Wikipedia alswiki https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Portal Portal Diskussion Buech Buech Diskussion Wort Wort Diskussion Text Text Diskussion Spruch Spruch Diskussion Nochricht Nochricht Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 4 17084 1086693 1086365 2026-07-13T08:20:09Z Holder 491 /* Di Badisch Zytig schafft di alemannisch Kolumne ab */ 1086693 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Wikipedia-Information}} <div style="margin-right: 14em;"> {{Wikipedia-Stammtisch}} </div> == KI == Isch der Artikel [[Rumi Haitami]] mit KI gschribe woorde? Di verschidene Spraachwèrsioone sind ämel idäntisch und der Autor au. Finds intressant, wils nämli fascht fèèlerfrei isch – s schynt em Holder syni Mundart z sy&nbsp;... :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 08:39, 9. Apr. 2026 (MESZ) :Ich glaub scho, ass där mit KI gschribe gsii isch, des haan i jetz scho ne baar mool gsää. Mänkmool dien si verschideni Dialäkt us dr alswiki zäme mischle, do isch d KI schysns druf programmiert gsii, nume myni Artikel z nee. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:26, 20. Mai 2026 (MESZ) ::Merci! :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 23:23, 23. Mai 2026 (MESZ) == 200. Dodesdag vum Johann Peter Hebel == Liebi Lyt. Am 22. Septämber isch dr 200. Dodesdag vum [[Johann Peter Hebel]]. Ich find, mir sotte doderzue ebis mache. Zum 250. Geburtsdag hämer sällemol ai Monet lang d Houptsyte umgstaltet ghaa un Artikel rund um dr Hebel presäntiert. Villicht chennt mer jo au mol wider e Dräffe mache? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:19, 20. Mai 2026 (MESZ) :Falls mer is uf es Oort chönd verständige und falls mee weder mir beede chömed ... :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 23:24, 23. Mai 2026 (MESZ) ::Drii Voorschleg: [[Schwetzingen|Schwetzinge]], [[Hausen im Wiesental|Huise]] [https://www.hausen-im-wiesental.de/pb/Startseite/Kultur+_+Freizeit/hebeljahr+2026.html] oder [[Basel]] [https://hebel2026.hebelstiftung.ch]. --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 11:08, 25. Mai 2026 (MESZ) == WikiCon 2026 == D [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026 |WikiCon 2026]] isch vum 18. bis 20. Septämber 2026 im marinaforum z Regensburg. Me cha si scho aamälde un au ne Brogrammbydrag yygee. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:21, 20. Mai 2026 (MESZ) == ISBN == Dr [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[:nl:Gebruiker:Jcb|Gebruiker Jcb]]) tued bi villnä Literatuiragaabä ä frischi ISBN-Voorlag inä ([https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_Alemannischer_Wörterbücher&diff=1084525&oldid=1077529 hiä äs Biischpil]). – Wäis epper, was das bringd? I därä Voorlag isch bis etz ja nid ämaal diä [[Schweizerische Nationalbibliothek|Schwiizerisch Nazionalbibliotheek]] ipundä. [[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 11:41, 25. Mai 2026 (MESZ) :Sorry for writing in English. The old magic links will be turned off soon on all Wiki's, see Phabricator [[:phab:T145604|T145604]]. Many Wiki's already have them turned off. The new way to keep the old functionality is this code: <nowiki>{{#isbn:90-6648-632-5}}</nowiki>. Currently this code does exactly the same as the old ''<nowiki>ISBN 90-6648-632-5</nowiki>''. I came across some of those links while doing a few syntax corrections with [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=alswiki&view=project Check Wikipedia] and updated the code. [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[Benutzer Diskussion:Jcb|Diskussion]]) 11:59, 25. Mai 2026 (MESZ) ::Hi [[Benutzer:Jcb|Jcb]], thank you for your support! Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:02, 25. Mai 2026 (MESZ) :::'''''thx.''''' (Und wiä laad sich die alt-niiw Voorlag apassä, so dass oi diä [[Schweizerische Nationalbibliothek|Schwiizerisch Nazionalbibliotheek]] ipunda isch?) --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 21:15, 25. Mai 2026 (MESZ) ::::[https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Schweizerische_Nationalbibliothek&diff=1084553&oldid=989190 Done]. [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[Benutzer Diskussion:Jcb|Diskussion]]) 22:05, 25. Mai 2026 (MESZ) :::::Hi [[Benutzer:Jcb|Jcb]], thanks for that, but I think that wasn't the point of the question. When you click on the ISBN, a page opens with links to various libraries ([https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:ISBN-Suech/3857826967 example]). There's a category called ''I Nationalbibliotheke'' (i.e. in National Libraries). For example, the German National Library and the Library of Congress are listed there, but not the Swiss National Library. Do you know how to fix that? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:14, 26. Mai 2026 (MESZ) ::::::Ah, I get it. I dove into the manual and I found out that you can change this by changing [[Wikipedia:ISBN-Suech]]. I tested it and it worked. [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[Benutzer Diskussion:Jcb|Diskussion]]) 07:39, 26. Mai 2026 (MESZ) :::::::Super. Done. '''''thx''''' = Dank häigisch. --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 17:28, 26. Mai 2026 (MESZ) == Di Badisch Zytig schafft di alemannisch Kolumne ab == Am 16. Jänner 1976 het mit em Satz „S isch wyder Mode worde, alemannisch z schwätze - landuff, landab. S git immer weniger Lütt, wo sich schäme im Dialäggt z rede.“ e [[Alemannische Kolumnen|alemannischi Kolumne]] in dr [[Badische Zeitung|Badische Zytig]] aagfange, wu zerscht unter em Titel „Landuff, landab“, syt 1995 derno as „Lueginsland“ erschynt. Jetz het mer aini vu däne fimf Persone, wu aktuell die Kolumne verfasse, gsteckt, ass di Badisch Zytig entschide het, die Kolumne „aus Kostengründen“ abzschaffe. Des basst jo wie ne Fuscht uf s Aug zum 50-jehrige Jubiläum vu dr Kolumne un zum 200. Dodesdag vum Johann Peter Hebel. Eso siht s uus mit em Dialäkt im Badische. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 21:29, 2. Jun. 2026 (MESZ) :{{S|:(}} <small>(Und graatis schrybe wott niemer, äifach us Fröid a de Spraach?)</small> --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 12:00, 3. Jun. 2026 (MESZ) ::Ich waiß nit, eb s do um e Honorar fir d Autor*ne goht oder um dr Blatz in dr Zytig. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:31, 3. Jun. 2026 (MESZ) :::Un soo schtìrbt unsra Schprooch. {{Smiley|wüetig}} — [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 14:18, 3. Jun. 2026 (MESZ) No Protescht bietet d Zytig jetz aa, ass d Kolumne nume no all vier Wuche uusechunnt statt wie bishär all Wuche. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:15, 5. Jun. 2026 (MESZ)--[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:15, 5. Jun. 2026 (MESZ) ::: Unsra Schprooch wìrd numma no 25% weeniger schnall üssschtaarwa! {{S|schädel}} — [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 20:52, 8. Jun. 2026 (MESZ) Het's do irgetöbis öffentlichs dezue gee? Git es kei grössere Uffschrei wäge däm? Wär doch emool en Grund, e Demo z organisiere oder eso... --[[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 09:23, 10. Jun. 2026 (MESZ) :Ich glaub, bishär git s do no kai effetligi Mitdailig vu dr Badische Zytig. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:33, 10. Jun. 2026 (MESZ) ::Mittlerwyli het s di Badisch Zytig au effetli gmacht. S het e Ufruef zue Protescht gee un schyns hän e Hufe Lyt au wirkli dergege proteschtiert. Uf alli Fäll ladet di Badisch Zytig am negschte Frytig zuen ere effetlige Diskussion zue dr Lueginsland-Kolumne z Fryburg yy. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 10:20, 13. Jul. 2026 (MESZ) == al-Qamar == Hoi zäme. I ha mis alti email-Konto wider chöne uuftaue und chami drum wider do amelde. E liebe Gruez. I werde woll wider echli mee do choge driluege cho, mue mi aber wider a d Wikipedia dragwone. --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 15:13, 12. Jun. 2026 (MESZ) :Sali [[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]], des frait is alli, wänn du wider mee bi uns dryyluegsch. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:16, 14. Jun. 2026 (MESZ) :Willchumme zrugg! [[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 23:10, 14. Jun. 2026 (MESZ) ::Fröie mi au ganz gnaret (wie d Prättiger säged)! LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 10:23, 15. Jun. 2026 (MESZ) kv2zhewzi6agf2xd7d5878nb7zyavxo 0 18584 1086682 1086678 2026-07-12T13:11:21Z B.A.Enz 19520 D Änderig 1086678 vom [[Spezial:Beiträge/Birthcheck1|Birthcheck1]] ([[Benutzer Diskussion:Birthcheck1|Diskussion]]) isch ruckgängig gmacht worre. Sicher ä wichtigä Link, aber hiä fääl am Platz. 1086682 wikitext text/x-wiki {{Infobox Staat |NAME = <span style="font-size:1.4em">'''গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ'''</span><br /> <span style="font-size:1.4em">'''Ganaprajātantrī Bāṃlādeś'''</span><br /> Volksrepublik Bangladesch |BILD-FLAGGE = Flag of Bangladesh.svg |BILD-WAPPEN = National emblem of Bangladesh.svg |BILD-WAPPEN-BREITE = 120px |TEXT-FLAGGE = Fahne vo Bangladesch |TEXT-WAPPEN = Wappe vo Bangladesch |WAHLSPRUCH = |AMTSSPRACHE = [[Bengalische Sprache|Bengalisch]] |HAUPTSTADT = Dhaka |STAATSFORM = [[Parlamentarische Republik|Parlamentarischi Republik]] |STAATSOBERHAUPT = [[Mohammed Shahabuddin]] |REGIERUNGSCHEF = [[Tarique Rahman]] |FLÄCHE = 144.000 |EINWOHNER = 147.365.352 <small>(Juli 2006)</small> |BEV-DICHTE = 1023,4 |BIP/EINWOHNER = 391 US-$ <small>(2005)</small> |WÄHRUNG = Taka |UNABHÄNGIGKEIT = 1971 vo [[Pakistan]] |NATIONALHYMNE = ''Amar Sonar Bangla'' |NATIONALFEIERTAG = 26. März |ZEITZONE = UTC +6 |KFZ-KENNZEICHEN = BD |INTERNET-TLD = .bd,.বাংলা |TELEFON-VORWAHL = +880 |BILD-LAGE = Bangladesh in its region.svg |BILD1 = Bangladesh LOC 1996 map.jpg }} '''Bangladesch''' ({{bnS|বাংলাদেশ}} {{IAST|Bāṃlādeś}} {{IPA|[ˈbaŋlaˌd̪eʃ]}}) isch äs [[Staat|Land]] in [[Südasien|Südasie]]. == Geografy == Er gränzt im Süden a dr [[Golf von Bengalen|Golf vo Bengale]], im Südoschte an [[Myanmar]] und isch suscht vo [[Indien|Indie]] umgää. S Land nimmt dr öschtlig Deil vo der hischtorische Region [[Bengalen|Bengale]] ii, wo 1947 wäge der muslimische Bevölkerigsmehrheit vo Indie abgschpalte und under dr Bezeichnig „Oschtpakistan“ zum Beschdanddeil vo [[Pakistan]] worden isch. 1971 het Oschtpakistan as Folg vom [[Bangladesch-Krieg|Bangladesch-Chrieg]] under em Name Bangladesch si Unabhängigkeit übercho. Bangladesch bedütet in der Landesschbrooche „Land vo de Bengale“. == Weblink == {{commonscat|Bangladesh|Bangladesch}} {{Navigationsleiste Staaten in Asien}} {{Navigationsleiste Mitgliedstaaten des Commonwealth of Nations}} {{Navigationsleiste Mitgliedstaaten OIC}} {{Navigationsleiste D8-Staaten}} {{Navigationsleiste Mitgliedstaaten der South Asian Association of Regional Cooperation (SAARC)}} {{Koordinate Artikel|24_1_N_89_52_E_type:country_region:BD|24° 1' N, 89° 52' O}} [[Kategorie:Land]] [[Kategorie:Staat in Asie]] [[Kategorie:Pakistan]] [[Kategorie:Mitgliid i der UNO]] 9u2flp56xra9s2a932ckb1muvtgwnsq 0 26354 1086681 1086676 2026-07-12T12:29:10Z B.A.Enz 19520 eender äsoo 1086681 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Seis}} {{Infobox Ort in der Schweiz | NAME_ORT = Seis | BILDPFAD_KARTE = Karte Gemeinde Sins 2012.png | BILDPFAD_WAPPEN = CHE Sins COA.svg | REGION-ISO = CH-AG | BEZIRK = [[Bezirk Muri|Muri]] | BFS = 4239 | PLZ = 5643 Seis, Dorf<br />5643 Alike<br />5643 [[Meienberg AG|Meiebärg]] <br />5645 Aettenschwil | UN/LOCODE = CH SIN | BREITENGRAD = 47.191665 | LÄNGENGRAD = 8.397222 | HÖHE = 410 | FLÄCHE = 20,28 | EINWOHNER = | STAND_EINWOHNER = | WEBSITE = www.sins.ch }} '''Seis''' (usgschproche: {{IPA|sɛɪs}})<ref name="name">{{Literatur | Autor=Beat Zehnder | Herausgeber=Historische Gesellschaft des Kantons Aargau | Titel=Die Gemeindenamen des Kantons Aargau | Sammelwerk=Argovia | Band=Band 100 | Verlag=Verlag Sauerländer | Ort=Aarau | Jahr=1991 | Seiten=397–399 | ISBN=3-7941-3122-3}}</ref>; [[Deutsche Sprache|offiziell]]: ''Sins'') isch en [[Politische Gemeinde|Iiwohnergmeind]] im Bezirk [[Bezirk Muri|Muri]] im [[Schweiz|Schwiizer]] Kanton [[Kanton Aargau|Aargau]]. Si ligt im [[Reuss|Rüüsstal]] an de Gränze zu de Kantön [[Kanton Zug|Zug]] und [[Kanton Luzern|Lozärn]] und isch bis Endi 2009 di gröschti Gmeind im Kanton Aargau gsi. Bis ins 1941i het d Gmeind ''Meiebärg'' gheisse, nach eme Ortsteil. == Geographii == D Gmeind Seis bstoht us mehrere Dörfer, Wiler und vilne Einzelhöf, wo übers ganze Gmeindsbiet verteilt sind. S Dorf Seis isch di mit Abschtand gröschti Sidlig. Öppe zwee Drittel vo de Iiwohner läbet derte. De Gmeindsbann het e Flächi vo 2028 [[Hektar]]e, dodervo sind 354 Hektare [[Wald]] und 195 Hektare sind überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 751 Meter ü. M., de tüüfschti uf 392 Meter. D Nochbargmeinde sind di Aargauer Gmeinde [[Abtwil AG|Apel]], [[Auw AG|Au]], [[Mühlau AG|Mülau]], [[Oberrüti|Rüti]] und [[Dietwil|Dietel]], di Zuger Gmeind [[Hünenberg ZG|Hünebärg]] und di [[Kanton Luzern|Lozärner]] Gmeinde [[Inwil LU|Eibu]], [[Ballwil|Baubu]], und [[Hohenrain|Hoonri]]. == Gschicht == Seis isch zum erschte Mol im 1230i in ere Urkund erwähnt worde. Älter reschpektiv früener erwähnt sind Alike (893; ''Halahinchova''), Rüüsegg (öppe 1130; ''Ruseca'') und Aetteschwil (1179; ''Agetiswilare''). S Schtädtli [[Meienberg AG|Meiebärg]], wo im Mittelalter [[Amtshaus Meienberg|Sitz]] von eme Amt isch gsi, isch öppe im 1230i gründt worde. Di [[Hohe Gerichtsbarkeit|höchi Grichtsbarkeit]] und dodermit d Landesherrschaft isch bi de [[Habsburger]] gläge, wo s Dorf em [[Amt Meienberg|Amt Meiebärg]] zuteilt hei. Nach de Eroberig vom Amt Meiebärg durch d Lozärner hei di d Landesherrschaft übernoh, hei si aber ab em 1425i mit allne [[Alte Eidgenossenschaft|Eidgnosse]] müesse teile. S Amt Meiebärg isch zu de Freie Ämter cho, ere [[Gemeine Herrschaft|gmeine Herrschaft]]. Im März 1798 sin d [[Frankreich|Franzose]] in d Schwiiz iimarschiert un hei di [[Helvetische Republik|Helvetisch Republik]] usgrüeft. Seis het in dere Ziit zum [[Kanton Baden|Kanton Bade]] ghört, wo 1803 im noie [[Kanton Aargau]] ufggange isch. == Weblink == {{Commonscat|Sins AG|Seis}} * [http://www.sins.ch D offizielli Website vo de Gmeind Seis] == Einzelnochwis == <references /> {{Navigationsleiste Bezirk Muri Aargau}} {{Normdaten}} [[Kategorie:Ort (Kanton Aargau)]] [[Kategorie:Bezirk Muri]] oveq96so04qu42q97q8wimuc0xsig1h 10 34407 1086689 1071519 2026-07-12T22:01:18Z Terfili 35 1086689 wikitext text/x-wiki {{{Gleich|Eduard August Rübel}}}<noinclude>|</noinclude>{{{Titel|Eduard August Rübel}}}<noinclude> </noinclude>{{{Bild|[[Datei:ETH-BIB-Rübel-Blass, Eduard (1876-1960)-Portrait-Portr 12952.tif|120px|link=Eduard August Rübel]]}}}<noinclude> </noinclude>{{{Text|Dr '''Eduard August Rübel''' (* [[18. Juli]] [[1876]] z [[Fluntern|Fluentere]] (hit e Quartier vu Züri); † [[24. Juni]] [[1960]] z [[Zürich|Züri]]; Buurger vu dr USA, ab 1899 [[Bürgerort|haimetberäächtigt]] z Züri) isch e [[Schweiz|Schwyzer]] [[Vegetationskunde|Vegetazioonskundler]], Titulaarprofässer vu dr [[ETH Zürich|ETH Züri]], Grinder vum «Geobotaanische Foorschigsinschtitut Rübel», [[Genealogie|Genealoog]] un Zürcher [[Kantonsrat|Kantoonsroot]] un [[Kommunalpolitik|Kommunaalbolitiker]] gsii. Sy offiziäll botaanisch Autoorechiirzel haißt „{{Person|Rübel}}“ Dr Eduard August Rübel isch s jingscht vu vier Chinder vum August Rübel (* 1827 z Elberfeld; † 1892 z Rigi), eme Chaufmann (Syydehandel), un sällem syre Frau Rosalie Rübel geb. Däniker (* 1838 z Rio de Janeiro; † 1896 z Züri) gsii. Sy Vater isch us ere alte Familie vu Elberfeld im Rhyyland gsii. As junge Mann isch er uf [[USA |Amerika]] uusgwanderet, wun er z New York un z Philadelphia mit Syyde ghandlet het. As Gschäftsmann isch er au uf Züri chuu, wun er anne 1856 bi re Hochzyt di doodmool 17-jeerig Rosalie Däniker chännegleert het, wu us eme altzürcherische Gschläächt chuu isch. Zwai Joor speeter hän si ghyroote. Si hän zäme vier Chinder ghaa, zwoo Deechtere (Helene un Cécile) un zwee Siin (Alexander un Eduard). Wu s Handelshuus, wu dr August Rübel gschafft het, zämebrochen isch, het er si z Züri as Syydehändler sälbschtändig gmacht, derzue het er au Bankgschäft gmacht un si speeter an dr Maggifabrik z Kemptthal bedailigt.}}}<noinclude> </noinclude>{{{Frühere| * [[{{AdW/28|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/28|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/27|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/27|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/26|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/26|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/25|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/25|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/24|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/24|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/23|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/23|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/22|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/22|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] * [[{{AdW/21|Titel=|Bild=|Text=|Frühere=}}|{{AdW/21|Gleich=|Bild=|Text=|Frühere=}}]] }}}<noinclude> [[Kategorie:Wikipedia:Hauptsite AdW|{{PAGENAME}}]] </noinclude> c4s8srradcszwglnbyns0i0m68bsdp2 0 36324 1086683 967539 2026-07-12T14:31:27Z IvanScrooge98 47233 +Bild 1086683 wikitext text/x-wiki [[Datei:"Portrait d'Elsa Schiaparelli" de J. Dunand (musée des arts décoratifs, Paris).jpg|thumb|Portrait (1933)]] D '''Elsa Schiaparelli''' (* [[10. September|10. Septämber]] [[1890]] z [[Rom]]; † [[13. November|13. Novämber]] [[1973]] z [[Paris|Bariis]]) isch e italiänisch-franzöösischi [[Mode|Moode]]disäinere gsi. ==Lääbe und Wärk== [[Datei:Shocking Pink Schiaparelli.jpg|thumb|S ''rose shocking'' Schiaparelli Etikett]] Ihri Karriere het aagfange, wo si für sich e schwarze Bulli gstrickt het mit ere wisse Schläife und wisse Manschette, und dä bin ere Moodeschau aaghaa het. Dä Bulli het dr Schriftstellere [[Anita Loos]] eso guet gfalle, ass si iiri Bekannte und Fründinne zur Schiaparelli gschickt het, drunder d [[Joan Crawford]], d [[Gloria Swanson]], d [[Greta Garbo]], d [[Norma Shearer]] und d [[Mae West]]. 1928 het d Schiaparelli iiren erste Laade ufdoo und fümf Joor spööter het si scho acht [[Boutique|Buddike]] z Bariis und äini z [[London]] gha. Mä het gsäit über sä, ass si dr [[Surrealismus]] und dr [[Dadaismus]] in d Moode brocht häig. Si het au [[Parfüm|Barfüm]] entwicklet: "Shocking" und "Si", wo d [[Juliette Greco]] e Lied, dr "Valse de Si", drüber gsunge het, wo dr [[Henri Sauguet]] gschriibe het. Dr [[Pablo Picasso]] und dr [[Salvador Dalí]] häi zu iire Fründ ghöört, und dr [[Jean Cocteau]] het Stoffmuster für sä entworfe. 1936 het si dr [[Reißverschluss|Rissverschluss]] in d ''[[Haute Couture]]'' brocht. Si het au s sogenannte [[Dianadekolleté|Dianakolltee]] gsellschaftsfäig gmacht, wo bin em äi Aggsle ganz blutt gsi isch. Si isch äini vo de erste Moodeschöpferinne gsi, wo nid nume Chläider entworfe het sondern au Aksessuar: Händsche, Schaal, Schmuck, Uure und Baadaazüüg häi iir [[Etikett]] druff ghaa. Wo dr [[Zweiter Weltkrieg|Zwäit Wältchrieg]] usbrochen isch, isch si uf [[New York City|Nöi York]]. 1945 isch si uf Bariis zrugg, wo sich aber d Moode sithäär stark veränderet het: dr [[Minimalismus (Kunst)|Minimalismus]] isch "in" gsi, die äifache Kreazioone vo dr [[Coco Chanel]] häi als "chic" gulte, und dr farbig, "surrealistischi" Stil vo dr Schiaparelli isch nüm aachoo. 1952 het si iir Ateliee müesse schliesse, aber iiri Woonig isch e Dräffpunkt vo dr Bariiser Moodewält bliibe. == Weblingg == * [http://opac.sbn.it/opacsbn/opaclib?db=iccu&select_db=iccu&nentries=20&from=1&searchForm=opac/iccu/error.jsp&resultForward=opac/iccu/brief.jsp&do=show_cmd&rpnlabel=+Tutti+i+campi+%3D+Elsa+Schiaparelli+&rpnquery=%40attrset+bib-1++%40attr+1%3D1016+%40attr+4%3D2+%22Elsa+Schiaparelli%22&totalResult=10&ricerca=base Veröffentlichungen von und über Elsa Schiaparelli im Opac des Servizio bibliotecario nazionale] * [https://web.archive.org/web/20120103024449/http://www.schiaparelli.com/ Elsa Schiaparelli Place Vendôme] * [https://web.archive.org/web/20060209095740/http://www.philamuseum.org/exhibitions/exhibits/schiaparelli.shtml Schiaparelli im Philadelphia Museum of Art] {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|de|Elsa_Schiaparelli|dütsch}} {{DEFAULTSORT:Schiaparelli, Elsa}} [[Kategorie:Mode]] [[Kategorie:Unternämer, Fabrikant]] [[Kategorie:Franzoos]] [[Kategorie:Italiänischi Kultur]] [[Kategorie:Italiäner]] [[Kategorie:Frau]] 3hjvraxl2xdf850l2kfscjr6p903g0a 1086684 1086683 2026-07-12T14:33:16Z IvanScrooge98 47233 /* */ 1086684 wikitext text/x-wiki [[Datei:"Portrait d'Elsa Schiaparelli" de J. Dunand (musée des arts décoratifs, Paris).jpg|thumb|Porträt (1933)]] D '''Elsa Schiaparelli''' (* [[10. September|10. Septämber]] [[1890]] z [[Rom]]; † [[13. November|13. Novämber]] [[1973]] z [[Paris|Bariis]]) isch e italiänisch-franzöösischi [[Mode|Moode]]disäinere gsi. ==Lääbe und Wärk== [[Datei:Shocking Pink Schiaparelli.jpg|thumb|S ''rose shocking'' Schiaparelli Etikett]] Ihri Karriere het aagfange, wo si für sich e schwarze Bulli gstrickt het mit ere wisse Schläife und wisse Manschette, und dä bin ere Moodeschau aaghaa het. Dä Bulli het dr Schriftstellere [[Anita Loos]] eso guet gfalle, ass si iiri Bekannte und Fründinne zur Schiaparelli gschickt het, drunder d [[Joan Crawford]], d [[Gloria Swanson]], d [[Greta Garbo]], d [[Norma Shearer]] und d [[Mae West]]. 1928 het d Schiaparelli iiren erste Laade ufdoo und fümf Joor spööter het si scho acht [[Boutique|Buddike]] z Bariis und äini z [[London]] gha. Mä het gsäit über sä, ass si dr [[Surrealismus]] und dr [[Dadaismus]] in d Moode brocht häig. Si het au [[Parfüm|Barfüm]] entwicklet: "Shocking" und "Si", wo d [[Juliette Greco]] e Lied, dr "Valse de Si", drüber gsunge het, wo dr [[Henri Sauguet]] gschriibe het. Dr [[Pablo Picasso]] und dr [[Salvador Dalí]] häi zu iire Fründ ghöört, und dr [[Jean Cocteau]] het Stoffmuster für sä entworfe. 1936 het si dr [[Reißverschluss|Rissverschluss]] in d ''[[Haute Couture]]'' brocht. Si het au s sogenannte [[Dianadekolleté|Dianakolltee]] gsellschaftsfäig gmacht, wo bin em äi Aggsle ganz blutt gsi isch. Si isch äini vo de erste Moodeschöpferinne gsi, wo nid nume Chläider entworfe het sondern au Aksessuar: Händsche, Schaal, Schmuck, Uure und Baadaazüüg häi iir [[Etikett]] druff ghaa. Wo dr [[Zweiter Weltkrieg|Zwäit Wältchrieg]] usbrochen isch, isch si uf [[New York City|Nöi York]]. 1945 isch si uf Bariis zrugg, wo sich aber d Moode sithäär stark veränderet het: dr [[Minimalismus (Kunst)|Minimalismus]] isch "in" gsi, die äifache Kreazioone vo dr [[Coco Chanel]] häi als "chic" gulte, und dr farbig, "surrealistischi" Stil vo dr Schiaparelli isch nüm aachoo. 1952 het si iir Ateliee müesse schliesse, aber iiri Woonig isch e Dräffpunkt vo dr Bariiser Moodewält bliibe. == Weblingg == * [http://opac.sbn.it/opacsbn/opaclib?db=iccu&select_db=iccu&nentries=20&from=1&searchForm=opac/iccu/error.jsp&resultForward=opac/iccu/brief.jsp&do=show_cmd&rpnlabel=+Tutti+i+campi+%3D+Elsa+Schiaparelli+&rpnquery=%40attrset+bib-1++%40attr+1%3D1016+%40attr+4%3D2+%22Elsa+Schiaparelli%22&totalResult=10&ricerca=base Veröffentlichungen von und über Elsa Schiaparelli im Opac des Servizio bibliotecario nazionale] * [https://web.archive.org/web/20120103024449/http://www.schiaparelli.com/ Elsa Schiaparelli Place Vendôme] * [https://web.archive.org/web/20060209095740/http://www.philamuseum.org/exhibitions/exhibits/schiaparelli.shtml Schiaparelli im Philadelphia Museum of Art] {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|de|Elsa_Schiaparelli|dütsch}} {{DEFAULTSORT:Schiaparelli, Elsa}} [[Kategorie:Mode]] [[Kategorie:Unternämer, Fabrikant]] [[Kategorie:Franzoos]] [[Kategorie:Italiänischi Kultur]] [[Kategorie:Italiäner]] [[Kategorie:Frau]] 6a5vaysob18mil918iynvuvml0ngmiu 0 60027 1086679 1086675 2026-07-12T12:16:36Z B.A.Enz 19520 Di letscht Teggständerig vu [[Spezial:Byytreeg/~2026-39361-99|~2026-39361-99]] isch furtghejt wore un d Version [[Spezial:PermaLink/1028754|1028754]] vum Freigut widerhärgstellt 1086679 wikitext text/x-wiki [[Datei:Bundesarchiv B 145 Bild-F039719-0021, Bonn, CDU-CSU Bundestagsfraktion, Karl Carstens.jpg|mini|dr Karl Carstens (1973)]] [[Datei:Signatur Karl Carstens.jpg|mini|Unterschrift vum Karl Carstens]] Dr '''Karl Carstens''' (* [[14. Dezember|14. Dezämber]] [[1914]] z [[Bremen]]; † [[30. Mai]] [[1992]] z [[Meckenheim (Rheinland)|Meckenheim]]) isch e dytsche [[Politiker|Bolitiker]] ([[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]]) gsii. Är isch vu 1976 bis 1979 [[Präsident des Deutschen Bundestages|Bresidänt vum Dytsche Bundesdag]] un vu 1979 bis 1984 dr fimft [[Bundespräsident (Deutschland)|Bundesbresidänt]] vu dr [[Deutschland|Bundesrepublik Dytschland]] gsii. == Läben un Beruef == Dr Carstens isch im Bremer Stadtdail Schwachhausen uf d Wält chuu as Suhn vum Carl Carstens, eme Oberlehrer un Studierot an dr Handelsschuel z Bremen, ewu churz vo dr Geburt vum Suhn im [[Erster Weltkrieg|Erschte Wältchrieg]] gfallen isch. Noch em Abitur am Alte Gymnasium z Bremen anne 1933 het dr Carstens z [[Frankfurt am Main]], z [[Greifswald]], z [[Dijon]], [[München]], z [[Königsberg (Preußen)|Königsberg]] un z [[Hamburg]] Rächtswisseschaft studiert un s Studium 1936 mit em erschten un 1939 mit em zwaite juristische Staatsexamen abgschlosse. Anne 1938 het er zum Dr. jur. promoviert. Är isch Referendar am Landgricht Bremen wore. Vu 1939 bis 1945 isch er as Soldat bi dr Flakartillery im [[Zweiter Weltkrieg|Zweete Wältchrieg]] gsii (1940 as Unteroffizier, 1941 Wachtmaischter vu dr Reserve, 1942 Leutnant). Noch em Chrieg isch dr Carstens z Bremen as [[Rechtsanwalt|Rächtsaawalt]] zuegloo wore un het in dr Chanzlei Ahlers & Vogel aagfange. Vu Juni 1945 bis 1947 het er au fir dr Burgermaischter [[Theodor Spitta]] gschafft. 1948/1949 het er e Masters of Laws (LL.M.) an dr Yale-Universität z New Haven (Connecticut) gmacht. Vu 1949 bis 1954 isch er Rächtsberoter vum Bremer Senat un vum Bevollmächtigte vu Bremen bim Bund gsi. Ab 1950 het er e Lehrufdrag an dr Universitet z Köln ghaa, wun er si 1952 habilitiert het. Anne 1954 isch er derno in dr Uuswärtige Dienscht vu dr Bundesrepublik Dytschland yydrätte. Bis 1955 isch er Ständige Verdrätter vu dr Bundesrepublik bim [[Europarat|Europarot]] z [[Straßburg|Stroßburi]] gsii un het derno im Uuswärtigen Amt z Bonn gschafft. Anne 1960 isch er zum Profässer fir Staats- un Velkerrächt an dr Universitet Köln beruefe wore. Vu 1970 bis 1972 het er s Forschigsinschtitut vu dr Dytsche Gsellschaft fir Uuswärtigi Bolitik z Bonn glaitet. == Familie == [[Datei:Bundesarchiv Bild 146-2008-0320, Karl Carstens, Veronica Carstens.jpg|mini|dr Karl un d Veronica Carstens, 1949]] Dr Carstens het anne 1944 d Veronica Prior ghyrote. D Veronica Carstens (1923–2012) isch speter Fachärzti fir Inneri Medizin wore. D Eh isch chinderlos blibe. S Ehbaar het 1982 d „Karl un Veronica Carstens-Stiftig“ grindet mit em Zyl Naturhailkunde un Homöopathy z ferdere. == Barteimitglidschafte == Dr Carstens isch syt 1934 Mitglid im Sturm 5/75 vu dr [[Sturmabteilung|SA]] gsii. Vu 1940 bis 1945 isch er Mitglid vu dr [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]] gsii. Anne 1955 isch er Mitglid vu dr [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] wore. == Abgordnete == Vu 1972 bis 1979 isch er Mitglid vum [[Deutscher Bundestag|Dytsche Bundesdag]] gsii. Do isch er vu Mai 1973 bis Oktober 1976 Vorsitzer vu dr CDU/[[Christlich-Soziale Union in Bayern|CSU]]-[[Fraktion (Bundestag)|Bundesdagsfraktion]] un Oppositionsfierer gsii. No dr [[Bundestagswahl 1976|Bundesdagswahl 1976]] isch dr Carstens am 14. Dezember 1976 zum [[Präsident des Deutschen Bundestages|Bresidänt vum Dytsche Bundesdag]] gwehlt wore. Dr Karl Carstens isch 1972 iber d Landeslischt [[Schleswig-Holstein]] un 1976 as diräkt gwehlte Abgordnete vum Wahlchrais Oschtholstein in dr Bundesdag yyzioge. == Effetligi Ämter == [[Datei:Bundesarchiv B 145 Bild-F057221-0011, Wanderung des Bundespräsidenten Carstens.jpg|mini|Dr Karl Carstens uf ere Wanderig]] Vu Juli 1960 bis Dezämber 1966 isch er [[Staatssekretär]] im Uuswärtigen Amt gsii, in dr Zyt vu dr [[Große Koalition]] vu Dezämber 1966 bis 1968 Staatssekretär im Bundesminischterium vu dr Verdaidigung. Vu 1968 bis 1969 isch er as Staatssekretär [[Bundeskanzleramt (Deutschland)|Schef vum Bundeschanzleramt]] bim Bundeschanzler [[Kurt Georg Kiesinger]]. Bi dr Wahl vum dytsche Bundesbresidänt het en d [[Bundesversammlung (Deutschland)|Bundesversammlig]] am 23. Mai 1979 zum 5. [[Bundespräsident (Deutschland)|Bundesbresidänt]] vu dr Bundesrepublik Dytschland gwehlt.Em Carsten sy Kandidatur isch wäg syre friejere NSDAP-Mitglidschaft kritisiert wore. Är isch Noofolger vum [[Walter Scheel]] wore. In syre Amtszyt het si dr Carstens gege Forderige vu dr [[Friedensbewegung|Friidesbewegig]] noch ere aisytige Abrischtig un d Bezugnahm uf d Bärgpredig.<ref>{{Der Spiegel|ID=14330022|Titel=Sanfter Kreuzzug|Jahr=1981|Nr=18}}</ref> Wäge syre Vorlieb fir s Wandere isch dr Carstens as „Wanderbresidänt“ bekannt gsii. Är het die Wanderige gnutzt zum mit e Huffe andere Lyt schwätze, wu mit em gwanderet sin. Er nutzte diese Wanderungen zur Begegnung mit vielen Menschen, von denen er sich streckenweise begleiten ließ und mit denen er unterwegs einkehrte. Us Altersgrind het er uf e zwootoi Kandidatur verzichtet un isch dodermit zum 30. Juni 1984 us em Amt gschide. == Schrifte == * ''Der gutgläubige Erwerb von Pfandrechten an Grundstücksrechten.'' Dissertation, 1938. * ''Grundgedanken der amerikanischen Verfassung und ihre Verwirklichung.'' Habilitation, 1952/54. * ''Das Recht des Europarates'', 1956 * ''Politische Führung – Erfahrungen im Dienst der Bundesregierung.'' 1971. * ''Bundestagsreden und Zeitdokumente.'' Bonn 1977. * ''Reden und Interviews.'' 4 Bände, Bonn 1979–1983. * ''Deutsche Gedichte.'' (Hrsg.) 1983. * ''Erinnerungen und Erfahrungen.'' 1993. == Literatur == * Tim Szatkowski: ''Karl Carstens. Eine politische Biographie.'' Böhlau-Verlag, Köln/Weimar/Wien 2007, ISBN 978-3-412-20013-8. * Daniel Lenski: ''Von Heuss bis Carstens. Das Amtsverständnis der ersten fünf Bundespräsidenten unter besonderer Berücksichtigung ihrer verfassungsrechtlichen Kompetenzen.'' EKF, Leipzig/Berlin 2009, ISBN 978-3-933816-41-2. == Weblink == {{Commonscat}} * {{LeMO|ID2014=karl-carstens|Titel=Karl Carstens}} * [http://www.bundespraesident.de/DE/Die-Bundespraesidenten/Karl-Carstens/karl-carstens.html Biografy] uf dr Syte vum Bundesbresidänt * [http://archives.eui.eu/en/oral_history/INT494 Interview] mit em Karl Carstens im Historische Archiv vu dr EU z Florenz == Fueßnote == <references /> {{Navigationsleiste Deutscher Bundespräsident}} {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Karl_Carstens|3 = dütsch|4 = 149849907}} {{SORTIERUNG:Carstens, Karl}} [[Kategorie:Bundespräsident (Dytschland)]] [[Kategorie:Bundestagspräsident (Dytschland)]] [[Kategorie:Dütsche Parlamentarier]] [[Kategorie:CDU-Mitgliid]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Maa]] sftby3a836phj85vpd6uhlmheohdffx 0 72527 1086680 1086673 2026-07-12T12:20:03Z B.A.Enz 19520 /* Karriere */ −faltschä WiLi 1086680 wikitext text/x-wiki [[Datei:Angelika Kauffmann - Self Portrait - 1784.jpg|mini|Sälbschtporträt vu 1784, Neue Pinakothek, Minche]] D '''Maria Anna Angelica Catharina Kauffmann'''<ref>In ihrem Daufbrief vu 1741 stoht ''Anna Maria Angelica Catharina Kauffman.'' Sälber gschriibe het si ihre Name as ''Maria Anna Angelika Kauffmanin v Chur'' (1759), ''Maria Anna Angelica Kauffmann'' (1761), churz au ''Angelica Kauffman'' oder ''Angelika Kauffmann''. Im dytschsproochige Ruum het si mittlerwyyli ''Angelika Kauffmann'' etabliert.</ref> (* [[30. Oktober|30. Oktoober]] [[1741]] z [[Chur|Kuur]], [[Drei Bünde|Freistaat vu dr Drei Bind]]; † [[5. November|5. Novämber]] [[1807]] z [[Rom|Room]]) isch e [[Schweiz|schwyzerisch]]-[[Österreich|eschtrychischi]] [[Malerei|Mooleri]] vum [[Klassizismus (Malerei)|Klassizismus]] gsii. == Lääbe == === Chindhait un Juuged === [[Datei:Angelika Kauffmann - Bildnis des Vaters.JPG|mini|''Bildnis des Vaters Johann Joseph Kauffmann,'' um 1761–1764]] D Angelika Kauffmann isch anne 1741 as Doochter vum Porträt- un Freskemooler [[Joseph Johann Kauffmann]] un syre Frau, dr Hebamm Cleophea Lutz, in dr Rychsgass 57 vu dr [[Drei Bünde|Gotteshuusbund]]-Stadt Kuur uf d Wält chuu, wu ihre Vater um des Zyt am [[Bistum Chur|bischeflige]] Schloss gschafft het. Im Johr 1752 isch d Familie uf [[Como]] zooge, wu di greeschte Ufdraaggeeber vum Vater – wie au speeter vu dr Angelika Kauffmann – schließli d Groofe [[Salis (Adelsgeschlecht)|vu Salis]] woore sin. S Maidli isch am [[Comer See]] ufgwachse, het mit sechs Johr scho as zaichnerisch Wunderchind gulte un isch vu ihrem Vater un verschiidene Leerer z Como un z [[Mailand]] in Moolerei un Musik unterriichtet woore, wel s fir Maidli kai reguläri Schuelbildig gee het. Ihre Vater het ere s Lääse un Schryybe byybroocht, un d Mueter het si in Sprooche unterriichtet, zeerscht Dytsch un Italieenisch, derno Änglisch un Franzeesisch. Ihre eerscht Sälbschtbildnis het si 1753 gmoolt, no voreb si zwelf wooren isch. D Angelika Kauffmann sälber het iber ihri Juugedzyt gsait, si sei breegt gsii dur heerligi Paläscht, scheeni Ville, eleganti Boot un bräächtigi Theater. Vu 1754 bis 1757 isch d Familie z Italie gsii, wu si z Mailand, am Hoof vum eeschtrychische Generalgouverneur Francesco&nbsp;III. d’Este, Herzoog von Modena, gwoont hän. Noch em Dood vu dr Mueter am 1.&nbsp;Meerz 1757 z Mailand isch si mit ihrem Vater in sy Huus uf [[Schwarzenberg (Vorarlberg)|Schwarzabearg]] im [[Bregenzerwald|Breagazerwald]] zooge. Deert sin anderi Juugedwäärch entstande. Noch ere grooße Brunscht in dr [[Pfarrkirche Schwarzenberg (Vorarlberg)|Chilche im Ort]] het dr Vater d Neigstaltig vum Innere vum wider ufböute Gotteshuus ibernuu. D Angelika het dryzee Halbfiguure vu dr Aposchtel no dr Vorlaage vum [[Giovanni Battista Piazzetta]] gmoolt un het speeter au no s Bild vum Hoochaltaar gmoolt. Die Freske sin ihre ainzig Wäärch uf em Biet vu dr Wandmoolerei bliibe. === Karriere === In dr Johr 1757–1759 hän si Ufdraagsraise uf [[Meersburg|Meerschburg]] un [[Tettnang|Dettnãng]] gfiert, wu si nääbe andere dr [[Fürstbischof|Fiirschtbischof]] vu [[Bistum Konstanz|Konschtanz]], dr [[Franz Konrad von Rodt]], un Mitgliider vu dr greeflige Familie vu [[Montfort (deutsche Adelsfamilie)|Montfort]] porträtiert het. In dr fir sii aafangs uugweente Umgeebig het si si bal wyterentwicklet, voreb si 1760 mit em Vater wider uf Italie ufbrochen isch, go deert d Chunscht vu dr [[Antike]] un dr [[Renaissance]] studiere. Unterwägs hän si s Raisegäld verdient, indäm si im [[Kanton Graubünden|Bündnerland]] un im [[Veltlin]] Yyhaimischi porträtiert hän. In dr Johr 1760–1762 isch si mit em Vater fir lengeri Zyt z Mailand, z [[Modena]] un z [[Parma]] gsii. Am 9. Juuni 1762 sin si uf [[Florenz|Floränz]] chuu. Am 5. Oktoober isch d Kauffmann zum Ehremitgliid vu dr ''Accademia Clementina di Bologna'' gwehlt woore un fimf Dääg speeter het si s Diploom vu dr ''Accademia del Disegno'' iiberchuu. Ab Jänner 1763 het si mit em Vater z Room gwoont, wu si bis anne 1766 bliiben isch. Deert het si e Hufe Zytgnosse gmoolt. Schlaagaartig het mer si gchännt, wu si 1764 dr Grinder vu dr modäärne Chunschtwisseschafte un dr Klassische Archeology [[Johann Joachim Winckelmann]] gmoolt het. Vum 6. Juuli 1763 bis zum 12. April 1764 sin si z Neapel un z Ischia z Bsuech gsii, wu d Angelika Kauffmann im Palazzo Capodimonte e baar Kopie het deerfe mache un em [[Ferdinand I. (Sizilien)|Cheenig vu Neapel]] fir d Erlaubnis dankt het. Derno het si si spezialisiert uf Porträt vu beriemte Lyt, wu uf Italie graist sin, in dr Hauptsach Ängländer. S Bildnis vum bekannte Schauspiiler [[David Garrick (Schauspieler)|David Garrick]] isch ere eso guet glunge, ass es ihre Vater uf London zue dr Uusstellig vu dr ''Society of Artists'' gschickt het. Des Wäärch het si au z Ängland beriemt gmacht. Mit ihrem Ufnahmstuck „Die Hoffnung“ isch d Kauffmann am 5. Mai 1765 Mitgliid vu dr Accademia di San Luca z Room woore. Am 1. Juuli 1765 sin si iber Bologna uf Venedig graist. Uf Empfählig vun ere Lady Wentworth sin Vater un Doochter im Friejohr 1766 vu Italien uf [[London]] iibergsiidlet, wu si am 22. Juuni aachuu sin un si eerscht emol in ere Wohnig in dr Suffolk Street z Charing Cross yygriichtet hän. D Kauffmann het deert unter anderem am 30. Juuni dr beriemt änglisch Mooler Joshua Reynolds in sym Atelier bsuecht. Am 20. Oktoober 1766 het si ne schließlig uf Lyynwand porträtiert. Sy Hyrootsaadraag soll si abgläänt haa, är het aber ainewääg ihri Karriere z Ängland gfeerderet. D Kauffmann un dr Reynolds hän si geegesytig porträtiert. Dr Kauffmann ihre Reynolds-Bildnis chaa mer nääbe drei andere Wäärch vun ere im Saltram House z Plympton bi Plymouth aaluege. Am 22. Novämber 1767 het d Kauffmann dr aageebli schweedisch Groof Frederick de Horn ghyroote. Die chuurz Eh isch fir si uuglickli verlofe. Dr Horn, wu wahrschyns e Hyrootsschwindler gsii isch, isch zmools mit allem Gäld verschwunde. Am 10. Februar 1768 isch ihri Eh dur e Griicht vu dr anglikanische Staatschilche fir uugiltig erkleert woore. D Kauffmann isch näb dr Mary Moser di ainzig Frau unter dr 34 vum Cheenig ernännte Grindigsmitgliider vu dr Royal Academy of Arts (1768).<ref>Whitney Chadwick: ''Women, Art, and Society'', Thames and Hudson, London 1994, S. 7</ref> Ab doo het si ihri Bilder all Ritt in dr Ryym vu dr Academy z London uusgstellt. Wu d Royal Academy uf Somerset House iibergsiidlet isch, het si deert vier ovali allegorischi Deckegmääld deerfe gstalte. Dr Kauffmann ihre zweete Mann, wu si noch em Doods vum Frederick de Horn († 1780 oder 1781) uf Wunsch vum Vater im Juuli 1781 z London ghyroote het, isch dr dytli elter veneziaanisch Mooler Antonio Zucchi (1726–1795) gsii. Chuurz no d Hochzyt isch s frisch ghyroote Baar mit s Kauffmanns Vater uf Flandere, Schwarzabearg, Verona un Padua graist un isch im Oktoober uf Veneedig chuu. Im Jänner 1782 isch s Kauffmanns Vater gstoorbe. Im Novämber vum nämlige Johr het si s Baar e Huus un Atelier bi Santa Trinità dei Monti uf em Pincio z Room yygriichtet. Des friejer Huus vum Mooler [[Anton Raphael Mengs]] in dr Via Sistina 72 isch zum Dräffpunkt vu dr Chinschtler vu dr Stadt woore, aber au vum Hoochaadel. Dr Chaiser [[Joseph II.]] isch deert z Gascht gsii, dr bayrisch Chroonbrinz, d [[Anna Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach]], dr [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1787) un dr [[Johann Gottfried Herder]] (1788/1789). Dr Herder het d Kauffmann di „kultiviertescht Frau vu Europa“ gnännt. En ängi Fryndschaft het si mit em Chunschtagänt Johann Friedrich Reiffenstein (1719–1793) bis zue sällem sym Dood verbunde. Anne 1792 het d Kauffmann ihre wohl wichtigscht Sälbschtporträt gmoolt, s ''Selbstbildnis am Scheideweg zwischen Musik und Malerei'', wu hite im Moskauer Puschkin-Museum hangt. Im Johr 1795 isch dr Antonio Zucchi gstoorbe, un dernoo het si sich us dr Effetligkait zrugzooge. In ihre Moolerei het si sich allmee religieese Theeme gwidmet. Vun ere schwääre Chranket 1802 het si si nie mee riichtig chenne erhoole. Am 5. Novämber 1807 isch d Angelika Kauffmann im Alter vu 66 Johr gstoorbe un isch in dr Chilche Sant’Andrea delle Fratte vergraabe woore. No im nämlige Johr isch e Bischte vun ere im Pantheon z Room ufgstellt woore. <gallery widths="150" heights="150" perrow="5"> Angelika Kauffmann - 1753.jpg|''Selbstporträt als Sängerin mit Notenblatt,'' 1753 Johann Joachim Winckelmann (Angelika Kaufmann).jpg|''Bildnis Johann Joachim Winckelmann,'' 1764 Kauffman-Garrick.jpg|''Bildnis David Garrick,'' 1764, Stamford, Burghley House JoshuaReynoldsByAngelicaKauffman.jpg|''Sir Joshua Reynolds,'' 1767, Saltram House Angelika Kauffmann Drei Sängerinnen 1795.jpg|''Drei Sängerinnen,'' 1795 </gallery> === Goethe === Dr Goethe het d Angelika Kauffmann in ihre Blietejohr chänne un schetze glehrt. Är het ere di grad volländet nei Fassig vu dr ''Iphigenie auf Tauris'' vorglääse un het si arg iber ihri positiv Mainig gfrait. D Kauffmann het fir s Schauspiil Illuschtratione gmacht, dr Goethe het si mit ere Wäärchuusgaab revanchiert. <gallery> SzeneAusGoethesIphignieKohlezeichnungVonAngelikaKauffmannS123.jpg|Szene us s Goethes Iphigenie HuldigungFuerGoetheZeichnungVonAngelikaKauffmannFuerKupferInGoethesSchriftenS123.jpg|Huldigung vu dr Muse vor s Goethes Bischte EgmontUndKlaerchenZeichnungVonAngelikasKauffmannFuerKupferInGoetheSchriftenS123.jpg|Illuschtration fir s Goethes ''Egmont'' Der junge Goethe, gemalt von Angelica Kauffmann 1787.JPG|''Der junge Goethe'', 1787 </gallery> In sym Wäärch ''Zur Farbenlehre'' het dr Goethe iber syni Diskussione mit dr Angelika Kauffmann gschriibe un het ihri Experimäntierfraidigkait globt. As Unterstitzig vu ihre Argumänt heeb si ''„Landschaften ganz ohne blaue Farbe“'' gmoolt. Ihre Goethe-Porträt het er aber kritisiert: <blockquote> ''Es ist immer ein hübscher Bursche, aber keine Spur von mir.''<ref name="ziegler">Hans Ziegler: ''Reich und berühmt. Die heimlichen Millionen der großen Dichter, Denker und Erfinder.'' Ueberreuter, Frankfurt/Wien 2001, ISBN 3-7064-0807-4.</ref> </blockquote> No dr Abrais vum Goethe het d Kauffmann ihm gschriibe: <blockquote> ''Theürer Freünd! Ihr abschid von uns durchdrang mier Herz und Seele, der tag Ihrer abreis war einer der traurigen tagen meines Lebens.''<ref name="ziegler" /> </blockquote> In dr „Gespräche mit Goethe“ vum Johann Peter Eckermann isch fir dr 5. Dezämber 1823 vermeerkt: <blockquote> ''Ich brachte Goethen einige Mineralien, besonders ein Stück thonigen Oker, den Deschamps zu Cormayan gefunden, und wovon Herr Massot viel Rühmens macht. Wie sehr aber war Goethe erstaunt, als er in dieser Farbe ganz dieselbige erkannte, die Angelika Kaufmann zu den Fleischpartieen ihrer Gemälde zu benutzen pflegte. „Sie schätzte das Wenige das sie davon besaß, sagte er, nach dem Gewicht des Goldes. Der Ort indeß wo es herstammte und wo es zu finden, war ihr unbekannt.“'' </blockquote> === Dood un Noolääbe === [[Datei:Colonna - s Andrea delle Fratte tomba Zucchi e Kauffmann O9250031.JPG|mini|Graabblatte vu dr Kauffmann un em Zucchi, Sant’Andrea delle Fratte]] D Lyycht vu dr beriemt Mooleri isch vum Bildhauer [[Antonio Canova]] as prunkvolle Druurzuug gstaltet woore. D Kauffmann un ihre Mann liigen in dr reemische Chilche Sant’Andrea delle Fratte. Di boode Graabinschrifte sin vu dr Angelika Kauffmann sälber verfasst woore un sin e Zaiche fir ihre Sälbschtverständnis un Sälbschtbewusstsyy as wiichtigi Chinschtleri vu ihre Zyt. Scho anne 1810 isch di eerscht Biografy iber d Kauffmann vum Giovanni Rossi uf Italieenisch erschiine, 1814 di dytsch Fassig vum Alois Weinhart unter em Titel ''Leben der berühmten Malerin Angelika Kauffmann''. Di vorletscht Uusgoob vu dr [[Österreichischer Schilling|Hundert-Schilling-Note]] zaigt s Porträt vu dr Angelika Kauffmann noch eme Gmääld vum Reynold.<ref>{{Webarchiv|url=https://www.oenb.at/Ueber-Uns/Geldmuseum/Sammlungen/Oesterreichische-Banknoten/Schilling-Banknoten-der-Oesterreichischen-Nationalbank-1945-2002.html?currentPage=4&category=&topic=&period |wayback=20160925195728 |text=''Schilling-Banknoten der Oesterreichischen Nationalbank 1945–2002'' |archiv-bot=2019-06-11 20:15:36 InternetArchiveBot}} d 100-Schilling-Note uf www.oenb.at</ref> Im Schwarzabearg, dr Wahlhaimet vu dr Angelika Kauffmann, git s zyter 1913 s ''Angelika-Kauffmann-Museum'', wu im Johr 2007 uusgwytet wooren isch. S isch mit em Eeschtryychische Museumsgietisiigel uuszaichnet woore un isch e hischtorisch Huus us em 16. Johrhundert mit modäärne Schauryym. D Uusstellige, wu all Johr wächsle, widme si in unterschiidlige Perschpektyyve em Schaffe vu dr Angelika Kauffmann.<ref>{{Webarchiv|url=http://www.angelika-kauffmann.com/ |wayback=20181104234639 |text=Angelika-Kauffmann-Museum |archiv-bot=2019-09-04 07:58:37 InternetArchiveBot }}, angelika-kauffmann.com.</ref> 2017 isch d Uusstellig ''Ich sehe mich. Frauenporträts von Angelika Kauffmann'' zaigt woore, 2018 goot d Uusstellig iber di vun ere gmoolte Manneporträt. D Angelika Kauffmann gheert zue dääne Fraue in dr Chunscht, wu no ihrem Dood nie vergässe woore sin. Die amerikanischi Künschtlerin [[Judy Chicago]] het iire Naame im grosse Wäärch ''[[The Dinner Party]]'' ufgschribe. == Wäärch (Uuswaal) == D Angelika Kauffmann het Porträt un Hischtoriebilder gschaffe. Ihri Porträt sin idealisiert gsii un breegt vu Rokoko un Empfindsamkait. Speeter het si unter em Yyfluss vum Johann Joachim Winckelmann un em Anton Raphael Mengs au im klassizistische Stil gschafft. Insgsamt het si iber 800 Wäärch hinterloo. * ''Bildnis Landammann Bartholomäus Aberer.'' Angelika Kauffmann Museum, 1758, Eel uf Lyynwand * ''Bildnis Johann Joachim Winckelmann.'' ([[Kunsthaus Zürich|Chunschthuus Züri]]), 1764, Eel uf Lyynwand * ''John Simpson, Vater von Maria Susanna Lady Ravensworth.'' (Wien, [[Österreichische Galerie Belvedere|Österreichische Galerie]]), 1773, Eel uf Lyynwand * ''Porträt einer Dame als Vestalin.'' (Dresden, Gemäldegalerie), 4. Viertel 18. Jahrhundert, Eel uf Lyynwand, 92 × 72&nbsp;cm * ''Selbstporträt.'' ([[Sankt Petersburg|St. Petersburg]], Eremitage), 1780–1785, Eel uf Lyynwand, 76,5 × 63&nbsp;cm * ''Der Abschied Abélards von Héloïse.'' (St. Petersburg, Eremitage), 1780, Eel uf Lyynwand, 65,5&nbsp;cm im Duurmässer * ''Der Mönch aus Calais.'' (St. Petersburg, Eremitage), 1780, Eel uf Lyynwand, 65,5&nbsp;cm im Duurmässer * ''Selbstporträt.'' (Innsbruck, Tiroler Landesmuseum Ferdinandeum), um 1781 * ''Die Familie des Earl of Gower.'' ([[National Museum of Women in the Arts (Washington)|National Museum of Women in the Arts]]) * ''Die Dichtung umarmt die Malerei.'' (London, Sammlig Lord Iveagh Bequest), 1782, Eel uf Lyynwand, 61&nbsp;cm im Duurmässer * ''Szene mit Miranda und Ferdinand aus Shakespeares ‚Der Sturm‘.'' (Wien, Österreichische Galerie), 1782, Eel uf Lyynwand, 35 × 45 cm * ''Ferdinand IV., König von Neapel, und seine Familie.'' (Wien, Liechtenstein-Museum), 1783 * ''Selbstbildnis.'' (München, Neue Pinakothek, Inv. Nr. 1056), 1784, Eel uf Lyynwand, 64,8 × 50,7 cm * ''Julia, die Gemahlin des Pompejus, erfährt den vermeintlichen Tod ihres Gatten.'' (Weimar, Schlossmuseum), 1785, Eel uf Lyynwand, 100,4 × 127,6 cm * ''Juliane von Krüdener und ihr Sohn Paul.'' (Paris, Musée du Louvre), 1786, Eel uf Lyynwand * ''Die Gräfin Anna Protassowa mit ihren Nichten.'' (St. Petersburg, Eremitage), 1788, Eel uf Lyynwand, 123 × 159 cm * ''Porträt der Gräfin Catherine Skawronska.'' (Nürnberg, Germanisches Nationalmuseum, Gm 1931), 1789 * ''Herzogin Anna Amalia von Sachsen-Weimar-Eisenach'' (Klassik Stiftung Weimar), 1789, Eel uf Lyynwand * ''Venus überredet Helena, Paris zu erhören.'' (St. Petersburg, Eremitage), 1790, Eel uf Lyynwand, 102 × 127,5 cm * ''Tod der Alkestis.'' (Breagaz, [[vorarlberg museum]]), 1790 * ''Selbstbildnis am Scheideweg zwischen Musik und Malerei.'' (Puschkin-Museum Moskau), 1792 <gallery widths="150" heights="150" perrow="6" caption="Wäärch (Uuswaal)"> Angelika Kauffmann Portrait Louisa Leveson Gower 1767.jpg|''Porträt der Louisa Leveson Gower,'' 1767 Angelika Kauffmann Allegra.jpg|''L’Allegra,'' 1779 Abschied Abélards von Héloise - Angelica Kauffmann (Hermitage St. Petersburg).jpg|''Abschied Abélards von Héloïse,'' 1780 Angelica Kauffmann 005.jpg|''Porträt einer Dame als Vestalin,'' um 1780 Angelica Kauffmann 003.jpg|''Die Dichtung umarmt die Malerei,'' 1782 Angelica Kauffmann 007.jpg|''Szene mit Miranda und Ferdinand,'' 1782 KauffmannKruedener.jpg|''Juliane von Krüdener und ihr Sohn Paul,'' 1786 Portrait of Countess A.S. Protasova with her Nices (1788) - Angelica Kauffmann (Hermitage Museum).jpg|''Porträt der Gräfin Anna Protassowa mit ihren Nichten,'' 1788 Venus überredet Helena Paris zu erhören (1790) - Angelica Kauffmann (Hermitage, St. Petersburg).jpg|''Venus überredet Helena, Paris zu erhören,'' 1790 Alcesti.jpg|''Tod der Alkestis,'' 1790 Angelika Kauffmann - Christus und die Samariterin am Brunnen -1796.jpeg|''Jesus und die Samariterin am Brunnen Jakobs,'' 1796 Angelika Kauffmann Portrait Mme Latouche.jpg|''Porträt Madame la Touche, Gattin des John la Touche'' </gallery> == Uusstellige == * 1998/1999: Retrospektive Angelika Kauffmann (270 Wäärch mit ca. 450 Abb.), Düsseldorf, Kunstmuseum (15. Novämber 1998 – 24. Jänner 1999); Minche, Haus der Kunst (5. Februar – 18. April 1999); Kuur, Bündner Kunstmuseum (8. Mai – 11. Juuli 1999). * syt 2007: Permanänti Dokumäntation im Haimetmuseum Schwarzabearg, wu am 3. Juuni 2007 mit ere Maanuusstellig zum 200. Doodesdaag as ''Angelika-Kauffmann-Museum'' wider ufgmacht wooren isch. * 2007: Dr zweet Dail vu dr Maanuusstellig zum 200. Doodesdaag het mer im [[Vorarlberger Landesmuseum]] Breagaz chenne bschaue, wu s di greescht Kauffmann-Sammlig het (14. Juuni – 5. Novämber 2007). * 2008: ''Angelika Kauffmann: In Liebe ans Vaterland.'' Förderverein „Freunde Angelika Kauffmann Museum Schwarzenberg“ (17. Mai – 26. Oktoober 2008). * 2010/2011: ''Angelika Kaufmann (1741–1807) – Das Vorarlberger Landesmuseum zu Gast.'' Salzburg Museum/Neue Residenz (19. Novämber 2010 – 20. Februar 2011). * 2011: ''Angelika Kauffmann – Liebende.'' Angelika-Kauffmann-Museum Schwarzenberg (11. Juuni – 26. Oktoober 2011). * 2012: ''Angelika Kauffmann – Malerei und Mythos.'' Wiesbadener Casino-Gesellschaft (9. Februar – 18. Meerz 2012). * 2012: ''Angelika Kauffmann zwischen Musik und Malerei.'' Angelika Kauffmann Museum Schwarzenberg (12. Mai – 28. Oktoober 2012). * 2015:'' Angelika Kauffmann – Residenz Rom.'' Angelika Kauffmann Museum Schwarzenberg (1. Mai – 25. Oktoober 2015). == Literatur == * {{BLKÖ|Kauffmann, Angelica|11|44|58}} * {{ADB|15|466|469|Kaufmann, Angelika|Hyacinth Holland|ADB:Kauffmann, Angelica}} * {{Meyers Online|9|626|spezialkapitel=Kauffmann|kapiteltext=Kauffmann, 1) Angelika}} * Ulrich Schulte-Wülwer: ''Gräfin Catherine Skavronska und Fürst G. A. Potemkin. Biografische Anmerkungen zu einem bislang unbekannten Bild von Angelika Kaufmann.'' In: Jahrbuch des Vorarlberger Landesmuseumsvereins Bregenz 1976/77, S. 96–110. * {{NDB|11|340|342|Kauffmann, Angelica|Hans-Wolf Jäger|118721224}} * {{BBKL | url=http://www.bautz.de/bbkl/k/Kaufmann_a.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625132501/http://www.bautz.de/bbkl/k/Kaufmann_a.shtml |archivedate=2007-06-25 |band=3|spalten=1244-1248|autor=Ingrid Münch}} * Gabriele Katz: ''Angelika Kauffmann: Künstlerin und Geschäftsfrau.'' Belser Verlag, 2012, ISBN 978-3-7630-2609-8. * Christoph Andreas Nilson: ''Über deutsche Kunst.'' Jenisch und Stage’schen Verlagsbuchhandlung, Augsburg und Leipzig, 1833, S. 92 ff. * Waltraud Maierhofer: ''Angelika Kauffmann'', Rowohlt, Reinbek 1997, ISBN 3-499-50554-1. * Jutta Rebmann: ''Angelika Kauffmann.'' Biographischer Roman. dtv, München 2007, ISBN 978-3-423-21029-4. * Ausstellungskatalog Retrospektive Angelika Kauffmann, hrsg. und bearbeitet von Bettina Baumgärtel, Düsseldorf, Kunstmuseum; München, Haus der Kunst; Chur, Bündner Kunstmuseum, Ostfildern, Hatje 1998, ISBN 3-7757-0756-5. * Siegfried Obermeier: ''„Ein Weib mit ungeheurem Talent“. Angelika Kauffmann''. Econ Taschenbuch, München 1998, ISBN 3-612-26559-8 (friejer au unter em Titel ''Die Muse von Rom''). * Angelika Kauffmann: ''Briefe einer Malerin.'' Ausgewählt, kommentiert und mit einer Einleitung von Waltraud Maierhofer. Dieterich’sche Verlagsbuchhandlung, Mainz 1999, ISBN 978-3-87162-047-8. * Angelica Kauffmann: ''»Mir träumte vor ein paar Nächten, ich hätte Briefe von Ihnen empfangen«. Gesammelte Briefe in den Originalsprachen.'' Hrsg., kommentiert und mit einem Nachwort versehen von Waltraud Maierhofer. Libelle, Lengwil 2001, ISBN 3-909081-88-6. * Tobias G. Natter (Hrsg.): ''Angelika Kauffmann. Ein Weib von ungeheurem Talent.'' Hatje Cantz, Ostfildern 2007, ISBN 978-3-7757-1983-4. * Magdalena Häusle (Hrsg.): ''Angelika Kauffmann – In Liebe ans Vaterland.'' Ausstellungskatalog. Bucher-Verlag, Hohenems 2008. * Astrid Reuter un Petra Zudrell: ''Angelika Kauffmann Liebende.'' Zur Ausstellung 2011 herausgegeben vom Förderverein „Freunde Angelika Kauffmann Museum Schwarzenberg“. Bucher, Hohemems/Wien 2011, ISBN 978-3-99018-064-8. * Bettina Baumgärtel: ''Kauffmann, Angelika.'' In: Allgemeines Künstlerlexikon – Internationale Datenbank-online. 2012. == Weblink == {{Commonscat|Angelica Kauffmann}} * {{DDB|Person|118721224}} * {{FemBio|http://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/angelika-kauffmann/}} * {{Zeno-Künstler|Kunstwerke/A/Kauffmann,+Angelica}} * [https://web.archive.org/web/20181104234639/http://angelika-kauffmann.com/ www.angelika-kauffmann.com] – Angelika Kauffmann Museum Schwarzenberg * [http://www.libelle.ch/backlist/909081882-register.html Namesregischter zum Briefband 2001] bim Verlag Libelle * [https://web.archive.org/web/20181103222226/https://www.angelika-kauffmann.de/ Angelika Kauffmann Research Project] – Forschigsprojäkt iber d Angelika Kauffmann, in Vorberaitig: dr ganz kritisch Wäärchkadeloog vu dr Gmääld, Zaichnige un Druckgrafike vu dr Bettina Baumgärtel * {{SIKART|4022820|Kauffmann, Maria Anna Angelika|Autor=Bettina Baumgärtel}} == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|1 = de|2=Angelika_Kauffmann |3 = dütsch |4 =181167213}} {{SORTIERUNG:Kauffmann, Angelika}} [[Kategorie:Moler, Zeichner, Illustrator]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:Öschtriicher]] [[Kategorie:Vorarlberger]] [[Kategorie:Frau]] [[Kategorie:Künschtler (Schwiiz)]] m7sfs2fz4hh0sxsf1fdaiw2q4wpad8q 8 74537 1086698 1026410 2026-07-13T09:55:48Z Neriah 82851 update: [[m:Special:GoToComment/c-WhatamIdoing-20260609174100-Update a common gadget]] 1086698 javascript text/javascript /** * Direct imagelinks to Commons * * @source https://www.mediawiki.org/wiki/Snippets/Direct_imagelinks_to_Commons Revision 2026-04-16 * @author Krinkle */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber', 0 ) >= 0 ) { mw.loader.using( [ 'mediawiki.util' ] ).then( function () { mw.hook( 'wikipage.content' ).add( function ( $content ) { var uploadBaseRe = /^(https:)?\/\/upload\.wikimedia\.org\/wikipedia\/commons/; var localFileNSString = mw.config.get( 'wgFormattedNamespaces' )['6'] + ':'; var server = '(https:)?' + mw.util.escapeRegExp( mw.config.get( 'wgServer' ) ); var localBasePath = new RegExp( '^(?:' + server + ')?' + mw.util.escapeRegExp( mw.util.getUrl( localFileNSString ) ) ); var localBaseScript = new RegExp( '^(?:' + server + ')?' + mw.util.escapeRegExp( mw.util.wikiScript() + '?title=' + mw.util.wikiUrlencode( localFileNSString ) ) ); var commonsBasePath = 'https://commons.wikimedia.org/wiki/File:'; var commonsBaseScript = 'https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:'; $content.find( 'a.image, a.mw-file-description' ).each( function ( i ) { if ( uploadBaseRe.test( $( this ).find( 'img' ).attr( 'src' ) ) ) { this.href = this.href .replace( localBasePath, commonsBasePath ) .replace( localBaseScript, commonsBaseScript ); } } ); } ); } ); } 192pgmftuhyi1svc6rwjss41pw6euny 0 82524 1086690 1058671 2026-07-13T05:01:37Z Holder 491 1086690 wikitext text/x-wiki [[Datei:Janine Wissler 2023.jpg|mini|d Janine Wissler (2023)]] D '''Janine Wissler''' (aigetli ''Janine Natalie Wißler'';<ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte/bund-99/land-6.html#9c250003-b939-4132-83d4-45707d4a0209 |titel=Landeslisten der Parteien in Hessen – Der Bundeswahlleiter |abruf=2021-09-20}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte/bund-99/land-6.html#9c250003-b939-4132-83d4-45707d4a0209 |titel=Landeslisten der Parteien in Hessen – Der Bundeswahlleiter |abruf=2022-07-10}}</ref> * [[23. Mai]] [[1981]] z [[Langen (Hessen)|Langen]], [[Hessen|Hesse]]) isch e [[Deutschland|dytschi]] [[Politiker|Bolitikeri]] ([[Die Linke]]). Syt 2021 isch si Mitglid vum [[Deutscher Bundestag|Dytshe Bundesdaag]]. Dert isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri vu ire Bartei. Vu Februar 2021 bis Oktober 2024 isch si Bundesvorsitzeri vu ire Bartei gsii, bis April 2022 zäme mit dr [[Susanne Hennig-Wellsow]], ab Ändi Juni 2022 zäme mit em Martin Schirdewan. Vu 2014 bis 2021 isch d Wissler scho stellverdrättendi Bundesvorsitzeri vu dr Linke gsii. Si isch vu 2008 bis 2021 Abgorneti im [[Hessischer Landtag|Hessische Landdag]] gsii un dert vu 2009 bis 2021 Fraktionsvorsitzeri vu ire Bartei. Ab Jänner 2019 isch si au Vorsitzeri vum Uusschuss fir Wirtschaft, Energi, Verchehr un Wohne im Hessische Landdaag gsii. == Härmchumft, Uusbildig un Beruef == D Janine Wissler isch z [[Dreieich]] un z [[Neu-Isenburg]] (boodi im hessische Landkrais Offenbach) in ere Mittelschichtsfamilie ufgwagse. Ire Vater isch Verchaufslaiter bi re Böumäärtchette un Gwäärkschafter gsii, d Mueter Aagstellt bi re Autoversicheri.<ref name="Maier">{{Internetquelle |autor=Anja Maier |url=https://taz.de/Linke-Kandidatin-in-Hessen/!5170520/ |titel=Die Vorzeigefrau |werk=taz |datum=2008-12-28 |abruf=2021-02-27}}</ref> Iri Mueter isch bolitisch in dr 1970er Johr in dr [[Deutsche Kommunistische Partei|DKP]] aktiv gsii un het speeter mit dr [[Bündnis 90/Die Grünen|Griene]] simpathisiert.<ref>Matthias Bartsch, Kevin Hagen, Jonas Schaible: ''[https://www.spiegel.de/politik/deutschland/janine-wissler-kann-sie-die-linke-retten-a-00000000-0002-0001-0000-000174544042 Kann sie die Linke retten?]'' In: ''Der Spiegel'', 21. Dezämber 2020, abgruefen am 27. Februar 2021.</ref> D Janine isch vu 1987 bis 1991 uf d Wingertschuel z Dreieich un vu 1991 bis 2001 uf d Ricarda-Huch-Schuel gange, wu si s [[Abitur]] gmnacht het.<ref>{{Internetquelle |url=http://ob18.die-linke-frankfurt.de/ueber-mich/ |titel=Über mich – Janine Wissler |abruf=2020-08-30}}</ref> Derno het si vu 2001 bis 2012 an dr der [[Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main|Universiteet Frankfurt]] Bolitikwisseschafte studiert un as Diploom-Bolitoloogi abgschlosse.<ref>{{Internetquelle |url=https://hessischer-landtag.de/content/janine-wissler |titel=Janine Wissler |werk=hessischer-landtag.de |abruf=2017-04-11}}</ref> Im Studium het si vu 2002 bis 2007 in Dailzyt as Verchaiferi in eme Böumärt gschafft. Derzue het si vu 2005 bis 2008 im Wahlkraisbiro vum [[Mitglied des Deutschen Bundestages|Bundesdaagsabgordnete]] [[Werner Dreibus]] gschafft. No as Studänti het si anne 2004 us Brotescht gege d [[Agenda 2010]] vu dr [[Kabinett Schröder II|rot-griene Bundesregierig]] mit andere di hessisch [[Arbeit & soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative|WASG]] grindet.<ref name="Maier" /> == Bolitik == [[Datei:Janine Wissler & Susanne Hennig-Wellsow 2021-02-27 Digitalparteitag Die Linke 2021 by Martin Heinlein.jpg|mini|Designierti Linki-Barteivorsitzerne (v.l.): Janine Wissler un Susanne Hennig-Wellsow (2021)]] No dr Verschmelzig vu dr WASG mit dr [[Partei des Demokratischen Sozialismus|PDS]] zur Bartei ''Die Linke'' im Juni 2007 isch d Wissler Mitgliid vum Bundesvorstand un vum hessische Landesvoorstand woore. Bi dr Landdaagswahl im Jänner 2008 isch d Wissler iber d Landeslischt in s Barlemänt yyzooge, un au bi dr Neiwahl 2009 isch si wider in Landdaag gwehlt woore. Bi boode Wahle het si im Wahlkrais Frankfurt am Main VI kandidiert. Vu 008 bis 2009 isch si stellverdrättendi Vorsitzeri vu dr Linksfraktion im Hessische Landdaag gsii, ab 2009 het si dr Vorsitz zäme mit em Willi van Ooyen ghaa. Syt sälle uf s Mandaat verziichtet het, sisch si elainigi Vorsitzeri. Bi dr Landdaagswahle 2013 un 2018 isch si im Wahlkrais Frankfurt am Main II aadrätte un isch wider iber d Landeslischt in Landdaag yyzooge. Ab Jänner 2019 isch si Voorsitzeri vum Uusschuss fir Wiirtschaft, Energy, Verchehr un Wohne im Hessische Landdaag gsii. Vu 2011 bis 2021 isch d Wissler Voorsitzeri vum Linke-Kraisverband Frankfurt am Main gsii. 2012 het si bi dr Ooberbuurgermaischterwahlen kandidiert isch im eerschte Wahlgang am 25.&nbsp;Februar 2012 uf 3,8 % vu dr Stimme chuu.<ref>Ergebnisse Oberbürgermeisterwahl 2012 Frankfurt, hr-online.de, 28. Meerz 2012</ref> Bi dr Frankfurter Ooberbuurgermaischterwahl 2018 het si im eerschte Wahlgang 8,8&nbsp;Brozänt vu dr Stimme ghoolt.<ref>OB-Wahl 2018: Die Ergebnisse der Frankfurter Oberbürgermeisterwahl, hessenschau.de, 25. Februar 2018</ref> Uf em 4. Bundesbarteidaag im Mai 2014 z Berlin isch d Wissler zur stellverdrättende Voorsitzeri vu ire Bartei gwehlt wore.<ref name="Timo">{{Internetquelle |autor=Timo Frasch |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/im-portraet-janine-wissler-klassenkaempferin-im-parlament-12934641.html |titel=Klassenkämpferin im Parlament |werk=faz.net |datum=2014-05-12 |abruf=2020-07-10}}</ref> Am 4. Septämber 2020 het si verchindet, ass si fir dr Bundesvoorsitz wett kandidiere.<ref>''[https://www.hessenschau.de/politik/wissler-will-bundesvorsitzende-der-linken-werden,wissler-vorsitz-linke-100.html Wissler will Bundesvorsitzende der Linken werden.]'' In: hessenschau, 4. Septämber 2020.</ref> Uf em 7. Bundesbarteidaag im Februar 2021 isch d Janine Wissler mit 84,2 % vu dr Stimme zur Bundesvoorsitzeri vu dr Bartei [[Die Linke]] gwehlt woore.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.zeit.de/politik/deutschland/2021-02/janine-wissler-zur-neuen-linken-vorsitzenden-gewaehlt |titel=Janine Wissler ist neue Linken-Vorsitzende |werk=Zeit Online |abruf=2021-02-27}}</ref> Im April 2021 het si aagchindet, ass si bi dr [[Bundestagswahl 2021|Bundesdaagswahl]] uf Lischteblatz 1 vu dr Linke Hesse kandidiere wett un dodermit in d Bndesbolitik wägslet.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/linken-chefin-janine-wissler-will-fuer-bundestag-kandidieren-17304775.html |titel=Janine Wissler will für Bundestag kandidieren |werk=faz.de |hrsg=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |datum=2021-04-21 |abruf=2021-04-22}}</ref> Im Mai 2021 isch dr Barteivorstand vu dr Linke d Wissler un dr [[Dietmar Bartsch]] as Spitzeduo fir d Bundesdaagswahl 2021 uusgwehlt.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.zeit.de/politik/deutschland/2021-05/die-linke-janine-wissler-dietmar-bartsch-bundestagswahl |titel=Parteivorstand wählt Wissler und Bartsch zum Spitzenteam |werk=Die Zeit |abruf=2021-05-10}}</ref> Bim Barteidaag vu dr Linke im Juni 2022 isch si mit 57,5 % vu de Stimme as Bundesvorsitzeri widergwehlt wore, Co-Vorsitzer isch dr Martin Schirdewan wore.<ref>{{Literatur |Titel=Janine Wissler und Martin Schirdewan bilden neue Linken-Spitze |Sammelwerk=Der Spiegel |Datum=2022-06-25 |ISSN=2195-1349 |Online=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/die-linke-janine-wissler-als-parteichefin-wiedergewaehlt-a-4dfd98dc-c137-4bf8-bae4-0b35c6117316 |Abruf=2022-06-25}}</ref> Am 18. Augschte 2024 het d Wissler zäme mit em Co-Vorsitzer Martin Schirdewan verchindet, ass si bim Bundesbarteidaag im Oktober 2024 nimi as Barteivorsitzeri kandidiere.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.spiegel.de/politik/janine-wissler-und-martin-schirdewan-chefs-der-linken-kuendigen-rueckzug-an-a-6d5d22c9-bcd4-459e-a305-11e206e11dfc |titel=Linkenvorsitzende kündigen Rückzug an |werk=spiegel.de |datum=2024-08-18 |abruf=2024-08-18}}</ref> Ihri Noofologer*ne sin d [[Ines Schwerdtner]] un dr [[Jan van Aken]] wore.<ref>{{Internetquelle |url= https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/neue-fuehrungsspitze-die-linke-100.html |titel= Schwerdtner und van Aken als Vorsitzende gewählt |werk=tagesschau.de |datum=2024-10-19 |abruf=2025-03-07}}</ref> Bi dr [[Bundestagswahl 2025|Bundesdaagswahl 2025]] het d Wissler im Wahlkrais 181: Frankfurt am Main I kandidiert un isch iber di Hessisch Landeslischt in Bundesdaag yyzoge. Dert isch si Mitglid im Uusschuss fir Wirtschaft un Energi un stellverdrättend Mitglid im Finanzuusschuss.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundestag.de/abgeordnete/biografien/W/wissler_janine-1048194 |titel=Deutscher Bundestag - Janine Wißler |sprache=de |abruf=2025-06-15}}</ref> Am 24. Juni 2025 isch si zur stellverdrättende Fraktionsvorsitzeri un Laiteri vum Arbetskrais fir Arbet, Umverdailig un soziali Sicherhait gwehlt wore. Derzue isch d Wissler 2025 wider zur Vorsitzeri vum Linke-Kraisverband gwehlt wore.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.die-linke-frankfurt.de/partei/kreisvorstand/ |titel=Unser Kreisvorstand. Aktiv. Für Frankfurt |werk=Die Linke. Kreisverband Frankfurt |sprache=de |abruf=2026-05-08}}</ref> D Wissler isch Mitgliid vu [[Attac]] un [[Vereinte Dienstleistungsgewerkschaft|Verdi]]. Us em Unterstitzerkrais vum trotzkistische Netzwäärch Marx21 un us dr ''Sozialistische Linke'', zwoo linksextremi Gruppierige vu dr Bartei, wu vum [[Bundesamt für Verfassungsschutz|Verfassigsschutz]] bschaut wääre, isch si uusdrätte im Rame vu ire Kandidatur fir dr Barteivoorsitz.<ref>Katharina Schuler: ''[https://www.zeit.de/politik/deutschland/2020-09/linkspartei-janine-wissler-mitgliedschaft-marx21-parteistroemungen Janine Wissler beendet Mitgliedschaft in Netzwerk Marx21.]'' In: Die Zeit, 8. Septämber 2020.</ref> == Weblink == {{Commonscat}} * [https://www.janine-wissler.de/ Websyte vu dr Janine Wissler] * {{Biographie beim Deutschen Bundestag|Janine Wissler}} * {{Landtag Hessen|janine-wissler}} * {{Munzinger|00000032218|Janine Wissler}} * {{Abgeordnetenwatch|ID=janine-wissler}} == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Janine_Wissler |3 = dütsch |4 = 209294512}} {{SORTIERUNG:Wissler, Janine}} [[Kategorie:Dütsche Parlamentarier]] [[Kategorie:Mitgliid vo dr Lingge]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Frau]] 8jxmozh81olvsvr6hfo02ua6bgujb97 1086691 1086690 2026-07-13T05:03:41Z Holder 491 1086691 wikitext text/x-wiki [[Datei:Janine Wissler 2023.jpg|mini|d Janine Wissler (2023)]] D '''Janine Wissler''' (aigetli ''Janine Natalie Wißler'';<ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte/bund-99/land-6.html#9c250003-b939-4132-83d4-45707d4a0209 |titel=Landeslisten der Parteien in Hessen – Der Bundeswahlleiter |abruf=2021-09-20}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte/bund-99/land-6.html#9c250003-b939-4132-83d4-45707d4a0209 |titel=Landeslisten der Parteien in Hessen – Der Bundeswahlleiter |abruf=2022-07-10}}</ref> * [[23. Mai]] [[1981]] z [[Langen (Hessen)|Langen]], [[Hessen|Hesse]]) isch e [[Deutschland|dytschi]] [[Politiker|Bolitikeri]] ([[Die Linke]]). Syt 2021 isch si Mitglid vum [[Deutscher Bundestag|Dytsche Bundesdaag]]. Dert isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri vu ire Bartei. Vu Februar 2021 bis Oktober 2024 isch si Bundesvorsitzeri vu ire Bartei gsii, bis April 2022 zäme mit dr [[Susanne Hennig-Wellsow]], ab Ändi Juni 2022 zäme mit em Martin Schirdewan. Vu 2014 bis 2021 isch d Wissler scho stellverdrättendi Bundesvorsitzeri vu dr Linke gsii. Si isch vu 2008 bis 2021 Abgorneti im [[Hessischer Landtag|Hessische Landdag]] gsii un dert vu 2009 bis 2021 Fraktionsvorsitzeri vu ire Bartei. Ab Jänner 2019 isch si au Vorsitzeri vum Uusschuss fir Wirtschaft, Energi, Verchehr un Wohne im Hessische Landdaag gsii. == Härmchumft, Uusbildig un Beruef == D Janine Wissler isch z [[Dreieich]] un z [[Neu-Isenburg]] (boodi im hessische Landkrais Offenbach) in ere Mittelschichtsfamilie ufgwagse. Ire Vater isch Verchaufslaiter bi re Böumäärtchette un Gwäärkschafter gsii, d Mueter Aagstellt bi re Autoversicheri.<ref name="Maier">{{Internetquelle |autor=Anja Maier |url=https://taz.de/Linke-Kandidatin-in-Hessen/!5170520/ |titel=Die Vorzeigefrau |werk=taz |datum=2008-12-28 |abruf=2021-02-27}}</ref> Iri Mueter isch bolitisch in dr 1970er Johr in dr [[Deutsche Kommunistische Partei|DKP]] aktiv gsii un het speeter mit dr [[Bündnis 90/Die Grünen|Griene]] simpathisiert.<ref>Matthias Bartsch, Kevin Hagen, Jonas Schaible: ''[https://www.spiegel.de/politik/deutschland/janine-wissler-kann-sie-die-linke-retten-a-00000000-0002-0001-0000-000174544042 Kann sie die Linke retten?]'' In: ''Der Spiegel'', 21. Dezämber 2020, abgruefen am 27. Februar 2021.</ref> D Janine isch vu 1987 bis 1991 uf d Wingertschuel z Dreieich un vu 1991 bis 2001 uf d Ricarda-Huch-Schuel gange, wu si s [[Abitur]] gmnacht het.<ref>{{Internetquelle |url=http://ob18.die-linke-frankfurt.de/ueber-mich/ |titel=Über mich – Janine Wissler |abruf=2020-08-30}}</ref> Derno het si vu 2001 bis 2012 an dr der [[Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main|Universiteet Frankfurt]] Bolitikwisseschafte studiert un as Diploom-Bolitoloogi abgschlosse.<ref>{{Internetquelle |url=https://hessischer-landtag.de/content/janine-wissler |titel=Janine Wissler |werk=hessischer-landtag.de |abruf=2017-04-11}}</ref> Im Studium het si vu 2002 bis 2007 in Dailzyt as Verchaiferi in eme Böumärt gschafft. Derzue het si vu 2005 bis 2008 im Wahlkraisbiro vum [[Mitglied des Deutschen Bundestages|Bundesdaagsabgordnete]] [[Werner Dreibus]] gschafft. No as Studänti het si anne 2004 us Brotescht gege d [[Agenda 2010]] vu dr [[Kabinett Schröder II|rot-griene Bundesregierig]] mit andere di hessisch [[Arbeit & soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative|WASG]] grindet.<ref name="Maier" /> == Bolitik == [[Datei:Janine Wissler & Susanne Hennig-Wellsow 2021-02-27 Digitalparteitag Die Linke 2021 by Martin Heinlein.jpg|mini|Designierti Linki-Barteivorsitzerne (v.l.): Janine Wissler un Susanne Hennig-Wellsow (2021)]] No dr Verschmelzig vu dr WASG mit dr [[Partei des Demokratischen Sozialismus|PDS]] zur Bartei ''Die Linke'' im Juni 2007 isch d Wissler Mitgliid vum Bundesvorstand un vum hessische Landesvoorstand woore. Bi dr Landdaagswahl im Jänner 2008 isch d Wissler iber d Landeslischt in s Barlemänt yyzooge, un au bi dr Neiwahl 2009 isch si wider in Landdaag gwehlt woore. Bi boode Wahle het si im Wahlkrais Frankfurt am Main VI kandidiert. Vu 008 bis 2009 isch si stellverdrättendi Vorsitzeri vu dr Linksfraktion im Hessische Landdaag gsii, ab 2009 het si dr Vorsitz zäme mit em Willi van Ooyen ghaa. Syt sälle uf s Mandaat verziichtet het, sisch si elainigi Vorsitzeri. Bi dr Landdaagswahle 2013 un 2018 isch si im Wahlkrais Frankfurt am Main II aadrätte un isch wider iber d Landeslischt in Landdaag yyzooge. Ab Jänner 2019 isch si Voorsitzeri vum Uusschuss fir Wiirtschaft, Energy, Verchehr un Wohne im Hessische Landdaag gsii. Vu 2011 bis 2021 isch d Wissler Voorsitzeri vum Linke-Kraisverband Frankfurt am Main gsii. 2012 het si bi dr Ooberbuurgermaischterwahlen kandidiert isch im eerschte Wahlgang am 25.&nbsp;Februar 2012 uf 3,8 % vu dr Stimme chuu.<ref>Ergebnisse Oberbürgermeisterwahl 2012 Frankfurt, hr-online.de, 28. Meerz 2012</ref> Bi dr Frankfurter Ooberbuurgermaischterwahl 2018 het si im eerschte Wahlgang 8,8&nbsp;Brozänt vu dr Stimme ghoolt.<ref>OB-Wahl 2018: Die Ergebnisse der Frankfurter Oberbürgermeisterwahl, hessenschau.de, 25. Februar 2018</ref> Uf em 4. Bundesbarteidaag im Mai 2014 z Berlin isch d Wissler zur stellverdrättende Voorsitzeri vu ire Bartei gwehlt wore.<ref name="Timo">{{Internetquelle |autor=Timo Frasch |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/im-portraet-janine-wissler-klassenkaempferin-im-parlament-12934641.html |titel=Klassenkämpferin im Parlament |werk=faz.net |datum=2014-05-12 |abruf=2020-07-10}}</ref> Am 4. Septämber 2020 het si verchindet, ass si fir dr Bundesvoorsitz wett kandidiere.<ref>''[https://www.hessenschau.de/politik/wissler-will-bundesvorsitzende-der-linken-werden,wissler-vorsitz-linke-100.html Wissler will Bundesvorsitzende der Linken werden.]'' In: hessenschau, 4. Septämber 2020.</ref> Uf em 7. Bundesbarteidaag im Februar 2021 isch d Janine Wissler mit 84,2 % vu dr Stimme zur Bundesvoorsitzeri vu dr Bartei [[Die Linke]] gwehlt woore.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.zeit.de/politik/deutschland/2021-02/janine-wissler-zur-neuen-linken-vorsitzenden-gewaehlt |titel=Janine Wissler ist neue Linken-Vorsitzende |werk=Zeit Online |abruf=2021-02-27}}</ref> Im April 2021 het si aagchindet, ass si bi dr [[Bundestagswahl 2021|Bundesdaagswahl]] uf Lischteblatz 1 vu dr Linke Hesse kandidiere wett un dodermit in d Bndesbolitik wägslet.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/linken-chefin-janine-wissler-will-fuer-bundestag-kandidieren-17304775.html |titel=Janine Wissler will für Bundestag kandidieren |werk=faz.de |hrsg=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |datum=2021-04-21 |abruf=2021-04-22}}</ref> Im Mai 2021 isch dr Barteivorstand vu dr Linke d Wissler un dr [[Dietmar Bartsch]] as Spitzeduo fir d Bundesdaagswahl 2021 uusgwehlt.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.zeit.de/politik/deutschland/2021-05/die-linke-janine-wissler-dietmar-bartsch-bundestagswahl |titel=Parteivorstand wählt Wissler und Bartsch zum Spitzenteam |werk=Die Zeit |abruf=2021-05-10}}</ref> Bim Barteidaag vu dr Linke im Juni 2022 isch si mit 57,5 % vu de Stimme as Bundesvorsitzeri widergwehlt wore, Co-Vorsitzer isch dr Martin Schirdewan wore.<ref>{{Literatur |Titel=Janine Wissler und Martin Schirdewan bilden neue Linken-Spitze |Sammelwerk=Der Spiegel |Datum=2022-06-25 |ISSN=2195-1349 |Online=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/die-linke-janine-wissler-als-parteichefin-wiedergewaehlt-a-4dfd98dc-c137-4bf8-bae4-0b35c6117316 |Abruf=2022-06-25}}</ref> Am 18. Augschte 2024 het d Wissler zäme mit em Co-Vorsitzer Martin Schirdewan verchindet, ass si bim Bundesbarteidaag im Oktober 2024 nimi as Barteivorsitzeri kandidiere.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.spiegel.de/politik/janine-wissler-und-martin-schirdewan-chefs-der-linken-kuendigen-rueckzug-an-a-6d5d22c9-bcd4-459e-a305-11e206e11dfc |titel=Linkenvorsitzende kündigen Rückzug an |werk=spiegel.de |datum=2024-08-18 |abruf=2024-08-18}}</ref> Ihri Noofologer*ne sin d [[Ines Schwerdtner]] un dr [[Jan van Aken]] wore.<ref>{{Internetquelle |url= https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/neue-fuehrungsspitze-die-linke-100.html |titel= Schwerdtner und van Aken als Vorsitzende gewählt |werk=tagesschau.de |datum=2024-10-19 |abruf=2025-03-07}}</ref> Bi dr [[Bundestagswahl 2025|Bundesdaagswahl 2025]] het d Wissler im Wahlkrais 181: Frankfurt am Main I kandidiert un isch iber di Hessisch Landeslischt in Bundesdaag yyzoge. Dert isch si Mitglid im Uusschuss fir Wirtschaft un Energi un stellverdrättend Mitglid im Finanzuusschuss.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundestag.de/abgeordnete/biografien/W/wissler_janine-1048194 |titel=Deutscher Bundestag - Janine Wißler |sprache=de |abruf=2025-06-15}}</ref> Am 24. Juni 2025 isch si zur stellverdrättende Fraktionsvorsitzeri un Laiteri vum Arbetskrais fir Arbet, Umverdailig un soziali Sicherhait gwehlt wore. Derzue isch d Wissler 2025 wider zur Vorsitzeri vum Linke-Kraisverband gwehlt wore.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.die-linke-frankfurt.de/partei/kreisvorstand/ |titel=Unser Kreisvorstand. Aktiv. Für Frankfurt |werk=Die Linke. Kreisverband Frankfurt |sprache=de |abruf=2026-05-08}}</ref> D Wissler isch Mitgliid vu [[Attac]] un [[Vereinte Dienstleistungsgewerkschaft|Verdi]]. Us em Unterstitzerkrais vum trotzkistische Netzwäärch Marx21 un us dr ''Sozialistische Linke'', zwoo linksextremi Gruppierige vu dr Bartei, wu vum [[Bundesamt für Verfassungsschutz|Verfassigsschutz]] bschaut wääre, isch si uusdrätte im Rame vu ire Kandidatur fir dr Barteivoorsitz.<ref>Katharina Schuler: ''[https://www.zeit.de/politik/deutschland/2020-09/linkspartei-janine-wissler-mitgliedschaft-marx21-parteistroemungen Janine Wissler beendet Mitgliedschaft in Netzwerk Marx21.]'' In: Die Zeit, 8. Septämber 2020.</ref> == Weblink == {{Commonscat}} * [https://www.janine-wissler.de/ Websyte vu dr Janine Wissler] * {{Biographie beim Deutschen Bundestag|Janine Wissler}} * {{Landtag Hessen|janine-wissler}} * {{Munzinger|00000032218|Janine Wissler}} * {{Abgeordnetenwatch|ID=janine-wissler}} == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Janine_Wissler |3 = dütsch |4 = 209294512}} {{SORTIERUNG:Wissler, Janine}} [[Kategorie:Dütsche Parlamentarier]] [[Kategorie:Mitgliid vo dr Lingge]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Frau]] 30bg77vlpnbp1e7l977s8djwi9zfuwt 1086692 1086691 2026-07-13T07:34:26Z Freigut 8945 1086692 wikitext text/x-wiki [[Datei:Janine Wissler 2023.jpg|mini|d Janine Wissler (2023)]] D '''Janine Wissler''' (aigetli ''Janine Natalie Wißler;''<ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte/bund-99/land-6.html#9c250003-b939-4132-83d4-45707d4a0209 |titel=Landeslisten der Parteien in Hessen – Der Bundeswahlleiter |abruf=2021-09-20}}</ref><ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundeswahlleiter.de/bundestagswahlen/2021/gewaehlte/bund-99/land-6.html#9c250003-b939-4132-83d4-45707d4a0209 |titel=Landeslisten der Parteien in Hessen – Der Bundeswahlleiter |abruf=2022-07-10}}</ref> * [[23. Mai]] [[1981]] z [[Langen (Hessen)|Langen]], [[Hessen|Hesse]]) isch e [[Deutschland|dytschi]] [[Politiker|Bolitikeri]] ([[Die Linke]]). Syt 2021 isch si Mitglid vum [[Deutscher Bundestag|Dytsche Bundesdaag]]. Dert isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri vu ire Bartei. Vu Februar 2021 bis Oktober 2024 isch si Bundesvorsitzeri vu ire Bartei gsii, bis April 2022 zäme mit dr [[Susanne Hennig-Wellsow]], ab Ändi Juni 2022 zäme mit em Martin Schirdewan. Vu 2014 bis 2021 isch d Wissler scho stellverdrättendi Bundesvorsitzeri vu dr Linke gsii. Si isch vu 2008 bis 2021 Abgorneti im [[Hessischer Landtag|Hessische Landdag]] gsii un dert vu 2009 bis 2021 Fraktionsvorsitzeri vu ire Bartei. Ab Jänner 2019 isch si au Vorsitzeri vum Uusschuss fir Wirtschaft, Energi, Verchehr un Wohne im Hessische Landdaag gsii. == Härmchumft, Uusbildig un Beruef == D Janine Wissler isch z [[Dreieich]] un z [[Neu-Isenburg]] (boodi im hessische Landkrais Offenbach) in ere Mittelschichtsfamilie ufgwagse. Ire Vater isch Verchaufslaiter bi re Böumäärtchette un Gwäärkschafter gsii, d Mueter Aagstellt bi re Autoversicheri.<ref name="Maier">{{Internetquelle |autor=Anja Maier |url=https://taz.de/Linke-Kandidatin-in-Hessen/!5170520/ |titel=Die Vorzeigefrau |werk=taz |datum=2008-12-28 |abruf=2021-02-27}}</ref> Iri Mueter isch bolitisch in dr 1970er Johr in dr [[Deutsche Kommunistische Partei|DKP]] aktiv gsii un het speeter mit dr [[Bündnis 90/Die Grünen|Griene]] simpathisiert.<ref>Matthias Bartsch, Kevin Hagen, Jonas Schaible: ''[https://www.spiegel.de/politik/deutschland/janine-wissler-kann-sie-die-linke-retten-a-00000000-0002-0001-0000-000174544042 Kann sie die Linke retten?]'' In: ''Der Spiegel'', 21. Dezämber 2020, abgruefen am 27. Februar 2021.</ref> D Janine isch vu 1987 bis 1991 uf d Wingertschuel z Dreieich un vu 1991 bis 2001 uf d Ricarda-Huch-Schuel gange, wu si s [[Abitur]] gmnacht het.<ref>{{Internetquelle |url=http://ob18.die-linke-frankfurt.de/ueber-mich/ |titel=Über mich – Janine Wissler |abruf=2020-08-30}}</ref> Derno het si vu 2001 bis 2012 an dr der [[Johann Wolfgang Goethe-Universität Frankfurt am Main|Universiteet Frankfurt]] Bolitikwisseschafte studiert un as Diploom-Bolitoloogi abgschlosse.<ref>{{Internetquelle |url=https://hessischer-landtag.de/content/janine-wissler |titel=Janine Wissler |werk=hessischer-landtag.de |abruf=2017-04-11}}</ref> Im Studium het si vu 2002 bis 2007 in Dailzyt as Verchaiferi in eme Böumärt gschafft. Derzue het si vu 2005 bis 2008 im Wahlkraisbiro vum [[Mitglied des Deutschen Bundestages|Bundesdaagsabgordnete]] [[Werner Dreibus]] gschafft. No as Studänti het si anne 2004 us Brotescht gege d [[Agenda 2010]] vu dr [[Kabinett Schröder II|rot-griene Bundesregierig]] mit andere di hessisch [[Arbeit & soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative|WASG]] grindet.<ref name="Maier" /> == Bolitik == [[Datei:Janine Wissler & Susanne Hennig-Wellsow 2021-02-27 Digitalparteitag Die Linke 2021 by Martin Heinlein.jpg|mini|Designierti Linki-Barteivorsitzerne (v.l.): Janine Wissler un Susanne Hennig-Wellsow (2021)]] No dr Verschmelzig vu dr WASG mit dr [[Partei des Demokratischen Sozialismus|PDS]] zur Bartei ''Die Linke'' im Juni 2007 isch d Wissler Mitgliid vum Bundesvorstand un vum hessische Landesvoorstand woore. Bi dr Landdaagswahl im Jänner 2008 isch d Wissler iber d Landeslischt in s Barlemänt yyzooge, un au bi dr Neiwahl 2009 isch si wider in Landdaag gwehlt woore. Bi boode Wahle het si im Wahlkrais Frankfurt am Main VI kandidiert. Vu 008 bis 2009 isch si stellverdrättendi Vorsitzeri vu dr Linksfraktion im Hessische Landdaag gsii, ab 2009 het si dr Vorsitz zäme mit em Willi van Ooyen ghaa. Syt sälle uf s Mandaat verziichtet het, sisch si elainigi Vorsitzeri. Bi dr Landdaagswahle 2013 un 2018 isch si im Wahlkrais Frankfurt am Main II aadrätte un isch wider iber d Landeslischt in Landdaag yyzooge. Ab Jänner 2019 isch si Voorsitzeri vum Uusschuss fir Wiirtschaft, Energy, Verchehr un Wohne im Hessische Landdaag gsii. Vu 2011 bis 2021 isch d Wissler Voorsitzeri vum Linke-Kraisverband Frankfurt am Main gsii. 2012 het si bi dr Ooberbuurgermaischterwahlen kandidiert isch im eerschte Wahlgang am 25.&nbsp;Februar 2012 uf 3,8 % vu dr Stimme chuu.<ref>Ergebnisse Oberbürgermeisterwahl 2012 Frankfurt, hr-online.de, 28. Meerz 2012</ref> Bi dr Frankfurter Ooberbuurgermaischterwahl 2018 het si im eerschte Wahlgang 8,8&nbsp;Brozänt vu dr Stimme ghoolt.<ref>OB-Wahl 2018: Die Ergebnisse der Frankfurter Oberbürgermeisterwahl, hessenschau.de, 25. Februar 2018</ref> Uf em 4. Bundesbarteidaag im Mai 2014 z Berlin isch d Wissler zur stellverdrättende Voorsitzeri vu ire Bartei gwehlt wore.<ref name="Timo">{{Internetquelle |autor=Timo Frasch |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/inland/im-portraet-janine-wissler-klassenkaempferin-im-parlament-12934641.html |titel=Klassenkämpferin im Parlament |werk=faz.net |datum=2014-05-12 |abruf=2020-07-10}}</ref> Am 4. Septämber 2020 het si verchindet, ass si fir dr Bundesvoorsitz wett kandidiere.<ref>''[https://www.hessenschau.de/politik/wissler-will-bundesvorsitzende-der-linken-werden,wissler-vorsitz-linke-100.html Wissler will Bundesvorsitzende der Linken werden.]'' In: hessenschau, 4. Septämber 2020.</ref> Uf em 7. Bundesbarteidaag im Februar 2021 isch d Janine Wissler mit 84,2 % vu dr Stimme zur Bundesvoorsitzeri vu dr Bartei [[Die Linke]] gwehlt woore.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.zeit.de/politik/deutschland/2021-02/janine-wissler-zur-neuen-linken-vorsitzenden-gewaehlt |titel=Janine Wissler ist neue Linken-Vorsitzende |werk=Zeit Online |abruf=2021-02-27}}</ref> Im April 2021 het si aagchindet, ass si bi dr [[Bundestagswahl 2021|Bundesdaagswahl]] uf Lischteblatz 1 vu dr Linke Hesse kandidiere wett un dodermit in d Bndesbolitik wägslet.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.faz.net/aktuell/rhein-main/linken-chefin-janine-wissler-will-fuer-bundestag-kandidieren-17304775.html |titel=Janine Wissler will für Bundestag kandidieren |werk=faz.de |hrsg=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |datum=2021-04-21 |abruf=2021-04-22}}</ref> Im Mai 2021 isch dr Barteivorstand vu dr Linke d Wissler un dr [[Dietmar Bartsch]] as Spitzeduo fir d Bundesdaagswahl 2021 uusgwehlt.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.zeit.de/politik/deutschland/2021-05/die-linke-janine-wissler-dietmar-bartsch-bundestagswahl |titel=Parteivorstand wählt Wissler und Bartsch zum Spitzenteam |werk=Die Zeit |abruf=2021-05-10}}</ref> Bim Barteidaag vu dr Linke im Juni 2022 isch si mit 57,5 % vu de Stimme as Bundesvorsitzeri widergwehlt wore, Co-Vorsitzer isch dr Martin Schirdewan wore.<ref>{{Literatur |Titel=Janine Wissler und Martin Schirdewan bilden neue Linken-Spitze |Sammelwerk=Der Spiegel |Datum=2022-06-25 |ISSN=2195-1349 |Online=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/die-linke-janine-wissler-als-parteichefin-wiedergewaehlt-a-4dfd98dc-c137-4bf8-bae4-0b35c6117316 |Abruf=2022-06-25}}</ref> Am 18. Augschte 2024 het d Wissler zäme mit em Co-Vorsitzer Martin Schirdewan verchindet, ass si bim Bundesbarteidaag im Oktober 2024 nimi as Barteivorsitzeri kandidiere.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.spiegel.de/politik/janine-wissler-und-martin-schirdewan-chefs-der-linken-kuendigen-rueckzug-an-a-6d5d22c9-bcd4-459e-a305-11e206e11dfc |titel=Linkenvorsitzende kündigen Rückzug an |werk=spiegel.de |datum=2024-08-18 |abruf=2024-08-18}}</ref> Ihri Noofologer*ne sin d [[Ines Schwerdtner]] un dr [[Jan van Aken]] wore.<ref>{{Internetquelle |url= https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/neue-fuehrungsspitze-die-linke-100.html |titel= Schwerdtner und van Aken als Vorsitzende gewählt |werk=tagesschau.de |datum=2024-10-19 |abruf=2025-03-07}}</ref> Bi dr [[Bundestagswahl 2025|Bundesdaagswahl 2025]] het d Wissler im Wahlkrais 181: Frankfurt am Main I kandidiert un isch iber di Hessisch Landeslischt in Bundesdaag yyzoge. Dert isch si Mitglid im Uusschuss fir Wirtschaft un Energi un stellverdrättend Mitglid im Finanzuusschuss.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.bundestag.de/abgeordnete/biografien/W/wissler_janine-1048194 |titel=Deutscher Bundestag - Janine Wißler |sprache=de |abruf=2025-06-15}}</ref> Am 24. Juni 2025 isch si zur stellverdrättende Fraktionsvorsitzeri un Laiteri vum Arbetskrais fir Arbet, Umverdailig un soziali Sicherhait gwehlt wore. Derzue isch d Wissler 2025 wider zur Vorsitzeri vum Linke-Kraisverband gwehlt wore.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.die-linke-frankfurt.de/partei/kreisvorstand/ |titel=Unser Kreisvorstand. Aktiv. Für Frankfurt |werk=Die Linke. Kreisverband Frankfurt |sprache=de |abruf=2026-05-08}}</ref> D Wissler isch Mitgliid vu [[Attac]] un [[Vereinte Dienstleistungsgewerkschaft|Verdi]]. Us em Unterstitzerkrais vum trotzkistische Netzwäärch Marx21 un us dr ''Sozialistische Linke'', zwoo linksextremi Gruppierige vu dr Bartei, wu vum [[Bundesamt für Verfassungsschutz|Verfassigsschutz]] bschaut wääre, isch si uusdrätte im Rame vu ire Kandidatur fir dr Barteivoorsitz.<ref>Katharina Schuler: ''[https://www.zeit.de/politik/deutschland/2020-09/linkspartei-janine-wissler-mitgliedschaft-marx21-parteistroemungen Janine Wissler beendet Mitgliedschaft in Netzwerk Marx21.]'' In: Die Zeit, 8. Septämber 2020.</ref> == Weblink == {{Commonscat}} * [https://www.janine-wissler.de/ Websyte vu dr Janine Wissler] * {{Biographie beim Deutschen Bundestag|Janine Wissler}} * {{Landtag Hessen|janine-wissler}} * {{Munzinger|00000032218|Janine Wissler}} * {{Abgeordnetenwatch|ID=janine-wissler}} == Fueßnote == <references /> {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|1 = de|2 = Janine_Wissler |3 = dütsch |4 = 209294512}} {{SORTIERUNG:Wissler, Janine}} [[Kategorie:Dütsche Parlamentarier]] [[Kategorie:Mitgliid vo dr Lingge]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Dütsche]] [[Kategorie:Frau]] scsztj4m1jclgjzanhvixr230b5tpml 0 83436 1086696 1062602 2026-07-13T09:03:22Z Freigut 8945 /* Literatuur */ 1086696 wikitext text/x-wiki [[Datei:ETH-BIB-Rübel-Blass, Eduard (1876-1960)-Portrait-Portr 12952.tif|mini|dr Eduard August Rübel]] Dr '''Eduard August Rübel''' (* [[18. Juli]] [[1876]] z [[Fluntern|Fluentere]] (hit e Quartier vu Züri); † [[24. Juni]] [[1960]] z [[Zürich|Züri]]; Buurger vu dr USA, ab 1899 [[Bürgerort|haimetberäächtigt]] z Züri) isch e [[Schweiz|Schwyzer]] [[Vegetationskunde|Vegetazioonskundler]], Titulaarprofässer vu dr [[ETH Zürich|ETH Züri]], Grinder vum «Geobotaanische Foorschigsinschtitut Rübel»<ref>{{Internetquelle |autor=Eduard Rübel |url=https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=bgi-001:1918:0#9 |titel=Geobotanische Forschungsinstitut Rüb |werk= |hrsg=Bericht über das Geobotanische Forschungsinstitut Rübel in Zürich |datum= |abruf=2020-07-30 |sprache=}}</ref>, [[Genealogie|Genealoog]] un Zürcher [[Kantonsrat|Kantoonsroot]] un [[Kommunalpolitik|Kommunaalbolitiker]] gsii. Sy offiziäll botaanisch Autoorechiirzel haißt „{{Person|Rübel}}“ == Lääbe un Foorschig == Dr Eduard August Rübel isch s jingscht vu vier Chinder vum August Rübel (* 1827 z Elberfeld; † 1892 z Rigi), eme Chaufmann (Syydehandel), un sällem syre Frau Rosalie Rübel geb. Däniker (* 1838 z Rio de Janeiro; † 1896 z Züri) gsii. Sy Vater isch us ere alte Familie vu Elberfeld im Rhyyland gsii. As junge Mann isch er uf [[USA |Amerika]] uusgwanderet, wun er z New York un z Philadelphia mit Syyde ghandlet het. As Gschäftsmann isch er au uf Züri chuu, wun er anne 1856 bi re Hochzyt di doodmool 17-jeerig Rosalie Däniker chännegleert het, wu us eme altzürcherische Gschläächt chuu isch. Zwai Joor speeter hän si ghyroote. Si hän zäme vier Chinder ghaa, zwoo Deechtere (Helene un Cécile) un zwee Siin (Alexander un Eduard). Wu s Handelshuus, wu dr August Rübel gschafft het, zämebrochen isch, het er si z Züri as Syydehändler sälbschtändig gmacht, derzue het er au Bankgschäft gmacht un si speeter an dr Maggifabrik z Kemptthal bedailigt. Dr Eduard Rübel isch im Platanehof (au «Platanegüetli» gnännt) ufgwagse, eme Landsitz an dr Züribärgstraase 35 z Züri, wu dr Vater gchauft ghaa het. Wun er fimf Joor alt gsii isch, isch er bi me Uufall schwäär am Chnyy verletzt woore. S het drei Joor bruucht, bis des wider verhailt gsii, un im Alter het er wider Maläschte ghaa derwääge am Chnyy. Är isch uf d Beust-Schuel gange un uf s Stedtisch Gimnasium. Ai Joor isch er z [[Lausanne]] uf d Mittelschuel gange. Wun er sächzee gsii isch, 1892, isch dr Vater zmools gstorbe un vier Joor speeter, 1896, au d Mueter. Sy zee Johr eltere Brueder Alexander het s Gschäft ibernuu un isch sy Vormund wore, di 14 bzw. 13 Joor eltere Schweschtere hän dr Huushalt ibernuu. Die boode Schweschtere hän nie ghyroote. Im Spootjoor 1895 het er am [[ETH Zürich|Polytächnikum Züri]] aafange [[Chemie|Chemy]] studiere. Ass er Chemy as Fach gnuu het, isch wellewääg im Zämehang gstande mit dr Inträsse vum Vater an dr Maggi-Gsellschaft. Är isch aber vyylsytig inträssiert gsii un het as Freifächer Voorlääsige in Botaanik bim [[Carl Schroeter (Botaniker)|Carl Schroeter]] un Geology bim Albert Heim gheert. Do het er au e Hufe botaanischi un geoloogischi Exkursioone mitgmacht un het eso di ganz Schwyz chännegleert. Anne 1899 het er Stuudium mit em Diploomexaame abgschlosse. Im nämlige Joor het er si z Züri yybuurgere loo un nooderhand au Militeerdienscht glaischtet, wun er s bis zum Offizier brocht het. Är het e Dokteraarbet aagfange im Beraich organischi Chemy un anne 1901 bim [[Robert Gnehm]], syt 1894 Brofässer fir tächnischi Chemy am Polytächnikum, mit dr Aarbet ''Über Derivate des p-Tolyl-Naphtylamins'' zum Dr. phil. [[Promotion (Doktor)|promoviert]]. Wel er nit räächt zfriide gsii isch mit dr Chemy, het er in dr Wiirtschaft aafange schaffe un het si z Zürich, z London un z New York in s Bank- un Böörsegschäft yygschafft. Z Berlin het er an dr sällzyt no sälbschtändige Bergakademie studiert. Anne 1901 isch er uf Züri retuur chuu un het im Handelsgschäft vum Brueder aagfange. Ab 1904 isch dr Eduard Rübel Mitgliid vum Verwaltigsroot vu dr Maggi-Fabrik z Kempthal gsii un vu 1933 bis 1948 Bresidänt vum Verwaltigsroot, derzue isch er vu 1904 bis 1933 Mitgliid vum Verwaltigsroot vu dr allgmaine Maggi-Gsellschaft gsii un au vu dr schwyzerische, dytsche, franzeesische un niiderländische Doochtergsellschafte. Wel sy Brueder aber 1902 uf London zooge isch un bal druf uf New York, het si fir dr Eduard jetz d Froog gstellt, wuun er aane het welle im Lääbe. Är het si in däne Joor, aagregt dur dr Carl Schröter, aim vu dr Grinder vu dr [[Geobotanik|Geobotaanik]], dr Botaanik zuegwändet. Im Summer 1904 het er si entschiide, as freie Fäldfoorscher zue dr Pflanzewält z foorsche, nit im Laboor. Im Winter 1904/05 het er si in dr Pflanzegeografy yygschafft, un ab 1905 het er si bis 1910 intänsiiv mit dr Vegetazioon vum Bernina-Daal im [[Graubünden|Bündnerland]] bscheftigt. Wel er di klimaatische Bedingige vum ganze Joor het welle ufnee un au am aigene Lyyb erfaare, het er dr ganz Winter 1905/06 uf em [[Berninapass|Bernina-Bass]] verbrocht. In dr eerschte zwai Joor het er zäme mit em junge [[Josias Braun-Blanquet|Josias Braun]] e Lischt vu allne Gfääßpflanze un Gfääßkryptogame ufgnuu, wu im Biet voorcheme, mit Aagoobe zue dr Verbraitig, dr Heechelaag un Informazioone zue dr Beede. In dr Joor druf het er, nääbe Ergänzige vu däre Lischt, vor allem d Pflanzegsellschafte studiert. Är het au anderi Spezialischte zuezooge, wie dr Geoloog Eduard Blösch, dr Bryoloog Theodor Herzog, dr Lichenoloog Gustav Lindau, dr Mykoloog Albert Volkart oder dr Limnoloog Gottfried Huber-Pestalozzi. Anne 1912 het er d Ergeebnis vu däne Stuudie unter em Titel «Pflanzengeographische Monographie des Berninagebietes» publiziert, ere grooße Daarstellig vu dr Pflanzewält vum Berninabiet un ire Umwältbedingige. In dr Krais vu syne Kamraade het em die Monografy dr Spitzname «Rex Berninae» oder chuurz «Rex» yybrocht. Mit em Buech het er in dr Fachwält wyti Anerkännig kriegt un isch fir mänki speeteri Vegetazioonsmonografie Voorbild gsii. Us syne Foorschige sin unter anderem au Publikazioone zue dr Iberwinterigsstaadie vu ''Loiseleuria procumbens'' (1908), iber d Alpematte-Iberwinterigsstaadie (1925) un au ne verglyychendi Analiis vu dr floristische Zämesetzig vu dr ''Carex curvula''-Raase in dr Alpe (1922) entstande. Mit dr Kliimauntersuechige uf em Berninahoschpiz isch er uf d Uuswiirkig vum Liecht uf d Pflanze chuu. D Methood vu dr Liechtmässige het er anne 1905 vum Julius Wiesner z Wien gleert un die het er no in verschiidene Untersuechige bruucht un driiber publiziert. Unter anderem het er dr Liechtyyfall unter dr Schneedeckei gmässe, wu fir mänki Friebliejer in dr Alpe wiichtig isch. Anderi Stuudie zum «photochemische» Klima het er gmacht uf dr Kanaarische Insle (1908) un z Algeerie (1910). Um die Zyt het er d Anna Luise Blass (* 9. April 1882 z Stadelhofe; † 8. Mai 1978 z Adliswil) vu Züri ghyroote, nämli am 28. Septämber 1908. Si isch e Doochter vum Chaufmann Hartmann Friedrich Blass us eme altzürcherische Gschläächt gsii. Mit iire het er segs Chinder ghaa: * Friedrich Rübel, Chemiker (* 1909, Zwilling) * Rosalie Rübel, Säuglingspflägeri (* 1909, Zwilling) * Eduard Rübel, Oberrichter (* 1911) * Peter Rübel, Chaufmann (* 1914) * Regula Rübel (* 1918) * Hans Ulrich Rübel, Lehrer (* 1919) Är het mit syre Familie im e Huus gwoont, wun er um 1909 wysewyy vu sym Elterehuus in dr Züribärgstraass 34 het böue loo. Anne 1917 het si dr Rübel an dr Abdailig fir Natuurwisseschafte vu dr ETH Züri habilitiert mit ere Aarbet iber «Die Beziehung zwischen Wasserleitungsbahn und Transpirationsverhältnissen bei Helianthus annuus», eme pflanzephysioloogisch Theema, wu ne dr Paul Jaccard, syt 1903 Profässer fir Allgmaini Botaanik un Pflanzephysiology am Polytächnikum, druf brocht het. Ab 1917 het dr Rübel an dr ETH Züri as Privaatdozänt fir Botaanik gleert un isch 1923 vu dr ETH zum Titulaar-Profässer fir Geobotaanik ernännt woore. As Dozänt het er bis 1934 zue geobotaanische Theeme glääse, vor allem iber ekoloogischi Untersuechigsmethoode un [[Pflanzensoziologie|Pflanzesoziology]]. Bi dr wisseschaftlige Gsellschafte het er im Lauf vu dr Joor e Hufe Voordreeg ghalte zue syne Theeme. Im Johr 1918 het er d Stiftig «Geobotanisches Institut Rübel» grindet go sy wisseschaftligi Bibliothek, s Herbaar un d Sammlig vu wisseschaftlige Inschtrumänt fir d Wissenschaft zuegängli mache un langfrischtig erhalte. Zyyl vu dr Stiftig isch d Feerderig vu dr junge geobotaanische Wisseschaft un vum freie Mainigsuusdusch unter botaanische Inschtitut gsii. Derzu het mer all Joor Briicht iber d Foorschig im Inschtitut un vu dr Lyt um s Inschtitut vereffetligt. Anne 1928 het s Geobotaanisch Inschtitut chenne in e nei Gebei yyzie, wu vu syne Schweschtere Helene und Cécile gstiftet wooren isch. Bis 1928 het er s Inschtitut sälber glaitet, derno het er Diräkter yygsetzt, zeerscht dr [[Heinrich Brockmann-Jerosch]]. Ab 1931 isch dr [[Werner Lüdi (Botaniker)|Werner Lüdi]] Diräkter gsii, 1958 bis 1966 dr [[Heinz Ellenberg]] un 1966 bis 1993 dr [[Elias Landolt (Geobotaniker)|Elias Landolt]]. Syter 1993 isch dr [[Peter J. Edwards]] Diräkter. As Assischtänte hän am Inschtitut u.&nbsp;a. dr [[Josias Braun-Blanquet]] (bis 1926), dr [[Balthasar Stüssi]] (1936 bis 1944) un dr [[Heinrich Zoller]] (1945 bis 1954) gschafft. Go dr Uusdusch in dr Wisseschaft feerdere het dr Rübel zäme mit em Albert Thellung un em Heinrich Brockmann-Jerosch s «Frei Geobotaanisch Kolloquium» grindet. Noch em Dood vum Thellung († 1928) un em Brockmann-Jerosch († 1939) het dr Rübel s Kolloquium zeerscht ellai, speeter zäme mit em Diräkter vum Geobotaanische Inschtitut wytergfiert un isch bis ins hooch Alter zue dr Sitzige un Diskussioone chuu. Uf greeßere Raise ins Uusland het er syni Chänntnis iber d Vegetazioon uuswytet un het au Fachkolleege us andere Länder chänne gleert. Di wiichtigschte Raise sin die gsii: ; Raise mit em Martin Rikli: * 1906 Oschtspaanie un Baleaare * 1908 Spaanie un Kanaare * 1910 Algeerie * 1912 Siidrussland, Kaukasus un Armeenie * 1920 Spaanie un Portugal * 1921 Griecheland un Kreeta * 1922 Koorsika * 1924 Neaapel un Siziilie * 1927 Egipte un Oase Shiwa * 1928 Tuneesie ; Raise mit em Heinrich Brockmann-Jerosch: * 1911 Koorsika * 1923 Tuneesie ; Raise mit em Josias Braun-Blanquet: * 1924 Zäntraal- un Siidfrankryych Zue dr Internazionaale botaanische Kongräss isch er graist, solang s em us gsundhaitlige Grind meegli gsii isch, z Stockholm anne 1950 isch er Ehrebresidänt gsii: * 1905 Wien mit Rais dur Eeschtrych-Ungarn * 1910 Brüssel mit Rais dur Belgie * 1926 Ithaca mit Rais dur d USA * 1930 Cambridge mit Rais dur Ängland * 1935 Amsterdam * 1950 Stockholm Wiichtig fir di internazionaal Zämenaarbet vu dr Geobotaanik sin di Internazionaale Pflanzegeograafische Exkursioone (international phytogeographic excursions, IPE) gsii, wu Pflanzegeograafe, Pflanzesoziolooge un Pflanzeekolooge us aller Wält zämechuu sin go, gfiert vu yyhaimische Foorscher, d Vegetazioon in eme Land chänneleere un dischpetiere. Aagregt het die Exkursioone dr Arthur George Tansley vu Oxford mit ere Rais dur Ängland, Schottland un Irland anne 1911, wu dr Rübel au derby gsii isch. Di zwoot IPE isch nooder 1913 dur d USA gange. Noch em Unterbruch dur dr Eerscht Wältchrieg het dr Rübel zäme mit em Schröter un em Brockmann-Jerosch anne 1923 e Exkursioon dur d Schwyz organisiert. Au bi speetere isch er allmool derbyy gsii (1925 z Schweede un Noorweege, 1928 in dr Tschechoslowakei un Poole, 1931 z Rumäänie un 1934 z Mittelitaalie), bis er syt 1934 wäg sym Chnyy nimi mit het chenne. Mit Uusnaam vu dr eerschte baide het s Rübel-Inschtit iiber d IPE Sammelbänd uusegee, wu d Ergeebnis un Yydrick vu dr Dailnämer din bschriibe woore sin. Är het si in mänke Publikazioone mit methoodische Frooge vu dr junge Geobotaanik ussenandergsetzt, unter anderem zue dr Abgränzig vu dr Vegetaziooonsainhaite un wie mer Pflanzegsellschafte soll untersueche. Zem Byschpel het vereffetligt zue dr «Einteilung der Pflanzengesellschaften nach ökologisch-physiognomischen Gesichtspunkten» (zäme mit em Brockmann, 1912), zue dr «Oekologische Pflanzengeographie» (im «Handwörterbuch der Naturwissenschaften», 1913), iber «Programme für Geobotanische Arbeiten» (zäme mit em Schröter un em Brockmann, 1916), iber «Vorschläge zur geobotanischen Kartographie» (1916), d «Anfänge und Ziele der Geobotanik» (1917), «Die Entwicklung der Pflanzensoziologie» (1920), «Die Entwicklung der Gesellschaftsmorphologie» (1920), iber «Geobotanische Untersuchungsmethoden» (1922) un zue «Lichtklima und Lichtgenuss» (1928). Nit alles, was er zue dr Methoode publiziert het, isch hite no aktuäll, aber är het dodermit e grooße Yyfluss ghaa uf di geobotaanisch Foorschig sällmool. E wiichtigi Publikazioon isch di umgfangryych «Flora von Graubünden» gsii, wu dr Rübel dr Grundstai glait het un wu d Fäldfoorschig derfiir in dr Hauptsach vum Braun-Blanquet in dr 1920er un frieje 1930er Joor gmacht wooren isch. Der Rübel sälber het um die Zyt scho nimi eso guet im Fäld chenne schaffe, wel em sy Chnyy wider z schaffe gmacht het un e Augelyyde. Vu 1932 bis 1936 hän dr Rübel un dr Braun-Blanquet no zäme die Floora vu dr Bindner Vegetazioon uusegee. Aagregt vum Władysław Szafer vu Krakau het dr Rübel anne 1932 s grooß Iibersiichtswäärch «Die Buchenwälder Europas» uusegee, wu Fachkolleege us ganz Europa di Buechewaldgsellschaft in dr verschiidene Länder din bschriibe hän. Go ne braiteri Grundlaag fir Foorschig un Daarstellig vu dr Vegetazioon vu dr Schwyz schaffe un au Meegligkaite fir d Publikazioon het dr Rübel anne 1914 di Pflanzegeograafisch Kummissioon vu dr Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft (SNG) grindet, wun er bis 1928 au bresidiert het. Die Inschtituzioon het di geobotaanisch Fäldaarbet gfeerderet un d «Beiträge zur Geobotanischen Landesaufnahme der Schweiz» uusegee, wu dr Rübel aafangs au finanziäll unterstitzt het, bis d Kummissioon Bundesmittel iiberchuu het. Vu 1929 bis 1934 isch er Zäntraalbresidänt vu Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft gsii. Är het dr «Zentralfonds» grindet go d Finanze vu dr SNG uf e siicheri Grundlaag stelle. Iiber sy Amtszyt as Bresidänt uuse isch er, wie alli friejere Voorstandsmitgliider, duurhaft Mitgliid im Senaat vu dr SNG bliibe. In ere Stuudie vu 1934 het er d SNG as «Schwyzerischi Akademy vu dr Wisseschafte» gwiirdigt, wu em Staat mänki Ufgoob abnääm, wu in andere Länder dyyri Staatsinschtitut dieje mache. Im Joor 1952 isch er Eeremitgliid vu dr SNG woore. Scho in syre Juuged isch er Mitgliid vu dr Zürcherische Botaanische Gsellschaft woore un deert 1906 bis 1926 su Voorstandsmitgliid, 1906 bis 1908 Aktuar, 1920 bis 1924 Bresidänt. Derno isch er au Mitgliid vu dr Zürcherische Natuurfoorschende Gsellschaft (NGZH) gsii (Voorstandsmitgliid 1912 bis 1928, Sekreteer 1912 bis 1917, Bresidänt 1918 bis 1920). Zum 200-jeerige Jubliäum vu dr NGZH anne 1946 het dr Rübel e umfangryychi Verainsgschiicht gschriibe. Im nämlige Joor isch er Eeremigliid woore. Dr Rübel het si au iiber d Gränze vu dr Schwyz in verschiidene wisseschaftlige Gsellschafte un Organisaziooone engaschiert. Är isch Mitgliid vu dr Dytsche Botaanische Gsellschaft gsii un zytwyys as uuswäärtig Mitgliid im Voorstand. Anne 1930 isch er in di [[Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina|Dytsch Akademy vu dr Natuurfoorscher Leopoldina]] ufgnuu woore. No sym 60. Gebuurstdaag anne 1936 het si dr Eduar Rübel us dr botaanische Foorschig zrugzooge un het si andere Theeme zuegcheert. Scho ase jung het er si fir Genealogy inträssiert un scho im Joor 1909 het er en Ufsatz zue «Vererbungsprobleme, die Wichtigkeit der Genealogie für die Anthropologie» publiziert. Är het jetz aagfange si mit dr Gschiicht vu dr aigene Familie z bscheftige. Är het d Daagbiecher vu syre Grooßmueter Cécile Däniker-Haller uusegee, wu die in dr Joor 1836 bis 1863 gschriibe ghaa het, un e Biografy iber sy Vater un d Gschiicht vum Platanehof gschriibe (1935). Au iber s Lääbe vu syne Gschwischter het er gschriibe (1953) un zäme mit em Edmund Strutz iber d «Stammfolge der Familie Rübel» (1922). Anne 1939 het er zäme mit em W. H. Ruoff d «Ahnentafel Rübel-Blass» uusegee un 1943 d «Nachfahrentafeln Rübel, Band Berg-Jülich», 1956 het er d «Geschichte der Rübel von Elberfeld» vum Edmund Strutz uusegee. Derzue het chlaineri Schrifte zue verschiidene Theeme publiziert, unter anderem e Raie vu Ufsätz in dr [[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]]. Bolitisch het si dr Rübel in dr [[Freisinnig-Demokratische Partei|Freisinnige Bartei]] engaschiert. Vu 1913 bis 1933 isch er Mitgliid im Voorstand im Zürcher Kraisverain 7 gsii un isch derno in verschiiedeni Ämter gweelt woore: Vu 1913 bis 1916 isch er in dr Styyrkummissioon vu dr Stadt Züri gsii, vu 1913 bis 1922 Kraisschuelpflääger, vu 1915 bis 1918 Beziirksschuelpflääger un vu 1922 bis 1925 Schuelpflääger vu dr Privaatschuele. Vu 1916 bis 1919 isch er Mitgliid un Sekreteer vum Grooße Stadtroot vu Züri gsii un anne 1926 fir chuurzi Zyt Mitgliid vum Kantoonsroot vum souveräne Stand Züri. Scho mit 18 Joor isch er in d Zürcher Heraldika yydrätte, ere Gsellschaft vu dr Junge us altzürcherische Familie. Speeter isch er in verschiideni anderi altzürcherischi Gsellschafte ufgnuu woore, 1904 in dr Zouft zur Saffere, 1916 in d «Gelehrte Gesellschaft auf der Chorherrenstube», 1917 isch er Stubehitzer vu dr «Schildner zum Schneggen» woore un 1921 Vollmitgliid, 1939 Mitgliid vu dr «Gesellschaft der Bogenschützen». Bi allne däne Gsellschafte isch er au Mitgliid im Voorstand gsii. Anne 1958, im Alter vu 82 Joor, het er d Stiftig «Geobotanisches Institut Rübel» dr ETH Züri gschänkt. Si isch hit ufgange im «Inschtitut fir Integratiivi Biology» (IBZ) vum Departemänt Umwältwisseschafte vu dr ETH. Am 24. Juni 1960 isch dr Eduard Rübel im Alter vu 83 Joor gstoorbe. Dr wisseschaftli Nooloss vum Eduard Rübel mit Manuskript, Brief un Foto isch in dr ETH-Bibliotheek, dr genaloogisch Nooloss im Zürcher Staatsarchiiv. == Hauptwäärch == ''Lueg au di vollständig [[Liste der Publikationen von Eduard Rübel|Lischt vu dr Publikazioone vum Eduard Rübel]].'' * 1912: ''Pflanzengeographische Monographie des Berninagebietes.'' Wilh. Engelmann 1912 (VI + 616 S., 1 synökologische Karte, 1 färb. Kunstdruck, 58 Vegetationsbilder, 20 Textfiguren). * 1930: ''Pflanzengesellschaften der Erde.'' Hans Huber, Bern 1930 (464 S., 242 Abb. u. H. Brockmann-Jeroschs ''Vegetationskarte der Erde''). * 1932: ''Die Buchenwälder Europas. Redigiert von E. Rübel.'' Veröff. Geobot. Inst. Rübel Zürich 8 (509 S.). * 1932: (zäme mit em [[Josias Braun-Blanquet]]) ''Flora von Graubünden.'' Veröff. Geobot. Inst. Rübel Zürich 7. 1. Liefg. 1932 (1—382), 2. Liefg. 1933 (385—820), 3. Liefg. 1934 (821—1204), 4. Liefg. (Schluss) 1936. == Eerschtbschryybige == Dr International Plant Name Index (IPNI)<ref>[https://www.ipni.org/a/8716-1 Rübel, Eduard August (1876-1960)] uf ipni.org</ref> zellt zwoo Pflanzenaarte uf, wu dr Rübel (zäme mit em Braun-Blanquet) zum erschte Mool bschriibe het. * ''Onosma cinerascens'' Rübel & Braun-Blanq., Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich lxii. 611 (1917). in syn.<ref>[https://www.ipni.org/n/119596-1 Onosma cinerascens] uf ipni.org</ref> * ''Onosma delphinensis'' Rübel & Braun-Blanq., Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich lxii. 611 (1917), in syn.<ref>[https://www.ipni.org/n/119618-1 Onosma delphinensis] uf ipni.org</ref> == Eerige un Mitgliidschafte == * 1921 Eeremitgliid vu dr Bairische Botaanische Gsellschaft * 1921 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Geograafische Gsellschaft z Finnland * 1921 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Tschechoslowaakische Botaanische Gsellschaft * 1922 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Foorschtwisseschaftlige Gsellschaft vu Finnland * 1926 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Zooloogisch-Botaanische Gsellschaft z Wien * 1926 Eeremitgliid vu dr Natuurfoorschende Gsellschaft vu Graubünde * 1929 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Societas pro Fauna et Flora Fennica * 1929 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Botanical Society of America * 1929 Korreschpondierend Mitgliid un 1937 Eeremitgliid vu dr Schweedische Pflanzengeograafische Gsellschaft * 1930 Mitgliid vu dr Chaiserlige Leopoldinisch-Carolinisch Dytsche Akademy vu dr Natuurfoorscher z Halle * 1940 Ständige Eeregascht vu dr Uniwersideet Züri * 1943 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Societas Zoologica-Botanica Fennica Vanamo * 1943 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Heraldische Gsellschaft * 1943 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Gsellschaft fir Familiefoorschig * 1946 Eerebresidänt vu dr Pflanzegeograafische Kummissioon vu dr Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft * 1946 Eeremitgliid vu dr Natuurfoorschende Gsellschaft z Züri * 1950 Eeremitgliid vu dr Genealoogisch-Heraldische Gsellschaft Züri * 1952 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft * 1952 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Botaanische Gsellschaft * 1955 Eeremitgliid vum Bergische Gschiichtsverain Zue sym 60. Gebuurtsdaag 1936 het sy Frynd Bernhard Peyer d Reptilienaart ''Hescheleria ruebeli'' us dr Oornig ''Thalattosauria'' noch em Rübel gnännt, wu mer in dr [[Trias (Geologie)|Trias]] vum [[Kanton Tessin|Sidtessin]] gfunde het. == Literatuur == * Werner Lüdi un N. von Senger-Agthe: ''Verzeichnis der Veröffentlichungen (1901–1935) von Eduard Rüdel.'' In: ''Berichte der Schweizerischen Botanischen Gesellschaft = Bulletin de la Société Botanique Suisse'', Bd. 46, 1936, S. 684–691 ([https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=bhl-001:1936:46#739 Digitalisat]). * Werner Lüdi: ''Eduard August Rüdel (1876–1960).'' In: ''Berichte des Geobotanischen Institutes der Eidg. Techn. Hochschule, Stiftung Rübel,'' Bd. 32, 1960, S. 5–25 ([https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=bgi-002:1960:32#13 Digitalisat]). * Eduard Rübel-Kolb: ''Eduard Rübel-Blass 1876–1960.'' In: Neujahrsblatt auf das Jahr 1970, Zürich 1969. * W. H. Ruoff: ''Eduard Rübel, 18. Juli 1876 – 24. Juni 1960.'' In: Zürcher Taschenbuch auf das Jahr 1962, Zürich 1961, S. 3-21. == Weblink == * {{HLS|31647|Rübel, Eduard August|Autor=Elias Landolt}} * {{IPNI|Rübel}} * [http://www.geobot.ethz.ch/Detail/ruebel.html Porträt Eduard Rübel.] In: Stiftung Geobotanisches Forschungsinstitut Rübel * [http://www.geobot.ethz.ch/geschichte.html Websyte zur Gschiicht vum eemoolige Geobotaanische Inschtitut Stiftig Rübel] * [https://www.e-periodica.ch/digbib/volumes?UID=bgi-001 Briicht iber s Geobotaanisch Foorschigsinschtitut Rübel z Zürich.] (E-Periodica) == Fueßnote == <references/> {{Normdaten}} {{Besonders gelungener Artikel}} {{SORTIERUNG:Rubel, Eduard August}} [[Kategorie:Botaniker]] [[Kategorie:Hochschuellehrer z Züri]] [[Kategorie:Kantonalpolitiker]] [[Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)]] [[Kategorie:Zürcher]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:US-Amerikaner]] [[Kategorie:Maa]] hhkj05us06b8q9mqtjshj4rn4xhvtjn 1086697 1086696 2026-07-13T09:09:23Z Freigut 8945 1086697 wikitext text/x-wiki [[Datei:ETH-BIB-Rübel-Blass, Eduard (1876-1960)-Portrait-Portr 12952.tif|mini|dr Eduard August Rübel]] Dr '''Eduard August Rübel''' (* [[18. Juli]] [[1876]] z [[Fluntern|Fluentere]] (hit e Quartier vu Züri); † [[24. Juni]] [[1960]] z [[Zürich|Züri]]; Buurger vu dr USA, ab 1899 [[Bürgerort|haimetberäächtigt]] z Züri) isch e [[Schweiz|Schwyzer]] [[Vegetationskunde|Vegetazioonskundler]], Titulaarprofässer vu dr [[ETH Zürich|ETH Züri]], Grinder vum «Geobotaanische Foorschigsinschtitut Rübel»<ref>{{Internetquelle |autor=Eduard Rübel |url=https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=bgi-001:1918:0#9 |titel=Geobotanische Forschungsinstitut Rüb |werk= |hrsg=Bericht über das Geobotanische Forschungsinstitut Rübel in Zürich |datum= |abruf=2020-07-30 |sprache=}}</ref>, [[Genealogie|Genealoog]] un drzue Zürcher [[Kantonsrat|Kantoonsroot]] un [[Kommunalpolitik|Kommunaalbolitiker]] gsii. Sy offiziäll botaanisch Autoorechiirzel haißt „{{Person|Rübel}}“ == Lääbe un Foorschig == Dr Eduard August Rübel isch s jingscht vu vier Chinder vum August Rübel (* 1827 z Elberfeld; † 1892 z Rigi), eme Chaufmann (Syydehandel), un sällem syre Frau Rosalie Rübel geb. Däniker (* 1838 z Rio de Janeiro; † 1896 z Züri) gsii. Sy Vater isch us ere alte Familie vu Elberfeld im Rhyyland gsii. As junge Mann isch er uf [[USA |Amerika]] uusgwanderet, wun er z New York un z Philadelphia mit Syyde ghandlet het. As Gschäftsmann isch er au uf Züri chuu, wun er anne 1856 bi re Hochzyt di doodmool 17-jeerig Rosalie Däniker chännegleert het, wu us eme altzürcherische Gschläächt chuu isch. Zwai Joor speeter hän si ghyroote. Si hän zäme vier Chinder ghaa, zwoo Deechtere (Helene un Cécile) un zwee Siin (Alexander un Eduard). Wu s Handelshuus, wu dr August Rübel gschafft het, zämebrochen isch, het er si z Züri as Syydehändler sälbschtändig gmacht, derzue het er au Bankgschäft gmacht un si speeter an dr Maggifabrik z Kemptthal bedailigt. Dr Eduard Rübel isch im Platanehof (au «Platanegüetli» gnännt) ufgwagse, eme Landsitz an dr Züribärgstraase 35 z Züri, wu dr Vater gchauft ghaa het. Wun er fimf Joor alt gsii isch, isch er bi me Uufall schwäär am Chnyy verletzt woore. S het drei Joor bruucht, bis des wider verhailt gsii, un im Alter het er wider Maläschte ghaa derwääge am Chnyy. Är isch uf d Beust-Schuel gange un uf s Stedtisch Gimnasium. Ai Joor isch er z [[Lausanne]] uf d Mittelschuel gange. Wun er sächzee gsii isch, 1892, isch dr Vater zmools gstorbe un vier Joor speeter, 1896, au d Mueter. Sy zee Johr eltere Brueder Alexander het s Gschäft ibernuu un isch sy Vormund wore, di 14 bzw. 13 Joor eltere Schweschtere hän dr Huushalt ibernuu. Die boode Schweschtere hän nie ghyroote. Im Spootjoor 1895 het er am [[ETH Zürich|Polytächnikum Züri]] aafange [[Chemie|Chemy]] studiere. Ass er Chemy as Fach gnuu het, isch wellewääg im Zämehang gstande mit dr Inträsse vum Vater an dr Maggi-Gsellschaft. Är isch aber vyylsytig inträssiert gsii un het as Freifächer Voorlääsige in Botaanik bim [[Carl Schroeter (Botaniker)|Carl Schroeter]] un Geology bim Albert Heim gheert. Do het er au e Hufe botaanischi un geoloogischi Exkursioone mitgmacht un het eso di ganz Schwyz chännegleert. Anne 1899 het er Stuudium mit em Diploomexaame abgschlosse. Im nämlige Joor het er si z Züri yybuurgere loo un nooderhand au Militeerdienscht glaischtet, wun er s bis zum Offizier brocht het. Är het e Dokteraarbet aagfange im Beraich organischi Chemy un anne 1901 bim [[Robert Gnehm]], syt 1894 Brofässer fir tächnischi Chemy am Polytächnikum, mit dr Aarbet ''Über Derivate des p-Tolyl-Naphtylamins'' zum Dr. phil. [[Promotion (Doktor)|promoviert]]. Wel er nit räächt zfriide gsii isch mit dr Chemy, het er in dr Wiirtschaft aafange schaffe un het si z Zürich, z London un z New York in s Bank- un Böörsegschäft yygschafft. Z Berlin het er an dr sällzyt no sälbschtändige Bergakademie studiert. Anne 1901 isch er uf Züri retuur chuu un het im Handelsgschäft vum Brueder aagfange. Ab 1904 isch dr Eduard Rübel Mitgliid vum Verwaltigsroot vu dr Maggi-Fabrik z Kempthal gsii un vu 1933 bis 1948 Bresidänt vum Verwaltigsroot, derzue isch er vu 1904 bis 1933 Mitgliid vum Verwaltigsroot vu dr allgmaine Maggi-Gsellschaft gsii un au vu dr schwyzerische, dytsche, franzeesische un niiderländische Doochtergsellschafte. Wel sy Brueder aber 1902 uf London zooge isch un bal druf uf New York, het si fir dr Eduard jetz d Froog gstellt, wuun er aane het welle im Lääbe. Är het si in däne Joor, aagregt dur dr Carl Schröter, aim vu dr Grinder vu dr [[Geobotanik|Geobotaanik]], dr Botaanik zuegwändet. Im Summer 1904 het er si entschiide, as freie Fäldfoorscher zue dr Pflanzewält z foorsche, nit im Laboor. Im Winter 1904/05 het er si in dr Pflanzegeografy yygschafft, un ab 1905 het er si bis 1910 intänsiiv mit dr Vegetazioon vum Bernina-Daal im [[Graubünden|Bündnerland]] bscheftigt. Wel er di klimaatische Bedingige vum ganze Joor het welle ufnee un au am aigene Lyyb erfaare, het er dr ganz Winter 1905/06 uf em [[Berninapass|Bernina-Bass]] verbrocht. In dr eerschte zwai Joor het er zäme mit em junge [[Josias Braun-Blanquet|Josias Braun]] e Lischt vu allne Gfääßpflanze un Gfääßkryptogame ufgnuu, wu im Biet voorcheme, mit Aagoobe zue dr Verbraitig, dr Heechelaag un Informazioone zue dr Beede. In dr Joor druf het er, nääbe Ergänzige vu däre Lischt, vor allem d Pflanzegsellschafte studiert. Är het au anderi Spezialischte zuezooge, wie dr Geoloog Eduard Blösch, dr Bryoloog Theodor Herzog, dr Lichenoloog Gustav Lindau, dr Mykoloog Albert Volkart oder dr Limnoloog Gottfried Huber-Pestalozzi. Anne 1912 het er d Ergeebnis vu däne Stuudie unter em Titel «Pflanzengeographische Monographie des Berninagebietes» publiziert, ere grooße Daarstellig vu dr Pflanzewält vum Berninabiet un ire Umwältbedingige. In dr Krais vu syne Kamraade het em die Monografy dr Spitzname «Rex Berninae» oder chuurz «Rex» yybrocht. Mit em Buech het er in dr Fachwält wyti Anerkännig kriegt un isch fir mänki speeteri Vegetazioonsmonografie Voorbild gsii. Us syne Foorschige sin unter anderem au Publikazioone zue dr Iberwinterigsstaadie vu ''Loiseleuria procumbens'' (1908), iber d Alpematte-Iberwinterigsstaadie (1925) un au ne verglyychendi Analiis vu dr floristische Zämesetzig vu dr ''Carex curvula''-Raase in dr Alpe (1922) entstande. Mit dr Kliimauntersuechige uf em Berninahoschpiz isch er uf d Uuswiirkig vum Liecht uf d Pflanze chuu. D Methood vu dr Liechtmässige het er anne 1905 vum Julius Wiesner z Wien gleert un die het er no in verschiidene Untersuechige bruucht un driiber publiziert. Unter anderem het er dr Liechtyyfall unter dr Schneedeckei gmässe, wu fir mänki Friebliejer in dr Alpe wiichtig isch. Anderi Stuudie zum «photochemische» Klima het er gmacht uf dr Kanaarische Insle (1908) un z Algeerie (1910). Um die Zyt het er d Anna Luise Blass (* 9. April 1882 z Stadelhofe; † 8. Mai 1978 z Adliswil) vu Züri ghyroote, nämli am 28. Septämber 1908. Si isch e Doochter vum Chaufmann Hartmann Friedrich Blass us eme altzürcherische Gschläächt gsii. Mit iire het er segs Chinder ghaa: * Friedrich Rübel, Chemiker (* 1909, Zwilling) * Rosalie Rübel, Säuglingspflägeri (* 1909, Zwilling) * Eduard Rübel, Oberrichter (* 1911) * Peter Rübel, Chaufmann (* 1914) * Regula Rübel (* 1918) * Hans Ulrich Rübel, Lehrer (* 1919) Är het mit syre Familie im e Huus gwoont, wun er um 1909 wysewyy vu sym Elterehuus in dr Züribärgstraass 34 het böue loo. Anne 1917 het si dr Rübel an dr Abdailig fir Natuurwisseschafte vu dr ETH Züri habilitiert mit ere Aarbet iber «Die Beziehung zwischen Wasserleitungsbahn und Transpirationsverhältnissen bei Helianthus annuus», eme pflanzephysioloogisch Theema, wu ne dr Paul Jaccard, syt 1903 Profässer fir Allgmaini Botaanik un Pflanzephysiology am Polytächnikum, druf brocht het. Ab 1917 het dr Rübel an dr ETH Züri as Privaatdozänt fir Botaanik gleert un isch 1923 vu dr ETH zum Titulaar-Profässer fir Geobotaanik ernännt woore. As Dozänt het er bis 1934 zue geobotaanische Theeme glääse, vor allem iber ekoloogischi Untersuechigsmethoode un [[Pflanzensoziologie|Pflanzesoziology]]. Bi dr wisseschaftlige Gsellschafte het er im Lauf vu dr Joor e Hufe Voordreeg ghalte zue syne Theeme. Im Johr 1918 het er d Stiftig «Geobotanisches Institut Rübel» grindet go sy wisseschaftligi Bibliothek, s Herbaar un d Sammlig vu wisseschaftlige Inschtrumänt fir d Wissenschaft zuegängli mache un langfrischtig erhalte. Zyyl vu dr Stiftig isch d Feerderig vu dr junge geobotaanische Wisseschaft un vum freie Mainigsuusdusch unter botaanische Inschtitut gsii. Derzu het mer all Joor Briicht iber d Foorschig im Inschtitut un vu dr Lyt um s Inschtitut vereffetligt. Anne 1928 het s Geobotaanisch Inschtitut chenne in e nei Gebei yyzie, wu vu syne Schweschtere Helene und Cécile gstiftet wooren isch. Bis 1928 het er s Inschtitut sälber glaitet, derno het er Diräkter yygsetzt, zeerscht dr [[Heinrich Brockmann-Jerosch]]. Ab 1931 isch dr [[Werner Lüdi (Botaniker)|Werner Lüdi]] Diräkter gsii, 1958 bis 1966 dr [[Heinz Ellenberg]] un 1966 bis 1993 dr [[Elias Landolt (Geobotaniker)|Elias Landolt]]. Syter 1993 isch dr [[Peter J. Edwards]] Diräkter. As Assischtänte hän am Inschtitut u.&nbsp;a. dr [[Josias Braun-Blanquet]] (bis 1926), dr [[Balthasar Stüssi]] (1936 bis 1944) un dr [[Heinrich Zoller]] (1945 bis 1954) gschafft. Go dr Uusdusch in dr Wisseschaft feerdere het dr Rübel zäme mit em Albert Thellung un em Heinrich Brockmann-Jerosch s «Frei Geobotaanisch Kolloquium» grindet. Noch em Dood vum Thellung († 1928) un em Brockmann-Jerosch († 1939) het dr Rübel s Kolloquium zeerscht ellai, speeter zäme mit em Diräkter vum Geobotaanische Inschtitut wytergfiert un isch bis ins hooch Alter zue dr Sitzige un Diskussioone chuu. Uf greeßere Raise ins Uusland het er syni Chänntnis iber d Vegetazioon uuswytet un het au Fachkolleege us andere Länder chänne gleert. Di wiichtigschte Raise sin die gsii: ; Raise mit em Martin Rikli: * 1906 Oschtspaanie un Baleaare * 1908 Spaanie un Kanaare * 1910 Algeerie * 1912 Siidrussland, Kaukasus un Armeenie * 1920 Spaanie un Portugal * 1921 Griecheland un Kreeta * 1922 Koorsika * 1924 Neaapel un Siziilie * 1927 Egipte un Oase Shiwa * 1928 Tuneesie ; Raise mit em Heinrich Brockmann-Jerosch: * 1911 Koorsika * 1923 Tuneesie ; Raise mit em Josias Braun-Blanquet: * 1924 Zäntraal- un Siidfrankryych Zue dr Internazionaale botaanische Kongräss isch er graist, solang s em us gsundhaitlige Grind meegli gsii isch, z Stockholm anne 1950 isch er Ehrebresidänt gsii: * 1905 Wien mit Rais dur Eeschtrych-Ungarn * 1910 Brüssel mit Rais dur Belgie * 1926 Ithaca mit Rais dur d USA * 1930 Cambridge mit Rais dur Ängland * 1935 Amsterdam * 1950 Stockholm Wiichtig fir di internazionaal Zämenaarbet vu dr Geobotaanik sin di Internazionaale Pflanzegeograafische Exkursioone (international phytogeographic excursions, IPE) gsii, wu Pflanzegeograafe, Pflanzesoziolooge un Pflanzeekolooge us aller Wält zämechuu sin go, gfiert vu yyhaimische Foorscher, d Vegetazioon in eme Land chänneleere un dischpetiere. Aagregt het die Exkursioone dr Arthur George Tansley vu Oxford mit ere Rais dur Ängland, Schottland un Irland anne 1911, wu dr Rübel au derby gsii isch. Di zwoot IPE isch nooder 1913 dur d USA gange. Noch em Unterbruch dur dr Eerscht Wältchrieg het dr Rübel zäme mit em Schröter un em Brockmann-Jerosch anne 1923 e Exkursioon dur d Schwyz organisiert. Au bi speetere isch er allmool derbyy gsii (1925 z Schweede un Noorweege, 1928 in dr Tschechoslowakei un Poole, 1931 z Rumäänie un 1934 z Mittelitaalie), bis er syt 1934 wäg sym Chnyy nimi mit het chenne. Mit Uusnaam vu dr eerschte baide het s Rübel-Inschtit iiber d IPE Sammelbänd uusegee, wu d Ergeebnis un Yydrick vu dr Dailnämer din bschriibe woore sin. Är het si in mänke Publikazioone mit methoodische Frooge vu dr junge Geobotaanik ussenandergsetzt, unter anderem zue dr Abgränzig vu dr Vegetaziooonsainhaite un wie mer Pflanzegsellschafte soll untersueche. Zem Byschpel het vereffetligt zue dr «Einteilung der Pflanzengesellschaften nach ökologisch-physiognomischen Gesichtspunkten» (zäme mit em Brockmann, 1912), zue dr «Oekologische Pflanzengeographie» (im «Handwörterbuch der Naturwissenschaften», 1913), iber «Programme für Geobotanische Arbeiten» (zäme mit em Schröter un em Brockmann, 1916), iber «Vorschläge zur geobotanischen Kartographie» (1916), d «Anfänge und Ziele der Geobotanik» (1917), «Die Entwicklung der Pflanzensoziologie» (1920), «Die Entwicklung der Gesellschaftsmorphologie» (1920), iber «Geobotanische Untersuchungsmethoden» (1922) un zue «Lichtklima und Lichtgenuss» (1928). Nit alles, was er zue dr Methoode publiziert het, isch hite no aktuäll, aber är het dodermit e grooße Yyfluss ghaa uf di geobotaanisch Foorschig sällmool. E wiichtigi Publikazioon isch di umgfangryych «Flora von Graubünden» gsii, wu dr Rübel dr Grundstai glait het un wu d Fäldfoorschig derfiir in dr Hauptsach vum Braun-Blanquet in dr 1920er un frieje 1930er Joor gmacht wooren isch. Der Rübel sälber het um die Zyt scho nimi eso guet im Fäld chenne schaffe, wel em sy Chnyy wider z schaffe gmacht het un e Augelyyde. Vu 1932 bis 1936 hän dr Rübel un dr Braun-Blanquet no zäme die Floora vu dr Bindner Vegetazioon uusegee. Aagregt vum Władysław Szafer vu Krakau het dr Rübel anne 1932 s grooß Iibersiichtswäärch «Die Buchenwälder Europas» uusegee, wu Fachkolleege us ganz Europa di Buechewaldgsellschaft in dr verschiidene Länder din bschriibe hän. Go ne braiteri Grundlaag fir Foorschig un Daarstellig vu dr Vegetazioon vu dr Schwyz schaffe un au Meegligkaite fir d Publikazioon het dr Rübel anne 1914 di Pflanzegeograafisch Kummissioon vu dr Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft (SNG) grindet, wun er bis 1928 au bresidiert het. Die Inschtituzioon het di geobotaanisch Fäldaarbet gfeerderet un d «Beiträge zur Geobotanischen Landesaufnahme der Schweiz» uusegee, wu dr Rübel aafangs au finanziäll unterstitzt het, bis d Kummissioon Bundesmittel iiberchuu het. Vu 1929 bis 1934 isch er Zäntraalbresidänt vu Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft gsii. Är het dr «Zentralfonds» grindet go d Finanze vu dr SNG uf e siicheri Grundlaag stelle. Iiber sy Amtszyt as Bresidänt uuse isch er, wie alli friejere Voorstandsmitgliider, duurhaft Mitgliid im Senaat vu dr SNG bliibe. In ere Stuudie vu 1934 het er d SNG as «Schwyzerischi Akademy vu dr Wisseschafte» gwiirdigt, wu em Staat mänki Ufgoob abnääm, wu in andere Länder dyyri Staatsinschtitut dieje mache. Im Joor 1952 isch er Eeremitgliid vu dr SNG woore. Scho in syre Juuged isch er Mitgliid vu dr Zürcherische Botaanische Gsellschaft woore un deert 1906 bis 1926 su Voorstandsmitgliid, 1906 bis 1908 Aktuar, 1920 bis 1924 Bresidänt. Derno isch er au Mitgliid vu dr Zürcherische Natuurfoorschende Gsellschaft (NGZH) gsii (Voorstandsmitgliid 1912 bis 1928, Sekreteer 1912 bis 1917, Bresidänt 1918 bis 1920). Zum 200-jeerige Jubliäum vu dr NGZH anne 1946 het dr Rübel e umfangryychi Verainsgschiicht gschriibe. Im nämlige Joor isch er Eeremigliid woore. Dr Rübel het si au iiber d Gränze vu dr Schwyz in verschiidene wisseschaftlige Gsellschafte un Organisaziooone engaschiert. Är isch Mitgliid vu dr Dytsche Botaanische Gsellschaft gsii un zytwyys as uuswäärtig Mitgliid im Voorstand. Anne 1930 isch er in di [[Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina|Dytsch Akademy vu dr Natuurfoorscher Leopoldina]] ufgnuu woore. No sym 60. Gebuurstdaag anne 1936 het si dr Eduar Rübel us dr botaanische Foorschig zrugzooge un het si andere Theeme zuegcheert. Scho ase jung het er si fir Genealogy inträssiert un scho im Joor 1909 het er en Ufsatz zue «Vererbungsprobleme, die Wichtigkeit der Genealogie für die Anthropologie» publiziert. Är het jetz aagfange si mit dr Gschiicht vu dr aigene Familie z bscheftige. Är het d Daagbiecher vu syre Grooßmueter Cécile Däniker-Haller uusegee, wu die in dr Joor 1836 bis 1863 gschriibe ghaa het, un e Biografy iber sy Vater un d Gschiicht vum Platanehof gschriibe (1935). Au iber s Lääbe vu syne Gschwischter het er gschriibe (1953) un zäme mit em Edmund Strutz iber d «Stammfolge der Familie Rübel» (1922). Anne 1939 het er zäme mit em W. H. Ruoff d «Ahnentafel Rübel-Blass» uusegee un 1943 d «Nachfahrentafeln Rübel, Band Berg-Jülich», 1956 het er d «Geschichte der Rübel von Elberfeld» vum Edmund Strutz uusegee. Derzue het chlaineri Schrifte zue verschiidene Theeme publiziert, unter anderem e Raie vu Ufsätz in dr [[Neue Zürcher Zeitung|NZZ]]. Bolitisch het si dr Rübel in dr [[Freisinnig-Demokratische Partei|Freisinnige Bartei]] engaschiert. Vu 1913 bis 1933 isch er Mitgliid im Voorstand im Zürcher Kraisverain 7 gsii un isch derno in verschiiedeni Ämter gweelt woore: Vu 1913 bis 1916 isch er in dr Styyrkummissioon vu dr Stadt Züri gsii, vu 1913 bis 1922 Kraisschuelpflääger, vu 1915 bis 1918 Beziirksschuelpflääger un vu 1922 bis 1925 Schuelpflääger vu dr Privaatschuele. Vu 1916 bis 1919 isch er Mitgliid un Sekreteer vum Grooße Stadtroot vu Züri gsii un anne 1926 fir chuurzi Zyt Mitgliid vum Kantoonsroot vum souveräne Stand Züri. Scho mit 18 Joor isch er in d Zürcher Heraldika yydrätte, ere Gsellschaft vu dr Junge us altzürcherische Familie. Speeter isch er in verschiideni anderi altzürcherischi Gsellschafte ufgnuu woore, 1904 in dr Zouft zur Saffere, 1916 in d «Gelehrte Gesellschaft auf der Chorherrenstube», 1917 isch er Stubehitzer vu dr «Schildner zum Schneggen» woore un 1921 Vollmitgliid, 1939 Mitgliid vu dr «Gesellschaft der Bogenschützen». Bi allne däne Gsellschafte isch er au Mitgliid im Voorstand gsii. Anne 1958, im Alter vu 82 Joor, het er d Stiftig «Geobotanisches Institut Rübel» dr ETH Züri gschänkt. Si isch hit ufgange im «Inschtitut fir Integratiivi Biology» (IBZ) vum Departemänt Umwältwisseschafte vu dr ETH. Am 24. Juni 1960 isch dr Eduard Rübel im Alter vu 83 Joor gstoorbe. Dr wisseschaftli Nooloss vum Eduard Rübel mit Manuskript, Brief un Foto isch in dr ETH-Bibliotheek, dr genaloogisch Nooloss im Zürcher Staatsarchiiv. == Hauptwäärch == ''Lueg au di vollständig [[Liste der Publikationen von Eduard Rübel|Lischt vu dr Publikazioone vum Eduard Rübel]].'' * 1912: ''Pflanzengeographische Monographie des Berninagebietes.'' Wilh. Engelmann 1912 (VI + 616 S., 1 synökologische Karte, 1 färb. Kunstdruck, 58 Vegetationsbilder, 20 Textfiguren). * 1930: ''Pflanzengesellschaften der Erde.'' Hans Huber, Bern 1930 (464 S., 242 Abb. u. H. Brockmann-Jeroschs ''Vegetationskarte der Erde''). * 1932: ''Die Buchenwälder Europas. Redigiert von E. Rübel.'' Veröff. Geobot. Inst. Rübel Zürich 8 (509 S.). * 1932: (zäme mit em [[Josias Braun-Blanquet]]) ''Flora von Graubünden.'' Veröff. Geobot. Inst. Rübel Zürich 7. 1. Liefg. 1932 (1—382), 2. Liefg. 1933 (385—820), 3. Liefg. 1934 (821—1204), 4. Liefg. (Schluss) 1936. == Eerschtbschryybige == Dr International Plant Name Index (IPNI)<ref>[https://www.ipni.org/a/8716-1 Rübel, Eduard August (1876-1960)] uf ipni.org</ref> zellt zwoo Pflanzenaarte uf, wu dr Rübel (zäme mit em Braun-Blanquet) zum erschte Mool bschriibe het. * ''Onosma cinerascens'' Rübel & Braun-Blanq., Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich lxii. 611 (1917). in syn.<ref>[https://www.ipni.org/n/119596-1 Onosma cinerascens] uf ipni.org</ref> * ''Onosma delphinensis'' Rübel & Braun-Blanq., Vierteljahrsschr. Naturf. Ges. Zürich lxii. 611 (1917), in syn.<ref>[https://www.ipni.org/n/119618-1 Onosma delphinensis] uf ipni.org</ref> == Eerige un Mitgliidschafte == * 1921 Eeremitgliid vu dr Bairische Botaanische Gsellschaft * 1921 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Geograafische Gsellschaft z Finnland * 1921 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Tschechoslowaakische Botaanische Gsellschaft * 1922 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Foorschtwisseschaftlige Gsellschaft vu Finnland * 1926 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Zooloogisch-Botaanische Gsellschaft z Wien * 1926 Eeremitgliid vu dr Natuurfoorschende Gsellschaft vu Graubünde * 1929 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Societas pro Fauna et Flora Fennica * 1929 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Botanical Society of America * 1929 Korreschpondierend Mitgliid un 1937 Eeremitgliid vu dr Schweedische Pflanzengeograafische Gsellschaft * 1930 Mitgliid vu dr Chaiserlige Leopoldinisch-Carolinisch Dytsche Akademy vu dr Natuurfoorscher z Halle * 1940 Ständige Eeregascht vu dr Uniwersideet Züri * 1943 Korreschpondierend Mitgliid vu dr Societas Zoologica-Botanica Fennica Vanamo * 1943 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Heraldische Gsellschaft * 1943 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Gsellschaft fir Familiefoorschig * 1946 Eerebresidänt vu dr Pflanzegeograafische Kummissioon vu dr Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft * 1946 Eeremitgliid vu dr Natuurfoorschende Gsellschaft z Züri * 1950 Eeremitgliid vu dr Genealoogisch-Heraldische Gsellschaft Züri * 1952 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Natuurfoorschende Gsellschaft * 1952 Eeremitgliid vu dr Schwyzerische Botaanische Gsellschaft * 1955 Eeremitgliid vum Bergische Gschiichtsverain Zue sym 60. Gebuurtsdaag 1936 het sy Frynd Bernhard Peyer d Reptilienaart ''Hescheleria ruebeli'' us dr Oornig ''Thalattosauria'' noch em Rübel gnännt, wu mer in dr [[Trias (Geologie)|Trias]] vum [[Kanton Tessin|Sidtessin]] gfunde het. == Literatuur == * Werner Lüdi un N. von Senger-Agthe: ''Verzeichnis der Veröffentlichungen (1901–1935) von Eduard Rüdel.'' In: ''Berichte der Schweizerischen Botanischen Gesellschaft = Bulletin de la Société Botanique Suisse'', Bd. 46, 1936, S. 684–691 ([https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=bhl-001:1936:46#739 Digitalisat]). * Werner Lüdi: ''Eduard August Rüdel (1876–1960).'' In: ''Berichte des Geobotanischen Institutes der Eidg. Techn. Hochschule, Stiftung Rübel,'' Bd. 32, 1960, S. 5–25 ([https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=bgi-002:1960:32#13 Digitalisat]). * Eduard Rübel-Kolb: ''Eduard Rübel-Blass 1876–1960.'' In: Neujahrsblatt auf das Jahr 1970, Zürich 1969. * W. H. Ruoff: ''Eduard Rübel, 18. Juli 1876 – 24. Juni 1960.'' In: Zürcher Taschenbuch auf das Jahr 1962, Zürich 1961, S. 3-21. == Weblink == * {{HLS|31647|Rübel, Eduard August|Autor=Elias Landolt}} * {{IPNI|Rübel}} * [http://www.geobot.ethz.ch/Detail/ruebel.html Porträt Eduard Rübel.] In: Stiftung Geobotanisches Forschungsinstitut Rübel * [http://www.geobot.ethz.ch/geschichte.html Websyte zur Gschiicht vum eemoolige Geobotaanische Inschtitut Stiftig Rübel] * [https://www.e-periodica.ch/digbib/volumes?UID=bgi-001 Briicht iber s Geobotaanisch Foorschigsinschtitut Rübel z Zürich.] (E-Periodica) == Fueßnote == <references/> {{Normdaten}} {{Besonders gelungener Artikel}} {{SORTIERUNG:Rubel, Eduard August}} [[Kategorie:Botaniker]] [[Kategorie:Hochschuellehrer z Züri]] [[Kategorie:Kantonalpolitiker]] [[Kategorie:FDP-Mitgliid (Schwiiz)]] [[Kategorie:Zürcher]] [[Kategorie:Schwiizer]] [[Kategorie:US-Amerikaner]] [[Kategorie:Maa]] 1foo166zxr6fj04nm7o7of3yloxzan8 0 85599 1086694 1083856 2026-07-13T08:42:09Z ~2026-39378-90 121650 '''Володимир Зеленський - “Ми ніколи не передамо Росії жодної території. Ми не дозволимо Росії захопити жодного шматочка нашої території. Навіть якщо ми ділимося територією з Росією, ми її не віддамо”.'''(ukrainisch)<ref>{{Cite web |title= "Якщо те, про що ми говорили з партнерами в рамках G7, в України з’явиться, ми оперативно забезпечимо умови, коли Росія буде змушена обрати мир - звернення Президента". |url=https://www.president.gov.ua/news/yaksho-te-pro-sho-mi-govorili-z-partnerami-v-ramkah- 1086694 wikitext text/x-wiki [[Datei:Владимир Зеленский (53700301709).jpg|mini|Dr Wolodymyr Selenskyj ànna 2024[[Datei:Autograph-VolodymyrZelensky.png|hochkant=0.5|rahmenlos|klasse=notpageimage|zentriert|Ìm Wolodymyr Selenskyj siina Unterschrìft]]]] {{Dialäkt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} '''Володимир Зеленський - “Ми ніколи не передамо Росії жодної території. Ми не дозволимо Росії захопити жодного шматочка нашої території. Навіть якщо ми ділимося територією з Росією, ми її не віддамо”.'''(ukrainisch)<ref>{{Cite web |title= "Якщо те, про що ми говорили з партнерами в рамках G7, в України з’явиться, ми оперативно забезпечимо умови, коли Росія буде змушена обрати мир - звернення Президента". |url=https://www.president.gov.ua/news/yaksho-te-pro-sho-mi-govorili-z-partnerami-v-ramkah-g7-v-ukr-105085 |website=president.gov.ua |date=2026-06-25 |access-date=2026-07-12}}(ukrainisch) - If you have any questions about these Terms, please contact us at '''ispolkom@izmail.odessa.gov.ua'''</ref>. Dr '''Wolodymyr Oleksandrowytsch Selenskyj'''<ref group=N>Fìr ìm Selenskyj sii Nàmma gìtt’s kää offiziälla làtiinischa-n-[[Transliteration|Umschriiwung]]. Uff Anglisch waara-n-àlso mehrera Schriiwunga bnutzt: zem Biischpììl ''Volodymyr Zelensky'' un ''Zelenskyi'' üss’m Ukràinischa, odd’r ''Vladimir Zelenskiy'' üss’m Rüssischa. Uff siim Raisapàss wìrd sii Nàmma ''Zelenskyy'' gschrììwa; dia Umschriiwung hàt d’ ukràinischa Regiarung zitter’m Ààfàng vu siinera Presidàntschàft ànna 2019 bnutzt. Lüag: *{{Internetquelle|url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/zelensky-zelenskiy-zelenskyy-spelling-confusion-doesn-t-help-ukraine|titel=Zelensky, Zelenskiy, Zelenskyy: Spelling Confusion Doesn't Help Ukraine|autor=Peter Dickinson|datum=2019-06-09|hrsg=Atlantic Council|sprache=en-gb|abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-06-11|archiv-url=https://web.archive.org/web/20190611093721/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/zelensky-zelenskiy-zelenskyy-spelling-confusion-doesn-t-help-ukraine}} *{{Internetquelle|sprache=en |url=https://twitter.com/IuliiaMendel/status/1138086685181456385|autor=Iuliia Mendel (@IuliiaMendel)|titel=Dear colleagues, this is the official form of the last name that the President has in his passport. This was decided by the passport service of Ukraine. The President won't be offended if BBC standards assume different transliteration |hrsg=[[Twitter]]|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20201112005504/https://twitter.com/IuliiaMendel/status/1138086685181456385 |archiv-datum=2020-11-12}}</ref> ([[Ukrainische Sprache|ukràinisch]] {{lang|uk|Володимир Олександрович Зеленський}} [{{IPA|ʋoloˈdɪmɪr olekˈsɑndrowɪdʒ zeˈlɛnʲsʲkɪj}}], [[Russische Sprache|rüssisch]] {{lang|ru|Владимир Александрович Зеленский}} ''Wladimir Alexandrowitsch Selenski'' [{{IPA|vlɐˈdʲimʲɪr zʲɪˈlʲenskʲɪj}}]; * [[25. Januar|25. Janner]] [[1978]] z’ Krywyj Rih, Ukràinischa SSR, [[Sowjetunion]]) ìsch a [[Ukraine|ukràinischer]] [[Politiker]] un ehamooliger [[Schauspieler| Schàuispììler]], Filmproduzänt un [[Fernsehen|Farnsahmoderàtoor]]. Zitter Mai 2019 ìsch’r dr Presidànt vu dr Ukràina. == siina Jugend == Dr Wolodymyr Oleksandrowytsch Selenskyj ìsch àm 25. Janner 1978 ìn’ra [[Juden|jìddischa]] Fàmilia z’ Krywyj Rih ìm Süüda vu dr Ukràina uff d’ Walt kumma — àn dara Zitt ìsch’s ìn dr Ukràinischa Soziàlìschta Sowjetrepüblik gsìì, wo zär [[Sowjetunion|Sowjetunioon]] gheert hàt.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |autor=Cnaan Liphshiz |datum=2019-03-19 |abruf=2023-11-19|titel=Jewish comic who plays Ukraine president on TV leads Ukraine's presidential race |url=https://www.timesofisrael.com/jewish-comic-who-plays-ukraine-president-on-tv-leads-ukraines-presidential-race/ |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190331233031/https://www.timesofisrael.com/jewish-comic-who-plays-ukraine-president-on-tv-leads-ukraines-presidential-race/ |archiv-datum=2019-03-31 |werk=The Times of Israel}}</ref><ref name=nyt1>{{Internetquelle|sprache=en-us |autor=Andrew Higgins |datum=2019-04-24 |titel=Ukraine’s Newly Elected President Is Jewish. So Is Its Prime Minister. Not All Jews There Are Pleased |werk=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/04/24/world/europe/volodomyr-zelensky-ukraine-jewish-president.html |abruf=2023-11-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190425012514/https://www.nytimes.com/2019/04/24/world/europe/volodomyr-zelensky-ukraine-jewish-president.html |archiv-datum=2019-04-25}}</ref> Sii Vàtter Oljeksandr Selenskyj ìsch Profasser un Informàtiker gsìì un hàt àn dr Schtààtsüniwärsiteet fìr Wìrtschàft un Täcknologii z’ Krywyj Rih gschàfft. Siina Müatter Rymma Selenska ìsch Inscheniööra gsìì.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |datum=2017-09-28 |titel=ВОЛОДИМИР ЗЕЛЕНСЬКИЙ РОЗКАЗАВ ПРО СТОСУНКИ З БАТЬКАМИ |url=https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-rozkazav-pro-stosunki-z-batkami.html |werk=1+1 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190107072239/https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-rozkazav-pro-stosunki-z-batkami.html |archiv-datum=2019-01-07 |abruf=2023-11-19}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=uk |url=http://www.kneu.dp.ua/zelenskij-oleksandr-semenovich/ |titel=Зеленський Олександр Семенович |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190107072148/http://www.kneu.dp.ua/zelenskij-oleksandr-semenovich/ |archiv-datum=2019-01-07 |abruf=2023-11-19|hrsg=Schtààtsüniwärsiteet fìr Wìrtschàft un Täcknologii z’ Krywyj Rih |offline=ja }}</ref><ref name="gordon">{{Internetquelle|sprache=ru |url=https://gordonua.com/publications/zelenskiy-esli-menya-vyberut-prezidentom-snachala-budut-oblivat-gryazyu-zatem-uvazhat-a-potom-plakat-kogda-uydu-609294.html |titel=Зеленский: Если меня выберут президентом, сначала будут обливать грязью, затем – уважать, а потом – плакать, когда уйду |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190107015821/https://gordonua.com/publications/zelenskiy-esli-menya-vyberut-prezidentom-snachala-budut-oblivat-gryazyu-zatem-uvazhat-a-potom-plakat-kogda-uydu-609294.html |archiv-datum=2019-01-07 |abruf=2023-11-19|autor=a Interview vum Wolodymyr Selenskyj dur dr Dmitry Gordon |werk=gordonua.com |datum=2018-12-26}}</ref> Sii Groossvàtter Semen Selenskyj ìsch Soldààt gsìì un ìsch wahrem [[Zweiter Weltkrieg|Zwaita Waltkriag]] ìn dr [[Rote Armee|Roota-n-Àrmee]] zem Owerscht b’fäärdert worra.<ref name="DetroitJewishNews_20220228"/><ref>{{Internetquelle|sprache=ru |datum=2019-05-09 |titel=Отбил 4 атаки и уничтожил врага: чем прославился дедушка Зеленского во Второй мировой войне |url=https://znaj.ua/ru/politics/231827-vidbiv-4-ataki-i-znishchiv-voroga-chim-proslavivsya-didus-zelenskogo-u-drugiy-svitoviy-viyni |archiv-url=https://web.archive.org/web/20200704151037/https://amp.znaj.ua/ru/politics/231827-vidbiv-4-ataki-i-znishchiv-voroga-chim-proslavivsya-didus-zelenskogo-u-drugiy-svitoviy-viyni |archiv-datum=2020-07-04|abruf=2023-11-19}}</ref> Ìm Semen sii Vàtter un siina dräi Briader sìnn ìn dr [[Völkermord an den europäischen Juden|Schoa]] geteedet worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |datum=2019-05-09 |titel=Zelenskiy: contribution of Ukrainians in victory over Nazism huge |werk=Kyiv Post |hrsg=Interfax-Ukraine |url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/zelenskiy-contribution-of-ukrainians-in-victory-over-nazism-huge.html |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-02-27 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220227210706/https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/zelenskiy-contribution-of-ukrainians-in-victory-over-nazism-huge.html}}</ref><ref name="18Things">{{Internetquelle|sprache=en |autor=Philissa Cramer |titel=18 things to know about Jewish defender of Ukrainian democracy Volodymyr Zelensky |url=https://www.timesofisrael.com/18-things-to-know-about-jewish-defender-of-ukrainian-democracy-volodymyr-zelensky/ |werk=The Times of Israel |datum=2022-03-02 |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-03-08 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220308192442/https://www.timesofisrael.com/18-things-to-know-about-jewish-defender-of-ukrainian-democracy-volodymyr-zelensky/}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=uk |url=https://www.president.gov.ua/en/news/volodimir-zelenskij-rozpoviv-istoriyu-svoyeyi-rodini-pid-cha-59437 |titel=Volodymyr Zelenskyy told the story of his family during a joint speech with Prime Minister Benjamin Netanyahu |datum=2020-01-24 |hrsg=offiziälla Websitta vum ukràinischa Schtààtpresidant |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-03-23 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220323102118/https://www.president.gov.ua/en/news/volodimir-zelenskij-rozpoviv-istoriyu-svoyeyi-rodini-pid-cha-59437}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://www.washingtonpost.com/history/2022/02/25/zelensky-family-jewish-holocaust/ |titel=Putin says he'll 'denazify' Ukraine. Its Jewish president lost family in the Holocaust. |autor=Brockell Gillian |datum=2022-02-25 |werk=[[The Washington Post]] |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-02-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220226082549/https://www.washingtonpost.com/history/2022/02/25/zelensky-family-jewish-holocaust/}}</ref> Ìm März 2022 hàt dr Selenskyj gsajt, àss siina Ürgroossäältra-n-umbrocht worra sìnn, wu d’ diitscha Truppa wahrend’ma Màssàker ìhr Hüüs verbrännt hann.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |autor=Philissa Cramer/JTA |datum=2022-03-23 |titel=Zelensky offers insight into family history, igniting debate over Ukrainian Holocaust memory |werk=Ynetnews |url=https://www.ynetnews.com/article/byo5yf00zc |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-03-23 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220323145603/https://www.ynetnews.com/article/byo5yf00zc}}</ref> Vor äbb’r ìn d’ Grundschüala gànga-n-ìsch, hàt dr Selenskyj viar Joohra làng ìn dr [[Mongolei|mongoolischa]] Schtàdt Erdenet glabt, wu sii Vàtter gschàfft hàt.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ìm Selenskyj siina Müatterschprooch ìsch [[Russische Sprache|Rüssisch]].<ref>{{Internetquelle|sprache=en |autor=Yuliya Talmazan |datum=2022-02-27 |titel=3 years ago Zelenskyy was a TV comedian. Now he's standing up to Putin's army. |url=https://www.cnbc.com/2022/02/27/3-years-ago-zelenskyy-was-a-tv-comedian-now-hes-standing-up-to-putins-army.html |abruf=2023-11-19 |hrsg=[[CNBC]] |archiv-datum=2022-02-28 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220228121811/https://www.cnbc.com/2022/02/27/3-years-ago-zelenskyy-was-a-tv-comedian-now-hes-standing-up-to-putins-army.html}}</ref><ref name="DetroitJewishNews_20220228">{{Internetquelle|sprache=en-us |datum=2022-02-28 |titel=Volodymyr Zelensky Was a Jewish Comedian. Now the World's Eyes Are on Him. |url=https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/ |werk=The Detroit Jewish News|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220308151233/https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/ |archiv-datum=2022-03-08|abruf=2023-11-19}}</ref> Mìt 16 Joohra hàt dr Selenskyj a Priafung vum [[Englische Sprache|Anglischa]] b’schtànda un hàt a Schtüpändium bikumma, fìr ìn [[Israel]] geh schtudiara. Sii Vàtter hàt àwwer’na nìt ärlàuibt, ìn Israel z’ geh.<ref>{{Internetquelle|sprache=ru |titel=Зеленський: Якщо мене оберуть президентом, спочатку будуть поливати брудом, потім – поважати, а потім – плакати, коли піду |url=https://gordonua.com/ukr/publications/zelenskyi-yakshcho-mene-oberut-prezydentom-spochatku-budut-polyvaty-brudom-potim-povazhaty-a-potim-plakaty-koly-pidu-609294.html |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190206214807/https://gordonua.com/ukr/publications/zelenskyi-yakshcho-mene-oberut-prezydentom-spochatku-budut-polyvaty-brudom-potim-povazhaty-a-potim-plakaty-koly-pidu-609294.html |archiv-datum=2019-02-06 |abruf=2023-11-29 |werk=gordonua.com|datum=2018-12-26}}</ref> Dr Selenskyj hàt schpeeter àm Wìrtschàftsìnschtitüüt Krywyj Rih a Hochschüalàbschluss vu da Rachtswìssaschàfta bschtànda. Ar hàt jedoch nia ìm Braich Juschtiz gschàfft.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="0396374-zelenskiy">{{Internetquelle |sprache=uk |url=https://www.unian.ua/m/politics/10396374-zelenskiy-zayaviv-pro-rishennya-yti-u-prezidenti-video.html |titel=Зеленський заявив про рішення йти у президенти (відео) |archiv-url=https://web.archive.org/web/20200327203902/https://www.unian.ua/elections/10396374-zelenskiy-zayaviv-pro-rishennya-yti-u-prezidenti-video.html |archiv-datum=2020-03-27 |hrsg=UNIAN |abruf=2023-11-19|datum=2019-01-01}}</ref> == siina Kàrriar àls Koomiker == Mìt 17 Joohra hàt dr Selenskyj mìt’ra lokààla Mànnschàft àm sowjeetischa Farhsah-Luschtschpììlwättbewarb KVN mìtgmàcht.<ref>{{YouTube|muaQpnYf-7s|КВН 95 квартал – Человек рожденный в танце}}</ref> Ar hàt d’rnooh mìt dr verainigta ukràinischa Mànnschàft „Saporischschja-Krywyj Rih-Transit“ àn dr Groossa Liiga vu KVN mìtgmàcht, wo sa ànna 1997 gwunna hann.<ref name="LIGAZelenskybio">{{Internetquelle|sprache=ru |url=https://file.liga.net/persons/vladimir-zelenskii |titel=Зеленский Владимир {{!}} Руководитель проекта "Квартал-95" |datum=2018-06-05 |werk=Ligamedia |abruf=2023-11-19 |offline=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190102050545/https://file.liga.net/persons/vladimir-zelenskii |archiv-datum=2019-01-02}}</ref><ref name="kvart">{{Internetquelle |url=http://kvartal95.com/en/actors/vladimir/ |titel=Vladimir Zelenskiy |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190331072643/http://kvartal95.com/en/actors/vladimir/ |abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-03-31 |hrsg=Kvartal 95 |offline=ja }}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=ru |url=https://kvn.ru/teams/124 |titel=Запорожье - Кривой Рог - Транзит |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190407105357/http://kvn.ru/teams/124 |abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-04-07 |hrsg=KVN}}</ref> Ìm saalwa Joohr hàt dr Selenskyj fìrs Wättbewarb d’ Mànnschàft „Kvartal 95“ grìnda, wo schpeeter a salbschtandiga Komediigruppa worra-n-ìsch. Vu 1998 bis 2003 hàt Kvartal 95 àn dr groossa Liiga so wia àn dr ukràinischa Liiga vu KVN mìtgmàcht. D’ Mànschàftsmìtglììder hann vììl Zitt z’ [[Moskau|Moschkàui]] verbrocht un hann Tournee ìn da ehamooliga Sowjetlander gmàcht.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="kvart" /> Ànna 2003 hàt Kvartal 95 ìhra äärschta Sandunga fìr dr ukràinischa Farnsahsander 1+1 produziart. Àb 2005 hàt d’ Gruppa fìr dr ukràinischa Fanrsahsander Inter gschàfft.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ànna 2008 hàt dr Selenskyj ìm Film ''Lyubov v bolshom gorode'' („Liawa ìn dr groossa Schtàdt“) aina vu da Hàuiptrolla gschpììlt, wia àui ìm Noohschpììl ''Lyubov v bolshom gorode 2''.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Witterscht ìsch’r ànna 2011 ìm Film ''Sluzhebnyy roman. Nashe vremya'' ufftratta, un ìm Joohr druff ìsch’r ìm Film ''Rzhevsky Versus Napoleon'' z’ sah gsìì.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ìm Janner 2014 hàt’r a Rolla ìm Noohschpììl ''Lyubov v bolshom gorode 3'' gschpììlt.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Üsserdam hàt dr Selenskyj d’ Hàuiptrolla ìm Film ''8 erste Dates'' gschpììlt, wo ànna 2012 ärschììna ìsch, wia àui ìn da Noohschpììler, wo ànna 2015 un 2016 üssagànga sìnn.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ìn dr ukràinischa Wärsioon vum Film ''Paddington'' (2014) un ''Paddington 2'' (2015) hàt’r d’ Schtìmma vum Paddington-Baar ìwwernumma.<ref>{{Internetquelle|sprache=en-gb |url=https://www.theguardian.com/stage/shortcuts/2019/apr/02/volodymyr-zelenskiy-how-funny-comedian-ukraine-president |titel=How funny is the comedian who may be Ukraine's next president? |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220301174248/https://www.theguardian.com/stage/shortcuts/2019/apr/02/volodymyr-zelenskiy-how-funny-comedian-ukraine-president |archiv-datum=2022-03-01 |autor=Viv Groskop |werk=[[The Guardian]] |datum=2019-04-02 |abruf=2023-11-19}}</ref> [[File:Зеленский.jpg|thumb|left|dr Selenskyj z’ [[Prag|Prààg]] ànna 2009]] Vu 2010 bis 2012 ìsch dr Selenskyj Vorschtàndsmìtglììd un Genrààlproduzänt vum Farnsahsander Inter gsìì.<ref name="0396374-zelenskiy" /> Ìm Àuigscht 2014 hàt s’ ukràinischa Kültüürminìschterium wälla, àlla rüssischa Kunschtwark ìn dr Ukràina verbiata. Dr Selenskyj hàt sìch d’rgeega-n-üssgedruckt.<ref name="sevas.com358742" /> Zitter 2015 därfa rüssischa Kìnschtlera un Schurnàlìschta nìt ìn d’ Ukràina iinageh.<ref name="Zelensky33863697">{{Internetquelle |datum=2015-08-11 |titel=Ukraine bans 38 Russian 'hate' books amid culture war |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33863697 |werk=BBC News|hrsg=British Broadcasting Corporation |sprache=en-gb |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220302135846/https://www.bbc.com/news/world-europe-33863697 |archiv-datum=2022-03-02 |abruf=2023-11-19}}</ref> Ànna 2018 ìsch dr Film ''Lyubov v bolshom gorode 2'' ìn dr Ukràina verbotta worra, dänn’r hàt geega s’ ukràinischa Filmgsätz verschtoossa.<ref>{{Internetquelle |sprache=uk |url=https://www.pravda.com.ua/news/2019/01/17/7204105/ |titel='Нічна варта', 'Кохання у великому місті 2': у Держкіно назвали нові заборонені фільми |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190117200533/https://www.pravda.com.ua/news/2019/01/17/7204105/ |archiv-datum=2019-01-17 |werk=Ukrayinska Pravda |datum=2019-01-17|abruf=2023-11-19}}</ref> Wahrem [[Russisch-Ukrainischer Krieg|Rüssisch-Ukràinischa Kriag]] hàt Kvartal 95 ìm ukràinischa Heer aina Millioon Hrywnji gaa. Wagadam hann rüssischa Politiker wälla, àss àlla Wark vu Kvartal 95 ìn Rüsslànd verbotta wara.<ref name="Zelensky1509516953">{{Internetquelle |sprache=ru |url=https://ria.ru/20171124/1509516953.html |abruf=2023-11-19|titel=Актер Зеленский раскритиковал СБУ из-за запрета сериала "Сваты" |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190102134251/https://ria.ru/20171124/1509516953.html |archiv-datum=2019-01-02 |hrsg=RIA Novosti |datum=2017-11-24}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=ru |url=https://www.kp.ru/daily/26338.4/3221306/ |titel=СК проверит, финансировал ли Зеленский украинскую армию |archiv-url=https://web.archive.org/web/20160206163035/http://m.kp.ru/daily/26338.4/3221306/ |archiv-datum=2016-02-06 |werk=Komsomolskaya Pravda |datum=2015-02-05 |abruf=2023-11-19}}</ref> S’ ukràinischa Kütlüürminìschterium hàt nochamol d’ rüssischa Kunschtwark ìn dr Ukràina wälla verbiata, un nochamol hàt sìch dr Selenskyj d’rgeega-n-üssgedruckt.<ref name="sevas.com358742">{{Internetquelle|sprache=ru|url=http://news.sevas.com/world/zelenskij_o_zaprete_vezda_rossijskih_artistov_v_ukrainu |titel=Зеленский намерен требовать отставки Минкультуры Украины|datum=2014-08-09|werk=sevas.com|archiv-url=https://web.archive.org/web/20190221181839/http://news.sevas.com/world/zelenskij_o_zaprete_vezda_rossijskih_artistov_v_ukrainu |abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-02-21 |autor=Olga Syrekowa}}</ref> [[File:KVARTAL 95 Vadim Chuprina.jpg|thumb|d’ Gruppa Kvartal 95 ànna 2018]] Ànna 2015 hàt dr Selenskyj ìn dr Farnsahseria ''Sluha narodu'' („Dianer vum Volk“) d’ Rolla vum ukràinischa Presidant gschpììlt.<ref name="0396374-zelenskiy" /> Ìn dr Seria hàt a aifàcher Gschìchtslehrer ìn da driisiiger Joohra d’ Presidantswàhl gwunna, nohdam àss a Video vun em wirààl worra-n-ìsch, ìn wällem’r sìch geega d’ Korrupzioon ìn dr Ukràina ämpöört hàt. D’ Komediiseria ''Swaty'', wu dr Selenskyj z’ sah ìsch, ìsch ànna 2017 ìn dr Ukràina verbotta worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |datum=2019-04-22 |titel=Volodymyr Zelensky in major lead in Ukraine presidential election runoff: Biography, quotes |hrsg=Ukrainian Independent Information Agency (UNIAN) |url=https://www.unian.info/politics/10526682-volodymyr-zelensky-in-major-lead-in-ukraine-presidential-election-runoff-biography-quotes.html |abruf=2023-11-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190930151936/https://www.unian.info/politics/10526682-volodymyr-zelensky-in-major-lead-in-ukraine-presidential-election-runoff-biography-quotes.html |archiv-datum=2019-09-30}}</ref> Dia Äntschaidung ìsch jedoch ìm März 2019 ruckgàngig gmàcht worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |titel=Суд скасував заборону на серіал "Свати" |url=http://www.pravda.com.ua/news/2019/03/27/7210352/ |archiv-url=https://web.archive.org/web/20200429115028/https://www.pravda.com.ua/news/2019/03/27/7210352/ |archiv-datum=2020-04-29 |abruf=2023-11-19|werk=Ukrayinska Pravda}}</ref> Dr Selenskyj hàt vor àllem àn Produkzioona uff Rüssisch mìtgmàcht. Siina äärschta Rolla-n-uff Ukràinisch hàt’r ìn dr Liaweskomedii ''Ya, Ty, On, Ona'' gschpììlt,<ref>{{Internetquelle |sprache=uk |archiv-datum=2017-12-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20171219200639/https://zaxid.net/kvartal_95_znime_svoyu_pershu_ukrayinomovnu_komediyu_z_nasteyu_kamenskih_u_golovniy_roli_n1429170 |url=https://zaxid.net/kvartal_95_znime_svoyu_pershu_ukrayinomovnu_komediyu_z_nasteyu_kamenskih_u_golovniy_roli_n1429170 |titel='Kvartal 95' will take off its first Ukrainian-language comedy with Nastya Kamensky in the lead role |werk=Zaxid.net |datum=2017-06-20|abruf=2023-11-19}}</ref> wo ìm Dezamber 2018 ìn dr Ukràina üssagànga-n-ìsch.<ref>{{IMDb Titel|tt9037222|Ya, Ty, On, Ona}}</ref> S’ Dräihbüach ìsch urschprìnglig uff Ukràinisch gschrììwa worra, àwwer ìsch schpeeter ìns Rüssischa-n-ìwwersätzt worra, fìr àss d’ litàuijischa Schàuischpììlera Agnė Grudytė ìm Film kààt schpììla. Schpeeter ìsch dr Film ìn Ukràinisch sünkronisiart worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |autor=Tetjana Turlik'yan |datum=2018-12-18 |titel=Мовний факап і чіткі актори: як пройшла презентація комедії "Я, ти, він, вона" від "Квартал 95" |url=https://www.rbc.ua/ukr/lite/kino/zykovoy-fakap-chyotkie-aktery-proshla-prezentatsiya-1545133781.html |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190119155030/https://www.rbc.ua/ukr/lite/kino/zykovoy-fakap-chyotkie-aktery-proshla-prezentatsiya-1545133781.html |archiv-datum=2019-01-19 |abruf=2023-11-19 |hrsg=RBK-Ukràina}}</ref> == siina politischa Kàrriar == Ìm März 2018 hann Mìtàrwaiter vu Kwartal 95 a politischa Pàrtäi grìnda mìt’m gliicha Nàmma wia d’ Seria. Siina Bewarwung fìr d’ ukràinischa Presidàntschàftswàhl vu 2019 hàt dr Selenskyj àm Oowa vum 31. Dezamber 2018 verkìndet, grààd wu dr Presidànt [[Petro Poroschenko]] àm Farnsah a Reed zem Näijoohr hàt düa hàlta. Àls Kàndidààt hàt’r sìch àls Bìrgerschrack un Beschtaachungsbekampfer vorgschtällt un hàt ìmmer mehr Wàhlàbsìchta bikumma. Àn dr zwaita Wààhlrunda hàt’r dr Poroschenko mìt 73,23 Prozant vu da iigaawena Schtìmma gschlààga. Àls Presidànt hàt dr Zelensky a Àrt vun „eläktroonischer Regiarung“ befäärdert, so wia d’ Ainhait zwìscha dr ukràinisch- un rüssischschproochiga Beväälkerung vum Lànd.<ref name="Hosa_2019">{{Internetquelle|sprache=en|autor=Joanna Hosa, Andrew Wilson| datum=2019-09-25|titel= Zelensky Unchained: What Ukraine's New Political Order Means For Its Future|url=https://ecfr.eu/publication/zelensky_unchained_what_ukraines_new_political_order_means_for_its_future/| hrsg=European Council on Foreign Relations |archiv-datum=2022-03-09|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220309194934/https://ecfr.eu/publication/zelensky_unchained_what_ukraines_new_political_order_means_for_its_future/ |abruf=2022-09-22}}</ref> Fìr kommuniziara düet’r hüüfig d’ soziààla Nätzwarker, bsunders [[Instagram]], nutza.<ref name="Hosa_2019"/> Kurz noh siinera Àmtsiifiahrung àls Presidànt hàt siina Pàrtäi d’ vorgezoogana Pàrlàmantswààhl gwunna. Àls Presidant hàt’r gaaga d’ Beschtaachung ìm Lànd kampft un hàt müassa mit dr [[COVID-19-Pandemie|COVID-19-Pandemii]] un iira Folga umgoo. Obwohl’r versüacht hàt, mìt’m rüssischa Presidànt [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] z’ reeda, sìnn àb 2021 d’ Beziihunga zwìscha da baida Lander noch gschpànnter worra, un àb Hornung 2022 hàt Rüsslànd dr [[Russischer Überfall auf die Ukraine 2022|Ààgrìffskriag geega d’ Ukràina]] gfiahrt. Noh-n-em Ààfàng vum Kriag hàt dr Selenskyj s’ Schtàndracht ìn dr Ukràina un a generààla Mobilmàchung verkìndet. Waga siinera Fiahrung wahrend dr Kriisa ìsch’r waltwitt globt worra un gìlt àls Sìmbool vu dr ukràinischa Wììderschtànd.<ref>{{Internetquelle |autor=Frank Ledwidge|titel=Ukraine war: what are Russia's strategic aims and how effectively are they achieving them? |url=https://theconversation.com/ukraine-war-what-are-russias-strategic-aims-and-how-effectively-are-they-achieving-them-178243 |werk=The Conversation |abruf=3 March 2022 |sprache=en |datum=2022-03-03 |archiv-datum=2022-03-04 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220304221517/https://theconversation.com/ukraine-war-what-are-russias-strategic-aims-and-how-effectively-are-they-achieving-them-178243}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=The courage of Ukraine's unlikely wartime leader |url=https://www.ft.com/content/3e637a26-b608-4f45-9501-bd64753480c9 |abruf=2022-03-15 |werk=Financial Times |datum=2022-03-15 |archiv-datum=2022-03-17 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220317173401/https://www.ft.com/content/3e637a26-b608-4f45-9501-bd64753480c9}}</ref> Noh mehrera Mainungsumfrooga wìrd dr Selenskyj vu dr aigena Beväälkerung àls ainer vu da bediitendschta ukràinischa Presidanta ààgluegt.<ref>{{Internetquelle|datum=2020-05-18|titel=Українці визначилися з "найкращим президентом" в історії країни - Рейтинг|url=https://ua-news.liga.net/politics/news/ukraintsi-viznachilisya-z-naykraschim-prezidentom-v-istorii-kraini---reyting|abruf=2020-08-10|werk=LIGA|sprache=ru}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=Як змінювався рівень довіри та підтримки Зеленського та його попередників (оновлено) |url=https://www.slovoidilo.ua/2021/10/27/infografika/polityka/prezydentski-rejtynhy-yak-zminyuvavsya-riven-doviry-zelenskoho-ta-joho-poperednykiv |abruf=2022-05-11 |werk=Слово і Діло |sprache=uk}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=Оцінка президентів: найбільше довіряють Зеленському, найкращим вважають Кучму |url=https://www.pravda.com.ua/news/2021/05/20/7294180/ |abruf=2022-05-11 |werk=Українська правда |sprache=uk}}</ref><ref>{{Internetquelle |datum=2021-12-01 |titel=Історія президентів України в семи актах - Центр спільних дій |url=https://centreua.org/parlamentska-respublika/istoriya-prezydentiv-ukrayiny-v-semy-aktah-abo-chomu-teatr-odnogo-aktora-nam-ne-pidhodyt/ |abruf=2022-05-13 |werk=Сentreua |sprache=uk}}</ref> == a pààr Bìlder vun em == <gallery widths=225px heights=175px> Official visit to Germany.jpg|dr Wolodymyr Selenskyj zamma mìt dr diitscha Bundeskànzlera [[Angela Merkel]] ìm Bundeskànzleràmt z’ Berliin ìm Jüüni 2019 Volodymyr Zelensky visits Brussels 2019.jpg|zamma mìt’m [[NATO]]-Genrààlsekretäär Jens Stoltenberg z’ [[Brüssel]] ìm Jüüni 2019 Volodymyr Zelenskyy voted in parliamentary elections (2019-07-21) 05.jpg|zamma mìt siinera Ehafràui Olena Selenska bii dr Pàrlàmantswàhl 2019 Volodymyr Zelensky and Donald Trump.jpg|zamma mìt’m US-Presidant [[Donald Trump]] z’ [[New York City|Näi York]] ìm Septamber 2019 Lukashenko and Zelenskyi (Oct 2019).jpg|zamma mìt’m wiissrüssischa Schààtspresidant [[Aljaksandr Lukaschenka]] z’ Schytomyr ìm Oktoower 2019 Normandy format (2019-12-09) 01.jpg|uff’ma Traffa mìt’m rüssischa Presidant [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] ìm Dezamber 2019, fìr a Leesung zem Kriag ìm Donbas fìnda — dàs ìsch ìm Rààhma vum „Normàndii-Formààt“ gsìì. Ìm Hìntergrund ìsch dr frànzeescha Schtààtspresidant [[Emmanuel Macron]] z’ sah Volodymyr Zelenskyy and Ilham Aliyev (2019-12-17) 19.jpg|zamma mìt’m aserbaidschàànischa Presidant Ilham Alijew ìm Dezamber 2019 Volodymyr Zelensky in a working visit to the State of Israel, January 2020. XV.jpg|zamma mìt’m isràeelischa Premiarminìschter [[Benjamin Netanjahu]] ìm Janner 2020 Volodymyr Zelensky leaving 10 Downing Street (2020-10-08) 03.jpg|vor’m 10 Downing Street noh-n-ema Traffa mìt’m britischa Premiarminìschter [[Boris Johnson]] ìm Oktoower 2020 Робочий візит Президента України до Турецької Республіки 05.jpg|zamma mìt’m tìrkischa Schtààtspresidant [[Recep Tayyip Erdoğan]] ìm Oktoower 2020 President Joe Biden and President Volodymyr Zelensky.jpg|zamma mìt’m US-Presidant [[Joe Biden]] ìm Septamber 2021 The Prime Minister, Shri Narendra Modi meeting the President of Ukraine, Mr. Volodymyr Zelenskyy, in Glasgow, Scotland on November 02, 2021 (2).jpg|zamma mìt’m ìndischa Premiarminìschter Narendra Modi uff dr COP 26 z’ Glasgow ìm Nowamber 2021 Заявка України на членство у Європейському Союзі, 1.jpg|zamma mìt’m ukràinischa Pàrlàmantsvorsìtzenda Ruslan Stefantschuk un em Minìschterpresidant Denys Schmyhal noh dr Unterzaichnung vum Ààtrààg vu dr Ukràinia uff Mìtglììdschàft ìn dr [[Europäische Union|Öiropäischa Unioon]] àm 28. Hornung 2022 Volodymyr Zelenskyy paid a visit to the wounded defenders of Ukraine undergoing treatment at a military hospital (51937554922).jpg|dr Selenskyj mìt’ma verwundana Soldààt ìn’ma Militäärschpitààl ìm März 2022 Volodymyr Zelenskyy met with the heads of governments of Poland, the Czech Republic and Slovenia in Kyiv. (51940875546).jpg|zamma mìt’m polnischa Minìschterpresidant Mateusz Morawiecki, em tscheechischa Minìschterpresidant Petr Fiala un dr sloweenischa Minìschterpresidant Janez Janša z’ [[Kiew]] ìm März 2022 Working trip of the President of Ukraine to the Kyiv region 71.jpg|dr Selenskyj ìm Oblast Kiew noh-n-em Ruckäroowerung vu dr Regioon dur d’ ukràinischa Truppa-n-àm 4. Àwrìl 2022 Робоча поїздка Президента на Харківщину 21.jpg|dr Selenskyj, wo hìnter’m Frontsliinia bii [[Charkiw]] a Soldààt düat üsszaichna, ìm Mai 2022 Зустріч Президента України та Прем‘єр-міністра Великої Британії у Києві 31.jpg|dr Selenskyj zamma mìt’m britischa Premiarmìnschter [[Boris Johnson]], fìr d’ gschtoorwana ukràinischa Soldààta-n-eehra, ìm Jüüni 2022 Відвідання Президентом школи в Ірпені з нагоди Дня знань 11.jpg|bii’ma B’süach ìn’ma Schüal bii Butscha àm „Tààg vum Wìssa“-n-àm 1. Septamber 2022 Prime minister Rishi Sunak attends the NATO Summit in Lithuania (53040913570).jpg|zamma mìt’m [[Joe Biden]], em [[Rishi Sunak]], dr [[Giorgia Meloni]] un em [[Recep Tayyip Erdoğan]] uff’m [[Vilnius]]-Gìpfel ànna 2023 </gallery> == siina Filmogràfii == {{Mehrspaltige Liste |breite= |anzahl=2 |abstand= |liste= '''àls Schàuischpììler''' * 2005: Tri muschketjora (Farnsahfilm) * 2009: Ljubow w bolschom gorode * 2010: Ljubow w bolschom gorode 2 * 2011: Sluschebnyj roman. Nasche wremja * 2012: Rschewskij protiw Napoleona * 2012: 8 erste Dates * 2012: Skasotschnaja Rus (Farnsahseria) * 2014: Ljubow w bolschom gorode 3 * 2014: Ljubow w bolschom gorode 3 (Farnsahseria) * 2015: 8 novych swidanij * 2015: Diener des Volkes (''Sluha narodu'', Farnsahseria) * 2016: 8 lutschschich swidanij * 2016: Diener des Volkes 2 (''Sluha narodu 2'', Farnsahseria) * 2018: Me You He She (post-production) '''àls Produzänt''' * 2009: Swaty 2 (Farnsahseria) * 2009: Swaty 3 (Farnsahseria) * 2010: Swaty 4 (Farnsahseria) * 2009–2010: Swaty (Farnsahseria, 3 Folga) * 2011: Nowogodnie swaty (Farnsahseria) * 2011: Sluschebnyj roman. Nasche wremja * 2011: Swaty 5 (Farnsahseria) * 2012: Rschewskij protiw Napoleona * 2012: Papaschi (Farnsahseria) * 2012: 8 erste Dates * 2012: Tschempiony is podworotni (Farnsahseria) * 2012: Ja budu rjadom * 2013: 1+1 doma (Farnsah) * 2013: Swaty 6 (Farnsahseria) * 2014: Ljubow w bolschom gorode 3 (Farnsahseria, 8 Folga) * 2016: Diener des Volkes 2 (''Sluha narodu 2'', Farnsahseria) '''àls Dräijbüachàuitoor''' * 2005: Tri muschketjora (Farnsahfilm) * 2006: Kuschat podano! * 2008: Swaty (Farnsahseria) * 2009: Ljubow w bolschom gorode (idea) * 2011: Sluschebnyj roman. Nasche wremja * 2011: Legenda. Ljudmila Gurtschenko (Farnsahfilm) '''àls Sünkroonschpraacher''' * 2008: Horton hört ein Hu! (Schtìmma vum Bìrgermaischter Ned McDodd) * 2014: Paddington (Schtìmma vum Paddington) * 2016: Angry Birds – Der Film (Schtìmma vum Red) * 2017: Paddington 2 (Schtìmma vum Paddington) }} == d’ Üsszaichnunga un Eehrunga, wo-n-’r bikumma hàt (Üsswàhl) == * {{GER|Deutschland|Diitschlànd}}: ** Ààchaner Kàrlspriis, àm 14. Mai 2023 (zamma mìt’m ukràinischa Volk)<ref>{{Internetquelle |sprache=de|titel=Aachener Karlspreis 2023 für Präsident Wolodymyr Selenskyj und die Ukrainer |werk=[[Der Spiegel]]|datum=2022-12-16 |url=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/aachener-karlspreis-2023-fuer-praesident-wolodymyr-selenskyj-und-die-ukrainer-a-c09844e8-4cf9-4d7d-9efa-2e6d0bf85714 |abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221216150604/https://www.spiegel.de/politik/deutschland/aachener-karlspreis-2023-fuer-praesident-wolodymyr-selenskyj-und-die-ukrainer-a-c09844e8-4cf9-4d7d-9efa-2e6d0bf85714|archiv-datum=2022-12-16}}</ref> ** Fräihaitspriis vu da Meedia, àm 22. Àwrìl 2022 waagem Fräihaitkàmpf ìn [[Osteuropa|Oschtöiropà]] àn dr Wolodymyr Selenksyj (Presidant vu dr Ukràina), d’ Sviatlana Tsikhanouskaya (wiissrüssischa Bìrgerrachtlera, Opposizioonsfiahrera un Presidantschàftskàndidààtin) un àn d’ Marina Owsjannikowa (rüssischa Schurnàlìschta) – „As sìnn Ukràinerinna un Ukràiner, Wiissrüssinna un Wiissrüssa un àui Rüssinna un Rüssa, wo ìn Oschtöiropà àn dr Front geega s’ Beesa, geega Kriag un Gwàlthärrschàft schtehn un ìhra, àwwer àui unsra Fräihait tàpfer vertaidiga. Mìt Worta, mìt Tààta, mìt’ma groossa Müat – un mìt ìhrem Laawa. Diitschlànd, Öiropà un d’ Walt hann a Zittawanda-n-ärlaabt, wo zitter’m And vum Zwaita Waltkriag amol mehr ìwwer Frììda un Fräihait, ìwwer Woohrhait un Unracht äntschaidet. Un sa màhnt’s uns: ÌndiwidüPalla Fräihait, Demokràtii un Woohlschtànd sìnn nìt salbschtverschtandlig“<ref>{{Internetquelle|sprache=de|url=https://www.n-tv.de/politik/Ehrung-fuer-charismatischen-Fuehrer-Selenskyj-article23279031.html|titel=Ehrung für „charismatischen Führer“ Selenskyj|datum=2022-04-21|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230419001558/https://www.n-tv.de/politik/Ehrung-fuer-charismatischen-Fuehrer-Selenskyj-article23279031.html|archiv-datum=2023-04-19}}</ref> ** Öiropäischer Kàrlspriis vu dr Südeetadiitscha Làndsmànnschàft — daa Priis ìsch noh-n-em bööhmischa Keenig un reemisch-diitscher Kaiser [[Karl IV. (HRR)|Kàrl&nbsp;IV.]] gnännt un ìsch nìt mìt’m Ìnternàzionààla Kàrlspriis z’ Ààcha z’ verwacksla, wo noh-n-em [[Karl der Große|Kàrl em Groossa]] gnännt ìsch * {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} Groosskriiz vu dr Eehralegioon, àm 9. Hornung 2023, Verlaihung dur dr Schtààtspresidant [[Emmanuel Macron]] ìm Élysée-Pàlàscht<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|titel=Emmanuel Macron a remis la légion d'honneur à Volodymyr Zelensky, président ukrainien|url=https://www.bfmtv.com/international/europe/ukraine/emmanuel-macron-a-remis-la-legion-d-honneur-a-volodymyr-zelensky-president-ukrainien_AN-202302090032.html|hrsg=BFMTV|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230320223504/https://www.bfmtv.com/international/europe/ukraine/emmanuel-macron-a-remis-la-legion-d-honneur-a-volodymyr-zelensky-president-ukrainien_AN-202302090032.html|archiv-datum=2023-03-20}}</ref> * [[Datei:Flag of the Chechen Republic of Ichkeria.svg|25px]] [[Tschetschenische Republik Itschkerien|Itschkeeria]]: Oorda „Qoman Sij“ (Eehra vu dr Nàzioon) un Oorda „Dschochar Dudajew“, àm 12. Àwrìl 2023 — dàs sìnn d’ zwai heechschta-n-Oorda vu dr Tschetscheenischa Repüblik Itschkeeria — dia wìrd ìnternàzionààl numma vu dr Ukràina àls Schtààt àànärkännt * {{LVA|Lettland|Lettlànd}}: Groosskriiz vum lettischa Westhard-Oorda<ref> {{Internetquelle|sprache=ru|titel=Латвия наградила Зеленского Орденом Виестура — за мужество в защите Украины|url=https://gorod.lv/novosti/331206-latviya-nagradila-zelenskogo-ordenom-viestura-za-muzhestvo-v-zaschite-ukrainy|werk=Gorod.lv|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231025231004/https://gorod.lv/novosti/331206-latviya-nagradila-zelenskogo-ordenom-viestura-za-muzhestvo-v-zaschite-ukrainy|archiv-datum=2023-10-25}}</ref> * {{LTU|Litauen|Litàuija}}: Oorda vum Vytautas em Groossa mìt Hàlsbànd — ’s ìsch d’ greeschta-n-Üsszaichnung vum Litàuija<ref>{{Internetquelle|sprache=pl|autor=KW|titel=Zełenski z najwyższym litewskim odznaczeniem. Nausėda wyróżnił ukraińskiego odpowiednika – Kurier Wileński|url=https://kurierwilenski.lt/2022/03/08/zelenski-z-najwyzszym-litewskim-odznaczeniem-nauseda-wyroznil-ukrainskiego-odpowiednika/|werk=Kurier Wilenski|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231025232058/https://kurierwilenski.lt/2022/03/08/zelenski-z-najwyzszym-litewskim-odznaczeniem-nauseda-wyroznil-ukrainskiego-odpowiednika/|archiv-datum=2023-10-25}}</ref> * {{POL|Polen|Poola}}: Nagroda Orła Jana Karskiego (Jan-Karski-Ààdler-Priis) „fìr d’ häldahàfta Vertaidigung vu dr Ukràina un vu da morààlischa Warta vu dr wäschtliga Ziwilisàzioon“ àm 17. März 2022<ref>{{Internetquelle|sprache=en-gb|url=https://polishnews.co.uk/volodymyr-zelensky-with-the-jan-karski-eagle-award-it-was-picked-up-by-the-ukrainian-ambassador-to-poland-andriy-deschytsia/|titel=Volodymyr Zelensky with the Jan Karski Eagle Award. It was picked up by the Ukrainian ambassador to Poland, Andriy Deschytsia|werk=Polish News|datum=2022-03-17|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221029011310/https://polishnews.co.uk/volodymyr-zelensky-with-the-jan-karski-eagle-award-it-was-picked-up-by-the-ukrainian-ambassador-to-poland-andriy-deschytsia/|archiv-datum=2022-10-29}}</ref> * {{POL|Polen|Poola}}: Oorda vum Wiissa-n-Ààdler — ’s ìsch s’ heechschta-n-Eehrazaicha vu dr Drìtta Repüblik Poola, àm 11. Àwrìl 2022, Verlaihung dur dr Schtààtspresidant Andrzej Duda<ref>{{Internetquelle |url=https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/413 |titel=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr rej. 105/2022 o nadaniu orderu |datum=2022-02-11 |sprache=pl |abruf=2023-04-17|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230630045458/https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/413|archiv-datum=2023-06-30}}</ref> * {{CZE|Tschechien|Tscheechia}}: Oorda vum Wiissa Leeb, ìm März 2022 dur dr Schtààtspresidant Miloš Zeman verlììha — ’s ìsch d’ heechschta-n-Üsszaichnung ìn dr Tscheechischa Repüblik<ref>{{Internetquelle |url=https://www.parlamentnilisty.cz/profily/Michal-Maly-125709/clanek/-Milos-Zeman-ode-dneska-jiz-neni-muj-prezident-119831 |titel=Miloš Zeman ode dneška již „není“ můj prezident |sprache=cs |abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230419000607/https://www.parlamentnilisty.cz/profily/Michal-Maly-125709/clanek/-Milos-Zeman-ode-dneska-jiz-neni-muj-prezident-119831|archiv-datum=2023-04-19}}</ref> * {{UKR|Ukraine|Ukràina}}: Ìn da Joohra 2010 bis 2013 hàt dr Selenskyj mehrmols dr Nàzionààla Farnsahpriis vu dr Ukràina ''Телетріумф'' (Teletriumph) gwunna.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |url=https://tsn.ua/glamur/volodimir-zelenskiy-stav-volodarem-teletriumfu-2013-334271.html |titel=Володимир Зеленський став володарем нагороди "Телетріумф-2013" |datum=2014-02-13 |werk=ТСН.ua|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221007071953/https://tsn.ua/glamur/volodimir-zelenskiy-stav-volodarem-teletriumfu-2013-334271.html|archiv-datum=2022-10-07}}</ref> * {{USA|USA|USA}}: ** dr Ronald Reagan Freedom Award, verlììha àm 7. März 2022 dur d’ Ronald Reagan Presidential Foundation and Institute fìr ìm Selenskyj sii Kàmpf geega Gwàlthärrschàft un sii Engaschment fìr Demokràtii un Fräihait<ref>{{Internetquelle |url=https://www.reaganfoundation.org/media/358625/volodymyr-zelensky-freedom-award-lead-release-4-final.pdf |titel=Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy to Receive Ronald Reagan Freedom Award |hrsg=Ronald Reagan Presidential Foundation and Institute |datum=2022-03-07 |sprache=en |abruf=2022-07-07 |format=PDF|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230705215046/https://www.reaganfoundation.org/media/358625/volodymyr-zelensky-freedom-award-lead-release-4-final.pdf|archiv-datum=2023-07-05}}</ref> ** Priis „Legend in Leadership Award“ vum Chief Executive Leadership Institute vu dr Üniwärsiteet Yale<ref>{{Internetquelle |url=https://som.yale.edu/story/2022/chief-executive-leadership-institute-honors-president-volodymyr-zelensky-legend |titel=Chief Executive Leadership Institute Honors President Volodymyr Zelensky with Legend in Leadership Award |hrsg=Yale School of Management – Chief Executive Leadership Institute |datum=2022-06-07 |abruf=2022-06-08 |sprache=en|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230419000534/https://som.yale.edu/story/2022/chief-executive-leadership-institute-honors-president-volodymyr-zelensky-legend|archiv-datum=2023-04-19}}</ref> ** Global Citizen Award vum Atlantic Council àm 20. Septamber 2023<ref>{{Internetquelle |url=https://www.tagesschau.de/ausland/amerika/scholz-selenskyj-weltbuergerpreis-100.html |titel=Scholz und Selenskyj erhalten „Weltbürger-Preis“ |werk=tagesschau.de |datum=2023-09-21 |abruf=2023-09-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231116075525/https://www.tagesschau.de/ausland/amerika/scholz-selenskyj-weltbuergerpreis-100.html|archiv-datum=2023-11-16}}</ref> ** Sir Winston Churchill Leadership Award àm 26. Jüüli 2022, verlììha dur d’ International Churchill Society – „a Fiahrungspärseenlikait fìr unsra Zitt“.<ref>{{Internetquelle |autor= |url=https://winstonchurchill.org/publications/churchill-bulletin/bulletin-170-special-2022/a-leader-for-our-time/ |titel=A Leader for Our Time |hrsg=International Churchill Society |datum=2022-07-26 |sprache=en |abruf=2022-08-12|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230401051144/https://winstonchurchill.org/publications/churchill-bulletin/bulletin-170-special-2022/a-leader-for-our-time/|archiv-datum=2023-04-01}}</ref> ** Üsserdam ìsch dr Selenskyj dur d’ Zittschrìft [[Time]] àls „Pärsoon vum Joohr“ ''(Person of the Year)'' üsszaichent worra.<ref>{{Internetquelle |url=https://time.com/person-of-the-year-2022-volodymyr-zelensky/ |titel=2022 Person of the year, Volodymyr Zelensky |werk=[[Time]] |abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231112105544/https://time.com/person-of-the-year-2022-volodymyr-zelensky/|archiv-datum=2023-11-12}}</ref> * {{EU|Europäische Union|Öiropäischa Unioon}}: Sacharow-Priis vum [[Europäisches Parlament|Öiropäischa Pàrlàmant]] (àls Vertratter vum ukràinischa Volk)<ref>{{Internetquelle|sprache=de|url=https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/de/laureates/2021-2030|titel=The Brave People of Ukraine – Represented by their President, elected leaders, and civil society – 2022 Sakharov Prize laureate|hrsg=[[Europäisches Parlament|Öiropäisch Pàrlàmant]]|datum=2022-10-19|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221019172726/https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/de/laureates/2021-2030|archiv-datum=2022-10-19}}</ref> Ìm Jüüli 2022 hann Forscher vu dr Üniwärsiteet Kattowitz dr fossiila Hààrschtarn ''Ausichicrinites zelenskyyi'' noh-n-em Selenskyj bnännt.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.faz.net/agenturmeldungen/dpa/forscher-benennen-fossilen-haarstern-nach-selenskyj-18185303.html |titel=Forscher benennen fossilen Haarstern nach Selenskyj |werk=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |datum=2022-07-20 |abruf=2022-07-20|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220720195512/https://www.faz.net/agenturmeldungen/dpa/forscher-benennen-fossilen-haarstern-nach-selenskyj-18185303.html|archiv-datum=2022-07-20}}</ref> == Lüag àui == * [[Liste der Staatsoberhäupter der Ukraine|Lischta vu da Schtààtsoowerhàuipta vu dr Ukràina]] == Lìteràtüür == *{{Literatur|Sprache=de|Online=https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/volodymyr-selenskyj|Abruf=2022-09-22|Titel=Wolodymyr Selenskyj|Sammelwerk=[[Brockhaus Enzyklopädie|Brockhüüs Enzüklopädii]]|Verlag=Brockhüüs}} *{{Literatur|Sprache=it|Online=https://www.treccani.it/enciclopedia/vladimir-aleksandrovic-zelenskij|Abruf=2022-09-22|Titel=Zelenskij, Vladimir Aleksandrovič|Sammelwerk=Enciclopedia Treccani|Verlag=Istituto della Enciclopedia Italiana fondata da Giovanni Treccani S.p.A.}} *{{Literatur|Sprache=en-GB|Online=https://www.britannica.com/biography/Volodymyr-Zelensky|Abruf=2022-09-22|Titel=Volodymyr Zelensky|Sammelwerk=[[Encyclopædia Britannica]]|Verlag=Encyclopædia Britannica, Inc.}} * André Härtel: ''[https://www.swp-berlin.org/publikation/die-ukraine-unter-praesident-selenskyj Die Ukraine unter Präsident Selenskyj – Entwicklung hin zum »populistischen Autoritarismus«?]'' Stiftung Wissenschaft und Politik, SWP-Aktuell 2022/A 09, 4. Hornung 2022, [[doi:10.18449/2022A09]]. * Régis Genté, Stéphane Siohan: ''Wolodymyr Selenskyj – Geburt eines Helden.'' Vum frànzeescha-n-ìwwersätzt vu dr Andrea Roux un dr Aurelia Zanetti. edition gai saber, Züri 2022, ISBN 978-3-907320-19-8. * Sergii Rudenko: ''Selenskyj. Eine politische Biografie.'' Üss’m Ukràinischa-n-ìwwersätzt vu dr Beatrix Kersten un dr Jutta Lindekugel. Hanser, Mìncha 2022, ISBN 978-3-446-27576-8. == Weblìnks == {{Commonscat|Volodymyr Zelenskyy|Wolodymyr Selenskyj|audio=0|video=0}} * {{Munzinger|00000031696|Wolodymyr Selenskyj|23. Septämber 2022}} * {{IMDb|nm3305952}} == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> == Füassnoota == <references responsive group=N /> {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|en|Volodymyr_Zelenskyy|änglisch|1111712125}} {{SORTIERUNG:Selenskyj, Wolodymyr}} [[Kategorie:Bresidänt vo dr Ukraine]] [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Komiker]] [[Kategorie:Dräibuechautor]] [[Kategorie:Jud]] [[Kategorie:Sowjetbürger]] [[Kategorie:Ukrainer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Maa]] mrgyrkxpktad56p1svmd5wjw69o1iba 1086695 1086694 2026-07-13T08:42:36Z NDG 110441 Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-39378-90|~2026-39378-90]] ([[User talk:~2026-39378-90|talk]]) to last version by Deltaspace42: Falsche Sprache 1083856 wikitext text/x-wiki [[Datei:Владимир Зеленский (53700301709).jpg|mini|Dr Wolodymyr Selenskyj ànna 2024[[Datei:Autograph-VolodymyrZelensky.png|hochkant=0.5|rahmenlos|klasse=notpageimage|zentriert|Ìm Wolodymyr Selenskyj siina Unterschrìft]]]] {{Dialäkt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} Dr '''Wolodymyr Oleksandrowytsch Selenskyj'''<ref group=N>Fìr ìm Selenskyj sii Nàmma gìtt’s kää offiziälla làtiinischa-n-[[Transliteration|Umschriiwung]]. Uff Anglisch waara-n-àlso mehrera Schriiwunga bnutzt: zem Biischpììl ''Volodymyr Zelensky'' un ''Zelenskyi'' üss’m Ukràinischa, odd’r ''Vladimir Zelenskiy'' üss’m Rüssischa. Uff siim Raisapàss wìrd sii Nàmma ''Zelenskyy'' gschrììwa; dia Umschriiwung hàt d’ ukràinischa Regiarung zitter’m Ààfàng vu siinera Presidàntschàft ànna 2019 bnutzt. Lüag: *{{Internetquelle|url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/zelensky-zelenskiy-zelenskyy-spelling-confusion-doesn-t-help-ukraine|titel=Zelensky, Zelenskiy, Zelenskyy: Spelling Confusion Doesn't Help Ukraine|autor=Peter Dickinson|datum=2019-06-09|hrsg=Atlantic Council|sprache=en-gb|abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-06-11|archiv-url=https://web.archive.org/web/20190611093721/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/zelensky-zelenskiy-zelenskyy-spelling-confusion-doesn-t-help-ukraine}} *{{Internetquelle|sprache=en |url=https://twitter.com/IuliiaMendel/status/1138086685181456385|autor=Iuliia Mendel (@IuliiaMendel)|titel=Dear colleagues, this is the official form of the last name that the President has in his passport. This was decided by the passport service of Ukraine. The President won't be offended if BBC standards assume different transliteration |hrsg=[[Twitter]]|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20201112005504/https://twitter.com/IuliiaMendel/status/1138086685181456385 |archiv-datum=2020-11-12}}</ref> ([[Ukrainische Sprache|ukràinisch]] {{lang|uk|Володимир Олександрович Зеленський}} [{{IPA|ʋoloˈdɪmɪr olekˈsɑndrowɪdʒ zeˈlɛnʲsʲkɪj}}], [[Russische Sprache|rüssisch]] {{lang|ru|Владимир Александрович Зеленский}} ''Wladimir Alexandrowitsch Selenski'' [{{IPA|vlɐˈdʲimʲɪr zʲɪˈlʲenskʲɪj}}]; * [[25. Januar|25. Janner]] [[1978]] z’ Krywyj Rih, Ukràinischa SSR, [[Sowjetunion]]) ìsch a [[Ukraine|ukràinischer]] [[Politiker]] un ehamooliger [[Schauspieler| Schàuispììler]], Filmproduzänt un [[Fernsehen|Farnsahmoderàtoor]]. Zitter Mai 2019 ìsch’r dr Presidànt vu dr Ukràina. == siina Jugend == Dr Wolodymyr Oleksandrowytsch Selenskyj ìsch àm 25. Janner 1978 ìn’ra [[Juden|jìddischa]] Fàmilia z’ Krywyj Rih ìm Süüda vu dr Ukràina uff d’ Walt kumma — àn dara Zitt ìsch’s ìn dr Ukràinischa Soziàlìschta Sowjetrepüblik gsìì, wo zär [[Sowjetunion|Sowjetunioon]] gheert hàt.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |autor=Cnaan Liphshiz |datum=2019-03-19 |abruf=2023-11-19|titel=Jewish comic who plays Ukraine president on TV leads Ukraine's presidential race |url=https://www.timesofisrael.com/jewish-comic-who-plays-ukraine-president-on-tv-leads-ukraines-presidential-race/ |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190331233031/https://www.timesofisrael.com/jewish-comic-who-plays-ukraine-president-on-tv-leads-ukraines-presidential-race/ |archiv-datum=2019-03-31 |werk=The Times of Israel}}</ref><ref name=nyt1>{{Internetquelle|sprache=en-us |autor=Andrew Higgins |datum=2019-04-24 |titel=Ukraine’s Newly Elected President Is Jewish. So Is Its Prime Minister. Not All Jews There Are Pleased |werk=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/04/24/world/europe/volodomyr-zelensky-ukraine-jewish-president.html |abruf=2023-11-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190425012514/https://www.nytimes.com/2019/04/24/world/europe/volodomyr-zelensky-ukraine-jewish-president.html |archiv-datum=2019-04-25}}</ref> Sii Vàtter Oljeksandr Selenskyj ìsch Profasser un Informàtiker gsìì un hàt àn dr Schtààtsüniwärsiteet fìr Wìrtschàft un Täcknologii z’ Krywyj Rih gschàfft. Siina Müatter Rymma Selenska ìsch Inscheniööra gsìì.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |datum=2017-09-28 |titel=ВОЛОДИМИР ЗЕЛЕНСЬКИЙ РОЗКАЗАВ ПРО СТОСУНКИ З БАТЬКАМИ |url=https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-rozkazav-pro-stosunki-z-batkami.html |werk=1+1 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190107072239/https://tsn.ua/video/video-novini/volodimir-zelenskiy-rozkazav-pro-stosunki-z-batkami.html |archiv-datum=2019-01-07 |abruf=2023-11-19}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=uk |url=http://www.kneu.dp.ua/zelenskij-oleksandr-semenovich/ |titel=Зеленський Олександр Семенович |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190107072148/http://www.kneu.dp.ua/zelenskij-oleksandr-semenovich/ |archiv-datum=2019-01-07 |abruf=2023-11-19|hrsg=Schtààtsüniwärsiteet fìr Wìrtschàft un Täcknologii z’ Krywyj Rih |offline=ja }}</ref><ref name="gordon">{{Internetquelle|sprache=ru |url=https://gordonua.com/publications/zelenskiy-esli-menya-vyberut-prezidentom-snachala-budut-oblivat-gryazyu-zatem-uvazhat-a-potom-plakat-kogda-uydu-609294.html |titel=Зеленский: Если меня выберут президентом, сначала будут обливать грязью, затем – уважать, а потом – плакать, когда уйду |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190107015821/https://gordonua.com/publications/zelenskiy-esli-menya-vyberut-prezidentom-snachala-budut-oblivat-gryazyu-zatem-uvazhat-a-potom-plakat-kogda-uydu-609294.html |archiv-datum=2019-01-07 |abruf=2023-11-19|autor=a Interview vum Wolodymyr Selenskyj dur dr Dmitry Gordon |werk=gordonua.com |datum=2018-12-26}}</ref> Sii Groossvàtter Semen Selenskyj ìsch Soldààt gsìì un ìsch wahrem [[Zweiter Weltkrieg|Zwaita Waltkriag]] ìn dr [[Rote Armee|Roota-n-Àrmee]] zem Owerscht b’fäärdert worra.<ref name="DetroitJewishNews_20220228"/><ref>{{Internetquelle|sprache=ru |datum=2019-05-09 |titel=Отбил 4 атаки и уничтожил врага: чем прославился дедушка Зеленского во Второй мировой войне |url=https://znaj.ua/ru/politics/231827-vidbiv-4-ataki-i-znishchiv-voroga-chim-proslavivsya-didus-zelenskogo-u-drugiy-svitoviy-viyni |archiv-url=https://web.archive.org/web/20200704151037/https://amp.znaj.ua/ru/politics/231827-vidbiv-4-ataki-i-znishchiv-voroga-chim-proslavivsya-didus-zelenskogo-u-drugiy-svitoviy-viyni |archiv-datum=2020-07-04|abruf=2023-11-19}}</ref> Ìm Semen sii Vàtter un siina dräi Briader sìnn ìn dr [[Völkermord an den europäischen Juden|Schoa]] geteedet worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |datum=2019-05-09 |titel=Zelenskiy: contribution of Ukrainians in victory over Nazism huge |werk=Kyiv Post |hrsg=Interfax-Ukraine |url=https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/zelenskiy-contribution-of-ukrainians-in-victory-over-nazism-huge.html |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-02-27 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220227210706/https://www.kyivpost.com/ukraine-politics/zelenskiy-contribution-of-ukrainians-in-victory-over-nazism-huge.html}}</ref><ref name="18Things">{{Internetquelle|sprache=en |autor=Philissa Cramer |titel=18 things to know about Jewish defender of Ukrainian democracy Volodymyr Zelensky |url=https://www.timesofisrael.com/18-things-to-know-about-jewish-defender-of-ukrainian-democracy-volodymyr-zelensky/ |werk=The Times of Israel |datum=2022-03-02 |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-03-08 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220308192442/https://www.timesofisrael.com/18-things-to-know-about-jewish-defender-of-ukrainian-democracy-volodymyr-zelensky/}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=uk |url=https://www.president.gov.ua/en/news/volodimir-zelenskij-rozpoviv-istoriyu-svoyeyi-rodini-pid-cha-59437 |titel=Volodymyr Zelenskyy told the story of his family during a joint speech with Prime Minister Benjamin Netanyahu |datum=2020-01-24 |hrsg=offiziälla Websitta vum ukràinischa Schtààtpresidant |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-03-23 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220323102118/https://www.president.gov.ua/en/news/volodimir-zelenskij-rozpoviv-istoriyu-svoyeyi-rodini-pid-cha-59437}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en-us |url=https://www.washingtonpost.com/history/2022/02/25/zelensky-family-jewish-holocaust/ |titel=Putin says he'll 'denazify' Ukraine. Its Jewish president lost family in the Holocaust. |autor=Brockell Gillian |datum=2022-02-25 |werk=[[The Washington Post]] |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-02-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220226082549/https://www.washingtonpost.com/history/2022/02/25/zelensky-family-jewish-holocaust/}}</ref> Ìm März 2022 hàt dr Selenskyj gsajt, àss siina Ürgroossäältra-n-umbrocht worra sìnn, wu d’ diitscha Truppa wahrend’ma Màssàker ìhr Hüüs verbrännt hann.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |autor=Philissa Cramer/JTA |datum=2022-03-23 |titel=Zelensky offers insight into family history, igniting debate over Ukrainian Holocaust memory |werk=Ynetnews |url=https://www.ynetnews.com/article/byo5yf00zc |abruf=2023-11-19 |archiv-datum=2022-03-23 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220323145603/https://www.ynetnews.com/article/byo5yf00zc}}</ref> Vor äbb’r ìn d’ Grundschüala gànga-n-ìsch, hàt dr Selenskyj viar Joohra làng ìn dr [[Mongolei|mongoolischa]] Schtàdt Erdenet glabt, wu sii Vàtter gschàfft hàt.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ìm Selenskyj siina Müatterschprooch ìsch [[Russische Sprache|Rüssisch]].<ref>{{Internetquelle|sprache=en |autor=Yuliya Talmazan |datum=2022-02-27 |titel=3 years ago Zelenskyy was a TV comedian. Now he's standing up to Putin's army. |url=https://www.cnbc.com/2022/02/27/3-years-ago-zelenskyy-was-a-tv-comedian-now-hes-standing-up-to-putins-army.html |abruf=2023-11-19 |hrsg=[[CNBC]] |archiv-datum=2022-02-28 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220228121811/https://www.cnbc.com/2022/02/27/3-years-ago-zelenskyy-was-a-tv-comedian-now-hes-standing-up-to-putins-army.html}}</ref><ref name="DetroitJewishNews_20220228">{{Internetquelle|sprache=en-us |datum=2022-02-28 |titel=Volodymyr Zelensky Was a Jewish Comedian. Now the World's Eyes Are on Him. |url=https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/ |werk=The Detroit Jewish News|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220308151233/https://thejewishnews.com/2022/02/28/volodymyr-zelensky-was-a-jewish-comedian-now-the-worlds-eyes-are-on-him/ |archiv-datum=2022-03-08|abruf=2023-11-19}}</ref> Mìt 16 Joohra hàt dr Selenskyj a Priafung vum [[Englische Sprache|Anglischa]] b’schtànda un hàt a Schtüpändium bikumma, fìr ìn [[Israel]] geh schtudiara. Sii Vàtter hàt àwwer’na nìt ärlàuibt, ìn Israel z’ geh.<ref>{{Internetquelle|sprache=ru |titel=Зеленський: Якщо мене оберуть президентом, спочатку будуть поливати брудом, потім – поважати, а потім – плакати, коли піду |url=https://gordonua.com/ukr/publications/zelenskyi-yakshcho-mene-oberut-prezydentom-spochatku-budut-polyvaty-brudom-potim-povazhaty-a-potim-plakaty-koly-pidu-609294.html |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190206214807/https://gordonua.com/ukr/publications/zelenskyi-yakshcho-mene-oberut-prezydentom-spochatku-budut-polyvaty-brudom-potim-povazhaty-a-potim-plakaty-koly-pidu-609294.html |archiv-datum=2019-02-06 |abruf=2023-11-29 |werk=gordonua.com|datum=2018-12-26}}</ref> Dr Selenskyj hàt schpeeter àm Wìrtschàftsìnschtitüüt Krywyj Rih a Hochschüalàbschluss vu da Rachtswìssaschàfta bschtànda. Ar hàt jedoch nia ìm Braich Juschtiz gschàfft.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="0396374-zelenskiy">{{Internetquelle |sprache=uk |url=https://www.unian.ua/m/politics/10396374-zelenskiy-zayaviv-pro-rishennya-yti-u-prezidenti-video.html |titel=Зеленський заявив про рішення йти у президенти (відео) |archiv-url=https://web.archive.org/web/20200327203902/https://www.unian.ua/elections/10396374-zelenskiy-zayaviv-pro-rishennya-yti-u-prezidenti-video.html |archiv-datum=2020-03-27 |hrsg=UNIAN |abruf=2023-11-19|datum=2019-01-01}}</ref> == siina Kàrriar àls Koomiker == Mìt 17 Joohra hàt dr Selenskyj mìt’ra lokààla Mànnschàft àm sowjeetischa Farhsah-Luschtschpììlwättbewarb KVN mìtgmàcht.<ref>{{YouTube|muaQpnYf-7s|КВН 95 квартал – Человек рожденный в танце}}</ref> Ar hàt d’rnooh mìt dr verainigta ukràinischa Mànnschàft „Saporischschja-Krywyj Rih-Transit“ àn dr Groossa Liiga vu KVN mìtgmàcht, wo sa ànna 1997 gwunna hann.<ref name="LIGAZelenskybio">{{Internetquelle|sprache=ru |url=https://file.liga.net/persons/vladimir-zelenskii |titel=Зеленский Владимир {{!}} Руководитель проекта "Квартал-95" |datum=2018-06-05 |werk=Ligamedia |abruf=2023-11-19 |offline=ja |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190102050545/https://file.liga.net/persons/vladimir-zelenskii |archiv-datum=2019-01-02}}</ref><ref name="kvart">{{Internetquelle |url=http://kvartal95.com/en/actors/vladimir/ |titel=Vladimir Zelenskiy |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190331072643/http://kvartal95.com/en/actors/vladimir/ |abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-03-31 |hrsg=Kvartal 95 |offline=ja }}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=ru |url=https://kvn.ru/teams/124 |titel=Запорожье - Кривой Рог - Транзит |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190407105357/http://kvn.ru/teams/124 |abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-04-07 |hrsg=KVN}}</ref> Ìm saalwa Joohr hàt dr Selenskyj fìrs Wättbewarb d’ Mànnschàft „Kvartal 95“ grìnda, wo schpeeter a salbschtandiga Komediigruppa worra-n-ìsch. Vu 1998 bis 2003 hàt Kvartal 95 àn dr groossa Liiga so wia àn dr ukràinischa Liiga vu KVN mìtgmàcht. D’ Mànschàftsmìtglììder hann vììl Zitt z’ [[Moskau|Moschkàui]] verbrocht un hann Tournee ìn da ehamooliga Sowjetlander gmàcht.<ref name="LIGAZelenskybio" /><ref name="kvart" /> Ànna 2003 hàt Kvartal 95 ìhra äärschta Sandunga fìr dr ukràinischa Farnsahsander 1+1 produziart. Àb 2005 hàt d’ Gruppa fìr dr ukràinischa Fanrsahsander Inter gschàfft.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ànna 2008 hàt dr Selenskyj ìm Film ''Lyubov v bolshom gorode'' („Liawa ìn dr groossa Schtàdt“) aina vu da Hàuiptrolla gschpììlt, wia àui ìm Noohschpììl ''Lyubov v bolshom gorode 2''.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Witterscht ìsch’r ànna 2011 ìm Film ''Sluzhebnyy roman. Nashe vremya'' ufftratta, un ìm Joohr druff ìsch’r ìm Film ''Rzhevsky Versus Napoleon'' z’ sah gsìì.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ìm Janner 2014 hàt’r a Rolla ìm Noohschpììl ''Lyubov v bolshom gorode 3'' gschpììlt.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Üsserdam hàt dr Selenskyj d’ Hàuiptrolla ìm Film ''8 erste Dates'' gschpììlt, wo ànna 2012 ärschììna ìsch, wia àui ìn da Noohschpììler, wo ànna 2015 un 2016 üssagànga sìnn.<ref name="LIGAZelenskybio" /> Ìn dr ukràinischa Wärsioon vum Film ''Paddington'' (2014) un ''Paddington 2'' (2015) hàt’r d’ Schtìmma vum Paddington-Baar ìwwernumma.<ref>{{Internetquelle|sprache=en-gb |url=https://www.theguardian.com/stage/shortcuts/2019/apr/02/volodymyr-zelenskiy-how-funny-comedian-ukraine-president |titel=How funny is the comedian who may be Ukraine's next president? |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220301174248/https://www.theguardian.com/stage/shortcuts/2019/apr/02/volodymyr-zelenskiy-how-funny-comedian-ukraine-president |archiv-datum=2022-03-01 |autor=Viv Groskop |werk=[[The Guardian]] |datum=2019-04-02 |abruf=2023-11-19}}</ref> [[File:Зеленский.jpg|thumb|left|dr Selenskyj z’ [[Prag|Prààg]] ànna 2009]] Vu 2010 bis 2012 ìsch dr Selenskyj Vorschtàndsmìtglììd un Genrààlproduzänt vum Farnsahsander Inter gsìì.<ref name="0396374-zelenskiy" /> Ìm Àuigscht 2014 hàt s’ ukràinischa Kültüürminìschterium wälla, àlla rüssischa Kunschtwark ìn dr Ukràina verbiata. Dr Selenskyj hàt sìch d’rgeega-n-üssgedruckt.<ref name="sevas.com358742" /> Zitter 2015 därfa rüssischa Kìnschtlera un Schurnàlìschta nìt ìn d’ Ukràina iinageh.<ref name="Zelensky33863697">{{Internetquelle |datum=2015-08-11 |titel=Ukraine bans 38 Russian 'hate' books amid culture war |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-33863697 |werk=BBC News|hrsg=British Broadcasting Corporation |sprache=en-gb |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220302135846/https://www.bbc.com/news/world-europe-33863697 |archiv-datum=2022-03-02 |abruf=2023-11-19}}</ref> Ànna 2018 ìsch dr Film ''Lyubov v bolshom gorode 2'' ìn dr Ukràina verbotta worra, dänn’r hàt geega s’ ukràinischa Filmgsätz verschtoossa.<ref>{{Internetquelle |sprache=uk |url=https://www.pravda.com.ua/news/2019/01/17/7204105/ |titel='Нічна варта', 'Кохання у великому місті 2': у Держкіно назвали нові заборонені фільми |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190117200533/https://www.pravda.com.ua/news/2019/01/17/7204105/ |archiv-datum=2019-01-17 |werk=Ukrayinska Pravda |datum=2019-01-17|abruf=2023-11-19}}</ref> Wahrem [[Russisch-Ukrainischer Krieg|Rüssisch-Ukràinischa Kriag]] hàt Kvartal 95 ìm ukràinischa Heer aina Millioon Hrywnji gaa. Wagadam hann rüssischa Politiker wälla, àss àlla Wark vu Kvartal 95 ìn Rüsslànd verbotta wara.<ref name="Zelensky1509516953">{{Internetquelle |sprache=ru |url=https://ria.ru/20171124/1509516953.html |abruf=2023-11-19|titel=Актер Зеленский раскритиковал СБУ из-за запрета сериала "Сваты" |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190102134251/https://ria.ru/20171124/1509516953.html |archiv-datum=2019-01-02 |hrsg=RIA Novosti |datum=2017-11-24}}</ref><ref>{{Internetquelle |sprache=ru |url=https://www.kp.ru/daily/26338.4/3221306/ |titel=СК проверит, финансировал ли Зеленский украинскую армию |archiv-url=https://web.archive.org/web/20160206163035/http://m.kp.ru/daily/26338.4/3221306/ |archiv-datum=2016-02-06 |werk=Komsomolskaya Pravda |datum=2015-02-05 |abruf=2023-11-19}}</ref> S’ ukràinischa Kütlüürminìschterium hàt nochamol d’ rüssischa Kunschtwark ìn dr Ukràina wälla verbiata, un nochamol hàt sìch dr Selenskyj d’rgeega-n-üssgedruckt.<ref name="sevas.com358742">{{Internetquelle|sprache=ru|url=http://news.sevas.com/world/zelenskij_o_zaprete_vezda_rossijskih_artistov_v_ukrainu |titel=Зеленский намерен требовать отставки Минкультуры Украины|datum=2014-08-09|werk=sevas.com|archiv-url=https://web.archive.org/web/20190221181839/http://news.sevas.com/world/zelenskij_o_zaprete_vezda_rossijskih_artistov_v_ukrainu |abruf=2023-11-19|archiv-datum=2019-02-21 |autor=Olga Syrekowa}}</ref> [[File:KVARTAL 95 Vadim Chuprina.jpg|thumb|d’ Gruppa Kvartal 95 ànna 2018]] Ànna 2015 hàt dr Selenskyj ìn dr Farnsahseria ''Sluha narodu'' („Dianer vum Volk“) d’ Rolla vum ukràinischa Presidant gschpììlt.<ref name="0396374-zelenskiy" /> Ìn dr Seria hàt a aifàcher Gschìchtslehrer ìn da driisiiger Joohra d’ Presidantswàhl gwunna, nohdam àss a Video vun em wirààl worra-n-ìsch, ìn wällem’r sìch geega d’ Korrupzioon ìn dr Ukràina ämpöört hàt. D’ Komediiseria ''Swaty'', wu dr Selenskyj z’ sah ìsch, ìsch ànna 2017 ìn dr Ukràina verbotta worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=en |datum=2019-04-22 |titel=Volodymyr Zelensky in major lead in Ukraine presidential election runoff: Biography, quotes |hrsg=Ukrainian Independent Information Agency (UNIAN) |url=https://www.unian.info/politics/10526682-volodymyr-zelensky-in-major-lead-in-ukraine-presidential-election-runoff-biography-quotes.html |abruf=2023-11-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190930151936/https://www.unian.info/politics/10526682-volodymyr-zelensky-in-major-lead-in-ukraine-presidential-election-runoff-biography-quotes.html |archiv-datum=2019-09-30}}</ref> Dia Äntschaidung ìsch jedoch ìm März 2019 ruckgàngig gmàcht worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |titel=Суд скасував заборону на серіал "Свати" |url=http://www.pravda.com.ua/news/2019/03/27/7210352/ |archiv-url=https://web.archive.org/web/20200429115028/https://www.pravda.com.ua/news/2019/03/27/7210352/ |archiv-datum=2020-04-29 |abruf=2023-11-19|werk=Ukrayinska Pravda}}</ref> Dr Selenskyj hàt vor àllem àn Produkzioona uff Rüssisch mìtgmàcht. Siina äärschta Rolla-n-uff Ukràinisch hàt’r ìn dr Liaweskomedii ''Ya, Ty, On, Ona'' gschpììlt,<ref>{{Internetquelle |sprache=uk |archiv-datum=2017-12-19 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20171219200639/https://zaxid.net/kvartal_95_znime_svoyu_pershu_ukrayinomovnu_komediyu_z_nasteyu_kamenskih_u_golovniy_roli_n1429170 |url=https://zaxid.net/kvartal_95_znime_svoyu_pershu_ukrayinomovnu_komediyu_z_nasteyu_kamenskih_u_golovniy_roli_n1429170 |titel='Kvartal 95' will take off its first Ukrainian-language comedy with Nastya Kamensky in the lead role |werk=Zaxid.net |datum=2017-06-20|abruf=2023-11-19}}</ref> wo ìm Dezamber 2018 ìn dr Ukràina üssagànga-n-ìsch.<ref>{{IMDb Titel|tt9037222|Ya, Ty, On, Ona}}</ref> S’ Dräihbüach ìsch urschprìnglig uff Ukràinisch gschrììwa worra, àwwer ìsch schpeeter ìns Rüssischa-n-ìwwersätzt worra, fìr àss d’ litàuijischa Schàuischpììlera Agnė Grudytė ìm Film kààt schpììla. Schpeeter ìsch dr Film ìn Ukràinisch sünkronisiart worra.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |autor=Tetjana Turlik'yan |datum=2018-12-18 |titel=Мовний факап і чіткі актори: як пройшла презентація комедії "Я, ти, він, вона" від "Квартал 95" |url=https://www.rbc.ua/ukr/lite/kino/zykovoy-fakap-chyotkie-aktery-proshla-prezentatsiya-1545133781.html |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190119155030/https://www.rbc.ua/ukr/lite/kino/zykovoy-fakap-chyotkie-aktery-proshla-prezentatsiya-1545133781.html |archiv-datum=2019-01-19 |abruf=2023-11-19 |hrsg=RBK-Ukràina}}</ref> == siina politischa Kàrriar == Ìm März 2018 hann Mìtàrwaiter vu Kwartal 95 a politischa Pàrtäi grìnda mìt’m gliicha Nàmma wia d’ Seria. Siina Bewarwung fìr d’ ukràinischa Presidàntschàftswàhl vu 2019 hàt dr Selenskyj àm Oowa vum 31. Dezamber 2018 verkìndet, grààd wu dr Presidànt [[Petro Poroschenko]] àm Farnsah a Reed zem Näijoohr hàt düa hàlta. Àls Kàndidààt hàt’r sìch àls Bìrgerschrack un Beschtaachungsbekampfer vorgschtällt un hàt ìmmer mehr Wàhlàbsìchta bikumma. Àn dr zwaita Wààhlrunda hàt’r dr Poroschenko mìt 73,23 Prozant vu da iigaawena Schtìmma gschlààga. Àls Presidànt hàt dr Zelensky a Àrt vun „eläktroonischer Regiarung“ befäärdert, so wia d’ Ainhait zwìscha dr ukràinisch- un rüssischschproochiga Beväälkerung vum Lànd.<ref name="Hosa_2019">{{Internetquelle|sprache=en|autor=Joanna Hosa, Andrew Wilson| datum=2019-09-25|titel= Zelensky Unchained: What Ukraine's New Political Order Means For Its Future|url=https://ecfr.eu/publication/zelensky_unchained_what_ukraines_new_political_order_means_for_its_future/| hrsg=European Council on Foreign Relations |archiv-datum=2022-03-09|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220309194934/https://ecfr.eu/publication/zelensky_unchained_what_ukraines_new_political_order_means_for_its_future/ |abruf=2022-09-22}}</ref> Fìr kommuniziara düet’r hüüfig d’ soziààla Nätzwarker, bsunders [[Instagram]], nutza.<ref name="Hosa_2019"/> Kurz noh siinera Àmtsiifiahrung àls Presidànt hàt siina Pàrtäi d’ vorgezoogana Pàrlàmantswààhl gwunna. Àls Presidant hàt’r gaaga d’ Beschtaachung ìm Lànd kampft un hàt müassa mit dr [[COVID-19-Pandemie|COVID-19-Pandemii]] un iira Folga umgoo. Obwohl’r versüacht hàt, mìt’m rüssischa Presidànt [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] z’ reeda, sìnn àb 2021 d’ Beziihunga zwìscha da baida Lander noch gschpànnter worra, un àb Hornung 2022 hàt Rüsslànd dr [[Russischer Überfall auf die Ukraine 2022|Ààgrìffskriag geega d’ Ukràina]] gfiahrt. Noh-n-em Ààfàng vum Kriag hàt dr Selenskyj s’ Schtàndracht ìn dr Ukràina un a generààla Mobilmàchung verkìndet. Waga siinera Fiahrung wahrend dr Kriisa ìsch’r waltwitt globt worra un gìlt àls Sìmbool vu dr ukràinischa Wììderschtànd.<ref>{{Internetquelle |autor=Frank Ledwidge|titel=Ukraine war: what are Russia's strategic aims and how effectively are they achieving them? |url=https://theconversation.com/ukraine-war-what-are-russias-strategic-aims-and-how-effectively-are-they-achieving-them-178243 |werk=The Conversation |abruf=3 March 2022 |sprache=en |datum=2022-03-03 |archiv-datum=2022-03-04 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220304221517/https://theconversation.com/ukraine-war-what-are-russias-strategic-aims-and-how-effectively-are-they-achieving-them-178243}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=The courage of Ukraine's unlikely wartime leader |url=https://www.ft.com/content/3e637a26-b608-4f45-9501-bd64753480c9 |abruf=2022-03-15 |werk=Financial Times |datum=2022-03-15 |archiv-datum=2022-03-17 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20220317173401/https://www.ft.com/content/3e637a26-b608-4f45-9501-bd64753480c9}}</ref> Noh mehrera Mainungsumfrooga wìrd dr Selenskyj vu dr aigena Beväälkerung àls ainer vu da bediitendschta ukràinischa Presidanta ààgluegt.<ref>{{Internetquelle|datum=2020-05-18|titel=Українці визначилися з "найкращим президентом" в історії країни - Рейтинг|url=https://ua-news.liga.net/politics/news/ukraintsi-viznachilisya-z-naykraschim-prezidentom-v-istorii-kraini---reyting|abruf=2020-08-10|werk=LIGA|sprache=ru}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=Як змінювався рівень довіри та підтримки Зеленського та його попередників (оновлено) |url=https://www.slovoidilo.ua/2021/10/27/infografika/polityka/prezydentski-rejtynhy-yak-zminyuvavsya-riven-doviry-zelenskoho-ta-joho-poperednykiv |abruf=2022-05-11 |werk=Слово і Діло |sprache=uk}}</ref><ref>{{Internetquelle |titel=Оцінка президентів: найбільше довіряють Зеленському, найкращим вважають Кучму |url=https://www.pravda.com.ua/news/2021/05/20/7294180/ |abruf=2022-05-11 |werk=Українська правда |sprache=uk}}</ref><ref>{{Internetquelle |datum=2021-12-01 |titel=Історія президентів України в семи актах - Центр спільних дій |url=https://centreua.org/parlamentska-respublika/istoriya-prezydentiv-ukrayiny-v-semy-aktah-abo-chomu-teatr-odnogo-aktora-nam-ne-pidhodyt/ |abruf=2022-05-13 |werk=Сentreua |sprache=uk}}</ref> == a pààr Bìlder vun em == <gallery widths=225px heights=175px> Official visit to Germany.jpg|dr Wolodymyr Selenskyj zamma mìt dr diitscha Bundeskànzlera [[Angela Merkel]] ìm Bundeskànzleràmt z’ Berliin ìm Jüüni 2019 Volodymyr Zelensky visits Brussels 2019.jpg|zamma mìt’m [[NATO]]-Genrààlsekretäär Jens Stoltenberg z’ [[Brüssel]] ìm Jüüni 2019 Volodymyr Zelenskyy voted in parliamentary elections (2019-07-21) 05.jpg|zamma mìt siinera Ehafràui Olena Selenska bii dr Pàrlàmantswàhl 2019 Volodymyr Zelensky and Donald Trump.jpg|zamma mìt’m US-Presidant [[Donald Trump]] z’ [[New York City|Näi York]] ìm Septamber 2019 Lukashenko and Zelenskyi (Oct 2019).jpg|zamma mìt’m wiissrüssischa Schààtspresidant [[Aljaksandr Lukaschenka]] z’ Schytomyr ìm Oktoower 2019 Normandy format (2019-12-09) 01.jpg|uff’ma Traffa mìt’m rüssischa Presidant [[Wladimir Wladimirowitsch Putin|Wladimir Putin]] ìm Dezamber 2019, fìr a Leesung zem Kriag ìm Donbas fìnda — dàs ìsch ìm Rààhma vum „Normàndii-Formààt“ gsìì. Ìm Hìntergrund ìsch dr frànzeescha Schtààtspresidant [[Emmanuel Macron]] z’ sah Volodymyr Zelenskyy and Ilham Aliyev (2019-12-17) 19.jpg|zamma mìt’m aserbaidschàànischa Presidant Ilham Alijew ìm Dezamber 2019 Volodymyr Zelensky in a working visit to the State of Israel, January 2020. XV.jpg|zamma mìt’m isràeelischa Premiarminìschter [[Benjamin Netanjahu]] ìm Janner 2020 Volodymyr Zelensky leaving 10 Downing Street (2020-10-08) 03.jpg|vor’m 10 Downing Street noh-n-ema Traffa mìt’m britischa Premiarminìschter [[Boris Johnson]] ìm Oktoower 2020 Робочий візит Президента України до Турецької Республіки 05.jpg|zamma mìt’m tìrkischa Schtààtspresidant [[Recep Tayyip Erdoğan]] ìm Oktoower 2020 President Joe Biden and President Volodymyr Zelensky.jpg|zamma mìt’m US-Presidant [[Joe Biden]] ìm Septamber 2021 The Prime Minister, Shri Narendra Modi meeting the President of Ukraine, Mr. Volodymyr Zelenskyy, in Glasgow, Scotland on November 02, 2021 (2).jpg|zamma mìt’m ìndischa Premiarminìschter Narendra Modi uff dr COP 26 z’ Glasgow ìm Nowamber 2021 Заявка України на членство у Європейському Союзі, 1.jpg|zamma mìt’m ukràinischa Pàrlàmantsvorsìtzenda Ruslan Stefantschuk un em Minìschterpresidant Denys Schmyhal noh dr Unterzaichnung vum Ààtrààg vu dr Ukràinia uff Mìtglììdschàft ìn dr [[Europäische Union|Öiropäischa Unioon]] àm 28. Hornung 2022 Volodymyr Zelenskyy paid a visit to the wounded defenders of Ukraine undergoing treatment at a military hospital (51937554922).jpg|dr Selenskyj mìt’ma verwundana Soldààt ìn’ma Militäärschpitààl ìm März 2022 Volodymyr Zelenskyy met with the heads of governments of Poland, the Czech Republic and Slovenia in Kyiv. (51940875546).jpg|zamma mìt’m polnischa Minìschterpresidant Mateusz Morawiecki, em tscheechischa Minìschterpresidant Petr Fiala un dr sloweenischa Minìschterpresidant Janez Janša z’ [[Kiew]] ìm März 2022 Working trip of the President of Ukraine to the Kyiv region 71.jpg|dr Selenskyj ìm Oblast Kiew noh-n-em Ruckäroowerung vu dr Regioon dur d’ ukràinischa Truppa-n-àm 4. Àwrìl 2022 Робоча поїздка Президента на Харківщину 21.jpg|dr Selenskyj, wo hìnter’m Frontsliinia bii [[Charkiw]] a Soldààt düat üsszaichna, ìm Mai 2022 Зустріч Президента України та Прем‘єр-міністра Великої Британії у Києві 31.jpg|dr Selenskyj zamma mìt’m britischa Premiarmìnschter [[Boris Johnson]], fìr d’ gschtoorwana ukràinischa Soldààta-n-eehra, ìm Jüüni 2022 Відвідання Президентом школи в Ірпені з нагоди Дня знань 11.jpg|bii’ma B’süach ìn’ma Schüal bii Butscha àm „Tààg vum Wìssa“-n-àm 1. Septamber 2022 Prime minister Rishi Sunak attends the NATO Summit in Lithuania (53040913570).jpg|zamma mìt’m [[Joe Biden]], em [[Rishi Sunak]], dr [[Giorgia Meloni]] un em [[Recep Tayyip Erdoğan]] uff’m [[Vilnius]]-Gìpfel ànna 2023 </gallery> == siina Filmogràfii == {{Mehrspaltige Liste |breite= |anzahl=2 |abstand= |liste= '''àls Schàuischpììler''' * 2005: Tri muschketjora (Farnsahfilm) * 2009: Ljubow w bolschom gorode * 2010: Ljubow w bolschom gorode 2 * 2011: Sluschebnyj roman. Nasche wremja * 2012: Rschewskij protiw Napoleona * 2012: 8 erste Dates * 2012: Skasotschnaja Rus (Farnsahseria) * 2014: Ljubow w bolschom gorode 3 * 2014: Ljubow w bolschom gorode 3 (Farnsahseria) * 2015: 8 novych swidanij * 2015: Diener des Volkes (''Sluha narodu'', Farnsahseria) * 2016: 8 lutschschich swidanij * 2016: Diener des Volkes 2 (''Sluha narodu 2'', Farnsahseria) * 2018: Me You He She (post-production) '''àls Produzänt''' * 2009: Swaty 2 (Farnsahseria) * 2009: Swaty 3 (Farnsahseria) * 2010: Swaty 4 (Farnsahseria) * 2009–2010: Swaty (Farnsahseria, 3 Folga) * 2011: Nowogodnie swaty (Farnsahseria) * 2011: Sluschebnyj roman. Nasche wremja * 2011: Swaty 5 (Farnsahseria) * 2012: Rschewskij protiw Napoleona * 2012: Papaschi (Farnsahseria) * 2012: 8 erste Dates * 2012: Tschempiony is podworotni (Farnsahseria) * 2012: Ja budu rjadom * 2013: 1+1 doma (Farnsah) * 2013: Swaty 6 (Farnsahseria) * 2014: Ljubow w bolschom gorode 3 (Farnsahseria, 8 Folga) * 2016: Diener des Volkes 2 (''Sluha narodu 2'', Farnsahseria) '''àls Dräijbüachàuitoor''' * 2005: Tri muschketjora (Farnsahfilm) * 2006: Kuschat podano! * 2008: Swaty (Farnsahseria) * 2009: Ljubow w bolschom gorode (idea) * 2011: Sluschebnyj roman. Nasche wremja * 2011: Legenda. Ljudmila Gurtschenko (Farnsahfilm) '''àls Sünkroonschpraacher''' * 2008: Horton hört ein Hu! (Schtìmma vum Bìrgermaischter Ned McDodd) * 2014: Paddington (Schtìmma vum Paddington) * 2016: Angry Birds – Der Film (Schtìmma vum Red) * 2017: Paddington 2 (Schtìmma vum Paddington) }} == d’ Üsszaichnunga un Eehrunga, wo-n-’r bikumma hàt (Üsswàhl) == * {{GER|Deutschland|Diitschlànd}}: ** Ààchaner Kàrlspriis, àm 14. Mai 2023 (zamma mìt’m ukràinischa Volk)<ref>{{Internetquelle |sprache=de|titel=Aachener Karlspreis 2023 für Präsident Wolodymyr Selenskyj und die Ukrainer |werk=[[Der Spiegel]]|datum=2022-12-16 |url=https://www.spiegel.de/politik/deutschland/aachener-karlspreis-2023-fuer-praesident-wolodymyr-selenskyj-und-die-ukrainer-a-c09844e8-4cf9-4d7d-9efa-2e6d0bf85714 |abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221216150604/https://www.spiegel.de/politik/deutschland/aachener-karlspreis-2023-fuer-praesident-wolodymyr-selenskyj-und-die-ukrainer-a-c09844e8-4cf9-4d7d-9efa-2e6d0bf85714|archiv-datum=2022-12-16}}</ref> ** Fräihaitspriis vu da Meedia, àm 22. Àwrìl 2022 waagem Fräihaitkàmpf ìn [[Osteuropa|Oschtöiropà]] àn dr Wolodymyr Selenksyj (Presidant vu dr Ukràina), d’ Sviatlana Tsikhanouskaya (wiissrüssischa Bìrgerrachtlera, Opposizioonsfiahrera un Presidantschàftskàndidààtin) un àn d’ Marina Owsjannikowa (rüssischa Schurnàlìschta) – „As sìnn Ukràinerinna un Ukràiner, Wiissrüssinna un Wiissrüssa un àui Rüssinna un Rüssa, wo ìn Oschtöiropà àn dr Front geega s’ Beesa, geega Kriag un Gwàlthärrschàft schtehn un ìhra, àwwer àui unsra Fräihait tàpfer vertaidiga. Mìt Worta, mìt Tààta, mìt’ma groossa Müat – un mìt ìhrem Laawa. Diitschlànd, Öiropà un d’ Walt hann a Zittawanda-n-ärlaabt, wo zitter’m And vum Zwaita Waltkriag amol mehr ìwwer Frììda un Fräihait, ìwwer Woohrhait un Unracht äntschaidet. Un sa màhnt’s uns: ÌndiwidüPalla Fräihait, Demokràtii un Woohlschtànd sìnn nìt salbschtverschtandlig“<ref>{{Internetquelle|sprache=de|url=https://www.n-tv.de/politik/Ehrung-fuer-charismatischen-Fuehrer-Selenskyj-article23279031.html|titel=Ehrung für „charismatischen Führer“ Selenskyj|datum=2022-04-21|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230419001558/https://www.n-tv.de/politik/Ehrung-fuer-charismatischen-Fuehrer-Selenskyj-article23279031.html|archiv-datum=2023-04-19}}</ref> ** Öiropäischer Kàrlspriis vu dr Südeetadiitscha Làndsmànnschàft — daa Priis ìsch noh-n-em bööhmischa Keenig un reemisch-diitscher Kaiser [[Karl IV. (HRR)|Kàrl&nbsp;IV.]] gnännt un ìsch nìt mìt’m Ìnternàzionààla Kàrlspriis z’ Ààcha z’ verwacksla, wo noh-n-em [[Karl der Große|Kàrl em Groossa]] gnännt ìsch * {{FRA|Frankreich|Frànkrììch}} Groosskriiz vu dr Eehralegioon, àm 9. Hornung 2023, Verlaihung dur dr Schtààtspresidant [[Emmanuel Macron]] ìm Élysée-Pàlàscht<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|titel=Emmanuel Macron a remis la légion d'honneur à Volodymyr Zelensky, président ukrainien|url=https://www.bfmtv.com/international/europe/ukraine/emmanuel-macron-a-remis-la-legion-d-honneur-a-volodymyr-zelensky-president-ukrainien_AN-202302090032.html|hrsg=BFMTV|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230320223504/https://www.bfmtv.com/international/europe/ukraine/emmanuel-macron-a-remis-la-legion-d-honneur-a-volodymyr-zelensky-president-ukrainien_AN-202302090032.html|archiv-datum=2023-03-20}}</ref> * [[Datei:Flag of the Chechen Republic of Ichkeria.svg|25px]] [[Tschetschenische Republik Itschkerien|Itschkeeria]]: Oorda „Qoman Sij“ (Eehra vu dr Nàzioon) un Oorda „Dschochar Dudajew“, àm 12. Àwrìl 2023 — dàs sìnn d’ zwai heechschta-n-Oorda vu dr Tschetscheenischa Repüblik Itschkeeria — dia wìrd ìnternàzionààl numma vu dr Ukràina àls Schtààt àànärkännt * {{LVA|Lettland|Lettlànd}}: Groosskriiz vum lettischa Westhard-Oorda<ref> {{Internetquelle|sprache=ru|titel=Латвия наградила Зеленского Орденом Виестура — за мужество в защите Украины|url=https://gorod.lv/novosti/331206-latviya-nagradila-zelenskogo-ordenom-viestura-za-muzhestvo-v-zaschite-ukrainy|werk=Gorod.lv|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231025231004/https://gorod.lv/novosti/331206-latviya-nagradila-zelenskogo-ordenom-viestura-za-muzhestvo-v-zaschite-ukrainy|archiv-datum=2023-10-25}}</ref> * {{LTU|Litauen|Litàuija}}: Oorda vum Vytautas em Groossa mìt Hàlsbànd — ’s ìsch d’ greeschta-n-Üsszaichnung vum Litàuija<ref>{{Internetquelle|sprache=pl|autor=KW|titel=Zełenski z najwyższym litewskim odznaczeniem. Nausėda wyróżnił ukraińskiego odpowiednika – Kurier Wileński|url=https://kurierwilenski.lt/2022/03/08/zelenski-z-najwyzszym-litewskim-odznaczeniem-nauseda-wyroznil-ukrainskiego-odpowiednika/|werk=Kurier Wilenski|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231025232058/https://kurierwilenski.lt/2022/03/08/zelenski-z-najwyzszym-litewskim-odznaczeniem-nauseda-wyroznil-ukrainskiego-odpowiednika/|archiv-datum=2023-10-25}}</ref> * {{POL|Polen|Poola}}: Nagroda Orła Jana Karskiego (Jan-Karski-Ààdler-Priis) „fìr d’ häldahàfta Vertaidigung vu dr Ukràina un vu da morààlischa Warta vu dr wäschtliga Ziwilisàzioon“ àm 17. März 2022<ref>{{Internetquelle|sprache=en-gb|url=https://polishnews.co.uk/volodymyr-zelensky-with-the-jan-karski-eagle-award-it-was-picked-up-by-the-ukrainian-ambassador-to-poland-andriy-deschytsia/|titel=Volodymyr Zelensky with the Jan Karski Eagle Award. It was picked up by the Ukrainian ambassador to Poland, Andriy Deschytsia|werk=Polish News|datum=2022-03-17|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221029011310/https://polishnews.co.uk/volodymyr-zelensky-with-the-jan-karski-eagle-award-it-was-picked-up-by-the-ukrainian-ambassador-to-poland-andriy-deschytsia/|archiv-datum=2022-10-29}}</ref> * {{POL|Polen|Poola}}: Oorda vum Wiissa-n-Ààdler — ’s ìsch s’ heechschta-n-Eehrazaicha vu dr Drìtta Repüblik Poola, àm 11. Àwrìl 2022, Verlaihung dur dr Schtààtspresidant Andrzej Duda<ref>{{Internetquelle |url=https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/413 |titel=Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr rej. 105/2022 o nadaniu orderu |datum=2022-02-11 |sprache=pl |abruf=2023-04-17|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230630045458/https://monitorpolski.gov.pl/MP/2023/413|archiv-datum=2023-06-30}}</ref> * {{CZE|Tschechien|Tscheechia}}: Oorda vum Wiissa Leeb, ìm März 2022 dur dr Schtààtspresidant Miloš Zeman verlììha — ’s ìsch d’ heechschta-n-Üsszaichnung ìn dr Tscheechischa Repüblik<ref>{{Internetquelle |url=https://www.parlamentnilisty.cz/profily/Michal-Maly-125709/clanek/-Milos-Zeman-ode-dneska-jiz-neni-muj-prezident-119831 |titel=Miloš Zeman ode dneška již „není“ můj prezident |sprache=cs |abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230419000607/https://www.parlamentnilisty.cz/profily/Michal-Maly-125709/clanek/-Milos-Zeman-ode-dneska-jiz-neni-muj-prezident-119831|archiv-datum=2023-04-19}}</ref> * {{UKR|Ukraine|Ukràina}}: Ìn da Joohra 2010 bis 2013 hàt dr Selenskyj mehrmols dr Nàzionààla Farnsahpriis vu dr Ukràina ''Телетріумф'' (Teletriumph) gwunna.<ref>{{Internetquelle|sprache=uk |url=https://tsn.ua/glamur/volodimir-zelenskiy-stav-volodarem-teletriumfu-2013-334271.html |titel=Володимир Зеленський став володарем нагороди "Телетріумф-2013" |datum=2014-02-13 |werk=ТСН.ua|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221007071953/https://tsn.ua/glamur/volodimir-zelenskiy-stav-volodarem-teletriumfu-2013-334271.html|archiv-datum=2022-10-07}}</ref> * {{USA|USA|USA}}: ** dr Ronald Reagan Freedom Award, verlììha àm 7. März 2022 dur d’ Ronald Reagan Presidential Foundation and Institute fìr ìm Selenskyj sii Kàmpf geega Gwàlthärrschàft un sii Engaschment fìr Demokràtii un Fräihait<ref>{{Internetquelle |url=https://www.reaganfoundation.org/media/358625/volodymyr-zelensky-freedom-award-lead-release-4-final.pdf |titel=Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy to Receive Ronald Reagan Freedom Award |hrsg=Ronald Reagan Presidential Foundation and Institute |datum=2022-03-07 |sprache=en |abruf=2022-07-07 |format=PDF|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230705215046/https://www.reaganfoundation.org/media/358625/volodymyr-zelensky-freedom-award-lead-release-4-final.pdf|archiv-datum=2023-07-05}}</ref> ** Priis „Legend in Leadership Award“ vum Chief Executive Leadership Institute vu dr Üniwärsiteet Yale<ref>{{Internetquelle |url=https://som.yale.edu/story/2022/chief-executive-leadership-institute-honors-president-volodymyr-zelensky-legend |titel=Chief Executive Leadership Institute Honors President Volodymyr Zelensky with Legend in Leadership Award |hrsg=Yale School of Management – Chief Executive Leadership Institute |datum=2022-06-07 |abruf=2022-06-08 |sprache=en|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230419000534/https://som.yale.edu/story/2022/chief-executive-leadership-institute-honors-president-volodymyr-zelensky-legend|archiv-datum=2023-04-19}}</ref> ** Global Citizen Award vum Atlantic Council àm 20. Septamber 2023<ref>{{Internetquelle |url=https://www.tagesschau.de/ausland/amerika/scholz-selenskyj-weltbuergerpreis-100.html |titel=Scholz und Selenskyj erhalten „Weltbürger-Preis“ |werk=tagesschau.de |datum=2023-09-21 |abruf=2023-09-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231116075525/https://www.tagesschau.de/ausland/amerika/scholz-selenskyj-weltbuergerpreis-100.html|archiv-datum=2023-11-16}}</ref> ** Sir Winston Churchill Leadership Award àm 26. Jüüli 2022, verlììha dur d’ International Churchill Society – „a Fiahrungspärseenlikait fìr unsra Zitt“.<ref>{{Internetquelle |autor= |url=https://winstonchurchill.org/publications/churchill-bulletin/bulletin-170-special-2022/a-leader-for-our-time/ |titel=A Leader for Our Time |hrsg=International Churchill Society |datum=2022-07-26 |sprache=en |abruf=2022-08-12|archiv-url=https://web.archive.org/web/20230401051144/https://winstonchurchill.org/publications/churchill-bulletin/bulletin-170-special-2022/a-leader-for-our-time/|archiv-datum=2023-04-01}}</ref> ** Üsserdam ìsch dr Selenskyj dur d’ Zittschrìft [[Time]] àls „Pärsoon vum Joohr“ ''(Person of the Year)'' üsszaichent worra.<ref>{{Internetquelle |url=https://time.com/person-of-the-year-2022-volodymyr-zelensky/ |titel=2022 Person of the year, Volodymyr Zelensky |werk=[[Time]] |abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231112105544/https://time.com/person-of-the-year-2022-volodymyr-zelensky/|archiv-datum=2023-11-12}}</ref> * {{EU|Europäische Union|Öiropäischa Unioon}}: Sacharow-Priis vum [[Europäisches Parlament|Öiropäischa Pàrlàmant]] (àls Vertratter vum ukràinischa Volk)<ref>{{Internetquelle|sprache=de|url=https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/de/laureates/2021-2030|titel=The Brave People of Ukraine – Represented by their President, elected leaders, and civil society – 2022 Sakharov Prize laureate|hrsg=[[Europäisches Parlament|Öiropäisch Pàrlàmant]]|datum=2022-10-19|abruf=2023-11-19|archiv-url=https://web.archive.org/web/20221019172726/https://www.europarl.europa.eu/sakharovprize/de/laureates/2021-2030|archiv-datum=2022-10-19}}</ref> Ìm Jüüli 2022 hann Forscher vu dr Üniwärsiteet Kattowitz dr fossiila Hààrschtarn ''Ausichicrinites zelenskyyi'' noh-n-em Selenskyj bnännt.<ref>{{Internetquelle |url=https://www.faz.net/agenturmeldungen/dpa/forscher-benennen-fossilen-haarstern-nach-selenskyj-18185303.html |titel=Forscher benennen fossilen Haarstern nach Selenskyj |werk=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |datum=2022-07-20 |abruf=2022-07-20|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220720195512/https://www.faz.net/agenturmeldungen/dpa/forscher-benennen-fossilen-haarstern-nach-selenskyj-18185303.html|archiv-datum=2022-07-20}}</ref> == Lüag àui == * [[Liste der Staatsoberhäupter der Ukraine|Lischta vu da Schtààtsoowerhàuipta vu dr Ukràina]] == Lìteràtüür == *{{Literatur|Sprache=de|Online=https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/volodymyr-selenskyj|Abruf=2022-09-22|Titel=Wolodymyr Selenskyj|Sammelwerk=[[Brockhaus Enzyklopädie|Brockhüüs Enzüklopädii]]|Verlag=Brockhüüs}} *{{Literatur|Sprache=it|Online=https://www.treccani.it/enciclopedia/vladimir-aleksandrovic-zelenskij|Abruf=2022-09-22|Titel=Zelenskij, Vladimir Aleksandrovič|Sammelwerk=Enciclopedia Treccani|Verlag=Istituto della Enciclopedia Italiana fondata da Giovanni Treccani S.p.A.}} *{{Literatur|Sprache=en-GB|Online=https://www.britannica.com/biography/Volodymyr-Zelensky|Abruf=2022-09-22|Titel=Volodymyr Zelensky|Sammelwerk=[[Encyclopædia Britannica]]|Verlag=Encyclopædia Britannica, Inc.}} * André Härtel: ''[https://www.swp-berlin.org/publikation/die-ukraine-unter-praesident-selenskyj Die Ukraine unter Präsident Selenskyj – Entwicklung hin zum »populistischen Autoritarismus«?]'' Stiftung Wissenschaft und Politik, SWP-Aktuell 2022/A 09, 4. Hornung 2022, [[doi:10.18449/2022A09]]. * Régis Genté, Stéphane Siohan: ''Wolodymyr Selenskyj – Geburt eines Helden.'' Vum frànzeescha-n-ìwwersätzt vu dr Andrea Roux un dr Aurelia Zanetti. edition gai saber, Züri 2022, ISBN 978-3-907320-19-8. * Sergii Rudenko: ''Selenskyj. Eine politische Biografie.'' Üss’m Ukràinischa-n-ìwwersätzt vu dr Beatrix Kersten un dr Jutta Lindekugel. Hanser, Mìncha 2022, ISBN 978-3-446-27576-8. == Weblìnks == {{Commonscat|Volodymyr Zelenskyy|Wolodymyr Selenskyj|audio=0|video=0}} * {{Munzinger|00000031696|Wolodymyr Selenskyj|23. Septämber 2022}} * {{IMDb|nm3305952}} == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> == Füassnoota == <references responsive group=N /> {{Normdaten}} {{Übersetzungshinweis|en|Volodymyr_Zelenskyy|änglisch|1111712125}} {{SORTIERUNG:Selenskyj, Wolodymyr}} [[Kategorie:Bresidänt vo dr Ukraine]] [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Komiker]] [[Kategorie:Dräibuechautor]] [[Kategorie:Jud]] [[Kategorie:Sowjetbürger]] [[Kategorie:Ukrainer]] [[Kategorie:Läbigi Person]] [[Kategorie:Maa]] 1ccbet03ppnn8479zertawi5emae1bq 1 94799 1086685 2026-07-12T15:55:46Z Pakeha 455 Neje Abschnitt /* Lösche? */ 1086685 wikitext text/x-wiki == Lösche? == D Übersetzigsprogramm sind immer no schlächt. Es stönd da Sache wie Watschliste und dass Skonflix e Mundart-Plattform si söll... De Inhalt isch e Fall fürs Lösche. --[[Benutzer:Pakeha|Pakeha]] ([[Benutzer Diskussion:Pakeha|Diskussion]]) 17:55, 12. Jul. 2026 (MESZ) n0tvhfa30e34h8v4vhkxfg2zspj3j9r 1086686 1086685 2026-07-12T17:17:26Z Freigut 8945 /* Lösche? */ Antwort 1086686 wikitext text/x-wiki == Lösche? == D Übersetzigsprogramm sind immer no schlächt. Es stönd da Sache wie Watschliste und dass Skonflix e Mundart-Plattform si söll... De Inhalt isch e Fall fürs Lösche. --[[Benutzer:Pakeha|Pakeha]] ([[Benutzer Diskussion:Pakeha|Diskussion]]) 17:55, 12. Jul. 2026 (MESZ) :Was isch ächt en «zringbiemte Katalog»? Und wie chunt mer uf «Verfiegbiikeit»? Auch hübsch: «dodeschdur» und «zuegripe». :-)))) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 19:17, 12. Jul. 2026 (MESZ) 5on8hf8rtnvnj7u08jmzqtxl6pctl5d 1086687 1086686 2026-07-12T17:17:40Z Freigut 8945 /* Lösche? */ 1086687 wikitext text/x-wiki == Lösche? == D Übersetzigsprogramm sind immer no schlächt. Es stönd da Sache wie Watschliste und dass Skonflix e Mundart-Plattform si söll... De Inhalt isch e Fall fürs Lösche. --[[Benutzer:Pakeha|Pakeha]] ([[Benutzer Diskussion:Pakeha|Diskussion]]) 17:55, 12. Jul. 2026 (MESZ) :Was isch ächt en «zringbiemte Katalog»? Und wie chunt mer uf «Verfiegbiikeit»? Au hübsch: «dodeschdur» und «zuegripe». :-)))) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 19:17, 12. Jul. 2026 (MESZ) 6ic5ugdj0ju7czyfpx999uq3s6rfurz 1086688 1086687 2026-07-12T20:51:31Z Terfili 35 /* Lösche? */ Antwort 1086688 wikitext text/x-wiki == Lösche? == D Übersetzigsprogramm sind immer no schlächt. Es stönd da Sache wie Watschliste und dass Skonflix e Mundart-Plattform si söll... De Inhalt isch e Fall fürs Lösche. --[[Benutzer:Pakeha|Pakeha]] ([[Benutzer Diskussion:Pakeha|Diskussion]]) 17:55, 12. Jul. 2026 (MESZ) :Was isch ächt en «zringbiemte Katalog»? Und wie chunt mer uf «Verfiegbiikeit»? Au hübsch: «dodeschdur» und «zuegripe». :-)))) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 19:17, 12. Jul. 2026 (MESZ) ::jo, am beschte [[Vorlage:Fehlerhaftes Alemannisch|d Vorlag für schlächts Alemannisch]] yne due, un wänn in zwei Wuche kei rächte Mundarteggscht druss worde isch, ewäg demit. [[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 22:51, 12. Jul. 2026 (MESZ) ghgbbam31kytkwrzpxjxaitgmaiem00