-voor-haas-na-ruzie-camara-debuteert-in-brazilie.html |titel=Ocon rijdt dit F1-jaar niet meer voor Haas na ruzie, Câmara debuteert in Brazilië |datum=2026-11-03 |besoekdatum=2026-11-04 |werk=NU |taal=nl}}&lt;/ref&gt;

== Bande == 
[[Pirelli]] het die volgende bande in São Paulo verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|+ Bande vir gebruik te [[Autódromo José Carlos Pace|Interlagos]]
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br/&gt;Hard C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br/&gt;Medium C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br/&gt;Sag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br/&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br/&gt;Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 1&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/1 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 1 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.717
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.799
|-
!3
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.953
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:12.041
|-
!5
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:12.103
|- style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 2&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/2 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 2 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:10.763
|-
!2
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.016
|-
!3
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.022
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.036
|-
!5
| align=center|1
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.084
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 3&lt;ref&gt;{{en}}{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/practice/3 |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Practice 3 |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-06}}&lt;/ref&gt;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
!1
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:11.622
|-
!2
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.647
|-
!3
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:11.753
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:11.806
|-
!5
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:11.896
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! K1
! K2
! K3
! Rooster
|-
!1
|style=&quot;text-align: center;&quot;|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| '''1:30.939'''
| 1:29.207
| '''1:27.470'''
|style=&quot;text-align: center;&quot;|1
|-
!2
|style=&quot;text-align: center;&quot;|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:31.206
| '''1:26.745'''
| 1:27.674
|style=&quot;text-align: center;&quot;|7
|-
!3
|style=&quot;text-align: center;&quot;|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]
| 1:32.229
| 1:29.302
| 1:28.095
|style=&quot;text-align: center;&quot;|2
|-
!4
|style=&quot;text-align: center;&quot;|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:32.121
| 1:28.082
| 1:28.289
|style=&quot;text-align: center;&quot;|14
|-
!5
|style=&quot;text-align: center;&quot;|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.085
| 1:27.049
| 1:28.321
|style=&quot;text-align: center;&quot;|3
|-
!6
|style=&quot;text-align: center;&quot;|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:31.693
| 1:28.361
| 1:28.668
|style=&quot;text-align: center;&quot;|4
|-
!7
|style=&quot;text-align: center;&quot;|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.059
| 1:27.218
| 1:28.763
|style=&quot;text-align: center;&quot;|5
|-
!8
|style=&quot;text-align: center;&quot;|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| 1:33.030
| 1:29.130
| 1:29.831
|style=&quot;text-align: center;&quot;|6
|-
!9
|style=&quot;text-align: center;&quot;|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:32.092
| 1:29.072
| 1:30.311
|style=&quot;text-align: center;&quot;|8
|-
!10
|style=&quot;text-align: center;&quot;|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.150
| 1:28.918
| 1:30.456
|style=&quot;text-align: center;&quot;|9
|-
!11
|style=&quot;text-align: center;&quot;|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| 1:31.666
| 1:30.001
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=11|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|20
|-
!12
|style=&quot;text-align: center;&quot;|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.251
| 1:30.369
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=12|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|10
|-
!13
|style=&quot;text-align: center;&quot;|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| 1:32.809
| 1:31.515
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=13|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|11
|-
!14
|style=&quot;text-align: center;&quot;|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:32.306
| 1:31.687
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=14|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|12
|-
!15
|style=&quot;text-align: center;&quot;|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:32.959
| 1:31.785
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=15|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|13
|-
!16
|style=&quot;text-align: center;&quot;|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| 1:31.238
| data-sort-value=16|''Geen tyd''
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=16|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|21
|-
!17
|style=&quot;text-align: center;&quot;|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.327
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=17|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=17|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|15
|-
!18
|style=&quot;text-align: center;&quot;|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| 1:33.449
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=18|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=18|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|16
|-
!19
|style=&quot;text-align: center;&quot;|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| 1:33.653
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=19|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=19|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|17
|-
!20
|style=&quot;text-align: center;&quot;|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| 1:33.774
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=20|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=20|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|18
|-
!21
|style=&quot;text-align: center;&quot;|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| 1:34.509
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=21|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=21|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|22
|-
!22
|style=&quot;text-align: center;&quot;|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| 1:41.564
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=22|
| style=&quot;background-color:#ffcccc; data-sort-value=22|
|style=&quot;text-align: center;&quot;|19
|-
!colspan=8|K1 107% tyd: 1:37.304&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/qualification.aspx |titel= São Paulo 2026 – Kwalifisering |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-07}}
|-
!colspan=8|Bronne:&lt;ref&gt;{{verwys web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/qualifying |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Qualifying |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/starting-grid |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Starting Grid |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-07|taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Plek
! Nr.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Rondes
! Tyd/Oorsaak uitval
! Rooster
! Punte
|-
!1
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|71
| 1:35:23.504
| align=center|1
| align=center|'''25'''
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +14.602
| align=center|21
| align=center|'''18'''
|-
!3
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} '''[[Isack Hadjar]]'''
| '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +24.485
| align=center|5
| align=center|'''15'''
|-
!4
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]'''
| '''[[Mercedes GP|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +33.991
| align=center|7
| align=center|'''12'''
|-
!5
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]'''
| '''[[Mercedes GP|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +41.017
| align=center|2
| align=center|'''10'''{{Pictogram vinnigste ronde}}
|-
!6
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]'''
| '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]'''
| align=center|71
| +56.475
| align=center|10
| align=center|'''8'''
|-
!7
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} '''[[Liam Lawson]]'''
| '''[[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]'''
| align=center|71
| +1:15.402
| align=center|3
| align=center|'''6'''
|-
!8
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|71
| +1:18.586
| align=center|14
| align=center|'''4'''
|-
!9
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]'''
| '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]'''
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|20
| align=center|'''2'''
|-
!10
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} '''[[Nico Hülkenberg]]'''
| '''[[Audi F1-span|Audi]]'''
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|4
| align=center|'''1'''
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|18
| 
|-
!12
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|8
| 
|-
!13
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|13
| 
|-
!14
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|15
| 
|-
!15
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|9
| 
|-
!16
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|19
| 
|-
!17
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|70
| +1 ronde
| align=center|6
| 
|-
!18
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|22
| 
|-
!19
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|12
| 
|-
!20
| align=center|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|69
| +2 rondes
| align=center|11
| 
|-
!data-sort-value=21|DNF
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|30
| Battery
| align=center|16
| 
|-
!data-sort-value=22|DNS
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
| Wielmoer
| align=center data-sort-value=&quot;17&quot; |– 
| 
|-
!colspan=8| Bronne:&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/race-result |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Race Result |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.statsf1.com/nl/2026/sao-paulo/classement.aspx |titel=São Paulo 2026 – Resultaat |uitgewer=Statsf1.com |besoekdatum=2026-11-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{verwys web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1299/brazil/fastest-laps |titel=Formula 1 MSC Cruises Grande Prêmio de São Paulo 2026 – Fastest Laps |uitgewer=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-11-08|taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Puntestand na die Grand Prix ==
{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|390
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|279
|-
!3
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|262
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|261
|-
!5
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|249
|-
!6
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|246
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|152
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|122
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|89
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|42
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|23
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|50
| {{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|1
|-
!22
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!24
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!25
| align=center|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|652
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|510
|-
!3
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|415
|-
!4
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|398
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|114
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|31
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|28
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Brasiliaanse Grand Prix]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Brasilië]]
[[Kategorie:Sport in Brasilië|Formule Een]]</text>
      <sha1>53lyfq9xtb11b7rp3i43hrkladjduk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026 Las Vegas Grand Prix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>534854</id>
    <revision>
      <id>3362051</id>
      <parentid>3146406</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Puntestand vóór die Grand Prix */</comment>
      <origin>3362051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11329" sha1="7ticgjgmhqtmdxubs06u7kre0v4940o" xml:space="preserve">{{Sporttoekoms}}
{| class=&quot;infobox&quot; align=&quot;right&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float:right; width: 22em; &quot;
|+ style=&quot;font-size:85%;&quot; |
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| {{VS-VLAG}} Formula 1 Las Vegas Grand Prix 2026
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
|-
|colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[Lêer:Las Vegas street circuit.png|250px]]
|-
| style=&quot;width: 20%;&quot; | '''&lt;small&gt;Datum&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;21 November 2026&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Plek&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;[[Las Vegas Straatrenbaan]]&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Voorste wegspringplek&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Vinnigste ronde&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Renjaer&lt;/small&gt;'''
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;Tyd&lt;/small&gt;'''
|colspan=2| &lt;small&gt;&lt;/small&gt;
|-
!colspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;#efefef&quot;| &lt;small&gt;Podium&lt;/small&gt;
|-
&lt;!--
| '''&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; &lt;/small&gt;||&lt;small&gt; &lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; &lt;/small&gt;||&lt;small&gt; &lt;/small&gt;
|-
| '''&lt;small&gt;3&lt;/small&gt;''' || &lt;small&gt; &lt;/small&gt;||&lt;small&gt; &lt;/small&gt;
--&gt;
|}

Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026]] [[Formule Een]] [[Las Vegas Grand Prix]]''' sal op [[21 November]] 2026 op die [[Las Vegas Straatrenbaan]] in [[Las Vegas]], [[Verenigde State van Amerika]] gehou word. Dit sal die een-en-twintigste wedren van die kampioenskapseisoen wees.

== Bande == 
[[Pirelli]] sal die volgende bande aan alle spanne te Las Vegas verskaf:
{| class=&quot;wikitable gauche&quot; style=&quot;text-align:gauche;&quot;
|-
!colspan=3 scope=&quot;col&quot;| Bande vir 'n droë baan
!colspan=2 scope=&quot;col&quot;| Reënbande
|-
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]&lt;br/&gt;Hard C3
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]&lt;br/&gt;Medium C4
|align=center|[[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]&lt;br/&gt;Sag C5
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]&lt;br/&gt;Tussen-in
|align=center|[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]&lt;br/&gt;Reën
|}

== Vrye oefening ==
=== Uitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 1
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
! 1
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 2
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 3
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 4
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 5
| align=center|
| 
| 
| 
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 2
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
! 1
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 2
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 3
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 4
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 5
| align=center|
| 
| 
| 
|-style=&quot;border-top:2px solid #808080&quot;
! rowspan=&quot;6&quot;|Vrye oefening 3
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Tyd
|-
! 1
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 2
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 3
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 4
| align=center|
| 
| 
| 
|-
! 5
| align=center|
| 
| 
| 
|}

== Kwalifisering ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
!rowspan=2|Pos.
!rowspan=2|No.
!rowspan=2|Renjaer
!rowspan=2|Vervaardiger
!colspan=3|Kwalifiseertyd
!rowspan=2|Rooster
|-
! K1
! K2
! K3
|-
! 1
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 1
|-
! 2
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 2
|-
! 3
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 3
|-
! 4
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 4
|-
! 5
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 5
|-
! 6
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 6
|-
! 7
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 7
|-
! 8
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 8
|-
! 9
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| 
| align=center| 9
|-
! 10
| align=center|
| 
| 
| 
| 
|
| align=center| 10
|-
! 11
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;11&quot;|
| align=center| 11
|-
! 12
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;12&quot;|
| align=center| 12
|-
! 13
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;13&quot;|
| align=center| 13
|-
! 14
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;14&quot;|
| align=center| 14
|-
! 15
| align=center|
| 
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;15&quot;|
| align=center| 15
|-
! 16
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;16&quot;|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;16&quot;|
| align=center| 16
|-
! 17
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;17&quot;|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;17&quot;|
| align=center| 17
|-
! 18
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;18&quot;|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;18&quot;|
| align=center| 18
|-
! 19
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;19&quot;|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;19&quot;|
| align=center| 19
|-
! 20
| align=center|
| 
| 
| 
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;20&quot;|
| style=&quot;background-color:#ffcccc&quot; data-sort-value=&quot;20&quot;|
| align=center| 20
|-
!colspan=&quot;8&quot;| K1 107% tyd: 
|}

== Wedren ==
=== Renuitslag ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
! Pos.
! No.
! Renjaer
! Vervaardiger
! Rondes
! Tyd/Oorsaak uitval
! Rooster
! Punte
|-
! 1
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''25'''
|-
! 2
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''18'''
|-
! 3
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''15'''
|-
! 4
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''12'''
|-
! 5
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''10'''
|-
! 6
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''8'''
|-
! 7
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''6'''
|-
! 8
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''4'''
|-
! 9
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''2'''
|-
! 10
| align=center|
| ''''''
| ''''''
| align=center|
| 
| align=center|
| align=center| '''1'''
|-
! 11
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
| 
|-
! 12
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 13
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 14
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 15
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 16
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 17
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 18
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 19
| align=center|
| 
|
| align=center|
| 
| align=center|
|
|-
! 20
| align=center|
| 
| 
| align=center|
| 
| align=center|
|
|}

== Puntestand vóór die Grand Prix ==

{{BeginKolomme}}
=== Renjaers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!Plek 
!Nr. 
!Renjaer 
!Span
!Punte
|-
!1
| align=center|12
| {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|390
|-
!2
| align=center|3
| {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|279
|-
!3
| align=center|63
| {{GB-VLAG}} [[George Russell]]
| [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|262
|-
!4
| align=center|44
| {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|261
|-
!5
| align=center|16
| {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]
| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|249
|-
!6
| align=center|1
| {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|246
|-
!7
| align=center|81
| {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]
| [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|152
|-
!8
| align=center|6
| {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]
| [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|122
|-
!9
| align=center|30
| {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|89
|-
!10
| align=center|10
| {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|42
|-
!11
| align=center|41
| {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|38
|-
!12
| align=center|43
| {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]
| [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|27
|-
!13
| align=center|87
| {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|23
|-
!14
| align=center|5
| {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!15
| align=center|27
| {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]
| [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|14
|-
!16
| align=center|31
| {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|7
|-
!17
| align=center|14
| {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!18
| align=center|55
| {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|7
|-
!19
| align=center|23
| {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]
| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|5
|-
!20
| align=center|22
| {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]
| [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|1
|-
!21
| align=center|50
| {{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|1
|-
!22
| align=center|18
| {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]
| [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|0
|-
!23
| align=center|77
| {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!24
| align=center|11
| {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]
| [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
!25
| align=center|51
| {{BR-VLAG}} [[Rafael Câmara]]
| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|-
|}

{{NuweKolom}}

=== Vervaardigers ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
|-
!Plek
!Span
!Punte
|-
!1
| {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]
| align=center|652
|-
!2
| {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]]
| align=center|510
|-
!3
| {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|415
|-
!4
| {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|398
|-
!5
| {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]
| align=center|114
|-
!6
| {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|69
|-
!7
| {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]
| align=center|31
|-
!8
| {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]]
| align=center|28
|-
!9
| {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]
| align=center|12
|-
!10
| {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]]
| align=center|7
|-
!11
| {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]]
| align=center|0
|}
{{EindeKolomme}}

{{F1GP 2020–2029}}

[[Kategorie:Sport in die Verenigde State van Amerika|Formule Een]]
[[Kategorie:Sport in 2026|Verenigde State]]
[[Kategorie:Las Vegas Grand Prix]]</text>
      <sha1>7ticgjgmhqtmdxubs06u7kre0v4940o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bankrotskap</title>
    <ns>0</ns>
    <id>535990</id>
    <revision>
      <id>3362127</id>
      <parentid>3356280</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T00:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14289" sha1="h8p8nqnoslgiqypu8q5qgv1vhszz6j8" xml:space="preserve">'''Bankrotskap''' is 'n regsproses waardeur persone of ander entiteite wat nie hul skuld aan [[krediteure]] kan terugbetaal nie, verligting van sommige of al hul skuld kan verkry. In die meeste regsgebiede word bankrotskap deur 'n [[hofbevel]] ingestel, wat dikwels deur die [[skuldenaar]] self inisieer word.

Bankrotskap is nié die enigste regstatus wat 'n insolvente persoon kan hê nie; dit beteken dat die term ''bankrotskap'' nié 'n sinoniem vir [[insolvensie]] is nie.

==Etimologie==
Die woord ''bankrotskap'' is afgelei van die [[Italiaanse taal|Italiaanse]] {{lang|it|banca rotta}}, wat letterlik &quot;gebreekte bank&quot; beteken. Daar word dikwels gesê dat die term sy oorsprong in [[Renaissance-Italië]] het, waar daar na bewering 'n gebruik bestaan het om 'n bankier se bank stukkend te slaan indien hy versuim het om te betaal. Die bestaan van so 'n ritueel word egter betwyfel.&lt;ref name=&quot;Loveland1912&quot;&gt;{{cite book|author=Frank Olds Loveland|title=A treatise on the law and proceedings in bankruptcy|url=https://archive.org/details/atreatiseonlawa00lovegoog|year=1912|publisher=The W. H. Anderson Co.|pages=[https://archive.org/details/atreatiseonlawa00lovegoog/page/n116 4]–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Verskeie bronne:
*{{cite dictionary|title=Bankrupt|url=http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=bankrupt&amp;searchmode=none|dictionary=Online Etymology Dictionary|access-date=22 April 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323232935/http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&amp;search=bankrupt&amp;searchmode=none|archive-date=23 Maart 2014}}
*{{cite web|title=Bankrupt – Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/bankrupt|publisher=Merriam-Webster Dictionary|access-date=22 April 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323225422/http://www.merriam-webster.com/dictionary/bankrupt|archive-date=23 Maart 2014}}
*{{cite web|title=Bankrupt|url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/english/bankrupt|publisher=Oxford Woordeboeke|access-date=22 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140425041038/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/english/bankrupt|archive-date=25 April 2014}}
*{{Cite journal |last=Vrooman |first=O. O. |date=1932 |title=Origin and History of the Bankruptcy Law |url=https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/clla37&amp;div=26 |journal=Commercial Law Journal |volume=37 |page=127}}
*{{Cite journal |last=Sheppard |first=Jerry |date=1995 |title=Beautifully Broken Benches: A Typology of Strategic Bankruptcies and The Opportunities for Positive Shareholder Returns |url=https://jbs-ojs-shsu.tdl.org/jbs/index.php/jbs/article/view/254 |journal=Journal of Business Strategies |language=en |volume=12 |issue=2 |pages=99–134 |doi=10.54155/jbs.12.2.99-134 |s2cid=13605970 |issn=0887-2058|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==Geskiedenis==
[[Lêer:Het Groote Tafereel der Dwaasheid, Wie redeneeren wil is mis, men vind de Lapis by de gis.jpg|duimnael|upright=0.8|Mislukking van [[John Law (ekonoom)|John Law]] se [[Mississippi Company]] het in 1720 tot Franse nasionale bankrotskap gelei.]]

In [[Antieke Griekeland]] het bankrotskap nie bestaan nie. As 'n man skuld gehad het en hy nie kon betaal nie, is hy en sy vrou, kinders of bediendes gedwing tot &quot;[[skuldslawerny]]&quot; totdat die skuldeiser verliese deur hul [[Handarbeid|fisiese arbeid]] verhaal het. Baie stadstate in antieke Griekeland het skuldslawerny tot 'n tydperk van vyf jaar beperk; skuldslawe het beskerming van lewe en ledemate gehad, wat gewone slawe nie gehad het nie. Dienaars van die [[skuldenaar]] kon egter deur die skuldeiser ná daardie sperdatum aangehou word, en is dikwels gedwing om hul nuwe heer lewenslank te dien – gewoonlik onder aansienlik swaarder omstandighede. 'n Uitsondering op hierdie reël was [[Antieke Athene|Athene]], waar slawerny weens skuld kragtens die [[wette van Solon]] verbied is; gevolglik was die meeste Atheense slawe buitelanders (Grieke of ander).

Die *Statute of Bankrupts* (Wet op Bankrotskappe) van 1542 was die eerste wetgewing onder die [[Engelse reg]] wat met bankrotskap of [[insolvensie]] gehandel het.&lt;ref&gt;{{Cite EB1911 |wstitle=Bankruptcy |first=Edward William Donoghue |last=Manson |volume=3 |page=322}}&lt;/ref&gt; Bankrotskap word ook in [[Oos-Asië]] gedokumenteer. Volgens [[al-Maqrizi]] het die [[Yassa]] van [[Genghis Khan]] 'n bepaling bevat wat die [[doodstraf]] voorgeskryf het vir enigiemand wat drie keer bankrot gegaan het.

Dit het al dikwels voorgekom dat 'n nasie nie aan sy verpligtinge ten opsigte van staatsobligasies kon voldoen nie. So het [[Filips II van Spanje]] byvoorbeeld in 1557, 1560, 1575 en 1596 vier keer 'n [[staatsonvermoë om te betaal|staatbankrotskap]] moes verklaar. Volgens Kenneth S. Rogoff: &quot;Alhoewel die ontwikkeling van internasionale kapitaalmarkte voor 1800 redelik beperk was, teken ons nietemin die verskeie gevalle van wanbetaling deur [[Frankryk]], [[Portugal]], [[Pruise]], [[Spanje]] en die vroeë Italiaanse stadstate aan. Aan die rand van Europa het Egipte, Rusland en Turkye 'n geskiedenis van chroniese wanbetaling.&quot;&lt;ref&gt;Carmen M. Reinhart, Kenneth S. Rogoff (2009). &quot;[https://books.google.com/books?id=ak5fLB24ircC This time is different: eight centuries of financial folly]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414003250/https://books.google.com/books?id=ak5fLB24ircC&amp;pg=&amp;dq=&amp;dq&amp;hl=en |date=2016-04-14 }}&quot;. Princeton University Press. bl. 30. {{ISBN|0-691-14216-5}}.&lt;/ref&gt;

==Moderne reg en skuldherstrukturering==
Die hoofklem van moderne insolvensiewetgewing en praktyke vir [[skuldherstrukturering]] in die sakewêreld val nie meer op die uitskakeling van insolvente entiteite nie, maar op die herstrukturering van die finansiële en organisatoriese raamwerk van skuldenaars wat [[finansiële nood]] ervaar, ten einde die rehabilitasie en voortbestaan van die onderneming moontlik te maak.

Vir private huishoudings is dit belangrik om die onderliggende probleme te evalueer en die risiko dat finansiële nood weer kan opduik, tot die minimum te beperk. Daar is beklemtoon dat skuldadvies, 'n toesighoudende rehabilitasietydperk, finansiële opvoeding en maatskaplike ondersteuning – om inkomstebronne te vind en die bestuur van huishoudelike uitgawes te verbeter – alles deel moet uitmaak van hierdie rehabilitasieproses (Reifner ''et al.'', 2003; Gerhardt, 2009; Frade, 2010). In die meeste EU-lidlande is die kwytskelding van skuld onderhewig aan 'n verpligting tot gedeeltelike betaling, sowel as 'n aantal vereistes met betrekking tot die skuldenaar se gedrag. In die Verenigde State (VS) is kwytskelding in 'n mindere mate aan voorwaardes gekoppel. Die spektrum in die EU is breed, met die VK wat die naaste aan die Amerikaanse stelsel beweeg (Reifner et al., 2003; Gerhardt, 2009; Frade, 2010). Die ander lidlande bied nie die opsie van skuldkwytskelding nie. Spanje het byvoorbeeld in 2003 'n insolvensiewet (''ley concurs'') aanvaar wat voorsiening maak vir skuldvereffeningsplanne. Dit kan lei tot 'n vermindering van die skuld (tot 'n maksimum van die helfte van die bedrag) of 'n verlenging van die terugbetalingstydperk met hoogstens vyf jaar (Gerhardt, 2009), maar dit maak nie voorsiening vir skuldkwytskelding nie.&lt;ref&gt;Dubois &amp; Anderson (2010). [http://www.eurofound.europa.eu/areas/socialprotection/householdebts.htm &quot;Managing household debts: Social service provision in the EU&quot;]. Werksdokument. Dublin: Europese Stigting vir die Verbetering van Lewens- en Werksomstandighede. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131107145903/http://www.eurofound.europa.eu/areas/socialprotection/householdebts.htm |date=2013-11-07 }}.&lt;/ref&gt;

In die VSA is dit baie moeilik om federale of federaal gewaarborgde studieleningskuld af te skryf deur insolvensie aan te vra.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ferral|first1=Katelyn|title=Narrow bankruptcy laws make it nearly impossible to discharge student debt|url=https://captimes.com/news/local/govt-and-politics/narrow-bankruptcy-laws-make-it-nearly-impossible-to-discharge-student-debt/article_c95caf09-24a8-5340-94d6-d84d8f72fa47.html|access-date=2 Januarie 2025|work=The Cap Times|date=28 Desember 2017|url-status=aktief|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910201747/https://captimes.com/news/local/govt-and-politics/narrow-bankruptcy-laws-make-it-nearly-impossible-to-discharge-student-debt/article_c95caf09-24a8-5340-94d6-d84d8f72fa47.html|archive-date=10 September 2024}}&lt;/ref&gt; Anders as die meeste ander skuld, kan sodanige studielenings slegs kwytgeskeld word indien die persoon wat om kwytskelding aansoek doen, spesifieke gronde daarvoor bewys ingevolge die ''Brunner''-toets&lt;ref name=brunner&gt;{{cite web|last1=Treff|first1=Leslie|title='Undue Hardship' Under Section 523(a)(8): Can the Debtor's Student Loans Be Discharged?|url=https://www.lexisnexis.com/legalnewsroom/bankruptcy/b/bankruptcy-law-blog/archive/2012/08/30/quot-undue-hardship-quot-under-section-523-a-8-can-the-debtor-s-student-loans-be-discharged.aspx|website=LexisNexis Legal Newsroom|access-date=13 Maart 2018|date=29 Oktober 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314042415/https://www.lexisnexis.com/legalnewsroom/bankruptcy/b/bankruptcy-law-blog/archive/2012/08/30/quot-undue-hardship-quot-under-section-523-a-8-can-the-debtor-s-student-loans-be-discharged.aspx|archive-date=14 Maart 2018}}&lt;/ref&gt; waarvolgens 'n hof drie faktore oorweeg:

* Indien die lener verplig word om die lening terug te betaal, kan hy of sy nie 'n minimum lewenstandaard handhaaf nie;
* Die lener se finansiële situasie sal waarskynlik vir die grootste deel van, of die hele, terugbetalingstydperk voortduur; en
* Die lener het te goeder trou gepoog om die studielenings terug te betaal.&lt;ref name=brunner/&gt;

Selfs al bewys 'n skuldenaar al drie elemente, mag 'n hof dalk slegs 'n gedeeltelike kwytskelding van die studielening toelaat. Studieleners kan dalk daarby baat vind om hul betalings te herstruktureer deur middel van 'n [[Chapter 13, Title 11, United States Code|Hoofstuk 13]]-bankrotskap-terugbetalingsplan, maar min kwalifiseer vir die kwytskelding van 'n gedeelte of die geheel van hul studieleningskuld.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Gerson|first1=Seth J.|title=Separate Classification of Student Loans in Chapter 13|journal=Washington University Law Quarterly|date=Januarie 1995|volume=73|issue=1|page=269|url=http://openscholarship.wustl.edu/law_lawreview/vol73/iss1/5|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223001445/http://openscholarship.wustl.edu/law_lawreview/vol73/iss1/5/|archive-date=2017-02-23}}&lt;/ref&gt;

==Bedrog==
&lt;!-- &quot;Bankrotskapbedrog&quot; herlei hierheen --&gt;
Bankrotskap[[bedrog]] is 'n [[witboordjiemisdaad]] wat gewoonlik behels dat 'n skuldenaar bates verberg om [[likwidasie]] tydens bankrotskapprosedures te vermy. Dit kan die indiening van vals inligting, veelvuldige aansoeke in verskillende jurisdiksies, omkopery en ander dade insluit.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bankruptcy fraud |work=Wex |date= |publisher=Legal Information Institute, Cornell University |url=https://www.law.cornell.edu/wex/bankruptcy_fraud |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829073637/https://www.law.cornell.edu/wex/bankruptcy_fraud |archive-date=29 Augustus 2011 |access-date=22 Junie 2022}}&lt;/ref&gt;

Alhoewel dit moeilik is om veralgemenings oor verskillende jurisdiksies heen te maak, behels algemene misdrywe ingevolge bankrotskapwetgewing tipies die verberging van bates, die verberging of vernietiging van dokumente, belangebotsings, bedrieglike eise, vals verklarings of bewerings, en die vasstelling van fooie of herverdelingsreëlings. Valse inligting op bankrotskapvorms kom dikwels neer op [[meinede]]. Die indien van verskeie aansoeke is nie op sigself krimineel nie, maar dit kan bepalings van die insolvensiereg oortree. In die VSA fokus wetgewing oor insolvensiebedrog veral op die [[Mens rea|geestesgesteldheid]] wat met spesifieke handelinge gepaardgaan.&lt;ref&gt;''Sien'' 140 Cong. Rec. S14, 461 (daaglikse uitgawe, 6 Oktober 1994).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{USC|17|152}}. [http://trac.syr.edu/laws/18USC152.html trac.syr.edu]. [[Transactional Records Access Clearinghouse]]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080725123135/http://www.trac.syr.edu/laws/18USC152.html |date=2008-07-25 }}.&lt;/ref&gt; Insolvensiebedrog is 'n [[federale misdaad]] in die Verenigde State.&lt;ref&gt;{{cite web|title=18 U.S. Code § 157|url=https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/USCODE-2011-title18/html/USCODE-2011-title18-partI-chap9-sec157.htm|publisher=U.S. Government Publishing Office|toegangsdatum=14 Mei 2017|url-status=aktief|argief-url=https://web.archive.org/web/20180507212528/https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/USCODE-2011-title18/html/USCODE-2011-title18-partI-chap9-sec157.htm|argiefdatum=7 Mei 2018}}&lt;/ref&gt;

Bankrotskapsbedrog moet onderskei word van ''[[strategiese bankrotskap]]'', wat nie 'n [[misdaad]] is nie, aangesien dit 'n werklike (eerder as fiktiewe) toestand van bankrotskap skep. Dit kan egter steeds nadelig wees vir die persoon wat die aansoek indien.

Alle bates moet in die bankrotskapskedules openbaar gemaak word, ongeag of die skuldenaar glo dat die bate 'n [[netto waarde]] het aldan nie. Dit is omdat, sodra 'n bankrotskapsversoekskrif ingedien is, dit die krediteure – en nie die skuldenaar nie – toekom om te besluit of 'n spesifieke bate waarde het. Die toekomstige gevolge daarvan om bates uit die skedules weg te laat, kan baie ernstig wees vir die skuldenaar wat hom hieraan skuldig maak. In die Verenigde State kan 'n afgeslote bankrotskapsaak heropen word op versoek van 'n krediteur of die Amerikaanse kurator (&quot;U.S. Trustee&quot;), indien 'n skuldenaar later probeer om eienaarskap van so 'n &quot;ongeskeduleerde bate&quot; te eis nadat hy reeds van alle skuld in die bankrotskapsaak onthef is. Die kurator kan dan op die bate beslag lê en dit likwideer tot voordeel van die krediteure (wie se eise voorheen afgeskryf is). Of die verberging van so 'n bate ook vervolg moet word as bedrog of [[meinede]], is dan ter diskresie van die regter of die Amerikaanse kurator.

==Kyk ook==
* [[Sekwestrasie]]
* [[Solvabiliteit]]
* [[Solvabiliteit II]]

==Verwysings==
{{verwysings}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Finansies]]</text>
      <sha1>h8p8nqnoslgiqypu8q5qgv1vhszz6j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Switserse nasionale rugbyspan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>545254</id>
    <revision>
      <id>3362092</id>
      <parentid>3356298</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <comment>Bygewerk, nog besig</comment>
      <origin>3362092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32166" sha1="g4p46gqtb1z1hvf6xf4nvsqs3y97txa" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Rugbyspan
| land                   = Switserland
| beeld                  = Kenteken van die Switserse nasionale rugbyspan.png
| unie                   = [[Switserse Rugbybond]] (FSR)
| bynaam                 = ''Edelweiss''
| embleem                = ’n [[Edelweiss]]
| stadion                = 
| kapasiteit             = 
| kaptein                = Jules Porcher
| afrigter               = {{vlagikoon|Frankryk}} Olivier Nier
| patroon_la1            = 
| patroon_b1             = 
| patroon_ra1            = 
| patroon_sh1            = 
| patroon_so1            = 
| linkerarm1             = D40000
| liggaam1               = D40000
| regterarm1             = D40000
| broek1                 = D40000
| kouse1                 = D40000
| patroon_la2            = 
| patroon_b2             = 
| patroon_ra2            = 
| patroon_sh2            = 
| patroon_so2            = 
| linkerarm2             = FFFFFF
| liggaam2               = FFFFFF
| regterarm2             = FFFFFF
| broek2                 = FFFFFF
| kouse2                 = FFFFFF
| statistiek             = 
| toetse                 = 
| toptoetspuntebehaler   = 
| meestedrieë            = 
| jongstespeler          = 
| eerste                 = {{SUIru}} 4–23 {{PORru-r}}&lt;br /&gt;([[Neuenburg]], [[Switserland]]; 11 April 1973)
| grootwen               = {{SUIru}} 85–0 {{SLOru-r}}&lt;br /&gt;([[Pernik]], [[Bulgarye]]; 17 Maart 2012)
| grootverloor           = {{GEOru}} 110–0 {{SUIru-r}}&lt;br /&gt;([[Tbilisi]], [[Georgië]]; 1 Februarie 2025)
| Wêreldbekerverskynings = 
| jaar                   = 
| beste                  = 
| url                    = 
| unieurl                = www.suisserugby.com
}}

Die '''Switserse nasionale rugbyspan''' ([[Duits]]: ''Schweizer Rugby-Union-Nationalmannschaft''; [[Frans]]: ''Équipe de Suisse de rugby à XV''; [[Italiaans]]: ''Nazionale maschile di rugby a 15 della Svizzera'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Switserland]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle dra die bynaam ''[[Edelweiss]]'', ontleen aan die nasionale blom van die land. Rugby word in Switserland geadministreer deur die [[Switserse Rugbybond]] wat in 1972 gestig is. Switserland word deur [[Wêreldrugby]] as ’n vlak drie-span erken. Die Switserse rugbyspan is tans (Oktober 2026) 28ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Switserland het in 1973 sy eerste toetswedstryd teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] gespeel. Switserland speel die meeste van sy toetswedstryde tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]], waar hulle met ander ontluikende rugbyspanne meeding. Die nasionale span se beste prestasies tot dusver is die promosie na die eerste afdeling in 2023 en die aanbly in 2026. Switserland het tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer nie. Switserland speel tradisioneel in rooi truie, rooi broeke en rooi sokkies.

== Beheerliggaam ==
{{Hoofartikel|Switserse Rugbybond}}
Die beheerliggaam vir rugby in Switserland is die Switserse Rugbybond ([[Duits]]: ''Schweizer Rugbyverband''; [[Frans]]: ''Fédération suisse de rugby à XV'', FSR; [[Italiaans]]: ''Federazione Svizzera di Rugby'') met sy hoofkantoor in [[Zürich]]. Die FSR is in 1972 gestig en het in 1988 ’n volle lid van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) geword.&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot;&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/switzerland |title=Switzerland |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Daarbenewens het die FSR in 1975 by die kontinentale beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/rugby-europe-members |title=Rugby Europe Members |publisher=[[Rugby Europa]] |date=2020 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die hoogste rugbyliga in Switserland is die Nasionale Liga A wat in 1972 gestig is en waaraan agt spanne om die Switserse Rugbykampioenskap meeding. Dié kampioenskap word tussen vier ligas beslis. Vanweë die ligging naby die rugbyvesting [[Frankryk]] is die meeste en suksesvolste klubs uit die [[Romandie]] afkomstig. Die meeste spelers van die Switserse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in [[Engeland]] of Frankryk op professionele vlak aktief. Daarbenewens neem die Switserse klub Servette RC aan die Franse liga deel.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.lefigaro.fr/sports/rugby/rugby-le-servette-geneve-sacre-champion-de-france-en-federale-1-20240617 |title=Rugby: le Servette Genève sacré champion de… France |publisher=Le Figaro |author=François Maleysson |date=17 Junie 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Naas die amptelike nasionale span roep die FSR ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Switserland oor ’n o/20-nasionale span wat aan die Europese Juniorkampioenskap deelneem. Kinders en jongmense word aan rugby bekend gestel veral deur klubs, skoolsportorganisasies en plaaslike beheerliggame, wat deur die program Jugend+Sport ondersteun word.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.jugendundsport.ch/de/rugby-de |title=Rugby |publisher=Jugend+Sport |date=6 Augustus 2026 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/clubs-community-rugby/kinderrugby/ |title=Kinder-Rugby |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Invoering en vestiging van rugby ===
[[Lêer:Les balbutiements du rugby suisse, étudiants anglais en vacance contre étudiants suisses (Lausanne - 1883).jpg|duimnael|Die begin van Switserse rugby: Engelse studente op wintervakansie teen Switserse studente, Lausanne in 1883]]
Die rugbyspel in Switserland het sy oorsprong in die nabygeleë rugbyvesting [[Frankryk]], waar dié spel veral in die suide van die land beoefen word en van daar het dit na Switserland versprei. In Switserland is rugby vir die eerste keer in 1869 in [[Genève]] gespeel en sedertdien is die [[Romandie]] die sentrum van Switserse rugby. Dit is egter eers ná 1881 ernstig beoefen. In 1890 is met Servette FC die eerste Switserse rugbyklub amptelik gestig. Vanweë [[sokker]] se toenemende gewildheid in Switserland het dié klub reeds in sy eerste jare gesukkel om geskikte teenstanders te vind, waarvolgens hulle na Frankryk georiënteer het. Die sokkerafdeling het in ’n toenemende mate invloed verkry en aangesien ná die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] geen Franse teenstanders meer beskikbaar was nie, het die rugbyafdeling homself ontbind.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite book |author=Yves Di Christino |title=Des prémices du rugby à Servette à la (re)naissance des premières équipes suisses |publisher=Le regard libre |edition=4 |location=Neuchâtel |year=2022 |ISSN=2813-2971 |pages=15–21}}&lt;/ref&gt;

Van 1935 tot 1940 het verskeie Engelse en Belgiese klubs in Switserland probeer vestig, wat vanweë die [[Tweede Wêreldoorlog]] egter misluk het. In 1958 het rugby weer uit vergetelheid begin opduik. In 1972 is die [[Switserse Rugbybond]] (FSR) gestig&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/clubs-community-rugby/rugby-in-der-schweiz/uebersicht/ |title=Rugby in der Schweiz: Fakten &amp; Zahlen |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; en in 1975 het dit by die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]], RE) aangesluit, wat destyds as mededinger tot die destydse eksklusiewe, Angel-Saksies oorheersde Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) opgetree het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us |title=About us |publisher=[[Rugby Europa]] |accessdate=17 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117181647/https://www.rugbyeurope.eu/about-us |archive-date=17 Januarie 2021}}&lt;/ref&gt;

=== Die nasionale span se eerste jare ===
Op 11 April 1973 het Switserland in [[Neuenburg]] sy eerste toetswedstryd teen [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]] gespeel, maar met 4–23 verloor. In die daaropvolgende jaar is hulle deur [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]] met 18–10 geklop en in 1975 het hulle teen dieselfde teenstander met 3–11 verloor. Daarna het die Switsers vir die eerste keer aan die Europese FIRA-beker 1975/76 deelgeneem, maar hulle is in die tweede afdeling deur sowel Tsjeggo-Slowakye tuis asook Joego-Slawië weg verslaan.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1975%2F76 |title=1975/76 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; In die daaropvolgende jaar het die span nederlae gely teen beide Joego-Slawië en België, waarna hulle teen Luxemburg hul eerste oorwinning ooit aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1976%2F77 |title=1976/77 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Nadat Switserland nie aan die FIRA-beker 1977/78 deelgeneem het nie, is hulle in die daaropvolgende jaar in afdeling twee deur [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] en Marokko geklop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1978%2F79 |title=1978/79 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Aan die FIRA-beker 1979/80 het die Switsers weer nie deelgeneem nie, waarna hulle in die eerste drie toernooie gedurende die 1980’s slegs ’n oorwinning oor Denemarke aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1980%2F81 |title=1980/81 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1981%2F82 |title=1981/82 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1982%2F83 |title=1982/83 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Daartussen het hulle 60 onbeantwoorde punte weg teen Finland aangeteken. Daarop het egter ’n verloorreeks van nege wedstryde gevolg, wat hulle eers in 1986 tydens die FIRA-beker 1985–87 met ’n 5–0-oorwinning oor Bulgarye beëindig het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1985%2F87 |title=1985/87 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Switserland het geen uitnodiging ontvang nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Switserland het in 1988 amptelik by die IRVR aangesluit&lt;ref name=&quot;Wêreldrugby&quot; /&gt; en neem sedertdien aan kwalifiseringstoernooie deel. ’n Jaar later het die Switsers tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering vir die eerste keer vir die hooftoernooi in die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] probeer kwalifiseer en die Europese kwalifisering in rondte 2A begin. Dit het hulle ná ’n oorwinning oor Israel en nederlae teen Denemarke en Swede in die derde plek afgesluit.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Ná ’n pouse van drie jaar het die volgende wedstryde teen Duitsland en Bulgarye eers in 1992 gevolg, voordat Switserland die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] betree het, waar hulle in rondte 1 vasgeval het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1995 |title=1995 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

=== Verdere ontwikkeling ===
[[Lêer:Lithuania vs Switzerland Rugby.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Litaue en Switserland in 2009]]
[[Lêer:Donovan O'Grady.jpg|duimnael|Die Switserse nasionale rugbyspan in 2021]]
[[Lêer:Suisse Rugby v Georgia Rugby at the 2026 Europe Rugby XV Men’s Championship 02.jpg|duimnael|Switserland teen Georgië tydens die Europese Rugbykampioenskap 2025/26]]
Switserland se daaropvolgende deelname aan die Europese toernooi was tydens die FIRA-beker 1992–1994, waar hulle in die derde afdeling nederlae teen Letland en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] gely het, terwyl hulle Luxemburg kon klop.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/145?Stagione=1992%2F94 |title=1992/94 FIRA Trophy – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Ná nog ’n herstrukturering van die Europese toernooi deur die FIRA het Switserland tydens die FIRA-beker 1994–1997 aan die tweede afdeling deelgeneem. Daar is die Switsers deur beide Kroasië en Slowenië geklop, terwyl hulle Luxemburg verslaan en nie teen Andorra opgedaag het nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/144?Stagione=1994%2F96 |title=1994/96 FIRA Trophy – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Daarna was die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in die destydse Vyfnasies op die program, waartydens Switserland in rondte 1 derde onder ses spanne geëindig het, nadat hulle een van vier wedstryde gewen en een gelykop aangeteken het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/174?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – European qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

Die jare van 1997 tot 1999 was ’n tyd van veranderinge in Europese rugby, aangesien FIRA homself onder die IRVR as vastelandse beheerliggaam geskik en gelyktydig die nie-Europese lede ontslaan het. Buitendien het met [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]] en [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]] die twee sterkste spanne nie meer aan die Europese kampioenskappe deelgeneem nie. Om dié redes is ander toernooie beslis, wat nie as vastelandse kampioenskappe geag is nie. Switserland het egter slegs aan die tweede en derde toernooi deelgeneem, waar hulle die FIRA-toernooi 1997/98 se groep “Silwer” in die derde plek afgesluit het en die FIRA-toernooi 1998/99 se groep “Brons” beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1997%2F98 |title=1997/98 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/146?Stagione=1998%2F99 |title=1998/99 FIRA Tournament |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Daarmee het hulle die Europese Nasiesbeker 1999/2000 se tweede afdeling gehaal, die eerste toernooi van die Europese toernooi se nuwe formaat. Switserland het oor Letland geseëvier, maar in die ander wedstryde teen [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggië]], België en Pole nederlae gely.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2000 |title=2000 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Die Europese Nasiesbeker 2000/01 was gelyktydig die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering se eerste fase en Switserland het Groep B in rondte 1 gewen.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2001%2F02 |title=2000/01 European Nations Cup – Division 3 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 2001/02 het gelyktydig as die kwalifisering se tweede fase gedien, waarby die Switsers ná nederlae teen Tsjeggië, Kroasië en Oekraïne, asook hulle eerste oorwinning oor België in die vierde plek geëindig het en daarmee uitgeskakel is.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2001%2F02 |title=2001/02 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

In die [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering vir die hooftoernooi in [[Frankryk]] het Switserland in rondte 2 se Groep D vierde geëindig.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/148?Stagione=2004%2F06 |title=2004/06 European Nations Cup – Division 2 |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Switserland het ook nie daarin geslag om vir die [[rugbywêreldbeker]]toernooie in [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] te kwalifiseer nie.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/150?Stagione=2008%2F10 |title=2008/10 European Nations Cup – Division 3A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2012%2F14 |title=2012/14 European Nations Cup – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/147?Stagione=2016%2F17 |title=2016/17 Rugby Europe Trophy |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het Switserland vir die eerste keer sedert die nuwe toernooiformaat se invoering in 2000 die tweede afdeling van die [[Europese Rugbykampioenskap]] (Rugby Europatrofee, vroeër afdeling 1B) gehaal, nadat hulle die tweejaarse afdeling 2A 2014–16 beklink het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/149?Stagione=2014%2F16 |title=2014/16 Rugby Europe Championship – Division 2A |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Tydens die Rugby Europatrofee 2022/23 het hulle al vier hul wedstryde teen Swede, Litaue, Oekraïne en Kroasië gewen, waarmee Switserland vir die eerste keer dié toernooi beklink en met die 27ste plek hul beste plek in dié tyd op Wêreldrugby se ranglys behaal het.&lt;ref name=&quot;ranglys&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/news/switzerland-claim-men-s-trophy-kosovo-play-first-xv-international/ |title=Switzerland claim Trophy, Kosovo play first XV International |publisher=[[Rugby Europa]] |author=Paul Wilkinson |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/800542/mens-rankings-review-switzerland-record-high |title=Switzerland reach record high in World Rugby Men’s Rankings powered by Capgemini |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=3 April 2023 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; Switserland het die Europese Rugbykampioenskap 2024/25 met ’n rekordnederlaag van 0–110 teen die algehele gunsteling [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] afgeskop. Ná ’n oorwinning oor [[Duitse nasionale rugbyspan|Duitsland]] in die uitspeelwedstryd het die Switsers die algehele sewende plek beklee, waarmee hulle die [[Rugbywêreldbeker 2027]] misgeloop het.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.sport1.de/news/rugby/rugby-europe-championship/2025/03/rugby-em-deutschland-verliert-auch-gegen-die-schweiz |title=Weitere EM-Pleite für Deutschland |publisher=Sport1 |date=15 Maart 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; By die Europese Rugbykampioenskap 2025/26 het die Switsers die sesde plek behaal, waarmee hulle pleks van Duitsland in die afdeling aangebly het.&lt;ref&gt;{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/portugal-dethrone-georgia-with-shock-win-in-rec-final/ |title=Portugal dethrone Georgia after shock win in REC final |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=16 Maart 2026 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Trui, kenteken en bynaam ==
[[Lêer:Alpen Edelweiß, Leontopodium alpinum 2.JPG|duimnael|Die [[edelweiss]], embleem van die Switserse nasionale rugbyspan]]
Switserland speel tradisioneel in ’n rooi trui met rooi broeke en rooi sokkies. Hul alternatiewe trui is wit met wit broeke en wit sokkies.

Die huidige truiverskaffer is die [[Singapoer]]se sportuitruster One All Sports,&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/news/newsroom/detail/oneallsports-wird-offizieller-ausruester-des-schweizer-rugby-verbands/ |title=ONEALLSPORTS wird offizieller Ausrüster des Schweizer Rugby Verbands |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |date=25 Augustus 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; borge is verskeie vennote. Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel.

Die beheerliggaam [[Switserse Rugbybond]] se kenteken, wat ook op die trui verskyn, toon ’n [[edelweiss]] (''Leontopodium alpinum'') in rooi met die belettering ''Suisse Rugby'' in Frans regs aan. Die nasionale span se bynaam is “Edelweiss”, ontleen aan die nasionale blom van die land.&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/nationalteams/schweizer-maenner-15er/ |title=Die Schweizer Edelweiss XV |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.aboutswitzerland.eda.admin.ch/de/mystisches-und-mythisches-edelweiss |title=Mystisches und mythisches Edelweiss |publisher=Switserse Konfederasie |date=8 Desember 2025 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Tuisstadions ==
[[Lêer:The Stade Municipal of Yverdon in 2022.jpg|duimnael|Die Stade Municipal, tans Switserland se tuisstadion]]
Vanweë die Romandie se oorheersing in Switserse rugby speel Switserland die meeste van sy tuiswedstryde in dié streek. Van die plekke met die meeste tuiswedstryde is [[Avusy]], [[Lausanne]], [[Nyon]] en [[Yverdon-les-Bains]]. Tydens die Europese Rugbykampioenskappe in 2024/25 en 2025/26 het die nasionale span sy tuiswedstryde beslis op die Stade Municipal in die munisipaliteit [[Yverdon-les-Bains]] wat ook deur die RC Yverdon gebruik word. Betrokkenes by die Servette RC beplan vir 2027 of 2028 die inbedryfstelling van ’n eie stadion by ’n tot dusver onbekende plek in die kanton Genève. Dit sal oor kunsmatige gras beskik&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.watson.ch/fr/sport/rugby/547332948-rugby-servette-envisage-un-terrain-synthetique |title=Le Servette Rugby veut faire un grand changement dans son futur stade |publisher=Watson |author=Julien Caloz  |date=13 Desember 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt; en ’n kapasiteit van 2&amp;nbsp;500 hê; dit is ook bedoel vir gebruik deur ander Switserse klubs en die nasionale span.&lt;ref&gt;{{fr}} {{cite web |url=https://www.tdg.ch/servette-aux-portes-de-la-nationale-2-et-dun-nouveau-stade-170568767293 |title=Servette aux portes de la Nationale 2 et d’un nouveau stade |publisher=Tribune de Genève |author=Blaise Bugyil |date=24 Mei 2024 |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

== Toetswedstryde ==
Switserland het 83 van sy 182 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 45,60%. Switserland se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Oktober 2026):

{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Teenstander
! Gespeel
! Gewen
! Verloor
! Gelykop
! % Gewen
|- bgcolor=&quot;#d0ffd0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| {{ANDru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00
|-
| {{ARMru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67
|-
| {{BELru}} || 15 || 4 || 11 || 0 || 26,67
|-
| {{BULru}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 83,33
|-
| {{DENru}} || 10 || 3 || 5 || 2 || 30,00
|-
| {{GERru}} || 10 || 3 || 7 || 0 || 30,00
|-
| {{FINru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{GEOru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{HUNru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{ISRru}} || 7 || 5 || 0 || 2 || 71,43
|-
| {{CIVru}} || 2 || 1 || 0 || 1 || 50,00
|-
| {{YUGru}} || 10 || 2 || 7 || 1 || 20,00
|-
| {{CROru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00
|-
| {{LATru}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 25,00
|-
| {{LTUru}} || 8 || 5 || 3 || 0 || 62,50
|-
| {{LUXru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MLTru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00
|-
| {{MARru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{MDAru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{MCOru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{NEDru}} || 9 || 2 || 6 || 1 || 22,22
|-
| {{UKRru}} || 7 || 4 || 3 || 0 || 57,14
|-
| {{AUTru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00
|-
| {{POLru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86
|-
| {{PORru}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0,00
|-
| {{SENru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{SERru}} || 6 || 3 || 3 || 0 || 50,00
|-
| {{SLOru}} || 5 || 3 || 1 || 1 || 60,00
|-
| {{ESPru}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0,00
|-
| {{SWEru}} || 9 || 2 || 7 || 0 || 28,57
|-
| {{CZEru}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 42,86
|-
| {{CSKru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00
|-
| {{TUNru}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0,00
|-
| align=&quot;left&quot; |'''Algeheel''' || '''182''' || '''83''' || '''91''' || '''8''' || '''45,60'''
|}

== Rekords ==
=== Wêreldbekerrekord ===
Switserland kon tot dusver nog nie vir ’n rugbywêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Jaar !! Uitslag
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie deelgeneem nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie
|-
| align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}}
|}

=== Europese Rugbykampioenskap ===
Die Switserse nasionale span neem aan die Europese Rugbykampioenskap deel, meestal in die tweede afdeling. Hulle het sedertdien nog nie ’n toernooi gewen nie.

=== Ander toetswedstryde ===
Vanweë sy laat vestiging het Switserland gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se midjaarrugbytoetsreeks reis Switserland na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se eindjaarrugbytoetsreeks tree Switserland as gasheer op. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Switserland nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie.

== Spelers ==
=== Huidige span ===
Die volgende spelers het die Switserse span gevorm tydens die [[Europese Rugbykampioenskap]] 2026:&lt;ref&gt;{{de}} {{cite web |url=https://www.suisserugby.com/de/nationalteams/schweizer-maenner-15er/ |title=Die Schweizer Edelweiss XV |publisher=[[Switserse Rugbybond]] |accessdate=31 Oktober 2026}}&lt;/ref&gt;

{|
| valign=&quot;top&quot;|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Agterspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[William Meyer]] || [[Skrumskakel]] || Sydney Rugby Club || align=center | 15
|-
| [[Blessing Motaung]] || Skrumskakel || RC Yverdon || align=center | {{0}}5
|-
| [[Blane Wilson]] || Skrumskakel || GC Zürich || align=center | {{0}}3
|-
| [[Willy Gonnet]] || [[Losskakel]] || RC Avusy || align=center | {{0}}4
|-
| [[Jules Porcher]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losskakel || Servette RC || align=center | 21
|-
| [[Antoine Duplan]] || [[Senter]] || GC Zürich || align=center | {{0}}2
|-
| [[Mattéo Gazzini]] || Senter || GC Zürich || align=center | {{0}}1
|-
| [[Gaetan Hirsch]] || Senter || RC Genève PLO || align=center | 30
|-
| [[Jeremy To‘a]] || Senter || GC Zürich || align=center | 16
|-
| [[Paul Davallet]] || [[Vleuel]] || RC Avusy || align=center | {{0}}5
|-
| [[Cyril Fluckiger]] || Vleuel || Bourges XV || align=center | {{0}}9
|-
| [[Lucas Heinrich]] || Vleuel || Servette RC || align=center | 39
|-
| [[Gwendal Loarer]] || Vleuel || GC Zürich || align=center | {{0}}2
|-
| [[Louis Pharaony]] || [[Heelagter]] || Stade Lausanne RC || align=center | {{0}}8
|-
| [[Lucas Schmid]] || Heelagter || GC Zürich || align=center | {{0}}5
|-
| [[Harry Stevens]] || Heelagter || Stewart’s Melville RFC || align=center | {{0}}0
|}
|
{| class=&quot;wikitable zebra&quot;
|+ Voorspelers
|-
! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde
|-
| [[Maxime Luçon]] || [[Haker]] || CA Pontarlier || align=center | 39
|-
| [[Jack Nelson Murray]] || Haker || Stewart’s Melville RFC || align=center | {{0}}0
|-
| [[Amael Nicolet]] || Haker || Lausanne RC || align=center | {{0}}0
|-
| [[Tom Nublat]] || Haker || Valence Romans Drôme || align=center | {{0}}0
|-
| [[Nathan Pelsy]] || Haker || US Annecy || align=center | 21
|-
| [[Simon Bonvin]] || [[Stut]] || US Montmélian || align=center | {{0}}4
|-
| [[Louis Alexandre Chavanon]] || Stut || Nyon RC || align=center | {{0}}8
|-
| [[Maxence Gisclard]] || Stut || Servette RC || align=center | {{0}}0
|-
| [[Alexandre Pantllon]] || Stut || RC Yverdon || align=center | {{0}}4
|-
| [[Samuel Sjoberg]] || Stut || Servette RC || align=center | {{0}}7
|-
| [[Vincent Vial]] || Stut || Valence Romans Drôme || align=center | 20
|-
| [[Joshua Byrne]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || RC Yverdon || align=center | {{0}}1
|-
| [[Martin Even]] || Slot || Servette RC || align=center | {{0}}3
|-
| [[Lilian Rousset]] || Slot || Servette RC || align=center | {{0}}2
|-
| [[Jörn Voegtli]] || Slot || Harlequins || align=center | {{0}}2
|-
| [[Sean Boult]] || [[Losvoorspeler]] || RFC Basel || align=center | {{0}}3
|-
| [[Thomas Coignat]] || Losvoorspeler || RC Nîmes || align=center | {{0}}4
|-
| [[Antoine Cramont]] || Losvoorspeler || Courbevoie || align=center | {{0}}5
|-
| [[Jonathan Dallet]] || Losvoorspeler || Neuchâtel SRC || align=center | {{0}}1
|-
| [[Jessy Jegerlehner]] || Losvoorspeler || Biarritz || align=center | {{0}}5
|-
| [[Ahmed Kane]] || Losvoorspeler || USON Nevers || align=center | {{0}}8
|-
| [[Thomas McCarthy]] || Losvoorspeler || GC Zürich || align=center | {{0}}0
|-
| [[Nicolas Mousties]] || Losvoorspeler || Servette RC || align=center | {{0}}7
|-
| [[Tim Vögtli]] || Losvoorspeler || GC Zürich || align=center | 27
|}
|}

=== Bekende spelers ===
Tot dusver is nog geen Switserse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie.

== Sien ook ==
{{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}}
* [[Switserse nasionale sokkerspan]]

== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}

== Bronnelys ==
* {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |url=https://archive.org/details/gameforhooligans0000rich |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}}
* {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |url=https://archive.org/details/rugby0000rich |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Switzerland national rugby union team|Switserse nasionale rugbyspan}}
* {{de}} {{en}} {{fr}} {{it}} [https://www.suisserugby.com/ Amptelike webwerf van die Switserse Rugbybond]
* {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/switzerland Switserland by Wêreldrugby]

{{Nasionale rugbyspanne}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Rugby in Switserland]]
[[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]]</text>
      <sha1>g4p46gqtb1z1hvf6xf4nvsqs3y97txa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriebespreking:Elektriese meetinstrumente</title>
    <ns>15</ns>
    <id>550111</id>
    <revision>
      <id>3362201</id>
      <parentid>3238309</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Aliwal2012 het bladsy [[Kategoriebespreking:Elektriese Meetinstrumente]] na [[Kategoriebespreking:Elektriese meetinstrumente]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Tikfout in titel</comment>
      <origin>3238309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>African Growth and Opportunity Act</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574137</id>
    <revision>
      <id>3362070</id>
      <parentid>3356305</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24488" sha1="9pxbu8wkwqk4y8vwypi5weerwn6eghx" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Amerikaanse wetgewing wat die Kongres in 2000 goedgekeur het}}
[[Lêer:President Bush Signs African Growth and Opportunity Act.jpg|duimnael|regs|President [[George W. Bush]] onderteken op 13 Julie 2004 die African Growth and Opportunity Act (AGOA) van 2004 in die Dwight D. Eisenhower Executive Office Building.]]

Die '''African Growth and Opportunity Act''', of '''AGOA''' (Titel I van die Trade and Development Act of 2000; P.L. 106-200),&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Pub. L. 106-200 |url=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=106_cong_public_laws&amp;docid=f:publ200.106.pdf |uitgewer=United States Government Printing Office |besoekdatum=23 Augustus 2010 |taal=en}}&lt;/ref&gt; is wetgewing wat die [[Amerikaanse Kongres]] in Mei 2000 goedgekeur het. Die verklaarde doel van die wetgewing is om die ekonomieë van [[Afrika suid van die Sahara]] by te staan en die ekonomiese betrekkinge tussen die [[Verenigde State van Amerika]] en die streek te verbeter.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |outeur=B&amp;FT |titel=US outlines new AGOA strategy |uitgewer=GhanaWeb}}&lt;/ref&gt; Ná die aanvanklike geldigheidstydperk van 15 jaar is AGOA op 29 Junie 2015 met 'n verdere 10 jaar tot 2025 verleng.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Obama signs trade (Incl. AGOA), worker assistance bills into law |url=http://agoa.info/news/article/5740-obama-signs-trade-incl-agoa-worker-assistance-bills-into-law.html |webwerf=Agoa.info |taal=en}}&lt;/ref&gt; AGOA het op 30 September 2025 verstryk.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |datum=3 Oktober 2025 |titel=Trump wanted to extend a key U.S.-Africa trade agreement. It expired anyway. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/10/03/africa-us-trade-program-expired/ |besoekdatum=20 November 2025 |werk=The Washington Post |taal=en |issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
Die African Growth and Opportunity Act (AGOA) was die idee van die kongreslid Jim McDermott, 'n voormalige mediese beampte van die Amerikaanse buitelandse diens wat in [[Zaïre]] gestasioneer was, en van sy stafhoof, Michael Williams.&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=Peter Alan Harper |agentskap=Associated Press |titel=Whitaker Coordinating U.S.-Africa Trade Policy She Is the First Assistant U.S. Trade Representative for Africa |url=https://greensboro.com/whitaker-coordinating-u-s--africa-trade-policy-she-is-the-first-assistant-u-s/article_5c30757e-087b-5663-84c0-e7d5d592a515.html |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=Greensboro News and Record |datum=29 Augustus 1998 |taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=The African Growth and Opportunity Act: Building Trade Capacity |url=http://commdocs.house.gov/committees/intlrel/hfa93658.000/hfa93658_0.htm#32 |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=commdocs.house.gov |taal=en}}&lt;/ref&gt; McDermott&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=AGOA architect McDermott knighted in Lesotho |url=https://agoa.info/news/article/3974-agoa-architect-mcdermott-knighted-in-lesotho.html |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=Agoa.info |taal=en}}&lt;/ref&gt; het saam met die kongreslid Ed Royce gehelp om die vroegste weergawes van die wetgewing deur die Kongres te kry.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=The Foreign Service Journal, May 2004 |url=https://www.afsa.org/sites/default/files/flipping_book/0504/44/ |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=FlippingBook |taal=en}}&lt;/ref&gt; Rosa Whitaker, wat later as die heel eerste assistent-handelsverteenwoordiger van die Verenigde State (USTR) vir Afrika in die regerings van president [[Bill Clinton]] en president [[George W. Bush]] gedien het, het gehelp om die wet te ontwikkel en toe te pas.

Die aanneming van die wetgewing het op bykans 'n dekade se leiding deur aktiviste soos Paul Speck van die Environmental and Energy Institute, Witney Schneidman, Steve Lande, Mel Foote, Tony Carroll, Claude Fontheim en Mark Neuman gevolg.&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=Brookings Institution |datum=Junie 2012 |titel=The African Growth and Opportunity Act: Looking Back, Looking Forward |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/agoa_full_report.pdf |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20210318145128/https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/agoa_full_report.pdf |argiefdatum=18 Maart 2021 |taal=en}}&lt;/ref&gt; Die wetsontwerp is op 2 Februarie 1999 deur die kongreslid Phil Crane ([[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]], [[Illinois]]) as H.R. 434 in die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers|Huis van Verteenwoordigers]] ingedien. Die Huis het dit op 16 Julie 1999 met 234 stemme teen 163 aanvaar en die [[Amerikaanse Senaat|Senaat]] op 3 November 1999 met 76 teen 19. Ná 'n konferensie tussen die twee huise het die Huis die finale weergawe op 4 Mei 2000 met 309 stemme teen 110 aanvaar en die Senaat dit op 11 Mei 2000 met 77 teen 19. President Clinton het AGOA op 18 Mei 2000 in wetgewing onderteken,&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=The African Growth and Opportunity Act: Looking Back, Looking Forward |url=http://www.brookings.edu/events/2012/06/13-africa-growth-opportunity |webwerf=Brookings Institution |taal=en}}&lt;/ref&gt; en dit het dieselfde dag in werking getree. Die wetgewing is in 2015 weer hersien en ná omstrede debat met 10 jaar verleng. Die wysigings het dit makliker gemaak om te kwalifiseer en het op die verbetering van die toekomstige sakeomgewing in ontwikkelende Afrika-lande gekonsentreer.

Die geskeduleerde verstryking in 2025 het die toekoms van die betrekkinge tussen die Verenigde State en Afrika onseker gelaat. Dit is deels te wyte aan 'n veranderende handelsomgewing ten opsigte van Afrika: intrakontinentale en interkontinentale ekonomiese integrasie het byvoorbeeld aansienlik toegeneem. Ná die sluiting van ekonomiese vennootskapsooreenkomste tussen die [[Europese Unie]] en die lande van Afrika, die Karibiese streek en die Stille Oseaan (AKS-lande) het die handelsbande ook van eensydige voorkeure na wedersydse betrekkinge verskuif. Om Afrika se produsente en vervaardigers vollediger in [[Verskaffingsketting|verskaffingskettings]] te integreer, kan dit voordelig wees om die ekonomiese betrekkinge tussen die Verenigde State en Afrika buite AGOA te herstruktureer. Die Verenigde State en die lande van Afrika suid van die Sahara het al moontlike beleidsargitekture vir die tyd ná AGOA bespreek.&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=IDE-JETRO |titel=Current Issues on the African Growth and Opportunity Act |url=https://ir.ide.go.jp/?action=repository_action_common_download&amp;item_id=48871&amp;item_no=1&amp;attribute_id=22&amp;file_no=1 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200613143247/https://ir.ide.go.jp/?action=repository_action_common_download&amp;item_id=48871&amp;item_no=1&amp;attribute_id=22&amp;file_no=1 |argiefdatum=13 Junie 2020 |taal=en}}&lt;/ref&gt;

In November 2023 het president [[Joe Biden]] daarop aangedring dat [[Gaboen]], [[Uganda]], [[Niger]] en die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] weens menseregteskendings uit AGOA verwyder word.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |datum=31 Oktober 2023 |titel=US to evict Gabon, Niger, Uganda and Central African Republic from trade program |taal=en |werk=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/us-end-participation-gabon-niger-uganda-central-african-republic-trade-program-2023-10-30/ |besoekdatum=2 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== Kwalifisering ==
Die wetgewing het die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] gemagtig om jaarliks te bepaal watter lande in Afrika suid van die Sahara vir AGOA sou kwalifiseer. Die kwalifiseringsmaatstawwe was die verbetering van arbeidsregte en 'n beweging na 'n [[Vryemarkekonomie|markgebaseerde ekonomie]]. Die president het die lande van Afrika suid van die Sahara elke jaar geëvalueer en bepaal watter lande moes aanhou kwalifiseer.

AGOA-kwalifisering het nie outomatiese kwalifisering vir die bepaling oor klerasie (&quot;Wearing Apparel&quot;) ingesluit nie. Om klere en sekere tekstiele onder AGOA vry van invoerregte na die Verenigde State uit te voer, moes 'n kwalifiserende land 'n &quot;visumstelsel&quot; ingestel het wat die Amerikaanse owerhede tevrede stel en wat bewys dat die land aan AGOA se oorsprongsreëls voldoen.

'n Land &quot;gradueer&quot; uit AGOA en verloor daardeur sy kwalifisering wanneer dit volgens die [[Wêreldbank]] se definisie 'n &quot;hoëinkomsteland&quot; word.

Lande se insluiting het saam met veranderinge in die plaaslike politieke omgewing gewissel. In Desember 2009 is Guinee, Madagaskar en Niger byvoorbeeld almal van die lys kwalifiserende lande verwyder; teen Oktober 2011 is Guinee en Niger se kwalifisering egter herstel, en teen Junie 2014 ook Madagaskar se kwalifisering. Kennis is gegee dat Burundi sy AGOA-kwalifisering vanaf 1 Januarie 2016 sou verloor.&lt;ref name=&quot;burundi&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Text of notification to Congress on Burundi's suspension from AGOA from 2016 |url=https://agoa.info/news/article/5897-text-of-notification-to-congress-on-burundi-s-suspension-from-agoa.html |webwerf=Agoa.info |taal=en}}&lt;/ref&gt; In Augustus 2017 is Togo as 'n kwalifiserende land erken.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |url=https://sourcingjournalonline.com/new-african-nations-get-agoa-trade-benefits-others-risk-td/ |titel=New African Nations Get AGOA Trade Benefits, Others at Risk |van=Donaldson |voornaam=Tara |datum=8 September 2017 |werk=Sourcing Journal |besoekdatum=8 September 2017 |taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.federalregister.gov/documents/2017/08/22/2017-17705/determination-under-the-african-growth-and-opportunity-act |titel=Determination Under the African Growth and Opportunity Act |datum=22 Augustus 2017 |werk=Federal Register |besoekdatum=8 September 2017 |taal=en}}&lt;/ref&gt;

Op 1 Januarie 2022 het die Verenigde State [[Ethiopië]], [[Mali]] en [[Guinee]] weens beweerde menseregteskendings en staatsgrepe uit die AGOA-program verwyder. Die Amerikaanse handelsverteenwoordiger het in 'n verklaring gesê die verwydering was &quot;weens optrede deur elk van hul regerings in stryd met die AGOA-wet&quot;.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=US cuts off Ethiopia, Mali and Guinea from trade programme |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/us-removes-ethiopia-mali-and-guinea-from-agoa-trade-programme |besoekdatum=2 Januarie 2022 |webwerf=Al Jazeera |taal=en}}&lt;/ref&gt; [[Burkina Faso]] het sy kwalifisering in 2023 weens die geslaagde staatsgrepe van Januarie en [[Staatsgreep in Burkina Faso (September 2022)|September]] 2022 verloor.&lt;ref name=&quot;BFopgeskort&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.reuters.com/world/africa/us-terminates-burkina-faso-agoa-trade-preference-program-ustr-2023-01-02/ |titel=U.S. cuts off Burkina Faso from Africa duty-free trade program |besoekdatum=17 September 2023 |werk=Reuters |datum=2 Januarie 2023 |taal=en}}&lt;/ref&gt; Op 1 Januarie 2023 het 35 lande vir deelname aan AGOA gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://ustr.gov/sites/default/files/files/gsp/2023AGOA.pdf |titel=AGOA Eligible and Ineligible Countries – 2023 |besoekdatum=17 September 2023 |uitgewer=United States Trade Representative |taal=en}}&lt;/ref&gt; Volgens die USTR se verslag van 2024 oor AGOA het 32 lande daardie jaar vir AGOA gekwalifiseer.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=USTR Releases 2024 Biennial Report on Implementation of the African Growth and Opportunity Act |url=https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2024/june/ustr-releases-2024-biennial-report-implementation-african-growth-and-opportunity-act |besoekdatum=20 November 2025 |webwerf=United States Trade Representative |taal=en}}&lt;/ref&gt;

=== Status ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|+ Kwalifiseringstatus op 1 Januarie 2024
! Land
! Kwalifiseer
! Aantekeninge oor opskorting
|-
| {{Vlagikoon|Angola}} [[Angola]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Benin}} [[Benin]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Botswana}} [[Botswana]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Burkina Faso}} [[Burkina Faso]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2023 opgeskort ná die staatsgrepe van Januarie en [[Staatsgreep in Burkina Faso (September 2022)|September]] 2022.&lt;ref name=&quot;BFopgeskort&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Burundi}} [[Burundi]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2016 opgeskort ná die omstredenheid oor Nkurunziza se herverkiesing.&lt;ref name=&quot;burundi&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Comore-eilande}} [[Comore-eilande]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Djiboeti}} [[Djiboeti]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} [[Ekwatoriaal-Guinee]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2011 uit AGOA gegradueer.&lt;ref name=&quot;2016Verslag&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://ustr.gov/sites/default/files/2016-AGOA-Implementation-Report.pdf |titel=2016 AGOA Implementation Report |uitgewer=United States Trade Representative |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Eritrea}} [[Eritrea]]
| {{Nee}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Eswatini}} [[Eswatini]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Ethiopië}} [[Ethiopië]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2022 opgeskort weens kommer oor menseregteskendings in die [[Tigrai-oorlog]].&lt;ref name=&quot;BoodskapAanKongres&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2021/11/02/a-message-to-the-congress-on-the-termination-of-the-designation-of-the-federal-democratic-republic-of-ethiopia-ethiopia-the-republic-of-guinea-guinea-and-the-republic-of-mali-mali-as-beneficia/ |titel=A Message to the Congress on the Termination of the Designation of the Federal Democratic Republic of Ethiopia (Ethiopia), the Republic of Guinea (Guinea), and the Republic of Mali (Mali) as beneficiary sub-Saharan African countries under the African Growth and Opportunity Act (AGOA) |datum=2 November 2021 |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Gaboen}} [[Gaboen]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2024 weens menseregteskendings opgeskort.&lt;ref name=&quot;jurist&quot;&gt;{{Verwys web |datum=1 November 2023 |titel=US to expel Gabon, Niger, Uganda and the Central African Republic from trade program over rights concerns |url=https://www.jurist.org/news/2023/11/us-to-expel-gabon-niger-uganda-and-the-central-african-republic-from-trade-program-over-rights-concerns/ |besoekdatum=7 November 2023 |webwerf=Jurist |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Gambië}} [[Gambië]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Ghana}} [[Ghana]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Guinee}} [[Guinee]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2022 opgeskort ná die staatsgreep van 2021.&lt;ref name=&quot;BoodskapAanKongres&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Guinee-Bissau}} [[Guinee-Bissau]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Ivoorkus}} [[Ivoorkus]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Kaap Verde}} [[Kaap Verde]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Kameroen}} [[Kameroen]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2020 weens menseregteskendings opgeskort.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://agoa.info/images/documents/15691/presidential-proclamation-26-december-agoa.pdf |titel=Presidential Proclamation to take Certain Actions Under the African Growth and Opportunity Act and for Other Purposes |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Kenia}} [[Kenia]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Lesotho}} [[Lesotho]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Liberië}} [[Liberië]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Madagaskar}} [[Madagaskar]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Malawi}} [[Malawi]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Mali}} [[Mali]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2022 opgeskort ná die staatsgreep van 2021.&lt;ref name=&quot;BoodskapAanKongres&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Mauritanië}} [[Mauritanië]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2019 opgeskort omdat dit nie dwangarbeid aangespreek het nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://agoa.info/news/article/15532-us-to-end-trade-benefits-for-mauritania-over-forced-labour.html |titel=US to end trade benefits for Mauritania over forced labour |webwerf=Agoa.info |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Mauritius}} [[Mauritius]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Mosambiek}} [[Mosambiek]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Namibië}} [[Namibië]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Niger}} [[Niger]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2024 weens menseregteskendings opgeskort.&lt;ref name=&quot;jurist&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Nigerië}} [[Nigerië]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Republiek die Kongo}} [[Republiek die Kongo]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Rwanda}} [[Rwanda]]
| {{Gedeeltelik}}
| AGOA se klerevoordele is op 31 Julie 2018 opgeskort in reaksie op die verbod op die invoer van tweedehandse klere.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2018/july/president-donald-j-trump-upholds-agoa |titel=President Donald J. Trump Upholds AGOA Trade Preference Eligibility Criteria with Rwanda |webwerf=United States Trade Representative |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|São Tomé en Príncipe}} [[São Tomé en Príncipe]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Senegal}} [[Senegal]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Sentraal-Afrikaanse Republiek}} [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2024 weens menseregteskendings opgeskort.&lt;ref name=&quot;jurist&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Seychelle}} [[Seychelle]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2017 uit AGOA gegradueer.&lt;ref name=&quot;2016Verslag&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Soedan}} [[Soedan]]
| {{Nee}}
| Het nooit om aanwysing as 'n AGOA-begunstigde land gevra nie.&lt;ref name=&quot;2022Kwal&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://ustr.gov/sites/default/files/IssueAreas/Preference%20Programs/AGOA%20Eligible%20and%20Ineligible%20Countries%202022.pdf |titel=AGOA Eligible and Ineligible Countries-2022 |uitgewer=United States Trade Representative |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Somalië}} [[Somalië]]
| {{Nee}}
| Het nooit om aanwysing as 'n AGOA-begunstigde land gevra nie.&lt;ref name=&quot;2022Kwal&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Suid-Afrika]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Suid-Soedan}} [[Suid-Soedan]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2015 opgeskort.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/south-sudan-gambia-struck-off-agoa-list--1331102 |titel=South Sudan, Gambia struck off Agoa list |datum=2 Augustus 2020 |werk=The EastAfrican |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Tanzanië}} [[Tanzanië]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Togo}} [[Togo]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Tsjad}} [[Tsjad]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Uganda}} [[Uganda]]
| {{Nee}}
| Op 1 Januarie 2024 opgeskort weens menseregteskendings, waaronder die Wet teen Homoseksualiteit van 2023.&lt;ref name=&quot;jurist&quot; /&gt;
|-
| {{Vlagikoon|Zambië}} [[Zambië]]
| {{Ja1}}
|
|-
| {{Vlagikoon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe]]
| {{Nee}}
| Het sedert AGOA se stigting nooit vir lidmaatskap gekwalifiseer nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://agoa.info/news/article/15362-us-to-consider-zimbabwe-s-eligibility-for-agoa-this-year.html |titel='US to consider Zimbabwe's eligibility for AGOA this year' |webwerf=Agoa.info |taal=en}}&lt;/ref&gt;
|}

== Voordele en resultate ==
AGOA het handelsvoorkeure vir kwota- en invoerregvrye toegang tot die Verenigde State vir sekere goedere gebied en het daarmee die voordele van die Algemene Voorkeurstelsel (GSP) uitgebrei. Dit het veral die marktoegang van [[Tekstiel|tekstiel-]] en [[Klere|klereprodukte]] tot die Verenigde State vir kwalifiserende lande uitgebrei, hoewel 'n aantal ander goedere ook ingesluit was. Dit het tot die groei van 'n klerebedryf in Suider-Afrika gelei en honderdduisende werkgeleenthede geskep. Die afbreek van die Multi Fibre Agreement se wêreldkwotastelsel vir die handel in tekstiel en klere in Januarie 2005 het egter van die winste van die tekstielbedryf in Afrika omgekeer, omdat die mededinging van ontwikkelende lande buite Afrika, veral [[Volksrepubliek China|China]], toegeneem het. Sommige fabrieke in [[Lesotho]], waar die grootste deel van die groei plaasgevind het, het gesluit. Bestellings by Afrika-vervaardigers het ietwat gestabiliseer nadat die Amerikaanse owerhede sekere beskermingsmaatreëls ingestel het, maar Afrika se aandeel van die Amerikaanse mark was ná die uitfasering steeds kleiner.

AGOA het in sommige lande beperkte sukses gehad. Benewens die groei in die tekstiel- en klerebedryf het sommige AGOA-lande nuwe produkte na die Verenigde State begin uitvoer, soos [[Snyblomme|snyblomme]], [[Hortologie|tuinbouprodukte]], motorkomponente en staal. Nigerië en Angola was die grootste uitvoerders onder AGOA, maar Suid-Afrika se uitvoere was meer uiteenlopend en, in teenstelling met die eersgenoemdes, nie hoofsaaklik in die energiesektor gekonsentreer nie. Vir sommige lande, waaronder [[Lesotho]], [[Eswatini]], [[Kenia]] en [[Madagaskar]], het AGOA van kritieke belang gebly. Landbouprodukte was 'n belowende gebied vir AGOA-handel, maar daar moes nog baie gedoen word om Afrika-lande te help om aan die Amerikaanse sanitêre en fitosanitêre standaarde te voldoen. Die Amerikaanse regering het deur die Amerikaanse Agentskap vir Internasionale Ontwikkeling (USAID) en ander agentskappe tegniese bystand aan kwalifiserende AGOA-lande verskaf om hulle te help om by die wetgewing te baat. Die Amerikaanse regering het hiervoor drie streekshandelsknooppunte in Afrika gevestig, in [[Accra]] in [[Ghana]], [[Gaborone]] in [[Botswana]] en [[Nairobi]] in [[Kenia]].

AGOA sou oorspronklik in 2008 verstryk, maar die Amerikaanse Kongres het die AGOA Acceleration Act of 2004 aangeneem, wat die wetgewing tot 2015 verleng het. Dit is daarna met 10 jaar van 2015 tot 2025 verleng. Die wet se spesiale klerebepaling, wat minder ontwikkelde lande toegelaat het om buitelandse weefstof vir hul klere-uitvoere te gebruik, sou in September 2007 verstryk. Wetgewing wat die Kongres in Desember 2006 aangeneem het, het dit egter tot 2012 verleng, en later tot 2025 as deel van die algemene AGOA-verlenging in Junie 2015.

Elke jaar is 'n AGOA-forum gehou wat regeringsleiers en belanghebbendes uit die private sektor van Afrika en die Verenigde State saamgebring het. Die forum is in ewe jare in Washington en in onewe jare in 'n kwalifiserende Afrika-land gehou. Teen 2018 is die forum vier keer in Washington gehou, en een keer elk in Mauritius, Senegal, Ghana, Kenia, Zambië (2011), Ethiopië (2013), Gaboen (2015) en Togo (2017).

== Ontvangs ==
Die Kameroense akademikus Tatah Mentan het AGOA gekritiseer en aangevoer dat die wetgewing, hoewel dit &quot;soos 'n welwillende multilaterale handelsooreenkoms klink&quot;, eintlik 'n neokoloniale skema is om Afrika se hulpbronne verder te ontgin. Mentan het aangevoer dat die winste wat die skema oplewer, ondanks beloftes van ekonomiese groei, &quot;nie vir Afrikane&quot; is nie.&lt;ref&gt;''Africa in the Colonial Ages of Empire'' (2018), bl. 453&lt;/ref&gt; Die sosioloog Michael Mann het aangevoer dat die wetgewing &quot;indirekte imperiale skatting&quot; van Afrika-state afdwing, en het daarop gewys dat AGOA 'n klousule bevat wat vereis dat deelnemende Afrika-lande nie die Amerikaanse buitelandse beleid teenstaan nie.&lt;ref&gt;{{Verwys boek |van=Mann |voornaam=Michael |titel=Incoherent Empire |datum=2003 |uitgewer=Verso |isbn=1-84467-528-9 |plek=Londen |bladsy=[https://books.google.com/books?id=uySTXcBPEEkC&amp;pg=PA74 74]}}&lt;/ref&gt;

AGOA word ook as 'n eensydige ooreenkoms beskou omdat daar min Afrika-betrokkenheid by die voorbereiding daarvan was. Dit is ook gekritiseer omdat dit &quot;deur olie en grondstowwe oorheers word&quot;. &quot;Uitvoere het ná die inwerkingstelling van AGOA met meer as 500% toegeneem, van ongeveer $8,2&amp;nbsp;miljard destyds tot $54&amp;nbsp;miljard in 2011, hoewel sowat 90% daarvan natuurlike hulpbronne is, hoofsaaklik olie,&quot; het Andualem Sisay geskryf.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Ateba |voornaam=Simon |datum=26 Augustus 2021 |titel=U.S. tells Abiy's government human rights violations in Tigray could 'affect Ethiopia's future African Growth and Opportunity Act (AGOA) eligibility' |url=https://todaynewsafrica.com/u-s-tells-abiys-government-human-rights-violations-in-tigray-could-affect-ethiopias-future-african-growth-and-opportunity-act-agoa-eligibility/ |besoekdatum=21 Mei 2024 |webwerf=Today News Africa |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20240521195603/https://todaynewsafrica.com/u-s-tells-abiys-government-human-rights-violations-in-tigray-could-affect-ethiopias-future-african-growth-and-opportunity-act-agoa-eligibility/ |argiefdatum=21 Mei 2024 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
* [https://agoa.info Volledige hulpbron oor AGOA: nuus, wetgewing en handelsdata]
* [http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/STATUTE-114/pdf/STATUTE-114-Pg251.pdf Volle teks van die wetgewing (Public Law 106-200)]
* [https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/agoa_full_report.pdf Brookings Institution-verslag: The African Growth and Opportunity Act (AGOA): Looking Back, Looking Forward]

{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Internasionale handel]]
[[Kategorie:Ekonomie van Afrika]]
[[Kategorie:Politiek van die Verenigde State van Amerika]]</text>
      <sha1>9pxbu8wkwqk4y8vwypi5weerwn6eghx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slag van die Filippynse See</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574147</id>
    <revision>
      <id>3362061</id>
      <parentid>3361518</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aanvanklike stadiums */ Verbeter</comment>
      <origin>3362061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15463" sha1="97imga85xmnajze4u6k2vl99yioj2wn" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Filippynse See
| image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]]
| caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944
| date        = 19–20 Junie 1944
| place  = [[Filippynse See]]
| result = Oorwinning deur die Geallieerdes
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1  = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]]
| commander2  = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 7 vliegdekskepe&lt;br /&gt;8 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;7 slagskepe&lt;br /&gt;8 swaar kruisers&lt;br /&gt;13 ligte kruisers&lt;br /&gt;68 torpedojaers&lt;br /&gt;28 duikbote&lt;br /&gt;ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie
| strength2 = 3 vliegdekskepe&lt;br /&gt;6 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;5 slagskepe&lt;br /&gt;7 swaar kruisers&lt;br /&gt;2 ligte kruisers&lt;br /&gt;31 torpedojaers&lt;br /&gt;24 duikbote&lt;br /&gt;6 olietenkskepe&lt;br /&gt;ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie&lt;br /&gt;~300 land gebaseerde vliegtuie
| casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig&lt;br /&gt;123 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;&gt;{{harvnb|Shores|1985|p=205}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;109 persone gesneuwel
| casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder&lt;br /&gt;1 ligte vliegdekskip gekelder&lt;br /&gt;2 olietenkskepe gekelder&lt;br /&gt;550–645 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt;&lt;br /&gt;1 vliegdekskip beskadig&lt;br /&gt;2 ligte vliegdekskepe beskadig&lt;br /&gt;1 slagskip beskadig&lt;br /&gt;1 olietenkskip beskadig&lt;br /&gt;2,987 persone gesneuwel (skatting)
}}
Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,&lt;ref&gt;{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to &quot;five carrier battles&quot; was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.&lt;/ref&gt;{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five &quot;major&quot; battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name=&quot;FiveMajors&quot;}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}}

Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die &quot;Great Marianas Turkey Shoot&quot; (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: &quot;Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!&quot;{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name=&quot;Coordination1&quot;}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. (&quot;The Race for Radar and Stealth&quot;, 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name=&quot;Coordination2&quot;}}

Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt; Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly.

== Agtergrond ==
=== Japannese se plan vir 'n beslissende slag ===
Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die &quot;enkele beslissende slag&quot; moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;/&gt; 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}}

Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}&lt;/ref&gt; Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend.

=== Voordele vir die Amerikaners ===
Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die Salomonseilande in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}}

Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders,  veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}}

== Aanvanklike stadiums ==
Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan.

Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan.

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

=== Notas ===
{{Reflist|group=N}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]</text>
      <sha1>97imga85xmnajze4u6k2vl99yioj2wn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362062</id>
      <parentid>3362061</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aanvanklike stadiums */ Verbeter</comment>
      <origin>3362062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16015" sha1="67u5avq6hit9fimxu2mmzfr9ij490xr" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Filippynse See
| image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]]
| caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944
| date        = 19–20 Junie 1944
| place  = [[Filippynse See]]
| result = Oorwinning deur die Geallieerdes
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1  = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]]
| commander2  = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 7 vliegdekskepe&lt;br /&gt;8 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;7 slagskepe&lt;br /&gt;8 swaar kruisers&lt;br /&gt;13 ligte kruisers&lt;br /&gt;68 torpedojaers&lt;br /&gt;28 duikbote&lt;br /&gt;ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie
| strength2 = 3 vliegdekskepe&lt;br /&gt;6 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;5 slagskepe&lt;br /&gt;7 swaar kruisers&lt;br /&gt;2 ligte kruisers&lt;br /&gt;31 torpedojaers&lt;br /&gt;24 duikbote&lt;br /&gt;6 olietenkskepe&lt;br /&gt;ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie&lt;br /&gt;~300 land gebaseerde vliegtuie
| casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig&lt;br /&gt;123 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;&gt;{{harvnb|Shores|1985|p=205}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;109 persone gesneuwel
| casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder&lt;br /&gt;1 ligte vliegdekskip gekelder&lt;br /&gt;2 olietenkskepe gekelder&lt;br /&gt;550–645 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt;&lt;br /&gt;1 vliegdekskip beskadig&lt;br /&gt;2 ligte vliegdekskepe beskadig&lt;br /&gt;1 slagskip beskadig&lt;br /&gt;1 olietenkskip beskadig&lt;br /&gt;2,987 persone gesneuwel (skatting)
}}
Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,&lt;ref&gt;{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to &quot;five carrier battles&quot; was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.&lt;/ref&gt;{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five &quot;major&quot; battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name=&quot;FiveMajors&quot;}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}}

Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die &quot;Great Marianas Turkey Shoot&quot; (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: &quot;Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!&quot;{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name=&quot;Coordination1&quot;}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. (&quot;The Race for Radar and Stealth&quot;, 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name=&quot;Coordination2&quot;}}

Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt; Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly.

== Agtergrond ==
=== Japannese se plan vir 'n beslissende slag ===
Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die &quot;enkele beslissende slag&quot; moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;/&gt; 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}}

Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}&lt;/ref&gt; Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend.

=== Voordele vir die Amerikaners ===
Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die Salomonseilande in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}}

Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders,  veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}}

== Aanvanklike stadiums ==
Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan.

Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan.

Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Potter|1990|p=145}}

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

=== Notas ===
{{Reflist|group=N}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]</text>
      <sha1>67u5avq6hit9fimxu2mmzfr9ij490xr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362065</id>
      <parentid>3362062</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aanvanklike stadiums */ Verbeter</comment>
      <origin>3362065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16541" sha1="q6wm757inp5wxdhd8cjsyyjp9mirm4x" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Filippynse See
| image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]]
| caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944
| date        = 19–20 Junie 1944
| place  = [[Filippynse See]]
| result = Oorwinning deur die Geallieerdes
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1  = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]]
| commander2  = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 7 vliegdekskepe&lt;br /&gt;8 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;7 slagskepe&lt;br /&gt;8 swaar kruisers&lt;br /&gt;13 ligte kruisers&lt;br /&gt;68 torpedojaers&lt;br /&gt;28 duikbote&lt;br /&gt;ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie
| strength2 = 3 vliegdekskepe&lt;br /&gt;6 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;5 slagskepe&lt;br /&gt;7 swaar kruisers&lt;br /&gt;2 ligte kruisers&lt;br /&gt;31 torpedojaers&lt;br /&gt;24 duikbote&lt;br /&gt;6 olietenkskepe&lt;br /&gt;ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie&lt;br /&gt;~300 land gebaseerde vliegtuie
| casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig&lt;br /&gt;123 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;&gt;{{harvnb|Shores|1985|p=205}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;109 persone gesneuwel
| casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder&lt;br /&gt;1 ligte vliegdekskip gekelder&lt;br /&gt;2 olietenkskepe gekelder&lt;br /&gt;550–645 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt;&lt;br /&gt;1 vliegdekskip beskadig&lt;br /&gt;2 ligte vliegdekskepe beskadig&lt;br /&gt;1 slagskip beskadig&lt;br /&gt;1 olietenkskip beskadig&lt;br /&gt;2,987 persone gesneuwel (skatting)
}}
Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,&lt;ref&gt;{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to &quot;five carrier battles&quot; was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.&lt;/ref&gt;{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five &quot;major&quot; battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name=&quot;FiveMajors&quot;}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}}

Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die &quot;Great Marianas Turkey Shoot&quot; (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: &quot;Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!&quot;{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name=&quot;Coordination1&quot;}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. (&quot;The Race for Radar and Stealth&quot;, 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name=&quot;Coordination2&quot;}}

Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt; Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly.

== Agtergrond ==
=== Japannese se plan vir 'n beslissende slag ===
Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die &quot;enkele beslissende slag&quot; moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;/&gt; 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}}

Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}&lt;/ref&gt; Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend.

=== Voordele vir die Amerikaners ===
Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die Salomonseilande in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}}

Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders,  veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}}

== Aanvanklike stadiums ==
Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan.

Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan.

Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in Hawaii beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}}

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

=== Notas ===
{{Reflist|group=N}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]</text>
      <sha1>q6wm757inp5wxdhd8cjsyyjp9mirm4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362066</id>
      <parentid>3362065</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aanvanklike stadiums */ Skakel</comment>
      <origin>3362066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16545" sha1="ag1xlyvwoj128fqf24n6lu1wvgnkzia" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Filippynse See
| image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]]
| caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944
| date        = 19–20 Junie 1944
| place  = [[Filippynse See]]
| result = Oorwinning deur die Geallieerdes
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1  = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]]
| commander2  = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 7 vliegdekskepe&lt;br /&gt;8 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;7 slagskepe&lt;br /&gt;8 swaar kruisers&lt;br /&gt;13 ligte kruisers&lt;br /&gt;68 torpedojaers&lt;br /&gt;28 duikbote&lt;br /&gt;ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie
| strength2 = 3 vliegdekskepe&lt;br /&gt;6 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;5 slagskepe&lt;br /&gt;7 swaar kruisers&lt;br /&gt;2 ligte kruisers&lt;br /&gt;31 torpedojaers&lt;br /&gt;24 duikbote&lt;br /&gt;6 olietenkskepe&lt;br /&gt;ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie&lt;br /&gt;~300 land gebaseerde vliegtuie
| casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig&lt;br /&gt;123 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;&gt;{{harvnb|Shores|1985|p=205}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;109 persone gesneuwel
| casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder&lt;br /&gt;1 ligte vliegdekskip gekelder&lt;br /&gt;2 olietenkskepe gekelder&lt;br /&gt;550–645 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt;&lt;br /&gt;1 vliegdekskip beskadig&lt;br /&gt;2 ligte vliegdekskepe beskadig&lt;br /&gt;1 slagskip beskadig&lt;br /&gt;1 olietenkskip beskadig&lt;br /&gt;2,987 persone gesneuwel (skatting)
}}
Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,&lt;ref&gt;{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to &quot;five carrier battles&quot; was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.&lt;/ref&gt;{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five &quot;major&quot; battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name=&quot;FiveMajors&quot;}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}}

Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die &quot;Great Marianas Turkey Shoot&quot; (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: &quot;Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!&quot;{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name=&quot;Coordination1&quot;}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. (&quot;The Race for Radar and Stealth&quot;, 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name=&quot;Coordination2&quot;}}

Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt; Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly.

== Agtergrond ==
=== Japannese se plan vir 'n beslissende slag ===
Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die &quot;enkele beslissende slag&quot; moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;/&gt; 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}}

Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}&lt;/ref&gt; Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend.

=== Voordele vir die Amerikaners ===
Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die Salomonseilande in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}}

Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders,  veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}}

== Aanvanklike stadiums ==
Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan.

Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan.

Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}}

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

=== Notas ===
{{Reflist|group=N}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]</text>
      <sha1>ag1xlyvwoj128fqf24n6lu1wvgnkzia</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362067</id>
      <parentid>3362066</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oesjaar</username>
        <id>7467</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aanvanklike stadiums */ Verbeter</comment>
      <origin>3362067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16729" sha1="h1oh1anxybj5v7bib2voy98jkw0ivvo" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Militêre konflik-en
| conflict = Slag van die Filippynse See
| image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]]
| caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944
| date        = 19–20 Junie 1944
| place  = [[Filippynse See]]
| result = Oorwinning deur die Geallieerdes
| combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}}
| combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}}
| commander1  = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]]
| commander2  = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]&lt;br /&gt;{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]]
| strength1 = 7 vliegdekskepe&lt;br /&gt;8 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;7 slagskepe&lt;br /&gt;8 swaar kruisers&lt;br /&gt;13 ligte kruisers&lt;br /&gt;68 torpedojaers&lt;br /&gt;28 duikbote&lt;br /&gt;ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie
| strength2 = 3 vliegdekskepe&lt;br /&gt;6 ligte vliegdekskepe&lt;br /&gt;5 slagskepe&lt;br /&gt;7 swaar kruisers&lt;br /&gt;2 ligte kruisers&lt;br /&gt;31 torpedojaers&lt;br /&gt;24 duikbote&lt;br /&gt;6 olietenkskepe&lt;br /&gt;ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie&lt;br /&gt;~300 land gebaseerde vliegtuie
| casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig&lt;br /&gt;123 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;&gt;{{harvnb|Shores|1985|p=205}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;109 persone gesneuwel
| casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder&lt;br /&gt;1 ligte vliegdekskip gekelder&lt;br /&gt;2 olietenkskepe gekelder&lt;br /&gt;550–645 vliegtuie vernietig&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt;&lt;br /&gt;1 vliegdekskip beskadig&lt;br /&gt;2 ligte vliegdekskepe beskadig&lt;br /&gt;1 slagskip beskadig&lt;br /&gt;1 olietenkskip beskadig&lt;br /&gt;2,987 persone gesneuwel (skatting)
}}
Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die Japannese Keiserlike Vloot se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,&lt;ref&gt;{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to &quot;five carrier battles&quot; was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.&lt;/ref&gt;{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five &quot;major&quot; battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name=&quot;FiveMajors&quot;}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}}

Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die &quot;Great Marianas Turkey Shoot&quot; (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: &quot;Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!&quot;{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name=&quot;Coordination1&quot;}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. (&quot;The Race for Radar and Stealth&quot;, 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name=&quot;Coordination2&quot;}}

Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.&lt;ref name=&quot;Shores&quot;/&gt; Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly.

== Agtergrond ==
=== Japannese se plan vir 'n beslissende slag ===
Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die &quot;enkele beslissende slag&quot; moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.&lt;ref name=&quot;javadc.org&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;goforbroke.org&quot;/&gt; 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}}

Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}&lt;/ref&gt; Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend.

=== Voordele vir die Amerikaners ===
Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die Salomonseilande in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}}

Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders,  veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}}

== Aanvanklike stadiums ==
Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan.

Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}}

Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan.

Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf.

== Verwysings ==
{{verwysings|3}}

=== Notas ===
{{Reflist|group=N}}

{{Gesagsrekords}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]</text>
      <sha1>h1oh1anxybj5v7bib2voy98jkw0ivvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Islamitiese begrafnis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574170</id>
    <revision>
      <id>3362091</id>
      <parentid>3359303</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5212" sha1="frzkz301it0uop44ra5vohwex0m9dow" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Beeld:Equipment for washing and preparing bodies at Afaq khoja Mosque, Kashgar. 2010.jpg|thumb|280px|Toerusting vir die was en voorbereiding van 'n liggaam in die Afaq khoja-moskee, Kashgar, [[Xinjiang]], [[China]] (2010).]]

'n '''Islamitiese begrafnis''', of '''djanaza''' ([[Arabies]]: جنازة, ''janāzah''), geskied volgens redelik spesifieke [[Islam]]itiese rites, hoewel dit onderworpe is aan streek- en gebruiksverskille. In alle gevalle vereis [[sjaria]] (Islamitiese godsdienswette) egter dat die persoon so gou moontlik begrawe word. Die oorledene word eers gewas en in 'n eenvoudige wit doek toegedraai. Dan word 'n begrafnisgebed (''Salat al-jinazah') uitgevoer. 

Verassing is streng verbode in Islam; die liggaam word sonder 'n kis begrawe, loodreg met die [[kibla]]. Die kop kan ook na die kibla gedraai word. Daar word drie dae lank gerou, buiten die weduwee, wat vier maande en tien dae lank rou.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Jahangir |first1=Mohmad S. |last2=Hamid |first2=Wasia |date=2022 |title=Mapping Mourning Among Muslims of Kashmir: Analysis of Religious Principles and Current Practices |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0030222820911544 |journal=OMEGA - Journal of Death and Dying |language=en |volume=84 |issue=3 |pages=725–745 |doi=10.1177/0030222820911544 |pmid=32164481 |issn=0030-2228|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Bioethics for clinicians: 21. Islamic bioethics: The cases, Case 1 |volume = 164|issue = 1|pages = 60–63|quote=Mutilation, and thus cremation, is strictly prohibited in Islam. |journal=Abdallah S. Daar and A. Khitamy |date=9 January 2001 |pmc = 80636|last1 = Daar|first1 = A. S.|last2 = Khitamy|first2 = A.|pmid = 11202669}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |title=Cremation Services |quote=In eastern religions such as Hinduism, Jainism, Sikhism and Buddhism cremation is mandated, while in Islam it is strictly forbidden. |access-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130193331/https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |archive-date=2024-11-30 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Voorbereiding van die liggaam==
===Aanvanklike gebed===
Wanneer gehoor word dat die persoon gesterf het, word 'n gebed uit die Koeraan gewoonlik aangehaal: ''Voorwaar, ons is van Allah en tot Hom sal ons terugkeer'' (hoofstuk 2, vers 156).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Islamic Burial Practices &amp; Funerals |url=https://www.betterplaceforests.com/blog/islamic-burial-practices/ |access-date=2024-12-27 |website=www.betterplaceforests.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Die was===
Die afgestorwene se liggaam word deur familielede of individue van dieselfde geslag gewas. Die presiese manier of metode kan van plek tot plek of tyd tot tyd wissel, maar warm water moet gebruik word. Die was van die liggaam is 'n noodsaaklike rite van die profeet [[Mohammed]] en simboliseer fisieke en geestelike reiniging.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Rahman |first=Fazlur |title=Islamic methodology in history |year=1995 |pages=78-82}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 Volume 2, Book 23, Number 344-358] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last1=Abdel Haleem |first1=M. A. S. |title=The Qur'an |last2=Abdel Haleem |first2=M. A. S. |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-953595-8 |edition=2010 reprint with corrections |location=Oxford}}&lt;/ref&gt; 

Die ortodokse gebruik is om die ligaam 'n ongelyke getal kere te was (minstens een keer). 'n Lap word gebruik om sy ''awrah'' (dele van die liggaam wat volgens sjaria versteek moet bly) te bedek.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Nesa|first=Baduroon|title=The Washing and Shrouding of the Deceased|url=http://www.aljazeerah.info/Islam/Islamic%20subjects/2004%20subjects/May/The%20Washing%20and%20Shrouding%20of%20the%20Deceased.htm|work=Al-Jazeerah.nfo|publisher=Dr. Hassan Ali El-Najjar|access-date=17 February 2012}}&lt;/ref&gt;

===Die toedraai===
Nadat die liggaam gewas, is, word dit in 'n eenvoudige wit doek (bekend as 'n &quot;kafan&quot;) toegedraai. Dit word gedoen om die afgestorwene se waardigheid en privaatheid te respekteer. Die besonderhede van die ritueel, soos die materiaal, styl en kleur van die doek, kan van streek tot streek verskil.

As 'n Moesliem sonder famile of vriende sterf om die bad- en toedraairitueel uit te voer, doen ouer lede van die Moesliemgemeeenskap dit.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gatrad |first=A R |date=1994-08-20 |title=Muslim customs surrounding death, bereavement, postmortem examinations, and organ transplants |journal=BMJ |language=en |volume=309 |issue=6953 |pages=521–523 |doi=10.1136/bmj.309.6953.521 |issn=0959-8138 |pmc=2542725 |pmid=7848419}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Islamic funerals}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Islamic funeral}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Islam]]
[[Kategorie:Begrafnisse]]</text>
      <sha1>frzkz301it0uop44ra5vohwex0m9dow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362107</id>
      <parentid>3362091</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Besig</comment>
      <origin>3362107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7936" sha1="2j1hub8tu70wmohixwosa44ag9dkdp0" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Beeld:Equipment for washing and preparing bodies at Afaq khoja Mosque, Kashgar. 2010.jpg|thumb|260px|Toerusting vir die was en voor-bereiding van 'n liggaam in die Afaq khoja-moskee, Kashgar, [[Xinjiang]], [[China]] (2010).]]

'n '''Islamitiese begrafnis''', of '''djanaza''' ([[Arabies]]: جنازة, ''janāzah''), geskied volgens redelik spesifieke [[Islam]]itiese rites, hoewel dit onderworpe is aan streek- en gebruiksverskille. In alle gevalle vereis [[sjaria]] (Islamitiese godsdienswette) egter dat die persoon so gou moontlik begrawe word. Die oorledene word eers gewas en in 'n eenvoudige wit doek toegedraai. Dan word 'n begrafnisgebed (''Salat al-jinazah') uitgevoer. 

Verassing is streng verbode in Islam; die liggaam word sonder 'n kis begrawe, loodreg met die [[kiebla]]. Die kop kan ook na die kiebla gedraai word. Daar word drie dae lank gerou, buiten die weduwee, wat vier maande en tien dae lank rou.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Jahangir |first1=Mohmad S. |last2=Hamid |first2=Wasia |date=2022 |title=Mapping Mourning Among Muslims of Kashmir: Analysis of Religious Principles and Current Practices |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0030222820911544 |journal=OMEGA - Journal of Death and Dying |language=en |volume=84 |issue=3 |pages=725–745 |doi=10.1177/0030222820911544 |pmid=32164481 |issn=0030-2228|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Bioethics for clinicians: 21. Islamic bioethics: The cases, Case 1 |volume = 164|issue = 1|pages = 60–63|quote=Mutilation, and thus cremation, is strictly prohibited in Islam. |journal=Abdallah S. Daar and A. Khitamy |date=9 January 2001 |pmc = 80636|last1 = Daar|first1 = A. S.|last2 = Khitamy|first2 = A.|pmid = 11202669}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |title=Cremation Services |quote=In eastern religions such as Hinduism, Jainism, Sikhism and Buddhism cremation is mandated, while in Islam it is strictly forbidden. |access-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130193331/https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |archive-date=2024-11-30 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Voorbereiding van die liggaam==
===Aanvanklike gebed===
Wanneer gehoor word dat die persoon gesterf het, word 'n gebed uit die Koeraan gewoonlik aangehaal: ''Voorwaar, ons is van Allah en tot Hom sal ons terugkeer'' (hoofstuk 2, vers 156).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Islamic Burial Practices &amp; Funerals |url=https://www.betterplaceforests.com/blog/islamic-burial-practices/ |access-date=2024-12-27 |website=www.betterplaceforests.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Die was===
Die afgestorwene se liggaam word deur familielede of individue van dieselfde geslag gewas. Die presiese manier of metode kan van plek tot plek of tyd tot tyd wissel, maar warm water moet gebruik word. Die was van die liggaam is 'n noodsaaklike rite van die profeet [[Mohammed]] en simboliseer fisieke en geestelike reiniging.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Rahman |first=Fazlur |title=Islamic methodology in history |year=1995 |pages=78-82}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 Volume 2, Book 23, Number 344-358] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last1=Abdel Haleem |first1=M. A. S. |title=The Qur'an |last2=Abdel Haleem |first2=M. A. S. |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-953595-8 |edition=2010 reprint with corrections |location=Oxford}}&lt;/ref&gt; 

Die ortodokse gebruik is om die ligaam 'n ongelyke getal kere te was (minstens een keer). 'n Lap word gebruik om sy ''awrah'' (dele van die liggaam wat volgens sjaria versteek moet bly) te bedek.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Nesa|first=Baduroon|title=The Washing and Shrouding of the Deceased|url=http://www.aljazeerah.info/Islam/Islamic%20subjects/2004%20subjects/May/The%20Washing%20and%20Shrouding%20of%20the%20Deceased.htm|work=Al-Jazeerah.nfo|publisher=Dr. Hassan Ali El-Najjar|access-date=17 February 2012}}&lt;/ref&gt;

===Die toedraai===
Nadat die liggaam gewas, is, word dit in 'n eenvoudige wit doek (bekend as 'n &quot;kafan&quot;) toegedraai. Dit word gedoen om die afgestorwene se waardigheid en privaatheid te respekteer. Die besonderhede van die ritueel, soos die materiaal, styl en kleur van die doek, kan van streek tot streek verskil.

As 'n Moesliem sonder famile of vriende sterf om die bad- en toedraairitueel uit te voer, doen ouer lede van die Moesliemgemeeenskap dit.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gatrad |first=A R |date=1994-08-20 |title=Muslim customs surrounding death, bereavement, postmortem examinations, and organ transplants |journal=BMJ |language=en |volume=309 |issue=6953 |pages=521–523 |doi=10.1136/bmj.309.6953.521 |issn=0959-8138 |pmc=2542725 |pmid=7848419}}&lt;/ref&gt;

==Begrafnisgebed en -diens==
Nadat die dood van iemand aangekondig is, kom die Moesliems van die gemeenskap byeen om te bid vir die vergifnis van die oorledene. Dit word genoem die ''Salat al-Janazah'' (&quot;begrafnisgebed&quot;).
[[Beeld:Funeral prayer Habibur Rahman Milon Dhaka National Press Club 2015-06-14 (PID-0059170).jpg|thumb|260px|'n Gebed by 'n begrafnis.]]

Ná die was, toedraai en gebed word die liggaam vir die begrafnis weggeneem. Die persoon word gewoonlik so gou as moontlik begrawe, verkieslik binne 24 uur ná sy dood, om die oorledene te eer en 'n onnodige vertraging te voorkom.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sachedina |first=Abdulaziz Abdulhussein |title=The Islamic roots of democratic pluralism |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532601-7 |location=Oxford New York}}&lt;/ref&gt; Dit hang egter dikwels van die tradisie af; Moesliems volg gewoonlik [[hadit]] vir die regte begrafnisprosedure.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fiqh-us-Sunnah, Volume 4: Burial |url=https://www.islamicstudies.info/subjects/fiqh/fiqh_us_sunnah/fus4_63.html |access-date=2024-04-24 |website=www.islamicstudies.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sahih Bukhari, Book 23: Funerals (Al-Janaa'iz) |url=https://www.iium.edu.my/deed/hadith/bukhari/023_sbt.html |access-date=2024-04-24 |website=www.iium.edu.my}}&lt;/ref&gt; In sommige tradisies mag net mans begrafnisdienste bywoon.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.368 Volume 2, Book 23, Number 368] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.368 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;

Die graf moet loodreg met die rigting van die kiebla (dus [[Mekka]]) wees. In Islam word nie doodskiste gebruik nie; in plaas daarvan word klippe of hout onder geplaas waar die liggaam sal lê. Die liggaam word op sy regtersy geplaas met die gesig in die rigting van die kiebla.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=al-Misri|first=Ahmad ibn Naqib|title=Reliance of the Traveler (red. en vert. Nuh Ha Mim Keller|publisher=Amana Publications|year=1994|pages=238–239|isbn=0-915957-72-8}}&lt;/ref&gt; Sodra die liggaam neergelê is, gooi elke begrafnisganger drie hande vol grond bo-op, terwyl hy of sy bid, om die graf te vul.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die graf is eenvoudig en geen grafsteen is nodig nie; 'n klein merker kan geplaas word om die begraafplek aan te dui.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esposito |first=John L. |title=What Everyone Needs to Know about Islam |date=2011 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-979413-3 |edition=2de |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Islamic funerals}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Islamic funeral}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Islam]]
[[Kategorie:Begrafnisse]]</text>
      <sha1>2j1hub8tu70wmohixwosa44ag9dkdp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362109</id>
      <parentid>3362107</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:53:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Klaar</comment>
      <origin>3362109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9692" sha1="aehzy4d5421an0co8lcrcisxz8t01o8" xml:space="preserve">{{Weesbladsy}}
[[Beeld:Equipment for washing and preparing bodies at Afaq khoja Mosque, Kashgar. 2010.jpg|thumb|260px|Toerusting vir die was en voor-bereiding van 'n liggaam in die Afaq khoja-moskee, Kashgar, [[Xinjiang]], [[China]] (2010).]]

'n '''Islamitiese begrafnis''', of '''djanaza''' ([[Arabies]]: جنازة, ''janāzah''), geskied volgens redelik spesifieke [[Islam]]itiese rites, hoewel dit onderworpe is aan streek- en gebruiksverskille. In alle gevalle vereis [[sjaria]] (Islamitiese godsdienswette) egter dat die persoon so gou moontlik begrawe word. Die oorledene word eers gewas en in 'n eenvoudige wit doek toegedraai. Dan word 'n begrafnisgebed (''Salat al-jinazah') uitgevoer. 

Verassing is streng verbode in Islam; die liggaam word sonder 'n kis begrawe, loodreg met die [[kiebla]]. Die kop kan ook na die kiebla gedraai word. Daar word drie dae lank gerou, buiten die weduwee, wat vier maande en tien dae lank rou.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Jahangir |first1=Mohmad S. |last2=Hamid |first2=Wasia |date=2022 |title=Mapping Mourning Among Muslims of Kashmir: Analysis of Religious Principles and Current Practices |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0030222820911544 |journal=OMEGA - Journal of Death and Dying |language=en |volume=84 |issue=3 |pages=725–745 |doi=10.1177/0030222820911544 |pmid=32164481 |issn=0030-2228|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Bioethics for clinicians: 21. Islamic bioethics: The cases, Case 1 |volume = 164|issue = 1|pages = 60–63|quote=Mutilation, and thus cremation, is strictly prohibited in Islam. |journal=Abdallah S. Daar and A. Khitamy |date=9 January 2001 |pmc = 80636|last1 = Daar|first1 = A. S.|last2 = Khitamy|first2 = A.|pmid = 11202669}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |title=Cremation Services |quote=In eastern religions such as Hinduism, Jainism, Sikhism and Buddhism cremation is mandated, while in Islam it is strictly forbidden. |access-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130193331/https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |archive-date=2024-11-30 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Voorbereiding van die liggaam==
===Aanvanklike gebed===
Wanneer gehoor word dat die persoon gesterf het, word 'n gebed uit die Koeraan gewoonlik aangehaal: ''Voorwaar, ons is van Allah en tot Hom sal ons terugkeer'' (hoofstuk 2, vers 156).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Islamic Burial Practices &amp; Funerals |url=https://www.betterplaceforests.com/blog/islamic-burial-practices/ |access-date=2024-12-27 |website=www.betterplaceforests.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Die was===
Die afgestorwene se liggaam word deur familielede of individue van dieselfde geslag gewas. Die presiese manier of metode kan van plek tot plek of tyd tot tyd wissel, maar warm water moet gebruik word. Die was van die liggaam is 'n noodsaaklike rite van die profeet [[Mohammed]] en simboliseer fisieke en geestelike reiniging.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Rahman |first=Fazlur |title=Islamic methodology in history |year=1995 |pages=78-82}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 Volume 2, Book 23, Number 344-358] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last1=Abdel Haleem |first1=M. A. S. |title=The Qur'an |last2=Abdel Haleem |first2=M. A. S. |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-953595-8 |edition=2010 reprint with corrections |location=Oxford}}&lt;/ref&gt; 

Die ortodokse gebruik is om die ligaam 'n ongelyke getal kere te was (minstens een keer). 'n Lap word gebruik om sy ''awrah'' (dele van die liggaam wat volgens sjaria versteek moet bly) te bedek.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Nesa|first=Baduroon|title=The Washing and Shrouding of the Deceased|url=http://www.aljazeerah.info/Islam/Islamic%20subjects/2004%20subjects/May/The%20Washing%20and%20Shrouding%20of%20the%20Deceased.htm|work=Al-Jazeerah.nfo|publisher=Dr. Hassan Ali El-Najjar|access-date=17 February 2012}}&lt;/ref&gt;

===Die toedraai===
Nadat die liggaam gewas, is, word dit in 'n eenvoudige wit doek (bekend as 'n &quot;kafan&quot;) toegedraai. Dit word gedoen om die afgestorwene se waardigheid en privaatheid te respekteer. Die besonderhede van die ritueel, soos die materiaal, styl en kleur van die doek, kan van streek tot streek verskil.

As 'n Moesliem sonder famile of vriende sterf om die bad- en toedraairitueel uit te voer, doen ouer lede van die Moesliemgemeeenskap dit.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gatrad |first=A R |date=1994-08-20 |title=Muslim customs surrounding death, bereavement, postmortem examinations, and organ transplants |journal=BMJ |language=en |volume=309 |issue=6953 |pages=521–523 |doi=10.1136/bmj.309.6953.521 |issn=0959-8138 |pmc=2542725 |pmid=7848419}}&lt;/ref&gt;

==Begrafnisgebed en -diens==
Nadat die dood van iemand aangekondig is, kom die Moesliems van die gemeenskap byeen om te bid vir die vergifnis van die oorledene. Dit word genoem die ''Salat al-Janazah'' (&quot;begrafnisgebed&quot;).
[[Beeld:Funeral prayer Habibur Rahman Milon Dhaka National Press Club 2015-06-14 (PID-0059170).jpg|thumb|260px|'n Gebed by 'n begrafnis.]]

Ná die was, toedraai en gebed word die liggaam vir die begrafnis weggeneem. Die persoon word gewoonlik so gou as moontlik begrawe, verkieslik binne 24 uur ná sy dood, om die oorledene te eer en 'n onnodige vertraging te voorkom.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sachedina |first=Abdulaziz Abdulhussein |title=The Islamic roots of democratic pluralism |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532601-7 |location=Oxford New York}}&lt;/ref&gt; Dit hang egter dikwels van die tradisie af; Moesliems volg gewoonlik [[hadit]] vir die regte begrafnisprosedure.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fiqh-us-Sunnah, Volume 4: Burial |url=https://www.islamicstudies.info/subjects/fiqh/fiqh_us_sunnah/fus4_63.html |access-date=2024-04-24 |website=www.islamicstudies.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sahih Bukhari, Book 23: Funerals (Al-Janaa'iz) |url=https://www.iium.edu.my/deed/hadith/bukhari/023_sbt.html |access-date=2024-04-24 |website=www.iium.edu.my}}&lt;/ref&gt; In sommige tradisies mag net mans begrafnisdienste bywoon.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.368 Volume 2, Book 23, Number 368] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.368 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;

Die graf moet loodreg met die rigting van die kiebla (dus [[Mekka]]) wees. In Islam word nie doodskiste gebruik nie; in plaas daarvan word klippe of hout onder geplaas waar die liggaam sal lê. Die liggaam word op sy regtersy geplaas met die gesig in die rigting van die kiebla.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=al-Misri|first=Ahmad ibn Naqib|title=Reliance of the Traveler (red. en vert. Nuh Ha Mim Keller|publisher=Amana Publications|year=1994|pages=238–239|isbn=0-915957-72-8}}&lt;/ref&gt; Sodra die liggaam neergelê is, gooi elke begrafnisganger drie hande vol grond bo-op, terwyl hy of sy bid, om die graf te vul.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die graf is eenvoudig en geen grafsteen is nodig nie; 'n klein merker kan geplaas word om die begraafplek aan te dui.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esposito |first=John L. |title=What Everyone Needs to Know about Islam |date=2011 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-979413-3 |edition=2de |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Rouproses==
Hartseer oor die dood van 'n geliefde en om te huil is normaal en aanvaarbaar.&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.391 Volume 2, Book 23, Number 391] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.391|date=2010-08-19}}&lt;/ref&gt; Volgens die [[Soenni]]-tradisie is die routydperk drie dae, maar vir die weduwee is dit vier maande en tien dae.&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.369 Volume 2, Book 23, Number 369–371] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.369 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html |title=CRCC: Center for Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts |access-date=2010-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.370 |archive-date=2010-08-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Rou in die Islam gaan gepaard met 'n toename in toewyding, die ontvang van besoekers, huldeblyke en roubeklag; helder klere en juwele word vermy in ooreenstemming met die Koeraan.&lt;ref&gt;Koeraan hoofstuk 2, vers234&lt;/ref&gt; 

In die Soenni-tradisie word verwag dat die rou waardig sal bly; 'n harde gehuil, 'n geskreeu, 'n geslaan op die bors en die skeur van klere word verbied. 

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Islamic funerals}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Islamic funeral}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Islam]]
[[Kategorie:Begrafnisse]]</text>
      <sha1>aehzy4d5421an0co8lcrcisxz8t01o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362112</id>
      <parentid>3362109</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T22:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Skakel</comment>
      <origin>3362112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9677" sha1="j7lwzzns98nflor40q4u4hajiz14upk" xml:space="preserve">[[Beeld:Equipment for washing and preparing bodies at Afaq khoja Mosque, Kashgar. 2010.jpg|thumb|260px|Toerusting vir die was en voor-bereiding van 'n liggaam in die Afaq khoja-moskee, Kashgar, [[Xinjiang]], [[China]] (2010).]]

'n '''Islamitiese begrafnis''', of '''djanaza''' ([[Arabies]]: جنازة, ''janāzah''), geskied volgens redelik spesifieke [[Islam]]itiese rites, hoewel dit onderworpe is aan streek- en gebruiksverskille. In alle gevalle vereis [[sjaria]] (Islamitiese godsdienswette) egter dat die persoon so gou moontlik begrawe word. Die oorledene word eers gewas en in 'n eenvoudige wit doek toegedraai. Dan word 'n begrafnisgebed (''Salat al-jinazah') uitgevoer. 

Verassing is streng verbode in Islam; die liggaam word sonder 'n kis begrawe, loodreg met die [[kiebla]]. Die kop kan ook na die kiebla gedraai word. Daar word drie dae lank gerou, buiten die weduwee, wat vier maande en tien dae lank rou.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Jahangir |first1=Mohmad S. |last2=Hamid |first2=Wasia |date=2022 |title=Mapping Mourning Among Muslims of Kashmir: Analysis of Religious Principles and Current Practices |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0030222820911544 |journal=OMEGA - Journal of Death and Dying |language=en |volume=84 |issue=3 |pages=725–745 |doi=10.1177/0030222820911544 |pmid=32164481 |issn=0030-2228|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Bioethics for clinicians: 21. Islamic bioethics: The cases, Case 1 |volume = 164|issue = 1|pages = 60–63|quote=Mutilation, and thus cremation, is strictly prohibited in Islam. |journal=Abdallah S. Daar and A. Khitamy |date=9 January 2001 |pmc = 80636|last1 = Daar|first1 = A. S.|last2 = Khitamy|first2 = A.|pmid = 11202669}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |title=Cremation Services |quote=In eastern religions such as Hinduism, Jainism, Sikhism and Buddhism cremation is mandated, while in Islam it is strictly forbidden. |access-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130193331/https://rogersfrankfort.com/18/Cremation-Services.html |archive-date=2024-11-30 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Voorbereiding van die liggaam==
===Aanvanklike gebed===
Wanneer gehoor word dat die persoon gesterf het, word 'n gebed uit die Koeraan gewoonlik aangehaal: ''Voorwaar, ons is van Allah en tot Hom sal ons terugkeer'' (hoofstuk 2, vers 156).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-06-16 |title=Islamic Burial Practices &amp; Funerals |url=https://www.betterplaceforests.com/blog/islamic-burial-practices/ |access-date=2024-12-27 |website=www.betterplaceforests.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Die was===
Die afgestorwene se liggaam word deur familielede of individue van dieselfde geslag gewas. Die presiese manier of metode kan van plek tot plek of tyd tot tyd wissel, maar warm water moet gebruik word. Die was van die liggaam is 'n noodsaaklike rite van die profeet [[Mohammed]] en simboliseer fisieke en geestelike reiniging.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Rahman |first=Fazlur |title=Islamic methodology in history |year=1995 |pages=78-82}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 Volume 2, Book 23, Number 344-358] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.344 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last1=Abdel Haleem |first1=M. A. S. |title=The Qur'an |last2=Abdel Haleem |first2=M. A. S. |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-953595-8 |edition=2010 reprint with corrections |location=Oxford}}&lt;/ref&gt; 

Die ortodokse gebruik is om die ligaam 'n ongelyke getal kere te was (minstens een keer). 'n Lap word gebruik om sy ''awrah'' (dele van die liggaam wat volgens sjaria versteek moet bly) te bedek.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Nesa|first=Baduroon|title=The Washing and Shrouding of the Deceased|url=http://www.aljazeerah.info/Islam/Islamic%20subjects/2004%20subjects/May/The%20Washing%20and%20Shrouding%20of%20the%20Deceased.htm|work=Al-Jazeerah.nfo|publisher=Dr. Hassan Ali El-Najjar|access-date=17 February 2012}}&lt;/ref&gt;

===Die toedraai===
Nadat die liggaam gewas, is, word dit in 'n eenvoudige wit doek (bekend as 'n &quot;kafan&quot;) toegedraai. Dit word gedoen om die afgestorwene se waardigheid en privaatheid te respekteer. Die besonderhede van die ritueel, soos die materiaal, styl en kleur van die doek, kan van streek tot streek verskil.

As 'n Moesliem sonder famile of vriende sterf om die bad- en toedraairitueel uit te voer, doen ouer lede van die Moesliemgemeeenskap dit.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gatrad |first=A R |date=1994-08-20 |title=Muslim customs surrounding death, bereavement, postmortem examinations, and organ transplants |journal=BMJ |language=en |volume=309 |issue=6953 |pages=521–523 |doi=10.1136/bmj.309.6953.521 |issn=0959-8138 |pmc=2542725 |pmid=7848419}}&lt;/ref&gt;

==Begrafnisgebed en -diens==
Nadat die dood van iemand aangekondig is, kom die Moesliems van die gemeenskap byeen om te bid vir die vergifnis van die oorledene. Dit word die [[Salat al-Djanaza]] (&quot;begrafnisgebed&quot;) genoem.
[[Beeld:Funeral prayer Habibur Rahman Milon Dhaka National Press Club 2015-06-14 (PID-0059170).jpg|thumb|260px|'n Gebed by 'n begrafnis.]]

Ná die was, toedraai en gebed word die liggaam vir die begrafnis weggeneem. Die persoon word gewoonlik so gou as moontlik begrawe, verkieslik binne 24 uur ná sy dood, om die oorledene te eer en 'n onnodige vertraging te voorkom.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Sachedina |first=Abdulaziz Abdulhussein |title=The Islamic roots of democratic pluralism |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532601-7 |location=Oxford New York}}&lt;/ref&gt; Dit hang egter dikwels van die tradisie af; Moesliems volg gewoonlik [[hadit]] vir die regte begrafnisprosedure.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fiqh-us-Sunnah, Volume 4: Burial |url=https://www.islamicstudies.info/subjects/fiqh/fiqh_us_sunnah/fus4_63.html |access-date=2024-04-24 |website=www.islamicstudies.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sahih Bukhari, Book 23: Funerals (Al-Janaa'iz) |url=https://www.iium.edu.my/deed/hadith/bukhari/023_sbt.html |access-date=2024-04-24 |website=www.iium.edu.my}}&lt;/ref&gt; In sommige tradisies mag net mans begrafnisdienste bywoon.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.368 Volume 2, Book 23, Number 368] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.368 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;

Die graf moet loodreg met die rigting van die kiebla (dus [[Mekka]]) wees. In Islam word nie doodskiste gebruik nie; in plaas daarvan word klippe of hout onder geplaas waar die liggaam sal lê. Die liggaam word op sy regtersy geplaas met die gesig in die rigting van die kiebla.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=al-Misri|first=Ahmad ibn Naqib|title=Reliance of the Traveler (red. en vert. Nuh Ha Mim Keller|publisher=Amana Publications|year=1994|pages=238–239|isbn=0-915957-72-8}}&lt;/ref&gt; Sodra die liggaam neergelê is, gooi elke begrafnisganger drie hande vol grond bo-op, terwyl hy of sy bid, om die graf te vul.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Die graf is eenvoudig en geen grafsteen is nodig nie; 'n klein merker kan geplaas word om die begraafplek aan te dui.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Esposito |first=John L. |title=What Everyone Needs to Know about Islam |date=2011 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-979413-3 |edition=2de |location=Oxford}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==Rouproses==
Hartseer oor die dood van 'n geliefde en om te huil is normaal en aanvaarbaar.&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.391 Volume 2, Book 23, Number 391] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.391|date=2010-08-19}}&lt;/ref&gt; Volgens die [[Soenni]]-tradisie is die routydperk drie dae, maar vir die weduwee is dit vier maande en tien dae.&lt;ref&gt;Sahih Muslim [http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.369 Volume 2, Book 23, Number 369–371] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.369 |date=2010-08-19 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html |title=CRCC: Center for Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts |access-date=2010-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819123140/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/hadith/bukhari/023.sbt.html#002.023.370 |archive-date=2010-08-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Rou in die Islam gaan gepaard met 'n toename in toewyding, die ontvang van besoekers, huldeblyke en roubeklag; helder klere en juwele word vermy in ooreenstemming met die Koeraan.&lt;ref&gt;Koeraan hoofstuk 2, vers234&lt;/ref&gt; 

In die Soenni-tradisie word verwag dat die rou waardig sal bly; 'n harde gehuil, 'n geskreeu, 'n geslaan op die bors en die skeur van klere word verbied. 

==Verwysings==
{{Verwysings|3}}

==Skakels==
{{CommonsKategorie-inlyn|Islamic funerals}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Islamic funeral}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Islam]]
[[Kategorie:Begrafnisse]]</text>
      <sha1>j7lwzzns98nflor40q4u4hajiz14upk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Council on American-Islamic Relations</title>
    <ns>0</ns>
    <id>574177</id>
    <revision>
      <id>3362185</id>
      <parentid>3332429</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T06:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3362185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103061" sha1="3ehck9ea2g65h27w3qkysu7qzcktldg" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Amerikaanse Moslem-voorspraakgroep}}

Die '''Council on American-Islamic Relations''' ('''CAIR''') is 'n Amerikaanse [[Moslem]]-[[burgerregte]]- en voorspraakgroep wat hom op Moslem-aktivisme toespits.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.civilrightsproject.ucla.edu/resources/civil-rights-organizations|titel=Civil Rights Organizations — The Civil Rights Project at UCLA|webwerf=The Civil Rights Project (UCLA)|besoekdatum=28 November 2016|argiefdatum=4 Augustus 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170804214723/https://www.civilrightsproject.ucla.edu/resources/civil-rights-organizations|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.citypages.com/news/mystery-letter-to-civil-rights-group-threatens-eradication-of-islam-7641820 |titel=Mystery letter to civil rights group threatens eradication of Islam |voornaam=Susan |van=Du |webwerf=City Pages |besoekdatum=28 November 2016 |argiefdatum=28 November 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20161128134046/http://www.citypages.com/news/mystery-letter-to-civil-rights-group-threatens-eradication-of-islam-7641820 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.c-span.org/organization/?31310/Council-AmericanIslamic-Relations|titel=Council on American-Islamic Relations (CAIR) on the C-SPAN Networks|webwerf=C-SPAN|besoekdatum=10 Oktober 2020|argiefdatum=30 Oktober 2020|argief-url=https://web.archive.org/web/20201030203502/https://www.c-span.org/organization/?31310/Council-AmericanIslamic-Relations|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/cair-280-delegates-lobby-congress-on-historic-first-national-muslim-advocacy-day-300064951.html|titel=CAIR: 280 Delegates Lobby Congress on 'Historic' First National Muslim Advocacy Day|outeur=Council on American-Islamic Relations|besoekdatum=20 Oktober 2015|argiefdatum=1 Desember 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20171201081103/https://www.prnewswire.com/news-releases/cair-280-delegates-lobby-congress-on-historic-first-national-muslim-advocacy-day-300064951.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://progressive.org/dispatches/what-you-can-do-council-on-american-islamic-relations/|outeur=Oliver Ortega|titel=What You Can Do: Council on American-Islamic Relations|datum=2 Februarie 2017|tydskrif=The Progressive|besoekdatum=10 Oktober 2020|argiefdatum=10 Oktober 2020|argief-url=https://web.archive.org/web/20201010220447/https://progressive.org/dispatches/what-you-can-do-council-on-american-islamic-relations/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Sy hoofkwartier is op Capitol Hill in [[Washington, D.C.]], en dit het streekkantore regoor die land. Deur burgerregte-optrede, mediabetrekkinge, burgerlike betrokkenheid en onderrig bevorder CAIR maatskaplike, regs- en politieke aktivisme onder Moslems in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]].&lt;ref&gt;{{Verwys vaktydskrif |van=Aoude |voornaam=Safia |titel=Islam Matters – How the Council on American Islamic Relations (CAIR) promotes the legitimacy of American Muslims |url=https://www.academia.edu/30645327 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250126103319/https://www.academia.edu/30645327 |argiefdatum=26 Januarie 2025 |url-status=lewendig |vaktydskrif=Universiteit van Kopenhagen |via=Academia.edu}}&lt;/ref&gt;

Die organisasie is in Junie 1994 deur Omar Ahmad gestig.&lt;ref name=&quot;nimer&quot;&gt;{{Verwys boek|van=Nimer|voornaam=Mohamed|titel=The North American Muslim Resource Guide: Muslim Community Life in the United States and Canada|uitgewer=Taylor &amp; Francis|jaar=2002|bladsy=133|isbn=978-0-415-93728-3|url=https://books.google.com/books?id=oL3ywNT--d4C&amp;dq=%22cair%22+relations&amp;pg=PA133|argief-url=https://web.archive.org/web/20230917211856/https://books.google.com/books?id=oL3ywNT--d4C&amp;dq=%22cair%22+relations&amp;pg=PA133|argiefdatum=17 September 2023|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Nihad Awad is die uitvoerende direkteur en Ibrahim Hooper die nasionale kommunikasiedirekteur. Roula Allouch is die voorsitter en Ibrahim Mossallam die visepresident van die direksie.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.cair-ny.org/meet-the-team|titel=Staff|datum=2022|uitgewer=CAIR-NY|besoekdatum=20 November 2023|argiefdatum=21 November 2023|argief-url=https://web.archive.org/web/20231121021733/https://www.cair-ny.org/meet-the-team|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Geskiedenis ==
=== Vroeë jare (1994-2001) ===
CAIR se eerste kantoor was in Washington, D.C., waar sy huidige hoofkwartier op Capitol Hill ook staan. Die stigting was deels 'n reaksie op die rolprent ''True Lies'', wat Arabiese en Moslem-groepe gekritiseer het omdat dit Arabiese en Moslem-booswigte gestereotipeer het.&lt;ref name=&quot;shaheen&quot;&gt;{{Verwys boek|van=Shaheen|voornaam=Jack|titel=Reel Bad Arabs: How Hollywood Vilifies a People|uitgewer=Olive Branch Press|jaar=2001|isbn=1-56656-388-7}}&lt;/ref&gt; Die kantore het 'n maand voor die rolprent se vrystelling geopen. CAIR se eerste voorspraakveldtog was 'n reaksie op 'n aanstootlike wenskaart wat die woord &quot;[[Sjia|Sjiïet]]&quot; vir menslike uitwerpsels gebruik het. CAIR het 'n landwye veldtog gelei en aktiviste gebruik om die wenskaartmaatskappy onder druk te plaas, wat die kaart uiteindelik van die mark onttrek het.&lt;ref name=&quot;nimer&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=http://www.islamicvoice.com/july.2000/news.htm|titel=News, July 2000|werk=Islamic Voice|besoekdatum=19 Maart 2011|argief-url=https://web.archive.org/web/20101112204332/http://www.islamicvoice.com/july.2000/news.htm|argiefdatum=12 November 2010|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys vaktydskrif|van=Noakes|voornaam=Greg|titel=CAIR Counters Anti-Islam Card|vaktydskrif=Washington Report on Middle East Affairs|jaar=1994|bladsye=62-64}}&lt;/ref&gt;

In 1995 het CAIR sy eerste saak van [[hidjab]]-diskriminasie hanteer, waarin 'n Moslem-werknemer die reg ontsê is om die hidjab te dra. Dié soort klagte het een van die algemeenste geword wat CAIR se burgerregte-afdeling ontvang.&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van1=Haddad|voornaam1=Yvonne Yazbeck|van2=Smith|voornaam2=Jane I.|titel=Muslim Minorities in the West: Visible and Invisible|uitgewer=Rowman Altamira|jaar=2002|bladsy=35|isbn=0-7591-0218-X|url=https://books.google.com/books?id=x03mFxZTv44C&amp;dq=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PA57|besoekdatum=30 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20230917211855/https://books.google.com/books?id=x03mFxZTv44C&amp;dq=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PA57|argiefdatum=17 September 2023|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=w2rc0RI7EqYC |argief-url=https://web.archive.org/web/20251026141014/https://books.google.com/books?id=w2rc0RI7EqYC |argiefdatum=26 Oktober 2025 |url-status=lewendig |titel=The Arab Americans |voornaam=Randa A. |van=Kayyali |datum=2006 |uitgewer=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-33219-7 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys boek|url=https://archive.org/details/muslimwomeniname00hadd|url-toegang=registrasie|aanhaling=cair Council on American-Islamic Relations.|titel=Muslim Women in America: The Challenge of Islamic Identity Today|voornaam1=Yvonne|van1=Yazbeck Haddad|voornaam2=Jane I.|van2=Smith|voornaam3=Kathleen M.|van3=Moore|bladsy=40|uitgewer=Oxford University Press|plek=VSA|jaar=2006|isbn=978-0-19-517783-1|besoekdatum=20 November 2009}}&lt;/ref&gt;

Ná die [[Oklahoma City-bomaanval|bomaanval]] op die Murrah-federale gebou in [[Oklahoma City]] op 19 April 1995 het CAIR sy voorspraakwerk voortgesit. Ná die aanval is Amerikaanse Moslems aan 'n oplewing in teistering en diskriminasie onderwerp, waaronder 'n landwye toename in haatmisdade;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Arab-Americans Suffer Hatred after Bombing|koerant=Chicago Sun-Times|datum=13 Mei 1995}}&lt;/ref&gt; in die dae onmiddellik ná die bomaanval is 222 haatmisdade teen Moslems landwyd aangemeld.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Roper|voornaam=Richard|titel=Media Stumble Badly in Rush to Judgment|datum=24 April 1995|werk=Chicago Sun-Times|url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-4280818.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20140611024000/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4280818.html|argiefdatum=11 Junie 2014|via=HighBeam Research|url-status=toegeëien|url-toegang=intekening}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |van=Brooke |voornaam=James |titel=Attacks on U.S. Muslims Surge Even as Their Faith Takes Hold |datum=28 Augustus 1995 |koerant=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1995/08/28/us/attacks-on-us-muslims-surge-even-as-their-faith-takes-hold.html |besoekdatum=10 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210308163059/https://www.nytimes.com/1995/08/28/us/attacks-on-us-muslims-surge-even-as-their-faith-takes-hold.html |argiefdatum=8 Maart 2021 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Vir sy pogings om die publiek oor Islam en godsdiensvooroordeel in Amerika in te lig, het die bomaanval CAIR nasionale statuur gegee. Sy verslag het op 28 Augustus 1995 op die voorblad van ''[[The New York Times]]'' verskyn en is daarna op ''ABC World News Tonight'' vermeld.&lt;ref name=&quot;nimer&quot; /&gt;

In 1996 het CAIR &quot;CAIR-NET&quot; begin, 'n leesalleen-e-posposlys wat Amerikaanse Moslems moes help om anti-Moslem-vooroordeel in die Verenigde State en [[Kanada]] te identifiseer en te beveg. CAIR-NET het beskrywings van nuus, vooroordeelvoorvalle, haatspraak en haatmisdade bevat, dikwels gevolg deur inligting oor wie lesers kon kontak om die oplossing van 'n saak te beïnvloed.&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van=Smith|voornaam=Jane|titel=Islam in America|plek=New York|uitgewer=Columbia University Press|jaar=1999}}&lt;/ref&gt; CAIR het ook in 1996 sy eerste kiesersregistrasieveldtog gehou. Dit moedig steeds aktiewe politieke deelname deur Amerikaanse Moslems aan sodat hulle politieke kandidate en verkose verteenwoordigers gereelder kan aanspreek.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Wilgoren|voornaam=Debbi|titel=Making Muslim Voices Heard: To Promote the Vote, Leaders Provide Answers and Forms|koerant=The Washington Post|datum=14 September 1996|bladsy=B01}}&lt;/ref&gt;

In 1996 het CAIR 'n verslag, ''The Usual Suspects'', oor sy siening van anti-Moslem-retoriek in die media ná die neerstorting van TWA-vlug 800 gepubliseer. Sy navorsing het getoon dat die terme &quot;Moslem&quot; en &quot;Arabier&quot; in die 48 uur ná die neerstorting 138 keer in berigte van [[Reuters]], United Press International en Associated Press oor die voorval gebruik is. Die amptelike verslag van die Amerikaanse Nasionale Vervoerveiligheidsraad het gesê die neerstorting is heel waarskynlik deur meganiese faling veroorsaak.&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van=Nimer|voornaam=Mohamed|titel=The North American Muslim Resource Guide: Muslim Community Life in the United States and Canada|uitgewer=Taylor &amp; Francis|jaar=2002|bladsy=134|isbn=978-0-415-93728-3|url=https://books.google.com/books?id=oL3ywNT--d4C&amp;dq=cair+relations+council&amp;pg=PA133|besoekdatum=9 Desember 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20230917211855/https://books.google.com/books?id=oL3ywNT--d4C&amp;dq=cair+relations+council&amp;pg=PA133|argiefdatum=17 September 2023|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 1997 het CAIR teen die vervaardiging van [[Nike]]-tekkies met 'n ontwerp op die hakskeen wat soos die Arabiese woord vir &quot;Allah&quot; gelyk het, beswaar gemaak.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Nike Recalls Disputed Logo|koerant=The Cincinnati Enquirer|datum=25 Junie 1997|url=http://www.enquirer.com/editions/1997/06/25/bus_nike.html|besoekdatum=24 Oktober 2011|argief-url=https://web.archive.org/web/20240510020734/https://www.cincinnati.com/|argiefdatum=10 Mei 2024|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; As deel van 'n ooreenkoms tussen CAIR-amptenare en Nike-verteenwoordigers het Nike by die Moslemgemeenskap verskoning gevra, die produkte met die ontwerp teruggeroep, 'n ondersoek na die ontstaan van die logo begin en 'n aantal kinderspeelparke naby sommige Islamitiese sentrums in Amerika gebou.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Nike and Islamic group end logo logjam|uitgewer=[[CNN]]|datum=21 November 1998|url=http://articles.cnn.com/1998-11-21/us/9811_21_nike.islamic_1_nihad-awad-playgrounds-cair?_s=PM:US|besoekdatum=9 Desember 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20111112111846/http://articles.cnn.com/1998-11-21/us/9811_21_nike.islamic_1_nihad-awad-playgrounds-cair?_s=PM%3AUS|argiefdatum=12 November 2011|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Omdat sommige Moslems beeldende voorstellings van [[Mohammed]] as godslasterlik beskou, het CAIR in 1997 aan die hoofregter van die Amerikaanse Hooggeregshof, William Rehnquist, geskryf en gevra dat die gebeeldhoude voorstelling van Mohammed op die noordelike fries binne die hooggeregshofgebou verwyder of afgeskuur word. Die hof het CAIR se versoek van die hand gewys.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Supreme Court Frieze Brings Objection|koerant=The Washington Post|datum=8 Maart 1997|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/supcourt/stories/sculpture.htm|argief-url=https://web.archive.org/web/20170904200316/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/longterm/supcourt/stories/sculpture.htm|argiefdatum=4 September 2017|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=How the &quot;ban&quot; on images of Muhammad came to be |tydskrif=Newsweek |datum=19 Januarie 2015 |url=http://www.newsweek.com/how-ban-images-muhammad-came-be-300491 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150122013112/http://www.newsweek.com/how-ban-images-muhammad-came-be-300491 |argiefdatum=22 Januarie 2015 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Ná 11 September (2001-2006) ===
In Oktober 2001 het CAIR hom teen die Amerikaanse inval in [[Afghanistan]] ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|aanvalle van 11 September]] verset.&lt;ref&gt;{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=Bp6kj6SbgtYC&amp;q=cair+%22random+house%22+%22Council+on+American+Islamic+Relations%22&amp;pg=PA71 |van1=Frum |voornaam1=David |van2=Perle |voornaam2=Richard |titel=An End to Evil: How to Win the War on Terror |uitgewer=Random House |jaar=2004 |isbn=978-0-345-47717-0 |besoekdatum=11 Oktober 2020 |argiefdatum=3 Februarie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220203075036/https://books.google.com/books?id=Bp6kj6SbgtYC&amp;q=cair+%22random+house%22+%22Council+on+American+Islamic+Relations%22&amp;pg=PA71 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Teen Januarie 2002, vier maande ná die aanvalle, het CAIR gesê dat dit 1&amp;nbsp;658 berigte van diskriminasie, profilering, teistering en fisieke aanrandings teen mense wat Arabies of Moslem voorkom, ontvang het, wat 'n verdriedubbeling teenoor die voorafgaande jaar was. Die berigte het slae, doodsdreigings, mishandeling deur die polisie en diskriminasie deur werkgewers en lugrederye ingesluit.&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van=Cole|voornaam=David|titel=Enemy Aliens|plek=New York|uitgewer=The New Press|jaar=2003|bladsy=47}}&lt;/ref&gt;

'n CAIR-inisiatief wat deels deur 'n skenking van $500&amp;nbsp;000 van die Saoedi-Arabiese prins Al-Waleed bin Talal bin Abdul Aziz Al Saud befonds is, het stelle van 18 boeke en bande deur Moslem- en nie-Moslem-skrywers oor Islamitiese geskiedenis en gebruike, sowel as 'n Engelse vertaling van die [[Koran]], aan openbare biblioteke gestuur.&lt;ref name=&quot;tro&quot;&gt;{{Verwys boek|url=https://books.google.com/books?id=dYSdmKGJreEC&amp;q=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PA30|van=Tobin|voornaam=Gary A.|jaar=2008|titel=The Trouble with Textbooks: Distorting History and Religion|uitgewer=Lexington Books|isbn=978-0-7391-3094-0|besoekdatum=19 April 2016|argiefdatum=10 Mei 2024|argief-url=https://web.archive.org/web/20240510020726/https://books.google.com/books?id=dYSdmKGJreEC&amp;q=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PA30|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 2005 het CAIR die gesamentlike vrystelling van 'n [[fatwa]] deur 344 Amerikaanse Moslem-organisasies, moskees en imams landwyd gekoördineer, wat gelui het: &quot;Islam veroordeel godsdiensekstremisme en die gebruik van geweld teen onskuldige lewens ten sterkste. Daar is geen regverdiging vir ekstremisme of terrorisme in Islam nie. Om burgerlikes se lewe en eiendom deur selfmoordbomaanvalle of enige ander aanvalsmetode te teiken is ''haram'' of verbode, en diegene wat hierdie barbaarse dade pleeg, is misdadigers en nie [[martelaar|martelare]] nie.&quot; Die fatwa het gedeeltes uit die Koran en die hadith aangehaal wat geweld teen onskuldige mense en onreg verbied, en is deur die Fiqh Council of North America onderteken.&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van1=Shienbaum|voornaam1=Kim Ezra|van2=Hasan|voornaam2=Jamal|jaar=2006|titel=Beyond Jihad: Critical Voices from Inside Islam|uitgewer=Academica Press|bladsy=xxi|isbn=978-1-933146-19-5|url=https://books.google.com/books?id=RlzoCz83O7IC&amp;dq=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PT20|besoekdatum=30 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20230917211856/https://books.google.com/books?id=RlzoCz83O7IC&amp;dq=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PT20|argiefdatum=17 September 2023|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Ook in 2005, ná die twis oor die ontheiliging van die Koran by die Guantánamo Bay-aanhoudingskamp, het CAIR 'n &quot;Explore the Quran&quot;-veldtog begin wat daarop gemik was om gratis eksemplare van die Koran aan enigiemand wat dit aanvra, te verskaf.&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van=Tariq Ghazi|voornaam=Muhammad|jaar=2006|titel=The Cartoons Cry|uitgewer=AuthorHouse|bladsy=119|isbn=978-1-4259-4764-4|url=https://books.google.com/books?id=FxZ2oS7tNX0C&amp;dq=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PA137|besoekdatum=30 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20230917211856/https://books.google.com/books?id=FxZ2oS7tNX0C&amp;dq=cair+%22Council+on+American-Islamic+Relations%22&amp;pg=PA137|argiefdatum=17 September 2023|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In Junie 2006 het CAIR 'n projek van $50&amp;nbsp;miljoen aangekondig om 'n beter begrip van Islam en Moslems in die Verenigde State te skep ($10&amp;nbsp;miljoen per jaar vir vyf jaar). Die projek sou deur Paul Findley, 'n voormalige Amerikaanse kongreslid, gelei word.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|outeur=Javid Hassan|titel=Media Campaign in US to Dispel Islamophobia|url=http://www.arabnews.com/?article=84122|koerant=Arab News|datum=21 Junie 2006|besoekdatum=25 November 2006|argiefdatum=30 September 2007|argief-url=https://web.archive.org/web/20070930202349/http://www.arabnews.com/?article=84122|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Ook in 2006 het CAIR 'n groep verteenwoordigers na [[Irak]] gestuur om ontvoerders te vra om die Amerikaanse joernalis Jill Carroll vry te laat.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/01/21/iraq.journalist/|titel=U.S. Muslim group in Baghdad to plead for hostage|uitgewer=[[CNN]]|datum=22 Januarie 2006|besoekdatum=30 Januarie 2017|argiefdatum=2 Februarie 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170202072112/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/01/21/iraq.journalist/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Carroll is uiteindelik ongedeerd vrygelaat.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5311197|titel=Kidnapped American Reporter Jill Carroll Freed|uitgewer=[[NPR]]|datum=30 Maart 2006|besoekdatum=5 April 2018|argiefdatum=22 April 2018|argief-url=https://web.archive.org/web/20180422062334/https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5311197|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In Desember 2006 het die Kaliforniese senator Barbara Boxer 'n &quot;sertifikaat van prestasie&quot; wat oorspronklik aan die voormalige CAIR-amptenaar Basim Elkarra toegeken is, teruggetrek nadat haar personeel CAIR ondersoek het en sy oor sommige van CAIR se vorige verklarings en optrede bekommerd geraak het, en ook oor verklarings deur sommige wetstoepassingsamptenare dat dit hulp aan internasionale terreurgroepe verskaf.&lt;ref name=&quot;tro&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|voornaam1=Michael|van1=Isikoff|voornaam2=Mark|van2=Hosenball|titel=CAIR Play|werk=Newsweek|datum=29 Desember 2006|url=http://www.newsweek.com/id/44338/page/1|besoekdatum=30 Desember 2006|argiefdatum=3 Desember 2008|argief-url=https://web.archive.org/web/20081203133220/http://www.newsweek.com/id/44338/page/1|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Die Holy Land Foundation-saak (2007) ===
In 2007 is CAIR, saam met 245 ander, deur Amerikaanse federale aanklaers op 'n lys van onaangeklaagde mede-samesweerders of mede-deelnemers in 'n saak oor die befondsing van [[Hamas]] deur die Holy Land Foundation genoem,&lt;ref name=&quot;nysun&quot;&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.nysun.com/national/islamic-groups-named-in-hamas-funding-case/55778/|titel=Islamic Groups Named in Hamas Funding Case|van=Gerstein|voornaam=Josh|datum=4 Junie 2007|koerant=The New York Sun|besoekdatum=10 November 2009|argiefdatum=18 Oktober 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20091018073436/http://www.nysun.com/national/islamic-groups-named-in-hamas-funding-case/55778|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; wat in 2009 veroorsaak het dat die [[Federal Bureau of Investigation|FBI]] weens dié aanwysing opgehou het om buite strafregtelike ondersoeke met CAIR saam te werk.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=FBI Cuts Ties With CAIR Following Terror Financing Trial |uitgewer=Fox News |datum=30 Januarie 2009 |url=http://www.foxnews.com/politics/2009/01/30/fbi-cuts-ties-cair-following-terror-financing-trial/ |besoekdatum=29 November 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20121116093328/http://www.foxnews.com/politics/2009/01/30/fbi-cuts-ties-cair-following-terror-financing-trial/ |argiefdatum=16 November 2012 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; CAIR is nooit van 'n misdaad aangekla nie, en dit het gekla dat die aanwysing sy reputasie geskaad het.&lt;ref name=&quot;politico-regte&quot; /&gt;

Die Verenigde State het in Mei 2007 'n aksie teen die Holy Land Foundation, destyds die grootste Moslem-liefdadigheidsorganisasie in die Verenigde State,&lt;ref name=&quot;mistrial&quot; /&gt; ingestel omdat dit geld aan Hamas verskaf het, en federale aanklaers het pleitstukke ingedien. Saam met 245 ander organisasies het die aanklaers CAIR (en sy ere-voorsitter, Omar Ahmad),&lt;ref name=&quot;nysun&quot; /&gt; die Islamic Society of North America (die grootste Moslem-sambreelorganisasie in die Verenigde State), die Muslim American Society en die North American Islamic Trust openbaar as onaangeklaagde mede-samesweerders of mede-deelnemers gelys, 'n regsaanwysing wat aanklaers om verskeie redes kan gebruik, waaronder toekennings van immuniteit, pragmatiese oorwegings en bewysregtelike bekommernisse. Hoewel die vermelding as mede-samesweerder nie beteken dat CAIR van enige misdaad aangekla is nie, was die organisasie bekommerd dat die etiket dit vir altyd sou besmet.&lt;ref name=&quot;NationalLawyers&quot;&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.nytimes.com/2007/08/16/us/16charity.html |titel=Muslim Groups Oppose a List of 'Co-Conspirators' |van=MacFarquhar |voornaam=Neil |datum=16 Augustus 2007 |koerant=The New York Times |besoekdatum=21 Januarie 2010 |argiefdatum=25 April 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090425123129/https://www.nytimes.com/2007/08/16/us/16charity.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die verhoor van die Holy Land Foundation is op 22 Oktober 2007 nietig verklaar.&lt;ref name=&quot;mistrial&quot;&gt;{{Verwys nuus|titel=Judge declares mistrial in Muslim charity case|url=https://www.nytimes.com/2007/10/22/world/americas/22iht-22holy.8005339.html|datum=22 Oktober 2007|werk=The New York Times|besoekdatum=15 Februarie 2017|argiefdatum=2 Februarie 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170202071240/http://www.nytimes.com/2007/10/22/world/americas/22iht-22holy.8005339.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Al die beskuldigdes is met die hernude verhoor in 2008 skuldig bevind.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/25charity.html |titel=Five Convicted in Terrorism Financing Trial |werk=The New York Times |datum=24 November 2008 |besoekdatum=15 Februarie 2017 |argiefdatum=22 Februarie 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170222070935/https://www.nytimes.com/2008/11/25/us/25charity.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 2008 het die FBI sy jarelange verhouding met CAIR beëindig. Amptenare het gesê die besluit het gevolg op die skuldigbevinding van die Holy Land Foundation se direkteure omdat hulle miljoene dollars na Hamas gekanaliseer het, op onthullings dat Nihad Awad aan beplanningsvergaderings met die stigting deelgeneem het, en op CAIR se versuim om besonderhede van sy bande met Hamas te verskaf.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=http://kyl.senate.gov/record.cfm?id=308555|titel=Inquire about Recent FBI Decision to Sever Ties with Islamic Group|van=Kyl|voornaam=Jon|datum=24 Februarie 2009|uitgewer=Amerikaanse Senaat|besoekdatum=10 November 2009|url-status=dood|argief-url=https://web.archive.org/web/20091103233000/http://kyl.senate.gov/record.cfm?id=308555|argiefdatum=3 November 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=FBI severed contacts with CAIR in last days of Bush administration |url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/WTARC/2009/ss_saudi0098_02_03.asp |webwerf=World Tribune |datum=3 Februarie 2009 |besoekdatum=19 Maart 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20111218181047/http://www.worldtribune.com/worldtribune/WTARC/2009/ss_saudi0098_02_03.asp |argiefdatum=18 Desember 2011 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Tydens 'n hernude verhoor van die saak in 2008 het die FBI-spesiale agent Lara Burns CAIR 'n &quot;dekmantelorganisasie vir Hamas&quot; genoem.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Trahan|voornaam=Jason|datum=14 Oktober 2008|titel=Judge due to rule on Holy Land defense evidence challenge|koerant=The Dallas Morning News|url=http://www.islamdaily.org/en/charities/6843.judge-due-to-rule-on-holy-land-defense-challenge.htm|argief-url=https://web.archive.org/web/20150128164602/http://www.islamdaily.org/en/charities/6843.judge-due-to-rule-on-holy-land-defense-challenge.htm|argiefdatum=28 Januarie 2015|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2009 het die FBI se kantoor in Washington alle veldkantore opdrag gegee om bande met CAIR te verbreek, en die verbod het tot in die Obama-administrasie voortgeduur.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |van=Abrams |voornaam=Joseph |datum=30 Januarie 2009 |titel=FBI Cuts Ties With CAIR Following Terror Financing Trial |uitgewer=Fox News |url=http://www.foxnews.com/politics/2009/01/30/fbi-cut-ties-cair-following-terror-financing-trial/ |besoekdatum=3 Desember 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20100105012400/http://www.foxnews.com/politics/2009/01/30/fbi-cut-ties-cair-following-terror-financing-trial/ |argiefdatum=5 Januarie 2010 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die Amerikaanse kongreslede Sue Myrick (R-N.C.), Trent Franks (R-Ariz.), John Shadegg (R-Ariz.) en Paul Broun (R-Ga.) het op 21 Oktober 2009 aan die prokureur-generaal Eric Holder geskryf dat hulle oor CAIR se verhoudings met terreurgroepe bekommerd was, en gevra dat die Ministerie van Justisie 'n opsomming van sy getuienis en bevindings verskaf wat daartoe gelei het dat dit CAIR 'n onaangeklaagde mede-samesweerder in die Holy Land Foundation-terreurverhoor genoem het.&lt;ref name=&quot;thehill&quot;&gt;{{Verwys nuus|van=Yager|voornaam=Jordy|titel=House Republicans accuse Muslim group of trying to plant spies|url=https://thehill.com/homenews/house/52379-house-republicans-accuse-muslim-group-of-trying-to-plant-spies/|koerant=The Hill|datum=14 Oktober 2009|besoekdatum=17 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20181207223906/https://thehill.com/homenews/house/63023-republicans-accuse-muslim-advocacy-group-of-trying-to-plant-spies|argiefdatum=7 Desember 2018|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Die kongreslid Loretta Sanchez (D-Kalif.) was verontwaardig en het gesê: &quot;Ek dring daarop aan dat die res van my kollegas my aansluit om hierdie heksejag te veroordeel.&quot;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |van1=Sherman |voornaam1=Jake |van2=Kady II |voornaam2=Martin |titel=Islam group ridicules Muslim 'spies' claim |url=https://www.politico.com/story/2009/10/islam-group-ridicules-spies-claim-028283 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150907192116/https://www.politico.com/story/2009/10/islam-group-ridicules-spies-claim-028283 |argiefdatum=7 September 2015 |url-status=lewendig |werk=Politico |datum=14 Oktober 2009 |besoekdatum=17 November 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://cbs4.com/national/republicans.spying.cair.2.1248819.html|argief-url=https://web.archive.org/web/20091226230413/http://cbs4.com/national/republicans.spying.cair.2.1248819.html|url-status=dood|titel=Report: Four Republicans Accuse Group Of Planting &quot;Spies&quot; On Capitol Hill|datum=14 Oktober 2009|argiefdatum=26 Desember 2009|uitgewer=WFOR-TV|besoekdatum=17 November 2009}}&lt;/ref&gt; Keith Ellison (D-Minn.), die eerste Moslem wat tot die [[Amerikaanse Kongres]] verkies is, het haar in 'n toespraak ondersteun wat 'n verklaring van die Huis se Tri-Caucus ingesluit het.&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=House, H11767, 26 Oktober 2009|werk=Congressional Record|url=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getpage.cgi?dbname=2009_record&amp;page=H11767&amp;position=all|besoekdatum=15 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20240510020701/http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getpage.cgi?dbname=2009_record&amp;page=H11767&amp;position=all|argiefdatum=10 Mei 2024|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die vier Republikeinse kongreslede, saam met senator Tom Coburn (R-Okla.) en die kongreslid Patrick McHenry (R-N.C.), het toe op 16 November 2009 aan die kommissaris van die Internal Revenue Service, Douglas H. Shulman, geskryf en gevra dat CAIR weens &quot;oormatige lobbying&quot; ondersoek word.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Elliott|voornaam=Justin|datum=18 November 2009|titel=Tom Coburn Joins Campaign Against Muslim Group|url=http://tpmmuckraker.talkingpointsmemo.com/2009/11/tom_coburn_joins_campaign_against_muslim_group_cai.php|werk=TPMMuckraker|besoekdatum=18 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20091120181641/http://tpmmuckraker.talkingpointsmemo.com/2009/11/tom_coburn_joins_campaign_against_muslim_group_cai.php|argiefdatum=20 November 2009|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; CAIR se woordvoerder Ibrahim Hooper het die ondersoek deur Republikeinse wetgewers verwelkom en gesê: &quot;Ons het nog altyd binne ons regsgrense [vir lobbying] gebly. As iets, het ons nie genoeg personeel om soveel te lobby as wat ons wettiglik mag nie.&quot;&lt;ref name=&quot;thehill&quot; /&gt;

In 2009 het CAIR en twee ander organisasies 'n federale regter gevra om die aanwysing van hul organisasies as onaangeklaagde mede-samesweerders te skrap.&lt;ref&gt;{{Verwys web|van=Gerstein|voornaam=Josh|datum=1 November 2009|titel=Judge snubbed U.S. Islamic groups in secret ruling|url=https://www.politico.com/blogs/under-the-radar/2009/11/judge-snubbed-us-islamic-groups-in-secret-ruling-022503|besoekdatum=17 Augustus 2025|webwerf=Politico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tayeh&quot;&gt;{{Verwys vaktydskrif|van=Tayeh|voornaam=Raeed|datum=8 Maart 2013|titel=Implicated But Not Charged: Improving Due Process for Unindicted Co-Conspirators|url=https://ssrn.com/abstract=2230200|vaktydskrif=Akron Law Review|volume=46|via=SSRN}}&lt;/ref&gt; Die regter het beslis dat die federale aanklaers die lys van onaangeklaagde mede-samesweerders onder seël moes ingedien het en dat die organisasies se reg op behoorlike regsproses ingevolge die Vyfde Wysiging deur die openbare vermelding geskend is, maar het die aanwysing nie geskrap nie.&lt;ref name=&quot;politico-regte&quot;&gt;{{Verwys web|van=Gerstein|voornaam=Josh|datum=20 Oktober 2010|titel=Judge: Feds violated U.S. Islamic group's rights|url=https://www.politico.com/blogs/under-the-radar/2010/10/judge-feds-violated-us-islamic-groups-rights-030104|besoekdatum=17 Augustus 2025|webwerf=Politico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|van=Gerstein|voornaam=Josh|datum=19 November 2010|titel=Judge's ruling on Islamic groups as 'unindicted co-conspirators' made public|url=https://www.politico.com/blogs/under-the-radar/2010/11/judges-ruling-on-islamic-groups-as-unindicted-co-conspirators-made-public-030922|besoekdatum=17 Augustus 2025|webwerf=Politico}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tayeh&quot; /&gt;

=== 2009 tot die hede ===
CAIR het die skietery by Fort Hood in 2009 veroordeel en gebede vir die slagoffers en meegevoel met hul families uitgespreek.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://militarytimes.com/news/2009/11/ap_army_hood_shootings_condemned_110509w/|titel=Muslim group condemns Hood shootings|datum=5 November 2009|werk=Military Times|besoekdatum=6 November 2009|plek=Washington, D.C.|argiefdatum=25 Maart 2012|argief-url=https://web.archive.org/web/20120325213742/http://militarytimes.com/news/2009/11/ap_army_hood_shootings_condemned_110509w|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

CAIR het na die inhegtenisneming van vyf mans in [[Pakistan]] op 10 Desember 2009 as 'n &quot;suksesverhaal&quot; tussen Moslems en Moslem-gemeenskapsorganisasies (soos CAIR) en Amerikaanse wetstoepassingsowerhede verwys.&lt;ref name=&quot;latimes-pakistan&quot;&gt;{{Verwys nuus|titel=Pakistan says arrested American men hoped to join militants|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2009-dec-10-la-fg-pakistan-americans11-2009dec11-story.html|datum=10 Desember 2009|werk=[[Los Angeles Times]]|voornaam1=Sebastian|van1=Rotella|voornaam2=Alex|van2=Rodriguez|besoekdatum=21 Januarie 2010|argiefdatum=15 Julie 2012|argief-url=https://web.archive.org/web/20120715023814/http://articles.latimes.com/2009/dec/10/world/la-fg-pakistan-americans11-2009dec11|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Toe die vyf mans op 28 November uit Washington na Karachi vertrek het, het die mans se families 'n ekstremistiese videoband ontdek.&lt;ref name=&quot;latimes-pakistan&quot; /&gt; Hulle was bekommerd en het CAIR gekontak, wat op 1 Desember 'n vergadering met die FBI gereël het, en die families het hul seuns se rekenaars en elektroniese toestelle met FBI-agente gedeel.&lt;ref name=&quot;latimes-pakistan&quot; /&gt; 'n Amerikaanse wetstoepassingsamptenaar het hulle as modelle van samewerking beskryf. CAIR het gehoop die gebeurtenis sou die &quot;gespanne&quot; verhoudings van Amerikaanse Moslems met die FBI verlig.&lt;ref name=&quot;latimes-pakistan&quot; /&gt;

In Januarie 2012 het CAIR se [[Michigan]]-afdeling, saam met die American-Arab Anti-Discrimination Committee, vier Moslem-spelers van 'n hoërskool se Amerikaanse voetbalspan verdedig wat daarvan beskuldig is dat hulle 'n quarterback tydens 'n wedstryd aangeval het. Die spelers is na bewering weens hul etniese herkoms vir strafregtelike vervolging geteiken.&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=Dearborn Heights football players challenge charges|url=http://www.clickondetroit.com/news/Dearborn-Heights-football-players-challenge-charges/-/1719418/8493482/-/y9236kz/-/index.html|webwerf=ClickOn Detroit|besoekdatum=24 Januarie 2014|argiefdatum=1 Februarie 2014|argief-url=https://web.archive.org/web/20140201141442/http://www.clickondetroit.com/news/Dearborn-Heights-football-players-challenge-charges/-/1719418/8493482/-/y9236kz/-/index.html|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; 'n Regter het die klagtes later laat vaar nadat hy besluit het dat hulle geen meriete het nie.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Criminal charges dropped against 4 Arab-American football players|url=http://www.freep.com/article/20120404/NEWS02/120404031|besoekdatum=24 Januarie 2014|koerant=Detroit Free Press|argiefdatum=2 Februarie 2014|argief-url=https://web.archive.org/web/20140202140723/http://www.freep.com/article/20120404/NEWS02/120404031|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

CAIR het hom verset teen voorgestelde Amerikaanse wetgewing en uitvoerende bevele wat die Moslembroederskap as 'n buitelandse terroriste-organisasie sou aanwys, en gesê dat so 'n aanwysing &quot;onvermydelik in 'n politieke veldtog gebruik sal word om dieselfde groepe en individue aan te val, om die Amerikaanse Moslemgemeenskap te marginaliseer en om Islam te demoniseer&quot;.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=White House Weighs Terrorist Designation for Muslim Brotherhood|url=https://www.nytimes.com/2017/02/07/world/middleeast/muslim-brotherhood-terrorism-trump.html|koerant=The New York Times|van=Baker|voornaam=Peter|datum=7 Februarie 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170905234026/https://www.nytimes.com/2017/02/07/world/middleeast/muslim-brotherhood-terrorism-trump.html|argiefdatum=5 September 2017|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 2021 het Zahra Billoo, die direkteur van CAIR se [[San Francisco]]-afdeling, by die 14de jaarlikse kongres van American Muslims for Palestine 'n toespraak gelewer waarin sy gesê het: &quot;Ek wil ook hê dat ons aan die hoflike Sioniste aandag gee, dié wat sê kom ons breek sommer brood saam. Ons is teen 'n Moslem-verbod in die Verenigde State gekant, maar ons kan nie Palestynse menseregte ondersteun nie. Ons moet aan die Anti-Defamation League aandag gee. Ons moet aan die Jewish Federation aandag gee. Ons moet aan die Sionistiese sinagoges aandag gee. Ons moet aan die Hillel-afdelings op ons kampusse aandag gee. Want net omdat hulle vandag jou vriend is, beteken dit nie dat hulle jou rug dek wanneer dit by menseregte kom nie. [...] Ek bedoel die Sionistiese organisasies; ek bedoel die buitelandsebeleidorganisasies wat sê hulle is nie Sionisties nie, maar wel 'n tweestaatoplossing wil hê. Ek is self nie 'n Palestyn nie, maar dit is my begrip dat dit lagwekkend is.&quot;&lt;ref name=&quot;toi&quot;&gt;{{Verwys nuus|van=Stutman|voornaam=Gabe|titel=California Muslim leader warns about 'polite Zionists,' drawing rebuke from ADL|url=https://www.timesofisrael.com/california-muslim-leader-warns-about-polite-zionists-drawing-rebuke-from-adl/|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20211220023426/https://www.timesofisrael.com/california-muslim-leader-warns-about-polite-zionists-drawing-rebuke-from-adl/|argiefdatum=20 Desember 2021|besoekdatum=16 Desember 2021|webwerf=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt; In reaksie het Jonathan Greenblatt, die uitvoerende hoof van die [[Anti-Defamation League]] (ADL), haar toespraak &quot;handboekvoorbeeld-weersinwekkende, antisemitiese, samesweringsbelaaide gemors&quot; genoem. CAIR het op 11 Desember 'n verklaring ter ondersteuning van Billoo uitgereik waarin dit geskryf het dat haar opmerkings gereeld uit konteks gehaal word, en het opgemerk dat &quot;Zahra die baie Joodse aktiviste en groepe geprys het wat menseregte vir alle mense ondersteun, Palestyne ingesluit, en Moslems spesifiek aangemoedig het om by interreligieuse samewerking met Joodse organisasies soos IfNotNow en Jewish Voice for Peace betrokke te raak&quot;.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Shapiro|voornaam=Dmitriy|titel=CAIR Backs Leader After 'Virulently Antisemitic' Speech Attacking Mainstream Jewish Entities|datum=15 Desember 2021|url=https://www.jewishpress.com/news/islamists-news/cair-backs-leader-after-virulently-antisemitic-speech-attacking-mainstream-jewish-entities/2021/12/15/|besoekdatum=16 Desember 2021|argiefdatum=16 Desember 2021|argief-url=https://web.archive.org/web/20211216224557/https://www.jewishpress.com/news/islamists-news/cair-backs-leader-after-virulently-antisemitic-speech-attacking-mainstream-jewish-entities/2021/12/15/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=CAIR supports member that said 'Zionist synagogues' behind Islamophobia|url=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/cair-supports-member-that-said-zionist-synagogues-behind-islamophobia-688510|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20211218135528/https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/cair-supports-member-that-said-zionist-synagogues-behind-islamophobia-688510|argiefdatum=18 Desember 2021|besoekdatum=16 Desember 2021|koerant=The Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2025 het die direkteur van CAIR-[[Ohio]], Khaled Tuurani, aan 'n aanlyn konferensie deelgeneem wat die Al-Zaytouna-sentrum in [[Beiroet]] aangebied het. Majed al-Zeer, 'n Palestynse aktivis wat die Amerikaanse regering in 2024 weens sy beweerde rol in Hamas se fondsinsameling as 'n spesiaal aangewese terroris aangewys het, was ook daar betrokke.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=Why Majed al-Zeer's case against World-Check matters |url=https://www.middleeasteye.net/opinion/why-majed-al-zeers-case-against-world-check-matters |argief-url=https://web.archive.org/web/20261004185855/https://www.middleeasteye.net/opinion/why-majed-al-zeers-case-against-world-check-matters |argiefdatum=4 Oktober 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=9 Oktober 2026 |werk=Middle East Eye}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|van=Algemeiner|voornaam=The|titel=CAIR-Ohio Director Moderates Event With US-Designated Hamas Terrorist|url=https://www.algemeiner.com/2025/10/28/cair-ohio-director-moderates-event-us-designated-hamas-terrorist/|besoekdatum=10 Desember 2025|webwerf=Algemeiner.com}}&lt;/ref&gt; Die twee het volgens berigte op afsonderlike paneelbesprekings verskyn. Die titel van die geleentheid was &quot;Palestinians Abroad and Regional and International Strategic Transformations in the Light of Al-Aqsa Flood&quot;.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Sulkin |voornaam=Maya |titel=CAIR Official Joins Hamas Leader at 'Al-Aqsa Flood' Event |url=https://www.thefp.com/p/cair-official-joins-hamas-leader-al-aqsa-flood-event |argief-url=https://web.archive.org/web/20251226050418/https://www.thefp.com/p/cair-official-joins-hamas-leader-al-aqsa-flood-event |argiefdatum=26 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=10 Desember 2025 |webwerf=The Free Press}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=CAIR—Why History is Important |url=https://extremism.gwu.edu/cairwhy-history-important |argief-url=https://web.archive.org/web/20251118043313/https://extremism.gwu.edu/cairwhy-history-important |argiefdatum=18 November 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=8 Desember 2025 |webwerf=Program on Extremism, George Washington-universiteit}}&lt;/ref&gt;

In Desember 2025 het president [[Donald Trump]] anti-Somaliese opmerkings oor Somaliërs en Somaliese Amerikaners gemaak, hulle gemors genoem en gesê dat hy wil hê dat alle [[Somaliërs]] na die [[Horing van Afrika]] gedeporteer word.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=Trump says he doesn't want Somalis in US as ICE plans operation |url=https://www.bbc.com/news/articles/c208x9v68w3o |argief-url=https://web.archive.org/web/20251203030438/https://www.bbc.com/news/articles/c208x9v68w3o |argiefdatum=3 Desember 2025 |url-status=lewendig |uitgewer=[[BBC]] News |datum=3 Desember 2025}}&lt;/ref&gt; Daarna het sommige Somaliese Amerikaanse vroue in [[Minnesota]] gesê dat hulle met opmerkings oor hul [[hidjab]] godsdienstig geteister is, en ander is deur lede van die Amerikaanse immigrasie- en doeanediens (ICE) seksueel aangerand.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=A U.S. Citizen Arrested by ICE, Family Says she was Sexually Assaulted, Community Demands Justice |url=https://somalimediamn.com/a-u-s-citizen-arrested-by-ice-agents-cousin-alleges-sexual-assault/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20251222225654/https://somalimediamn.com/a-u-s-citizen-arrested-by-ice-agents-cousin-alleges-sexual-assault/ |argiefdatum=22 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=14 Augustus 2026 |webwerf=Somali News}}&lt;/ref&gt; In reaksie het CAIR in 'n amptelike persverklaring gesê dat dit Trump se opmerkings oor mense van Somaliese herkoms veroordeel, en dit &quot;weersinwekkend&quot; genoem.&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring|titel=CAIR-WA Condemns Trump's Remarks on Somalis, Stands Proudly with Somali Community|url=https://www.cair.com/press_releases/cair-wa-condemns-trumps-remarks-on-somalis-stands-proudly-with-somali-community/|argief-url=https://web.archive.org/web/20251204030201/https://www.cair.com/press_releases/cair-wa-condemns-trumps-remarks-on-somalis-stands-proudly-with-somali-community/|besoekdatum=14 Augustus 2026|argiefdatum=4 Desember 2025|uitgewer=Council on American-Islamic Relations}}&lt;/ref&gt; Laat in Desember 2025 het die Amerikaanse direkteur van nasionale intelligensie, [[Tulsi Gabbard]], na 'n konferensie verwys wat CAIR vroeër in 2025 bygewoon het en wat volgens haar bewering &quot;'n oproep tot aksie uitgereik het om Amerikaanse regs- en politieke stelsels te gebruik om die sjaria te implementeer&quot;.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van1=Pant |voornaam1=Varsha |van2=Singh |voornaam2=Ritik |datum=21 Desember 2025 |titel=Islam Incompatible With West's Foundational Values: DNI Tulsi Gabbard Goes Full &quot;Politically Incorrect,&quot; Warns of Growing Islamist Threat in US |url=https://www.newsgram.com/america/2025/12/21/tulsi-gabbard-warns-islamist-threat-us |argief-url=https://web.archive.org/web/20251223220120/https://www.newsgram.com/america/2025/12/21/tulsi-gabbard-warns-islamist-threat-us |argiefdatum=23 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=22 Desember 2025 |webwerf=NewsGram}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=21 Desember 2025 |titel=DNI Gabbard Remarks at Turning Point USA's AmericaFest |url=https://www.dni.gov/index.php/newsroom/speeches-interviews/speeches-interviews-2025/4130-dni-gabbard-remarks-at-turning-point-usa-s-americafest |argief-url=https://web.archive.org/web/20251222002002/https://www.dni.gov/index.php/newsroom/speeches-interviews/speeches-interviews-2025/4130-dni-gabbard-remarks-at-turning-point-usa-s-americafest |argiefdatum=22 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=22 Desember 2025 |webwerf=Office of the Director of National Intelligence}}&lt;/ref&gt;

== Projekte en media ==
Plaaslike CAIR-afdelings soos die Michigan-afdeling het 'n &quot;Remember Through Service&quot;-veldtog gereël, 'n video- en advertensiebordveldtog wat positiewe voorstellings van Amerikaanse Moslems bevat het, waaronder 'n Moslem-noodhelper tydens die gebeure by die Wêreldhandelsentrum op 11 September.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=CAIR-MI launches 'Remembering Through Service' campaign in advance on 9/11 anniversary|besoekdatum=24 Januarie 2014|url=http://www.mlive.com/news/detroit/index.ssf/2011/09/cair-mi_launches_remembering_t.html|koerant=All Michigan|datum=7 September 2011|argiefdatum=1 Februarie 2014|argief-url=https://web.archive.org/web/20140201232030/http://www.mlive.com/news/detroit/index.ssf/2011/09/cair-mi_launches_remembering_t.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Regsgedinge ==
=== Diskriminasie in die werkplek ===
Een van die grootste kategorieë sake wat CAIR hanteer, is diskriminasie in die werkplek.&lt;ref name=&quot;ga-polisie&quot;&gt;{{Verwys web|url=https://www.cair.com/press-center/press-releases/808-ga-muslim-police-officer-files-discrimination-suit.html|titel=GA Muslim police officer files discrimination suit|besoekdatum=7 September 2017|aanhaling=CAIR Communications Director Ibrahim Hooper...said workplace discrimination is one of the largest categories of discrimination cases CAIR deals with.|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142412/https://www.cair.com/press-center/press-releases/808-ga-muslim-police-officer-files-discrimination-suit.html|argiefdatum=9 September 2017|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; CAIR het suksesvolle burgerregtegedinge namens Amerikaanse Moslems ingestel wat weens hul godsdiens in die werkplek gediskrimineer is, waaronder polisiebeamptes&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=You damn Talibani!|url=http://www.creativeloafing.com/news/article/13014505/you-damn-taliban|van=Wall|voornaam=Michael|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909144316/http://www.creativeloafing.com/news/article/13014505/you-damn-taliban|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ga-polisie&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=Hyath vs. City of Decatur|url=https://www.docketalarm.com/cases/Georgia_Northern_District_Court/1--04-cv-01135/Hyath_v._City_of_Decatur_et_al/78/|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909143323/https://www.docketalarm.com/cases/Georgia_Northern_District_Court/1--04-cv-01135/Hyath_v._City_of_Decatur_et_al/78/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://abc7chicago.com/news/lawsuit-officer-claims-harassment-due-to-faith-culture/1817367/|titel=Lawsuit: Officer claims harassment due to Muslim faith, Persian culture|datum=24 Maart 2017|uitgewer=WLS-TV|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142636/http://abc7chicago.com/news/lawsuit-officer-claims-harassment-due-to-faith-culture/1817367/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; en hospitaalwerkers.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Hospital accused of discrimination|van=Wronski|voornaam=Richard|datum=4 Desember 2002|url=https://www.chicagotribune.com/2002/12/04/hospital-accused-of-discrimination/|koerant=Chicago Tribune|besoekdatum=7 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142445/http://articles.chicagotribune.com/2002-12-04/news/0212040249_1_hospital-staff-discrimination-hospital-cafeteria|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; CAIR het ook 'n ''amicus curiae''-betoog&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.cair.com/images/legal/AbercrombieAmicusBrief.pdf|titel=Abercrombie Amicus Brief|besoekdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170310143543/http://www.cair.com/images/legal/AbercrombieAmicusBrief.pdf|argiefdatum=10 Maart 2017|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; namens die klaer in ''Equal Employment Opportunity Commission v. [[Abercrombie &amp; Fitch]] Stores'' by die Amerikaanse Hooggeregshof ingedien. In dié saak het die hof met agt stemme teen een beslis dat die weiering om 'n vrou in diens te neem omdat sy haar hidjab in die werkplek sou dra, op godsdiensdiskriminasie by indiensneming neerkom.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.eeoc.gov/eeoc/newsroom/release/6-1-15.cfm |titel=Supreme Court Rules in Favor of EEOC in Abercrombie Religious Discrimination Case |besoekdatum=9 September 2017 |argiefdatum=9 September 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142003/https://www.eeoc.gov/eeoc/newsroom/release/6-1-15.cfm |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Muslim Woman Denied Job Over Head Scarf Wins in Supreme Court|url=https://www.nytimes.com/2015/06/02/us/supreme-court-rules-in-samantha-elauf-abercrombie-fitch-case.html|besoekdatum=9 September 2017|koerant=The New York Times|datum=2 Junie 2015|van=Liptak|voornaam=Adam|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142028/https://www.nytimes.com/2015/06/02/us/supreme-court-rules-in-samantha-elauf-abercrombie-fitch-case.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/06/01/411213623/supreme-court-rules-for-woman-denied-abercrombie-fitch-job-over-headscarf|titel=Supreme Court Rules For Woman Denied Abercrombie &amp; Fitch Job Over Headscarf|uitgewer=[[NPR]]|datum=1 Junie 2015|besoekdatum=9 September 2017|van=Naylor|voornaam=Brian|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909102730/http://www.npr.org/sections/thetwo-way/2015/06/01/411213623/supreme-court-rules-for-woman-denied-abercrombie-fitch-job-over-headscarf|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Plaaslike regering ===
In 2012, nadat die stadsraad van St. Anthony in [[Minnesota]] met vier stemme teen een 'n bouplan vir die Abu-Huraira Islamitiese Sentrum verwerp het,&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.startribune.com/june-2012-st-anthony-rejects-islamic-center-plan/158785005/|titel=St. Anthony City Council rejects Islamic center plan|koerant=Star Tribune|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142057/http://www.startribune.com/june-2012-st-anthony-rejects-islamic-center-plan/158785005/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; het CAIR regstappe begin en by die federale regering daarop aangedring om die stad weens oortreding van die Religious Land Use and Institutionalized Persons Act te ondersoek.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.startribune.com/aug-feds-sue-st-anthony-over-rejection-of-islamic-center/272899591/|aanhaling=After the council's 2012 vote, the Minnesota Chapter of the Council on American-Islamic Relations asked federal authorities to investigate whether the city had violated the federal law on religious land use...Ellen Longfellow, the group's civil rights attorney, said, &quot;We applaud this decision in support of religious freedom&quot;|titel=Feds sue city of St. Anthony over rejection of Islamic center|besoekdatum=9 September 2017|koerant=Star Tribune|argiefdatum=17 Julie 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170717231753/http://www.startribune.com/aug-feds-sue-st-anthony-over-rejection-of-islamic-center/272899591/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; In 2014 het die stad tot 'n skikking ingestem nadat 'n federale geding teen hom ingestel is, wat die Abu-Huraira Islamitiese Sentrum toegelaat het om dienste te begin hou.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=After two years of discord, St. Anthony agrees to mosque|url=https://www.mprnews.org/story/2014/12/16/settlement-st-anthony-islamic-center|van=Yuen|voornaam=Laura|datum=16 Desember 2014|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909144107/https://www.mprnews.org/story/2014/12/16/settlement-st-anthony-islamic-center|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; CAIR het ook die American Islamic Center (AIC) gehelp om 'n klag teen die stad Des Plaines in [[Illinois]] by die Amerikaanse Ministerie van Justisie in te dien nadat die stad geweier het om die AIC toe te laat om sy gebedsplek te bedryf. Nadat 'n federale geding ingestel is, het die stad ingestem om $580&amp;nbsp;000 in 'n skikkingsooreenkoms aan die AIC te betaal.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=http://www.cairchicago.org/blog/2017/06/city-des-plaines-settles-aic-mosque-zoning-case/|titel=City of Des Plaines Settles on AIC Mosque Zoning Case|besoekdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909143620/http://www.cairchicago.org/blog/2017/06/city-des-plaines-settles-aic-mosque-zoning-case/|argiefdatum=9 September 2017|url-status=dood}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Mosque, feds reach settlement with Des Plaines over zoning|url=http://www.chicagotribune.com/suburbs/des-plaines/ct-des-plaines-islamic-center-settlement-met-20170606-story.html|koerant=Chicago Tribune|aanhaling=In addition to the agreement with the Justice Department, the city agreed to pay the mosque $580,000.|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909143159/http://www.chicagotribune.com/suburbs/des-plaines/ct-des-plaines-islamic-center-settlement-met-20170606-story.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 2012 het CAIR 'n suksesvolle geding ingestel wat State Question 755, 'n verbod op die [[sjaria]] in [[Oklahoma]], op grond daarvan ongeldig verklaar het dat dit die reg op die vrye uitoefening van godsdiens ingevolge die Eerste Wysiging geskend het.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://abcnews.go.com/blogs/politics/2012/01/oklahomas-ban-on-sharia-law-struck-down-by-federal-appeals-court/|van=Khan|voornaam=Huma|titel=Oklahoma's Ban on Sharia Law Struck Down by Federal Appeals Court|uitgewer=ABC News|besoekdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909185540/https://abcnews.go.com/blogs/politics/2012/01/oklahomas-ban-on-sharia-law-struck-down-by-federal-appeals-court/|argiefdatum=9 September 2017|url-status=dood}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://newsok.com/article/3872460|titel=U.S. judge permanently bans Oklahoma Islamic law vote|van=Talley|voornaam=Tim|datum=15 Augustus 2013|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=4 Augustus 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170804040116/http://newsok.com/article/3872460|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 2017 het CAIR 'n skikking van $85&amp;nbsp;000 vir Kirsty Powell verkry, wie se hidjab met geweld deur die polisie verwyder is terwyl sy in aanhouding was.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://ca.cair.com/losangeles/wp-content/uploads/2016/05/Complaint-for-POWELL.pdf|titel=Complaint for Powell|besoekdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170813212201/https://ca.cair.com/losangeles/wp-content/uploads/2016/05/Complaint-for-POWELL.pdf|argiefdatum=13 Augustus 2017|url-status=dood|formaat=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-40905758|titel=California Muslim forced to remove hijab awarded $85k settlement|uitgewer=[[BBC]] News|datum=11 Augustus 2017|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909173447/http://www.bbc.com/news/world-us-canada-40905758|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Muslim woman wins $85,000 lawsuit after police forcibly remove her hijab|uitgewer=[[CNN]]|datum=11 Augustus 2017|url=http://www.cnn.com/2017/08/11/us/california-hijab-lawsuit-long-beach-trnd/index.html|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=8 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170908004519/http://www.cnn.com/2017/08/11/us/california-hijab-lawsuit-long-beach-trnd/index.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Federale regering ===
CAIR was by verskeie geleenthede by regstappe teen die Amerikaanse regering betrokke. In 2003 het CAIR, saam met die American-Arab Anti-Discrimination Committee, 'n geding in ''Muslim Community Association of Ann Arbor v. Ashcroft'' ingestel, wat die grondwetlikheid van die USA PATRIOT Act uitgedaag het.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=http://news.findlaw.com/cnn/docs/aclu/mcaa2ash73003cmp.pdf|titel=Muslim Community Association of Ann Arbor v. Ashcroft|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=28 September 2016|argief-url=https://web.archive.org/web/20160928233349/http://news.findlaw.com/cnn/docs/aclu/mcaa2ash73003cmp.pdf|url-status=lewend|formaat=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.leagle.com/decision/20061051459fsupp2d59211001|titel=Muslim Community Ass'n of Ann Arbor v. Ashcroft|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142417/https://www.leagle.com/decision/20061051459fsupp2d59211001|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Die saak het die Kongres gedwing om wesenlike veranderings aan artikel 215 van die wet te maak, wat gehelp het dat dit nie die Eerste Wysiging oortree nie en wat die geding sodoende afgehandel het.&lt;ref&gt;{{Verwys boek |titel=The Patriot Act: Issues and Controversies |van1=Smith |voornaam1=Stacy |van2=Hung |voornaam2=Li-Ching |jaar=2010 |url=https://books.google.com/books?id=7hPnSyAOeWQC&amp;q=Muslim+Community+Association+of+Ann+Arbor+v.+Ashcroft&amp;pg=PA185 |bladsy=186 |uitgewer=Charles C Thomas Publisher |isbn=978-0398085636 |besoekdatum=11 Oktober 2020 |argiefdatum=3 Februarie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220203092024/https://books.google.com/books?id=7hPnSyAOeWQC&amp;q=Muslim+Community+Association+of+Ann+Arbor+v.+Ashcroft&amp;pg=PA185 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

CAIR het ook ''amicus''-betoë teen die Amerikaanse president [[Donald Trump]] oor uitvoerende bevel 13769&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://assets.documentcloud.org/documents/3673918/152.pdf|titel=152.pdf|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=18 Mei 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170518055023/https://assets.documentcloud.org/documents/3673918/152.pdf|url-status=lewend|formaat=PDF}}&lt;/ref&gt; en uitvoerende bevel 13780,&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=Hawaii v. Trump: Brief of Amici Adam Soltani et al.|url=https://www.cair.com/images/pdf/17-16426-Hawaii-v-Trump---Brief-of-Amici-Adam-Soltani-et-al.pdf|besoekdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142657/https://www.cair.com/images/pdf/17-16426-Hawaii-v-Trump---Brief-of-Amici-Adam-Soltani-et-al.pdf|argiefdatum=9 September 2017|url-status=dood|formaat=PDF}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://www.cair.com/press-center/press-releases/14515-breaking-cair-files-amicus-brief-in-the-ninth-circuit-on-behalf-of-four-american-muslims-impacted-by-muslim-ban-3-0.html|titel=BREAKING: CAIR Files Amicus Brief in the Ninth Circuit on Behalf of Four American Muslims Impacted by Muslim Ban 3.0|besoekdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909143007/https://www.cair.com/press-center/press-releases/14515-breaking-cair-files-amicus-brief-in-the-ninth-circuit-on-behalf-of-four-american-muslims-impacted-by-muslim-ban-3-0.html|argiefdatum=9 September 2017|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; ingedien. Dié bevele het alle reisigers en tydelike visumhouers van sewe lande met 'n Moslem-meerderheid, sowel as alle vlugtelinge, verbied om die Verenigde State binne te kom. CAIR het ná die inwerkingtreding van uitvoerende bevel 13769 'n groep immigrasieprokureurs op die O'Hare-lughawe in [[Chicago]] begin hou,&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |url=https://www.yahoo.com/news/opponents-trumps-travel-ban-continue-mount-airport-defense-immigrants-232551164.html |titel=Opponents of Trump's travel ban continue to mount airport defense of immigrants |datum=6 Junie 2017 |besoekdatum=9 September 2017 |argiefdatum=9 September 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170909143521/https://www.yahoo.com/news/opponents-trumps-travel-ban-continue-mount-airport-defense-immigrants-232551164.html |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; en die bevel het die onmiddellike intrekking van meer as 100&amp;nbsp;000 tydelike visums veroorsaak.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Over 100,000 visas revoked, government lawyer says in Virginia court|url=http://www.cnn.com/2017/02/03/politics/over-100000-visas-revoked-government-lawyer-says-in-virginia-court/index.html|datum=3 Februarie 2017|uitgewer=[[CNN]]|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=3 Februarie 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170203231953/http://www.cnn.com/2017/02/03/politics/over-100000-visas-revoked-government-lawyer-says-in-virginia-court/index.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

CAIR het namens Gulet Mohamed, 'n 19-jarige tiener uit [[Virginia]] wat in [[Koeweit]] ontvoer en gemartel is nadat die FBI hom op 'n geenvlug-lys geplaas het, 'n geding gevoer.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/meast/01/21/virginia.teen.kuwait/index.html|titel=Teen detained in Kuwait back in U.S.|uitgewer=[[CNN]]|aanhaling=But Abbas says in the lawsuit that the United States impeded his client's basic right to return and live freely in the country. Abbas is a staff attorney for the Council on American-Islamic Relations.|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142035/http://www.cnn.com/2011/WORLD/meast/01/21/virginia.teen.kuwait/index.html|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=No-fly list discriminates against Muslim travelers|url=http://www.dailytexanonline.com/opinion/2014/06/05/no-fly-list-discriminates-against-muslim-travelers|besoekdatum=9 September 2017|argiefdatum=9 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170909142721/http://www.dailytexanonline.com/opinion/2014/06/05/no-fly-list-discriminates-against-muslim-travelers|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; CAIR het suksesvol aangevoer dat die tiener se plasing op die Amerikaanse geenvlug-lys &quot;klaarblyklik ongrondwetlik&quot; was en dat Mohamed 'n grondwetlike reg gehad het om huis toe te kom.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=Lawyers Press for Return of Gulet Mohamed, US Teen on No-Fly List|uitgewer=AOL News|datum=19 Januarie 2011|url=http://www.aolnews.com/2011/01/19/lawyers-press-for-return-of-gulet-mohamed-us-teen-on-no-fly-l/|argief-url=https://web.archive.org/web/20110122094208/http://www.aolnews.com/2011/01/19/lawyers-press-for-return-of-gulet-mohamed-us-teen-on-no-fly-l/|url-status=dood|argiefdatum=22 Januarie 2011|besoekdatum=9 September 2017}}&lt;/ref&gt;

=== Die geding oor ''Muslim Mafia'' ===
Die boek ''Muslim Mafia: Inside the Secret Underworld That's Conspiring to Islamize America'' (2009) deur Paul David Gaubatz en Paul E. Sperry beeld CAIR uit &quot;as 'n ondermynende organisasie wat met internasionale terroriste verbonde is&quot;.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Doyle|voornaam=Michael|titel=Judge: Controversial 'Muslim Mafia' used stolen papers|werk=The Charlotte Observer|datum=10 November 2009|url=http://www.charlotteobserver.com/topstories/story/1047173.html|besoekdatum=17 November 2009}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mcclatchy&quot;&gt;{{Verwys nuus|titel='Muslim Mafia' author ordered to remove documents from Web|url=http://www.mcclatchydc.com/news/politics-government/article24563338.html|van=Doyle|voornaam=Michael|werk=McClatchy Newspapers|datum=9 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20240510021240/https://www.mcclatchydc.com/news/politics-government/article24563338.html|argiefdatum=10 Mei 2024|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

CAIR het gevolglik in 2009 'n federale siviele geding teen Gaubatz en sy seun ingestel omdat hulle na bewering dokumente gesteel het waarop Gaubatz hom vir sy boek verlaat het.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=https://ecf.dcd.uscourts.gov/cgi-bin/show_public_doc?2009cv2030-10|titel=Memorandum Opinion|datum=3 November 2009|uitgewer=Amerikaanse distrikshof vir die distrik Columbia|besoekdatum=1 Desember 2009|argiefdatum=27 Mei 2010|argief-url=https://web.archive.org/web/20100527231308/https://ecf.dcd.uscourts.gov/cgi-bin/show_public_doc?2009cv2030-10|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Doyle|voornaam=Michael|titel='Muslim Mafia' Author Ordered to Remove Documents from Web|url=http://www.kansascity.com/444/story/1559014.html|koerant=Kansas City Star|datum=9 November 2009|besoekdatum=15 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20091113082123/http://www.kansascity.com/444/story/1559014.html|argiefdatum=13 November 2009|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Abbott|voornaam=Ryan|datum=2 November 2009|titel=Muslims Say Author Spied &amp; Trespassed|url=http://www.courthousenews.com/2009/11/02/Muslims_Say_Author_Spied_&amp;_Trespassed.htm|werk=Courthouse News|besoekdatum=17 November 2009|argief-url=https://web.archive.org/web/20110716031927/http://www.courthousenews.com/2009/11/02/Muslims_Say_Author_Spied_%26_Trespassed.htm|argiefdatum=16 Julie 2011|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |van=Levine |voornaam=Mike |datum=11 November 2009 |titel=FBI Ties to CAIR Remain Strained in Obama Administration |url=http://www.foxnews.com/politics/2009/11/11/fbi-ties-cair-remain-strained-obama-administration/ |uitgewer=Fox News |besoekdatum=15 November 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20091115143503/http://www.foxnews.com/politics/2009/11/11/fbi-ties-cair-remain-strained-obama-administration/ |argiefdatum=15 November 2009 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; Die Amerikaanse distriksregter Colleen Kollar-Kotelly het bevind dat die Gaubatze &quot;onwettig toegang verkry het tot materiaal wat CAIR se eiendomlike, vertroulike en geprivilegieerde inligting bevat, en dit al herhaaldelik openbaar gemaak het&quot;, wat volgens CAIR die name, adresse, telefoonnommers en e-posadresse van CAIR se werknemers en skenkers ingesluit het. Sy het Gaubatz gevolglik beveel om sekere dokumente van sy webtuiste te verwyder. Sy het ook gesê dat CAIR se werknemers 'n dramatiese toename in dreigende mededelings gerapporteer het sedert Gaubatz se boek verskyn het.&lt;ref name=&quot;mcclatchy&quot; /&gt;

== Bedrywighede ==
CAIR se verklaarde doel is om begrip van [[Islam]] te bevorder en die burgerlike vryhede van Moslems te beskerm. Dit het namens baie Amerikaanse Moslems ingegryp wat diskriminasie, profilering of teistering in die gesig staar.&lt;ref&gt;{{Verwys web|url=http://www.cair.com/factsaboutcair.asp|titel=25 Facts about CAIR: Did you know?|besoekdatum=25 Augustus 2007|uitgewer=Council on American-Islamic Relations|url-status=dood|argief-url=https://web.archive.org/web/20070826144932/http://www.cair.com/factsaboutcair.asp|argiefdatum=26 Augustus 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys boek|van=Bukhari|voornaam=Zahid Hussain|titel=Muslims' Place in the American Public Square: Hope, Fears, and Aspirations|uitgewer=Rowman Altamira|jaar=2004|bladsy=156|isbn=0-7591-0613-4|url=https://books.google.com/books?id=jXl2Z2PI3xMC&amp;dq=%22cair%22+relations&amp;pg=PA156|argief-url=https://web.archive.org/web/20230917211856/https://books.google.com/books?id=jXl2Z2PI3xMC&amp;dq=%22cair%22+relations&amp;pg=PA156|argiefdatum=17 September 2023|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=qdRx7qLF8KIC |argief-url=https://web.archive.org/web/20170423195639/https://books.google.com/books?id=qdRx7qLF8KIC |argiefdatum=23 April 2017 |url-status=lewendig |titel=Muslims in the West: From Sojourners to Citizens |voornaam=Yvonne Yazbeck |van=Haddad |datum=11 April 2002 |uitgewer=Oxford University Press |isbn=978-0-19-803375-2 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Besorgdhede en voorvalle ==
=== Anti-Sionisme ===
Organisasies soos die Anti-Defamation League (ADL) het CAIR daarvan beskuldig dat dit weens die organisasie se anti-Sionistiese voorspraak by [[antisemitisme]] betrokke is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Mirsky |voornaam=Maya |datum=13 Desember 2021 |titel=ADL spars with CAIR over local Muslim leader's anti-Zionist remarks |url=https://jweekly.com/2021/12/13/adl-spars-with-cair-over-local-muslim-leaders-remarks-on-polite-zionists/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20261010225551/https://jweekly.com/2021/12/13/adl-spars-with-cair-over-local-muslim-leaders-remarks-on-polite-zionists/ |argiefdatum=10 Oktober 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=9 Oktober 2026 |webwerf=J Weekly}}&lt;/ref&gt;

In September 2025, nadat CAIR se [[Philadelphia]]-afdeling aangekondig het dat dit met laer- en hoërskole in Philadelphia en [[Delaware]] saamwerk om &quot;seker te maak elke leerder voel gesien, veilig en ondersteun&quot; deur &quot;opleiding aan opvoeders en personeel oor kulturele bevoegdheid, die bestryding van boelies en inklusiewe praktyke&quot; te bied, het senator [[Tom Cotton]] by die minister van onderwys, Linda McMahon, daarop aangedring om die vennootskap te ondersoek, en CAIR daarvan beskuldig dat dit &quot;'n anti-Israel-, radikale en pro-terreurideologie&quot; bevorder.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Kredo |voornaam=Adam |datum=9 September 2025 |titel=Cotton to Education Department: Investigate 'Possibly Illegal' Partnership Between 'Pro-Terrorist' CAIR and K-12 Schools |url=https://freebeacon.com/america/cotton-to-education-department-investigate-possibly-illegal-partnership-between-pro-terrorist-cair-and-k-12-schools/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20251208142515/https://freebeacon.com/america/cotton-to-education-department-investigate-possibly-illegal-partnership-between-pro-terrorist-cair-and-k-12-schools/ |argiefdatum=8 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=10 Desember 2025 |webwerf=The Washington Free Beacon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Cotton to McMahon: Pro-Hamas organization has no place in American schools |url=https://www.cotton.senate.gov/news/press-releases/cotton-to-mcmahon-pro-hamas-organization-has-no-place-in-american-schools |argief-url=https://web.archive.org/web/20260207012944/https://www.cotton.senate.gov/news/press-releases/cotton-to-mcmahon-pro-hamas-organization-has-no-place-in-american-schools |argiefdatum=7 Februarie 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=10 Desember 2025 |webwerf=U.S. Senator Tom Cotton of Arkansas}}&lt;/ref&gt; Die voorsitter van die Huis se komitee vir onderwys en arbeidsmag, Tim Walberg, het daarna soortgelyke bekommernisse oor CAIR se opvoedkundige vennootskappe uitgespreek en dit &quot;diep kommerwekkend gegewe CAIR se bande met terrorisme en antisemitisme&quot; genoem.&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=14 September 2025 |titel=House Education Chair Tells Jewish Onliner: CAIR Influence on K-12 Schools is &quot;Deeply Troubling&quot; |url=http://walberg.house.gov/media/in-the-news/jewish-onliner-house-education-chair-tells-jewish-onliner-cair-influence-k-12 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260108091304/http://walberg.house.gov/media/in-the-news/jewish-onliner-house-education-chair-tells-jewish-onliner-cair-influence-k-12 |argiefdatum=8 Januarie 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=10 Desember 2025 |webwerf=walberg.house.gov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Sen. Cotton writes to US ed secretary, warning of CAIR's influence in schools |url=https://www.janglo.net/item/8311WF0xTr6 |argief-url=https://web.archive.org/web/20261104103454/https://www.janglo.net/item/8311WF0xTr6 |argiefdatum=4 November 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=10 Desember 2025 |webwerf=Janglo}}&lt;/ref&gt;

In Oktober 2025 het Cotton en Elise Stefanik, 'n lid van die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers|Huis van Verteenwoordigers]], die minister van finansies, Scott Bessent, gevra om te ondersoek of CAIR finansiële bande met Hamas het, wat 'n oortreding van Amerikaanse sanksies sou wees.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Ross |voornaam=Chuck |datum=14 Oktober 2025 |titel=EXCLUSIVE: Stefanik, Cotton Urge Treasury Department To Probe CAIR for 'Financial Links to Hamas' |url=https://freebeacon.com/israel/exclusive-stefanik-cotton-urge-treasury-department-to-probe-cair-for-financial-links-to-hamas/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20251014212937/https://freebeacon.com/israel/exclusive-stefanik-cotton-urge-treasury-department-to-probe-cair-for-financial-links-to-hamas/ |argiefdatum=14 Oktober 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=16 Oktober 2025 |webwerf=The Washington Free Beacon}}&lt;/ref&gt; Cotton, die voorsitter van die Senaat se Republikeinse Konferensie, het vroeër ook by die Internal Revenue Service daarop aangedring om CAIR se belastingvrye status te ondersoek.&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=Letter to IRS Commissioner about CAIR|url=https://www.icnl.org/letter-to-irs-commissioner-about-cair/|besoekdatum=16 Oktober 2025|webwerf=ICNL}}&lt;/ref&gt; In 'n brief aan Bessent het CAIR geantwoord: &quot;Mnr. Cotton en me. Stefanik se eis dat die tesourie ons burgerregte-organisasie teiken, is ongegrond. Dit het niks met nasionale veiligheid te doen nie en alles met anti-Moslem- en anti-Palestynse vooroordeel.&quot;&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring|titel=CAIR Debunks Tom Cotton and Elise Stefanik's Latest Demands for Federal Witch Hunt into Americans Opposed to Gaza Genocide|url=https://www.cair.com/press_releases/cair-debunks-tom-cotton-and-elise-stefaniks-latest-demands-for-federal-witch-hunt-into-americans-opposed-to-gaza-genocide/|besoekdatum=16 Oktober 2025|uitgewer=Council on American-Islamic Relations}} {{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://www.cair.com/press_releases/cair-debunks-tom-cotton-and-elise-stefaniks-latest-demands-for-federal-witch-hunt-into-americans-opposed-to-gaza-genocide/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20251015201652/https://www.cair.com/press_releases/cair-debunks-tom-cotton-and-elise-stefaniks-latest-demands-for-federal-witch-hunt-into-americans-opposed-to-gaza-genocide/ |argiefdatum=2025-10-15 |besoekdatum=2026-11-04 |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

=== Bewerings van seksuele teistering en geslagsdiskriminasie ===
In 2021 het Hassan Shibly uit sy pos as uitvoerende direkteur van CAIR se [[Florida]]-afdeling bedank nadat sy vervreemde vrou hom in die openbaar van mishandeling beskuldig het, en daarvan dat hy haar en hul drie kinders finansieel afgesny het.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Evans|voornaam=Jack|titel=Tampa Muslim civil rights leader accused of abuse, harassment|url=https://www.tampabay.com/news/florida/2021/04/16/tampa-muslim-civil-rights-leader-accused-of-abuse-harassment/|webwerf=Tampa Bay Times|argiefdatum=2 Junie 2021|argief-url=https://web.archive.org/web/20210602222540/https://www.tampabay.com/news/florida/2021/04/16/tampa-muslim-civil-rights-leader-accused-of-abuse-harassment/|url-status=lewend|datum=26 April 2021}}&lt;/ref&gt; Hierna het verskeie vroue wat met Shibly gewerk het ook na vore gekom en hom van seksuele teistering en emosionele mishandeling beskuldig. Shibly het dié bewerings ontken. Die vroue het egter ook diskriminasie in die werkplek by CAIR se nasionale kantoor en by verskeie prominente afdelings beweer. [[NPR]] het berig: &quot;Toe betrokke partye bewerings aan senior CAIR-amptenare in Washington, D.C., en Florida oorgedra het, het voormalige werknemers gesê, was daar min, indien enige, opvolgoptrede. Hulle het gesê leiers was reeds in 2016 van sommige van die bewerings bewus.&quot;&lt;ref name=&quot;npr&quot; /&gt; NPR het &quot;18 voormalige werknemers by die nasionale kantoor en verskeie prominente afdelings onderhou wat gesê het daar was 'n algemene gebrek aan aanspreeklikheid wanneer dit by waargenome geslagsvooroordeel, godsdiensvooroordeel of wanbestuur gekom het&quot;.&lt;ref name=&quot;npr&quot;&gt;{{Verwys nuus|van=Fadel|voornaam=Leila|datum=15 April 2021|titel=Muslim Civil Rights Leader Accused Of Harassment, Misconduct|uitgewer=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2021/04/15/984572867/muslim-civil-rights-leader-accused-of-harassment-misconduct|besoekdatum=19 Mei 2021|argiefdatum=19 Mei 2021|argief-url=https://web.archive.org/web/20210519080127/https://www.npr.org/2021/04/15/984572867/muslim-civil-rights-leader-accused-of-harassment-misconduct|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Vakbondorganisering ===
NPR se ondersoek het berig dat CAIR &quot;werknemers se pogings om in 2016 in die nasionale kantoor 'n vakbond te stig, gedwarsboom het&quot;.&lt;ref name=&quot;npr&quot; /&gt; &quot;Service Employees International Union Local 500 het Woensdag in stukke gesê dat die Council on American-Islamic Relations probeer om sy poging om die burgerregtegroep se personeel te organiseer, te verydel. CAIR het Donderdag met 'n verklaring geantwoord wat die klag 'sonder meriete' genoem het.&quot;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|datum=20 April 2017|titel=Labor group charges union busting by CAIR|url=https://www.washingtonexaminer.com/labor-group-charges-union-busting-by-cair|besoekdatum=28 Mei 2021|webwerf=The Washington Examiner|argiefdatum=12 November 2020|argief-url=https://web.archive.org/web/20201112042452/https://www.washingtonexaminer.com/labor-group-charges-union-busting-by-cair|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== LGBT-regte ===
In 2016, in die nasleep van die skietery by die Pulse-nagklub, het CAIR-verteenwoordigers met [[LGBT]]-leiers vergader om die aanval te veroordeel, in solidariteit saam te kom en hul steun vir LGBT-regte te betuig.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Muslim, LGBT community members gather to demand equal rights for all |url=https://abc7chicago.com/cair-lgbt-council-on-american-islamic-relations/1394094/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20250219114008/https://abc7chicago.com/cair-lgbt-council-on-american-islamic-relations/1394094/ |argiefdatum=19 Februarie 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=22 November 2024 |webwerf=ABC7 Chicago |datum=21 Junie 2016}}&lt;/ref&gt; Basim Elkarra, CAIR se direkteur in [[Sacramento]], het ook 'n verklaring uitgereik waarin hy &quot;steun en bondgenootskap aan die LGBTQ-gemeenskap, wat 'n getroue bondgenoot teen Islamofobie was&quot; aangebied het.&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring|titel=CAIR: Sacramento Muslims, LGBTQ and Interfaith Leaders to Respond to #Orlando Night Club Shooting|datum=13 Junie 2016|url=https://www.cair.com/press_releases/cair-sacramento-muslims-lgbtq-and-interfaith-leaders-to-respond-to%E2%80%AA-%E2%80%8Eorlando-night-club-shooting/|besoekdatum=26 Desember 2024|uitgewer=Council on American-Islamic Relations}} {{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://www.cair.com/press_releases/cair-sacramento-muslims-lgbtq-and-interfaith-leaders-to-respond-to%E2%80%AA-%E2%80%8Eorlando-night-club-shooting/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20220622193323/https://www.cair.com/press_releases/cair-sacramento-muslims-lgbtq-and-interfaith-leaders-to-respond-to%E2%80%AA-%E2%80%8Eorlando-night-club-shooting/ |argiefdatum=2022-06-22 |besoekdatum=2026-11-04 |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; CAIR se direkteur Nihad Awad het ook sy steun betuig en gesê dat Amerikaanse &quot;Moslems verenig staan&quot; met die LGBT-gemeenskap.&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=CAIR: Muslims Stand United with LGBT Community|url=https://www.usatoday.com/videos/news/nation/2016/06/12/85805328/|besoekdatum=22 November 2024|webwerf=USA Today}}&lt;/ref&gt;

In Michigan het CAIR bekommernisse oor 'n wysiging in 2023 van die Elliott-Larsen Civil Rights Act uitgespreek en gepleit dat die wysiging se bepalings oor LGBT-regte ook geloofsbeskermings insluit.&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring|url=https://www.cair.com/press_releases/cair-mi-concerned-by-senate-vote-failing-to-include-religious-protections-in-civil-rights-law/|titel=CAIR-MI Concerned by Senate Vote Failing to Include Religious Protections in Civil Rights Law|uitgewer=Council on American-Islamic Relations|besoekdatum=17 Junie 2023|argiefdatum=7 Maart 2023|argief-url=https://web.archive.org/web/20230307020159/https://www.cair.com/press_releases/cair-mi-concerned-by-senate-vote-failing-to-include-religious-protections-in-civil-rights-law/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.freep.com/story/news/local/michigan/2023/02/26/christian-and-muslim-groups-oppose-lgbtq-rights-bill-call-for-changes/69915513007/|titel=Christian and Muslim groups want faith protections added to LGBTQ rights bill|koerant=Detroit Free Press|besoekdatum=17 Junie 2023|argiefdatum=17 Junie 2023|argief-url=https://web.archive.org/web/20230617220830/https://www.freep.com/story/news/local/michigan/2023/02/26/christian-and-muslim-groups-oppose-lgbtq-rights-bill-call-for-changes/69915513007/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In dieselfde jaar het CAIR en verskeie ander Moslem-organisasies hulle teen verpligte &quot;seksueel getemateerde lesse&quot; in Montgomery County in [[Maryland]] verset. Dié lesse sluit LGBT-inklusiewe inhoud in. CAIR het 'n verklaring uitgereik waarin dit gesê het ouers moet vooraf in kennis gestel word sodat hul kinders uit &quot;seksueel getemateerde inhoud&quot; kan onttrek: &quot;Skole moet hul gesag respekteer deur die opsie te herstel om hul kinders te onttrek van die lees van seksueel getemateerde inhoud of van deelname aan seksueel getemateerde lesse en gesprekke, sonder enige nadelige gevolge.&quot;&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring|url=https://www.cair.com/press_releases/hundreds-of-maryland-parents-urge-mcps-to-restore-of-opt-out-option-parental-notice-for-sexually-themed-material/|titel=Hundreds of Maryland Parents Urge MCPS to Restore of Opt-Out Option, Parental Notice for Sexually-Themed Material|uitgewer=Council on American-Islamic Relations|besoekdatum=17 Junie 2023|argiefdatum=6 April 2023|argief-url=https://web.archive.org/web/20230406173849/https://www.cair.com/press_releases/hundreds-of-maryland-parents-urge-mcps-to-restore-of-opt-out-option-parental-notice-for-sexually-themed-material/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.washingtonpost.com/education/2023/04/11/montgomery-county-schools-lgbtq-book-opt-out/|titel=Some Montgomery parents want to opt out of new books featuring LGBTQ characters|koerant=The Washington Post|besoekdatum=17 Junie 2023|argiefdatum=24 Mei 2023|argief-url=https://web.archive.org/web/20230524004229/https://www.washingtonpost.com/education/2023/04/11/montgomery-county-schools-lgbtq-book-opt-out/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Aanwysing as terroriste-organisasie ==
Die [[Verenigde Arabiese Emirate]],&lt;ref name=&quot;wam&quot; /&gt; [[Texas]]&lt;ref name=&quot;nyt-texas&quot; /&gt; en [[Florida]]&lt;ref name=&quot;nyt-florida&quot; /&gt; het CAIR as 'n terroriste-organisasie aangewys.

=== Deur die VAE ===
CAIR is in November 2014 deur die Verenigde Arabiese Emirate as 'n terroriste-organisasie aangewys,&lt;ref name=&quot;wam&quot;&gt;{{Verwys nuus|url=http://wam.ae/en/details/1395272478814|titel=UAE Cabinet approves list of designated terrorist organisations, groups|datum=15 November 2014|werk=WAM Emirates News Agency|besoekdatum=11 September 2017|argiefdatum=12 Junie 2018|argief-url=https://web.archive.org/web/20180612165042/http://wam.ae/en/details/1395272478814|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; wat beweer het dat die organisasie bande met die Moslembroederskap het.&lt;ref name=&quot;wapo-vae&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=Taylor |voornaam=Adam |datum=17 November 2014 |titel=Why the U.A.E. is calling 2 American groups terrorists |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/11/17/why-the-u-a-e-is-calling-2-american-groups-terrorists/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20170118043938/https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2014/11/17/why-the-u-a-e-is-calling-2-american-groups-terrorists/ |argiefdatum=18 Januarie 2017 |besoekdatum=25 November 2016 |koerant=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|van=Salama|voornaam=Samir|datum=16 November 2014|titel=UAE addresses root causes of terror|url=http://gulfnews.com/news/uae/government/uae-addresses-root-causes-of-terror-1.1413289|werk=Gulf News|argief-url=https://web.archive.org/web/20170910125723/http://gulfnews.com/news/uae/government/uae-addresses-root-causes-of-terror-1.1413289|argiefdatum=10 September 2017|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|outeur=Perry Chiaramonte|titel=US group CAIR named terrorist organization by United Arab Emirates|url=http://www.foxnews.com/us/2014/11/17/us-group-cair-added-to-terror-list-by-united-arab-emirates/?intcmp=latestnews|uitgewer=Fox News|datum=17 November 2014|besoekdatum=24 Januarie 2015|argiefdatum=24 September 2015|argief-url=https://web.archive.org/web/20150924173511/http://www.foxnews.com/us/2014/11/17/us-group-cair-added-to-terror-list-by-united-arab-emirates/?intcmp=latestnews|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys vaktydskrif|url=https://www.researchgate.net/publication/280972910|titel=Securing a Dynamic and Open Economy: The UAE's Quest for Stability|van1=Lekhraibani|voornaam1=Rashed|van2=Rutledge|voornaam2=Emilie|van3=Forstenlechner|voornaam3=Ingo|datum=1 Junie 2015|vaktydskrif=Middle East Policy|volume=22|nommer=2|bladsye=108-124|via=ResearchGate|doi=10.1111/mepo.12132|besoekdatum=11 Oktober 2020|argiefdatum=10 Mei 2024|argief-url=https://web.archive.org/web/20240510021127/https://www.researchgate.net/publication/280972910_Securing_a_Dynamic_and_Open_Economy_The_UAE's_Quest_for_Stability|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=The UAE's Evolving National Security Strategy|url=http://www.agsiw.org/wp-content/uploads/2017/04/UAE-Security_ONLINE.pdf|van=Ibish|voornaam=Hussein|jaar=2017|bladsye=40-41|argief-url=https://web.archive.org/web/20170911115223/http://www.agsiw.org/wp-content/uploads/2017/04/UAE-Security_ONLINE.pdf|argiefdatum=11 September 2017|url-status=lewend|formaat=PDF}}&lt;/ref&gt;

CAIR het die stap &quot;skokkend en bisar&quot; genoem, en sommige internasionale Amerikaanse terrorisme-ontleders was ook krities. ''[[The Washington Post]]'' het geskryf: &quot;CAIR en die Muslim American Society is nie alleen in hul skok nie. Diverse groepe oor [[Europa]] heen is ook by die lys gevoeg, wat baie waarnemers oor die omvang en blote skaal van die lys verbaas gelaat het. [[Noorweë]] se buitelandse ministerie het in die openbaar 'n verduideliking gevra oor waarom een van die land se grootste Islamitiese groepe, die Islamic Organization, ingesluit is, en die Amerikaanse Buitelandse Sake-departement het gesê dit sou meer inligting by die VAE soek.&quot;&lt;ref name=&quot;wapo-vae&quot; /&gt; In Januarie 2015 het CAIR gesê dit sou poog om die aanwysing in die VAE te appelleer.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=Two groups on UAE terror list set to appeal |url=https://www.thenationalnews.com/uae/government/two-groups-on-uae-terror-list-set-to-appeal-1.122198 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201226003905/https://www.thenationalnews.com/uae/government/two-groups-on-uae-terror-list-set-to-appeal-1.122198 |argiefdatum=26 Desember 2020 |url-status=lewendig |van=Carroll |voornaam=Lindsay |koerant=The National |datum=14 Januarie 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=US Muslim Rights Group CAIR Seeks Removal From UAE Terror List |url=http://washington.cbslocal.com/2015/01/16/us-muslim-rights-group-cair-seeks-removal-from-uae-terror-list/ |uitgewer=CBS DC |agentskap=Associated Press |datum=16 Januarie 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150531105422/http://washington.cbslocal.com/2015/01/16/us-muslim-rights-group-cair-seeks-removal-from-uae-terror-list/ |argiefdatum=31 Mei 2015 |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

CAIR het die VAE gekritiseer omdat dit Amerikaanse Moslems teiken en aanhou, soos die burgerregteprokureur en menseregte-aktivis Asim Ghafoor, die voormalige prokureur van [[Jamal Khashoggi]], die ''Washington Post''-joernalis wat deur agente van die Saoedi-Arabiese regering in die Saoedi-Arabiese konsulaat in [[Istanboel]] vermoor is.&lt;ref name=&quot;ghafoor&quot;&gt;{{Verwys web|titel=Why the UAE is Obsessed with Targeting American Muslim Activists Like Asim Ghafoor|url=https://www.cair.com/op_eds/why-the-uae-is-obsessed-with-targeting-american-muslim-activists-like-asim-ghafoor/|argief-url=https://web.archive.org/web/20241209234714/https://www.cair.com/op_eds/why-the-uae-is-obsessed-with-targeting-american-muslim-activists-like-asim-ghafoor/|argiefdatum=9 Desember 2024|besoekdatum=9 Desember 2024|webwerf=Council on American-Islamic Relations}}&lt;/ref&gt; Ghafoor het gehelp om die organisasie Democracy for the Arab World Now (DAWN) te stig, wat aan menseregteskendings in die VAE gewerk het. CAIR het gesê: &quot;Die werklike rede waarom die VAE Ghafoor geteiken het, het nog duideliker geword toe Emiraatse mediahuise onsamehangende, Islamofobiese aanvalstukke begin publiseer het wat hom weens sy pro-demokrasiewerk met DAWN en ander groepe as 'n 'terroris' belaster het.&quot;&lt;ref name=&quot;ghafoor&quot; /&gt; Dit het bygevoeg dat &quot;die VAE se geskiedenis van die teiken van Amerikaanse Moslems&quot; deel is van 'n poging om outoritarisme in die [[Midde-Ooste]] te versprei.&lt;ref name=&quot;ghafoor&quot; /&gt;

Die VAE se staatsminister vir buitelandse sake, Anwar Gargash, het kritiek op die aanwysing verwerp en gesê: &quot;Die lawaai [deur] sommige Westerse organisasies oor die VAE se terreurlys kom van groepe wat aan die Moslembroederskap verbonde is, en baie van hulle werk aan opruiing en skep 'n omgewing van ekstremisme.&quot;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|titel=UAE official says groups may appeal against inclusion on terror list|url=https://www.reuters.com/article/us-emirates-politics-brotherhood/uae-official-says-groups-may-appeal-against-inclusion-on-terror-list-idUSKCN0J41O420141120|uitgewer=[[Reuters]]|datum=20 November 2014|argief-url=https://web.archive.org/web/20170915023451/https://www.reuters.com/article/us-emirates-politics-brotherhood/uae-official-says-groups-may-appeal-against-inclusion-on-terror-list-idUSKCN0J41O420141120|argiefdatum=15 September 2017|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

=== Deur Amerikaanse staatsregerings ===
In 1994 het CAIR se uitvoerende direkteur Nihad Awad tydens 'n praatjie oor die situasie in die besette Palestynse gebiede gesê dat hy die maatskaplike programme wat Hamas aan Palestyne verskaf, bo dié van die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]] steun. Awad het later verduidelik dat hy die meer &quot;radikale&quot; elemente van die groep wel verwerp, en in 2006 het hy Hamas heeltemal afgesweer.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{Verwys web |van=Newton |voornaam=Creede |titel=US Muslim rights group finds itself in the crosshairs |url=https://www.aljazeera.com/news/2017/2/10/republican-calls-cair-a-hamas-linked-terrorist-group |argief-url=https://web.archive.org/web/20251227121941/https://www.aljazeera.com/news/2017/2/10/republican-calls-cair-a-hamas-linked-terrorist-group |argiefdatum=27 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=6 Maart 2026 |webwerf=[[Al Jazeera]]}}&lt;/ref&gt; Verskeie individuele CAIR-lede is op terrorismeverwante klagtes aangekla.&lt;ref name=&quot;wapo-toekenning&quot;&gt;{{Verwys nuus|datum=7 Januarie 2007|titel=Muslim Activist's Award Is Rescinded|url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2007/01/07/muslim-activists-award-is-rescinded-span-classbankheadsenator-cites-ties-to-controversial-islamic-groupspan/d123efd0-2cb8-4c2d-8afc-81a30498bf07/|besoekdatum=6 Maart 2026|werk=The Washington Post|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;

In 2004 het die Bush-administrasie besluit om CAIR nie op strafregtelike klagtes weens sy beweerde steun aan Hamas aan te kla nie. Die besluit het gekom terwyl aanklaers 'n saak teen die Holy Land Foundation opgebou het, 'n Islamitiese liefdadigheidsorganisasie met bande met CAIR wat in 2008 aangekla is omdat dit Hamas befonds het.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Gerstein |voornaam=Josh |datum=18 April 2011 |titel=Source: Bush Justice Department nixed CAIR indictment in 2004 |url=https://www.politico.com/blogs/under-the-radar/2011/04/source-bush-justice-department-nixed-cair-indictment-in-2004-035127 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190707131544/https://www.politico.com/blogs/under-the-radar/2011/04/source-bush-justice-department-nixed-cair-indictment-in-2004-035127 |argiefdatum=7 Julie 2019 |url-status=lewendig |besoekdatum=6 Maart 2026 |webwerf=Politico}}&lt;/ref&gt;

In 2007 is 'n toekenning wat Basim Elkarra, die uitvoerende direkteur van CAIR se Sacramento-afdeling, vereer het, teruggetrek. Barbara Boxer, wat die sertifikaat oorspronklik aan Elkarra toegeken het, het gesê dit is teruggetrek omdat CAIR nie Hamas en [[Hezbollah]] as terroriste-organisasies aangewys het nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web|datum=25 Januarie 2007|titel=Boxer, Muslim group say skirmish resolved|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna16799124|besoekdatum=6 Maart 2026|webwerf=NBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wapo-toekenning&quot; /&gt; Nadat die toekenning teruggetrek is, het die FBI dreigemente op Elkarra se lewe ondersoek wat in reaksie op die voorval gemaak is.&lt;ref name=&quot;wapo-toekenning&quot; /&gt;

In 2008, tydens die verhoor van die Verenigde State teen die Holy Land Foundation, het die FBI-agent Lara Burns CAIR daarvan beskuldig dat dit 'n dekmantelorganisasie vir Hamas is. CAIR was een van die ongeveer 300 onaangeklaagde groepe wat in die saak as &quot;mede-samesweerders&quot; bestempel is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=7 Oktober 2008 |titel=FBI: CAIR is a front group, and Holy Land Foundation tapped Hamas clerics for fundraisers |url=https://www.dallasnews.com/news/crime/2008/10/07/fbi-cair-is-a-front-group-and-holy-land-foundation-tapped-hamas-clerics-for-fundraisers/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20260429130233/https://www.dallasnews.com/news/crime/2008/10/07/fbi-cair-is-a-front-group-and-holy-land-foundation-tapped-hamas-clerics-for-fundraisers/ |argiefdatum=29 April 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=6 Maart 2026 |webwerf=The Dallas Morning News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tampabay&quot;&gt;{{Verwys web |titel=With CAIR, compromise complicated |url=https://www.tampabay.com/archive/2007/09/23/with-cair-compromise-complicated/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20261104104005/https://www.tampabay.com/archive/2007/09/23/with-cair-compromise-complicated/ |argiefdatum=4 November 2026 |url-status=lewendig |besoekdatum=6 Maart 2026 |webwerf=Tampa Bay Times}}&lt;/ref&gt;

In 2017 het die Ohio-Republikein Josh Mandel gesê: &quot;CAIR is Hamas.&quot; 'n Dag later het hy dit ook daarvan beskuldig dat dit met die Moslembroederskap verbonde is.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot; /&gt;

Die federale regering van die Verenigde State het CAIR nie as 'n terroriste-organisasie gelys nie,&lt;ref name=&quot;wapo-vae&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web|van=Marohn|voornaam=Kirsti|datum=8 November 2015|titel=Fact Check: CAIR not on US terror watch list|url=https://www.sctimes.com/story/news/local/immigration/2015/11/08/fact-check-cair-not-us-terror-watch-list/75160822/|besoekdatum=17 Augustus 2025|webwerf=St. Cloud Times}}&lt;/ref&gt; maar sommige Amerikaanse staatsregerings het.

Op 18 November 2025 het die Texaanse goewerneur Greg Abbott CAIR amptelik 'n buitelandse terroriste-organisasie verklaar en gesê dit het direkte bande met Hamas. In sy proklamasie het Abbott die Moslembroederskap en CAIR daarvan beskuldig dat hulle terrorisme internasionaal steun en die implementering van die sjaria bevorder. Hy het ook na beweerde bande tussen CAIR, Hamas en individue wat voorheen op terrorismeverwante klagtes skuldig bevind is, verwys. Die aanwysing beteken dat CAIR nie grond in Texas mag bekom nie.&lt;ref name=&quot;nyt-texas&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=Goodman |voornaam=J. David |datum=18 November 2025 |titel=Texas Governor Declares Muslim Civil Rights Group a 'Terrorist Organization' |url=https://www.nytimes.com/2025/11/18/us/texas-abbott-cair-terrorist-group-muslim.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20251212111847/https://www.nytimes.com/2025/11/18/us/texas-abbott-cair-terrorist-group-muslim.html |argiefdatum=12 Desember 2025 |url-status=lewendig |werk=The New York Times |besoekdatum=19 November 2025}}&lt;/ref&gt; Op 9 Desember 2025 het die Floridiese goewerneur Ron DeSantis CAIR, saam met die Moslembroederskap, 'n &quot;buitelandse terroriste-organisasie&quot; aangewys.&lt;ref name=&quot;nyt-florida&quot;&gt;{{Verwys nuus|datum=8 Desember 2025|titel=DeSantis Designates Muslim Advocacy Group a 'Terrorist Organization'|url=https://www.nytimes.com/2025/12/08/us/desantis-cair-muslim-terrorism-florida.html|werk=The New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=9 Desember 2025 |titel=Florida governor declares Muslim civil rights group a terrorist organization |url=https://apnews.com/article/florida-desantis-muslim-group-terrorist-label-7113c982c43fed198cef9eaf85b23679 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251209015236/https://apnews.com/article/florida-desantis-muslim-group-terrorist-label-7113c982c43fed198cef9eaf85b23679 |argiefdatum=9 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=9 Desember 2025 |webwerf=AP News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Florida governor declares Muslim civil rights group a terrorist organization |url=https://abcnews.go.com/Politics/wireStory/florida-governor-declares-muslim-civil-rights-group-terrorist-128228405 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251209092110/https://abcnews.go.com/Politics/wireStory/florida-governor-declares-muslim-civil-rights-group-terrorist-128228405 |argiefdatum=9 Desember 2025 |url-status=lewendig |besoekdatum=9 Desember 2025 |webwerf=ABC News}}&lt;/ref&gt;

== Ontvangs ==
Die Amerikaanse senator Barbara Boxer se besluit in 2006 om 'n &quot;sertifikaat van prestasie&quot; wat oorspronklik aan die voormalige CAIR-amptenaar Basim Elkarra toegeken is, op grond van vermoedens oor die organisasie se agtergrond terug te trek, het &quot;'n uitroep van organisasies ontlok wat vir die groep se voorspraak instaan, waaronder die ACLU en die California Council of Churches&quot;.&lt;ref name=&quot;scr&quot; /&gt; Maya Harris, die uitvoerende direkteur van die ACLU van Noord-[[Kalifornië]], het senator Boxer se besluit gekritiseer en bygevoeg dat CAIR &quot;'n leidende organisasie was wat vir burgerregte en burgerlike vryhede in die gesig van vrees en onverdraagsaamheid, in die gesig van godsdiens- en etniese profilering, gepleit het&quot;.&lt;ref name=&quot;scr&quot; /&gt;

Die [[Pulitzerprys]]-bekroonde joernalis Nicholas Kristof het mense aangemoedig om CAIR te ondersteun en as lede aan te sluit in reaksie op die verkiesing van die Amerikaanse president Donald Trump in 2016.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.nytimes.com/2016/11/17/opinion/a-12-step-program-for-responding-to-president-elect-trump.html?mcubz=1|titel=A 12-Step Program for Responding to President-Elect Trump|van=Kristof|voornaam=Nicholas|koerant=The New York Times|datum=17 November 2016|besoekdatum=2 September 2017|argiefdatum=3 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170903034926/https://www.nytimes.com/2016/11/17/opinion/a-12-step-program-for-responding-to-president-elect-trump.html?mcubz=1|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

In 2016 het die Universiteit van Saint Thomas die Minnesota-tak van CAIR as die wenner van sy Winds of Change-toekenning by sy Forum on Workplace Inclusion aangewys.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.stthomas.edu/news/forum-workplace-inclusion-announces-2016-diversity-award-winners/ |titel=Forum on Workplace Inclusion Announces 2016 Diversity Award Winners |werk=Newsroom |uitgewer=Universiteit van St. Thomas |plek=Minnesota |datum=3 Maart 2016 |argiefdatum=6 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160306012806/http://www.stthomas.edu/news/forum-workplace-inclusion-announces-2016-diversity-award-winners/ |url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

Die [[Seattle]]-afdeling van die League of Women Voters het die Washington-tak van CAIR een van sy Champion of Voting and Civil Rights-toekennings vir 2015 toegeken en &quot;hul werk om stemming en gemeenskapsbetrokkenheid deur lede van die Amerikaanse Moslemgemeenskap aan te moedig&quot; geprys.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.iexaminer.org/2015/04/announcement-league-of-women-voters-of-seattle-honors-senator-pramila-jayapal/|titel=Announcement: League of Women Voters of Seattle honors Senator Pramila Jayapal|datum=9 April 2015|werk=International Examiner|besoekdatum=2 September 2017|argiefdatum=3 September 2017|argief-url=https://web.archive.org/web/20170903032943/http://www.iexaminer.org/2015/04/announcement-league-of-women-voters-of-seattle-honors-senator-pramila-jayapal/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt;

== Befondsing ==
CAIR het 'n jaarlikse begroting van ongeveer $3&amp;nbsp;miljoen gehad (soos in 2007).&lt;ref name=&quot;scr&quot; /&gt; Dit sê dat hoewel die meerderheid van sy befondsing van Amerikaanse Moslems kom, dit skenkings van individue van enige geloof en ook van buitelanders aanvaar.&lt;ref&gt;{{Verwys web|titel=Top Internet Misinformation and Conspiracy Theories About CAIR|url=http://ca.cair.com/losangeles/campaign/top_internet_misinformation_and_conspiracy_theories_about_cair|argief-url=https://web.archive.org/web/20140202174929/http://ca.cair.com/losangeles/campaign/top_internet_misinformation_and_conspiracy_theories_about_cair|argiefdatum=2 Februarie 2014|uitgewer=CAIR California|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; CAIR het in die verlede skenkings van individue en stigtings naby Arabiese regerings aanvaar, waaronder groot skenkings vir spesiale projekte, soos 'n skenking van vyfhonderdduisend dollar deur die Saoedi-Arabiese prins Alwaleed bin Talal.&lt;ref name=&quot;scr&quot;&gt;{{Verwys nuus|url=https://www.nytimes.com/2007/03/14/washington/14cair.html|url-toegang=intekening|van=MacFarquhar|voornaam=Neil|datum=14 Maart 2007|titel=Scrutiny Increases for a Group Advocating for Muslims in U.S.|werk=The New York Times|besoekdatum=19 April 2016|url-status=lewend|argief-url=https://web.archive.org/web/20160520033604/https://www.nytimes.com/2007/03/14/washington/14cair.html|argiefdatum=20 Mei 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tampabay&quot; /&gt; Binne CAIR is daar debat oor buitelandse befondsing, en verskeie CAIR-takke het die nasionale kantoor gekritiseer omdat dit buitelandse skenkings aanvaar.&lt;ref name=&quot;scr&quot; /&gt;

In April 2011 het die kongreslid Frank Wolf (R-Va.) tydens 'n verhoor van 'n subkomitee vir begrotingstoewysings van die Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers na 'n brief verwys wat CAIR se uitvoerende direkteur, Nihad Awad, in 2009 aan Muammar Gaddafi gestuur het en waarin hy Gaddafi om befondsing vir 'n projek genaamd die Muslim Peace Foundation gevra het.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus|url=http://nation.foxnews.com/cair/2011/04/07/cair-caught-gaddafi-web|titel=CAIR Caught in Gaddafi $ Web|datum=7 April 2011|uitgewer=Fox News|besoekdatum=15 April 2011|argief-url=https://web.archive.org/web/20110410120352/http://nation.foxnews.com/cair/2011/04/07/cair-caught-gaddafi-web|argiefdatum=10 April 2011|url-status=dood}}&lt;/ref&gt; Steven Emerson het die befondsingsversoek &quot;hipokrities&quot; genoem,&lt;ref name=&quot;wolf-fox&quot;&gt;{{Verwys nuus|url=http://www.foxnews.com/politics/2011/04/06/lawmaker-criticizes-controversial-muslim-group-200-fundraising-letter-qaddafi/|titel=Lawmaker Criticizes Muslim Group Director's 2009 Fundraising Letter to Qaddafi|voornaam=Ben|van=Evansky|uitgewer=Fox News|datum=6 April 2011|besoekdatum=7 April 2011|argiefdatum=8 April 2011|argief-url=https://web.archive.org/web/20110408140846/http://www.foxnews.com/politics/2011/04/06/lawmaker-criticizes-controversial-muslim-group-200-fundraising-letter-qaddafi/|url-status=lewend}}&lt;/ref&gt; terwyl CAIR se woordvoerder, Ibrahim Hooper, gesê het dat die Muslim Peace Foundation Awad se persoonlike inisiatief was wat &quot;niks met CAIR te doen gehad het nie&quot;, dat CAIR geen geld van die [[Libië|Libiese]] regering ontvang het nie, en ook dat CAIR een van die eerste Amerikaanse organisasies was wat 'n vlugverbodsone gevra het om Libiese burgers tydens die [[Libiese Burgeroorlog|Libiese burgeroorlog van 2011]] teen Gaddafi te beskerm.&lt;ref name=&quot;wolf-fox&quot; /&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Eksterne skakels ==
* {{Amptelike webtuiste|https://www.cair.com/}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Council on American-Islamic Relations}}
[[Kategorie:Islamitiese groepe]]
[[Kategorie:Amerikaanse organisasies]]
[[Kategorie:Politieke organisasies]]
[[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]]</text>
      <sha1>3ehck9ea2g65h27w3qkysu7qzcktldg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Visumbeleid van Taiwan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>576977</id>
    <revision>
      <id>3361967</id>
      <parentid>3283017</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 4 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58048" sha1="2cyxwj3zxo0g075yygnn2vb3dpst8uh" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Beleid oor die permitte wat nodig is om Taiwan binne te gaan}}
[[Lêer:2024 version of Taiwan Visa.png|duimnael|'n Taiwanese verblyfvisum (vir 'n langtermynstudent) wat in 2024 uitgereik is]]
[[Lêer:Visitor Visa of ROC(Taiwan) Issued on Thailand Passport in 2015.jpg|duimnael|'n Taiwanese besoekersvisum wat die Taipei Ekonomiese en Kulturele Kantoor in Macau aan 'n Thaise burger uitgereik het]]
[[Lêer:Sample of Taiwan Visa.jpg|duimnael|'n Voorbeeld van 'n Taiwanese visum (ou weergawe)]]

Besoekers aan die '''[[Taiwan]]''' moet vooraf 'n visum of magtiging bekom, tensy hulle burgers van een van die visumvrye lande is of vir 'n elektroniese visum (e-visum) in aanmerking kom.

Alle besoekers moet 'n [[paspoort]] hê wat nog ses maande geldig is (behalwe burgers van Japan en die Verenigde State, wie se paspoort net vir die volle duur van die verblyf geldig hoef te wees).&lt;ref name=&quot;timatic&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |argief-url=https://web.archive.org/web/20170801043848/https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |argiefdatum=1 Augustus 2017 |url-status=lewendig |titel=Visa and passport |werk=Timatic |uitgewer=International Air Transport Association deur Emirates |besoekdatum=1 April 2017}}&lt;/ref&gt;

Taiwan het spesiale toegangsvereistes vir huidige of voormalige burgers van die [[Volksrepubliek China]] (VRC, algemeen as China bekend) wat op die Chinese vasteland woon of voorheen gewoon het. Voorts moet burgers van sekere lande aan ander vereistes voldoen wanneer hulle om besoekersvisums aansoek doen.

Taiwan se immigrasiestelsel hou werkregte en verblyfregte van visums geskei. Werkregte word deur werkpermitte gereguleer wat die Agentskap vir Arbeidsmagontwikkeling uitreik, terwyl verblyfsertifikate wat die Nasionale Immigrasie-agentskap uitreik, die verblyfregte beheer. Talent Taiwan is in 2023 geskep om een agentskap te bied wat oor al dié aspekte advies kan gee.&lt;ref name=&quot;TalentTaiwan&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Talent Taiwan - About |url=https://talent.nat.gov.tw/about?lang=en |uitgewer=Talent Taiwan |besoekdatum=7 Januarie 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=Talent Taiwan Office one-stop service for foreign professionals launches |url=https://focustaiwan.tw/business/202311010017 |besoekdatum=7 Januarie 2024 |agentskap=Focus Taiwan |datum=1 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Talent Taiwan Officially Launches – NDC Aims to Support Foreign Professionals in Taiwan with Comprehensive One-stop Services |url=https://www.ndc.gov.tw/en/nc_8455_37509 |besoekdatum=7 Januarie 2024 |uitgewer=National Development Council |datum=1 November 2023}}&lt;/ref&gt;

== Toegangsvereistes ==
=== Taiwanese aankomskaart (TWAC) ===
Voor hulle Taiwan binnegaan, moet alle besoekers{{Voetnota|Behalwe buitelanders met 'n vreemdelingverblyfsertifikaat, 'n verblyfvisum of 'n diplomatieke identiteitskaart, mense van die Chinese vasteland, Hongkong en Macau met 'n in- en uitreispermit vir enkele toegang, en burgers sonder huishoudingregistrasie met 'n verblyfsertifikaat van die Taiwan-gebied.}} aanlyn 'n TWAC by die Taiwanese immigrasiediens indien, waarin hulle persoonlike inligting en reisbesonderhede verstrek.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://twac.immigration.gov.tw/ |titel=Taiwan Arrival Card |uitgewer=Ministry of Interior National Immigration Agency Republic of China (Taiwan)}}&lt;/ref&gt;

Die TWAC moet binne drie dae voor die aankomsdatum in Taiwan ingedien word om onnodige vertragings by die immigrasiebeheer te vermy. Dit is gratis en is nie 'n visum nie, sodat besoekers volgens hul nasionaliteit aan verskillende vereistes onderworpe kan wees.&lt;ref name=&quot;twac&quot;&gt;{{Verwys web |outeur=National Immigration Agency |titel=Taiwan to Launch Mandatory Online Arrival Registration - Starting October 1, 2025. More Intuitive, More friendly And More Convenient! |url=https://www.immigration.gov.tw/5475/5478/141457/142068/393075/ |webwerf=National Immigration Agency, R.O.C. (Taiwan) |besoekdatum=23 April 2026 |taal=en |datum=17 Junie 2025 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260212133505/https://www.immigration.gov.tw/5475/5478/141457/142068/393075/ |argiefdatum=12 Februarie 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Visumbeleidkaart ==
[[Lêer:Visa policy of Taiwan.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van Taiwan
{{legend|#ED1C24|Taiwan}}
{{legend|#F38EFF|In- en uitreispermit}}
{{legend|#22B14C|Visum nie nodig nie (90 dae)}}
{{legend|#B5E61D|Visum nie nodig nie (30 dae)}}
{{legend|#DDF395|Visum nie nodig nie (14 dae)}}
{{legend|#9FD5BE|e-visum}}
{{legend|#D9D9D9|e-visum (voorwaardelik) / visum vereis}}
{{legend|#C0C0C0|Visum vereis}}]]

== Verblyfreg ==
Hoewel die Republiek China net een soort nasionaliteit het, het nie alle burgers van die Republiek China verblyfreg in Taiwan nie. Kragtens die Immigrasiewet het net dié met huishoudingregistrasie in Taiwan (burgers met huishoudingregistrasie) verblyfreg in Taiwan, en net hulle kan Taiwan sonder voorafgaande magtiging binnegaan. Een van die volgende dokumente is genoeg om dié status te bewys:&lt;ref name=&quot;roa&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Immigration Reference Guide for Civil Carriers |url=https://www.immigration.gov.tw/public/attachment/81261682877.pdf |uitgewer=National Immigration Agency |besoekdatum=10 Desember 2018}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* 'n Taiwanese paspoort met die persoon se nasionale identiteitskaartnommer op die bladsy met persoonlike gegewens;
* 'n geldige nasionale identiteitskaart, huishoudingregistrasiesertifikaat of afskrif van die huishoudingregistrasiesertifikaat, saam met 'n geldige Taiwanese paspoort sonder die nasionale identiteitsnommer op die bladsy met persoonlike gegewens.

Burgers van die Republiek China sonder huishoudingregistrasie in Taiwan kom nie vir 'n nasionale identiteitskaart in aanmerking nie, en hul paspoort bevat nie hul nasionale identiteitsnommer nie. Om Taiwan binne te gaan, moet hulle benewens 'n Taiwanese paspoort een van die volgende dokumente hê:&lt;ref name=&quot;roa&quot; /&gt;

* 'n geldige of verstreke inreispermit wat in die paspoort geplak is; of
* 'n Taiwanese verblyfsertifikaat.

Burgers sonder huishoudingregistrasie wat een van die volgende dokumente hou, kan by aankoms 'n inreispermit kry:&lt;ref name=&quot;roa&quot; /&gt;
* 'n aantekening in die paspoort wat die persoon se status as oorsese Chinees bevestig, of 'n brief wat dié status bevestig; of
* 'n sertifikaat van vreemdelingregistrasie vir langtermynverblyf (tipe F-2) of permanente verblyf (tipe F-5) wat deur [[Suid-Korea]] uitgereik is.

Andersins mag hulle Taiwan sonder voorafgaande magtiging met hul nie-Taiwanese paspoort binnegaan as hulle ook die nasionaliteit van 'n visumvrye land het.

Burgers sonder huishoudingregistrasie is in Taiwan aan immigrasiebeheer onderworpe en mag net vir die beperkte tyd wat die inreispermit of die immigrasiebeampte toelaat, in Taiwan bly. Dié sonder enige van die bogenoemde dokumente word toegang tot Taiwan geweier.

== Visumvrystelling ==
[[Lêer:Taiwan entry stamp.jpg|duimnael|Inreisstempel vir 'n visumvrye verblyf van 90 dae]]

Burgers van die volgende lande en gebiede mag Taiwan vir hoogstens die onderstaande tydperke binnegaan.&lt;ref name=&quot;vrystelling&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Visa-Exempt Entry |url=https://www.boca.gov.tw/cp-149-4486-7785a-2.html |webwerf=Bureau of Consular Affairs |datum=31 Julie 2017 |taal=en}}&lt;/ref&gt; Verlengings is nie moontlik nie, behalwe vir burgers van [[Kanada]] en die [[Verenigde Koninkryk]], wat volgens die beginsel van wederkerigheid om 'n verlenging van die verblyf van 90 tot 180 dae aansoek mag doen.&lt;ref name=&quot;Brittanje&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/dl-162-8e034e83707c45aa969d38f7eaf33dc8.html |titel=Notice for British &amp; Canadian Passport Holders Who Entered Taiwan Visa-Free and Are Applying for an Extension of Stay |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan)}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Besoekers moet ook aan die volgende vereistes voldoen, tensy anders vermeld:
* 'n paspoort wat op die datum van toegang nog minstens ses maande geldig is;
* die paspoort mag nie 'n nood-, tydelike of ander informele paspoort of reisdokument wees nie;
* 'n bevestigde retoerkaartjie per lug of see, of 'n lug- of seekaartjie met 'n visum vir die volgende bestemming, en 'n bevestigde sitplekbespreking vir die vertrekvlug.

'''90 dae'''
* {{Vlagikoon|EU}} Alle lidstate van die [[Europese Unie]]
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Albanië}}
* {{Vlag|Andorra}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|Eswatini}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Guatemala}}
* {{Vlag|Honduras}}&lt;sup&gt;3 7&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Japan}}&lt;sup&gt;E&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Kanada}}&lt;sup&gt;A&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Kosovo}}
* {{Vlag|Liechtenstein}}
* {{Vlag|Marshalleilande}}&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Monaco}}
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}
* {{Vlag|Noord-Masedonië}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Noorweë}}
* {{Vlag|Palau}}
* {{Vlag|Paraguay}}
* {{Vlag|San Marino}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Switserland}}
* {{Vlag|Tuvalu}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Vatikaanstad}}
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}&lt;sup&gt;6 A&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Verenigde State van Amerika}}&lt;sup&gt;9 E&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Ysland}}
{{Div col end}}

'''30 dae'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Belize}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Dominikaanse Republiek}}&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Sint Kitts en Nevis}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Sint Lucia}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Sint Vincent en die Grenadines}}
{{Div col end}}

'''14 dae'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Broenei}}&lt;sup&gt;2 7 8 C D&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Filippyne}}&lt;sup&gt;2 7 C D&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Oman}}&lt;sup&gt;B&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Thailand}}&lt;sup&gt;2 7 C D&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;1: Geldig tot 31 Maart 2030.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;2: Geldig tot 31 Julie 2027.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;3: Persone wat op die Chinese vasteland gebore is, kom nie in aanmerking nie.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;4: Persone wat in Afganistan, Iran, Irak, Jemen, Libië, Nigerië, Pakistan, Sirië of op die Chinese vasteland gebore is, kom nie in aanmerking nie.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;5: Net vir persone wat die Marshallese burgerskap by geboorte verkry het.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;6: Net vir Britse burgers.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;7: Diplomatieke, amptelike en dienspaspoorte kom nie in aanmerking nie.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;8: Houers van 'n Broeneise identiteitsertifikaat kom ook in aanmerking.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;9: Noodpaspoorte kom in aanmerking.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;A: Mag ná aankoms gratis om 'n verlenging van die verblyf van 90 tot 180 dae aansoek doen.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;B: Mag steeds om 'n e-visum aansoek doen as die beoogde verblyf langer as 14 dae is.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;C: Bemanningslede van vaartuie of lugvaartuie, of dienspersoneel wat aan boord gaan om vir diens aan te meld, kom nie in aanmerking nie.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;D: Moet ook bewys van 'n hotelbespreking, die kontakbesonderhede van die gasheer of borg en genoeg reisfondse toon.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;E: Die paspoort hoef net vir die beoogde verblyftydperk geldig te wees.&lt;/sub&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! style=&quot;width:100%;&quot; | Datums van visumveranderinge
|-
|
'''Visumvrystelling'''

* 1 Januarie 1995: Australië, België, Duitsland, Frankryk, Japan, Kanada, Luxemburg, Nederland, Nieu-Seeland, Oostenryk, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State&lt;ref name=&quot;y1997&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Foreign Relations Yearbook 1997 |url=http://mofa.gov.tw/chap4.html |argief-url=https://web.archive.org/web/19980115051450/http://mofa.gov.tw/chap4.html |url-status=dood |argiefdatum=15 Januarie 1998 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh}}&lt;/ref&gt;
* 1 Mei 1995: Portugal, Spanje en Swede&lt;ref name=&quot;y1997&quot; /&gt;
* 1 Januarie 1997: Italië&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Foreign Relations Yearbook 1998 |url=http://multilingual.mofa.gov.tw/web/web_UTF-8/almanac/almanac1998/section_4/page4.htm |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |argief-url=https://web.archive.org/web/20260423123138/https://multilingual.mofa.gov.tw/web/web_UTF-8/almanac/almanac1998/section_4/page4.htm |argiefdatum=23 April 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 8 Desember 1997: Griekeland&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:希臘政府自上（八十六）年十二月八日起實施申根公約共同簽證措施 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=FAEEE2F9798A98FD&amp;sms=6DC19D8F09484C89&amp;s=8033DB3EE3FDC3A4 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=27 April 1998}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 2001: Switserland&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:為促進我國與瑞士雙邊實質關係，並鑒於瑞士已正式同意我一般國民於該國過境轉機時，得臨時申請入境四十八小時從事觀光或商務活動，外交部本(廿七)日宣布，依據「外國 護照簽證條例」之授權，自明(九十)年元月一日起，增列瑞士為入境我國十四天免簽證 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=FAEEE2F9798A98FD&amp;sms=6DC19D8F09484C89&amp;s=12600D0D670E8C53 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=27 Desember 2000}}&lt;/ref&gt;
* 1 Mei 2001: Singapoer&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:給予新加坡國民免簽證入境及放寬南韓國民簽證效期 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content_M_2.aspx?n=FAEEE2F9798A98FD&amp;sms=6DC19D8F09484C89&amp;s=C90F311690093F02 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=24 April 2001}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 2002: Noorweë&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自九一年一月一日起挪威人士來台觀光十四天內免簽證 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=FAEEE2F9798A98FD&amp;sms=6DC19D8F09484C89&amp;s=2F7F164C34F35B68 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=17 Desember 2001}}&lt;/ref&gt;
* 1 Oktober 2002: Finland en Liechtenstein&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自十月一日起芬蘭及列支敦斯登來台十四天免簽證 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=FAEEE2F9798A98FD&amp;sms=6DC19D8F09484C89&amp;s=12600D0D670E8C53 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=16 September 2002}}&lt;/ref&gt;
* 1 November 2002: Maleisië&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:馬來西亞國民自十一月一日起來台十四天內免簽證 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=FAEEE2F9798A98FD&amp;sms=6DC19D8F09484C89&amp;s=12600D0D670E8C53 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=23 Oktober 2002}}&lt;/ref&gt;
* 25 Januarie 2003: Suid-Korea&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:外交部自本（一）月廿五日起給予韓國國民來華十四天免簽證及三十天落地簽證之待遇 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content_M_2.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;sms=491D0E5BF5F4BC36&amp;s=5F70DDF2657BFCAA |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=16 Januarie 2003}}&lt;/ref&gt;
* 1 April 2003: Denemarke, Ierland, Malta, Monaco en Ysland&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:四月一日起，汶萊、丹麥、愛爾蘭、冰島、馬爾他及摩納哥國民來台將享有十四天免簽證及三十天落地簽證之待遇 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content_M_2.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;sms=491D0E5BF5F4BC36&amp;s=5F70DDF2657BFCAA |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=12 Maart 2003}}&lt;/ref&gt;
* 1 September 2007: Tsjeggië&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:捷克國民自2007年9月1日起可免簽證入境台灣 |url=https://www.roc-taiwan.org/cz/post/679.html |webwerf=Taipei Economic and Cultural Office, Prague, Czech Republic |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=31 Augustus 2007}}&lt;/ref&gt;
* 1 Oktober 2008: Pole en Slowakye&lt;ref name=&quot;s08&quot; /&gt;
* 1 November 2008: Hongarye&lt;ref name=&quot;s08&quot;&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自97年10月1日起將波蘭及斯洛伐克自適用落地簽證調整為免簽證國家；同年11月1日起對匈牙利作相同調整。 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-56-2369-8a73f-1.html |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=23 September 2008}}&lt;/ref&gt;
* 21 November 2008: Litaue&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自97年11月21日起增列立陶宛為適用免簽證入境之國家。 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-56-2379-37adf-1.html |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=13 November 2008}}&lt;/ref&gt;
* 1 Desember 2008: Estland&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自97年12月1日起增列愛沙尼亞為適用免簽證入境之國家。 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-56-2381-21fdb-1.html |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=24 November 2008}}&lt;/ref&gt;
* 7 Januarie 2009: Letland&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自98年1月7日起增列拉脫維亞（Latvia）為適用免簽證入境之國家。 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-56-2395-d51a7-1.html |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=5 Januarie 2009}}&lt;/ref&gt;
* 15 Februarie 2009: Slowenië&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自本(101)年9月10日起，克羅埃西亞適用免簽證入境國家。 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-56-2403-5dfb4-1.html |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=10 Februarie 2009}}&lt;/ref&gt;
* 28 September 2009: Heilige Stoel&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:我國將給予教廷及梵蒂岡城國護照持有者免簽證待遇 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content_M_2.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;sms=491D0E5BF5F4BC36&amp;s=5F70DDF2657BFCAA |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=28 September 2009}}&lt;/ref&gt;
* 11 November 2010: Bulgarye, Roemenië en Siprus&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Foreign Relations Yearbook 2010 |url=http://multilingual.mofa.gov.tw/web/web_UTF-8/almanac/almanac2010/3.pdf |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |bladsy=276 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160531115329/http://multilingual.mofa.gov.tw/web/web_UTF-8/almanac/almanac2010/3.pdf |argiefdatum=31 Mei 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* 11 Augustus 2011: Israel&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=ISRAEL, TAIWAN CELEBRATE VISA PACT |url=https://www.jpost.com/Business/Business-News/Israel-Taiwan-celebrate-visa-pact |uitgewer=Jerusalem Post |besoekdatum=16 Februarie 2018 |datum=11 Augustus 2011}}&lt;/ref&gt;
* 10 September 2012: Kroasië&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:自本(101)年9月10日起，克羅埃西亞適用免簽證入境國家 |url=https://servicestation.immigration.gov.tw/ct.asp?xItem=1148649&amp;ctNode=30298&amp;mp=S005 |uitgewer=National Immigration Agency |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=4 September 2012}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* 1 Junie 2014: Andorra en San Marino&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://focustaiwan.tw/politics/201405290010 |titel=Taiwan grants visa-free treatment for Andorra, San Marino citizens - Focus Taiwan |datum=29 Mei 2014 |webwerf=Focustaiwan.tw |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 2016: Chili&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=EXENCIÓN DE VISA DE TURISMO |url=https://www.roc-taiwan.org/cl_es/post/118.html |uitgewer=Oficina Económica y Cultural de Taipei en Chile |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=es |datum=1 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;
* 1 Augustus 2016: Broenei (hervat; geldig tot 31 Julie 2027) en Thailand (verlenging; geldig tot 31 Julie 2027)&lt;ref name=&quot;vrystelling&quot; /&gt;
* 1 Desember 2016: Broeneise identiteitsertifikaat&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://news.seehua.com/?p=226508 |skrif-titel=zh:12月1日起 可停留30天 汶永久居民赴台免签证 |taal=zh}}&lt;/ref&gt;
* 12 Julie 2017: Belize, die Dominikaanse Republiek, El Salvador (sedert 12 Desember 2018 opgehef), Guatemala, Haïti (sedert 13 Februarie 2026 opgehef), Honduras, Nicaragua (sedert 10 Maart 2026 opgehef), Paraguay, Sint Kitts en Nevis, Sint Lucia en Sint Vincent en die Grenadines&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.mofa.gov.tw/en/News_Content.aspx?n=1EADDCFD4C6EC567&amp;s=CFCD52FE36E986F9 |titel=MOFA announces visa-free treatment for nationals of 10 Latin American and Caribbean allies effective July 12 |webwerf=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=12 Julie 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=MOFA announces reciprocal visa-free treatment between Republic of China (Taiwan) and Republic of Paraguay effective July 12 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-220-1809-0f1fd-2.html |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |datum=12 Julie 2017}}&lt;/ref&gt;
* 1 November 2017: Filippyne (geldig tot 31 Julie 2027)&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=MOFA announces trial of visa-free treatment for Philippine nationals |url=https://www.boca.gov.tw/cp-220-4012-c1b9c-2.html |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |datum=16 Oktober 2017}}&lt;/ref&gt;
* 21 Mei 2018: Noord-Masedonië (geldig tot 31 Maart 2030)&lt;ref name=&quot;vrystelling&quot; /&gt;
* 1 Junie 2018: Nauru (sedert 1 Mei 2026 opgehef) en Tuvalu&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:外交部自本（107）年6月起實施諾魯共和國及吐瓦魯國兩國國民來臺免簽證措施 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;s=1DE545D9ACB47B99 |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=28 Mei 2018 |datum=28 Mei 2018}}&lt;/ref&gt;
* 6 September 2018: Rusland (geldig tot 31 Julie 2022)&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:外交部宣布自107年9月6日起至108年7月31日止試辦俄羅斯國民來臺14天免簽證措施 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;s=AC2BF0A56896D01A |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=6 September 2018 |datum=6 September 2018}}&lt;/ref&gt;
* 19 November 2018: Marshalleilande&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3576095 |titel=Reciprocal visa waiver between Taiwan and Marshall Islands to start Nov. 19 &amp;#124; Taiwan News &amp;#124; 2018-11-15 15:20:00 |uitgewer=Taiwan News |datum=15 November 2018 |besoekdatum=23 Maart 2022}}&lt;/ref&gt;
* 1 Desember 2018: Palau&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.roc-taiwan.org/pal_en/post/1007.html |titel=Visa waiver between Taiwan and Palau to start from Dec. 1st, 2018 |webwerf=Embassy of the Republic of China (Taiwan) in the Republic of Palau 駐帛琉共和國大使館 |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
* 1 Junie 2019: Eswatini&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Taiwan to grant visa-free treatment for eSwatini nationals |url=http://focustaiwan.tw/news/aipl/201904260010.aspx |webwerf=Focus Taiwan |besoekdatum=28 April 2019 |datum=26 April 2019}}&lt;/ref&gt;
* 1 Desember 2024: Albanië en Kosovo
* 1 Mei 2026: Oman

'''Opgehef'''
* 1 Desember 1994: Broenei&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:外交部宣佈取消汶萊國民來台30日免簽證待遇 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content_M_2.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;sms=491D0E5BF5F4BC36&amp;s=628C0305F1948BEE |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |taal=zh |datum=28 November 2005}}&lt;/ref&gt; (in 2016 hervat)
* Maart 2010: Costa Rica (het sedert 1 Januarie 1998 gegeld)&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:哥斯大黎加對等免簽？ 外交部評估觀察 |url=https://tw.news.yahoo.com/%E5%93%A5%E6%96%AF%E5%A4%A7%E9%BB%8E%E5%8A%A0%E5%B0%8D%E7%AD%89%E5%85%8D%E7%B0%BD-%E5%A4%96%E4%BA%A4%E9%83%A8%E8%A9%95%E4%BC%B0%E8%A7%80%E5%AF%9F-064600964.html |uitgewer=Radio Taiwan International |besoekdatum=16 Februarie 2018 |datum=15 Desember 2016}}&lt;/ref&gt;
* 12 Desember 2018: El Salvador (het sedert 12 Julie 2017 gegeld)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://focustaiwan.tw/news/aipl/201901080007.aspx |titel=Taiwan scraps visa-free treatment for El Salvador - Focus Taiwan |webwerf=Focustaiwan.tw |besoekdatum=23 Maart 2022}}&lt;/ref&gt;
* 1 Augustus 2022: Rusland (het sedert 6 September 2018 gegeld)&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Taiwan suspends trial of visa-free entry for Russians |url=https://focustaiwan.tw/politics/202209160028 |webwerf=Focus Taiwan |besoekdatum=4 Januarie 2023 |datum=16 September 2022}}&lt;/ref&gt;
* 13 Februarie 2026: Haïti (het sedert 12 Julie 2017 gegeld; van 2 tot 31 Maart 2026 hervat)
* 10 Maart 2026: Nicaragua (het sedert 12 Julie 2017 gegeld)
* 1 April 2026: Haïti (het sedert 2 Maart 2026 gegeld)
* 1 Mei 2026: Nauru (het sedert 1 Junie 2018 gegeld)

'''Visum by aankoms'''
* 15 Mei 2013: Turkye (in Januarie 2026 opgehef)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mfa.gov.tr/turk-ve-tayvan-umuma-mahsus-pasaport-hamillerine-sinirda-vize-_e-vize-uygulamasinin-15-mayis-2013-tarihinde-baslatilmasi.tr.mfa |titel=Türk ve Tayvan umuma mahsus pasaport hamillerine sınırda vize /e-Vize uygulamasının 15 Mayıs 2013 tarihinde başlatılması |webwerf=Mfa.gov.tr |datum=15 Mei 2013 |besoekdatum=13 Januarie 2025}}&lt;/ref&gt;

'''e-Visum'''
* 12 Januarie 2016: Belize (visumvry sedert 12 Julie 2017), Broenei (visumvry sedert 1 Augustus 2016), Burkina Faso (opgehef), Colombia (opgehef), die Dominikaanse Republiek (visumvry sedert 12 Julie 2017), Ecuador, El Salvador (opgehef), Eswatini (visumvry sedert 1 Junie 2019), Guatemala (visumvry sedert 12 Julie 2017), Haïti, Honduras (visumvry sedert 12 Julie 2017), Kiribati (opgehef), die Marshalleilande (visumvry sedert 19 November 2018), Mauritius, Nauru (opgehef), Nicaragua (opgehef), Noord-Masedonië (visumvry sedert 21 Mei 2018), Palau (visumvry sedert 1 Desember 2018), Panama, Paraguay (visumvry sedert 12 Julie 2017), Peru, Sint Kitts en Nevis (visumvry sedert 12 Julie 2017), Sint Lucia (visumvry sedert 12 Julie 2017), Sint Vincent en die Grenadines (visumvry sedert 12 Julie 2017), São Tomé en Príncipe (opgehef), die Salomonseilande (opgehef), Turkye en Tuvalu (visumvry sedert 1 Junie 2018)&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=MOFA launches eVisa Program January 12 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-220-1834-036fb-2.html |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |datum=14 Januarie 2016}}&lt;/ref&gt;
* 7 Oktober 2016: Bahrein, Dominica, Koeweit, Montenegro, Oman (visumvry sedert 1 Mei 2026), die Filippyne (visumvry sedert 1 November 2017), Katar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=ROC expands eVisa program |url=https://www.boca.gov.tw/dl-1296-647d73f5062840c8aaedc5a2e6fc41e9.html |formaat=PDF |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |besoekdatum=16 Februarie 2018 |datum=7 Oktober 2016}}&lt;/ref&gt;
* 20 November 2019: Bosnië en Herzegowina
* 30 Maart 2026: Armenië, Colombia, Kasakstan en Oesbekistan (almal voorwaardelik)&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-181-8051-69fbd-2.html |titel=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |datum=31 Julie 2017 |webwerf=Boca.gov.tw |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
* 7 Julie 2026: Rusland&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Taiwan eVisa Expands Access to 20 More Nationalities {{!}} Stamped Nomad |url=https://www.stampednomad.com/updates/taiwan-expands-evisa-access-to-20-more-nationalities-including-russia |besoekdatum=14 September 2026 |webwerf=www.stampednomad.com}}&lt;/ref&gt;
|}

=== APEC-sakereiskaart ===
Houers van paspoorte wat deur die volgende lande uitgereik is en wat 'n [[APEC]]-sakereiskaart (ABTC) met die kode &quot;TWN&quot; op die agterkant van die kaart het, mag Taiwan vir sakedoeleindes vir hoogstens 90 dae sonder 'n visum binnegaan.&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;
ABTC's word aan burgers van die volgende lande uitgereik:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.apec.org/Groups/Committee-on-Trade-and-Investment/Business-Mobility-Group/ABTC |titel=ABTC Summary – APEC Business Travel Card |besoekdatum=16 Desember 2017}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|Broenei}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|Filippyne}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Meksiko}}
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}
* {{Vlag|Papoea-Nieu-Guinee}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Rusland}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Thailand}}
* {{Vlag|Viëtnam}}
{{Div col end}}

ABTC's word ook aan burgers van China en permanente inwoners van Hongkong uitgereik; Chinese burgers wat op die Chinese vasteland woon, is egter aan toegangsbeperkings onderworpe en kan die kaart nie gebruik om Taiwan binne te gaan nie. Chinese burgers wat permanent in Hongkong woon, kom ook nie in aanmerking nie en moet 'n in- en uitreispermit bekom.

== Visum by aankoms ==
Houers van nood- of tydelike paspoorte wat nog langer as ses maande geldig is en deur visumvrye lande uitgereik is, kom teen betaling vir 'n visum by aankoms in aanmerking. Die verblyfduur is 30 dae ongeag nasionaliteit en kan nie verleng word nie. Dié maatreël geld nie vir houers van nood- of tydelike paspoorte wat deur die Verenigde State uitgereik is nie, aangesien hulle van visums vrygestel is.&lt;ref name=&quot;voa&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-149-271-2fdc9-2.html |titel=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |datum=31 Julie 2017 |webwerf=Boca.gov.tw |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

'n Visum by aankoms is net by die [[Taoyuan Internasionale Lughawe]] beskikbaar. Passasiers wat by die Songshan-lughawe in Taipei, die Kaohsiung Internasionale Lughawe of die Taichung-lughawe aankom, kry 'n tydelike inreispermit en moet by die hoofkantoor van die Buro vir Konsulêre Sake (BOCA) in [[Taipei]], by enige van die kantore van die Ministerie van Buitelandse Sake in Taiwan of by die BOCA-kantoor op die Taoyuan Internasionale Lughawe om 'n visum aansoek doen. Passasiers sonder 'n visum word nie toegelaat om Taiwan te verlaat nie.&lt;ref name=&quot;voa&quot; /&gt;

Enige passasier wat by 'n ander toegangspunt as die bogenoemde aankom, word toegang geweier.

== Elektroniese visum (e-visum) ==
Die Ministerie van Buitelandse Sake van die Republiek China het die e-visumprogram op 12 Januarie 2016 ingestel. Burgers van die volgende lande kan om 'n e-visum vir enkele toegang aansoek doen om Taiwan vir minder as 30 dae te besoek. Tensy anders vermeld, kos elke aansoek NT$1&amp;nbsp;646.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-390-4490-dce26-1.html |titel=外交部領事事務局全球資訊網-電子簽證的申請費用？ |datum=2 Maart 2026 |webwerf=www.boca.gov.tw |besoekdatum=30 Julie 2026}}&lt;/ref&gt; Op 7 Oktober 2016 het die ministerie die lys lande wat om 'n e-visum aansoek kan doen, verder uitgebrei.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://focustaiwan.tw/politics/201610070006 |titel=Taiwan includes nine more countries in e-visa program - Focus Taiwan |datum=7 Oktober 2016 |webwerf=Focustaiwan.tw |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Armenië}}&lt;sup&gt;2 3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Bahrein}}
* {{Vlag|Bosnië en Herzegowina}}
* {{Vlag|Colombia}}&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Dominica}}
* {{Vlag|Ecuador}}
* {{Vlag|Haïti}}
* {{Vlag|Kasakstan}}&lt;sup&gt;2 3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Katar}}
* {{Vlag|Koeweit}}
* {{Vlag|Mauritius}}
* {{Vlag|Montenegro}}
* {{Vlag|Oesbekistan}}&lt;sup&gt;2 3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Oman}}
* {{Vlag|Panama}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Rusland}}&lt;sup&gt;1 4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Saoedi-Arabië}}
* {{Vlag|Turkye}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Verenigde Arabiese Emirate}}
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;1: Diplomatieke, amptelike en dienspaspoorte kom nie in aanmerking nie.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;2: Moet 'n geldige visum of verblyfpermit toon wat deur 'n lidstaat van die [[Schengen-ooreenkoms]] of die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] uitgereik is.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;3: Geldig tot 31 Maart 2027.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;4: Geldig tot 6 Julie 2027.&lt;/sub&gt;

Burgers van die volgende lande mag om 'n e-visum vir enkele toegang met 'n verblyf van hoogstens 30 dae aansoek doen as hulle deur reisagentskappe besoek wat deur die Toerisme-administrasie van die Ministerie van Vervoer en Kommunikasie aangewys is:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;s=4FC0E0FCED4DC63D |skrif-titel=zh:外交部進一步放寬東協國家國民來臺簽證措施}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Indië}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Laos}}
* {{Vlag|Mianmar}}
* {{Vlag|Viëtnam}}
{{Div col end}}

Boonop kom alle buitelanders, behalwe Chinese burgers, wat deur die Taiwanese regering genooi word om internasionale konferensies, sportbyeenkomste, handelskoue of ander aktiwiteite by te woon wat deur Taiwanese staatsagentskappe of sekere [[nieregeringsorganisasie]]s gereël, medegereël of geborg word, ook vir 'n e-visum in aanmerking. Sulke aansoekers moet 'n e-kode van hul gasheerorganisasie in Taiwan kry voor hulle om 'n e-visum aansoek doen.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.taiwanembassy.org/ct.asp?xItem=682276&amp;ctNode=2237&amp;mp=1 |titel=R.O.C.(Taiwan) launches the eVisa Program on Jan. 12, 2016 - Press Releases - Overseas Office Republic Of China ( Taiwan ) 中華民國（台灣）駐外單位聯合網站 |webwerf=Taiwanembassy.org |besoekdatum=27 Junie 2026 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160312124724/http://www.taiwanembassy.org/ct.asp?xItem=682276&amp;ctNode=2237&amp;mp=1 |argiefdatum=12 Maart 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Burgers van die volgende lande kom sedert 1 Junie 2017 vir 'n sake-e-visum in aanmerking as hulle 'n aanbeveling van die plaaslike kantoor van die Taiwanese Raad vir Buitelandse Handelsontwikkeling gekry het.&lt;ref name=&quot;BRTH&quot;&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:外交部宣布針對「新南向政策」目標國家實施進一步簽證放寬措施 |url=https://www.mofa.gov.tw/News_Content.aspx?n=8742DCE7A2A28761&amp;s=1BCEB24AD7D6D3C6 |taal=zh-tw}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Bangladesj}}
* {{Vlag|Bhoetan}}
* {{Vlag|Indië}}
* {{Vlag|Iran}}
* {{Vlag|Nepal}}
* {{Vlag|Pakistan}}
* {{Vlag|Sri Lanka}}
{{Div col end}}

== Aanlyn reismagtigingsertifikaat ==
Burgers van die volgende lande mag aanlyn om 'n gratis reismagtigingsertifikaat vir meervoudige besoeke aan Taiwan aansoek doen, vir hoogstens '''14 dae''' per besoek gedurende die sertifikaat se geldigheidstydperk van 90 dae, mits hulle '''nooit''' as gasarbeider in Taiwan gewerk het nie en aan die onderstaande bykomende vereistes voldoen:&lt;ref name=&quot;OTAC&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-152-274-8c0e2-2.html |titel=Amend Online Application for ROC Travel Authorization Certificate for nationals of Cambodia, India, Indonesia, Laos, Myanmar, and Vietnam |datum=31 Julie 2017}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Indië}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Laos}}
* {{Vlag|Mianmar}}
* {{Vlag|Viëtnam}}
{{Div col end}}

Hulle moet 'n verblyf- of besoekersvisum (ook die visumvrystellingsregistrasiesertifikate wat Japan aan Indonesiese burgers uitreik, en e-visums) of 'n verblyfsertifikaat (ook vir permanente verblyf) hê wat deur een van die volgende lande uitgereik is. Die visum mag geldig of verstreke wees, maar dit mag nie meer as tien jaar voor die aankomsdatum in Taiwan verstryk het nie. Houers van werkpermitte en van visums wat as &quot;void&quot;, &quot;cancelled&quot; of &quot;cancelled without prejudice&quot; gemerk is, kom '''nie in aanmerking nie'''. Reisigers wat die skema gebruik, moet boonop 'n retoer- of deurreiskaartjie per vliegtuig of skip hê en dit aan die immigrasiebeampte kan toon.&lt;ref name=&quot;OTAC&quot; /&gt;

* {{Vlagikoon|EU}} Alle lidstate van die [[Europese Unie]]
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Australië}}&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Japan}}&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Kanada}}
* {{Vlag|Liechtenstein}}
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Noorweë}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Switserland}}
* {{Vlag|Taiwan}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}
* {{Vlag|Verenigde State van Amerika}}
* {{Vlag|Ysland}}
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;1: Uitgesonderd houers van inreisvisums met die aantekening FL (trekarbeider), X (ander) of P met &quot;Special permission from MOFA&quot; (visums en e-visums wat ooit kragtens die &quot;Project for Simplifying Visa Regulations for High-end Group Tourists from Southeast Asian Countries (Project Kuan-Hong)&quot; uitgereik is), asook houers van verblyfkaarte met &quot;trekarbeider&quot; (移工) as verblyfdoel.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;2: Vereis 'n elektroniese visum wat op die aankomsdatum nog geldig is.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;3: Vereis 'n visum of visumvrystelling (vir houers van 'n Indonesiese e-paspoort) saam met bewys van 'n vorige toegang tot Japan of 'n bevestigde kaartjie na Japan.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;4: Vereis 'n visum saam met bewys van 'n vorige toegang tot Suid-Korea.&lt;/sub&gt;

Gereelde besoekers aan Taiwan uit dié lande kan ook visums vir meervoudige toegang kry wat twee tot vyf jaar geldig is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.cna.com.tw/news/firstnews/201606150316-1.aspx |skrif-titel=zh:行政院拍板 簡化東協8國訪台簽證 – 重點新聞 – 中央社即時新聞 |webwerf=Cna.com.tw}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1 Junie 2017 kom burgers van dié lande wat in die afgelope tien jaar 'n Taiwanese visum (buiten 'n werkvisum) gekry het, vir aanlyn registrasie in aanmerking.&lt;ref name=&quot;BRTH&quot; /&gt;

Omdat alle Filippynse burgers op 1 November 2017 van die visumvereistes vrygestel is, kon hulle van daardie dag af nie meer vir die sertifikaat registreer nie. Alle sertifikate was ook sedert 31 Oktober 2017 nie meer vir toegang geldig nie. Passasiers wat Taiwan voor 1 November 2017 binnegegaan het, mog steeds tot 30 dae bly, terwyl dié wat op of ná daardie dag binnegekom het, net tot 14 dae kon bly.&lt;ref name=&quot;phl&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.roc-taiwan.org/ph_en/post/1750.html |titel=R.O.C. (Taiwan) overseas missions to halt processing of visa applications during Taiwan's nationwide Level 3 epidemic alert in accordance with strict border control measures imposed by CECC |webwerf=Roc-taiwan.org |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

Die verblyftydperk vir burgers van alle lande is op 1 Augustus 2018 van 30 tot 14 dae verkort.&lt;ref name=&quot;OTAC&quot; /&gt;

Weens die Kambodjaanse regering se langdurige pro-Chinese standpunt, wat dikwels met neerhalende opmerkings oor Taiwan gepaard gaan, en die wydverspreide bedrog waaronder baie Taiwanese gely het, het die Taiwanese regering aangekondig dat die voorwaardelike visumvrye toegang vir Kambodjaanse burgers op 1 Augustus 2026 opgehef word.&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=17 Julie 2026 |titel=外交部將自今年8月1日起停止現行對柬埔寨國民適用之入境簽證便捷措施 |url=https://www.mofa.gov.tw/https%3a%2f%2fwww.mofa.gov.tw%2fNews_Content.aspx%3fn%3d95%26s%3d122673%26Create%3d1 |besoekdatum=27 Augustus 2026 |webwerf=中華民國外交部全球資訊網 |taal=zh-Hant-tw}}&lt;/ref&gt;

== Permanente inwoners van Hongkong en Macau met Chinese nasionaliteit ==
Permanente inwoners van [[Hongkong]] en/of [[Macau]] kan '''by aankoms''' vir NT$300 'n in- en uitreispermit kry, of kan gratis '''aanlyn''' om 'n inreispermit aansoek doen, om Taiwan vir minder as '''30 dae''' te besoek.&lt;ref name=&quot;hkgmac&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Applications of Entry and Exit Permits for Hong Kong and Macau Residents |url=https://www.teco-hk.org/cp.aspx?n=23B1A3A6BA521F00&amp;s=70EA5C099B0B29A3 |webwerf=Office of Hong Kong Affairs |besoekdatum=27 September 2018}}&lt;/ref&gt;

Die vereistes is:
* hulle is in Hongkong of Macau gebore;
* hulle is buite Hongkong of Macau gebore en het Taiwan '''minstens een keer''' as permanente inwoner van Hongkong of Macau binnegegaan, en:
** hul laaste besoek was in 1983 of later en is dus in die rekenaarstelsel van die Nasionale Immigrasie-agentskap aangeteken; of
** hul laaste besoek was voor 1983 en hulle hou nog die reisdokument wat vir daardie besoek gebruik is; of
** hul laaste besoek was voor 1983 en hulle het eers bewys van die vorige toegang by die agentskap gekry;
* hulle hou een van die volgende reisdokumente wat by aankoms nog minstens drie maande geldig is:
** 'n paspoort van die Spesiale Administratiewe Streek Hongkong;
** 'n paspoort vir 'n Britse Nasionaal (Oorsee) ({{lang|en|British National (Overseas)}});
** 'n paspoort van die Spesiale Administratiewe Streek Macau;
* hulle hou '''nie''' paspoorte van ander lande nie en het geen bykomende nasionaliteite (ook ander klasse Britse nasionaliteit) nie. As hulle wel het, moet hulle aan die visumvereistes van hul bykomende nasionaliteit voldoen, behalwe inwoners van Hongkong, wat Chinese nasionaliteit en die status van Britse Nasionaal (Oorsee) (maar nie volle Britse burgerskap nie) gelyktydig mag hê, en inwoners van Macau, wat Chinese en Portugese nasionaliteit gelyktydig mag hê (maar net Portugese nasionaliteit wat voor die oordrag verkry is).&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010004 |titel=Enforcement Rules of the Act Governing Relations with Hong Kong and Macau - Article Content - Laws &amp; Regulations Database of The Republic of China (Taiwan) |webwerf=Law.moj.gov.tw |besoekdatum=27 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;
* Inwoners van Macau wat 'n Portugese paspoort gebruik, mag soos enige ander houer van 'n Portugese paspoort vir 90 dae sonder 'n visum inkom en hoef nie vooraf om 'n permit aansoek te doen nie.

Eerste aansoekers wat nie in Hongkong of Macau gebore is nie, kan sedert 8 Februarie 2017 ook aanlyn om 'n in- en uitreispermit aansoek doen. Anders as dié wat vir die gratis inreispermit of die in- en uitreispermit by aankoms in aanmerking kom, moet dié aansoekers 'n verwerkingsfooi van NT$600 betaal. Die verwerkingstyd is vyf werksdae.&lt;ref name=&quot;hkgmac&quot; /&gt; Dié besoekers moet hul permanente identiteitskaart van Hongkong of Macau, asook bewys van hul vorige besoeke aan Taiwan, byderhand hê wanneer hulle vir latere besoeke om 'n in- en uitreispermit by aankoms of om die gratis inreispermit aansoek doen.

Sedert 1 Januarie 2017 kan inwoners van Hongkong en Macau aanlyn om 'n inreispermit vir dubbele toegang aansoek doen, mits hulle Taiwan vir minstens een deel van hul reis per passasierskip binnegaan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.teco-hk.org/News_Content.aspx?n=D9D343F0F08E74FC&amp;sms=A673E23B4E4B5DEE&amp;s=E33F5D934A0878C0 |skrif-titel=zh:港澳居民搭乘郵輪赴臺「一次兩證」 第2次入境限搭郵輪 |uitgewer=Office of Hong Kong Affairs, Taipei |taal=zh-hant}}&lt;/ref&gt;

== Reisigers van die Chinese vasteland ==
[[Lêer:Departed Stamp Sticker of ROC(Taiwan) on PRC Passport.jpg|duimnael|'n Taiwanese vertrekplakker op bladsy 43 (die Taiwan-bladsy) van 'n biometriese Chinese paspoort]]
[[Lêer:ROC Departure Stamp on PRC Passport.jpg|duimnael|300x300px|'n Taiwanese vertrekstempel op bladsy 27 van 'n nie-biometriese Chinese paspoort. Dokumente wat deur die owerhede van die Chinese vasteland uitgereik is, word gewoonlik nie gestempel nie, ooreenkomstig die een-China-beleid.]]
Chinese burgers met verblyf (hukou) op die Chinese vasteland (ook dié wat nie-permanente inwoners van Hongkong of Macau is en hul hukou op die vasteland prysgegee het) het voorafgaande goedkeuring van die Taiwanese regering nodig en moet 'n in- en uitreispermit (de facto 'n e-visum) hê voor hulle na Taiwan reis.&lt;ref name=&quot;com&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://guilin.com.cn/PicNews/201503/t20150326_499881.html |skrif-titel=zh:办理台湾自由行需知及台湾自由行个人注意事项 |uitgewer=Guilin Tourism Government Services Net |taal=zh-hans |datum=26 Maart 2015 |besoekdatum=8 Augustus 2016 |argiefdatum=20 Augustus 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160820213854/http://guilin.com.cn/PicNews/201503/t20150326_499881.html |url-status=dood}}&lt;/ref&gt; In Oktober 2024 kon burgers van die Chinese vasteland die Taiwan-gebied nie vir toerisme besoek nie, tensy hulle vir een van die volgende uitsonderings in aanmerking kom:
* hulle woon buite die Chinese vasteland en het tydelike of permanente verblyfstatus in Hongkong, Macau of 'n derde land (voorafgaande goedkeuring van die Chinese owerhede is nie nodig wanneer hulle van 'n ander plek as die Chinese vasteland vertrek nie);&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.gov.tw/ct_cert.asp?xItem=1114436&amp;ctNode=32595&amp;mp=1 |skrif-titel=zh:大陸地區人民自國外或香港澳門來臺從事觀光活動線上申請須知 |uitgewer=National Immigration Agency |taal=zh-hant |besoekdatum=8 Augustus 2016 |argiefdatum=22 Augustus 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160822125907/https://www.immigration.gov.tw/ct_cert.asp?xItem=1114436&amp;ctNode=32595&amp;mp=1 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt; of
* hulle is inwoners van [[Fujian]] of [[Shanghai]] en besoek net Kinmen en Matsu ('n endossement op die Taiwan-reispermit is verkrygbaar).&lt;ref name=&quot;Fujian&quot;&gt;{{Verwys nuus |van=Chiang |voornaam=Michelle |titel=Matsu now open to Chinese tourists |url=https://en.rti.org.tw/index/content/id/4 |besoekdatum=26 Oktober 2024 |uitgewer=Radio Taiwan International}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=陸客可赴金馬不可遊台灣本島？陸委會：堅持小兩會磋商 |url=https://www.cna.com.tw/news/acn/202604300319.aspx |besoekdatum=30 April 2026 |uitgewer=Central News Agency}}&lt;/ref&gt;

Wanneer hulle van die Chinese vasteland vertrek (behalwe vanaf die lughawens van Chongqing, Nanchang of Kunming), kan burgers van die Chinese vasteland nie op hul paspoort na Taiwan reis nie en moet hulle 'n Taiwan-reispermit ({{lang|zh-hant|往來台灣通行證}}), in die omgangstaal as die reispermit vir vastelandinwoners ({{lang|zh-hant|大通證}}) bekend, hê wat deur die owerhede van die Chinese vasteland uitgereik is. Die huidige kaartweergawe van die permit lyk soos die tweerigtingpermit, terwyl die ouer weergawe 'n pienk, paspoortagtige reisdokument is. Die permit moet die toepaslike geldige uitreisendossemente (soortgelyk aan uitreisvisums) bevat voor die houer die Chinese vasteland mag verlaat.&lt;ref name=&quot;com&quot; /&gt; In Oktober 2024 kon net Chinese inwoners van Fujian of Shanghai wat na Kinmen en Matsu reis, 'n endossement vir toerisme kry.&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=Association for Tourism Exchange Across the Taiwan Straits |titel=海峡两岸旅游交流协会关于暂停大陆居民赴台个人游试点的公告 |url=https://www.mct.gov.cn/whzx/ggtz/201907/t20190731_845439.htm |webwerf=www.mct.gov.cn |uitgewer=Ministry of Culture and Tourism of the People's Republic of China |besoekdatum=26 Oktober 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fujian&quot; /&gt; Wanneer van Hongkong, Macau of 'n derde land vertrek word, is dit nie nodig of nuttig om met die Taiwan-reispermit te reis nie.

Sedert Januarie 2016 hoef vastelandinwoners nie meer 'n reispermit vir vastelandinwoners te hê as hulle van die lughawens in [[Chongqing]], [[Kunming]] of [[Nanchang]] vertrek en net deur Taiwan na 'n derde land deurreis nie. Andersins is die reispermit vir vastelandinwoners met 'n uitreisendossement ook vir deurreis deur Taiwan nodig wanneer van die Chinese vasteland vertrek word, maar die in- en uitreispermit is nie nodig as die passasiers nie deur die immigrasiebeheer in Taiwan gaan nie en in die deurreisgebied bly.&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |skrif-titel=zh:首批赴台中转大陆游客今日抵达台湾转机 |url=http://news.sohu.com/20160201/n436504616.shtml |agentskap=Xinhua News Agency |taal=zh-hans |uitgewer=Sohu}}&lt;/ref&gt;

Sedert 28 Maart 2017 kan burgers van die Chinese vasteland wat in 'n derde land woon, aanlyn om die in- en uitreispermit aansoek doen.&lt;ref&gt;{{Verwys web |skrif-titel=zh:我要申請 – 旅居海外大陸地區人民申請來臺觀光 |url=https://coa.immigration.gov.tw/coa-frontend/overseas-foreign-china |uitgewer=National Immigration Agency |taal=zh-hant}}&lt;/ref&gt;

== Goue Indiensnemingskaart ==
In 2018 het die aanname van die Wet op die Werwing en Indiensneming van Buitelandse Professionele Persone&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://foreigntalentact.ndc.gov.tw/en/Content_List.aspx?n=6501F7D3D7CCA8A0 |titel=General Explanation of the Act for the Recruitment and Employment of Foreign Professionals |outeur=National Development Council |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=National Development Council}}&lt;/ref&gt; die Taiwanese Goue Indiensnemingskaart ({{lang|en|Taiwan Employment Gold Card}}) geskep. Behalwe dat dit 'n visum is, bevat die kaart ook 'n oop werkpermit en 'n verblyfpermit wat die houer toelaat om tot drie jaar in Taiwan te woon en te werk.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://taiwangoldcard.com/application-faq/what-is-taiwan-gold-card/ |titel=What is the Gold Card? |outeur=Taiwan Gold Card Community |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=Taiwan Gold Card Community}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://foreigntalentact.ndc.gov.tw/en/Content_List.aspx?n=24C15F2CEE245632 |titel=Employment Gold Card Permits for Foreign Special Professionals |outeur=National Development Council |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=National Development Council}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://coa.immigration.gov.tw/coa-frontend/four-in-one/entry/golden-card#INFO |titel=Foreign Professionals Online Application Portal |outeur=National Immigration Agency |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=National Immigration Agency}}&lt;/ref&gt; Alle buitelanders, ook permanente inwoners van Hongkong en Macau, kan aansoek doen.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://coa.immigration.gov.tw/coa-frontend/four-in-one/entry/main |titel=Foreign Professionals Online Application Portal – Information |outeur=National Immigration Agency |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=National Immigration Agency}}&lt;/ref&gt; Die kaart is daarop gemik om ervare professionele persone op die gebied van wetenskap en tegnologie, onderwys, kultuur en kuns, sport, regte, argitektuur en ander gebiede wat vir Taiwan se ekonomie voordelig is, te lok. Aansoekers moet 'n vaardigheidskwalifikasieprosedure deurloop waarin hulle dokumente indien om hul aansprake te staaf.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://taiwangoldcard.com/application-faq/qualifications/ |titel=Do I Qualify? |outeur=Taiwan Gold Card Community |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=Taiwan Gold Card Community}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://foreigntalentact.ndc.gov.tw/en/Content_List.aspx?n=6DCC0F9D13EC0AF0 |titel=Qualification of Foreign Special Professionals |outeur=National Development Council |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=National Development Council}}&lt;/ref&gt;

== Werksoekvisum ==
Die werksoekvisum is ook met die aanname van die Wet op die Werwing en Indiensneming van Buitelandse Professionele Persone in 2018 geskep. Dit laat aansoekers met werkervaring en 'n salaris van meer as dubbel die minimum loon in Taiwan (in 2020 'n salaris van meer as NT$47&amp;nbsp;971)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-158-4158-09d5a-2.html |titel=Visitor visa for Employment-Seeking Purpose |datum=31 Julie 2017 |besoekdatum=10 Oktober 2020 |uitgewer=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (TAIWAN)}}&lt;/ref&gt; en dié wat pas aan 'n universiteit in die &quot;top 500&quot; gegradueer het, toe om 'n besoekersvisum vir meervoudige toegang van ses maande te kry.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://foreigntalentact.ndc.gov.tw/en/Content_List.aspx?n=C5CFB48CDAB4ED4F |titel=Employment-Seeking Visa for Foreign Professionals |outeur=National Development Council |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=National Development Council}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-158-4158-09d5a-2.html |titel=Visitor visa for Employment-Seeking Purpose |outeur=Bureau of Consular Affairs |datum=12 Julie 2020 |uitgewer=Bureau of Consular Affairs}}&lt;/ref&gt;

== Spesiale visumvereistes vir burgers van sekere lande ==
Taiwan het spesiale toegangsvereistes vir burgers van sekere lande. Burgers van die onderstaande lande mag Taiwan '''net''' besoek as aan een van die volgende vereistes voldoen word:&lt;ref name=&quot;spec&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Procedures for Nationals of the Designated Countries Applying for Visitor Visas to the Republic of China（R.O.C.） |url=https://www.boca.gov.tw/cp-159-249-4162c-2.html |webwerf=Bureau of Consular Affairs |datum=31 Julie 2017 |besoekdatum=19 September 2018}}&lt;/ref&gt;

* hulle word vir amptelike sake deur Taiwanese staatsagentskappe genooi;
* hulle neem aan internasionale vergaderings of aktiwiteite vir &quot;godsdienstige, sport- of kulturele uitruiling&quot; deel en word deur 'n Taiwanese organisasie genooi;
* hulle het afhanklikes met wettige verblyfstatus in Taiwan (net 'n gade, familielede in die regte lyn of broers en susters);
* hulle &quot;bedryf ekonomiese of kommersiële sake&quot; in Taiwan. 'n Meereisende gade en kinders kan ook besoekersvisums kry;
* hulle is bemanningslede wat aan boord van 'n skip gaan wat in Taiwan vasgemeer is;
* hulle ontvang mediese behandeling in Taiwan.

Boonop moet dié wat Taiwan vir sake besoek, deur 'n Taiwanese konsulêre beampte ondervra word, en hul borge in Taiwan moet 'n waarborg by die Buro vir Konsulêre Sake in Taiwan indien.&lt;ref name=&quot;spec&quot; /&gt;

Burgers van die lande wat met * gemerk is, mag ook om toeristevisums aansoek doen, en hulle hoef nie 'n waarborg van hul Taiwanese borge in te dien wanneer hulle om sakevisums aansoek doen nie.

Die lys lande is soos volg:&lt;ref name=&quot;spec&quot; /&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Afganistan}}
* {{Vlag|Algerië}}
* {{Vlag|Bangladesj}}
* {{Vlag|Bhoetan}}&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Gambië}}
* {{Vlag|Ghana}}
* {{Vlag|Irak}}
* {{Vlag|Kameroen}}
* {{Vlag|Nepal}}
* {{Vlag|Niger}}
* {{Vlag|Nigerië}}
* {{Vlag|Pakistan}}
* {{Vlag|Senegal}}
* {{Vlag|Sirië}}
* {{Vlag|Somalië}}
* {{Vlag|Sri Lanka}}&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}

Boonop geld die vereistes ook vir houers van Indiese identiteitsertifikate.

== Werkvakansievisum ==
In 2024 kon burgers van die volgende 18 lande by die Taiwanese diplomatieke missies in hul land van nasionaliteit om die Taiwanese werkvakansievisum (vir Britse en Kanadese burgers die {{lang|en|Youth Mobility Scheme}} genoem) aansoek doen, mits hulle gewone inwoners van hul land van nasionaliteit is en binne die ouderdomsgrense val.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Applicable country |datum=31 Julie 2017 |url=https://www.boca.gov.tw/cp-153-395-4b89d-2.html |besoekdatum=7 Maart 2024}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|België}}
* {{Vlag|Duitsland}}
* {{Vlag|Frankryk}}
* {{Vlag|Hongarye}}
* {{Vlag|Ierland}}
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Kanada}}
* {{Vlag|Luxemburg}}
* {{Vlag|Nederland}}
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}
* {{Vlag|Oostenryk}}
* {{Vlag|Pole}}
* {{Vlag|Slowakye}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Tsjeggië}}
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}
&lt;sub&gt;1: Net vir Britse burgers wat in die [[Verenigde Koninkryk]] woon.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.boca.gov.tw/cp-153-389-8d3b8-2.html |titel=Bureau of Consular Affairs, Ministry of Foreign Affairs – Youth Mobility (The United Kingdom) |datum=31 Julie 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;/sub&gt;

== Besoekerstatistiek ==
Die meeste besoekers wat Taiwan vir kort tydperke besoek het, was uit die volgende lande van verblyf afkomstig:&lt;ref name=&quot;taiwan1&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://stat.taiwan.net.tw/system/Download/%E8%A1%A803.xls |titel=Tourism Bureau, M.O.T.C. Republic of China (Taiwan) Visitor Arrivals by Residence |uitgewer=admin.taiwan.net.tw |besoekdatum=31 Januarie 2017 |argiefdatum=24 Oktober 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231024151509/https://stat.taiwan.net.tw/system/Download/%E8%A1%A803.xls |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! Land || 2017 || 2016 || 2015 || 2014 || 2013
|-
| {{Vlag|China}} || 2&amp;nbsp;732&amp;nbsp;549 || 3&amp;nbsp;511&amp;nbsp;734 || 4&amp;nbsp;184&amp;nbsp;102 || 3&amp;nbsp;987&amp;nbsp;152 || 2&amp;nbsp;874&amp;nbsp;702
|-
| {{Vlag|Japan}} || 1&amp;nbsp;898&amp;nbsp;854 || 1&amp;nbsp;895&amp;nbsp;702 || 1&amp;nbsp;627&amp;nbsp;229 || 1&amp;nbsp;634&amp;nbsp;790 || 1&amp;nbsp;421&amp;nbsp;550
|-
| {{Vlag|Hongkong}}&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=交通部觀光局 |url=http://stat.taiwan.net.tw/system/ |titel=交通部觀光局觀光統計資料庫 Tourism Statistics Database of the Taiwan Tourism Bureau |webwerf=Stat.taiwan.net.tw |besoekdatum=23 Maart 2022 |argiefdatum=9 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231109205218/https://stat.taiwan.net.tw/system/ |url-status=dood}}&lt;/ref&gt; || 1&amp;nbsp;540&amp;nbsp;765 || 1&amp;nbsp;474&amp;nbsp;521 || 1&amp;nbsp;389&amp;nbsp;529 || 1&amp;nbsp;276&amp;nbsp;039 || 1&amp;nbsp;105&amp;nbsp;223
|-
| {{Vlag|Suid-Korea}} || 1&amp;nbsp;054&amp;nbsp;708 || 884&amp;nbsp;397 || 658&amp;nbsp;757 || 527&amp;nbsp;684 || 351&amp;nbsp;301
|-
| {{Vlag|Verenigde State van Amerika}} || 561&amp;nbsp;365 || 523&amp;nbsp;888 || 479&amp;nbsp;452 || 458&amp;nbsp;691 || 414&amp;nbsp;060
|-
| {{Vlag|Maleisië}} || 528&amp;nbsp;019 || 474&amp;nbsp;420 || 431&amp;nbsp;481 || 439&amp;nbsp;240 || 394&amp;nbsp;326
|-
| {{Vlag|Singapoer}} || 425&amp;nbsp;577 || 407&amp;nbsp;267 || 393&amp;nbsp;037 || 376&amp;nbsp;235 || 364&amp;nbsp;733
|-
| {{Vlag|Viëtnam}} || 383&amp;nbsp;329 || 196&amp;nbsp;636 || 146&amp;nbsp;380 || 137&amp;nbsp;177 || 118&amp;nbsp;467
|-
| {{Vlag|Thailand}} || 292&amp;nbsp;534 || 195&amp;nbsp;640 || 124&amp;nbsp;409 || 104&amp;nbsp;812 || 104&amp;nbsp;138
|-
| {{Vlag|Filippyne}} || 290&amp;nbsp;784 || 172&amp;nbsp;475 || 139&amp;nbsp;217 || 136&amp;nbsp;978 || 99&amp;nbsp;698
|-
| {{Vlag|Indonesië}} || 189&amp;nbsp;631 || 188&amp;nbsp;720 || 177&amp;nbsp;743 || 182&amp;nbsp;704 || 171&amp;nbsp;299
|-
| '''Totaal''' || '''10&amp;nbsp;739&amp;nbsp;601''' || '''10&amp;nbsp;690&amp;nbsp;279''' || '''10&amp;nbsp;439&amp;nbsp;785''' || '''9&amp;nbsp;910&amp;nbsp;204''' || '''8&amp;nbsp;016&amp;nbsp;280'''
|}

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikivoyage|Taiwan}}
* [https://talent.nat.gov.tw/?lang=en Talent Taiwan]
* [https://www.boca.gov.tw/mp-2.html Buro vir Konsulêre Sake]
* [http://www.taiwanembassy.org/portalOfDiplomaticMission_en.html Lys van Taiwanese diplomatieke missies]
* [https://www.immigration.gov.tw/mp.asp?mp=2 Engelse webwerf van die Nasionale Immigrasie-agentskap]

{{Visumbeleid volgens land}}

[[Kategorie:Republiek China]]
[[Kategorie:Internasionale betrekkinge]]</text>
      <sha1>2cyxwj3zxo0g075yygnn2vb3dpst8uh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Visumbeleid van Thailand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577874</id>
    <revision>
      <id>3361968</id>
      <parentid>3284144</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 3 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33148" sha1="59x83e6camogsyunucv5gn03bt79nfp" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Beleid oor die permitte wat nodig is om Thailand binne te gaan}}

Besoekers aan '''[[Thailand]]''' moet 'n elektroniese visum (e-visum) bekom, tensy hulle burgers van een van die visumvrye lande is of burgers wat 'n visum by aankoms kan bekom.

[[Lêer:Thailand Immigration Stamps.png|duimnael|regs|200px|Thaise stempels vir 'n visum by aankoms (bo), toegang (regs), vertrek (middel) en oorskryding van die verblyf (links) in 'n Russiese [[paspoort]]]]

== Visumbeleidkaart ==
[[Lêer:Visa policy of Thailand.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van Thailand
{{legend|#ED1C24|Thailand}}
{{legend|#22B14C|Visum nie nodig nie (90 dae)}}
{{legend|#B5E61D|Visum nie nodig nie (30 dae)}}
{{legend|#DDF395|Visum nie nodig nie (15 dae)}}
{{legend|#E5FF80|Visum nie nodig nie (14 dae)}}
{{legend|#FFD000|Visum by aankoms (15 dae) / e-visum (60 dae)}}
{{legend|#9FD5BE|e-visum (60 dae)}}]]

== Visumvrystelling ==

=== Gewone paspoorte ===
Burgers van die volgende lande en gebiede mag Thailand vir toeristedoeleindes vir hoogstens die tydperke hieronder sonder 'n visum binnegaan. Burgers wat Thailand kragtens die visumvrystellingskema binnegaan, word in die reël toegelaat om hoogstens twee keer binne 'n kalenderjaar oor 'n landgrens die land binne te kom (behalwe burgers van Broenei, Indonesië, Maleisië en Singapoer).&lt;ref name=&quot;Visa News&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://visasnews.com/en/thailand-to-officially-cut-visa-free-stay-to-30-days-on-september-15-2026/ |titel=Thailand to officially cut visa-free stay to 30 days on September 15, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Timatic&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |titel=Visa and passport |werk=Timatic |uitgewer=International Air Transport Association deur Emirates}}&lt;/ref&gt;

'''90 dae'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Argentinië}}&lt;sup&gt;B(90)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Brasilië}}&lt;sup&gt;B(90)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Chili}}&lt;sup&gt;B(90)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Peru}}&lt;sup&gt;B(90)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Suid-Korea}}&lt;sup&gt;B(90)&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}

'''30 dae'''&lt;sup&gt;A&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/128703.pdf |titel=Visa-exempt countries for 30 days}}&lt;/ref&gt;
* Alle lidstate van [[ASEAN]] (behalwe Kambodja en Mianmar)&lt;sup&gt;#&lt;/sup&gt;
* {{Vlagikoon|EU}} Alle lidstate van die [[Europese Unie]]
* Alle lidstate van die [[Europese Vryhandelsvereniging]]
* Alle lidstate van die Samewerkingsraad vir die Arabiese Golfstate
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|Bhoetan}}
* {{Vlag|China}}&lt;sup&gt;B(30*) 1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Fidji}}
* {{Vlag|Georgië}}
* {{Vlag|Hongkong}}&lt;sup&gt;B(30) 1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Indië}}
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Jordanië}}
* {{Vlag|Kanada}}
* {{Vlag|Kasakstan}}&lt;sup&gt;B(30*)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Kirgisië}}
* {{Vlag|Macau}}&lt;sup&gt;B(30) 1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Maledive}}
* {{Vlag|Mongolië}}&lt;sup&gt;B(30)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}
* {{Vlag|Oekraïne}}
* {{Vlag|Rusland}}&lt;sup&gt;B(30)&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Suid-Afrika}}
* {{Vlag|Taiwan}}
* {{Vlag|Turkye}}
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}
* {{Vlag|Verenigde State van Amerika}}
{{Div col end}}

'''15 dae'''&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/128705.pdf |titel=Visa-exempt countries for 15 days}}&lt;/ref&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Mauritius}}
* {{Vlag|Seychelle}}
{{Div col end}}

'''14 dae'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Kambodja}}&lt;sup&gt;#&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Mianmar}}&lt;sup&gt;# 2&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;A: Kan om 'n verlenging van die verblyf met 'n verdere 30 dae aansoek doen.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;B(xx*): Thailand het met die lande met hierdie merk bilaterale visumvrystellingsooreenkomste vir verblywe van xx dae. Daarbenewens is die verblyf van die lande met 'n * kragtens bilaterale ooreenkomste tot 'n kumulatiewe maksimum van 90 dae binne enige tydperk van 180 dae beperk.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;#: Thailand het met [[Kambodja]] en [[Mianmar]] bilaterale visumvrystellingsooreenkomste vir verblywe van 14 dae en met al die ander lidstate van [[ASEAN]] vir verblywe van 30 dae.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;1: Slegs vir Chinese burgers met 'n paspoort van die [[Volksrepubliek China]], van die Spesiale Administratiewe Streek [[Hongkong]] of van die Spesiale Administratiewe Streek [[Macau]].&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;2: Slegs vir aankomste per vliegtuig.&lt;/sub&gt;

==== Elektroniese reismagtiging ====
Volgens regeringsplanne van April 2024 sou die stelsel vir elektroniese reismagtiging (ETA) teen Desember 2024 in 'n proeffase van stapel gestuur word, en die volle inwerkingstelling is teen Junie 2025 verwag. Die ETA sal van alle visumvrye reisigers wat Thailand binnegaan vereis word, ongeag hoe hulle die land binnekom (per vliegtuig, see of land). Aansoeke sal deur die bestaande e-visumportaal ingedien word, en vir elke toegang tot Thailand sal 'n afsonderlike ETA-aansoek nodig wees, wat volgens die planne gratis sal wees. Dit sal houers in staat stel om by immigrasiekontrolepunte outomatiese hekke te gebruik deur 'n [[QR-kode]] te skandeer wat saam met hul magtiging verskaf word. Die ETA sal nie van sekere kategorieë reisigers vereis word nie, onder meer houers van diplomatieke paspoorte, amptelike paspoorte en laissez-passers van die [[Verenigde Nasies]], en gebruikers van grenspasse.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://visasnews.com/en/thailand-accelerating-on-eta-introduction/ |titel=Thailand &quot;accelerating&quot; on ETA introduction |datum=27 Augustus 2024}}&lt;/ref&gt;

=== APEC-sakereiskaart ===
Houers van paspoorte wat deur die volgende lande uitgereik is en wat 'n [[APEC]]-sakereiskaart (ABTC) met &quot;THA&quot; op die agterkant van die kaart besit, mag Thailand vir sakereise van hoogstens 90 dae sonder 'n visum binnegaan.&lt;ref name=&quot;tim&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |titel=Visa and passport |werk=Timatic |uitgewer=International Air Transport Association deur Emirates |besoekdatum=13 Junie 2022}}&lt;/ref&gt;

ABTC's word aan burgers van die volgende lande uitgereik:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.apec.org/docs/default-source/groups/abtc/0-abtc-economy-entry-information-table-(as-of-18-oct-2022)852440b8682b4b84b94ccbe4745b0dbc.pdf?sfvrsn=260f0b80_2 |titel=ABTC Economy Entry Information}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|Broenei}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|China}}
* {{Vlag|Filippyne}}
* {{Vlag|Hongkong}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Meksiko}}
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}
* {{Vlag|Papoea-Nieu-Guinee}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Rusland}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Taiwan}}
* {{Vlag|Viëtnam}}
{{Div col end}}

=== Nie-gewone paspoorte ===
[[Lêer:Visa policy of Thailand for holders of diplomatic and service category passports.png|duimnael|geen|800px|
{{legend|#FFEB3B|Thailand}}
{{legend|#3F51B5|Diplomatieke en dienspaspoorte}}
{{legend|#2196F3|Diplomatieke paspoorte}}]]

Houers van diplomatieke, amptelike of dienspaspoorte wat deur die volgende lande en gebiede uitgereik is, mag Thailand vir hoogstens 90 dae sonder 'n visum besoek (tensy anders vermeld):&lt;ref name=&quot;visa&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://image.mfa.go.th/mfa/0/zE6021nSnu/%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A3/VOA.pdf |titel=Summary of Countries and Territories entitled for Visa Exemption and Visa on Arrival to Thailand}}&lt;/ref&gt;

* Alle lidstate van [[ASEAN]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Albanië}}
* {{Vlag|Argentinië}}
* {{Vlag|Bangladesj}}&lt;sup&gt;D 1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Belarus}}
* {{Vlag|België}}
* {{Vlag|Bhoetan}}
* {{Vlag|Bosnië en Herzegowina}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Brasilië}}
* {{Vlag|Bulgarye}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|China}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Colombia}}
* {{Vlag|Costa Rica}}
* {{Vlag|Duitsland}}
* {{Vlag|Ecuador}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|El Salvador}}
* {{Vlag|Estland}}
* {{Vlag|Frankryk}}
* {{Vlag|Georgië}}
* {{Vlag|Griekeland}}
* {{Vlag|Hongarye}}
* {{Vlag|Hongkong}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Indië}}
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Italië}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Kanada}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Kasakstan}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Kirgisië}}
* {{Vlag|Kosovo}}
* {{Vlag|Kroasië}}
* {{Vlag|Letland}}
* {{Vlag|Liechtenstein}}
* {{Vlag|Litaue}}
* {{Vlag|Luxemburg}}
* {{Vlag|Macau}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Marokko}}
* {{Vlag|Meksiko}}
* {{Vlag|Mongolië}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Montenegro}}
* {{Vlag|Mosambiek}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Nederland}}
* {{Vlag|Nepal}}
* {{Vlag|Oekraïne}}
* {{Vlag|Oman}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Oos-Timor}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Oostenryk}}
* {{Vlag|Pakistan}}&lt;sup&gt;D 1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Panama}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Pole}}
* {{Vlag|Roemenië}}
* {{Vlag|Rusland}}
* {{Vlag|Saoedi-Arabië}}
* {{Vlag|Serwië}}
* {{Vlag|Seychelle}}
* {{Vlag|Slowakye}}
* {{Vlag|Spanje}}&lt;sup&gt;D&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Sri Lanka}}
* {{Vlag|Suid-Afrika}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Switserland}}
* {{Vlag|Tadjikistan}}
* {{Vlag|Tsjeggië}}
* {{Vlag|Tunisië}}
* {{Vlag|Turkye}}
* {{Vlag|Uruguay}}
* {{Vlag|Verenigde Arabiese Emirate}}
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Verenigde State van Amerika}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;D: Slegs diplomatieke paspoorte.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;1: 30 dae.&lt;/sub&gt;

=== Deurreis sonder visum ===
Passasiers wat vir minder as 12 uur deur die [[Suvarnabhumi Internasionale Lughawe]] reis, het nie 'n visum nodig nie, tensy hulle met Air Cambodia, [[Beijing Capital Airlines]], [[Cebu Pacific]], Eastar Jet, [[IndiGo]], Jeju Air, Jin Air, Juneyao Air, Pacific Airlines, [[Scoot]], Shandong Airlines, Sichuan Airlines, [[SpiceJet]], Spring Airlines, Trinity Airways of [[VietJet Air]] reis.&lt;ref name=&quot;tim&quot; /&gt;

Passasiers wat vir minder as 12 uur deur die [[Don Mueang Internasionale Lughawe]] reis, is net van 'n visum vrygestel as hulle met Thai AirAsia of Thai AirAsia X reis.&lt;ref name=&quot;tim&quot; /&gt;

Burgers van [[Pakistan]] moet altyd 'n visum bekom wanneer hulle deur Thailand reis.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://nation.com.pk/national/23-Jun-2017/thailand-has-made-transit-visa-mandatory-for-pakistani-passengers |titel=Thailand makes transit visa mandatory for Pakistani passengers}}&lt;/ref&gt;

== Visum by aankoms / elektroniese visum (e-visum) ==
{{Inligtingskas Webwerf
| naam = Thai eVisa
| url = {{URL|https://www.thaievisa.go.th/}}
| logo = Seal of the Ministry of Foreign Affairs of Thailand.svg
| logo_size = 150px
| skermkiekie = Thai eVisa.jpg
| screenshot_size = 250px
| onderskrif = Voorbeeld van 'n Thaise e-visum
| eienaar = Ministerie van Buitelandse Sake
}}
Sedert 21 November 2018 kan besoekers uit die lande wie se burgers vir 'n visum by aankoms in aanmerking kom, benewens die tradisionele visum by aankoms, ook volgens 'n vereenvoudigde prosedure 'n toeristevisum bekom wat 15 dae geldig is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://extranet.immigration.go.th/voaonline/voaonline/VoaonlineAction.do |titel=Visa on Arrival}}{{Dooie skakel}}&lt;/ref&gt; Dit kos 2&amp;nbsp;000 [[Thaise baht]].

Die e-visumaansoek het vanaf Februarie 2019 ook by sommige Thaise konsulate in die buiteland beskikbaar geword.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Thailand-offers-online-visa-applications-from-February |titel=Thailand offers online visa applications from February}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://thethaiger.com/news/national/e-visas-available-from-february-2019-china-first-country |titel=E-visas available from February 2019. China first country |datum=3 Desember 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.khaosodenglish.com/news/2018/12/03/china-first-to-benefit-from-thai-e-visas-next-year/ |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20181204130710/http://www.khaosodenglish.com/news/2018/12/03/china-first-to-benefit-from-thai-e-visas-next-year/ |argiefdatum=4 Desember 2018 |titel=China First to Benefit From Thai E-Visas Next Year}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;visa&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Launch of Online Stickerless E-Visa Application Platform &amp;Termination of Visa Application in Person and by Post |url=https://athens.thaiembassy.org/en/content/launch-of-online-stickerless-e-visa-application |webwerf=สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงเอเธนส์ |besoekdatum=27 Desember 2022 |taal=en}}&lt;/ref&gt;

Thailand het die e-visum vanaf 1 Januarie 2025 ten volle ingevoer, wat die visumaansoekproses vir buitelandse reisigers eenvoudiger, vinniger en toegankliker maak.&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=20 Desember 2024 |titel=Thailand extends e-Visa worldwide |url=https://visasnews.com/en/thailand-extends-e-visa-worldwide/ |besoekdatum=21 Desember 2024 |webwerf=VisasNews |taal=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=THAI E-VISA OFFICIAL WEBSITE |url=https://www.thaievisa.go.th/}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Visumtipe
! colspan=&quot;2&quot; | e-visum
! e-visum by aankoms (e-VOA)
! Visum by aankoms (VOA)
|-
! Meervoudig
! Enkel
! Enkel
! Enkel
|-
! Verblyfduur
| colspan=&quot;2&quot; | 60 dae
| colspan=&quot;2&quot; | 15 dae
|-
! Geldigheid
| 6 maande
| 3 maande
| 30 dae
| n.v.t.
|-
! Visumgeld
| colspan=&quot;2&quot; | Hang van die aansoeker se nasionaliteit en woonplek af (goedkoper as 'n VOA)
| Standaard: 2&amp;nbsp;560 baht&lt;br /&gt;Snel: 4&amp;nbsp;560 baht
| Standaard: 2&amp;nbsp;000 baht&lt;br /&gt;Snel: 2&amp;nbsp;200 baht
|-
! Verwerkingstyd
| colspan=&quot;2&quot; | 3-10 werksdae
| Standaard: 24-72 uur&lt;br /&gt;Snel: minder as 24 uur
| Kan etlike ure duur (na gelang van hoe besig die visumkantoor op daardie oomblik is)
|-
! Bewys van fondse
| 60&amp;nbsp;000 baht (bewys word aanlyn opgelaai)
| 20&amp;nbsp;000 baht (bewys word aanlyn opgelaai)
| colspan=&quot;2&quot; | Die volgende kan by die toegangshawe nagegaan word:
* 10&amp;nbsp;000 baht kontant per persoon, of
* 20&amp;nbsp;000 baht kontant per gesin, of
* die ekwivalent in buitelandse valuta
|-
! Verlengbaar
| colspan=&quot;2&quot; | Ja
| colspan=&quot;2&quot; | Nee
|-
! Indiening van die aansoek
| colspan=&quot;2&quot; | [https://www.thaievisa.go.th/ thaievisa.go.th]
| [https://thailandevoa.vfsevisa.com/thailand/online/home/index thailandevoa.vfsevisa.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231120225027/https://thailandevoa.vfsevisa.com/thailand/online/home/index |date=2023-11-20 }}
| Visumkantoor by die toegangshawe
|}

=== Visum by aankoms ===
Burgers van die volgende drie lande kan by een van die aangewese immigrasiekontrolepunte in Thailand om 'n visum by aankoms aansoek doen:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/128704.pdf |titel=Countries eligible for a visa on arrival}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Visa News&quot; /&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Azerbeidjan}}
* {{Vlag|Belarus}}
* {{Vlag|Serwië}}
{{Div col end}}

Reisigers wat vir 'n visum by aankoms in aanmerking kom, kan dit by een van die volgende immigrasiekontrolepunte bekom:&lt;ref name=&quot;sg&quot;&gt;{{Verwys web |outeur=Royal Thai Embassy, Singapore |titel=VISA ON ARRIVAL |url=http://www.thaiembassy.sg/visa-matters-/-consular/visa-on-arrival |besoekdatum=27 Februarie 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150226215005/http://www.thaiembassy.sg/visa-matters-/-consular/visa-on-arrival |argiefdatum=26 Februarie 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Internasionale lughawens'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* [[Chiang Mai Internasionale Lughawe]]&lt;sup&gt;#&lt;/sup&gt;
* Chiang Rai Internasionale Lughawe
* [[Don Mueang Internasionale Lughawe]]&lt;sup&gt;#&lt;/sup&gt;
* [[Hat Yai Internasionale Lughawe]]
* Hua Hin-lughawe
* Krabi Internasionale Lughawe
* [[Phuket Internasionale Lughawe]]&lt;sup&gt;#&lt;/sup&gt;
* [[Samui Internasionale Lughawe]]
* Sukhothai-lughawe
* Surat Thani-lughawe
* [[Suvarnabhumi Internasionale Lughawe]]&lt;sup&gt;#&lt;/sup&gt;
* Trang-lughawe
* U-Tapao Internasionale Lughawe
{{Div col end}}
&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;: Lughawe wat 'n e-visum by aankoms aanvaar

'''Immigrasiekontrolepunte by landgrense en hawens'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* Aranyaprathet
* Ban Prakop
* Bangkok-hawe
* Betong
* Bueng Kan
* Buketa
* Chiang Khong
* Chiang Saen
* Kanchanaburi (landgrens)
* Khlong Yai
* Khlong Yai (Hat Lek)
* Khuan Don
* Ko Lipe (seehawe)
* Krabi
* Mae Sai
* Map Ta Phut
* Mukdahan
* Nakhon Phanom
* Nan
* Nong Khai
* Nong Khai-hawe
* Padang Besar
* Pattaya
* Phibun Mangsahan
* Phu Sing (landgrens)
* Phuket
* Pong Nam Ron
* Sadao
* Samui
* Samut Prakan
* Satun
* Si Racha
* Songkhla-hawe
* Su-ngai Kolok
* Tak
* Tak Bai
* Tha Li
{{Div col end}}

== Verpligte geelkoorsinenting ==
[[Lêer:Mandatory yellow fever vaccination for Thailand, 2017.png|duimnael|Verpligte [[geelkoors]]inenting vir reisigers na Thailand (2017), volgens die kennisgewing B.E. 2560 van die Ministerie van Volksgesondheid. Die donkerblou kleur toon die gebiede waarvoor inenting vereis word.]]

Burgers van die volgende lande, of burgers wat uit die volgende lande aankom, het 'n internasionale inentingsertifikaat nodig om Thailand binne te gaan, tensy hulle bewys lewer dat hulle nie in die volgende gebiede woon nie.&lt;ref name=&quot;dsa1&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor2//files/%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%95%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%84%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%20(Countries%20with%20risk%20of%20yellow%20fever%20transm.pdf |titel=พื้นที่เขตติดโรคไข้เหลือง |taal=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dsa2&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://ddc.moph.go.th/uploads/ckeditor/c74d97b01eae257e44aa9d5bade97baf/files/003_6gcd.PDF |titel=ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ท้องที่หรือเมืองท่านอกราชอาณาจักรที่เป็นเขตติดโรคไข้เหลือง พ.ศ. 2560 |taal=th}}&lt;/ref&gt;

Versuim om aan hierdie vereiste te voldoen, kan tot weiering van toegang tot Thailand lei.&lt;ref name=&quot;yfv&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.mfa.go.th/main/en/services/4908/15384-List-of-countries-which-require-International-Heal.html |titel=Thailand Visa Information : List of countries which require International Health Certificate for Yellow Fever Vaccination. |besoekdatum=12 Desember 2016 |argiefdatum=13 Maart 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180313061955/http://www.mfa.go.th/main/en/services/4908/15384-List-of-countries-which-require-International-Heal.html |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Angola}}
* {{Vlag|Argentinië}}
* {{Vlag|Benin}}
* {{Vlag|Bolivië}}
* {{Vlag|Brasilië}}
* {{Vlag|Burkina Faso}}
* {{Vlag|Burundi}}
* {{Vlag|Colombia}}
* {{Vlag|Demokratiese Republiek die Kongo}}
* {{Vlag|Ecuador}}
* {{Vlag|Ekwatoriaal-Guinee}}
* {{Vlag|Ethiopië}}
* {{Vlag|Frans-Guyana}}
* {{Vlag|Gaboen}}
* {{Vlag|Gambië}}
* {{Vlag|Ghana}}
* {{Vlag|Guinee}}
* {{Vlag|Guinee-Bissau}}
* {{Vlag|Guyana}}
* {{Vlag|Ivoorkus}}
* {{Vlag|Kameroen}}
* {{Vlag|Kenia}}
* {{Vlag|Liberië}}
* {{Vlag|Mali}}
* {{Vlag|Mauritanië}}
* {{Vlag|Niger}}
* {{Vlag|Nigerië}}
* {{Vlag|Panama}}
* {{Vlag|Paraguay}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Republiek die Kongo}}
* {{Vlag|Senegal}}
* {{Vlag|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}
* {{Vlag|Sierra Leone}}
* {{Vlag|Soedan}}
* {{Vlag|Suid-Soedan}}
* {{Vlag|Suriname}}
* {{Vlag|Togo}}
* {{Vlag|Trinidad en Tobago}}
* {{Vlag|Tsjad}}
* {{Vlag|Uganda}}
* {{Vlag|Venezuela}}
{{Div col end}}

== Visumtipes ==

=== Algemene visumtipes ===
[[Lêer:Thai Visa on a Chinese Passport.jpg|duimnael|regs|200px|'n Thaise visum in 'n Chinese paspoort, in 2021 uitgereik]]
* Hoflikheidsvisum: Op amptelike versoek kan die Koninklike Thaise Ambassade aan diplomate, VN-amptenare en ander wat die Koninkryk vir amptelike pligte of ander doeleindes wil binnegaan, hoflikheidsvisums of laissez-passers toestaan.
* Permanente verblyf: Om vir hierdie visum in aanmerking te kom, moet 'n mens drie agtereenvolgende jare met eenjaar-visumverlengings in Thailand gewoon het. Wie vyf jaar lank met 'n Thai getroud is, moet 30&amp;nbsp;000 baht per maand verdien. Wie ongetroud is, moet 'n maandelikse inkomste van minstens 80&amp;nbsp;000 baht hê.
* Toeris: Wie langer as 30 dae in Thailand wil bly, kan voor aankoms in Thailand by 'n Koninklike Thaise Ambassade of Konsulaat 'n toeristevisum bekom. Die toeristevisum moet binne die geldigheidstydperk gebruik word, wat na gelang van die aantal gekoopte toegange wissel, en laat 'n aanvanklike verblyf van 60 dae toe. Ná aankoms in Thailand kan 'n toeristevisum of 'n visumvrye toegang kragtens bevel 327/2557 van die Immigrasieburo een keer met 'n verdere 30 dae verleng word. Elke verlenging kos 1&amp;nbsp;900 baht.
* Deurreis: Hierdie tipe visum word aan aansoekers uitgereik wat die Koninkryk vir die volgende doeleindes wil binnegaan: om deur die Koninkryk te reis op pad na die bestemmingsland of om na hul eie land terug te keer (kategorie &quot;TS&quot;); die persoon in bevel van, of die bemanning van, 'n vervoermiddel wat na 'n hawe, stasie of gebied in die Koninkryk kom (kategorie &quot;C&quot;).

=== Nie-immigrantvisums ===
* Tipe B: om sake te doen; te werk; sakekonferensies by te woon; skool te gee; duik-, muay thai- en masseerkursusse by te woon
* Tipe D: diplomatieke visum
* Tipe ED: om te studeer; vir 'n werkstudiereis of waarnemingsreis; om aan projekte of seminare deel te neem; om 'n konferensie of opleidingskursus by te woon; om as buitelandse Boeddhistiese monnik te studeer
* Tipe EX: om geskoolde werk te verrig of as deskundige of spesialis te werk
* Tipe F: om amptelike pligte te verrig, bv. militêre oefeninge of regeringsopdragte
* Tipe IB: om te belê of ander bedrywighede in verband met belegging te verrig, onderworpe aan die bepalings van die bestaande wette op beleggingsbevordering
* Tipe IM: om met die instemming van die betrokke Thaise ministeries en staatsdepartemente te belê
* Tipe M: om met toestemming van die Ministerie van Buitelandse Sake as filmvervaardiger, joernalis of verslaggewer te werk
* Tipe O: om familie te besoek; om pligte vir 'n staatsonderneming of welsynsorganisasie (NRO) te verrig; om mediese behandeling te ontvang; om op versoek van die Thaise regering as sportafrigter op te tree; om as deelnemer aan 'n wedstryd op te tree; om as getuie in 'n regsproses op te tree
* Tipe O-A: aftreevisum
* Tipe R: om met die instemming van die betrokke Thaise ministeries of staatsdepartemente sendingwerk of ander godsdienstige bedrywighede te verrig
* Tipe RS: om wetenskaplike navorsing te doen of by 'n navorsingsinstituut opleiding te gee of te onderrig
* Tipe S: om aan 'n amptelik erkende sportbyeenkoms deel te neem.

== Geskiedenis ==
[[Lêer:Thai entry stamp on Chinese passport.jpg|duimnael|'n Thaise toegangstempel in 'n Chinese paspoort, wat aandui dat die besoeker by hierdie toegang hoogstens 30 dae mag bly]]
In Mei 2014, tydens die Thaise staatsgreep van 2014, is daar kortstondig streng teen sogenaamde ''visa runs'' (kort uitstappies oor die grens om weer binne te kom) opgetree, wat beteken het dat buitelanders wat Thailand ná die verstryking van hul visumvrye tydperk of hul visum by aankoms weer wou binnegaan, vooraf 'n visum moes bekom of minstens een nag buite Thailand moes bly.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.thephuketnews.com/strict-new-immigration-regulations-mean-crackdown-on-visa-runs-46212.php |titel=Phuket: Strict new immigration regulations mean crackdown on visa runs}}&lt;/ref&gt;

In Augustus 2014 het die Thaise eerste minister die immigrasiepolisie beveel om soepeler op te tree, aangesien die streng toepassing van die wet skole en die toerismebedryf benadeel het.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.thephuketnews.com/coup-leader-calls-for-immigration-to-relax-%E2%80%98out-in%E2%80%99-visa-clampdown-48007.php |titel=Phuket: Coup leader calls for Immigration to relax 'out-in' visa clampdown |argief-url=https://web.archive.org/web/20171206135917/https://www.thephuketnews.com/coup-leader-calls-for-immigration-to-relax-%E2%80%98out-in%E2%80%99-visa-clampdown-48007.php |argiefdatum= 6 Desember 2017 |besoekdatum=22 Junie 2017 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Op 31 Oktober 2018 is aangekondig dat oorskryding van visums binne 30 dae (teen die einde van November 2018) nie meer toegelaat sou word nie en dat daar teen daardie datum geen oorskryders meer in die koninkryk sou wees nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://thethaiger.com/news/national/no-more-overstayers-no-more-corruption-at-immigration-hakparn |titel=No more overstayers, no more corruption at Immigration – Hakparn}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1 Mei 2025 moet alle buitelanders wat Thailand binnegaan om die Thailand Digital Arrival Card (TDAC) aansoek doen, wat die TM6-vorm vervang. Dit is nóg 'n visum nóg 'n ETA, aangesien dit ongeag hul visumstatus van alle buitelanders vereis word.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-04-28/tourism-hot-spot-thailand-launches-digital-arrival-card-for-foreign-visitors |titel=Tourism Hot Spot Thailand Launches Digital Arrival Card for Foreign Visitors |webwerf=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;

In Junie 2025 het Thailand die toegelate verblyf van Kambodjaanse burgers as wederkerige maatreël in die Kambodjaans-Thaise grenskrisis van 2025 van 60 dae tot 7 dae verminder.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Foreign Ministry affirms measures to cut electricity, internet to Cambodia remain |url=https://www.nationthailand.com/news/asean/40051025 |webwerf=Nation Thailand |besoekdatum=9 Junie 2025 |taal=en |datum=9 Junie 2025}}&lt;/ref&gt;

In November 2025 het Thailand in 'n poging om buitelandse misdadigers wat by [[kubermisdaad]] betrokke is vas te vat, weer strenger immigrasiereëls ingestel.&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=Post Reporters |titel=Thai immigration steps up visa run scrutiny |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3137011/thai-immigration-steps-up-visa-run-scrutiny |webwerf=Bangkok Post |besoekdatum=16 Desember 2025 |taal=en |datum=14 November 2025}}&lt;/ref&gt; Buitelanders wat die maksimum van twee visumvrye toegange per jaar sonder 'n geldige rede oorskry, sou die toegang tot Thailand geweier word. Volgens die Thaise toerismebedryf is die nuwe reëls egter swak bekend gemaak, en die bedryf het die Thaise owerhede versoek om die bygewerkte reëls te verduidelik en te verseker dat die inligting toeriste bereik wat beplan om Thailand sonder 'n visum binne te gaan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Kasemsuk |voornaam=Narumon |titel=Calls to publicise updated entry rules |url=https://www.bangkokpost.com/business/general/3154333/ |webwerf=Bangkok Post |besoekdatum=16 Desember 2025 |taal=en |datum=11 Desember 2025}}&lt;/ref&gt; In Januarie 2026 is dit verduidelik dat daar geen sodanige reël is wat buitelanders tot net twee visumvrye toegange tot Thailand per jaar beperk nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.pattayamail.com/news/thailand-debunks-rumors-of-two-time-only-visa-free-entry-rule-for-foreigners-532796 |titel=Thailand debunks rumors of two-time-only visa-free entry rule for foreigners |webwerf=Pattaya Mail}}&lt;/ref&gt;

Op 15 Desember 2025 het Thailand by die groot Thaise lughawens verskerpte veiligheidsmaatreëls ingestel wat op twee &quot;hoërisikogroepe&quot; gerig is,&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Souvannasane |voornaam=Thongsavanh |titel=Thailand Tightens Airport Security Amid Cambodia Border Tensions |url=https://laotiantimes.com/2025/12/16/thailand-tightens-airport-security-amid-cambodia-border-tensions/ |webwerf=Laotian Times |besoekdatum=16 Desember 2025 |taal=en |datum=16 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Siradakul |voornaam=Chattarin |titel=Thailand tightens screening for visa-free arrivals |url=https://thethaiger.com/news/national/thailand-immigration-visa-free-crackdown |webwerf=Thaiger |besoekdatum=16 Desember 2025 |taal=en |datum=15 Desember 2025}}&lt;/ref&gt; naamlik Kambodjaanse burgers en vermoedelike &quot;huursoldate uit Oos-Europa en Noord-Asië&quot; wat Thailand sonder 'n visum binnekom.&lt;ref name=&quot;deny&quot;&gt;{{Verwys web |titel=Thailand Denies Entry to 185 Amid Cambodia Border Tensions |url=https://www.khaosodenglish.com/tourism/2025/12/15/thailand-denies-entry-to-185-amid-cambodia-border-tensions/ |webwerf=Khaosod English |besoekdatum=16 Desember 2025 |taal=en |datum=15 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Ngamkham |voornaam=Wassayos |titel=Thai airports tighten passenger screening, watch for foreign mercenaries |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3156818/thai-airports-tighten-passenger-screening-watch-for-foreign-mercenaries |webwerf=Bangkok Post |besoekdatum=16 Desember 2025 |taal=en |datum=15 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;

Op 19 Mei 2026 het die Thaise kabinet besluit om die 60-dae-visumvrystellingskema vir meer as 90 lande af te skaf. Al die lande wat deur die afskaffing geraak word, keer na hul vorige visumkategorieë terug.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Vinaisatien |voornaam=Tanawan |datum=19 Mei 2026 |titel=Thailand scraps 60-day free visa, restores old exemption rules |url=https://www.nationthailand.com/news/policy/40066405 |besoekdatum=19 Mei 2026 |webwerf=nationthailand |taal=en}}&lt;/ref&gt;

== Werkpermit ==
Om wettig in Thailand te werk, moet 'n buitelander om 'n werkpermit aansoek doen. 'n Werkpermit is 'n regsdokument wat 'n buitelander se posisie, huidige beroep of posbeskrywing en die Thaise maatskappy waarvoor die buitelander werk, vermeld. Dit dien ook as lisensie om 'n werk of beroep wat vir buitelanders in Thailand toegelaat word, uit te oefen.

'n Buitelander kom vir 'n werkpermit in aanmerking solank hy of sy 'n nie-immigrantvisum of 'n verblyfvisum het, 'n werkgewer het wat die dokumente vir die werkpermit verskaf, en 'n beroep beoefen wat nie vir buitelanders verbode is nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://th.usembassy.gov/u-s-citizen-services/thai-visas-americans/ |titel=Thai Visas for Americans |uitgewer=US Embassy and Consulate |taal=en |besoekdatum=7 Januarie 2024}}&lt;/ref&gt;

== Eenstopdienssentrum vir Visums en Werkpermitte ==
Die Eenstopdienssentrum vir Visums en Werkpermitte is op 1 Julie 1997 kragtens die regulasies van die Kantoor van die Eerste Minister wat op 30 Junie 1997 uitgevaardig is, ingestel.

Die doel van die sentrum is om die prosedures vir visumverlenging en die uitreiking van permitte te vereenvoudig om 'n goeie beleggingsomgewing te skep. Dit beoog om aansoeke om visumverlenging en werkpermitte (bv. verblyftoestemming, hertoegangspermitte en werkpermitte) te vergemaklik.

Die sentrum is op die 18de verdieping van die Chamchuree Square-gebou in Pathum Wan, Bangkok, geleë.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.mfa.go.th/main/en/services/4908/15388-Non-Immigrant-Visa-%22B%22-(for-Business-and.html |titel=Thailand Visa Information : Non-Immigrant Visa &quot;B&quot; (for Business and Work) - Ministry of Foreign Affairs, Kingdom of Thailand |uitgewer=mfa.go.th |taal=en |besoekdatum=8 September 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180909000201/http://www.mfa.go.th/main/en/services/4908/15388-Non-Immigrant-Visa-%22B%22-(for-Business-and.html |argiefdatum= 9 September 2018 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Buitelanders wat om visumverlenging en werkpermitte aansoek kan doen ===
* 'n Buitelander wat 'n uitvoerende beampte of deskundige is en voorregte geniet wat deur die volgende wette verleen word:
*# die Wet op Beleggingsbevordering B.E. 2520 (1977);
*# die Petroleumwet B.E. 2514 (1971);
*# die Wet op die Nywerheidsgebiedowerheid van Thailand B.E. 2522 (1979);
* 'n Buitelander wat 'n belegger is.
*# Wie minstens 2&amp;nbsp;miljoen baht belê, kry 'n eenjaarpermit.
*# Wie minstens 10&amp;nbsp;miljoen baht belê, kry 'n tweejaarpermit.
* 'n Buitelander wat 'n uitvoerende beampte of deskundige is.
* Die buitelander se geassosieerde maatskappy moet met 'n kapitaal van minstens 30&amp;nbsp;miljoen baht geregistreer wees of bates van minstens dié waarde besit.
* 'n Buitelander wat lid van die buitelandse pers is, moet 'n brief van die Ministerie van Buitelandse Sake en 'n afskrif van 'n perskaart wat deur die Departement van Openbare Betrekkinge uitgereik is, voorlê.
* 'n Buitelander wat 'n navorser of ontwikkelaar in wetenskap en tegnologie is.
* 'n Buitelander wat by 'n takkantoor van 'n buitelandse bank, 'n buitelandse bankkantoor van 'n buitelandse bank, 'n provinsiale buitelandse bankkantoor van 'n buitelandse bank of 'n verteenwoordigende kantoor van 'n buitelandse bank werk, mits al die kantore deur die Bank van Thailand gesertifiseer is.
* 'n Buitelander wat op 'n noodsaaklike en dringende grondslag vir hoogstens 15 dae werk.
* 'n Buitelander wat 'n amptenaar is van die verteenwoordigende kantoor van 'n buitelandse regspersoon wat internasionale handel bedryf, of van die streekkantoor van 'n transnasionale korporasie, ooreenkomstig die Wet op Buitelandse Ondernemings B.E. 2542 (1999).
* 'n Buitelander wat 'n deskundige in inligtingstegnologie is.
* 'n Buitelander wat by 'n streekbedryfshoofkwartier werk.

== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikivoyage|Thailand}}
* [http://www.immigration.go.th/ Thaise Immigrasieburo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170616121536/https://www.immigration.go.th/ |date=2017-06-16 }}
* [https://www.thaievisa.go.th/ Amptelike webwerf van die Thaise e-visum]
* [http://www.mfa.go.th/main/ Thaise Ministerie van Buitelandse Sake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621112400/http://www.mfa.go.th/main/ |date=2017-06-21 }}
* [https://extranet.immigration.go.th/voaonline/voaonline/VoaonlineAction.do?language=EN Thaise visum by aankoms]{{Dooie skakel}}

{{Visumbeleid volgens land}}

[[Kategorie:Thailand]]
[[Kategorie:Internasionale betrekkinge]]</text>
      <sha1>59x83e6camogsyunucv5gn03bt79nfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dune: Part Three</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577897</id>
    <revision>
      <id>3362057</id>
      <parentid>3360659</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="d4ono06em36j1ydlie3e9lijs44x549" xml:space="preserve">{{TITELAANSIG|''Dune: Part Three''}}
{{Inligtingskas rolprent
| naam              = Dune: Part Three
| beeld             = Dune part three title with orange awesome background.jpg
| regisseur         = [[Denis Villeneuve]]
| produksieleier    = {{Plainlist|
* Mary Parent
* Cale Boyter
* Denis Villeneuve
* Tanya Lapointe
* Joseph M. Caracciolo Jr.
}}
| draaiboekskrywer  = {{Plainlist|
* Denis Villeneuve
* Brian K. Vaughan
}}
| met               = {{Plainlist|
* [[Timothée Chalamet]]
* [[Zendaya]]
* [[Jason Momoa]]
* [[Florence Pugh]]
* [[Rebecca Ferguson]]
* Isaach de Bankolé
* [[Charlotte Rampling]]
* [[Anya Taylor-Joy]]
* [[Robert Pattinson]]
* [[Javier Bardem]]
}}
| kinematografie    = Linus Sandgren
| musiek            = [[Hans Zimmer]]
| redigeerder       = Joe Walker
| verspreider       = Warner Bros. Pictures
| ateljee           = Legendary Pictures
| vrystelling       = [[18 Desember]] [[2026]]
| speeltyd          = 150 min
| land              = {{USA}}
| taal              = 
| begroting         = 
| bruto             = 
| voorafgegaan_deur = 
| opgevolg_deur     = 
| webtuiste         = 
| imdb_id           = 31378509
}}

'''''Dune: Part Three''''' is 'n [[VSA|Amerikaanse]] rolprent uit [[2026]]. Die film is geregisseer deur Denis Villeneuve.&lt;ref&gt;[https://variety.com/2026/film/news/dune-3-changes-books-cast-1236939217/ ‘Dune 3’ Cast Says the Movie Takes ‘Departures’ From the Books, but ‘You’re Crazy If You’re Going to Pick Fault’ With It]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://deadline.com/2026/07/dune-part-3-trailer-character-posters-1236756805/ New ‘Dune: Part Three’ Trailer Hints That Timothée Chalamet’s Paul Atreides Might Be “Way Beyond Redemption”]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://letterboxd.com/film/dune-part-three/ Dune: Part Three]&lt;/ref&gt;

== Hoofrolspelers ==
* [[Timothée Chalamet]] as Paul Atreides
* [[Zendaya]] as Chani
* [[Jason Momoa]] as Hayt
* [[Florence Pugh]] as Irulan
* [[Rebecca Ferguson]] as Jessica
* Isaach de Bankolé as Farok
* [[Charlotte Rampling]] as Mohiam
* [[Anya Taylor-Joy]] as Alia Atreides
* [[Robert Pattinson]] as Scytale
* [[Javier Bardem]] as Stilgar

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Wikiquote-inlyn}}
* {{IMDb title|31378509}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Amerikaanse rolprente]]</text>
      <sha1>d4ono06em36j1ydlie3e9lijs44x549</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Visumbeleid van die Verenigde Arabiese Emirate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577904</id>
    <revision>
      <id>3361969</id>
      <parentid>3338150</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T13:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32070" sha1="9fs6e0tjo21t2js6tzc9rf5expdqdbf" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Beleid oor die permitte wat nodig is om die Verenigde Arabiese Emirate binne te gaan}}
[[Lêer:UAE Entry Stamp.jpg|duimnael|200px|Toegangstempel van die VAE van die [[Doebai Internasionale Lughawe]]]]

Besoekers aan die '''[[Verenigde Arabiese Emirate]]''' (VAE) moet deur Smart Service of 'n lugredery 'n aanlynvisum bekom, tensy hulle burgers van 'n visumvrye land is.

Alle besoekers moet 'n [[paspoort]] hê wat nog minstens ses maande geldig is, of drie maande as hulle 'n verblyfpermit het. Burgers van die lidstate van die Samewerkingsraad vir die Arabiese Golfstate hoef net 'n staatsuitgereikte identiteitskaart te toon.

== Visumbeleidkaart ==
[[Lêer:Visa policy of the United Arab Emirates.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van die Verenigde Arabiese Emirate
{{legend|#ED1C24|Verenigde Arabiese Emirate}}
{{legend|#1191E5|Bewegingsvryheid}}
{{legend|#008000|Visum nie nodig nie (180 dae)}}
{{legend|#22B14C|Visum nie nodig nie (90 dae)}}
{{legend|#B5E61D|Visum nie nodig nie (30 dae)}}
{{legend|#D9D9D9|Visum by aankoms indien die besoeker 'n geldige visum het wat deur 'n lidstaat van die Europese Unie, Kanada, die Verenigde Koninkryk of die Verenigde State uitgereik is, of 'n verblyfpermit wat deur 'n lidstaat van die Europese Unie, Australië, Kanada, Japan, Nieu-Seeland, Singapoer, Suid-Korea, die Verenigde Koninkryk of die Verenigde State uitgereik is; andersins 'n aanlynvisum}}
{{legend|#C0C0C0|Aanlynvisum}}
{{legend|#000000|Toegang geweier}}]]

== Visumvrystelling ==

=== Gewone paspoorte ===
Burgers van die volgende lande en gebiede mag die VAE vir die volgende tydperke sonder 'n visum binnegaan:&lt;ref name=&quot;VAE-visuminligting&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information/uae-visas/index.aspx |titel=UAE visa information |uitgewer=Emirates |besoekdatum=31 Desember 2017 |argiefdatum=28 Augustus 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170828191104/https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information/uae-visas/index.aspx |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mofa.gov.ae/en/visa-exemptions-for-non-citizen |titel=Visa Exemptions for Non Citizen}}&lt;/ref&gt;

'''Bewegingsvryheid'''
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Bahrein}}&lt;sup&gt;ID&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Katar}}&lt;sup&gt;ID&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Koeweit}}&lt;sup&gt;ID&lt;/sup&gt; &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Oman}}&lt;sup&gt;ID&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Saoedi-Arabië}}&lt;sup&gt;ID&lt;/sup&gt;
{{Div col end}}

'''180 dae'''
* {{Vlag|Albanië}}
* {{Vlag|Meksiko}}&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;

'''90 dae binne enige tydperk van 180 dae'''
* {{Vlagikoon|EU}} Alle lidstate van die [[Europese Unie]] (behalwe Ierland)
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Argentinië}}
* {{Vlag|Armenië}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|Azerbeidjan}}
* {{Vlag|Bahamas}}
* {{Vlag|Barbados}}
* {{Vlag|Belarus}}
* {{Vlag|Bosnië en Herzegowina}}
* {{Vlag|Brasilië}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|China}}&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Colombia}}
* {{Vlag|Costa Rica}}
* {{Vlag|Ecuador}}
* {{Vlag|El Salvador}}
* {{Vlag|Fidji}}
* {{Vlag|Georgië}}
* {{Vlag|Guyana}}
* {{Vlag|Honduras}}
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Kanada}}
* {{Vlag|Kiribati}}
* {{Vlag|Kosovo}}
* {{Vlag|Liechtenstein}}
* {{Vlag|Maledive}}
* {{Vlag|Moldowa}}
* {{Vlag|Montenegro}}
* {{Vlag|Nauru}}
* {{Vlag|Nieu-Seeland}}
* {{Vlag|Noord-Masedonië}}
* {{Vlag|Noorweë}}
* {{Vlag|Papoea-Nieu-Guinee}}
* {{Vlag|Paraguay}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Rusland}}
* {{Vlag|Salomonseilande}}
* {{Vlag|San Marino}}
* {{Vlag|Serwië}}
* {{Vlag|Seychelle}}
* {{Vlag|Singapoer}}&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=United Arab Emirates - Travel Page |url=https://www.mfa.gov.sg/travelling-overseas/travel-advisories-notices-and-visa-information/united-arab-emirates/ |webwerf=Ministry of Foreign Affairs |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs (Singapore) |besoekdatum=8 Desember 2025 |taal=en |datum=5 Desember 2025}}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Sint Vincent en die Grenadines}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Switserland}}
* {{Vlag|Uruguay}}
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Verenigde State van Amerika}}
* {{Vlag|Ysland}}
{{Div col end}}

'''30 dae'''{{Voetnota|Die verblyf kan met nog 30 dae verleng word.}}
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Andorra}}
* {{Vlag|Broenei}}
* {{Vlag|Hongkong}}&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Ierland}}
* {{Vlag|Kasakstan}}
* {{Vlag|Macau}}&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Mauritius}}
* {{Vlag|Monaco}}
* {{Vlag|Mongolië}}
* {{Vlag|Oekraïne}}
* {{Vlag|Oesbekistan}}
* {{Vlag|Vatikaanstad}}
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;ID: Mag met 'n identiteitskaart inreis.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;1: Vir houers van biometriese paspoorte sonder 'n &quot;artikel 17&quot;-stempel.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;2: Die tydperke hierbo geld net vir houers van gewone paspoorte; houers van nie-gewone paspoorte is vir 90 dae binne enige tydperk van 180 dae van 'n visum vrygestel.&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;3: Slegs vir Chinese burgers met 'n paspoort van die [[Volksrepubliek China]], van die Spesiale Administratiewe Streek [[Hongkong]] of van die Spesiale Administratiewe Streek [[Macau]].&lt;/sub&gt;&lt;br /&gt;
&lt;sub&gt;4: Slegs vir Britse burgers.&lt;/sub&gt;

{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
! style=&quot;width:100%;&quot; | Datums van visumveranderinge
|-
|
* 6 Mei 2015: alle lidstate van die Europese Unie
* 16 Julie 2015: Seychelle&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.seychellesnewsagency.com/articles/3322/It%27s+official+Visa-free+travel+to+UAE+for+all+Seychelles+passports+as+of+Thursday |titel=It's official! Visa-free travel to UAE for all Seychelles passports as of Thursday |outeur=Sharon Uranie |datum=14 Julie 2015 |uitgewer=Seychelles News Agency |besoekdatum=31 Desember 2017 |argiefdatum=30 November 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191130120030/http://www.seychellesnewsagency.com/articles/3322/It%27s+official+Visa-free+travel+to+UAE+for+all+Seychelles+passports+as+of+Thursday |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 16 Mei 2017: Argentinië&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://tratados.mrecic.gov.ar/tratado_ficha.php?id=11198 |titel=Memorándum de Entendimiento entre la República Argentina y los Emiratos Árabes Unidos sobre Exención Mutua del Requisito de Visa para Titulares de Pasaportes Ordinarios |vertaalde-titel=Memorandum van verstandhouding tussen die Republiek Argentinië en die Verenigde Arabiese Emirate oor die wedersydse vrystelling van die visumvereiste vir houers van gewone paspoorte |taal=es |uitgewer=Ministerio de Relaciones Exteriores y Culto |besoekdatum=31 Desember 2017 |argiefdatum=17 September 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170917171819/http://tratados.mrecic.gov.ar/tratado_ficha.php?id=11198 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 2017: Japan
* 16 Desember 2017: Chili&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mofa.gov.ae/EN/MediaCenter/News/Pages/25-12-2017-UAE-Chile.aspx |titel=UAE visa-waiver deal with Chile. |uitgewer=UAE Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation |besoekdatum=31 Desember 2017 |argiefdatum=12 Junie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180612140920/https://www.mofa.gov.ae/EN/MediaCenter/News/Pages/25-12-2017-UAE-Chile.aspx |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 31 Desember 2017: Oekraïne
* 16 Januarie 2018: China&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.fmprc.gov.cn/ce/ceae/chn/xwdt/t1520811.htm |skrif-titel=zh:驻阿联酋大使倪坚出席中阿扩大免签范围换文仪式 |taal=zh |datum=19 Desember 2017 |uitgewer=Embassy of the People's Republic of China in the United Arab Emirates |besoekdatum=31 Desember 2017 |argiefdatum=22 Desember 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171222052757/http://www.fmprc.gov.cn/ce/ceae/chn/xwdt/t1520811.htm |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 10 Maart 2018: Kasakstan&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.gov.kz/memleket/entities/mfa-kiev/press/article/details/7340?lang=ru |titel=Epir}}&lt;/ref&gt;
* 31 Maart 2018: Montenegro&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.mvp.gov.me/vijesti/183379/Stupio-na-snagu-Protokol-o-izmjenama-i-dopunama-Sporazuma-izmedu-vlada-Crne-Gore-i-Ujedinjenih-Arapskih-Emirata-o-ukidanju-viza.html |titel=Detalji |webwerf=Mvp.gov.me |besoekdatum=22 April 2019 |argiefdatum=5 Maart 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210305034538/https://mvp.gov.me/vijesti/183379/Stupio-na-snagu-Protokol-o-izmjenama-i-dopunama-Sporazuma-izmedu-vlada-Crne-Gore-i-Ujedinjenih-Arapskih-Emirata-o-ukidanju-viza.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 29 April 2018: Uruguay
* Mei 2018: Sint Vincent en die Grenadines
* 25 Mei 2018: Honduras
* 2 Junie 2018: Brasilië&lt;ref name=&quot;BR&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://concordia.itamaraty.gov.br/detalhamento/11945 |titel=Agreement between the government of the Federative Republic of Brazil and the government of the United Arab Emirates on mutual visa waiver for holders of a normal passport |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs of Brazil |taal=pt |argief-url=https://web.archive.org/web/20210308060422/https://concordia.itamaraty.gov.br/detalhamento/11945 |argiefdatum=8 Maart 2021 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 2018: Barbados&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mofa.gov.ae/EN/MediaCenter/News/Pages/01-06-2018-UAE-Barbados.aspx |titel=MoFAIC -- News -- UAE citizens exempt from pre-entry visa to Barbados |webwerf=Mofa.gov.ae |besoekdatum=22 April 2019 |argiefdatum=19 Mei 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190519144040/https://www.mofa.gov.ae/EN/MediaCenter/News/Pages/01-06-2018-UAE-Barbados.aspx |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 31 Oktober 2018: Meksiko&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://gulfnews.com/uae/government/uae-mexico-exchange-mou-on-visa-exemption-1.2288826 |titel=UAE, Mexico exchange MoU on visa exemption |webwerf=Gulf News |datum=11 Oktober 2018 |besoekdatum=22 April 2019 |argiefdatum=8 Maart 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210308150805/https://gulfnews.com/uae/government/uae-mexico-exchange-mou-on-visa-exemption-1.2288826 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 17 Februarie 2019: Rusland
* 6 Mei 2019: Serwië&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.abudhabi.mfa.gov.rs/lat/newstext.php?subaction=showfull&amp;id=1557820439 |titel=Ambasada Republike Srbije u Ujedinjenim Arapskim Emiratima |besoekdatum=14 Mei 2019 |argiefdatum=24 Februarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210224150220/http://www.abudhabi.mfa.gov.rs/lat/newstext.php?subaction=showfull&amp;id=1557820439 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 16 Augustus 2019: Paraguay&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.khaleejtimes.com/international/americas/another-country-added-to-visa-free-travel-list |titel=Emiratis can now visit Paraguay without pre-entry visas |besoekdatum=1 September 2019 |argiefdatum=1 September 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190901124611/https://www.khaleejtimes.com/international/americas/another-country-added-to-visa-free-travel-list |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 5 Maart 2020: Colombia&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.cancilleria.gov.co/newsroom/news/colombianos-podran-visitar-emiratos-arabes-unidos-visa-partir-5-marzo |titel=Los colombianos podrán visitar los Emiratos Árabes Unidos sin visa, a partir del 5 de marzo |taal=es |besoekdatum=24 Februarie 2020 |argiefdatum=24 Februarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200224234520/https://www.cancilleria.gov.co/newsroom/news/colombianos-podran-visitar-emiratos-arabes-unidos-visa-partir-5-marzo |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 16 Januarie 2021: Belarus
* 1 Julie 2021: Israel
* 20 April 2023: Albanië
* 8 Julie 2023: Azerbeidjan&lt;ref&gt;{{Verwys web |outeur=Maryana Ahmadova |titel=Azerbaijan, UAE initiate visa-free travel |url=https://en.trend.az/azerbaijan/politics/3770561.html |uitgewer=Trend News Agency |besoekdatum=10 Julie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230710182550/https://en.trend.az/azerbaijan/politics/3770561.html |argiefdatum=10 Julie 2023 |taal=en |datum=8 Julie 2023 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 6 November 2023: Bosnië en Herzegowina
* 28 Desember 2023: Mongolië
* 1 Februarie 2024: Armenië
* 16 Februarie 2024: Oesbekistan
* 22 Februarie 2024: Kosovo
* 18 September 2024: Australië, Brasilië, China, Japan, Kanada, Singapoer, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State (maksimum verblyfduur tot 90 dae binne enige tydperk van 180 dae verleng)&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Longer Durations for Visas-on-Arrival |url=https://www.fragomen.com/insights/united-arab-emirates-longer-durations-for-visas-on-arrival.html |uitgewer=Fragomen |besoekdatum=6 September 2025 |taal=en |datum=18 September 2024}}&lt;/ref&gt;
* 8 Desember 2024: Ecuador
* 29 Mei 2025: Noord-Masedonië
* 5 September 2025: Moldowa
|}

=== Nie-gewone paspoorte ===
Benewens die lande waarvan die burgers van 'n visum vrygestel is, mag houers van diplomatieke, amptelike of dienspaspoorte van [[Algerië]], [[Benin]], [[Burkina Faso]] (30 dae), [[Colombia]], [[Egipte]], [[Ekwatoriaal-Guinee]], [[Ghana]], [[Grenada]], [[Indië]], [[Indonesië]] (30 dae), [[Jamaika]], [[Jordanië]], [[Kameroen]], [[Kuba]], [[Liberië]], [[Marokko]], die [[Republiek die Kongo]], [[Rwanda]], die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Serwië]], [[Thailand]] (30 dae), [[Tonga]], [[Tunisië]], [[Turkmenistan]], [[Turkye]], [[Vanuatu]] en [[Viëtnam]] (30 dae), asook houers van diplomatieke paspoorte van [[Armenië]], die [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ethiopië]], [[Guinee]], [[Kirgisië]], [[Mali]], [[Mauritanië]], [[Niger]], [[Oesbekistan]], [[Senegal]] en [[Tsjad]], die VAE vir hoogstens 90 dae sonder 'n visum binnegaan, tensy anders vermeld.

=== Toekomstige veranderinge ===
Die VAE het visumvrystellingsooreenkomste met die volgende lande onderteken, maar dié ooreenkomste is nog nie bekragtig of toegepas nie:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Land
! Paspoorte
! Ooreenkoms onderteken op
|-
| {{Vlag|Trinidad en Tobago}}
| Diplomatiek
| 29 September 2025
|-
| {{Vlag|Ghana}}&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.parliament.gh/news?CO=140 |titel=UAE and Ghana signed a visa exemption agreement}}&lt;/ref&gt;
| Alle
| 6 Augustus 2021
|-
| {{Vlag|Suid-Soedan}}&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=23 April 2019 |titel=UAE and South Sudan signed a visa exemption agreement |url=http://wam.ae/en/details/1395302757683 |besoekdatum=8 April 2022 |webwerf=wam |argiefdatum=14 April 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220414124723/http://wam.ae/en/details/1395302757683 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
| Diplomatiek
| 23 April 2019
|-
| {{Vlag|Burundi}}&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mofa.gov.ae/en/mediahub/news/2019/2019/1/4/04-01-2019-uae-burundi- |titel=UAE, Burundi sign visa waiver MoU}}&lt;/ref&gt;
| Alle
| 4 Januarie 2019
|-
| {{Vlag|Kenia}}&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nation.co.ke/news/1056-3827198-3bjcnqz/ |titel=Kenya and UAE signed a visa exemption agreement |besoekdatum=2 Maart 2017 |argiefdatum=3 Maart 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170303050733/http://www.nation.co.ke/news/1056-3827198-3bjcnqz/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
| Diplomatiek
| 25 Februarie 2017
|}

== Visum by aankoms ==

=== Plaasvervangende visum ===
Burgers van die volgende land kan by aankoms 'n visum vir 14 dae bekom, wat een maal met nog 14 dae verleng kan word (100&amp;nbsp;dirham), of dadelik 'n visum vir 60 dae wat nie verleng kan word nie (250&amp;nbsp;dirham), mits hulle 'n geldige visum het wat deur 'n lidstaat van die [[Europese Unie]], Kanada, die Verenigde Koninkryk of die Verenigde State uitgereik is, of 'n verblyfpermit wat deur 'n lidstaat van die Europese Unie, Australië, Kanada, Japan, Nieu-Seeland, Singapoer, Suid-Korea, die Verenigde Koninkryk of die Verenigde State uitgereik is:&lt;ref name=&quot;timatic&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |argief-url=https://web.archive.org/web/20170801043848/https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |argiefdatum=1 Augustus 2017 |url-status=lewendig |titel=Visa and passport |werk=Timatic |uitgewer=International Air Transport Association deur Emirates |besoekdatum=1 April 2017}}&lt;/ref&gt;

* {{Vlag|Indië}}

Burgers van die volgende lande kan by aankoms 'n visum vir 14 dae bekom, wat een maal met nog 14 dae verleng kan word (100&amp;nbsp;dirham), of dadelik 'n visum vir 60 dae wat nie verleng kan word nie (250&amp;nbsp;dirham), mits hulle 'n verblyfpermit het wat deur 'n lidstaat van die Europese Unie, Australië, Kanada, Japan, Nieu-Seeland, Singapoer, Suid-Korea, die Verenigde Koninkryk of die Verenigde State uitgereik is:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.mofa.gov.ae/en/mediahub/news/2026/6/25/uae-grants-visa-on-arrival |titel=UAE Grants Visa on Arrival to Nationals of Six Countries Residing Outside Their Home Countries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Filippyne}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Kenia}}
* {{Vlag|Suid-Afrika}}
* {{Vlag|Thailand}}
* {{Vlag|Viëtnam}}
{{Div col end}}

== Aanlynvisum ==
Burgers van ander lande kan op twee maniere 'n aanlynvisum bekom:&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;

=== Smart Service ===
Besoekers kan 'n visum aanlyn deur Smart Service vir Doebai&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://gdrfad.gov.ae/en/services |titel=GDRFAD - Services}}&lt;/ref&gt; of vir die ander emirate bekom.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://smartservices.icp.gov.ae/echannels/web/client/guest/index.html#/dashboard |titel=UAE Smart Service}}&lt;/ref&gt; Passasiers moet 'n gedrukte bevestiging van die aanlynvisum hê.

=== Lugrederyvisum ===
Besoekers kan 'n visum aanlyn deur 'n lugredery bekom as hulle met [[Air Arabia]],&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.airarabia.com/en/visa-and-passport-information |titel=Visa and passport information |uitgewer=Air Arabia |besoekdatum=23 Januarie 2014 |argiefdatum=23 November 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20131123091603/http://www.airarabia.com/en/visa-and-passport-information |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; Air Astana,&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://airastana.com/kaz/en-us/Plan/Visas |titel=Visas |webwerf=Air Astana |besoekdatum=2 Maart 2016 |argiefdatum=11 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160311115514/http://airastana.com/kaz/en-us/Plan/Visas |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; [[AirBaltic]], [[Air Serbia]], [[Emirates]],&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.emirates.com/english/plan_book/essential_information/visa_passport_information/uae_visas.aspx |titel=UAE visa information - Visa &amp; passport information - Before you fly – |uitgewer=Emirates |besoekdatum=20 Desember 2013 |argiefdatum=25 Mei 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200525071013/https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information/uae-visa-information/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; [[Etihad Airways|Etihad]],&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.etihad.com/en/before-you-fly/visas/ |titel=UAE visa |uitgewer=Etihad Airways |besoekdatum=23 Januarie 2014 |argiefdatum=12 April 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130412060323/http://www.etihad.com/en/before-you-fly/visas/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; [[Flydubai|flydubai]],&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.flydubai.com/en/about-us/uae-visas/ |titel=UAE Visas |webwerf=Flydubai.com |besoekdatum=23 Januarie 2014 |argiefdatum=1 Julie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120701013745/http://www.flydubai.com/en/about-us/uae-visas/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; [[Turkish Airlines]]&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://evize.turkishairlines.com/ |titel=Turkish Airlines |webwerf=Evize.turkishairlines.com |besoekdatum=13 Julie 2016 |argiefdatum=9 Mei 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130509072859/https://evize.turkishairlines.com/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; of [[IndiGo]] aankom.

== Deurreisvisum ==
Passasiers van alle internasionale lugrederye mag die VAE vir 96 uur binnegaan nadat hulle by die lughawe 'n deurreisvisum bekom het.

Die tyd tussen die twee vlugte moet meer as agt uur wees, en die passasier moet na 'n derde bestemming verder reis.

Passasiers moet ook 'n hotelbespreking hê. Dit geld nie vir burgers van [[Afghanistan]], [[Irak]], [[Jemen]], [[Niger]], [[Sirië]] en [[Somalië]] nie.&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;

Alle deurreisigers is vir die eerste 48 uur van toegangsgeld vrygestel; dié tydperk kan teen 'n fooi van 50&amp;nbsp;dirham tot 96 uur verleng word.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://gulfbusiness.com/uae-announces-new-visa-rules-residents-jobseekers-tourists/ |titel=UAE announces new visa rules for residents, jobseekers and tourists |datum=14 Junie 2018 |tydskrif=Gulf Business |besoekdatum=22 April 2019 |argiefdatum=22 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190422144903/https://gulfbusiness.com/uae-announces-new-visa-rules-residents-jobseekers-tourists/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.tourdom.ru/news/v-oae-otmenili-vizy-dlya-tranzitnykh-turistov.html |titel=В ОАЭ отменили визы для транзитных туристов |taal=ru |datum=14 Junie 2018 |webwerf=Tourdom.ru |besoekdatum=22 April 2019 |argiefdatum=16 Junie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180616130606/https://www.tourdom.ru/news/v-oae-otmenili-vizy-dlya-tranzitnykh-turistov.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

== Soorte verblyfpermitte ==

=== Blou verblyfpermit ===
Die blou verblyfpermit is 'n soort langtermynverblyfpermit wat in 2024 in die VAE ingestel is. Dit word aan mense toegeken wat 'n uitsonderlike bydrae tot omgewingsbewaring en volhoubaarheid lewer, hetsy in die VAE of internasionaal.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://icp.gov.ae/en/services/blue-residency/ |titel=Blue Residency}}&lt;/ref&gt;

=== Goue verblyfpermit ===
Die goue verblyfpermit is een van die vernaamste inisiatiewe van die Federale Owerheid vir Identiteit, Burgerskap, Doeane en Hawesekuriteit. Dit bied mense wat daarvoor in aanmerking kom die geleentheid om 'n langtermynverblyfpermit van vyf tot tien jaar in die VAE te bekom, wat outomaties hernu word en geen borg vereis nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://icp.gov.ae/en/services/golden-residency/ |titel=Golden Residency}}&lt;/ref&gt;

=== Groen verblyfpermit ===
Die groen verblyfpermit is 'n langtermynverblyfpermit wat vyf jaar geldig en hernubaar is en op grond van selfborgskap toegeken word. Dit laat die houer toe om sonder 'n borg in die land te woon en te werk. Dié stelsel is een van die VAE se strategiese inisiatiewe om die woon- en werkomgewing te verbeter en talent, beleggers en vryskutters uit die hele wêreld te lok deur 'n buigsame langtermynverblyfmodel wat groter stabiliteit en buigsaamheid bied.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://icp.gov.ae/en/green-residency/ |titel=Green Residency}}&lt;/ref&gt;

== Toegangsbeperkings ==

=== Iran ===
Weens die [[Iran-oorlog in 2026]] word burgers van [[Iran]] toegang tot en deurreis deur die VAE geweier, selfs as hulle die vliegtuig nie verlaat nie en met dieselfde vlug verder reis.&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=31 Maart 2026 |titel=UAE bars entry and transit of Iranian nationals via Dubai |url=https://www.iranintl.com/en/202603314254 |besoekdatum=31 Maart 2026 |webwerf=www.iranintl.com |taal=en}}&lt;/ref&gt;

=== Suid-Soedan ===
Burgers van [[Suid-Soedan]] met 'n &quot;sakepaspoort&quot; word toegang tot die VAE geweier, maar hulle mag deur die VAE deurreis sonder om die land binne te gaan.&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;

== Toegang tot ander lande met 'n VAE-visum of -verblyfpermit ==
'n Visum of verblyfpermit van die VAE word as plaasvervangende visum aanvaar en vergemaklik die toegang tot die volgende lande:
* {{Vlag|Armenië}}: Inwoners van die VAE kan by aankoms 'n visum bekom wat tot 120 dae geldig is.&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;
* {{Vlag|Azerbeidjan}}: Inwoners van die VAE kan by aankoms 'n visum vir hoogstens 30 dae bekom as hulle 'n verblyfpermit het wat op die aankomsdatum nog minstens ses maande geldig is.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://gulfbusiness.com/azerbaijan-grants-uae-residents-visa-arrival/ |titel=Azerbaijan grants UAE residents visa on arrival |datum=29 Julie 2018 |besoekdatum=2 Januarie 2020 |argiefdatum=2 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200102140216/https://gulfbusiness.com/azerbaijan-grants-uae-residents-visa-arrival/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Egipte}}: Inwoners van die VAE kan by aankoms 'n visum vir hoogstens 30 dae bekom.&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;
* {{Vlag|Filippyne}}: Inwoners van die VAE kan deur die amptelike Filippynse e-visumwebwerf om 'n e-visum aansoek doen. Hulle moet by die aansoek hul geldige VAE-verblyfvisum toon.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://dfa.gov.ph/dfa-news/news-from-our-foreign-service-postsupdate/36394-ph-embassy-in-abu-dhabi-pilots-philippine-e-visa-issuance-in-the-middle-east-region?__cf_chl_tk=D7fF3uGfLVVkyJ.ZXATWh1lqV2LqFfN9RTL7Hn7atwo-1765074735-1.0.1.1-jQNuhm8A5NJj5dGWojtjw.CjcFBI5AC1tdKu5KFklow |titel=PH Embassy in Abu Dhabi Pilots Philippine e-Visa Issuance in the Middle East Region |webwerf=Department of Foreign Affairs |plek=Manila |datum=7 April 2025 |besoekdatum=7 April 2025}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Georgië}}: Inwoners van die VAE en houers van 'n VAE-visum mag Georgië vir 90 dae binne enige tydperk van 180 dae sonder 'n visum binnegaan. Die visum of verblyfpermit moet op die dag van toegang tot Georgië geldig wees.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://matsne.gov.ge/en/document/view/2867377?publication=0 |titel=On Approval of the List of Countries, Whose Visa and/or Residence Permit Holders May Enter Georgia without a Visa for an Appropriate Period and under Appropriate Conditions |besoekdatum=2 Januarie 2020 |argiefdatum=2 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200102140528/https://matsne.gov.ge/en/document/view/2867377%3Fpublication%3D0 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Kirgisië}}: Burgers van Algerië, Bangladesj, Egipte, Indië, Jemen, Jordanië, Libanon, Marokko, Nepal, Pakistan, Sri Lanka en Tunisië wat inwoners van die VAE is, kan volgens 'n vereenvoudigde prosedure 'n korttermynvisum vir in- en uitreis bekom.&lt;ref name=&quot;timatic&quot; /&gt;
* {{Vlag|Koeweit}}: Inwoners van die VAE kan om 'n e-visum aansoek doen.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://kuwaitvisa.moi.gov.kw/ |titel=Kuwait Visa}}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Marokko}}: Inwoners van die VAE kan om 'n e-visum aansoek doen.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.acces-maroc.ma/#/ |titel=Morocco eVisa}}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Oesbekistan}}: Inwoners van die VAE met 'n verblyfpermit wat nog minstens 90 dae geldig is, mag Oesbekistan vir hoogstens 30 dae sonder 'n visum binnegaan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Uzbekistan Visa for UAE Citizens and Residents |url=https://www.advantour.com/uzbekistan/visa/uae.htm#:~:text=for%20UAE%20citizens.-,Visa-free,90%20days%20after%20entering%20Uzbekistan. |besoekdatum=6 September 2023 |webwerf=advantour.com}}&lt;/ref&gt;
* {{Vlag|Oman}}: Inwoners van die VAE mag Oman vir hoogstens 14 dae sonder 'n visum binnegaan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://fm.gov.om/visitors/entry-visas/ |titel=Entry visas}}&lt;/ref&gt;

== Besoekerstatistiek ==

=== Emiraat Aboe Dhabi ===
Hotelgaste{{Voetnota|name=Aboe Dhabi|Emiratiese burgers uitgesluit.}} wat in hotelle in die [[Aboe Dhabi (emiraat)|emiraat Aboe Dhabi]] ingeboek het, was van die volgende nasionaliteite:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://tcaabudhabi.ae/DataFolder/reports/hotel-establishment/2018/Hotel-Performance-Monthly-Report-YTD-EN-Dec-2018.pdf |titel=Abu Dhabi Hotel Report 2018 |uitgewer=Abu Dhabi Department of Culture and Tourism |datum=31 Desember 2018 |besoekdatum=4 Maart 2019 |argiefdatum=6 Maart 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190306111401/https://tcaabudhabi.ae/DataFolder/reports/hotel-establishment/2018/Hotel-Performance-Monthly-Report-YTD-EN-Dec-2018.pdf |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Land
! 2019
! 2018
! 2017
|-
| {{Vlag|Indië}} || 450&amp;nbsp;000 || 416&amp;nbsp;000 || 360&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|China}} || 396&amp;nbsp;000 || 401&amp;nbsp;000 || 372&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Verenigde Koninkryk}} || 267&amp;nbsp;000 || 278&amp;nbsp;000 || 261&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Verenigde State van Amerika}} || 204&amp;nbsp;000 || 194&amp;nbsp;000 || 164&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Egipte}} || 184&amp;nbsp;000 || 169&amp;nbsp;000 || 160&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Filippyne}} || 175&amp;nbsp;000 || 183&amp;nbsp;000 || 181&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Saoedi-Arabië}} || 163&amp;nbsp;000 || 168&amp;nbsp;000 || 152&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Duitsland}} || 128&amp;nbsp;000 || 142&amp;nbsp;000 || 131&amp;nbsp;000
|-
| '''Totaal''' || '''5&amp;nbsp;100&amp;nbsp;000''' || '''5&amp;nbsp;043&amp;nbsp;821''' || '''4&amp;nbsp;852&amp;nbsp;405'''
|}

=== Emiraat Doebai ===
Die meeste besoekers{{Voetnota|name=Doebai|Internasionale besoekers wat minstens een nag in Doebai oorbly, per lug, land en see, uitgesluit inwoners van die VAE, plaaslike Emirati's en vliegtuig- en skeepsbemannings.}} aan die [[Doebai (emiraat)|emiraat Doebai]] was van die volgende nasionaliteite:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.dsc.gov.ae/Report/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%20%D8%AD%D8%B3%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A9%202017.pdf |titel=Visitor by Nationality - Emirate of Dubai 2017 |webwerf=Dsc.gov.ae |besoekdatum=18 Oktober 2018 |argiefdatum=28 Maart 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180328102841/https://www.dsc.gov.ae/Report/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%20%D8%AD%D8%B3%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A9%202017.pdf |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.dsc.gov.ae/Report/%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%88%D8%A7%D8%B1%20%D8%AD%D8%B3%D8%A8%20%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A9%202016.pdf |titel=Visitor by Nationality* - Emirate of Dubai (2014 - 2016) |webwerf=Dsc.gov.ae |besoekdatum=18 Oktober 2018 |argiefdatum=18 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190618064725/https://www.dsc.gov.ae/Report/%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25B2%25D9%2588%25D8%25A7%25D8%25B1%2520%25D8%25AD%25D8%25B3%25D8%25A8%2520%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AC%25D9%2586%25D8%25B3%25D9%258A%25D8%25A9%25202016.pdf |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.dsc.gov.ae/en-us/Themes/Pages/Tourism.aspx?Theme=30 |titel=Visitor by Nationality by years |besoekdatum=2 September 2020 |argiefdatum=3 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171003133417/https://www.dsc.gov.ae/en-us/Themes/Pages/Tourism.aspx?Theme=30 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.dubaitourism.gov.ae/en/research-and-insights/annual-visitor-report-2022 |titel=Annual visitor report 2023. Dubai}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Land
! 2022
! 2019
! 2018
! 2017
! 2016
! 2015
|-
| {{Vlag|Indië}} || 1&amp;nbsp;842&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;970&amp;nbsp;000 || 2&amp;nbsp;032&amp;nbsp;000 || 2&amp;nbsp;073&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;800&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;601&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Oman}} || 1&amp;nbsp;311&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;030&amp;nbsp;000 || 829&amp;nbsp;000 || 862&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;037&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;002&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Saoedi-Arabië}} || 1&amp;nbsp;216&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;565&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;568&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;529&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;638&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;542&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Verenigde Koninkryk}} || 1&amp;nbsp;043&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;200&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;212&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;265&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;245&amp;nbsp;000 || 1&amp;nbsp;188&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Rusland}} || 758&amp;nbsp;000 || 728&amp;nbsp;000 || 678&amp;nbsp;000 || 530&amp;nbsp;000 || 240&amp;nbsp;000 || 211&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Verenigde State van Amerika}} || 590&amp;nbsp;000 || 667&amp;nbsp;000 || 656&amp;nbsp;000 || 633&amp;nbsp;000 || 607&amp;nbsp;000 || 602&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Duitsland}} || 422&amp;nbsp;000 || 560&amp;nbsp;000 || 567&amp;nbsp;000 || 506&amp;nbsp;000 || 462&amp;nbsp;000 || 461&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|China}} || onbekend || 989&amp;nbsp;000 || 857&amp;nbsp;000 || 764&amp;nbsp;000 || 540&amp;nbsp;000 || 450&amp;nbsp;000
|-
| {{Vlag|Pakistan}} || onbekend || 501&amp;nbsp;000 || 513&amp;nbsp;000 || 598&amp;nbsp;000 || 607&amp;nbsp;000 || 513&amp;nbsp;000
|-
| '''Totaal''' || '''14&amp;nbsp;360&amp;nbsp;000''' || '''16&amp;nbsp;730&amp;nbsp;000''' || '''15&amp;nbsp;920&amp;nbsp;000''' || '''15&amp;nbsp;790&amp;nbsp;000''' || '''14&amp;nbsp;900&amp;nbsp;000''' || '''14&amp;nbsp;200&amp;nbsp;000'''
|}

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikivoyage|United_Arab_Emirates|Verenigde Arabiese Emirate}}
* [https://www.mofa.gov.ae/ Ministerie van Buitelandse Sake van die Verenigde Arabiese Emirate]
* [https://www.moi.gov.ae/en/eservices/Short.entry.visa.tourist.72.aspx E-visum van die VAE vir geborgde persone]

{{Visumbeleid volgens land}}

[[Kategorie:Verenigde Arabiese Emirate]]
[[Kategorie:Internasionale betrekkinge]]</text>
      <sha1>9fs6e0tjo21t2js6tzc9rf5expdqdbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Visumbeleid van Nieu-Seeland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>577923</id>
    <revision>
      <id>3361966</id>
      <parentid>3352303</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T12:50:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>131157</id>
      </contributor>
      <comment>Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7)</comment>
      <origin>3361966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69661" sha1="skpxrhr74pi7m59p40edslt0jm2f1eb" xml:space="preserve">{{Kort beskrywing|Beleid oor die permitte wat nodig is om die Koninkryk van Nieu-Seeland binne te gaan}}

Mense wat nie burgers van '''[[Nieu-Seeland]]''' is nie en die [[Koninkryk van Nieu-Seeland]] wil binnegaan, moet 'n visum bekom, tensy hulle
* 'n burger of permanente inwoner van [[Australië]] is;
* 'n burger van een van die 60 lande en gebiede is wat vir 'n visumvrystelling in aanmerking kom;
* 'n ''laissez-passer'' van die [[Verenigde Nasies]] het; of
* kragtens ander spesifieke bepalings (besoekende magte, passasiers en bemanning van kruisvaartskepe, vliegtuigbemanning, ens.) vir visumvrye reis in aanmerking kom.

[[Lêer:New Zealand Passport Stamp.tif|upright=0.9|duimnael|'n Nieu-Seelandse algemene inreisstempel wat aan die houer van 'n visum van die tydelike-toegangsklas uitgereik is]]
[[Lêer:New Zealand Entry Stamp Hensley.png|upright=0.9|duimnael|'n Nieu-Seelandse besoekersvisumstempel wat by aankoms aan 'n visumvrygestelde reisiger toegestaan is]]
[[Lêer:New Zealand Resident Visa Stamp on Australian Travel Document.jpg|upright=0.9|duimnael|'n Nieu-Seelandse inwonersvisumstempel wat kragtens die Trans-Tasman-reisreëling by aankoms op 'n Australiese reisdokument toegestaan is. Dié stempels word sedert 19 Maart 2018 nie meer uitgereik nie.&lt;ref name=&quot;stempels&quot; /&gt;]]

Australiese burgers wat met 'n geldige Australiese paspoort reis, sowel as permanente inwoners van Australië wat 'n geldige permanente visum of terugkeervisum vir inwoners toon, word kragtens die Trans-Tasman-reisreëling by aankoms geag inwonerstatus in Nieu-Seeland te hê.

Besoekers moet 'n [[paspoort]] hê wat nog minstens drie maande ná die beoogde verblyftydperk geldig is. Besoekers moet bewys van voldoende fondse vir hul verblyf toon: NZ$1&amp;nbsp;000 per persoon per maand van verblyf, of NZ$400 as die verblyfplek vooruit betaal is. Besoekers moet ook die dokumente hê wat vir hul volgende bestemming vereis word.&lt;ref name=&quot;timatic&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.emirates.com/english/before-you-fly/visa-passport-information |titel=Visa and passport |werk=Timatic |uitgewer=International Air Transport Association deur Emirates |besoekdatum=1 April 2017}}&lt;/ref&gt;

== Visumbeleidkaart ==
[[Lêer:Visa policy of New Zealand.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van Nieu-Seeland
{{legend|#ED1C24|Nieu-Seeland}}
{{legend|#1191E5|Visum vir 'n onbepaalde tydperk nie nodig nie (Trans-Tasman-reisreëling)}}
{{legend|#22B14C|Elektroniese reismagtiging, 6 maande (NZeTA)}}
{{legend|#B5E61D|Elektroniese reismagtiging, 3 maande (NZeTA)}}
{{legend|#C0C0C0|Aanlyn visum}}]]

== Visumvrystelling ==

=== Nieu-Seelandse Elektroniese Reismagtiging ===
{{Anker|NZeTA}}
Sedert 1 Oktober 2019 moet visumvrygestelde reisigers voor hul reis 'n Nieu-Seelandse Elektroniese Reismagtiging (NZeTA) aanvra.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/about-us/media-centre/news-notifications/government-confirms-electronic-travel-authority-details |titel=Government confirms Electronic Travel Authority details |besoekdatum=17 Maart 2019 |argiefdatum=7 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190407224128/https://www.immigration.govt.nz/about-us/media-centre/news-notifications/government-confirms-electronic-travel-authority-details |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

Die NZeTA is vir alle aankomste oor see en deur die lug, deurreis inbegrepe, verpligtend, tensy die reisiger vrygestel is. Sodra dit uitgereik is, bly dit twee jaar lank geldig.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/about-us/media-centre/news-notifications/electronic-travel-authority |titel=Electronic Travel Authority {{!}} Immigration New Zealand |webwerf=www.immigration.govt.nz |besoekdatum=2 Julie 2019 |argiefdatum=22 Julie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190722210017/https://www.immigration.govt.nz/about-us/media-centre/news-notifications/electronic-travel-authority |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

Sedert 1 Oktober 2019 mag die volgende mense sonder 'n visum, maar met 'n NZeTA, reis:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=E2.1 People to whom a visa waiver applies |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=1 Julie 2019 |url=https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#46511.htm |besoekdatum=3 Oktober 2019 |argiefdatum=21 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200121111859/https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#46511.htm |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

* mense aan wie 'n visumvrystelling by spesiale aanwysing toegestaan is;
* lede van 'n besoekende mag (lede van die burgerlike komponent van die besoekende mag inbegrepe) soos in die Visiting Forces Act 2004 omskryf, maar slegs as:
** elke persoon in die gewone loop van sy of haar diens of werk na Nieu-Seeland reis;
** elke persoon by 'n immigrasiebeheergebied om 'n visum van die tydelike-toegangsklas aansoek doen;
** die vaartuig wat die besoekende mag vervoer, 'n kommersiële vaartuig is;
* passasiers van kruisvaartskepe;
* bemanning van kruisvaartskepe wat in die gewone loop van die skip se bedrywighede reis;
* bemanning van kruisvaartskepe wat reis om by hul skip aan te sluit;
* bemanning van 'n vliegtuig op 'n vlug tussen enige ander land en Nieu-Seeland in die loop van 'n geskeduleerde internasionale diens;
* vliegtuigbemanning wat reis om by hul vliegtuig aan te sluit;
* {{Vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} Britse burgers, en enige ander houer van 'n Britse paspoort wat kan bewys dat hy of sy die reg het om permanent in die [[Verenigde Koninkryk]] te woon, maar slegs as die persoon om 'n besoekersvisum van hoogstens ses maande aansoek doen en die doel van die besoek nie mediese konsultasie of behandeling insluit nie;
* burgers van die volgende lande, maar slegs as die persoon om 'n besoekersvisum van hoogstens drie maande aansoek doen en die doel van die besoek nie mediese konsultasie of behandeling is nie:
** {{Vlagikoon|Europese Unie}} Alle lidstate van die [[Europese Unie]]{{Voetnota|name=EU|1=Die visumvrystelling geld nie vir mense wat met vreemdelingspaspoorte (paspoorte vir nie-burgers) van Estland en Letland reis nie.}}{{Voetnota|name=Portugal|1=Houers van Portugese paspoorte moet ook die reg hê om permanent in Portugal te woon.}}
** Alle lidstate van die [[Europese Vryhandelsvereniging]]
** Alle lidstate van die Samewerkingsraad van die Arabiese Golflande
** Lidstate van die Stille Oseaan-eilandeforum (met 'n Australiese visum)
{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Andorra}}
* {{Vlag|Argentinië}}
* {{Vlag|Brasilië}}
* {{Vlag|Broenei}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|China}} (met 'n Australiese visum)
* {{Vlag|Hongkong}}{{Voetnota|name=Hongkong|1=Inwoners van Hongkong wat met paspoorte van die Spesiale Administratiewe Streek Hongkong of met Britse Nasionale (Oorsese) paspoorte reis.}}
* {{Vlag|Israel}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Kanada}}
* {{Vlag|Macau}}{{Voetnota|name=Macau|1=Inwoners van Macau wat met paspoorte van die Spesiale Administratiewe Streek Macau reis.}}
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Mauritius}}
* {{Vlag|Meksiko}}
* {{Vlag|Monaco}}
* {{Vlag|San Marino}}
* {{Vlag|Seychelle}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Taiwan}}{{Voetnota|name=Taiwan|1=Permanente inwoners van Taiwan wat met 'n Taiwanese paspoort reis. 'n Persoonlike identiteitsnommer wat in die sigbare deel van die biografiese bladsy van die Taiwanese paspoort gedruk is, toon dat die houer 'n permanente inwoner van Taiwan is.}}
* {{Vlag|Uruguay}}
* {{Vlag|Vatikaanstad}}
* {{Vlag|Verenigde State}}{{Voetnota|name=VSA|1=Onderdane van die Verenigde State wat nie burgers is nie, inbegrepe.}}
{{Div col end}}
* Mense met paspoorte van {{Vlag|China}} en van lande van die Stille Oseaan-eilandeforum kan Nieu-Seeland sonder 'n visum vanuit Australië besoek. As hulle 'n geldige, kwalifiserende Australiese visum het,&lt;ref&gt;UR160 Business Owner (provisional); UR161 Senior Executive (provisional); UR162 Investor (provisional); UR163 State/Territory Sponsored Business Owner (provisional); UR164 State/Territory Sponsored Senior Executive (provisional); UR165 State/Territory Sponsored Investor (provisional); UT173 Contributory Parent (temporary); EB188 Business, Innovation and Investment (provisional); TO300 Prospective Marriage; UF309 Partner (provisional); GA400 Temporary Work (short stay specialist); UY405 Investor Retirement; GF407 Training; TQ410 Retirement; TZ417 Working Holiday; TK445 Dependent Child; UP461 New Zealand Citizen Family Relationship; US462 Work and Holiday; UC457 Business (long stay); VF476 Skilled – Recognised Graduate; GK482 Skills in Demand; VC485 Temporary Graduate; SP489 Skilled Regional (provisional); PS491 Skilled Work Regional (provisional); PE494 Skilled Employer Sponsored Regional (provisional); TU500 Student; TU590 Student Guardian; FA600 Visitor; TV651 e-Visitor; UK820 Partner (temporary); GH870 Sponsored Parent; UU884 Contributory Aged Parent.&lt;/ref&gt; kan hulle, in plaas daarvan om 'n visum aan te vra, met 'n Nieu-Seelandse Elektroniese Reismagtiging (NZeTA) na Nieu-Seeland reis en tot drie maande lank bly.&lt;ref name=&quot;China&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/about-us/news-centre/easier-travel-from-australia-to-new-zealand-for-chinese-visitors/ |titel=Easier travel from Australia to New Zealand for Chinese visitors |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pasifiese besoekers&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/about-us/news-centre/easier-travel-from-australia-to-new-zealand-for-pacific-visitors/ |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=23 September 2025 |titel=Easier travel from Australia to New Zealand for Pacific visitors}}&lt;/ref&gt; Dit geld nie vir mense wat deur Australië deurreis nie, en aansoekers moet steeds aan die vereistes vir 'n NZeTA voldoen. Die reëling is vir 'n proeftydperk van 12 maande ingestel.
* mense wat met 'n ''laissez-passer'' van die [[Verenigde Nasies]] reis en om 'n besoekersvisum van hoogstens drie maande aansoek doen;
* enige ander klas persone wat in die Immigration (Visa, Entry Permission, and Related Matters) Regulations 2010 gespesifiseer word.

=== Vrystelling van die NZeTA ===
Die volgende visumvrygestelde reisigers hoef nie 'n NZeTA te hê voordat hulle na Nieu-Seeland reis nie:
* burgers van [[Australië]], kragtens die Trans-Tasman-reisreëling;
** houers van 'n geldige permanente verblyfvisum wat deur die regering van Australië uitgereik is, en houers van 'n geldige terugkeervisum vir inwoners wat deur die regering van Australië uitgereik is, het wel 'n NZeTA nodig, maar kan dit gratis bekom;
* lede van, of enige persoon verbonde aan, 'n wetenskaplike program of ekspedisie onder 'n verdragsparty van die [[Antarktiese Verdrag]] (in die sin van die Antarctica Act 1960), of enige persoon op wie artikel 5 van dié wet van toepassing is, maar slegs as:
** die betrokke persoon om 'n visum van die tydelike-toegangsklas aansoek doen;
** die aansoek by 'n immigrasiebeheergebied gedoen word.

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! style=&quot;width:100%;&quot; | Datums van visumveranderinge
|-
|
* Australiese, Britse, Kanadese en Ierse burgers het nog nooit 'n visum nodig gehad om Nieu-Seeland binne te gaan nie
* 1 Desember 1947: Frankryk (inwoners van Europese Frankryk)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2869 |titel=Exchange of Notes between New Zealand and France establishing Visa Abolition Agreement |datum=22 November 1947 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=31 Maart 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170331030551/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2869 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 1948: Swede&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/3170/10 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=31 Maart 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170331030721/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/3170/10 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Augustus 1948: Liechtenstein en Switserland&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1693 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411174330/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1693 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://treaties.fco.gov.uk/treaties/treatyrecord.htm?tid=10339 |titel=UK Treaties Online |webwerf=treaties.fco.gov.uk |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411174421/http://treaties.fco.gov.uk/treaties/treatyrecord.htm?tid=10339 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 1949: Denemarke&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1085 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215172744/https://www.treaties.mfat.govt.nz//search/details/t/1085 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 April 1949: Nederland&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/3328/10 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215172412/https://www.treaties.mfat.govt.nz//search/details/t/3328/10 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 1950: Noorweë&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2632 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=31 Maart 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170331025939/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2632 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 1951: Luxemburg&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2262/10 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=31 Maart 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170331114052/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2262/10 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 15 November 1951: België&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1321 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411174332/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1321 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 1952: Monaco&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2242/10 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215172919/https://www.treaties.mfat.govt.nz//search/details/t/2242/10 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 15 Junie 1970: Japan&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=一部旅券査証及び査証料の相互免除に関する日本国政府とニュー・ジーランド政府との間の交換公文 |url=http://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/treaty/pdfs/A-S45-617.pdf |uitgewer=Ministry of Foreign Affairs of Japan |besoekdatum=14 Februarie 2018 |datum=15 Junie 1970 |taal=ja |argiefdatum=15 Februarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180215024300/http://www.mofa.go.jp/mofaj/gaiko/treaty/pdfs/A-S45-617.pdf |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Augustus 1972: Duitsland (as [[Wes-Duitsland]] tot 2 Oktober 1990)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2142 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215172619/https://www.treaties.mfat.govt.nz//search/details/t/2142 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 April 1973: Finland&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2773 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=31 Maart 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170331030110/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2773 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Februarie 1974: Ysland&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2888 |titel=New Zealand Treaties Online - Details |webwerf=www.treaties.mfat.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215222502/https://www.treaties.mfat.govt.nz//search/details/t/2888 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 1986: Italië&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Scambio di note relativo all'abolizione dei visti sui passaporti di cittadini Italiani in temporaneo soggiorno in Nuova Zelanda |datum=20 November 1985 |url=http://itra.esteri.it/vwPdf/wfrmRenderPdf.aspx?ID=45133 |taal=it |besoekdatum=1 Augustus 2017 |argiefdatum=2 Augustus 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170802041458/http://itra.esteri.it/vwPdf/wfrmRenderPdf.aspx?ID=45133 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 November 1986: Singapoer&lt;ref&gt;{{Verwys nuus |titel=NZ lifts visa requirement |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19861031-1.2.26.22?ST=1&amp;AT=advanced&amp;K=singaporeans%20will%20no%20longer%20need%20a%20visa&amp;KA=singaporeans%20will%20no%20longer%20need%20a%20visa&amp;DF=&amp;DT=&amp;NPT=&amp;L=&amp;CTA=&amp;QT=singaporeans,will,no,longer,need,a,visa&amp;oref=article |besoekdatum=28 April 2024 |werk=The Straits Times |uitgewer=Singapore Press Holdings |datum=31 Oktober 1986 |bladsy=16 |taal=en}}&lt;/ref&gt;
* 1 November 1987: Oostenryk, Frankryk (inwoners van Nieu-Kaledonië en Tahiti), Griekeland, Maleisië, Malta, Portugal,&lt;ref&gt;Met die reg van permanente verblyf in Portugal.&lt;/ref&gt; Spanje en die Verenigde State (onderdane van die VSA wat nie burgers is nie, uitgesluit)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1987247/ |titel=Immigration Regulations 1987 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=8 April 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170408081404/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1987247/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 1993: Broenei, Suid-Korea en die Verenigde State (onderdane van die VSA wat nie burgers is nie)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an21993354/ |titel=Immigration Regulations 1991 Amendment No. 2 1993 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411111526/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an21993354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 23 Maart 1995: Frankryk (inwoners van al die oorsese gebiede van Frankryk)&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an51995354/ |titel=Immigration Regulations 1991 Amendment No. 5 1995 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411175739/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an51995354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 16 Julie 1998: Israel&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar21998354/ |titel=Immigration Amendment Regulations (No. 2) 1998 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411111524/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar21998354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Oktober 1998: Hongkong en Britse Nasionale (Oorsese) burgers&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar31998354/ |titel=Immigration Amendment Regulations (No. 3) 1998 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=6 Februarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180206143149/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar31998354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 30 Oktober 1998: Argentinië&lt;ref name=&quot;nzlii.org&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar41998354/ |titel=Immigration Amendment Regulations (No. 4) 1998 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=6 Februarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180206143357/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar41998354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 1999: Brasilië, Chili en Uruguay&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar51998354/ |titel=Immigration Amendment Regulations (No. 5) 1998 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411111537/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar51998354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 1999: Bahrein, Katar, Koeweit, Oman, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar21999354/ |titel=Immigration Amendment Regulations (No. 2) 1999 |webwerf=www.nzlii.org |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411111519/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/iar21999354/ |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Maart 2000: Andorra, Hongarye, San Marino, Slowenië en die Vatikaan&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/1999/0397/latest/whole.html#DLM1445 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 6) 1999 |datum=11 November 1999 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=1 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211001114051/https://www.legislation.govt.nz/regulation/public/1999/0397/latest/whole.html#DLM1445 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Desember 2000: Meksiko&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2000/0219/latest/whole.html#DLM12075 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 2) 2000 |datum=2 November 2000 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215123028/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2000/0219/latest/whole.html#DLM12075 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Oktober 2001: ''laissez-passer'' van die Verenigde Nasies&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://legislation.govt.nz/regulation/public/2001/0222/3.0/whole.html#DLM68462 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 3) 2001 |datum=30 Augustus 2001 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215121118/http://legislation.govt.nz/regulation/public/2001/0222/3.0/whole.html#DLM68462 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Januarie 2003: Tsjeggië&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://legislation.govt.nz/regulation/public/2002/0417/latest/whole.html#DLM180064 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 2) 2002 |datum=18 Desember 2002 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215123340/http://legislation.govt.nz/regulation/public/2002/0417/latest/whole.html#DLM180064 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; (hervat)
* 1 April 2005: Estland, Letland, Litaue, Pole, Siprus en Slowakye&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2005/0063/latest/whole.html#DLM319050 |titel=Immigration Amendment Regulations 2005 |datum=17 Maart 2005 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215123325/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2005/0063/latest/whole.html#DLM319050 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 30 Julie 2007: Bulgarye en Roemenië&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2007/0169/latest/whole.html#DLM440610 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 2) 2007 |datum=21 Junie 2007 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215171357/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2007/0169/latest/whole.html#DLM440610 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 30 November 2009: Taiwan&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2009/0363/latest/whole.html#DLM2508401 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 2) 2009 |datum=23 November 2009 |besoekdatum=27 Julie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215121717/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2009/0363/latest/whole.html#DLM2508401 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 1 Julie 2013: Kroasië&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2013/0229/latest/whole.html#DLM5207510 |titel=Immigration (Visa, Entry Permission, and Related Matters) Amendment Regulations (No 2) 2013 |datum=30 Mei 2013 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=1 Februarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180201003040/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2013/0229/latest/whole.html#DLM5207510 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 30 Junie 2014: Macau&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2014/0176/latest/whole.html#DLM6095701 |titel=Immigration (Visa, Entry Permission, and Related Matters) Amendment Regulations (No 2) 2014 |datum=29 Mei 2014 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=31 Januarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180131171038/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2014/0176/latest/whole.html#DLM6095701 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 21 November 2016: Mauritius en die Seychelle&lt;ref name=&quot;regulasies2016&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2016/0237/latest/whole.html#DLM6970521 |titel=Immigration (Visa, Entry Permission, and Related Matters) Amendment Regulations 2016 |datum=20 Oktober 2016 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=14 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171014071837/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2016/0237/latest/whole.html#DLM6970521 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* 3 November 2025: China en die Stille Oseaan-eilandeforum (voorwaardelik)&lt;ref name=&quot;China&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Pasifiese besoekers&quot; /&gt;

Gekanselleer:
* Fidji, Samoa en Tonga: 18 Februarie 1987&lt;ref&gt;[http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1975/10 Exchange of Notes between the Government of New Zealand and the Government of the Kingdom of Tonga constituting an Agreement on the Waiver of Visas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170331114418/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1975/10 |date=31 Maart 2017}}, &lt;br /&gt;[http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1338 Exchange of Letters between the Government of New Zealand and the Government of Fiji constituting an Agreement on the Waiver of Visas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170331114558/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1338 |date=31 Maart 2017}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://teara.govt.nz/en/pacific-islands-and-new-zealand/page-2 |titel=2. – Pacific Islands and New Zealand – Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |uitgewer=New Zealand Ministry for Culture and Heritage Te Manatu Taonga |webwerf=teara.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=11 April 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180411174512/https://teara.govt.nz/en/pacific-islands-and-new-zealand/page-2 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* Indonesië: 21 Oktober 1998&lt;ref&gt;Het sedert 1 November 1987 gegeld.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nzlii.org&quot; /&gt;
* Tsjeggië: 1 Januarie 2001&lt;ref&gt;Het sedert 1 Oktober 1996 gegeld. [http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an71996354/ Immigration Regulations 1991 Amendment No. 7 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170408081540/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an71996354/ |date=8 April 2017}}, &lt;br /&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2000/0259/latest/whole.html#DLM15087 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 3) 2000 |datum=7 Desember 2000 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=14 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171014073411/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2000/0259/latest/whole.html#DLM15087 |url-status=lewendig}}.&lt;/ref&gt; (in 2003 hervat)
* Thailand: 1 Januarie 2001&lt;ref&gt;Het sedert 1 November 1987 gegeld. {{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2000/0259/latest/whole.html#DLM15087 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 3) 2000 |datum=7 Desember 2000 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=14 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171014073411/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2000/0259/latest/whole.html#DLM15087 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* Zimbabwe: 21 Februarie 2003&lt;ref&gt;Het sedert 1 Maart 2000 gegeld. &lt;br /&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/1999/0397/latest/whole.html#DLM1445 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 6) 1999 |datum=11 November 1999 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=1 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211001114052/https://www.legislation.govt.nz/regulation/public/1999/0397/latest/whole.html#DLM1445 |url-status=lewendig}}, &lt;br /&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2003/0013/latest/whole.html#DLM181819 |titel=Immigration Amendment Regulations 2003 |datum=20 Februarie 2003 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215122053/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2003/0013/latest/whole.html#DLM181819 |url-status=lewendig}}.&lt;/ref&gt;
* Kiribati, Nauru en Tuvalu: 8 Desember 2003&lt;ref&gt;[https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1735 Exchange of Letters between the Government of New Zealand and the Government of Kiribati constituting an Agreement on the Waiver of Visas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211001114052/https://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/1735 |date=1 Oktober 2021}}, &lt;br /&gt;[http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/863 Exchange of Letters between the Government of New Zealand and the Government of Nauru constituting an Agreement on the Waiver of Visas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170331114556/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/863 |date=31 Maart 2017}}, &lt;br /&gt;[http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2801/10 Exchange of Letters between the Government of New Zealand and the Government of Tuvalu constituting an Agreement on the Waiver of Visas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170331114146/http://www.treaties.mfat.govt.nz/search/details/t/2801/10 |date=31 Maart 2017}}. &lt;br /&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2003/0348/latest/whole.html#DLM227260 |titel=Immigration Amendment Regulations (No 4) 2003 |datum=4 Desember 2003 |besoekdatum=25 Junie 2017 |argiefdatum=15 Desember 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181215122055/http://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2003/0348/latest/whole.html#DLM227260 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* Suid-Afrika: 21 November 2016&lt;ref&gt;Het sedert 1 Oktober 1996 gegeld. [http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an71996354/ Immigration Regulations 1991 Amendment No. 7 1996] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170408081540/http://www.nzlii.org/nz/legis/num_reg/ir1991an71996354/ |date=8 April 2017}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;regulasies2016&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.news24.com/news24/travel/dha-announce-new-visa-regulations-for-new-zealand-travellers-20161213 |titel=New Zealand travellers now need visas to enter SA - DHA}}&lt;/ref&gt;
|}

== Aanlyn visum ==
Nieu-Seeland reik aanlyn visums uit aan burgers van lande wat nie onder die visumvrystelling val nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas |titel=Online Visa}}&lt;/ref&gt;

== Visumtipes ==
[[Lêer:NZ eVisa Specimen (Visitor).jpg|duimnael|'n Voorbeeld van 'n Nieu-Seelandse e-visumbevestigingsbrief vir 'n besoekersvisum]]
[[Lêer:New Zealand Visa 2011.jpg|duimnael|'n Nieu-Seelandse besoekersvisumetiket in 'n paspoort. Sulke etikette word net op versoek uitgereik.]]

Enigiemand wat nie 'n Nieu-Seelandse burger is nie, mag net na Nieu-Seeland reis as hy of sy 'n geldige visum het of iemand is op wie 'n visumvrystelling van toepassing is.&lt;ref name=&quot;wet2009-a14&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440596.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 14 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=21 Mei 2020 |argiefdatum=22 Februarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200222204048/http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440596.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

Hoewel daar baie verskillende visumkategorieë is, kan hulle in wese in drie klasse verdeel word:&lt;ref name=&quot;wet2009-a70&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440684.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 70 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=1 Oktober 2021 |argiefdatum=26 Januarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210126214045/https://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440684.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

* '''Visums van die verblyfklas''' laat die houer toe om onbepaald in Nieu-Seeland te werk, te studeer en te bly, en verval nie solank die houer in Nieu-Seeland bly nie.&lt;ref name=&quot;wet2009-a74&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440689.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 74 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=1 Oktober 2021 |argiefdatum=15 Januarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210115185334/https://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440689.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; Voorwaardes kan aan 'n inwonersvisum gekoppel word. Dié voorwaardes bepaal gewoonlik 'n tydperk waarin die houer Nieu-Seeland as inwoner mag verlaat en weer binnegaan, maar kan ook oor ander sake handel: 'n migrant wat byvoorbeeld onder die kategorie vir geskoolde migrante om verblyf aansoek doen, kan die voorwaarde opgelê word om binne drie maande ná aankoms 'n aanbod van geskoolde werk te aanvaar.&lt;ref name=&quot;artikel 49-voorwaardes&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/about-us/site-information/glossary#section-49-conditions |titel=Glossary: Section 49 conditions |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |besoekdatum=21 Mei 2020 |aanhaling=Sometimes visas are subject to extra conditions under section 49(1) of the Immigration Act 2009. We call these section 49 conditions. For example, if you're granted residence under the Skilled Migrant Category a section 49 condition could be that you take up an offer of skilled employment within 3 months of arriving in New Zealand. |argiefdatum=29 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200429153104/https://www.immigration.govt.nz/about-us/site-information/glossary#section-49-conditions |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt; Die houer van 'n inwonersvisum kan egter 'n permanente-inwonersvisum bekom sodra hy of sy aan al die voorwaardes voldoen en 'n verbintenis tot Nieu-Seeland toon. Dié visum laat die houer toe om onvoorwaardelik in Nieu-Seeland te werk, te studeer en te bly en om Nieu-Seeland te eniger tyd te verlaat en weer binne te gaan, en die permanente-inwonersvisum self verval nooit nie.&lt;ref name=&quot;wet2009-a73&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440688.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 73 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=21 Mei 2020 |argiefdatum=28 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200928112222/http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440688.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |datum=2 Oktober 2023 |titel=Different Residence Visas {{!}} Visa Advisers |url=https://visaadvisers.co.nz/residence-visas/ |besoekdatum=15 Februarie 2024 |webwerf=visaadvisers.co.nz |taal=en}}&lt;/ref&gt;
* '''Visums van die tydelike-toegangsklas''' het 'n vaste vervaldatum en voorwaardes wat op die kategorie berus waaronder die houer om die visum aansoek gedoen het. Tipiese voorbeelde van 'n visum van die tydelike-toegangsklas is visums vir [[toerisme]], langtermynstudie of buitelandse werk in Nieu-Seeland.&lt;ref name=&quot;wet2009-a77&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440694.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 77 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=1 Oktober 2021 |argiefdatum=1 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211001114050/https://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440694.htmll |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* '''Deurreisvisums''' laat die houer toe om op 'n reis tussen twee soewereine state deur Nieu-Seeland te reis.&lt;ref name=&quot;wet2009-a86&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440709.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 86 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=21 Mei 2020 |argiefdatum=5 Februarie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190205163911/http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440709.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

Die besit van 'n visum, of die gebruik van 'n visumvrystelling, gee 'n persoon nie op sigself die reg om Nieu-Seeland binne te gaan nie: dit gee die persoon net die reg om na Nieu-Seeland te reis en om toegangstoestemming aansoek te doen.&lt;ref name=&quot;wet2009-a74&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wet2009-a77&quot; /&gt;

'n Persoon moet toegangstoestemming tot Nieu-Seeland kry om die land te kan binnegaan; dit word gewoonlik deur 'n immigrasiebeampte by die grens verleen. As toegangstoestemming geweier word, word die visum outomaties gekanselleer, en die persoon kan teruggestuur word as hy of sy reeds by die grens aangekom het.&lt;ref name=&quot;wet2009-a107&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440743.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 107 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=21 Mei 2020 |argiefdatum=15 Augustus 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200815024932/http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440743.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

Die meeste buitelanders moet by die grens om toegangstoestemming aansoek doen en dit toegestaan kry. Houers van 'n permanente-inwonersvisum, van 'n inwonersvisum wat in Nieu-Seeland toegestaan is, of van 'n inwonersvisum wat buite Nieu-Seeland toegestaan is terwyl die houer voorheen na Nieu-Seeland gereis het, kry egter van regsweë toegangstoestemming.&lt;ref name=&quot;wet2009-a108&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440745.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 108 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=21 Mei 2020 |argiefdatum=15 Augustus 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200815023945/http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440745.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

Nieu-Seeland stempel nie die paspoorte van Nieu-Seelandse burgers, houers van visums van die verblyfklas, of Australiese burgers en permanente inwoners nie.

Houers van 'n visum van die tydelike-toegangsklas, of visumvrygestelde reisigers wat by aankoms om 'n besoekersvisum aansoek doen, kan 'n paspoortstempel kry as hulle deur 'n bemande immigrasietoonbank in plaas van die outomatiese e-hekke inreis. Immigrasie Nieu-Seeland en die Nieu-Seelandse Doeanediens ondersoek egter die moontlikheid om paspoortstempels heeltemal af te skaf.&lt;ref name=&quot;stempels&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/documents/visa-paks/2018-mar-23-removal-of-passport-stamps-for-new-zealand-and-australian-residents |titel=Removal of passport stamps for New Zealand and Australian residents |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=23 Maart 2018 |besoekdatum=5 Junie 2020 |argiefdatum=5 Junie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200605033133/https://www.immigration.govt.nz/documents/visa-paks/2018-mar-23-removal-of-passport-stamps-for-new-zealand-and-australian-residents |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

== Deurreis ==
'n Persoon wat as deurreispassasier na Nieu-Seeland wil reis en daar wil wees, moet 'n deurreisvisum aanvra en bekom voordat hy of sy na Nieu-Seeland vertrek, tensy dié vereiste opgehef is.

Deurreisgeriewe is net op [[Auckland-lughawe]] beskikbaar, en deurreispassasiers moet vir die hele tydperk in Nieu-Seeland, en vir hoogstens 24 uur, in die deurreisgebied bly.

Deurreispassasiers wat nie deur Auckland-lughawe reis nie, of wat die deurreisgebied van Auckland-lughawe moet verlaat, of wat langer as 24 uur in die deurreisgebied van Auckland-lughawe sal bly, kom nie in aanmerking om Nieu-Seeland as deurreispassasier binne te gaan nie en sal 'n besoekersvisum moet bekom as hulle nie [[#Visumvrystelling|visumvrygestelde reisigers]] is nie.&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Information about: Transit Visa |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |besoekdatum=5 Februarie 2021 |url=https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/visa-factsheet/transit-visa#conditions |aanhaling=You must stay in the transit area of Auckland International Airport for the whole time you're in New Zealand and for not more than 24 hours. |argiefdatum=29 Januarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210129012326/https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/visa-factsheet/transit-visa#conditions |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

=== Deurreis sonder visum ===
Sedert 20 Junie 2020 geld 'n deurreisvisumvrystelling onder meer vir die volgende mense:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=N2.1 Who must apply for a transit visa |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=20 Junie 2020 |url=https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#34910.htm |besoekdatum=3 Oktober 2019 |argiefdatum=21 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200121111859/https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#34910.htm |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

* 'n Nieu-Seelandse burger of houer van 'n visum van die verblyfklas;
* die houer van 'n visum van die tydelike-toegangsklas met toepaslike reisvoorwaardes;
* 'n persoon op wie 'n [[#Visumvrystelling|visumvrystelling]] van toepassing is, maar slegs as hy of sy 'n [[#NZeTA|elektroniese reismagtiging]] vir deurreis of vir reisigers het, of van die vereiste vrygestel is;
* as die reis na of van [[Australië]] is:
** 'n persoon wie se onmiddellike of finale bestemming ná die deurreis deur Nieu-Seeland Australië is, maar slegs as hy of sy 'n geldige visum vir Australië het wat deur die Australiese regering uitgereik is, sowel as 'n elektroniese reismagtiging vir deurreis;
** 'n persoon wat van Australië af reis en 'n elektroniese reismagtiging vir deurreis het;
* 'n persoon wat die minister van immigrasie by spesiale aanwysing as iemand geklassifiseer het op wie 'n deurreisvisumvrystelling van toepassing is;
* burgers van die volgende lande, maar slegs as hulle 'n elektroniese reismagtiging vir deurreis het:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=N2.5 Transit visa country waiver list |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=20 Junie 2020 |url=https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#34911.htm |besoekdatum=3 Oktober 2019 |argiefdatum=21 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200121111859/https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#34911.htm |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Bahamas}}
* {{Vlag|Bermuda}}
* {{Vlag|Bolivië}}
* {{Vlag|China}}&lt;ref name=&quot;China&quot; /&gt;
* {{Vlag|Colombia}}
* {{Vlag|Costa Rica}}
* {{Vlag|Ecuador}}
* {{Vlag|Fidji}}
* {{Vlag|Filippyne}}
* {{Vlag|Gefedereerde State van Mikronesië}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Kiribati}}
* {{Vlag|Marshalleilande}}
* {{Vlag|Nauru}}
* {{Vlag|Palau}}
* {{Vlag|Panama}}
* {{Vlag|Papoea-Nieu-Guinee}}
* {{Vlag|Paraguay}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Salomonseilande}}
* {{Vlag|Samoa}}
* {{Vlag|Thailand}}
* {{Vlag|Tonga}}
* {{Vlag|Tuvalu}}
* {{Vlag|Vanuatu}}
* {{Vlag|Venezuela}}
{{Div col end}}

== Geassosieerde state en afhanklike gebiede ==
[[Lêer:CookIslandsEntry.jpg|duimnael|'n Inreisstempel van die Cookeilande wat op Rarotonga Internasionale Lughawe uitgereik is]]
[[Lêer:Niue passport stamp (entry).png|duimnael|'n Inreisstempel van Niue wat op Hanan Internasionale Lughawe uitgereik is]]
Die geassosieerde state [[Cookeilande]] en [[Niue]] en die afhanklike gebied [[Tokelau]] het visumbeleide wat van dié van Nieu-Seeland verskil.

=== Cookeilande ===
[[Lêer:Visa policy of Cook Islands.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van die Cookeilande
{{legend|#ED1C24|Cookeilande}}
{{legend|#22B14C|Visum nie nodig nie (90 dae)}}
{{legend|#B5E61D|Visum nie nodig nie (31 dae)}}]]
Alle besoekers mag die Cookeilande vir hoogstens 31 dae sonder 'n visum binnegaan, behalwe Nieu-Seelandse burgers, wat vir hoogstens 90 dae sonder 'n visum mag inreis. Besoekers wat vir toeristedoeleindes reis, kan hul verblyf in tydperke van 31 dae tot hoogstens ses maande verleng.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.discovercookislands.com/cook-islands/about-the-cooks/visas-and-immigration |titel=Visas and immigration |uitgewer=Discover Cook Islands |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20230129232808/https://www.discovercookislands.com/cook-islands/about-the-cooks/visas-and-immigration |argiefdatum=29 Januarie 2023 |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

=== Niue ===
[[Lêer:Visa policy of Niue.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van Niue
{{legend|#ED1C24|Niue}}
{{legend|#FFD000|Visum by aankoms}}
{{legend|#C0C0C0|Visum vereis}}]]

Burgers van die volgende lande en gebiede hoef nie voor hul reis om 'n visum aansoek te doen nie en kan by aankoms 'n besoekerspermit van 30 dae kry:&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Travelling to Niue |url=https://www.niueisland.com/discover-niue/travelling-to-niue |uitgewer=Niue Tourism Office |besoekdatum=19 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Verwys web |titel=Visitor's visa application form |url=https://www.niueisland.com/library/files/niuevisitorsvisaapplicationform1.pdf |uitgewer=Niue Tourism Office |besoekdatum=19 Junie 2026}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Andorra}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|België}}
* {{Vlag|Denemarke}}
* {{Vlag|Duitsland}}
* {{Vlag|Fidji}}
* {{Vlag|Finland}}
* {{Vlag|Frankryk}}
* {{Vlag|Griekeland}}
* {{Vlag|Ierland}}
* {{Vlag|Italië}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Kanada}}
* {{Vlag|Kiribati}}
* {{Vlag|Liechtenstein}}
* {{Vlag|Luxemburg}}
* {{Vlag|Malta}}
* {{Vlag|Marshalleilande}}
* {{Vlag|Monaco}}
* {{Vlag|Nauru}}
* {{Vlag|Nederland}}
* {{Vlag|Nieu-Kaledonië}}
* {{Vlag|Noorweë}}
* {{Vlag|Oostenryk}}
* {{Vlag|Portugal}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Salomonseilande}}
* {{Vlag|Samoa}}
* {{Vlag|San Marino}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Siprus}}
* {{Vlag|Spanje}}
* {{Vlag|Swede}}
* {{Vlag|Switserland}}
* {{Vlag|Tonga}}
* {{Vlag|Tuvalu}}
* {{Vlag|Vanuatu}}
* {{Vlag|Vatikaanstad}}
* {{Vlag|Verenigde Koninkryk}}&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
* {{Vlag|Verenigde State}}
* {{Vlag|Ysland}}
{{Div col end}}

&lt;sub&gt;1: Geld net vir houers van die reg van permanente verblyf.&lt;/sub&gt;

==== Vereiste permitte en verlengings ====
Alle ander paspoorthouers moet voor hul reis om 'n besoekersvisum aansoek doen. Reisigers wat hul verblyf ná die aanvanklike 30 dae wil verleng, moet by die Immigrasiekantoor in [[Alofi]] om 'n verlenging aansoek doen.

=== Tokelau ===
[[Lêer:Visa policy of Tokelau.svg|duimnael|geen|800px|Visumbeleid van Tokelau
{{legend|#ED1C24|Tokelau}}
{{legend|#C0C0C0|Permit vereis}}]]
Alle besoekers moet minstens twee weke voor hul reis 'n permit by die Tokelau Apia Liaison Office in [[Apia]] bekom om [[Tokelau]] binne te gaan.

Tokelau kan net per boot vanaf [[Samoa]] bereik word, en 'n permit van die Samoaanse immigrasie-owerhede is nodig om Samoa te verlaat en weer binne te gaan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.timaticweb.com/cgi-bin/tim_website_client.cgi?FullText=1&amp;COUNTRY=NZ&amp;SECTION=VI&amp;SUBSECTION=AI&amp;user=KLMB2C&amp;subuser=KLMB2C |titel=Visa information: New Zealand (NZ). Additional Information |datum=15 Maart 2014 |uitgewer=KLM |besoekdatum=15 Maart 2014 |url-status=dood}}&lt;/ref&gt;

=== Australiese burgers en permanente inwoners ===
Kragtens die Trans-Tasman-reisreëling word Australiese burgers en permanente inwoners wat van goeie karakter is, by aankoms 'n inwonersvisum toegestaan. Dié inwonersvisum verval wanneer die houer Nieu-Seeland verlaat; as die houer later van plan is om met dieselfde visum weer Nieu-Seeland binne te gaan, kan 'n wysiging van die reisvoorwaardes aangevra word.

Dit laat toe dat die houer se verblyf in Nieu-Seeland as ononderbroke beskou word, wat 'n belangrike faktor is as die houer later om 'n permanente-inwonersvisum of die toekenning van Nieu-Seelandse burgerskap aansoek wil doen.&lt;ref name=&quot;Australiese inwonersvisum&quot;&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/visa-factsheet/australian-resident-visa |titel=Information about: Australian Resident Visa |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |besoekdatum=21 Mei 2020 |aanhaling=Australian citizens and permanent residents can visit, work and live in New Zealand. You do not need a visa before you travel to New Zealand. |argiefdatum=4 Februarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200204143317/https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/visa-factsheet/australian-resident-visa |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

== Internasionale Besoekersheffing vir Bewaring en Toerisme ==
{{Anker|IVL}}
Baie toeriste, mense op werkvakansies en sommige studente en werkers wat na Nieu-Seeland kom, moet 'n Internasionale Besoekersheffing vir Bewaring en Toerisme (IVL) van NZ$100 betaal.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.beehive.govt.nz/release/ivl-increase-ensure-visitors-contribute-more-new-zealand |titel=IVL increase to ensure visitors contribute more to New Zealand}}&lt;/ref&gt;

Die heffing is betaalbaar wanneer om 'n visum aansoek gedoen of 'n NZeTA aangevra word.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/tools-and-information/your-journey-to-new-zealand/before-you-travel-to-new-zealand/paying-ivl |titel=Paying the International Visitor Conservation and Tourism Levy {{!}} Immigration New Zealand |webwerf=www.immigration.govt.nz |besoekdatum=2 Julie 2019 |argiefdatum=2 Julie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190702115231/https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/tools-and-information/your-journey-to-new-zealand/before-you-travel-to-new-zealand/paying-ivl |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

=== Vrystellings van die IVL ===
* {{Vlagikoon|Australië}} Australiese burgers en permanente inwoners is van die IVL vrygestel.
* Burgers van die volgende Stille Oseaan-eilandstate is van die IVL vrygestel:

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Amerikaans-Samoa}}
* {{Vlag|Cookeilande}}
* {{Vlag|Fidji}}
* {{Vlag|Kiribati}}
* {{Vlag|Marshalleilande}}
* {{Vlag|Mikronesië}}
* {{Vlag|Nauru}}
* {{Vlag|Niue}}
* {{Vlag|Palau}}
* {{Vlag|Papoea-Nieu-Guinee}}
* {{Vlag|Pitcairneilande}}
* {{Vlag|Salomonseilande}}
* {{Vlag|Samoa}}
* {{Vlag|Tonga}}
* {{Vlag|Tuvalu}}
* {{Vlag|Vanuatu}}
{{Div col end}}

Daarbenewens is deurreispassasiers wat op [[Auckland-lughawe]] aankom en daarvandaan vertrek, houers van 'n sakebesoekersvisum en houers van 'n [[APEC]]-sakereiskaart vrygestel. Aansoekers om bepaalde visums hoef die IVL ook nie te betaal nie.

== Onaanvaarbare reisdokumente ==
Reisdokumente wat deur die lande of bronne hieronder uitgereik is, is vir reis na Nieu-Seeland onaanvaarbaar, en visums word nie daarin aangebring nie:&lt;ref name=&quot;INZ Operational Manual A2.15&quot;&gt;{{Verwys web |titel=A2.15 Unacceptable travel documents |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=8 April 2013 |url=https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#46160.htm |besoekdatum=3 Oktober 2019 |argiefdatum=21 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200121111859/https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#46160.htm |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

* Reisdokumente van regimes wat die Nieu-Seelandse regering nie erken nie:
** {{Vlag|Turkse Republiek van Noord-Siprus}}
** {{Vlag|Taiwan}}: diplomatieke en amptelike paspoorte (Nieu-Seeland laat egter bona fide private permanente inwoners van Taiwan toe wat met Taiwanese paspoorte reis)&lt;ref name=&quot;INZ Operational Manual A2.30&quot;&gt;{{Verwys web |titel=A2.30 Taiwan passports |webwerf=immigration.govt.nz |uitgewer=Immigration New Zealand |datum=7 November 2011 |url=https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#42602.htm |besoekdatum=3 Oktober 2019 |argiefdatum=21 Januarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200121111859/https://www.immigration.govt.nz/opsmanual/#42602.htm |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
* Reisdokumente wat deur 'n nie-amptelike bron (byvoorbeeld die World Service Authority) uitgereik is
* Kollektiewe paspoorte wat deur die volgende lande uitgereik is:
** {{Vlagikoon|Serwië en Montenegro}} Federale Republiek Joegoslawië
** {{Vlag|Slowenië}}
* Beleggerspaspoorte wat deur die volgende lande uitgereik is:
** {{Vlag|Kiribati}}
** {{Vlag|Nauru}}
* {{Vlagikoon|Tonga}} Tongaanse paspoorte vir beskermde persone (gewone Tongaanse paspoorte is aanvaarbaar)
* {{Vlagikoon|Sowjetunie}} Die meeste paspoorte met die simbool van die voormalige [[Sowjetunie]]
* {{Vlagikoon|Somalië}} Alle Somaliese reisdokumente; daar is geen owerheid in [[Somalië]] wat die Nieu-Seelandse regering as bevoeg erken om namens Somalië paspoorte uit te reik nie
** Somaliese burgers kan 'n Nieu-Seelandse identiteitsertifikaat of 'n ander aanvaarbare reisdokument gebruik
* Reisdokumente wat nie aan die vereistes van die omskrywing van &quot;[[paspoort]]&quot; of &quot;identiteitsertifikaat&quot; in artikel 4 van die Immigration Act 2009 voldoen nie:&lt;ref name=&quot;wet2009-a4&quot;&gt;{{Verwys web |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440311.html |titel=Immigration Act 2009 |by=artikel 4 |webwerf=legislation.govt.nz |datum=16 November 2009 |taal=en |besoekdatum=21 Mei 2020 |argiefdatum=21 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200421121401/http://www.legislation.govt.nz/act/public/2009/0051/latest/DLM1440311.html |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;
** {{Vlagikoon|Afghanistan}} Paspoorte van die Islamitiese Emiraat van [[Afghanistan]]
** {{Vlagikoon|Verenigde Nasies}} Reisdokumente van die Verenigde Nasies se Oorgangsadministrasie in [[Oos-Timor]]
** {{Vlagikoon|Irak}} Irakse paspoorte van die S-reeks
** {{Vlagikoon|Egipte}} Egiptiese reisdokumente wat vir [[Palestyne|Palestynse]] vlugtelinge uitgereik is, tensy dit 'n inreisvisum bevat wat die houer toelaat om Egipte binne te gaan

== APEC-sakereiskaart ==
Houers van paspoorte wat deur die volgende lande uitgereik is en wat 'n [[APEC]]-sakereiskaart (ABTC) met die kode &quot;NZL&quot; op die agterkant het, wat aandui dat dit vir reis na Nieu-Seeland geldig is, mag Nieu-Seeland vir sakereise van hoogstens 90 dae sonder 'n visum binnegaan.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.timaticweb.com/cgi-bin/tim_website_client.cgi |titel=Visa information: New Zealand (NZ) |uitgewer=KLM |via=www.timaticweb.com |url-status=dood |besoekdatum=17 Desember 2013}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ABTC's word aan burgers van die volgende lande uitgereik:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.apec.org/docs/default-source/groups/abtc/0-abtc-economy-entry-information-table-(as-of-18-oct-2022)852440b8682b4b84b94ccbe4745b0dbc.pdf?sfvrsn=260f0b80_2 |titel=ABTC Economy Entry Information}}&lt;/ref&gt;

{{Div col|colwidth=18em}}
* {{Vlag|Australië}}
* {{Vlag|Broenei}}
* {{Vlag|Chili}}
* {{Vlag|China}}
* {{Vlag|Filippyne}}
* {{Vlag|Hongkong}}
* {{Vlag|Indonesië}}
* {{Vlag|Japan}}
* {{Vlag|Maleisië}}
* {{Vlag|Meksiko}}
* {{Vlag|Papoea-Nieu-Guinee}}
* {{Vlag|Peru}}
* {{Vlag|Rusland}}
* {{Vlag|Singapoer}}
* {{Vlag|Suid-Korea}}
* {{Vlag|Taiwan}}
* {{Vlag|Thailand}}
* {{Vlag|Viëtnam}}
{{Div col end}}

== Statistiek ==
Nieu-Seeland het in die boekjaar 2016/17 262&amp;nbsp;033 algemene besoekersvisums uitgereik. Die vernaamste nasionaliteite was:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.immigration.govt.nz/documents/statistics/v1visitorappsdecidedbyfy.zip |titel=Immigration New Zealand statistics – V1 – Visitor applications decided |besoekdatum=5 Februarie 2018 |argiefdatum=6 Februarie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180206190246/https://www.immigration.govt.nz/documents/statistics/v1visitorappsdecidedbyfy.zip |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nasionaliteit van aansoeker !! Aantal algemene besoekersvisums uitgereik
|-
| {{Vlag|China}} || 183&amp;nbsp;692
|-
| {{Vlag|Indië}} || 45&amp;nbsp;906
|-
| {{Vlag|Indonesië}} || 14&amp;nbsp;378
|-
| {{Vlag|Fidji}} || 13&amp;nbsp;511
|-
| {{Vlag|Filippyne}} || 17&amp;nbsp;730
|-
| {{Vlag|Thailand}} || 15&amp;nbsp;074
|-
| {{Vlag|Suid-Afrika}} || 11&amp;nbsp;232
|-
| {{Vlag|Viëtnam}} || 10&amp;nbsp;216
|-
| {{Vlag|Tonga}} || 9&amp;nbsp;918
|-
| {{Vlag|Samoa}} || 9&amp;nbsp;438
|-
| {{Vlag|Rusland}} || 5&amp;nbsp;036
|}

Die meeste besoekers het uit die volgende lande van verblyf gekom:&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Browse%20for%20stats/InternationalVisitorArrivalsToNewZealand/December%202015/IVA%20December%202015.pdf |titel=International Visitor Arrivals to New Zealand: December 2015 Page 11 |webwerf=stats.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=29 Junie 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160629115620/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Browse%20for%20stats/InternationalVisitorArrivalsToNewZealand/December%202015/IVA%20December%202015.pdf |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
! Land !! 2012 !! 2013 !! 2014 !! 2015 !! 2016 !! 2017 !! Verandering (%)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;2016-17&lt;/small&gt; !! 2018
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Australië}} || 1&amp;nbsp;155&amp;nbsp;792 || 1&amp;nbsp;218&amp;nbsp;016 || 1&amp;nbsp;247&amp;nbsp;760 || 1&amp;nbsp;326&amp;nbsp;800 || 1&amp;nbsp;409&amp;nbsp;200 || 1&amp;nbsp;472&amp;nbsp;160 || {{Wins}} 4,5 || 1&amp;nbsp;494&amp;nbsp;541
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Volksrepubliek China}} || 197&amp;nbsp;024 || 228&amp;nbsp;928 || 264&amp;nbsp;864 || 355&amp;nbsp;904 || 409&amp;nbsp;008 || 417&amp;nbsp;872 || {{Wins}} 2,2 || 448&amp;nbsp;189
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Verenigde State}} || 177&amp;nbsp;680 || 201&amp;nbsp;424 || 220&amp;nbsp;512 || 243&amp;nbsp;104 || 291&amp;nbsp;392 || 330&amp;nbsp;128 || {{Wins}} 13,3 || 352&amp;nbsp;074
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Verenigde Koninkryk}} || 189&amp;nbsp;648 || 191&amp;nbsp;632 || 194&amp;nbsp;416 || 203&amp;nbsp;952 || 220&amp;nbsp;976 || 249&amp;nbsp;264 || {{Wins}} 12,8 || 237&amp;nbsp;166
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Duitsland}} || 63&amp;nbsp;776 || 69&amp;nbsp;808 || 78&amp;nbsp;912 || 84&amp;nbsp;544 || 96&amp;nbsp;848 || 104&amp;nbsp;864 || {{Wins}} 8,3 || 102&amp;nbsp;087
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Japan}} || 72&amp;nbsp;080 || 74&amp;nbsp;560 || 81&amp;nbsp;136 || 87&amp;nbsp;328 || 100&amp;nbsp;736 || 102&amp;nbsp;048 || {{Wins}} 1,3 || 99&amp;nbsp;784
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Suid-Korea}} || 52&amp;nbsp;896 || 50&amp;nbsp;992 || 55&amp;nbsp;488 || 64&amp;nbsp;992 || 82&amp;nbsp;384 || 91&amp;nbsp;168 || {{Wins}} 10,7 || 87&amp;nbsp;853
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Kanada}} || 46&amp;nbsp;448 || 48&amp;nbsp;192 || 48&amp;nbsp;800 || 52&amp;nbsp;352 || 59&amp;nbsp;760 || 67&amp;nbsp;280 || {{Wins}} 12,6 || 71&amp;nbsp;261
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Indië}} || 29&amp;nbsp;856 || 30&amp;nbsp;976 || 37&amp;nbsp;392 || 46&amp;nbsp;000 || 52&amp;nbsp;016 || 61&amp;nbsp;440 || {{Wins}} 18,1 || 67&amp;nbsp;953
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Singapoer}} || 36&amp;nbsp;400 || 42&amp;nbsp;256 || 46&amp;nbsp;848 || 49&amp;nbsp;584 || 57&amp;nbsp;344 || 58&amp;nbsp;544 || {{Wins}} 2,1 || 61&amp;nbsp;464
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Hongkong}} || 26&amp;nbsp;272 || 28&amp;nbsp;080 || 31&amp;nbsp;456 || 36&amp;nbsp;288 || 44&amp;nbsp;768 || 54&amp;nbsp;688 || {{Wins}} 22,2 || 58&amp;nbsp;763
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | {{Vlag|Maleisië}} || 29&amp;nbsp;424 || 28&amp;nbsp;976 || 31&amp;nbsp;536 || 34&amp;nbsp;240 || 51&amp;nbsp;792 || 53&amp;nbsp;840 || {{Wins}} 4,0 || 56&amp;nbsp;430
|-
| style=&quot;text-align:left&quot; | Ander lande || 487&amp;nbsp;322 || 503&amp;nbsp;855 || 518&amp;nbsp;280 || 546&amp;nbsp;839 || 623&amp;nbsp;715 || 670&amp;nbsp;411 || {{Wins}} 7,5 ||
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | Totaal !! 2&amp;nbsp;564&amp;nbsp;618 !! 2&amp;nbsp;717&amp;nbsp;695 !! 2&amp;nbsp;857&amp;nbsp;400 !! 3&amp;nbsp;131&amp;nbsp;927 !! 3&amp;nbsp;499&amp;nbsp;939 !! 3&amp;nbsp;733&amp;nbsp;707 !! {{Wins}} 6,7 !! 3&amp;nbsp;863&amp;nbsp;217
|}

== Geskiedenis ==

=== Voor 1881 ===
In die vroeë jare is Nieu-Seeland deur Europeërs as die mees afgeleë land op aarde beskou. Vir die meeste Europeërs was Nieu-Seeland 'n onaantreklike vooruitsig: 'n vreemde en eensame land wat ná 100 dae op gevaarlike seë bereik is; sy kuste is as verraderlik beskou en sy inwoners as bloeddorstig.

Net buitengewone redes het mense na so 'n afgeleë uithoek van die aarde laat vertrek.

Baie van Nieu-Seeland se vroeë immigrante het eers 'n tyd lank in Australië deurgebring, en die meeste van hulle was net tydelike besoekers op soek na handelsware.

Onder die vroegste besoekers was robbejagters, gelok deur die vooruitsig van olie van hoë gehalte en pels vir hoede (wat dikwels in China vir tee verruil is). Reeds in 1792 het walvisjagters na die noordpunt van die land gekom, ook as tydelike besoekers.

Ook [[sendeling]]e het in Nieu-Seeland aangekom. Teen 1839 was die totale nie-[[Maori's|Maori]]-bevolking sowat 2&amp;nbsp;000.&lt;ref&gt;{{Verwys web |van=Phillips |voornaam=Jock |titel=A growing settlement: 1825 to 1839 |url=https://teara.govt.nz/en/history-of-immigration/page-2 |webwerf=Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand |uitgewer=Ministry for Culture and Heritage |besoekdatum=16 April 2026}}&lt;/ref&gt;

Tot 1839 was daar net sowat 2&amp;nbsp;000 immigrante in Nieu-Seeland; teen 1852 was daar sowat 28&amp;nbsp;000.

Die beslissende oomblik vir dié merkwaardige verandering was 1840. In daardie jaar is die Verdrag van Waitangi onderteken. Dit het in Europese oë Britse gesag gevestig en aan Britse immigrante wetlike regte as burgers gegee. Die meeste mense wat na die nedersettings van die New Zealand Company verhuis het, was Brits.

Van 1853 tot 1870 het die nie-Maori-bevolking van Nieu-Seeland van net onder 30&amp;nbsp;000 tot meer as 250&amp;nbsp;000 gegroei. Soos met die instroming van die 1840's was daar drie hoofgroepe: gesinne wat met hulp regstreeks uit Brittanje gekom het, individue van oorkant die [[Tasmansee]] op soek na 'n beter lewe, en militêre setlaars.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=http://www.teara.govt.nz/en |titel=Te Ara The Encyclopedia of New Zealand |uitgewer=New Zealand Ministry for Culture and Heritage Te Manatu Taonga |webwerf=www.teara.govt.nz |besoekdatum=11 April 2018 |argiefdatum=12 September 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190912215857/https://teara.govt.nz/en |url-status=lewendig}}&lt;/ref&gt;

=== 1881-1914 ===
Beperkings op immigrasie is in 1881 vir die eerste keer ingestel. Tot dan kon enigiemand wat in Nieu-Seeland aangekom het, in die land bly.

Die Chinese Immigrants Act 1881 was die eerste wet wat die toegang van 'n spesifieke groep mense beperk het.

Die aantal Chinese wat op een skip kon aankom, is tot een vir elke 10 ton van die skip se gewig beperk. 'n Hoofbelasting van £10 is ook op elke Chinees gehef wat die land binnegekom het.

Anders as die Chinese was die meeste Indiërs Britse onderdane en tot heel aan die einde van die 19de eeu vry om Nieu-Seeland binne te gaan. Van 1896 af het Nieu-Seeland, ondanks besware van die Britse regering, probeer om omvattender wetgewing deur te voer wat die immigrasie van nie net Chinese nie, maar ook van Indiërs en ander Asiërs sou beperk.

Kragtens die wet van 1899 kon immigrante wat nie van Britse of Ierse afkoms was nie en wat nie 'n aansoekvorm &quot;in enige Europese taal&quot; (wat in die praktyk Engels beteken het) kon invul nie, die land nie binnekom nie. Dié reëls het die volgende 20 jaar gegeld. Die vrees vir ekonomiese mededinging was een rede waarom die toegang van Chinese, Indiërs en ander &quot;rasvreemdelinge&quot; beperk is.

=== 1914-1945 ===
Kragtens die War Regulations van 1916, tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]], kon niemand ouer as 15 jaar sonder 'n paspoort of 'n ander dokument wat sy of haar nasionaliteit of identiteit bewys, in Nieu-Seeland land nie.

Kragtens die Undesirable Immigrants Exclusion Act 1919 is Duitsers en Oostenryk-Hongare verbied om sonder 'n lisensie van die prokureur-generaal die land binne te gaan. Die wet het die prokureur-generaal ook gemagtig om enige persoon wat nie in Nieu-Seeland woonagtig was nie, Britse onderdane inbegrepe, die toegang te weier as hy ontevrede of ontrou was, of van so 'n karakter dat sy teenwoordigheid &quot;die vrede, orde en goeie regering&quot; van Nieu-Seeland sou skaad.

Die Immigration Restriction Amendment Act 1920 is hoofsaaklik aangeneem om moontlike Asiatiese immigrasie te beperk, maar Asiërs was nie die enigste teikens nie. Dit is ook gebruik om die toegang van ander nie-Britse mense te beperk, veral Suid-Europeërs soos [[Dalmasië|Dalmatiërs]] en Italianers.

Die Immigration Restriction Amendment Act 1931, wat tydens die [[Groot Depressie]] van die 1930's aangeneem is, het vreemdelinge (soos nie-Britse immigrante steeds genoem is) uit Europa verhinder om Nieu-Seeland binne te gaan. Die enigste uitsonderings was mense met gewaarborgde werk, 'n aansienlike bedrag kapitaal, of kennis en vaardighede.

=== 1945-1987 ===
Van 1961 af het net Australiërs onbeperkte toegang tot Nieu-Seeland gehad. Dit was 'n lank bestaande reg wat in 1840 ontstaan het, toe Nieu-Seeland soos Australië 'n Britse kolonie geword het. Wederkerige reisreëlings, wat in die 1920's begin het, het dié vrye beweging van die een land na die ander geformaliseer. In 1973 het die Trans-Tasman-reisreëling Australiese en Nieu-Seelandse burgers toegelaat om mekaar se lande binne te gaan om te besoek, te woon, te werk of onbepaald te bly sonder om 'n permit aan te vra.

Kragtens die Immigration Amendment Act 1961 moes Britse en Ierse immigrante, saam met ander mense wat nie Nieu-Seelandse burgers was nie (behalwe Australiërs, wat vrylik kon inkom), 'n permit hê voordat hulle Nieu-Seeland binnegegaan het. In die praktyk was die permit vir Britte en Iere net 'n formaliteit; hulle het dit by aankoms gekry. Nogtans het die wet van 1961 Britte en nie-Britte vir die eerste keer op gelyke voet geplaas wanneer hulle Nieu-Seeland wou binnegaan. Ná die hersiening van die immigrasiebeleid in 1974 moes Britse migrante, soos alle ander, 'n permit bekom voordat hulle hul tuislande verlaat het. Die Britte en Iere was nou op dieselfde voet as die burgers van ander lande.

Tussen die 1940's en die 1970's het Nieu-Seeland visumvrye ooreenkomste met lande van Wes-Europa gesluit.

=== 1987-2019 ===
[[Lêer:History of Visa policy of New Zealand.gif|duimnael|upright=2.2|Visumbeleid van Nieu-Seeland van 1987 tot 2017 {{legend|#ff0000|Nieu-Seeland}}{{legend|#009688|Visumvrye toegang}}]]
Op 1 November 1987 het die Immigration Act 1987 in werking getree, wat die keuringsproses vir immigrante na een van meriete verander het. Dit het 'n verskuiwing voltooi wat in die 1960's begin het, weg van die destydse klem op nasionaliteit en etniese herkoms as grondslag vir die besluit watter immigrante toegelaat word. Immigrante is nou in drie kategorieë gekeur: vaardighede en sake, gesin, en humanitêr.

Die stroom vir vaardighede en sake was oorspronklik op 'n lys van voorkeurberoepe gegrond, maar is in 1991 deur 'n puntestelsel vervang. Die veranderinge het tot 'n toename in migrasie uit nie-tradisionele herkomslande (veral Asiatiese lande) gelei, aangesien dit nou vir dié mense makliker was om na Nieu-Seeland te migreer.&lt;ref&gt;{{Verwys ensiklopedie |titel=Immigration regulation - 1986–2003: selection on merit |ensiklopedie=Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand |datum=8 Februarie 2005 |van=Beaglehole |voornaam=Ann |uitgewer=Ministry for Culture and Heritage |url=https://teara.govt.nz/en/immigration-regulation/page-5 |besoekdatum=10 Mei 2022}}&lt;/ref&gt;

Die immigrasiewetgewing is later deur die Immigration Act 2009 hersien, wat op 29 November 2010 in werking getree het. Dit het die vroeëre wetgewing van 1987 gemoderniseer, maar geen groot veranderinge aan die kriteria aangebring waarvolgens immigrante om reis na en verblyf in Nieu-Seeland aansoek doen nie.&lt;ref&gt;{{Verwys persverklaring |van=Coleman |voornaam=Jonathan |datum=29 November 2010 |titel=A new Act - a new era for immigration |url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-act-new-era-immigration |plek=Wellington |uitgewer=New Zealand Government |besoekdatum=10 Mei 2022}}&lt;/ref&gt;

Van 1987 af is visumvrye toegang aan meer lande verleen, veral Oos-Europese lande namate hulle lede van die [[Europese Unie]] geword het. Terselfdertyd het onwettige immigrasie daartoe gelei dat die visumvrye toegang van baie Stille Oseaan- en Afrikalande herroep is.

Die wysiging van 17 Oktober 2016 het visumvrye toegang aan burgers van [[Mauritius]] en die [[Seychelle]] verleen en die visumvrye toegang van burgers van [[Suid-Afrika]] herroep.&lt;ref&gt;{{Verwys web |url=https://www.legislation.govt.nz/regulation/public/2016/0237/latest/whole.html |titel=Immigration (Visa, Entry Permission, and Related Matters) Amendment Regulations 2016 |by=artikel 4 |uitgewer=New Zealand Parliament |datum=2016 |taal=en |besoekdatum=10 Mei 2022}}&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}

== Eksterne skakels ==
{{Wikivoyage|New_Zealand|Nieu-Seeland}}
{{Wikivoyage|Cook_Islands|Cookeilande}}
{{Wikivoyage|Niue}}
{{Wikivoyage|Tokelau}}

{{Visumbeleid volgens land}}

[[Kategorie:Nieu-Seeland]]
[[Kategorie:Internasionale betrekkinge]]</text>
      <sha1>skpxrhr74pi7m59p40edslt0jm2f1eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Voorbladbeeld week 46 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>579151</id>
    <revision>
      <id>3362252</id>
      <parentid>3360029</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpesBona</username>
        <id>2720</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Hersien</comment>
      <origin>3362252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="bwdnofxhnj3ir8yu09fsf5sdh4kuxf3" xml:space="preserve">Die ''Śnieżne Kotły'' ([[Pools]]; [[Tsjeggies]]: ''Snežné jámy''; [[Duits]]: ''Schneegruben'') in die [[Reusegebergte]], [[Pole]], naby die grens met [[Tsjeggië]].
{{Omraam|Śnieżne Kotły (Snežné jámy, Schneegruben), Krkonoše mountains 03.jpg|400px|links|Die ''Śnieżne Kotły'' (Pools; Tsjeggies: ''Snežné jámy''; Duits: ''Schneegruben'') in die Reusegebergte, Pole, naby die grens met Tsjeggië.}}</text>
      <sha1>bwdnofxhnj3ir8yu09fsf5sdh4kuxf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hans Zimmer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579177</id>
    <revision>
      <id>3362056</id>
      <parentid>3360653</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1957" sha1="nmo3cp2icqg4eyu2jyhrnj5vt785y5t" xml:space="preserve">[[Beeld:Hans-Zimmer-profile.jpg|duimnael|Hans Zimmer.]]
'''Hans Florian Zimmer'''{{efn|{{IPA|de|ˈhans ˈfloːʁi̯aːn ˈtsɪmɐ|language|De-Hans Florian Zimmer.flac}}}} (gebore 12 September 1957)&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt; is 'n Duitse filmkomponis en musiekvervaardiger. Hy het talle toekennings ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, 'n [[Bafta]]-toekenning, drie [[Golden Globe|Golden Globe-toekennings]], en vyf [[Grammy|Grammy-toekennings]], sowel as nominasies vir sewe [[Primetime Emmy Awards]]. Zimmer is ook as een van die Top 100 Lewende Genieë aangewys deur Die ''[[Daily Telegraph]]'' in 2007.&lt;ref name=&quot;teleg&quot; /&gt;

== Notas ==
{{Notas}}

== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web |title=Hans Zimmer – Earth |url=https://www.bbc.co.uk/teach/ten-pieces/articles/zh4k382 |access-date=17 June 2024 |website=BBC Teach |language=en-GB |archive-date=17 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617105746/https://www.bbc.co.uk/teach/ten-pieces/articles/zh4k382 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dw&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.dw.com/en/german-film-score-composer-hans-zimmer-the-sound-of-hollywood/a-63091653|title=German film score composer Hans Zimmer at 65|website=DW News|access-date=30 July 2024|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824104014/https://www.dw.com/en/german-film-score-composer-hans-zimmer-the-sound-of-hollywood/a-63091653|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;teleg&quot;&gt;{{cite news |date=30 October 2007 |title=Top 100 living geniuses |work=[[The Daily Telegraph]] |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |url-status=live |access-date=2 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803031241/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1567544/Top-100-living-geniuses.html |archive-date=3 August 2020}}&lt;/ref&gt;
}}

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}

[[Kategorie:Geboortes in 1957]]</text>
      <sha1>nmo3cp2icqg4eyu2jyhrnj5vt785y5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roman Rocks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579178</id>
    <revision>
      <id>3362221</id>
      <parentid>3360701</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2002" sha1="8z7jqubwe0rnvlh2xekwss78rb34ioj" xml:space="preserve">Die '''Roman Rocks''' is ‘n ondersese rotsrif in [[Algoabaai]] wat groot gevaar vir die skeepvaart inhou.

==Rif==
Die rif is ‘n weswaartse verlening van [[Kaap Recife]] en tydens ‘n normale laaggety is die spits slegs 3 m onder die wateroppervlakte.  Daar is verskeie sloepe en pieke en daar rondom is die see ryk aan seelewe. Dus is dit gewild by duikers  en dit is maar 2½ km van die strand by [[Humewood]]. ‘n Boei waarsku skepe om oos daar verby te vaar. Snags het dit ‘n flikkerende lig en in mistige weer word ‘n klanksein gegee.

==Skeepsrampe==
Verskeie skepe het al hier probleme ondervind. Die bekendste hiervan was
*die Franse skip ''Buffon'' onder kapt. Guiod wat op 26 Februarie 1858 op die oostelike punt van die rif vergaan het. Geen lewens is verloor nie, maar wel die hele vrag [[guano]].
*In 1892 was die Britse skip ''Orchomene'' met ‘n vrag [[steenkool]] van [[Cardiff]] na [[Port Elizabeth]] onderweg. Die skip van 1586 ton en van yster is in 1881  gebou en was op hierdie reis onder bevel van kapt. G. Thomas. Dit tref die Romans Rocks op 9 Januarie en strand in die baai.
*Die Japanse stoomskip ''Paris Maru'' van 7197 ton en gebou in 1921 was vroeg in 1934 onder kapt. K. Yugeta met ‘n algemene vrag bestaande o.a. uit sykouse en [[paraffien]] van [[Japan]] na [[Kaapstad]] onderweg. Net na die vertrek uit die hawe van Port Elizabeth op 15 Januarie beland die skip in ‘n suidoosterstorm  en tref die rif. Dit word in ‘n sinkende toestand teruggebring. Net noord van die [[Noordeinde]]-strand is dit opgeblaas om nie ‘n gevaar vir skeepvaart in te hou nie.

== Sien ook ==
* [[Roman Rock-vuurtoring]]

== Bronnelys ==
* McCleland, Dean: Port Elizabeth of Yore – Roman Rock – A Deadly Submerged Pinnacle. https://thecasualobserver.co.za/port-elizabeth-yore-roman-rocks/
*Turner, Malcolm: Shipwrecks &amp; Salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9

[[Kategorie: Skeepswrakke]]
[[Kategorie: Port Elizabeth]]</text>
      <sha1>8z7jqubwe0rnvlh2xekwss78rb34ioj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362230</id>
      <parentid>3362221</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1997" sha1="qmbxjk5inwff6k098prbflobmhk13v3" xml:space="preserve">Die '''Roman Rocks''' is ‘n ondersese rotsrif in [[Algoabaai]] wat groot gevaar vir die skeepvaart inhou.

==Rif==
Die rif is ‘n weswaartse verlening van [[Kaap Recife]] en tydens ‘n normale laaggety is die spits slegs 3 m onder die wateroppervlakte.  Daar is verskeie sloepe en pieke en daar rondom is die see ryk aan seelewe. Dus is dit gewild by duikers  en dit is maar 2½ km van die strand by [[Humewood]]. ‘n Boei waarsku skepe om oos daar verby te vaar. Snags het dit ‘n flikkerende lig en in mistige weer word ‘n klanksein gegee.

==Skeepsrampe==
Verskeie skepe het al hier probleme ondervind. Die bekendste hiervan was
*die Franse skip ''Buffon'' onder kapt. Guiod wat op 26 Februarie 1858 op die oostelike punt van die rif vergaan het. Geen lewens is verloor nie, maar wel die hele vrag [[guano]].
*In 1892 was die Britse skip ''Orchomene'' met ‘n vrag [[steenkool]] van [[Cardiff]] na [[Port Elizabeth]] onderweg. Die skip van 1586 ton en van yster is in 1881 gebou en was op hierdie reis onder bevel van kapt. G. Thomas. Dit tref die Romans Rocks op 9 Januarie en strand in die baai.
*Die Japannese stoomskip ''Paris Maru'' van 7197 ton en gebou in 1921 was vroeg in 1934 onder kapt. K. Yugeta met ‘n algemene vrag bestaande o.a. uit sykouse en [[paraffien]] van [[Japan]] na [[Kaapstad]] onderweg. Net na die vertrek uit die hawe van Port Elizabeth op 15 Januarie beland die skip in ‘n suidoosterstorm  en tref die rif. Dit word in ‘n sinkende toestand teruggebring. Net noord van die Noordeinde-strand is dit opgeblaas om nie ‘n gevaar vir skeepvaart in te hou nie.

== Sien ook ==
* [[Roman Rock-vuurtoring]]

== Bronnelys ==
* McCleland, Dean: Port Elizabeth of Yore – Roman Rock – A Deadly Submerged Pinnacle. https://thecasualobserver.co.za/port-elizabeth-yore-roman-rocks/
*Turner, Malcolm: Shipwrecks &amp; Salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9

[[Kategorie:Skeepswrakke]]
[[Kategorie:Port Elizabeth]]</text>
      <sha1>qmbxjk5inwff6k098prbflobmhk13v3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362254</id>
      <parentid>3362230</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T11:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rif */</comment>
      <origin>3362254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1999" sha1="e9rj15pac33710f91vpzxyndcqd2mpt" xml:space="preserve">Die '''Roman Rocks''' is ‘n ondersese rotsrif in [[Algoabaai]] wat 'n groot gevaar vir die skeepvaart inhou.

==Rif==
Die rif is ‘n weswaartse verlenging van [[Kaap Recife]] en tydens ‘n normale laaggety is die spits slegs 3 m onder die wateroppervlakte. Daar is verskeie sloepe en pieke en rondom is die see ryk aan seelewe. Dit is dus gewild by duikers en dit is maar 2½ km van die strand by [[Humewood]]. ‘n Boei waarsku skepe om oos daar verby te vaar. Snags het dit ‘n flikkerende lig en in mistige weer word ‘n klanksein gegee.

==Skeepsrampe==
Verskeie skepe het al hier probleme ondervind. Die bekendste hiervan was
*die Franse skip ''Buffon'' onder kapt. Guiod wat op 26 Februarie 1858 op die oostelike punt van die rif vergaan het. Geen lewens is verloor nie, maar wel die hele vrag [[ghwano]].
*In 1892 was die Britse skip ''Orchomene'' met ‘n vrag [[steenkool]] van [[Cardiff]] na [[Port Elizabeth]] onderweg. Die skip van 1586 ton en van yster is in 1881 gebou en was op hierdie reis onder bevel van kapt. G. Thomas. Dit tref die Romans Rocks op 9 Januarie en strand in die baai.
*Die Japannese [[stoomskip]] ''Paris Maru'' van 7197 ton en gebou in 1921 was vroeg in 1934 onder kapt. K. Yugeta met ‘n algemene vrag bestaande o.a. uit sykouse en [[paraffien]] van [[Japan]] na [[Kaapstad]] onderweg. Net ná die vertrek uit die hawe van Port Elizabeth op 15 Januarie beland die skip in ‘n suidoosterstorm en tref die rif. Dit word in ‘n sinkende toestand teruggebring. Net noord van die Noordeinde-strand is dit opgeblaas om nie ‘n gevaar vir skeepvaart in te hou nie.

== Sien ook ==
* [[Roman Rock-vuurtoring]]

== Bronnelys ==
* McCleland, Dean: Port Elizabeth of Yore – Roman Rock – A Deadly Submerged Pinnacle. https://thecasualobserver.co.za/port-elizabeth-yore-roman-rocks/
*Turner, Malcolm: Shipwrecks &amp; Salvage in South Africa – 1505 to the present. Kaapstad: Struik, 1988. ISBN 0-86977-387-9

[[Kategorie:Skeepswrakke]]
[[Kategorie:Port Elizabeth]]</text>
      <sha1>e9rj15pac33710f91vpzxyndcqd2mpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Telluriede</title>
    <ns>10</ns>
    <id>579195</id>
    <revision>
      <id>3362029</id>
      <parentid>3361656</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>3362029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="poj1j1pmc9e1t1m8oqkumwtzsxfxlnk" xml:space="preserve">{{Navigasieboks
| name=Telluriede
| title=[[Telluried]]e
| listclass  = hlist
| list1 =
*[[waterstoftelluried|H]]
*[[sinktelluried|Zn]]
*[[kadmiumtelluried|Cd]]
| list2 =
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Chemiesjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>poj1j1pmc9e1t1m8oqkumwtzsxfxlnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362079</id>
      <parentid>3362029</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>3362079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="dxe5b3fgpt9z0ze5ezjeoz7ozdehnop" xml:space="preserve">{{Navigasieboks
| name=Telluriede
| title=[[Telluried]]e
| listclass  = hlist
| list1 =
*[[waterstoftelluried|H]]
*[[natriumtelluried|Na]]
*[[sinktelluried|Zn]]
*[[kadmiumtelluried|Cd]]
| list2 =
}}&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Chemiesjablone]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dxe5b3fgpt9z0ze5ezjeoz7ozdehnop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Solly Mapaila</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579199</id>
    <revision>
      <id>3361974</id>
      <timestamp>2026-11-10T13:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ</comment>
      <origin>3361974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="ifzrgitnks0fnchcgd7ee4es05uk3lp" xml:space="preserve">'''Solly Afrika Mapaila''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat as die Algemene Sekretaris van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] dien. Hy is op 15 Julie 2022 tydens die SAKP se nasionale kongres onbestrede in sy huidige pos verkies.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |title=Solly Mapaila elected unopposed as SACP general secretary as Nzimande becomes chair |url=https://www.news24.com/news24/politics/solly-mapaila-elected-unopposed-as-sacp-general-secretary-as-nzimande-becomes-chair-20220716 |access-date=2023-06-07 |website=News24 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Solly Mapaila is in 2012 aangestel as die Tweede Adjunk-algemene Sekretaris van die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party.&lt;ref name =Crackdown&gt;{{cite web | title = SACP's 'Comrade Crackdown' takes control | url = http://mg.co.za/article/2012-07-27-00-sacp-comrade-crackdown-takes-control | access-date = 2017-02-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = South African Communist Party | url = http://www.sacp.orgs.za/main.php?D=3404 | access-date = 2017-02-10 }}&lt;/ref&gt;

==Loopbaan==
Mapaila was 'n lid van [[Umkhonto we Sizwe]] en het voor 1994 buite Suid-Afrika geopereer.&lt;ref name =Crackdown/&gt; Met sy terugkeer na Suid-Afrika in 1994 is hy in die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] opgeneem en by [[Thaba Tshwane]] gestasioneer.&lt;ref name =Crackdown/&gt;

Hy is 'n kritikus van [[korrupsie]] binne die [[African National Congress]] en die Suid-Afrikaanse regering,&lt;ref&gt;{{cite news | last =Stone | first =Setumo | title =The ANC is not the God of the revolution| newspaper =[[News24]] | location =[[Kaapstad] | date =12 Maart 2017 | url =http://m.news24.com/news24/SouthAfrica/News/the-anc-is-not-the-god-of-the-revolution-20170312-2 | access-date =12 Maart 2017 }}&lt;/ref&gt; sowel as van die leierskap van die voormalige Suid-Afrikaanse president, [[Jacob Zuma]].&lt;ref&gt;{{cite news | title =SACP, ANC at loggerheads over Zuma | newspaper =South African Broadcasting Corporation | date =29 Augustus 2016 | url =http://www.sabc.co.za/news/a/e11194804e0a219a8259b35173dc1eac/SACP,undefinedANCundefinedatundefinedloggerheadsundefinedoverundefinedZuma-20162908 | access-date =12 Maart 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | last =Mkokeli | first =Sam |last2 =Sguazzin| first2 =Antony| title =ANC's Communist Allies Say Party Losing Grip on South Africa | newspaper =Bloomberg Markets | date =1 November 2016 | url =https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-11-01/anc-s-communist-allies-warn-its-grip-on-south-africa-in-peril | access-date =12 Maart 2016 }}&lt;/ref&gt; 'n Groep Zuma-ondersteuners het gedreig om strafregtelike klagte teen hom in te dien indien hy sou voortgaan om te beweer dat die president korrup is.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.iol.co.za/news/politics/justice-safety/sacp-leader-could-face-criminal-charges-over-zuma-criticism-9442349|title=SACP leader could face criminal charges over Zuma criticism {{!}} IOL|access-date=2017-07-08|language=en}}&lt;/ref&gt;

Mapaila het die sogenaamde intelligensieverslag, getiteld &quot;Operation Checkmate&quot; – wat deur president Jacob Zuma gebruik is om die voormalige minister van finansies, [[Pravin Gordhan]], af te dank – direk bevraagteken.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Pillay |first=Verashni |date=30 Maart 2017 |title='For God's Sakes People!' SACP's Solly Mapaila Rubbishes Operation Checkmate Claims Against Pravin Gordhan |url=http://www.huffingtonpost.co.za/2017/03/30/for-gods-sakes-people-sacps-solly-mapaila-rubbishes-operati_a_22018399/ |access-date=4 April 2017 |newspaper=The Huffington Post South Africa |location=Johannesburg}}&lt;/ref&gt; Hy het binne die Drieparty-alliansie die roep na die bedanking van president Jacob Zuma gelei.&lt;ref&gt;{{cite news | title =The party will not fall into the trap of false unity| newspaper =[[Business Day]] | location =[[Johannesburg]] | date =4 April 2017 | url =https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2017-04-04-business-day-tv-the-party-will-not-fall-into-the-trap-of-false-unity/| access-date =4 April 2017 }}&lt;/ref&gt;

Mapaila is vir 'n aantal jare beskou as 'n hoofkandidaat om [[Blade Nzimande]] as algemene sekretaris van die SAKP op te volg, en is uiteindelik in 2022 in hierdie pos verkies.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | last =Hunter | first =Qaanitah | title =Tearful Blade ready to call time on the SACP| newspaper = [[Sunday Times]] | location =[[Johannesburg]] | date = 17 Augustus 2016| url =http://www.timeslive.co.za/sundaytimes/stnews/2016/07/17/Tearful-Blade-ready-to-call-time-on-the-SACP | access-date =12 Maart 2017 }}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Mapaila, Solly }}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]]
[[Kategorie:Kommuniste]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>ifzrgitnks0fnchcgd7ee4es05uk3lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Solly Mapaila</title>
    <ns>1</ns>
    <id>579200</id>
    <revision>
      <id>3361981</id>
      <timestamp>2026-11-10T13:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>3361981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Oh! Tea</title>
    <ns>3</ns>
    <id>579201</id>
    <redirect title="Gebruikerbespreking:Hatsea" />
    <revision>
      <id>3361993</id>
      <timestamp>2026-11-10T15:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manchiu</username>
        <id>12156</id>
      </contributor>
      <comment>Manchiu het bladsy [[Gebruikerbespreking:Oh! Tea]] na [[Gebruikerbespreking:Hatsea]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Oh! Tea|Oh! Tea]]&quot; na &quot;[[Spesiaal:CentralAuth/Hatsea|Hatsea]]&quot;</comment>
      <origin>3361993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:Hatsea]]</text>
      <sha1>nh54yvb5lo87xs5n8urmxtnen4roncu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:GoldieUnchanged</title>
    <ns>3</ns>
    <id>579202</id>
    <revision>
      <id>3361994</id>
      <timestamp>2026-11-10T15:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Welkom!</comment>
      <origin>3361994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5139" sha1="em2jne1y4s7co22qbguuyuijsl2y2rw" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt;  [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br /&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op &quot;Publiseer wysigings&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 15:15, 10 November 2026 (UTC)</text>
      <sha1>em2jne1y4s7co22qbguuyuijsl2y2rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victorine Ndjoli Elonga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579203</id>
    <revision>
      <id>3362005</id>
      <timestamp>2026-11-10T16:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Score Beethoven</username>
        <id>48986</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Persoon | naam = Victorine Ndjoli Elonga | other_names = Maman Vicky, Victorine Njoli | birth_date = 12 Maart 1933 | birth_place = [[Kinshasa|Léopoldville]], Belgies-Kongo | death_date = 27 Februarie 2015 | death_place = [[Kinshasa]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]] | occupation = Entrepreneur, politikus | known_for = Eerste Kongolese vrou met 'n rybewys (1955) }} '''Victorine Ndjoli Elonga''' (ook Victorine Njoli of Maman Vicky; 12 Maart 1933...'</comment>
      <origin>3362005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2524" sha1="8rqfjqxrpx36tf6a2mkidyk8mri2lwd" xml:space="preserve">{{Inligtingskas Persoon
| naam = Victorine Ndjoli Elonga
| other_names = Maman Vicky, Victorine Njoli
| birth_date = 12 Maart 1933
| birth_place = [[Kinshasa|Léopoldville]], Belgies-Kongo
| death_date = 27 Februarie 2015
| death_place = [[Kinshasa]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]]
| occupation = Entrepreneur, politikus
| known_for = Eerste Kongolese vrou met 'n rybewys (1955)
}}
'''Victorine Ndjoli Elonga''' (ook Victorine Njoli of Maman Vicky; 12 Maart 1933 – 27 Februarie 2015) was 'n entrepreneur en politikus van die [[Demokratiese Republiek die Kongo]].

== Biografie ==
=== Vroeë lewe en opleiding ===
Victorine Ndjoli Elonga is in Léopoldville, die huidige [[Kinshasa]], in Belgies-Kongo gebore. Sy het by die Franciskaanse susters gestudeer en naaldwerk geleer.&lt;ref name=&quot;congovirtuel&quot;&gt;{{Cite web |last=Kazadi |first=Paolo |title=Victorine Ndjoli Elonga |url=https://congovirtuelinfo.com/victorine-ndjoli-elonga/ |website=Congo Virtuel Info |date=2024-04-28 |language=fr |access-date=2026-11-10}}&lt;/ref&gt;

=== Loopbaan ===
Op 25 Januarie 1955 was sy die eerste Kongolese vrou wat 'n rybewys gekry het.&lt;ref name=&quot;congovirtuel&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;shapers&quot;&gt;{{Cite web |last=Ndungidi |first=Patrick |title=Tribute to the women pioneers of DRC independence |url=https://africanshapers.com/en/tribute-to-the-women-pioneers-of-drc-independence/ |website=African Shapers |date=2024-06-30 |language=en |access-date=2026-11-10}}&lt;/ref&gt; Sy het 'n suksesvolle naaldwerkonderneming in Léopoldville gestig.&lt;ref name=&quot;shapers&quot; /&gt; In 1964 was sy een van tien Kongolese vroue wat in [[Egipte]] 'n hongerstaking gehou het sodat die Kongo tot die [[Organisasie vir Afrika-eenheid]] toegelaat sou word.&lt;ref name=&quot;shapers&quot; /&gt; In 1967 is sy as kommissaris van die gebied Tshangu in Kinshasa aangestel. Sy is op 27 Februarie 2015 in Kinshasa oorlede.&lt;ref name=&quot;congovirtuel&quot; /&gt; In 2026 het die Kongolese persagentskap ACP berig dat sy onder die vroulike pioniers van die Kongo genoem is.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=RDC : l'ascension de Judith Suminwa brise les barrières psychologiques du genre (Un magazine) |url=https://acp.cd/genre/rdc-lascension-de-judith-suminwa-brise-les-barrieres-psychologiques-du-genre-un-magazine/ |work=Agence congolaise de presse |date=2026-06-26 |language=fr |access-date=2026-11-10}}&lt;/ref&gt;

== Verwysings ==
{{Verwysings}}

{{Gesagsrekords}}

{{DEFAULTSORT:Ndjoli Elonga, Victorine}}
[[Kategorie:Geboortes in 1933]]
[[Kategorie:Sterftes in 2015]]
[[Kategorie:Kongolese politici (Demokratiese Republiek)]]</text>
      <sha1>8rqfjqxrpx36tf6a2mkidyk8mri2lwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Christo Lottas</title>
    <ns>2</ns>
    <id>579204</id>
    <revision>
      <id>3362013</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'</comment>
      <origin>3362013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern" xml:space="preserve">{{Nuwe gebruikersbladsy}}</text>
      <sha1>jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Alumni van Glendale High School (Glendale, Kalifornië)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>579205</id>
    <revision>
      <id>3362021</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KabouterBot</username>
        <id>89467</id>
      </contributor>
      <comment>Skep nuwe kategorie</comment>
      <origin>3362021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="mxy5rm24nh0z2jxjm6isr50wwug06ij" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}

[[Kategorie:Alumni volgens hoërskool in Los Angeles County]]</text>
      <sha1>mxy5rm24nh0z2jxjm6isr50wwug06ij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoriebespreking:Alumni van Glendale High School (Glendale, Kalifornië)</title>
    <ns>15</ns>
    <id>579206</id>
    <revision>
      <id>3362022</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:09:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KabouterBot</username>
        <id>89467</id>
      </contributor>
      <comment>Voeg [[Sjabloon:Kop van besprekingsbladsy|{{Kop van besprekingsbladsy}}]] en [[Sjabloon:Bladtrekke|{{Bladtrekke}}]] by</comment>
      <origin>3362022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinktelluried</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579207</id>
    <revision>
      <id>3362027</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Chemiekas2 |Ander name=  |CASNo=1315-11-3&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA44412~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2015:54:08~~Zinc%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt; |formule= {{chem|Zn|Te}}&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt; |struktuur= ZnTe-STM.jpg |struktuur2= Zinc(II) telluride sample.jpg |MolereMassa= 192,97 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt; |Voorkoms= donkerrooi vastestof |Kookpunt= |Reuk= reukloos &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt; |Smel...'</comment>
      <origin>3362027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2005" sha1="hjcm71ug0lssu0bgkbk27sgjrhe8fjv" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=1315-11-3&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA44412~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2015:54:08~~Zinc%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{chem|Zn|Te}}&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|struktuur= ZnTe-STM.jpg
|struktuur2= Zinc(II) telluride sample.jpg
|MolereMassa= 192,97 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= donkerrooi vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= reukloos &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 1240 °C&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Digtheid= 6,34 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|pH=
|Strukturbericht= B3
|Selparms= 610,1 pm&lt;ref name=&quot;Malc&quot;&gt;[https://pubs.acs.org/aamick/article/17/3/5462/3631173/First-Principles-Assessment-of-ZnTe-and-CdSe-as Malcolm J. A. Jardine, Derek Dardzinski, Zefeng Cai, Vladimir N. Strocov, Moïra Hocevar, Christopher J. Palmstrøm, Sergey M. Frolov, Noa Marom; First-Principles Assessment of ZnTe and CdSe as Prospective Tunnel Barriers at the InAs/Al Interface. ACS Appl. Mater. Interfaces 22 January 2025; 17 (3): 5462–5474. doi:10.1021/acsami.4c17957]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= F{{bostreep|4}}3m
|Ruimtegroepnommer= 216
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf=
}}

'''Sinktelluried''' is 'n verbinding van [[sink]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand met chemiese formule {{ch2|ZnTe}}

==Struktuur==
Sinktelluried kristalliseer in die kubiese [[sfaleriet]]-struktuur. (β-ZnS of B3 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]) &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt; Atome het 'n tetraëdriese omringing.

==Eienskappe==
Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n direkte bandgaping in die Γ-punt van die Brillouin-sone. Die grootte is 2,26 eV by kamertemperatuur en 2,38 eV by 0K. &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die relatief groot direkte bandgaping, gekombineer met 'n roosterparameter soortgelyk aan dié van InAs, maak dit 'n aantreklike kandidaat vir epitaksiale afsetting as 'n tonnelversperring vir elektrone.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}</text>
      <sha1>hjcm71ug0lssu0bgkbk27sgjrhe8fjv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362034</id>
      <parentid>3362027</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Anorganiese verbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2044" sha1="bwiyse06j5n00kolre11lezv3j1qe2m" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=1315-11-3&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA44412~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2015:54:08~~Zinc%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{chem|Zn|Te}}&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|struktuur= ZnTe-STM.jpg
|struktuur2= Zinc(II) telluride sample.jpg
|MolereMassa= 192,97 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= donkerrooi vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= reukloos &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 1240 °C&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Digtheid= 6,34 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|pH=
|Strukturbericht= B3
|Selparms= 610,1 pm&lt;ref name=&quot;Malc&quot;&gt;[https://pubs.acs.org/aamick/article/17/3/5462/3631173/First-Principles-Assessment-of-ZnTe-and-CdSe-as Malcolm J. A. Jardine, Derek Dardzinski, Zefeng Cai, Vladimir N. Strocov, Moïra Hocevar, Christopher J. Palmstrøm, Sergey M. Frolov, Noa Marom; First-Principles Assessment of ZnTe and CdSe as Prospective Tunnel Barriers at the InAs/Al Interface. ACS Appl. Mater. Interfaces 22 January 2025; 17 (3): 5462–5474. doi:10.1021/acsami.4c17957]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= F{{bostreep|4}}3m
|Ruimtegroepnommer= 216
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf=
}}

'''Sinktelluried''' is 'n verbinding van [[sink]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand met chemiese formule {{ch2|ZnTe}}

==Struktuur==
Sinktelluried kristalliseer in die kubiese [[sfaleriet]]-struktuur. (β-ZnS of B3 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]) &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt; Atome het 'n tetraëdriese omringing.

==Eienskappe==
Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n direkte bandgaping in die Γ-punt van die Brillouin-sone. Die grootte is 2,26 eV by kamertemperatuur en 2,38 eV by 0K. &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die relatief groot direkte bandgaping, gekombineer met 'n roosterparameter soortgelyk aan dié van InAs, maak dit 'n aantreklike kandidaat vir epitaksiale afsetting as 'n tonnelversperring vir elektrone.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>bwiyse06j5n00kolre11lezv3j1qe2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362035</id>
      <parentid>3362034</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Verbindings van sink]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="qwrhqbmy23e5oa8sg6fbu1oosm7pflh" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=1315-11-3&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA44412~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2015:54:08~~Zinc%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{chem|Zn|Te}}&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|struktuur= ZnTe-STM.jpg
|struktuur2= Zinc(II) telluride sample.jpg
|MolereMassa= 192,97 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= donkerrooi vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= reukloos &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 1240 °C&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Digtheid= 6,34 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|pH=
|Strukturbericht= B3
|Selparms= 610,1 pm&lt;ref name=&quot;Malc&quot;&gt;[https://pubs.acs.org/aamick/article/17/3/5462/3631173/First-Principles-Assessment-of-ZnTe-and-CdSe-as Malcolm J. A. Jardine, Derek Dardzinski, Zefeng Cai, Vladimir N. Strocov, Moïra Hocevar, Christopher J. Palmstrøm, Sergey M. Frolov, Noa Marom; First-Principles Assessment of ZnTe and CdSe as Prospective Tunnel Barriers at the InAs/Al Interface. ACS Appl. Mater. Interfaces 22 January 2025; 17 (3): 5462–5474. doi:10.1021/acsami.4c17957]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= F{{bostreep|4}}3m
|Ruimtegroepnommer= 216
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf=
}}

'''Sinktelluried''' is 'n verbinding van [[sink]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand met chemiese formule {{ch2|ZnTe}}

==Struktuur==
Sinktelluried kristalliseer in die kubiese [[sfaleriet]]-struktuur. (β-ZnS of B3 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]) &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt; Atome het 'n tetraëdriese omringing.

==Eienskappe==
Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n direkte bandgaping in die Γ-punt van die Brillouin-sone. Die grootte is 2,26 eV by kamertemperatuur en 2,38 eV by 0K. &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die relatief groot direkte bandgaping, gekombineer met 'n roosterparameter soortgelyk aan dié van InAs, maak dit 'n aantreklike kandidaat vir epitaksiale afsetting as 'n tonnelversperring vir elektrone.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van sink]]</text>
      <sha1>qwrhqbmy23e5oa8sg6fbu1oosm7pflh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362036</id>
      <parentid>3362035</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Verbindings van telluur]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2117" sha1="5sy9i0pmq02uz6j4g5icxf1uf82mqc3" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=1315-11-3&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA44412~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2015:54:08~~Zinc%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{chem|Zn|Te}}&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|struktuur= ZnTe-STM.jpg
|struktuur2= Zinc(II) telluride sample.jpg
|MolereMassa= 192,97 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= donkerrooi vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= reukloos &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Smeltpunt= 1240 °C&lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Digtheid= 6,34 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|pH=
|Strukturbericht= B3
|Selparms= 610,1 pm&lt;ref name=&quot;Malc&quot;&gt;[https://pubs.acs.org/aamick/article/17/3/5462/3631173/First-Principles-Assessment-of-ZnTe-and-CdSe-as Malcolm J. A. Jardine, Derek Dardzinski, Zefeng Cai, Vladimir N. Strocov, Moïra Hocevar, Christopher J. Palmstrøm, Sergey M. Frolov, Noa Marom; First-Principles Assessment of ZnTe and CdSe as Prospective Tunnel Barriers at the InAs/Al Interface. ACS Appl. Mater. Interfaces 22 January 2025; 17 (3): 5462–5474. doi:10.1021/acsami.4c17957]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= F{{bostreep|4}}3m
|Ruimtegroepnommer= 216
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf=
}}

'''Sinktelluried''' is 'n verbinding van [[sink]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand met chemiese formule {{ch2|ZnTe}}

==Struktuur==
Sinktelluried kristalliseer in die kubiese [[sfaleriet]]-struktuur. (β-ZnS of B3 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]) &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt; Atome het 'n tetraëdriese omringing.

==Eienskappe==
Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n direkte bandgaping in die Γ-punt van die Brillouin-sone. Die grootte is 2,26 eV by kamertemperatuur en 2,38 eV by 0K. &lt;ref name=&quot;Malc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die relatief groot direkte bandgaping, gekombineer met 'n roosterparameter soortgelyk aan dié van InAs, maak dit 'n aantreklike kandidaat vir epitaksiale afsetting as 'n tonnelversperring vir elektrone.

==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van sink]]
[[Kategorie:Verbindings van telluur]]</text>
      <sha1>5sy9i0pmq02uz6j4g5icxf1uf82mqc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Sinktelluried</title>
    <ns>1</ns>
    <id>579208</id>
    <revision>
      <id>3362028</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Chemie |beeld nodig =  }}'</comment>
      <origin>3362028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="ewhxxuvm4cs2pdjc9rbnw5x4o7dppp3" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Chemie
|beeld nodig = 
}}</text>
      <sha1>ewhxxuvm4cs2pdjc9rbnw5x4o7dppp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kroeg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579209</id>
    <revision>
      <id>3362037</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy gedeeltelik vertaal uit enwiki</comment>
      <origin>3362037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="hh91bg089wvbtfzmd1egwgfu8erqa5q" xml:space="preserve">[[Lêer:Bar-P1030319.jpg|duimnael|300px|upright= 1.2|'n hotel-kroeg in [[Switserland]].]]
'n '''Kroeg''' is 'n [[kleinhandel]] [[besigheid]] wat [[alkoholiese drankies]] bedien, soos [[bier]], [[wyn]], [[sterk drank]], [[skemerkelkies]] en ander [[drankies]] soos [[mineraalwater]] en [[koeldranke]]. Kroeë verkoop dikwels ook [[peuselhappie]]s, soos [[aartappelskyfies]] of [[Grondboontjie|grondboontjies]], om op die perseel te eet.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Meyer |first=Arthur |url=https://www.google.com/books/edition/How_to_Open_and_Operate_a_Restaurant/EdUPAQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=table+countertop+bar+inches&amp;pg=PA98&amp;printsec=frontcover |title=How to Open and Operate a Restaurant |last2=van Vann |first2=Mick |publisher=Simon and Schuster |year=2013 |isbn=978-0-7627-8189-8 |pages=96-8 |language=en}}&lt;/ref&gt; Some types of bars, such as pubs, may also serve food from a [[restaurant]] menu.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}</text>
      <sha1>hh91bg089wvbtfzmd1egwgfu8erqa5q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362038</id>
      <parentid>3362037</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="mej7zqizceyl9bpkcmdq20q47a6xx1r" xml:space="preserve">[[Lêer:Bar-P1030319.jpg|duimnael|300px|upright= 1.2|'n hotel-kroeg in [[Switserland]].]]
'n '''Kroeg''' is 'n [[kleinhandel]] [[besigheid]] wat [[alkoholiese drankies]] bedien, soos [[bier]], [[wyn]], [[sterk drank]], [[skemerkelkie]]s en ander [[drankies]] soos [[mineraalwater]] en [[koeldranke]]. Kroeë verkoop dikwels ook [[peuselhappie]]s, soos [[aartappelskyfies]] of [[Grondboontjie|grondboontjies]], om op die perseel te eet.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Meyer |first=Arthur |url=https://www.google.com/books/edition/How_to_Open_and_Operate_a_Restaurant/EdUPAQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=table+countertop+bar+inches&amp;pg=PA98&amp;printsec=frontcover |title=How to Open and Operate a Restaurant |last2=van Vann |first2=Mick |publisher=Simon and Schuster |year=2013 |isbn=978-0-7627-8189-8 |pages=96-8 |language=en}}&lt;/ref&gt; Some types of bars, such as pubs, may also serve food from a [[restaurant]] menu.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}</text>
      <sha1>mej7zqizceyl9bpkcmdq20q47a6xx1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362039</id>
      <parentid>3362038</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="o17n2ysl7qoqoyd5zw5k6jvk6woinuq" xml:space="preserve">[[Lêer:Bar-P1030319.jpg|duimnael|300px|upright= 1.2|'n hotel-kroeg in [[Switserland]].]]
'n '''Kroeg''' is 'n [[kleinhandel]] [[besigheid]] wat [[alkoholiese drankies]] bedien, soos [[bier]], [[wyn]], [[sterk drank]], [[skemerkelkie]]s en ander [[drankies]] soos [[mineraalwater]] en [[koeldrank]]e. Kroeë verkoop dikwels ook [[peuselhappie]]s, soos [[aartappelskyfies]] of [[Grondboontjie|grondboontjies]], om op die perseel te eet.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Meyer |first=Arthur |url=https://www.google.com/books/edition/How_to_Open_and_Operate_a_Restaurant/EdUPAQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=table+countertop+bar+inches&amp;pg=PA98&amp;printsec=frontcover |title=How to Open and Operate a Restaurant |last2=van Vann |first2=Mick |publisher=Simon and Schuster |year=2013 |isbn=978-0-7627-8189-8 |pages=96-8 |language=en}}&lt;/ref&gt; Some types of bars, such as pubs, may also serve food from a [[restaurant]] menu.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}</text>
      <sha1>o17n2ysl7qoqoyd5zw5k6jvk6woinuq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362040</id>
      <parentid>3362039</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T17:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="19ysuwabykvwswoxkmq0vqqogn70u2w" xml:space="preserve">[[Lêer:Bar-P1030319.jpg|duimnael|300px|upright= 1.2|'n hotel-kroeg in [[Switserland]].]]
'n '''Kroeg''' is 'n [[kleinhandel]] [[besigheid]] wat [[alkoholiese drankies]] bedien, soos [[bier]], [[wyn]], [[sterk drank]], [[skemerkelkie]]s en ander [[drank]]ies soos [[mineraalwater]] en [[koeldrank]]e. Kroeë verkoop dikwels ook [[peuselhappie]]s, soos [[aartappelskyfies]] of [[Grondboontjie|grondboontjies]], om op die perseel te eet.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Meyer |first=Arthur |url=https://www.google.com/books/edition/How_to_Open_and_Operate_a_Restaurant/EdUPAQAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=table+countertop+bar+inches&amp;pg=PA98&amp;printsec=frontcover |title=How to Open and Operate a Restaurant |last2=van Vann |first2=Mick |publisher=Simon and Schuster |year=2013 |isbn=978-0-7627-8189-8 |pages=96-8 |language=en}}&lt;/ref&gt; Some types of bars, such as pubs, may also serve food from a [[restaurant]] menu.

== Verwysings ==
{{verwysings}}

{{Saadjie}}
{{Normdata}}</text>
      <sha1>19ysuwabykvwswoxkmq0vqqogn70u2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategorie:Verbindings van telluur</title>
    <ns>14</ns>
    <id>579210</id>
    <revision>
      <id>3362048</id>
      <timestamp>2026-11-10T17:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{Commonscat|Tellurium compounds|Verbindings van telluur}}  Hierdie kategorie bevat artikels oor chemiese stowwe wat die element '''[[telluur]]''' bevat.  [[Kategorie:Chemiese stowwe|Telluur]] [[Kategorie:Telluur]]'</comment>
      <origin>3362048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="232" sha1="8tbjm30oxooy74721nob0cc7lbcipe1" xml:space="preserve">{{Broodkrummels}}
{{Commonscat|Tellurium compounds|Verbindings van telluur}}

Hierdie kategorie bevat artikels oor chemiese stowwe wat die element '''[[telluur]]''' bevat.

[[Kategorie:Chemiese stowwe|Telluur]]
[[Kategorie:Telluur]]</text>
      <sha1>8tbjm30oxooy74721nob0cc7lbcipe1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Lapin kuski</title>
    <ns>2</ns>
    <id>579211</id>
    <revision>
      <id>3362054</id>
      <timestamp>2026-11-10T18:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rooiratel</username>
        <id>90342</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'</comment>
      <origin>3362054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern" xml:space="preserve">{{Nuwe gebruikersbladsy}}</text>
      <sha1>jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger- elektriese voertuig, valskleur-KI-herskepping.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>579212</id>
    <revision>
      <id>3362068</id>
      <timestamp>2026-11-10T18:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek saam met 'n dame, vermoedelik sy gade. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. : Let wel: Sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Library of Congress verskyn nie, is uit 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] afkomstig.}}&lt;br&gt;
{...</comment>
      <origin>3362068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2103" sha1="mqovxsf0bunybbgmix6nmvngg6qcgrv" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek saam met 'n dame, vermoedelik sy gade. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. : Let wel: Sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Library of Congress verskyn nie, is uit 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] afkomstig.}}&lt;br&gt;
{{en|1=Senator [[:en:George P. Wetmore|George P. Wetmore]] of Rhode Island in a [[:en:Krieger Company of Electric Vehicles|Krieger]] &quot;Landaulette&quot; automobile, circa 1906. Senator Wetmore is in the back seat with a woman, presumably his wife. A driver (coachman) and an assistant (footman) are seated in the driving box at the front of the vehicle.  : Note: Some information about the image not in Library of Congress description via discussion at [http://www.shorpy.com/node/5734].}}&lt;br&gt;
{{fr|1=Le sénateur du Rhode Island George P. Wetmore, photographié vers 1906 à bord d'une voiture automobile par la ''Société des Voitures Électriques Système Krieger'' modèle ''Landaulet''. Le sénateur est accompagné de (probablement) sa femme, un chauffeur et un homme de pied.}}
|bron=Afdeling vir Prente en Foto's van die Amerikaanse Kongresbiblioteek, geliaseer onder die digitale ID hec.16598, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Senator_George_P._Wetmore_of_Rhode_Island_in_a_Krieger_electric_automobile.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1906
|daarsteller= Adam Cuerden, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur= Harris &amp; Ewing, Inc.; herstel deur Adam Cuerden
|ander_weergawes= [[Lêer:Senator George P. Wetmore of Rhode Island in a Krieger electric automobile.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Vervoer]]
[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:1906]]


== Lisensiëring ==
{{PD-USGov}}</text>
      <sha1>mqovxsf0bunybbgmix6nmvngg6qcgrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362085</id>
      <parentid>3362068</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:44:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opsomming */ beskr</comment>
      <origin>3362085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="9uywvqgz7ui2xv9h9owmeszmc7ewk68" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek saam met 'n dame, vermoedelik sy gade. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. 
:Let wel: Dié valskleur-beeld is met behulp van kunsmatige intelligensie uit die bronfoto berei, en sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Library of Congress verskyn nie, is aan 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] ontleen.}}&lt;br&gt;
{{en|1=Senator [[:en:George P. Wetmore|George P. Wetmore]] of Rhode Island in a [[:en:Krieger Company of Electric Vehicles|Krieger]] &quot;Landaulette&quot; automobile, circa 1906. Senator Wetmore is in the back seat with a woman, presumably his wife. A driver (coachman) and an assistant (footman) are seated in the driving box at the front of the vehicle.  
:Note: This false-color image was created from the source photo using artificial intelligence, and some information about the image not in Library of Congress description via discussion at [http://www.shorpy.com/node/5734].}}&lt;br&gt;
{{fr|1=Le sénateur du Rhode Island George P. Wetmore, photographié vers 1906 à bord d'une voiture automobile par la ''Société des Voitures Électriques Système Krieger'' modèle ''Landaulet''. Le sénateur est accompagné de (probablement) sa femme, un chauffeur et un homme de pied. 
:Remarque : Cette image en fausses couleurs a été créée à l'aide de l'intelligence artificielle à partir de la photo source.}}
|bron=Afdeling vir Prente en Foto's van die Amerikaanse Kongresbiblioteek, geliaseer onder die digitale ID hec.16598, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Senator_George_P._Wetmore_of_Rhode_Island_in_a_Krieger_electric_automobile.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1906
|daarsteller= Adam Cuerden, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur= Harris &amp; Ewing, Inc.; herstel deur Adam Cuerden
|ander_weergawes= [[Lêer:Senator George P. Wetmore of Rhode Island in a Krieger electric automobile.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Vervoer]]
[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:1906]]

== Lisensiëring ==
{{PD-USGov}}</text>
      <sha1>9uywvqgz7ui2xv9h9owmeszmc7ewk68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362196</id>
      <parentid>3362085</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T07:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2413" sha1="3ip386bdd2bw77muvqih003x682uqrj" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George P. Wetmore van Rhode Island in 'n Krieger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek saam met 'n dame, vermoedelik sy gade. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. 
:Let wel: Dié valskleur-beeld is met behulp van kunsmatige intelligensie uit die bronfoto berei, en sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Kongresbiblioteek verskyn nie, is aan 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] ontleen.}}&lt;br&gt;
{{en|1=Senator [[:en:George P. Wetmore|George P. Wetmore]] of Rhode Island in a [[:en:Krieger Company of Electric Vehicles|Krieger]] &quot;Landaulette&quot; automobile, circa 1906. Senator Wetmore is in the back seat with a woman, presumably his wife. A driver (coachman) and an assistant (footman) are seated in the driving box at the front of the vehicle.  
:Note: This false-color image was created from the source photo using artificial intelligence, and some information about the image not in Library of Congress description via discussion at [http://www.shorpy.com/node/5734].}}&lt;br&gt;
{{fr|1=Le sénateur du Rhode Island George P. Wetmore, photographié vers 1906 à bord d'une voiture automobile par la ''Société des Voitures Électriques Système Krieger'' modèle ''Landaulet''. Le sénateur est accompagné de (probablement) sa femme, un chauffeur et un homme de pied. 
:Remarque : Cette image en fausses couleurs a été créée à l'aide de l'intelligence artificielle à partir de la photo source.}}
|bron=Afdeling vir Prente en Foto's van die Amerikaanse Kongresbiblioteek, geliaseer onder die digitale ID hec.16598, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Senator_George_P._Wetmore_of_Rhode_Island_in_a_Krieger_electric_automobile.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1906
|daarsteller= Adam Cuerden, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur= Harris &amp; Ewing, Inc.; herstel deur Adam Cuerden
|ander_weergawes= [[Lêer:Senator George P. Wetmore of Rhode Island in a Krieger electric automobile.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Vervoer]]
[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:1906]]

== Lisensiëring ==
{{PD-USGov}}</text>
      <sha1>3ip386bdd2bw77muvqih003x682uqrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362212</id>
      <parentid>3362196</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>beskr</comment>
      <origin>3362212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3155" sha1="pth5tr24k00cds2fcaparajnft64b5s" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George Peabody Wetmore van Rhode Island in 'n Kriéger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek saam met 'n dame, vermoedelik sy gade. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. Louis Antoine Kriéger het die ''Société des Voitures Électriques Système Kriéger'' in Parys gestig. Dit het van 1898 tot 1909 elektriese en hibriede voertuie in Frankryk vervaardig. Hul produksiereeks het stadsmotors, koepees en ''landaulets'' ingesluit, waaronder die ''Brougham'', ''Landaulet'' en tweesitplek-''Electrolette''. Kriéger-motors was met onafhanklike voorwiel-motors toegerus, benewens regeneratiewe remstelsels vir batteryherlaaiing, en vroeë petrol-elektriese hibriedstelsels wat omstreeks 1903 bekendgestel is. Dosyne voertuie is jaarliks vervaardig (43 eenhede in 1901, en 65 in 1902) en hul voertuie is buitelands onder lisensie gebou, onder meer deur ''Electromobile'' in Engeland en ''Namag'' in Duitsland.
:Let wel: Dié valskleur-beeld is met behulp van kunsmatige intelligensie uit die bronfoto berei, en sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Kongresbiblioteek verskyn nie, is aan 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] ontleen.}}&lt;br&gt;
{{en|1=Senator [[:en:George P. Wetmore|George P. Wetmore]] of Rhode Island in a [[:en:Krieger Company of Electric Vehicles|Krieger]] &quot;Landaulette&quot; automobile, circa 1906. Senator Wetmore is in the back seat with a woman, presumably his wife. A driver (coachman) and an assistant (footman) are seated in the driving box at the front of the vehicle.  
:Note: This false-color image was created from the source photo using artificial intelligence, and some information about the image not in Library of Congress description via discussion at [http://www.shorpy.com/node/5734].}}&lt;br&gt;
{{fr|1=Le sénateur du Rhode Island George P. Wetmore, photographié vers 1906 à bord d'une voiture automobile par la ''Société des Voitures Électriques Système Krieger'' modèle ''Landaulet''. Le sénateur est accompagné de (probablement) sa femme, un chauffeur et un homme de pied. 
:Remarque : Cette image en fausses couleurs a été créée à l'aide de l'intelligence artificielle à partir de la photo source.}}
|bron=Afdeling vir Prente en Foto's van die Amerikaanse Kongresbiblioteek, geliaseer onder die digitale ID hec.16598, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Senator_George_P._Wetmore_of_Rhode_Island_in_a_Krieger_electric_automobile.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1906
|daarsteller= Adam Cuerden, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur= Harris &amp; Ewing, Inc.; herstel deur Adam Cuerden
|ander_weergawes= [[Lêer:Senator George P. Wetmore of Rhode Island in a Krieger electric automobile.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Vervoer]]
[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:1906]]

== Lisensiëring ==
{{PD-USGov}}</text>
      <sha1>pth5tr24k00cds2fcaparajnft64b5s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362217</id>
      <parentid>3362212</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3362217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3154" sha1="i9w80mykxq8y4kty255oy3aqiqn49il" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George Peabody Wetmore van Rhode Island in 'n Kriéger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek saam met 'n dame, vermoedelik sy gade. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. Louis Antoine Kriéger het die ''Société des Voitures Électriques Système Kriéger'' in Parys gestig. Dit het van 1898 tot 1909 elektriese en hibriede voertuie in Frankryk vervaardig. Hul produksiereeks het dorpskarre, koepees en ''landaulets'' ingesluit, waaronder die ''Brougham'', ''Landaulet'' en tweesitplek-''Electrolette''. Kriéger-motors was met onafhanklike voorwiel-motors toegerus, benewens regeneratiewe remstelsels vir batteryherlaaiing, en vroeë petrol-elektriese hibriedstelsels wat omstreeks 1903 bekendgestel is. Dosyne voertuie is jaarliks vervaardig (43 eenhede in 1901, en 65 in 1902) en hul voertuie is buitelands onder lisensie gebou, onder meer deur ''Electromobile'' in Engeland en ''Namag'' in Duitsland.
:Let wel: Dié valskleur-beeld is met behulp van kunsmatige intelligensie uit die bronfoto berei, en sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Kongresbiblioteek verskyn nie, is aan 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] ontleen.}}&lt;br&gt;
{{en|1=Senator [[:en:George P. Wetmore|George P. Wetmore]] of Rhode Island in a [[:en:Krieger Company of Electric Vehicles|Krieger]] &quot;Landaulette&quot; automobile, circa 1906. Senator Wetmore is in the back seat with a woman, presumably his wife. A driver (coachman) and an assistant (footman) are seated in the driving box at the front of the vehicle.  
:Note: This false-color image was created from the source photo using artificial intelligence, and some information about the image not in Library of Congress description via discussion at [http://www.shorpy.com/node/5734].}}&lt;br&gt;
{{fr|1=Le sénateur du Rhode Island George P. Wetmore, photographié vers 1906 à bord d'une voiture automobile par la ''Société des Voitures Électriques Système Krieger'' modèle ''Landaulet''. Le sénateur est accompagné de (probablement) sa femme, un chauffeur et un homme de pied. 
:Remarque : Cette image en fausses couleurs a été créée à l'aide de l'intelligence artificielle à partir de la photo source.}}
|bron=Afdeling vir Prente en Foto's van die Amerikaanse Kongresbiblioteek, geliaseer onder die digitale ID hec.16598, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Senator_George_P._Wetmore_of_Rhode_Island_in_a_Krieger_electric_automobile.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1906
|daarsteller= Adam Cuerden, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur= Harris &amp; Ewing, Inc.; herstel deur Adam Cuerden
|ander_weergawes= [[Lêer:Senator George P. Wetmore of Rhode Island in a Krieger electric automobile.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Vervoer]]
[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:1906]]

== Lisensiëring ==
{{PD-USGov}}</text>
      <sha1>i9w80mykxq8y4kty255oy3aqiqn49il</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362231</id>
      <parentid>3362217</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JMK</username>
        <id>649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Opsomming */ beskr</comment>
      <origin>3362231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3464" sha1="cmriefdj8za1140w0fy5sd6bprtft7m" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing=
{{af|1=Senator George Peabody Wetmore van Rhode Island in 'n Kriéger-&quot;Landaulette&quot;-voertuig, omstreeks 1906. Senator Wetmore sit op die agtersitplek langs 'n dame, vermoedelik sy gade Edith Malvina Keteltas, dogter van Eugene Keteltas, ’n Yale-alumnus en prominente New Yorkse eiendomseienaar. 'n Bestuurder (koetsier) en 'n assistent (lakei) sit op die bok aan die voorkant van die voertuig. Die egpaar het hul vryetyd deels in New York-stad en origens by hul beroemde landgoed, ''Château-sur-Mer'', geleë te Newport, Rhode Island, spandeer.&lt;br&gt;
Louis Antoine Kriéger het die ''Société des Voitures Électriques Système Kriéger'' (Kriéger-stelsel Elektriese Motormaatskappy) in Parys gestig. Van 1898 tot 1909 het dit elektriese en hibriede voertuie in Frankryk vervaardig. Hul produksiereeks het dorpskarre, koepees en ''landaulets'' ingesluit, waaronder die ''Brougham'', ''Landaulet'' en tweesitplek-''Electrolette''. Kriéger-motors was met onafhanklike voorwiel-motors toegerus, benewens regeneratiewe remstelsels vir batteryherlaaiing, en vroeë petrol-elektriese hibriedstelsels wat omstreeks 1903 bekendgestel is. Dosyne voertuie is jaarliks vervaardig (43 eenhede in 1901, en 65 in 1902) en hul voertuie is buitelands onder lisensie gebou, onder meer deur ''Electromobile'' in Engeland en ''Namag'' in Duitsland.
:Let wel: Dié valskleur-beeld is met behulp van kunsmatige intelligensie uit die bronfoto berei, en sekere inligting oor die beeld wat nie in die beskrywing van die Kongresbiblioteek verskyn nie, is aan 'n bespreking by [http://www.shorpy.com/node/5734] ontleen.}}&lt;br&gt;
{{en|1=Senator [[:en:George P. Wetmore|George P. Wetmore]] of Rhode Island in a [[:en:Krieger Company of Electric Vehicles|Krieger]] &quot;Landaulette&quot; automobile, circa 1906. Senator Wetmore is in the back seat with a woman, presumably his wife. A driver (coachman) and an assistant (footman) are seated in the driving box at the front of the vehicle.  
:Note: This false-color image was created from the source photo using artificial intelligence, and some information about the image not in Library of Congress description via discussion at [http://www.shorpy.com/node/5734].}}&lt;br&gt;
{{fr|1=Le sénateur du Rhode Island George P. Wetmore, photographié vers 1906 à bord d'une voiture automobile par la ''Société des Voitures Électriques Système Krieger'' modèle ''Landaulet''. Le sénateur est accompagné de (probablement) sa femme, un chauffeur et un homme de pied. 
:Remarque : Cette image en fausses couleurs a été créée à l'aide de l'intelligence artificielle à partir de la photo source.}}
|bron=Afdeling vir Prente en Foto's van die Amerikaanse Kongresbiblioteek, geliaseer onder die digitale ID hec.16598, met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Senator_George_P._Wetmore_of_Rhode_Island_in_a_Krieger_electric_automobile.jpg foto] as bron
|datum=Omstreeks 1906
|daarsteller= Adam Cuerden, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT
|outeur= Harris &amp; Ewing, Inc.; herstel deur Adam Cuerden
|ander_weergawes= [[Lêer:Senator George P. Wetmore of Rhode Island in a Krieger electric automobile.jpg|85px|oorspronklike]]
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
[[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]]
[[Kategorie:Vervoer]]
[[Kategorie:Voertuie]]
[[Kategorie:1906]]

== Lisensiëring ==
{{PD-USGov}}</text>
      <sha1>cmriefdj8za1140w0fy5sd6bprtft7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natriumtelluried</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579213</id>
    <revision>
      <id>3362073</id>
      <timestamp>2026-11-10T19:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Chemiekas2 |Ander name=  |CASNo=12034-41-2&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA41777~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2014:20:54~~Sodium%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt; |formule= {{ch2|Na2Te}} |struktuur= Na2Te.png |struktuur2=  |MolereMassa= 173,58 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt; |Voorkoms= wit vastestof |Kookpunt= |Reuk=  |Smeltpunt= 953 °C&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; |Digtheid= 2,90 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;Dit&quot;...'</comment>
      <origin>3362073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3708" sha1="mvgdgxbax1u79p2wvhgjex7qzizje2o" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=12034-41-2&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA41777~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2014:20:54~~Sodium%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{ch2|Na2Te}}
|struktuur= Na2Te.png
|struktuur2= 
|MolereMassa= 173,58 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= wit vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= 
|Smeltpunt= 953 °C&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Digtheid= 2,90 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar in water; onoplosaar in THF &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|pH=
|pKa= 10,8 ({{ch2|HTe-}} ↔ {{ch2|H+}} + Te{{sup|2-}} )&lt;ref name=&quot;Dit&quot;&gt;[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/047084289X.rs103 Dittmer, D.C. (2001). Sodium Telluride. In Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis, (Ed.). doi:10.1002/047084289X.rs103]&lt;/ref&gt;
|Strukturbericht= C1
|Selparms= 731 pm&lt;ref name=&quot;webqc&quot;&gt;[https://www.webqc.org/compound-Sodium+telluride-Na2Te.html Webqc]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m
|Ruimtegroepnommer= 225
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf= -335 [kJ/mol] &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Uitsetting= 4,2 10{{sup|-5}} K{{sup|-1}} &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Warmtekapaisteit= 85,6 + 0,025T [J/molK]&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
}}

'''Natriumtelluried''' is 'n verbinding van [[natrium]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand. Dit het die chemiese formule {{ch2|Na2Te}}.

==Sintese==
Dit word gewoonlik deur reduksie van [[telluur]] met 'n reduksiemiddel soos [[natriumboorhidried]] of [[hidrasien]]berei.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; 'n Ander reduksie behels natrium in vloeibare [[ammoniak]] en telluur.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Struktuur==
Natriumtelluried kistalliseer in die kubiese antifluorietstruktuur (C1 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Die telluuratome is deur 'n kubus van 8 natriumatome omring. Die natriumione deur 'n tetraëder van telluurione. Die Na-Te-afstand is 316 pm.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Eienskappe==
Natriumtelluried is 'n wit, kristallyne, higroskopiese vastestof wat by blootstelling aan lug ontbind in elementêre tellurium. &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; Dit is 'n [[halfgeleier]] met bandgaping van 2,2 eV.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

Spore suurstof vorm onmiddellik pienk tot pers oplossings van politelluried-anione, wat nie noodwendig skadelik is vir daaropvolgende gebruik nie. Dit is noodsaaklik om in 'n inerte atmosfeer te werk, en dit word aanbeveel om oplosmiddels te ontgas. Vermy sterk sure, aangesien dit [[waterstoftelluried]] vorm – 'n skadelike stof met 'n uiters onaangename reuk.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;

Hidrolise vind onmiddellik plaas volgens die ewewig: 
:&lt;math&gt;Na_2Te + H_2O \leftrightarrows NaHTe + NaOH&lt;/math&gt; 

met 'n ewewigskonstante K{{sub|eq}} = 10{{sup|15}} wat die hidroliseprodukte bevoordeel. Die verbinding tree op as 'n kragtige nukleofiel in organiese reaksies, met nukleofilisiteitsparameters (N) wat 18 oorskry vir telluried-anione. Reduksiepotensiale dui op E°(Te/Te²⁻) = -1,14 V teenoor die standaardwaterstofelektrode, wat 'n sterk reduserende vermoë bevestig.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die verbinding dien as 'n voorloper vir ander telluriumverbindings, veral organotelluriede wat as [[katalisator]]s en tussenprodukte gebruik word. Toepassings in die halfgeleierbedryf sluit die dotering van [[kadmiumtelluried]] en kwik-kadmiumtelluried in. Dis materiale wat in infrarooi-detektors gebruik word. In die [[glas]]vervaardigingsbedryf word natriumtelluried in klein hoeveelhede as 'n kleurmiddel gebruik, wat blou-grys glasskakerings tot gevolg het. Metallurgiese toepassings sluit die tellurisering van metaaloppervlakke in, wat korrosiebestandheid en verbeterde slytasie-eienskappe verleen.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}</text>
      <sha1>mvgdgxbax1u79p2wvhgjex7qzizje2o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362074</id>
      <parentid>3362073</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Anorganiese verbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="mbdeo5bc57lshbpdri0f51bdhiovljj" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=12034-41-2&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA41777~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2014:20:54~~Sodium%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{ch2|Na2Te}}
|struktuur= Na2Te.png
|struktuur2= 
|MolereMassa= 173,58 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= wit vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= 
|Smeltpunt= 953 °C&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Digtheid= 2,90 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar in water; onoplosaar in THF &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|pH=
|pKa= 10,8 ({{ch2|HTe-}} ↔ {{ch2|H+}} + Te{{sup|2-}} )&lt;ref name=&quot;Dit&quot;&gt;[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/047084289X.rs103 Dittmer, D.C. (2001). Sodium Telluride. In Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis, (Ed.). doi:10.1002/047084289X.rs103]&lt;/ref&gt;
|Strukturbericht= C1
|Selparms= 731 pm&lt;ref name=&quot;webqc&quot;&gt;[https://www.webqc.org/compound-Sodium+telluride-Na2Te.html Webqc]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m
|Ruimtegroepnommer= 225
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf= -335 [kJ/mol] &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Uitsetting= 4,2 10{{sup|-5}} K{{sup|-1}} &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Warmtekapaisteit= 85,6 + 0,025T [J/molK]&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
}}

'''Natriumtelluried''' is 'n verbinding van [[natrium]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand. Dit het die chemiese formule {{ch2|Na2Te}}.

==Sintese==
Dit word gewoonlik deur reduksie van [[telluur]] met 'n reduksiemiddel soos [[natriumboorhidried]] of [[hidrasien]]berei.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; 'n Ander reduksie behels natrium in vloeibare [[ammoniak]] en telluur.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Struktuur==
Natriumtelluried kistalliseer in die kubiese antifluorietstruktuur (C1 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Die telluuratome is deur 'n kubus van 8 natriumatome omring. Die natriumione deur 'n tetraëder van telluurione. Die Na-Te-afstand is 316 pm.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Eienskappe==
Natriumtelluried is 'n wit, kristallyne, higroskopiese vastestof wat by blootstelling aan lug ontbind in elementêre tellurium. &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; Dit is 'n [[halfgeleier]] met bandgaping van 2,2 eV.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

Spore suurstof vorm onmiddellik pienk tot pers oplossings van politelluried-anione, wat nie noodwendig skadelik is vir daaropvolgende gebruik nie. Dit is noodsaaklik om in 'n inerte atmosfeer te werk, en dit word aanbeveel om oplosmiddels te ontgas. Vermy sterk sure, aangesien dit [[waterstoftelluried]] vorm – 'n skadelike stof met 'n uiters onaangename reuk.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;

Hidrolise vind onmiddellik plaas volgens die ewewig: 
:&lt;math&gt;Na_2Te + H_2O \leftrightarrows NaHTe + NaOH&lt;/math&gt; 

met 'n ewewigskonstante K{{sub|eq}} = 10{{sup|15}} wat die hidroliseprodukte bevoordeel. Die verbinding tree op as 'n kragtige nukleofiel in organiese reaksies, met nukleofilisiteitsparameters (N) wat 18 oorskry vir telluried-anione. Reduksiepotensiale dui op E°(Te/Te²⁻) = -1,14 V teenoor die standaardwaterstofelektrode, wat 'n sterk reduserende vermoë bevestig.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die verbinding dien as 'n voorloper vir ander telluriumverbindings, veral organotelluriede wat as [[katalisator]]s en tussenprodukte gebruik word. Toepassings in die halfgeleierbedryf sluit die dotering van [[kadmiumtelluried]] en kwik-kadmiumtelluried in. Dis materiale wat in infrarooi-detektors gebruik word. In die [[glas]]vervaardigingsbedryf word natriumtelluried in klein hoeveelhede as 'n kleurmiddel gebruik, wat blou-grys glasskakerings tot gevolg het. Metallurgiese toepassings sluit die tellurisering van metaaloppervlakke in, wat korrosiebestandheid en verbeterde slytasie-eienskappe verleen.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]</text>
      <sha1>mbdeo5bc57lshbpdri0f51bdhiovljj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362075</id>
      <parentid>3362074</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Verbindings van natrium]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3785" sha1="ba6k288v5jgz3iv2dyv24jvmk3nuf9h" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=12034-41-2&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA41777~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2014:20:54~~Sodium%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{ch2|Na2Te}}
|struktuur= Na2Te.png
|struktuur2= 
|MolereMassa= 173,58 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= wit vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= 
|Smeltpunt= 953 °C&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Digtheid= 2,90 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar in water; onoplosaar in THF &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|pH=
|pKa= 10,8 ({{ch2|HTe-}} ↔ {{ch2|H+}} + Te{{sup|2-}} )&lt;ref name=&quot;Dit&quot;&gt;[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/047084289X.rs103 Dittmer, D.C. (2001). Sodium Telluride. In Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis, (Ed.). doi:10.1002/047084289X.rs103]&lt;/ref&gt;
|Strukturbericht= C1
|Selparms= 731 pm&lt;ref name=&quot;webqc&quot;&gt;[https://www.webqc.org/compound-Sodium+telluride-Na2Te.html Webqc]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m
|Ruimtegroepnommer= 225
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf= -335 [kJ/mol] &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Uitsetting= 4,2 10{{sup|-5}} K{{sup|-1}} &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Warmtekapaisteit= 85,6 + 0,025T [J/molK]&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
}}

'''Natriumtelluried''' is 'n verbinding van [[natrium]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand. Dit het die chemiese formule {{ch2|Na2Te}}.

==Sintese==
Dit word gewoonlik deur reduksie van [[telluur]] met 'n reduksiemiddel soos [[natriumboorhidried]] of [[hidrasien]]berei.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; 'n Ander reduksie behels natrium in vloeibare [[ammoniak]] en telluur.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Struktuur==
Natriumtelluried kistalliseer in die kubiese antifluorietstruktuur (C1 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Die telluuratome is deur 'n kubus van 8 natriumatome omring. Die natriumione deur 'n tetraëder van telluurione. Die Na-Te-afstand is 316 pm.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Eienskappe==
Natriumtelluried is 'n wit, kristallyne, higroskopiese vastestof wat by blootstelling aan lug ontbind in elementêre tellurium. &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; Dit is 'n [[halfgeleier]] met bandgaping van 2,2 eV.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

Spore suurstof vorm onmiddellik pienk tot pers oplossings van politelluried-anione, wat nie noodwendig skadelik is vir daaropvolgende gebruik nie. Dit is noodsaaklik om in 'n inerte atmosfeer te werk, en dit word aanbeveel om oplosmiddels te ontgas. Vermy sterk sure, aangesien dit [[waterstoftelluried]] vorm – 'n skadelike stof met 'n uiters onaangename reuk.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;

Hidrolise vind onmiddellik plaas volgens die ewewig: 
:&lt;math&gt;Na_2Te + H_2O \leftrightarrows NaHTe + NaOH&lt;/math&gt; 

met 'n ewewigskonstante K{{sub|eq}} = 10{{sup|15}} wat die hidroliseprodukte bevoordeel. Die verbinding tree op as 'n kragtige nukleofiel in organiese reaksies, met nukleofilisiteitsparameters (N) wat 18 oorskry vir telluried-anione. Reduksiepotensiale dui op E°(Te/Te²⁻) = -1,14 V teenoor die standaardwaterstofelektrode, wat 'n sterk reduserende vermoë bevestig.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die verbinding dien as 'n voorloper vir ander telluriumverbindings, veral organotelluriede wat as [[katalisator]]s en tussenprodukte gebruik word. Toepassings in die halfgeleierbedryf sluit die dotering van [[kadmiumtelluried]] en kwik-kadmiumtelluried in. Dis materiale wat in infrarooi-detektors gebruik word. In die [[glas]]vervaardigingsbedryf word natriumtelluried in klein hoeveelhede as 'n kleurmiddel gebruik, wat blou-grys glasskakerings tot gevolg het. Metallurgiese toepassings sluit die tellurisering van metaaloppervlakke in, wat korrosiebestandheid en verbeterde slytasie-eienskappe verleen.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van natrium]]</text>
      <sha1>ba6k288v5jgz3iv2dyv24jvmk3nuf9h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>3362076</id>
      <parentid>3362075</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T19:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:Kategorie:Verbindings van telluur]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])</comment>
      <origin>3362076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="kj5ndk2925tiz3p8c51lprshb5vqpsn" xml:space="preserve">{{Chemiekas2
|Ander name= 
|CASNo=12034-41-2&lt;ref name=&quot;TF&quot;&gt;[https://documents.thermofisher.com/DirectWebViewer/private/document.aspx?prd=ALFAA41777~~PDF~~MTR~~CLP1~~EN~~2024-02-15%2014:20:54~~Sodium%20telluride~~ ThermoFisher SDS]&lt;/ref&gt;
|formule= {{ch2|Na2Te}}
|struktuur= Na2Te.png
|struktuur2= 
|MolereMassa= 173,58 [g/mol] &lt;ref name=&quot;TF&quot;/&gt;
|Voorkoms= wit vastestof
|Kookpunt=
|Reuk= 
|Smeltpunt= 953 °C&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Digtheid= 2,90 [g/cm{{sup|3}} &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|Oplosbaarheid= onoplosbaar in water; onoplosaar in THF &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;
|pH=
|pKa= 10,8 ({{ch2|HTe-}} ↔ {{ch2|H+}} + Te{{sup|2-}} )&lt;ref name=&quot;Dit&quot;&gt;[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/047084289X.rs103 Dittmer, D.C. (2001). Sodium Telluride. In Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis, (Ed.). doi:10.1002/047084289X.rs103]&lt;/ref&gt;
|Strukturbericht= C1
|Selparms= 731 pm&lt;ref name=&quot;webqc&quot;&gt;[https://www.webqc.org/compound-Sodium+telluride-Na2Te.html Webqc]&lt;/ref&gt;
|Ruimtegroep= Fm{{bostreep|3}}m
|Ruimtegroepnommer= 225
|Flitspunt=
|LD50=
|LC50 = 
|Ksp=
|Warmtekapasiteit= 
|DeltaHf= -335 [kJ/mol] &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Uitsetting= 4,2 10{{sup|-5}} K{{sup|-1}} &lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
|Warmtekapaisteit= 85,6 + 0,025T [J/molK]&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
}}

'''Natriumtelluried''' is 'n verbinding van [[natrium]] met [[telluur]] in sy -2 oksidasietoestand. Dit het die chemiese formule {{ch2|Na2Te}}.

==Sintese==
Dit word gewoonlik deur reduksie van [[telluur]] met 'n reduksiemiddel soos [[natriumboorhidried]] of [[hidrasien]]berei.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; 'n Ander reduksie behels natrium in vloeibare [[ammoniak]] en telluur.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Struktuur==
Natriumtelluried kistalliseer in die kubiese antifluorietstruktuur (C1 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Die telluuratome is deur 'n kubus van 8 natriumatome omring. Die natriumione deur 'n tetraëder van telluurione. Die Na-Te-afstand is 316 pm.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Eienskappe==
Natriumtelluried is 'n wit, kristallyne, higroskopiese vastestof wat by blootstelling aan lug ontbind in elementêre tellurium. &lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt; Dit is 'n [[halfgeleier]] met bandgaping van 2,2 eV.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

Spore suurstof vorm onmiddellik pienk tot pers oplossings van politelluried-anione, wat nie noodwendig skadelik is vir daaropvolgende gebruik nie. Dit is noodsaaklik om in 'n inerte atmosfeer te werk, en dit word aanbeveel om oplosmiddels te ontgas. Vermy sterk sure, aangesien dit [[waterstoftelluried]] vorm – 'n skadelike stof met 'n uiters onaangename reuk.&lt;ref name=&quot;Dit&quot;/&gt;

Hidrolise vind onmiddellik plaas volgens die ewewig: 
:&lt;math&gt;Na_2Te + H_2O \leftrightarrows NaHTe + NaOH&lt;/math&gt; 

met 'n ewewigskonstante K{{sub|eq}} = 10{{sup|15}} wat die hidroliseprodukte bevoordeel. Die verbinding tree op as 'n kragtige nukleofiel in organiese reaksies, met nukleofilisiteitsparameters (N) wat 18 oorskry vir telluried-anione. Reduksiepotensiale dui op E°(Te/Te²⁻) = -1,14 V teenoor die standaardwaterstofelektrode, wat 'n sterk reduserende vermoë bevestig.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;

==Gebruike==
Die verbinding dien as 'n voorloper vir ander telluriumverbindings, veral organotelluriede wat as [[katalisator]]s en tussenprodukte gebruik word. Toepassings in die halfgeleierbedryf sluit die dotering van [[kadmiumtelluried]] en kwik-kadmiumtelluried in. Dis materiale wat in infrarooi-detektors gebruik word. In die [[glas]]vervaardigingsbedryf word natriumtelluried in klein hoeveelhede as 'n kleurmiddel gebruik, wat blou-grys glasskakerings tot gevolg het. Metallurgiese toepassings sluit die tellurisering van metaaloppervlakke in, wat korrosiebestandheid en verbeterde slytasie-eienskappe verleen.&lt;ref name=&quot;webqc&quot;/&gt;
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Telluriede}}

[[Kategorie:Anorganiese verbindings]]
[[Kategorie:Verbindings van natrium]]
[[Kategorie:Verbindings van telluur]]</text>
      <sha1>kj5ndk2925tiz3p8c51lprshb5vqpsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Natriumtelluried</title>
    <ns>1</ns>
    <id>579214</id>
    <revision>
      <id>3362078</id>
      <timestamp>2026-11-10T19:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jcwf</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Chemie |beeld nodig = ja }}'</comment>
      <origin>3362078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="9vwbuy9zg4id56e61mkgchmr0hoakne" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
{{Wikiprojek Chemie
|beeld nodig = ja
}}</text>
      <sha1>9vwbuy9zg4id56e61mkgchmr0hoakne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lêer:Radio Overberg 11 November 2026.mp3</title>
    <ns>6</ns>
    <id>579215</id>
    <revision>
      <id>3362089</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobaka</username>
        <id>328</id>
      </contributor>
      <comment>{{Beeldinligting
|beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 11 November 2026
|bron= Radio Overberg
|datum= 10 November 2026
|daarsteller= Sobaka
|outeur= Sobaka
|ander_weergawes=
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;</comment>
      <origin>3362089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="318" sha1="rdzfgkkysvlz0gl6ksdtg1m11l79mnr" xml:space="preserve">== Opsomming ==
{{Beeldinligting
|beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 11 November 2026
|bron= Radio Overberg
|datum= 10 November 2026
|daarsteller= Sobaka
|outeur= Sobaka
|ander_weergawes=
}}
&lt;!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --&gt;
== Lisensiëring ==
{{PD-outeur}}</text>
      <sha1>rdzfgkkysvlz0gl6ksdtg1m11l79mnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruikerbespreking:Notsocow</title>
    <ns>3</ns>
    <id>579218</id>
    <revision>
      <id>3362104</id>
      <timestamp>2026-11-10T21:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pynappel</username>
        <id>70858</id>
      </contributor>
      <comment>Welkom!</comment>
      <origin>3362104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5139" sha1="lc8tns1j44c6akdvxtfjj1x8qosyamg" xml:space="preserve">== Welkom ==

{| class=&quot;toccolours&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;font-size:100%; margin-bottom:0.5em;&quot;
|
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;&quot;
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background-color:#faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''Hallo&amp;nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!&lt;/big&gt;  [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]'''
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie.
|-
| colspan=&quot;4&quot; | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud.
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}}
| [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]&lt;br /&gt;Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}}
| [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]&lt;br /&gt;Die gewilde bymekaarkomplek
|-
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]&lt;br /&gt;Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}}
| width=&quot;38%&quot; | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]&lt;br /&gt;Eksperimenteer na hartelus
|-
| align=&quot;right&quot; |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}}
| [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]&lt;br /&gt;Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide
| width=&quot;8%&quot;  align=&quot;right&quot; |  {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}}
| [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]&lt;br /&gt;Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle?
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}}
| [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]&lt;br /&gt;Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}}
| [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]&lt;br /&gt;As jy beelde wil oplaai
|-
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}}
| [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]&lt;br /&gt;Ken jou maniere
| align=&quot;right&quot; | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}}
| [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]&lt;br /&gt;Soms sê die naam alles
{{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} |
{{!}}-
{{!}} colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }}
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;border-top:2px solid #faecc8;&quot; |
Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met &lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/big&gt; of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op &quot;Publiseer wysigings&quot; om enige bewerkings te stoor.
|}
|}

– 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:21, 10 November 2026 (UTC)</text>
      <sha1>lc8tns1j44c6akdvxtfjj1x8qosyamg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Begrafnisgebed (Islam)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579219</id>
    <revision>
      <id>3362114</id>
      <timestamp>2026-11-10T22:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe artikel</comment>
      <origin>3362114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="f942u0bstr9hyuc11fx6xe6m0p7fi96" xml:space="preserve">Die '''Salat al-Djanaza''' ([[Arabies]]: صلاة الجنازة) is die [[Islam]]itiese gebed wat op die begrafnis ([[djanaza]]) van [[Moslems|Moesliem]]s gedoen word. Die gemeenskap bid vir die vergifnis van alle afgestorwe Moesliems&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=JlqJAAAAMAAJ&amp;q=salat+janazah|title=The History and Message of Islam|first=John Paul C.|last=Nzomiwu|year= 1989|publisher=Meks-Unique|isbn=978-9782702616|via=Google Books}}&lt;/ref&gt; en dit is 'n gemeenskplike verpligting. 

Dit beteken as 'n paar Moesliems die verantwoordelik op hulle neem om die gebed te doen, is die verpligting vervul, maar as niemand dit doen nie, sal alle Moesliems verantwoordelik gehou word.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=CDpzAgAAQBAJ&amp;q=salat+janazah&amp;pg=PT56|title=A Guide to Salat (Prayer) in Islam|first=Muhammad Abdul Karim|last=Saqib|date=13 April 2015|publisher=Salaam – Salah Vision|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

==Verwysings==
{{Verwysings}}

==Skakels==
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Funeral prayer (Islam)}}

{{Normdata}}

[[Kategorie:Islam]]
[[Kategorie:Begrafnisse]]</text>
      <sha1>f942u0bstr9hyuc11fx6xe6m0p7fi96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Salat al-Djanaza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579220</id>
    <redirect title="Begrafnisgebed (Islam)" />
    <revision>
      <id>3362115</id>
      <timestamp>2026-11-10T22:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Stuur aan na [[Begrafnisgebed (Islam)]]</comment>
      <origin>3362115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="jxu5s9830gahhuctbfgp8oyu6bgvaoa" xml:space="preserve">#AANSTUUR [[Begrafnisgebed_(Islam)]]</text>
      <sha1>jxu5s9830gahhuctbfgp8oyu6bgvaoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Begrafnisgebed (Islam)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>579221</id>
    <revision>
      <id>3362116</id>
      <timestamp>2026-11-10T22:29:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BurgertB</username>
        <id>2401</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>3362116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bespreking:Roman Rocks</title>
    <ns>1</ns>
    <id>579222</id>
    <revision>
      <id>3362228</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aliwal2012</username>
        <id>39067</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'</comment>
      <origin>3362228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv" xml:space="preserve">{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}</text>
      <sha1>2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leonid Kraftsjoek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579223</id>
    <revision>
      <id>3362235</id>
      <timestamp>2026-11-11T10:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Leonid Kravchuk (1).jpg|duimnael]] '''Leonid Makarowitsj Kraftsjoek''' ([[Oekraïens]]: Леонід Макарович Кравчук; [[10 Januarie]] [[1934]] – [[10 Mei]] [[2022]]) was 'n Oekraïense politikus wat van 5 Desember 1991 tot 19 Julie 1994 as die eerste president van [[Oekraïne]] gedien het. Kravtsjoek se presidentskap is gekenmerk deur Oekraïne se onafhanklikwording van die [[Sowjetunie]], die oorhandiging van sy post-Sowjet-kernarsenaal,...'</comment>
      <origin>3362235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3775" sha1="hlf8dlt1b1dh5qedbdh0k9l3z0t5nic" xml:space="preserve">[[Lêer:Leonid Kravchuk (1).jpg|duimnael]]
'''Leonid Makarowitsj Kraftsjoek''' ([[Oekraïens]]: Леонід Макарович Кравчук; [[10 Januarie]] [[1934]] – [[10 Mei]] [[2022]]) was 'n Oekraïense politikus wat van 5 Desember 1991 tot 19 Julie 1994 as die eerste president van [[Oekraïne]] gedien het. Kravtsjoek se presidentskap is gekenmerk deur Oekraïne se onafhanklikwording van die [[Sowjetunie]], die oorhandiging van sy post-Sowjet-kernarsenaal, en 'n ekonomiese krisis wat uiteindelik daartoe gelei het dat hy nie herverkies is nie. Voor sy presidentskap was hy voorsitter van die Werchowna Rada. Nadat hy sy amp verlaat het, het hy as 'n Volksafgevaardigde van Oekraïne vir die Sosiaal-Demokratiese Party van Oekraïne (verenig) gedien.

Kraftsjoek, gebore in 'n familie van boere in Volhynia, is sy vroeë lewe beduidend beïnvloed deur die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die na-oorlogse nasionalistiese opstand. Hy het in 1958 by die Kommunistiese Party van Oekraïne aangesluit en deur die geledere gestyg, waar hy as propagandis gewerk het. Hy het in 1990 voorsitter van die Opperste Sowjet van die Oekraïense SSR geword, te midde van die Oekraïense rewolusie van 1989–1991 en die ontbinding van die Sowjetunie. Hy het die Sowjet-staatsgreeppoging van 1991 teengestaan ​​en daarna Oekraïne gelei om [[Ontbinding van die Sowjetunie]] te word.

Kraftsjoek het in 1991 Oekraïne se eerste demokraties verkose president geword. As president het Kraftsjoek'n informele alliansie gevorm tussen sy nasionale kommuniste en nasionale demokrate, 'n ideologiese groep wat Oekraïne se Sowjet-dissidente opgevolg het. Hy het gepoog om 'n gesentraliseerde staat te bou, federalisme teen te staan, en 'n onafhanklike [[Oekraïense Gewapende Magte]] te stig, en boonop Oekraïne se kernarsenaal prysgegee. Hy het die moontlikheid van Oekraïense lidmaatskap in die [[NAVO]]-militêre alliansie ondersteun. Kraftsjoek se presidentskap het die verryking van die voormalige nomenklatuur en 'n mislukking om ekonomiese hervormings deur te voer, veroorsaak deur onsekerheid oor die korrekte maatreëls om te tref, gesien. Oekraïne se bruto binnelandse produk het met 40% gekrimp gedurende sy ampstermyn. In die nasleep van stakings deur steenkoolmynwerkers het Kraftsjoek blitsverkiesings vir Oekraïne se parlement en presidentskap uitgeroep; hy is albei kere in 1994 verslaan en is as president opgevolg deur [[Leonid Koetsjma]].

Na sy presidentskap het Krawtsjoek aktief gebly in die Oekraïense politiek en van 1994 tot 2006 as 'n Volksafgevaardigde van die Oekraïne gedien. In 1998 het hy, saam met ander nasionale kommuniste, by die Sosiaal-Demokratiese Party van die Oekraïne (verenig) aangesluit. Hy het [[Wiktor Janoekowitsj]] tydens die Oekraïense presidentsverkiesing van 2004 en die daaropvolgende Oranje-rewolusie ondersteun. Tydens die Oekraïense parlementsverkiesing van 2006 het hy die ver-linkse, pro-Russiese &quot;Ne Tak&quot;-alliansie gelei, wat egter nie daarin geslaag het om setels in die Werchowna Rada te verower nie. Krawtsjoek het later sy steun aan [[Joelia Timosjenko]] as presidentskandidaat toegesê en Janoekowitsj gekritiseer as anti-demokraties. Van 2020 tot 2022 was hy die Oekraïne se verteenwoordiger in die Trilaterale Kontakgroep, wat gepoog het om 'n einde aan die oorlog in die Donbas te onderhandel. Gedurende daardie tyd het sowel Krawtsjoek as sy adviseur, die voormalige eerste minister Witold Fokin, omstrede uitsprake gemaak waarin hulle beweer het dat Rusland nie by die oorlog betrokke was nie.

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Kraftsjoek, Leonid}}
[[Kategorie:Oekraïense politici]]
[[Kategorie:Geboortes in 1934]]
[[Kategorie:Sterftes in 2022]]</text>
      <sha1>hlf8dlt1b1dh5qedbdh0k9l3z0t5nic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wiktor Joesjtsjenko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579224</id>
    <revision>
      <id>3362238</id>
      <timestamp>2026-11-11T10:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50434-89</username>
        <id>214697</id>
      </contributor>
      <comment>Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:Портрет 3-го президента України Віктора Ющенка (cropped)(2).jpeg|duimnael]] '''Wiktor Andrijiowitsj Joesjtsjenko''' ([[Oekraïens]]: Віктор Андрійович Ющенко; gebore op [[23 Februarie]] [[1954]]) is 'n Oekraïense politikus wat van 23 Januarie 2005 tot 25 Februarie 2010 die derde president van die [[Oekraïne]] was. Hy het daarna gestreef om die Oekraïne op die Weste, die [[Europese Unie]], die ...'</comment>
      <origin>3362238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2782" sha1="1prtf0txktq72s2zcvbk0h1wlhwsmdr" xml:space="preserve">[[Lêer:Портрет 3-го президента України Віктора Ющенка (cropped)(2).jpeg|duimnael]]
'''Wiktor Andrijiowitsj Joesjtsjenko''' ([[Oekraïens]]: Віктор Андрійович Ющенко; gebore op [[23 Februarie]] [[1954]]) is 'n Oekraïense politikus wat van 23 Januarie 2005 tot 25 Februarie 2010 die derde president van die [[Oekraïne]] was. Hy het daarna gestreef om die Oekraïne op die Weste, die [[Europese Unie]], die [[Groep van Sewe|G7]] (destyds die [[Groep van Agt|G8]]) en [[NAVO]] te rig.

Joesjtsjenko se eerste loopbaan was in die bankwese. In 1993 het hy goewerneur van die Nasionale Bank van die Oekraïne geword, waar hy toesig gehou het oor die reaksie op hiperinflasie en die instelling van 'n nasionale geldeenheid. Van 1999 tot 2001 was hy eerste minister onder president [[Leonid Koetsjma]]. Nadat hy as eerste minister afgedank is, het Joesjtsjenko in opposisie teen president Koetsjma gegaan en die &quot;Ons Oekraïne&quot;-blok gestig, wat tydens die parlementêre verkiesing van 2002 die gewildste politieke krag in die Oekraïne geword het.

As 'n informele leier van die Oekraïense opposisiekoalisie was hy een van die twee hoofkandidate in die Oekraïense presidensiële verkiesing van 2004; die ander was premier [[Wiktor Janoekowitsj]]. Tydens die verkiesingsveldtog laat in 2004 was Joesjtsjenko die teiken van 'n sluipmoordpoging toe hy met dioksien vergiftig is. Hy het as gevolg van die vergiftiging verminking opgedoen, maar het oorleef. Die tweede ronde van die verkiesing in November 2004, wat deur Janoekowitsj gewen is, is ontsier deur wydverspreide bewerings van verkiesingsbedrog. Dit het gelei tot die [[Oranje Rewolusie]] en 'n bevel deur die Oekraïense Hooggeregshof dat die stemming herhaal moes word. Joesjtsjenko het die herverkiesing met 52% teen 44% gewen.

Joesjtsjenko se invloed het kort nadat hy die presidentskap aanvaar het, afgeneem – veral nadat hy met sy eerste minister en vernaamste politieke bondgenoot, [[Joelia Timosjenko]], gebots het. Sy eie gewildheid en verkiesingsposisie, sowel as dié van sy party, het eweneens gedaal. Die res van sy ampstermyn is gekenmerk deur interne twis, wetgewende dooiepunte en koalisiekrisisse in 2007 en 2008. In die Oekraïense presidentsverkiesing van 2010 het hy teen Janoekowitsj verloor; hy het in die eerste ronde vyfde geëindig met 5,5% van die stemme. Joesjtsjenko het die party &quot;Ons Oekraïne&quot; weer gelei tydens die parlementêre verkiesing van 2012, maar hulle het nie daarin geslaag om verteenwoordiging te verkry nie.

== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}

{{Saadjie}}
{{Gesagsrekords}}
{{DEFAULTSORT:Joesjtsjenko, Wiktor}}
[[Kategorie:Oekraïense politici]]
[[Kategorie:Geboortes in 1954]]
[[Kategorie:Lewende mense]]</text>
      <sha1>1prtf0txktq72s2zcvbk0h1wlhwsmdr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>