Wikipedia alswiki https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Medium Spezial Diskussion Benutzer Benutzer Diskussion Wikipedia Wikipedia Diskussion Datei Datei Diskussion MediaWiki MediaWiki Diskussion Vorlage Vorlage Diskussion Hilfe Hilfe Diskussion Kategorie Kategorie Diskussion Portal Portal Diskussion Buech Buech Diskussion Wort Wort Diskussion Text Text Diskussion Spruch Spruch Diskussion Nochricht Nochricht Diskussion TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 4 17084 1089994 1089909 2026-10-31T14:58:53Z Pristome 117645 Neje Abschnitt /* Request */ 1089994 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Wikipedia-Information}} <div style="margin-right: 14em;"> {{Wikipedia-Stammtisch}} </div> == KI == Isch der Artikel [[Rumi Haitami]] mit KI gschribe woorde? Di verschidene Spraachwèrsioone sind ämel idäntisch und der Autor au. Finds intressant, wils nämli fascht fèèlerfrei isch – s schynt em Holder syni Mundart z sy&nbsp;... :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 08:39, 9. Apr. 2026 (MESZ) :Ich glaub scho, ass där mit KI gschribe gsii isch, des haan i jetz scho ne baar mool gsää. Mänkmool dien si verschideni Dialäkt us dr alswiki zäme mischle, do isch d KI schysns druf programmiert gsii, nume myni Artikel z nee. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:26, 20. Mai 2026 (MESZ) ::Merci! :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 23:23, 23. Mai 2026 (MESZ) Ich haa grad dr aktuäll «Artikel des Tages» us dr dewiki mit ChatGPT uf Bärndütsch ibersetze loo: Luege mol doo [[Benutzer:Holder/Test]] un im Verglych derzue dr [[:de:Ettore Majorana|Orginalartikel]]. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 14:51, 5. Aug. 2026 (MESZ) :Des isch im Ibrige d Rohfassig, ich haa nyt nookorrigiert, nume d Iberschrifte haan i wikifiziert. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 14:58, 5. Aug. 2026 (MESZ) Un do het s e [[Benutzer:Holder/Test2|Teschtibersetzig uf Allgaierisch]] („Stil: alter Oberstdorfer Bauer um 1900, Erzählton: ruhig, bodenständig, mit alemannischer Färbung, wie beim Hoigarte in der Stube“), zum Verglych [[:de:Allgäuer Alpen]]. D Iberschrifte haan i nit ibersetze loo. Was do uffallt, isch ass es Sätz het, wu dr Dialäkt guet droffe wird, un anderi, wu no uf Hochdytsch sin. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 08:34, 6. Aug. 2026 (MESZ) == 200. Dodesdag vum Johann Peter Hebel == Liebi Lyt. Am 22. Septämber isch dr 200. Dodesdag vum [[Johann Peter Hebel]]. Ich find, mir sotte doderzue ebis mache. Zum 250. Geburtsdag hämer sällemol ai Monet lang d Houptsyte umgstaltet ghaa un Artikel rund um dr Hebel presäntiert. Villicht chennt mer jo au mol wider e Dräffe mache? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:19, 20. Mai 2026 (MESZ) :Falls mer is uf es Oort chönd verständige und falls mee weder mir beede chömed ... :-) --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 23:24, 23. Mai 2026 (MESZ) ::Drii Voorschleg: [[Schwetzingen|Schwetzinge]], [[Hausen im Wiesental|Huise]] [https://www.hausen-im-wiesental.de/pb/Startseite/Kultur+_+Freizeit/hebeljahr+2026.html] oder [[Basel]] [https://hebel2026.hebelstiftung.ch]. --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 11:08, 25. Mai 2026 (MESZ) == WikiCon 2026 == D [[:de:Wikipedia:WikiCon_2026 |WikiCon 2026]] isch vum 18. bis 20. Septämber 2026 im marinaforum z Regensburg. Me cha si scho aamälde un au ne Brogrammbydrag yygee. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 09:21, 20. Mai 2026 (MESZ) :Sàlut bisàmme! Ihr wisse schun àlli, ass de nächscht Woch ze Bàriss (Pa-riii!) de '''Wikimania''' ésch ("Tärräää!!"), odr? Wii ésch's mejlich ass do nii niemes e Wertl dréwwr gredd het? Wäje wàs wurd dodriwwr nix gsaat? ("Schwowwe-WP" inclu... - do bén-i àwwr nit àn dr Stàmmdésch gànge.) :Gànz offe gsaat, vrsteh i öi nit ass WMF nit noch emol e Note, e Info - e Inladung (?) do geposchtet het - odr sunschwo... --[[Spezial:Byytreeg/&#126;2026-40184-47|&#126;2026-40184-47]] ([[Benutzer Diskussion:&#126;2026-40184-47|Diskussion]]) 11:21, 17. Jul. 2026 (MESZ) [[Benutzer:Stephele|Stephele]] ::Sali Stephele, villicht lyt s halt aifach au doodraa, ass zum Zytpunkt, wu d Aamäldig offiziäll gmacht woren isch, scho alli Blätz vorab vergee gsii sin. Ganz abgsää dervu, ass d Wikipedia dervu läbt, ass d Lyt sälber mache un nit druf warte, ass anderi mache ;-). --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:17, 17. Jul. 2026 (MESZ) :::Salü [[Benutzer:Stephele|Stephele]], ich ha hüt Abig uf dere Wikipedia verbiiglueget und freu mi uf d Wikimania z Paris. Bisch den du au det? A de WikiCon chani aber nid teilnäh. --[[Benutzer:Pakeha|Pakeha]] ([[Benutzer Diskussion:Pakeha|Diskussion]]) 23:36, 19. Jul. 2026 (MESZ) ::::Sàlut Pakeha, scheen vun Dr ze heere! Ich hàb gedenkt ass-i dert ànne geh - biss-i diss mét de 100 $ glese hàb - un ass's vull ésch un mr sich, schint's, eh numme fr's gànzi inschriwe kànn. Ich hoff doch ass-i noch vrbikomme kànn. Ich bén jetz én dr Bretagne, un ich hàb e Plätzl wo i e Nàcht odr zwei bliwe kànn ze Bàris - un e Auto, wo-i àm Samschdi, 'm 25. métfàhre kànn uff Strosburi. Awwr sunsch ésch no nix grejelt... - Ich hàb's ebe nit gmàcht, wi dr Holder gsàjt het. Ich hàb gwàrt, ass Wikimedia F emol "Püb" màcht - äh "Werbig", e Note gibt. ::::S war süpr wann mr uns noch an de Wikimania kennte sehn! [[Spezial:Byytreeg/&#126;2026-40480-21|&#126;2026-40480-21]] ([[Benutzer Diskussion:&#126;2026-40480-21|Diskussion]]) 16:05, 20. Jul. 2026 (MESZ) :::::Sàlut [[Benutzer:Pakeha|Pakeha]]! Bisch jetz ''dert''? Un wo bisch? `S schiint, `s blbt e Gheimnis! --[[Spezial:Byytreeg/&#126;2026-41488-69|&#126;2026-41488-69]] ([[Benutzer Diskussion:&#126;2026-41488-69|Diskussion]]) 14:24, 25. Jul. 2026 (MESZ) [[Benutzer:Stephele|Stephele]] == ISBN == Dr [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[:nl:Gebruiker:Jcb|Gebruiker Jcb]]) tued bi villnä Literatuiragaabä ä frischi ISBN-Voorlag inä ([https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_Alemannischer_Wörterbücher&diff=1084525&oldid=1077529 hiä äs Biischpil]). – Wäis epper, was das bringd? I därä Voorlag isch bis etz ja nid ämaal diä [[Schweizerische Nationalbibliothek|Schwiizerisch Nazionalbibliotheek]] ipundä. [[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 11:41, 25. Mai 2026 (MESZ) :Sorry for writing in English. The old magic links will be turned off soon on all Wiki's, see Phabricator [[:phab:T145604|T145604]]. Many Wiki's already have them turned off. The new way to keep the old functionality is this code: <nowiki>{{#isbn:90-6648-632-5}}</nowiki>. Currently this code does exactly the same as the old ''<nowiki>ISBN 90-6648-632-5</nowiki>''. I came across some of those links while doing a few syntax corrections with [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=alswiki&view=project Check Wikipedia] and updated the code. [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[Benutzer Diskussion:Jcb|Diskussion]]) 11:59, 25. Mai 2026 (MESZ) ::Hi [[Benutzer:Jcb|Jcb]], thank you for your support! Best regards --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:02, 25. Mai 2026 (MESZ) :::'''''thx.''''' (Und wiä laad sich die alt-niiw Voorlag apassä, so dass oi diä [[Schweizerische Nationalbibliothek|Schwiizerisch Nazionalbibliotheek]] ipunda isch?) --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 21:15, 25. Mai 2026 (MESZ) ::::[https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Schweizerische_Nationalbibliothek&diff=1084553&oldid=989190 Done]. [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[Benutzer Diskussion:Jcb|Diskussion]]) 22:05, 25. Mai 2026 (MESZ) :::::Hi [[Benutzer:Jcb|Jcb]], thanks for that, but I think that wasn't the point of the question. When you click on the ISBN, a page opens with links to various libraries ([https://als.wikipedia.org/wiki/Spezial:ISBN-Suech/3857826967 example]). There's a category called ''I Nationalbibliotheke'' (i.e. in National Libraries). For example, the German National Library and the Library of Congress are listed there, but not the Swiss National Library. Do you know how to fix that? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 05:14, 26. Mai 2026 (MESZ) ::::::Ah, I get it. I dove into the manual and I found out that you can change this by changing [[Wikipedia:ISBN-Suech]]. I tested it and it worked. [[Benutzer:Jcb|Jcb]] ([[Benutzer Diskussion:Jcb|Diskussion]]) 07:39, 26. Mai 2026 (MESZ) :::::::Super. Done. '''''thx''''' = Dank häigisch. --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 17:28, 26. Mai 2026 (MESZ) == Di Badisch Zytig schafft di alemannisch Kolumne ab == Am 16. Jänner 1976 het mit em Satz „S isch wyder Mode worde, alemannisch z schwätze - landuff, landab. S git immer weniger Lütt, wo sich schäme im Dialäggt z rede.“ e [[Alemannische Kolumnen|alemannischi Kolumne]] in dr [[Badische Zeitung|Badische Zytig]] aagfange, wu zerscht unter em Titel „Landuff, landab“, syt 1995 derno as „Lueginsland“ erschynt. Jetz het mer aini vu däne fimf Persone, wu aktuell die Kolumne verfasse, gsteckt, ass di Badisch Zytig entschide het, die Kolumne „aus Kostengründen“ abzschaffe. Des basst jo wie ne Fuscht uf s Aug zum 50-jehrige Jubiläum vu dr Kolumne un zum 200. Dodesdag vum Johann Peter Hebel. Eso siht s uus mit em Dialäkt im Badische. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 21:29, 2. Jun. 2026 (MESZ) :{{S|:(}} <small>(Und graatis schrybe wott niemer, äifach us Fröid a de Spraach?)</small> --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 12:00, 3. Jun. 2026 (MESZ) ::Ich waiß nit, eb s do um e Honorar fir d Autor*ne goht oder um dr Blatz in dr Zytig. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 13:31, 3. Jun. 2026 (MESZ) :::Un soo schtìrbt unsra Schprooch. {{Smiley|wüetig}} — [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 14:18, 3. Jun. 2026 (MESZ) No Protescht bietet d Zytig jetz aa, ass d Kolumne nume no all vier Wuche uusechunnt statt wie bishär all Wuche. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:15, 5. Jun. 2026 (MESZ)--[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:15, 5. Jun. 2026 (MESZ) ::: Unsra Schprooch wìrd numma no 25% weeniger schnall üssschtaarwa! {{S|schädel}} — [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 20:52, 8. Jun. 2026 (MESZ) Het's do irgetöbis öffentlichs dezue gee? Git es kei grössere Uffschrei wäge däm? Wär doch emool en Grund, e Demo z organisiere oder eso... --[[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 09:23, 10. Jun. 2026 (MESZ) :Ich glaub, bishär git s do no kai effetligi Mitdailig vu dr Badische Zytig. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 15:33, 10. Jun. 2026 (MESZ) ::Mittlerwyli het s di Badisch Zytig au effetli gmacht. S het e Ufruef zue Protescht gee un schyns hän e Hufe Lyt au wirkli dergege proteschtiert. Uf alli Fäll ladet di Badisch Zytig am negschte Frytig zuen ere effetlige Diskussion zue dr Lueginsland-Kolumne z Fryburg yy. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 10:20, 13. Jul. 2026 (MESZ) :::Schöön – du gaasch hoffetli, gäll? --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 14:00, 13. Jul. 2026 (MESZ) ::::Nai, ich haa nit der Zyt fir uf Fryburg fahre am Frytig. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 20:19, 13. Jul. 2026 (MESZ) :::::Fridaa? = hit? Diss geht nit! Vun Bàriss wàr's e bissele wit gsin - un d'fàlschi Richtung! Di sotte diss Anfang Augscht màche, denn geh i ànne, öi vun Bonn. Odr vun Flensborg odr Zgorzelec! --[[Spezial:Byytreeg/&#126;2026-40184-47|&#126;2026-40184-47]] ([[Benutzer Diskussion:&#126;2026-40184-47|Diskussion]]) 10:22, 17. Jul. 2026 (MESZ) ([[Benutzer:Stephele|Stephele]]) S git gueti Nochrichte: Dä Protescht un sälle Termin am Frytig het eso ne Yydruck uf d Chefredaktion vu dr Badische Zytig gmacht, ass d Kolumne Lueginsland jetzt schyns doch all Wuche blybt! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:35, 3. Aug. 2026 (MESZ) :Schöön! --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 06:51, 3. Aug. 2026 (MESZ) == al-Qamar == Hoi zäme. I ha mis alti email-Konto wider chöne uuftaue und chami drum wider do amelde. E liebe Gruez. I werde woll wider echli mee do choge driluege cho, mue mi aber wider a d Wikipedia dragwone. --[[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]] ([[Benutzer Diskussion:Al-qamar|Diskussion]]) 15:13, 12. Jun. 2026 (MESZ) :Sali [[Benutzer:Al-qamar|al-Qamar]], des frait is alli, wänn du wider mee bi uns dryyluegsch. LG --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 19:16, 14. Jun. 2026 (MESZ) :Willchumme zrugg! [[Benutzer:Terfili|Terfili]] ([[Benutzer Diskussion:Terfili|Diskussion]]) 23:10, 14. Jun. 2026 (MESZ) ::Fröie mi au ganz gnaret (wie d Prättiger säged)! LG, --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 10:23, 15. Jun. 2026 (MESZ) == Charles III. == Im Imfochaschte im Artikel ''[[Vereinigtes Königreich|Veräinigts Königrych]]'' isch s Staatsoberhaupt ''Charles III.'' nu en Redlink, deby gits en Artikel über en. Wie cha mer das korigiere? En Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 22:35, 22. Jul. 2026 (MESZ) :{{ping|Freigut}} [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Modul:Wikibase&diff=prev&oldid=1087102 erste Bewegung] + [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=Vereinigtes_K%C3%B6nigreich&diff=prev&oldid=1087104 zweite Bewegung]. Eine umfangreichere Wikidata-Implementierung ist bei der alemannischen Wikipedia nötig. Grüass — [[Benutzer:Mathieu Kappler|Mathieu Kappler]] ([[Benutzer Diskussion:Mathieu Kappler|Diskussion]]) 00:33, 23. Jul. 2026 (MESZ) ::Oaaouuh ! :-) [[Benutzer:Stephele]] [[Spezial:Byytreeg/&#126;2026-41798-26|&#126;2026-41798-26]] ([[Benutzer Diskussion:&#126;2026-41798-26|Diskussion]]) 10:48, 28. Jul. 2026 (MESZ) == Ortsname im Baselbiet == Hoi zämme! I bi neu do und find's bis jetz ä tolli Sach! I chumm mit e bizeli Erfahrig vom dütschsprochige Wikipedia und ha au do vor, ab und zue öppis mitzhälfe. Jetz isch mir öppis i mim Sprochruum ufgfalle und zwar, dass es paar Ortsname in andere Dialäkt ageh si, as sie regional usgsproche wärde. Jetz hani zerscht do wölle froge: Daff i grad bi mehrere Ortschafte im Baselbiet anderi Ussprochene drzue tue und villicht au dr Titel vo dene Artikel ändere? Wenn jo, wie sötti das am beste mache, will uf dä vrschidene Artikel, wo die vrlinkt si, müesse sie jo au bearbeitet wärde? Nit dass i am Schluss es Chrüsimüssi vrursach und euch mit ungsichtete Versione bombardier. ;) As Quelle würdi die Website bruche: [https://ortsnamen.ch/de/ ortsnamen.ch/de/]. Die isch miner Meinig noch sehr genau und vorallem dokumentiert sie au, us welne Dörfer die Ussprochene chömme. Bi gspannt uf euchi Ischätzig und e liebe Gruess! [[Benutzer:Kj-thomy|Kj-thomy]] ([[Benutzer Diskussion:Kj-thomy|Diskussion]]) 18:16, 16. Okt. 2026 (MESZ) :Hoi ''Kj-thomy''. Diä Quällä darfsch sicher bruichä. Und: Äifach muetig sii und machä. Dank & Gruess --[[Benutzer:B.A.Enz|B.A.Enz]] ([[Benutzer Diskussion:B.A.Enz|Diskussion]]) 22:42, 16. Okt. 2026 (MESZ) == Iiwohnerzahle 31.12.2025 vom BFS == Sali mitenand, wahrschinli händ ihr da au scho drüber gredt, d`Iiwohnerzahle vo wikidata importiere. Ich han jetzt grad dä import vo de BFS Zahle uuf Wkidata abgschlosse. Jedi Gmeind hät det en Iitrag für 31.12.2025 mit Quällä und allem Brimborium. Ich versueche dä Import i dä nächste paar Jaare amigs zmache. Mä chönti also sehr guet Zahle vo det übernä wie das die französischi und vor allem die rätoromanische Wikipedia scho macht. Was meind ihr? --[[Benutzer:Horgner|Horgner]] ([[Benutzer Diskussion:Horgner|Diskussion]]) 08:30, 20. Okt. 2026 (MESZ) :Sälü Horgner, das chönnt me scho mache, ig ha o scho dranne umestudiert. Ig ha de aber gfunde, dases wahrschinlich doch gschider isch, we mes wie uf deWP über Metadate-Vorlage löst ([[:Kategorie:Vorlage:Iiwohnerzahle Schwiiz]]). So cha me anderi Vorlage wie d'Infoboxe 1:1 us der deWP hie überekopiere und es sött grad funktioniere. Das isch vilich für meh Lüt vertraut und si chöi hälfe editiere, als we me hie e Lösig über Wikidata macht. Ig bi no z ful gsi, für alli Metadate-Vorlage von de Kantön mit de 2025er Zahle hie z aktualisiere, will i gfunde ha, das die nume es Bitzeli veraltete Iiwohnerzahle no ds chlinste Problem si vo all dene Gmeindsartikle. Das chönnte me aber mache wenn de 2026er Zahle uf de Metadate-Vorlage ir deWP ipflegt si. [[Benutzer:Uschoen|Uschoen]] ([[Benutzer Diskussion:Uschoen|Diskussion]]) 17:49, 20. Okt. 2026 (MESZ) :in de sind Zaale scho lang aktuell, fascht scho en Monet. Dank em Tschubby... --[[Benutzer:Horgner|Horgner]] ([[Benutzer Diskussion:Horgner|Diskussion]]) 18:03, 20. Okt. 2026 (MESZ) :Wänn d Yywohnerzahle in de Artikel deno automatisch aktualisiert wäre, fänd i des guet. Was gnau mießt me do an wellene Vorlage ändere? --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:54, 20. Okt. 2026 (MESZ) ::wenn mer uf Werte test u. ä. verzichtet, chan mer dä parameter vo de Iiwohner i de Vorlag mit <nowiki>{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|{{{Wikidata-ID}}}|sort=P585|inverse=ja}} <small>{{#invoke:Wikidata|claim|P1082|{{{Wikidata-ID}}}|qualifier=P585|sort=P585|inverse=ja|parameter=time:"("j "d&#97;" F Y")"}}</small></nowiki> fülle öppe wies im rm-wiki gmacht wird. Aber so 100% han ich das nöd im Griff, wie die Vorlag im als-wiki funktioniert. --[[Benutzer:Horgner|Horgner]] ([[Benutzer Diskussion:Horgner|Diskussion]]) 19:13, 20. Okt. 2026 (MESZ) :::I der deWP si d'Zahle i de Metadate-Vorlage aktuell, das isch eso. Aber i der alsWP isch der Stand vo de gliche Dateie e andere: :::[[:de:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH-BE]] isch dank em Tschubby aktuell,<br /> :::[[:als:Vorlage:Metadaten Einwohnerzahl CH-BE]] isch scho es Zytli alt syt em yläse hie.<br /> :::Me müesst eifach der ganz Inhalt vo der deWP Datei für jede Kanton i die glichi Datei-Vorlag i der alsWP kopiere und denn sötts guet sii. Oder me verwyst us der Vorlag ir alsWP diräkt uf d Quelldatei ir deWP, da weisi nid wie/öb das geit. Der Weg über Wikidata isch e anderi Variante. Das isch o müglich, aber me müesst derfür wahrschinlech uf jedere Syte für jedi Gmeind der Quelltext mit em invoke-Befähl ga ändere, dases de o funktioniert. [[Benutzer:Uschoen|Uschoen]] ([[Benutzer Diskussion:Uschoen|Diskussion]]) 22:41, 20. Okt. 2026 (MESZ) ::::Ich haa im Artikel [[Chur]] mol e [[:Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz test|Tescht-Vorlag]] un dert dä Link uf Wikidata dryygsetzt, aber so rächt funktioniere duet s nit. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:43, 21. Okt. 2026 (MESZ) :::::Ah, jetz duet s! --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 06:47, 21. Okt. 2026 (MESZ) ::::::Jetzt musst mers nur no i d 'Vorlag Ine bringe...--[[Benutzer:Horgner|Horgner]] ([[Benutzer Diskussion:Horgner|Diskussion]]) 06:59, 21. Okt. 2026 (MESZ) :::::::Ich haa die Vorlag jetzt umgstellt fir alli Schwyzer Gmaine. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 12:30, 21. Okt. 2026 (MESZ) ::::::::Finden ich super danke! --[[Benutzer:Horgner|Horgner]] ([[Benutzer Diskussion:Horgner|Diskussion]]) 19:25, 21. Okt. 2026 (MESZ) == D Abrueffstatischtik ... == gaat nüme, alewyl ghäissts «no healthy upstream». En Gruez vom --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 16:49, 28. Okt. 2026 (MEZ) :Isch jetz [https://als.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Wikimedia-copyright-footer&curid=92637&diff=1089897&oldid=1060779 gflickt]. No [[:de:PHP2Shell|däm]] isch des Tool uf en andere Server verschobe wore. --[[Benutzer:Holder|Holder]] ([[Benutzer Diskussion:Holder|Diskussion]]) 18:11, 28. Okt. 2026 (MEZ) ::Merci! --[[Benutzer:Freigut|Freiguet]] ([[Benutzer Diskussion:Freigut|Diskussion]]) 12:48, 29. Okt. 2026 (MEZ) == Request == Can any administrator make [[Spezial:Missbruchsfilter/5]] public? It is unlikely to have content that should not be publicly available. [[Benutzer:Pristome|Pristome]] ([[Benutzer Diskussion:Pristome|Diskussion]]) 15:58, 31. Okt. 2026 (MEZ) e08kef1cfradevdkgknu3vsypjrphos 0 17530 1089996 1089989 2026-11-01T08:28:35Z Freigut 8945 /* Bildig und Wüsseschaft */ 1089996 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Lissabon}} {{Infobox Ort |KARTE = LocalLisboa.svg |WAPPEN = Crest of Lisboa.png |FLAGGE = Pt-lsb1.png |NAME = Lissabon |NAME2 = Lisboa |LAND = POR |REGION = Lisboa |RNAME = Regierigsbezirk |EINWOHNER = 545245 |STAND = 2011 |FLÄCHE = 84,4 |BDICHTE = |HÖHE = 0-226 |BREITE = 38/43//N |LÄNGE = 9/10//W |ISO-CODE = PT-11 |SPRACHE = [[Portugiesische Sprache|Portugysisch]] |GLIEDERUNG = 53 Stadtgmeinde |ZEITZONE = UTC+0 |BÜRGERMEISTER = |WWW = www.cm-lisboa.pt |BILD = Lisbon 3 of 3.jpg }} '''Lissabon''', port. ''Lisboa'', isch d Hauptschtadt vo [[Portugal|Bortugal]] und au vom Regierigsbezirkii mit em gliiche Name und ligt an ere Bucht vo der Flussmündig vom [[Tajo|Tejo]] im üsserschte Südweschte vo [[Europa]] an der Atlantikküste vo der [[Iberische Halbinsel|Iberische Halbinsle]]. As die gröschti Schtadt vo Bortugal mit em wichtigschte Hafe, em Regierigssitz, de oberschte Schtaats- und Regierungsbehörde, sächs Universitäte und dr Akademie vo de Wüsseschafte isch Lissabon s politische, wirtschaftlige und kulturelle Zentrum vom Land. Lissabon isch dr Sitz von e baar Agenture vo der [[Europäische Union]], drunder die Europäisch Beobachtigsschdell für [[Droge]] und Drogesucht und die Europäisch Seesicherheitsagentur. Au d Gmeinschaft vo de portugiesischsproochig Länder ([[CPLP]]) het ihre Hauptsitz z Lissabon. == Geographii == S Schtadtgebiet vo Lissabon entspricht au em Kreis und het ä Flächi vo 83,84 km² mit 517.802 Iiwohner (Schtand 1. Januar 2005). Im Iizugsgebiet vo der Schtadt (die so genannti ''Área Metropolitana de Lisboa'') mit de Ortschafte ''[[Oeiras]], [[Cascais]], [[Almada]], [[Amadora]]'' und andere läbe mit öbbe 2.683.000 (Schtand 2001) Iiwohnern meh as 25 % vo der portugiisische Bevölkerig. D ''Baixa'' (dt. Underschtadt) lit direkt am Flussufer vom Tejo und wird vom Burgberg mit em [[Castelo de São Jorge]], dr Alfama (der Lissabonner Altschtadt) und em Hügel vom [[Bairro Alto|Bairros Alto]] (dt. Oberschtadt) iigrahmt. Si isch s Geschäfts- und Bankequardier vo Lissabon. === Klima === [[Datei:Lissabon.jpg|mini|Lissabon mit Blick uf Castelo de São Jorge und Ponte 25 de Abril ''(dt. Brugg vom 25. April)''<br />über ä Tejo]] Noch dr Klimaklassifikation vo ''Lauer und Frankenberg (1987)'' isch s Klima vo Portugal maritim und semihumid und ghört zu der subtropische Klimazone. Wil d Schdadt direkt am Atlantik lit, wird ihr Klima vom Temperaturverhalte vom Meer prägt: Nit sehr heissi Summer und verhältnismässig mildi Winter. D Temperaturen falle nur sälte under 0&nbsp;°C. Schneefäll si no sältener. D Möned mit de högschte Niiderschlagswärt si vom November bis zum März (>&nbsp;100&nbsp;mm). Dr chüeli Kanareschtrom, wo in südliger Richtig der Küste noch fliesst, verursacht in der warme Johresziit hüfig Näbel. Im Winter isch Lissabon im Iiflussgebiet vo atlantische Tiefusläufer, wo viel Räge an dr Küschte bringe. Dr jöhrlig Rägedurchschnitt isch 629&nbsp;mm. == Gmeinde == [[Datei:Lisboa - Bairros e Freguesias.png|mini|Charte vo de 53 Stadtgmeinde (''freguesias'') mit de 4 Bezirk (''bairros'')]] Lissabon isch in 53 Stadtgmeinde ([[freguesia]]s) iideilt, wo us administrativen Gründ vier Bezirk ''(bairros)'' aghöre: {| | valign="top" | * [[Ajuda]] (2. Bairro) * [[Alcântara (Lissabon)|Alcântara]] (2. Bairro) * [[Alto do Pina]] (4. Bairro) * [[Alvalade (Lissabon)|Alvalade]] (3. Bairro) * [[Ameixoeira]] (3. Bairro) * [[Anjos (Lissabon)|Anjos]] (1. Bairro) * [[Beato (Lissabon)|Beato]] (4. Bairro) * [[Benfica (Lissabon)|Benfica]] (3. Bairro) * [[Campo Grande (Lissabon)|Campo Grande]] (3. Bairro) * [[Campolide]] (3. Bairro) * [[Carnide (Lissabon)|Carnide]] (3. Bairro) * [[Castelo (Lissabon)|Castelo]] (1. Bairro) * [[Charneca]] (3. Bairro) * [[Coração de Jesus (Lissabon)|Coração de Jesus]] (1. Bairro) * [[Encarnação (Lissabon)|Encarnação]] (1. Bairro) * [[Graça]] (1. Bairro) * [[Lapa (Lissabon)|Lapa]] (2. Bairro) * [[Lumiar]] (3. Bairro) | valign="top" | * [[Madalena (Lissabon)|Madalena]] (1. Bairro) * [[Mártires (Lissabon)|Mártires]] (1. Bairro) * [[Marvila (Lissabon)|Marvila]] (4. Bairro) * [[Mercês (Lissabon)|Mercês]] (1. Bairro) * [[Nossa Senhora de Fátima (Lissabon)|Nossa Senhora de Fátima]] (3. Bairro) * [[Pena (Lissabon)|Pena]] (1. Bairro) * [[Penha de França]] (4. Bairro) * [[Prazeres (Lissabon)|Prazeres]] (2. Bairro) * [[Sacramento (Lissabon)|Sacramento]] (1. Bairro) * [[Santa Catarina (Lissabon)|Santa Catarina]] (1. Bairro) * [[Santa Engrácia]] (1. Bairro) * [[Santa Isabel (Lissabon)|Santa Isabel]] (2. Bairro) * [[Santa Justa (Lissabon)|Santa Justa]] (1. Bairro) * [[Santa Maria de Belém]] (2. Bairro) * [[Santa Maria dos Olivais (Lissabon)|Santa Maria dos Olivais]] (4. Bairro) * [[Santiago (Lissabon)|Santiago]] (1. Bairro) * [[Santo Condestável]] (2. Bairro) * [[Santo Estêvão (Lissabon)|Santo Estêvão]] (1. Bairro) * [[Santos-o-Velho]] (2. Bairro) | valign="top" | * [[São Cristóvão e São Lourenço]] (1. Bairro) * [[São Domingos de Benfica]] (3. Bairro) * [[São Francisco Xavier (Lissabon)|São Francisco Xavier]] (2. Bairro) * [[São João (Lissabon)|São João]] (4. Bairro) * [[São João de Brito (Lissabon)|São João de Brito]] (3. Bairro) * [[São João de Deus (Lissabon)|São João de Deus]] (4. Bairro) * [[São Jorge de Arroios]] (4. Bairro) * [[São José (Lissabon)|São José]] (1. Bairro) * [[São Mamede (Lissabon)|São Mamede]] (1. Bairro) * [[São Miguel (Lissabon)|São Miguel]] (1. Bairro) * [[São Nicolau (Lissabon)|São Nicolau]] (1. Bairro) * [[São Paulo (Lissabon)|São Paulo]] (1. Bairro) * [[São Sebastião da Pedreira]] (3. Bairro) * [[São Vicente de Fora]] (1. Bairro) * [[Sé (Lissabon)|Sé]] (1. Bairro) * [[Socorro (Lissabon)|Socorro]] (1. Bairro) |} == Bevölkerig == D Bevölkerig vo der Stadt sälber zellt knapp 550.000, und d Iiwohnerzahl für s Metropolitangebiet vo Lissabon isch rund 2.800.000 noch em Instituto Nacional de Estatística (Nationals Inschtitut für Schtatistik). Zum Metropolitangebiet zelle: [[Grande Lisboa]], uf em nördlige Ufer vom [[Tajo|Tejos]], und [[Península de Setúbal]] im Süde. D Bevölkerigsdichti vo der Schtadt sälber isch 6.460 Iiwohner pro km². Lissabon isch eins vo de Metropolitangebiete in Europa, wo am schnellschte wachst. Noch erä Schätzig vo de [[Vereinte Nationen|Vereinte Natione]] wird d Bevölkerig no vor 2050 4,5 Millionen zelle. [[Datei:Leerstand.JPG|mini|es läärstehends Gebäude i de Innestadt]] Wärend d Bevölkerig im Metropolitangebiet wachst, isch i fascht 30 Johr (vo 1981 bis 2007) d Bevölkerig i de Chärnstadt dramatisch zrugg gange. D Zuezügler sind vorallem Familie, wo dank ehrere finanzielle Mittel för di höche Wohnchoschte ufcho chöned – vor allem jungi Lüt und Verträter vom Mittelstand sind aber ewägg zoge. Däre Tendänz versuecht d Stadt entgege zwürke, indäm si i de Innestadt e Förderig vo Wohnruum betribt.<ref>[http://www.luda-project.net/fallstudien/fallstudien/lissabon.pdf Bericht zum Fallstudiengebiet Lissabon, Gebiet Ameixoeira-Galinheiras, TU-Dresden, 2006 (PDF)] abgruefe am 12. Februar 2016</ref> {| class="prettytable" ! colspan="7" | Iiwohnerentwicklig vo Lissabon (1801–2011) |- bgcolor="#C0C0C0" | align="center" | 1801 | align="center" | 1849 | align="center" | 1900 | align="center" | 1930 | align="center" | 1960 | align="center" | 1981 | align="center" | 1991 |- | align="center" | 203.999 | align="center" | 174.668 | align="center" | 350.919 | align="center" | 591.939 | align="center" | 801.155 | align="center" | 807.937 | align="center" | 663.394 |- bgcolor="#C0C0C0" | align="center" | 2001 | align="center" | 2004 | align="center" | 2005 | align="center" | 2006 | align="center" | 2007 | align="center" | 2008 | align="center" | 2011 |- | align="center" | 564.657 | align="center" | 529.485 | align="center" | 519.795 | align="center" | 509.751 | align="center" | 499.700 | align="center" | | align="center" | 545.245 |} == Bildig und Wüsseschaft == Lissabon isch näbe [[Coimbra]] die wichtigschti Universitätsschtadt z Portugal und het ä baar Universitäte: D ''Universität Lissabon'' (gründet 1290) ghört zu de ältischte Universitäte in Europa, isch aber noch erä Pause vo meh as 400 Johr 1911 neu gründet worde, wo die medizinische und pharmazeutische Inschdidut, ä polytechnischi Hochschuel und literaturwissenschaftliche Institut neu organisiert worde si. Die ''Technischi Universität Lissabon'' (gründet 1931) isch eini vo de gröschde Universitäte vo Portugal mit meh as 20.000 Studente und sibe Fakultäte. Die ''Neui Universität Lissabon'', wo 1973 als dritti staatligi Universität gründet worden isch, isch sitdäm uf über 14.000 Studente agwachse und bietet es klassischs Lehrspektrum a. 1968 isch die ''Katholischi Universität Portugal'' gründet worde as Privat-Universität vo der katholische Chille mit vier Schtandort in Portugal, drvo ischt Lissabon der jüngscht. D ''Universität Lusíada Lissabon'' vo 1986 und die ''Internationali Universität Lissabon'' vo 1984 si Privat-Universitäte. == Literatur == * Johannes Beck: ''Lissabon'', Erlangen 2009, ISBN 978-3-89953-459-7. * Johannes Beck: ''Lissabon und Umgebung'', Erlangen 2009, ISBN 978-3-89953-458-0. * Walther L. Bernecker, Horst Pietschmann: ''Geschichte Portugals – Vom Spätmittelalter bis zur Gegenwart'', C. H. Beck, 2001, ISBN 3-406-44756-2 * Rainer Groothuis und Christoph Lohfert (Fotos): ''Lissabon: das helle, traurige Paradies'', Einleitung: Rafael Chirbes; Edel Momenti, Hamburg 2010 ISBN 978-3-941378-79-7 * Claus-Günter Frank: ''Lissabon – Entdeckungen in Portugals Metropole''. Tübingen 2005, ISBN 3-937667-68-7. * Horst Günther: ''Das Erdbeben von Lissabon und die Erschütterung des aufgeklärten Europa'', Fischer, Frankfurt, 2005, ISBN 3-596-16854-6. * Lydia Hohenberger, Jürgen Strohmaier: ''Lissabon'', DuMont, 2005, ISBN 3-7701-6063-0. * Annette Hüller, ''Lissabon'', Marco Polo, 2008, ISBN 3-8297-0475-5. * Gerhard Lauer, Thorsten Unger: ''Das Erdbeben von Lissabon und der Katastrophendiskurs im 18. Jahrhundert'', Wallstein, 2008, ISBN 3-8353-0267-1. * Susanne Lipps, Heidrun Reinhard: ''Lissabon'', Polyglott-Verlag, 2009, ISBN 978-3-493-55908-8. * Sara Lier: ''Immigranten in Lissabon'', Vdm Verlag Dr. Müller, 2008, ISBN 3-8364-7226-0. * Eva Missler: ''Lissabon'', Baedeker, 2005, ISBN 3-8297-1058-5. * A. H. de Oliveira Marques: ''Geschichte Portugals und des portugiesischen Weltreichs'', Stuttgart: Kröner, 2001, 713 S., ISBN 3-520-38501-5. * José Saramago: ''Geschichte der Belagerung von Lissabon'', Rowohlt, Reinbek, 1992, ISBN 3-498-06249-2. * Sabine Scholl: ''Lissabon,'' Artemis & Winkler, 2009, ISBN 3-538-07281-7. == Bilder == <br><gallery class=center caption="Lissabon - Lisboa"> Lissabon-Castelo de Sao Jorge-06-Ausblick-2011-gje.jpg|Blick vom Castelo de Sao Jorge Lissabon-Rossio-02-2011-gje.jpg|Praça de Dom Pedro IV-Rossio Lissabon-Largo das Portas do Sol-02-2011-gje.jpg|Largo das Portas do Sol West facade of Lisbon Cathedral (retouched).jpg|Catedral Sé - S Münschter Lissabon-Praca dos Restauradores-08-Eden-2011-gje.jpg|Praça dos Restauradores Lissabon-Travessa da Portuguesa-02-2011-gje.jpg|Travessa da Portuguesa Lissabon-Strassenbahn-32-Linie 28-Rua Vitor Cordon-2011-gje.jpg|Schdroßebahn 28 Lissabon-Sao Roque-06-Hauptaltar-2011-gje.jpg|São Roque </gallery> == Weblink == {{commonscat|Lisbon|Lissabon}} * [http://www.cm-lisboa.pt/ Site vo de Stadtverwaltig (portugiesisch)] == Fuessnoote == <references /> {{Navigationsleiste Hauptstadt in der EU}} {{Übersetzungshinweis|de|Lissabon|dütsch|44117750}} {{normdaten}} [[Kategorie:Hauptstadt (Europa)]] [[Kategorie:Geografii vo Portugal]] mhipp2pfx0k80u58r0ytx4filyz945l 1089997 1089996 2026-11-01T08:33:47Z Freigut 8945 /* Gmeinde */ – Redlink uf Voorraat 1089997 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Lissabon}} {{Infobox Ort |KARTE = LocalLisboa.svg |WAPPEN = Crest of Lisboa.png |FLAGGE = Pt-lsb1.png |NAME = Lissabon |NAME2 = Lisboa |LAND = POR |REGION = Lisboa |RNAME = Regierigsbezirk |EINWOHNER = 545245 |STAND = 2011 |FLÄCHE = 84,4 |BDICHTE = |HÖHE = 0-226 |BREITE = 38/43//N |LÄNGE = 9/10//W |ISO-CODE = PT-11 |SPRACHE = [[Portugiesische Sprache|Portugysisch]] |GLIEDERUNG = 53 Stadtgmeinde |ZEITZONE = UTC+0 |BÜRGERMEISTER = |WWW = www.cm-lisboa.pt |BILD = Lisbon 3 of 3.jpg }} '''Lissabon''', port. ''Lisboa'', isch d Hauptschtadt vo [[Portugal|Bortugal]] und au vom Regierigsbezirkii mit em gliiche Name und ligt an ere Bucht vo der Flussmündig vom [[Tajo|Tejo]] im üsserschte Südweschte vo [[Europa]] an der Atlantikküste vo der [[Iberische Halbinsel|Iberische Halbinsle]]. As die gröschti Schtadt vo Bortugal mit em wichtigschte Hafe, em Regierigssitz, de oberschte Schtaats- und Regierungsbehörde, sächs Universitäte und dr Akademie vo de Wüsseschafte isch Lissabon s politische, wirtschaftlige und kulturelle Zentrum vom Land. Lissabon isch dr Sitz von e baar Agenture vo der [[Europäische Union]], drunder die Europäisch Beobachtigsschdell für [[Droge]] und Drogesucht und die Europäisch Seesicherheitsagentur. Au d Gmeinschaft vo de portugiesischsproochig Länder ([[CPLP]]) het ihre Hauptsitz z Lissabon. == Geographii == S Schtadtgebiet vo Lissabon entspricht au em Kreis und het ä Flächi vo 83,84 km² mit 517.802 Iiwohner (Schtand 1. Januar 2005). Im Iizugsgebiet vo der Schtadt (die so genannti ''Área Metropolitana de Lisboa'') mit de Ortschafte ''[[Oeiras]], [[Cascais]], [[Almada]], [[Amadora]]'' und andere läbe mit öbbe 2.683.000 (Schtand 2001) Iiwohnern meh as 25 % vo der portugiisische Bevölkerig. D ''Baixa'' (dt. Underschtadt) lit direkt am Flussufer vom Tejo und wird vom Burgberg mit em [[Castelo de São Jorge]], dr Alfama (der Lissabonner Altschtadt) und em Hügel vom [[Bairro Alto|Bairros Alto]] (dt. Oberschtadt) iigrahmt. Si isch s Geschäfts- und Bankequardier vo Lissabon. === Klima === [[Datei:Lissabon.jpg|mini|Lissabon mit Blick uf Castelo de São Jorge und Ponte 25 de Abril ''(dt. Brugg vom 25. April)''<br />über ä Tejo]] Noch dr Klimaklassifikation vo ''Lauer und Frankenberg (1987)'' isch s Klima vo Portugal maritim und semihumid und ghört zu der subtropische Klimazone. Wil d Schdadt direkt am Atlantik lit, wird ihr Klima vom Temperaturverhalte vom Meer prägt: Nit sehr heissi Summer und verhältnismässig mildi Winter. D Temperaturen falle nur sälte under 0&nbsp;°C. Schneefäll si no sältener. D Möned mit de högschte Niiderschlagswärt si vom November bis zum März (>&nbsp;100&nbsp;mm). Dr chüeli Kanareschtrom, wo in südliger Richtig der Küste noch fliesst, verursacht in der warme Johresziit hüfig Näbel. Im Winter isch Lissabon im Iiflussgebiet vo atlantische Tiefusläufer, wo viel Räge an dr Küschte bringe. Dr jöhrlig Rägedurchschnitt isch 629&nbsp;mm. == Gmeinde == [[Datei:Lisboa - Bairros e Freguesias.png|mini|Charte vo de 53 Stadtgmeinde ''(freguesias)'' mit de 4 Bezirk ''(bairros)'']] Lissabon isch in 53 Stadtgmeinde ''(freguesias)'' iideilt, wo us administrativen Gründ vier Bezirk ''(bairros)'' aghöre: {| | valign="top" | * Ajuda (2. Bairro) * Alcântara (2. Bairro) * Alto do Pina (4. Bairro) * Alvalade (3. Bairro) * Ameixoeira (3. Bairro) * Anjos (1. Bairro) * Beato (4. Bairro) * Benfica (3. Bairro) * Campo Grande (3. Bairro) * Campolide (3. Bairro) * Carnide (3. Bairro) * Castelo (1. Bairro) * Charneca (3. Bairro) * Coração de Jesus (1. Bairro) * Encarnação (1. Bairro) * Graça (1. Bairro) * Lapa (2. Bairro) * Lumiar (3. Bairro) | valign="top" | * Madalena (1. Bairro) * Mártires (1. Bairro) * Marvila (4. Bairro) * Mercês (1. Bairro) * Nossa Senhora de Fátima (3. Bairro) * Pena (1. Bairro) * Penha de França (4. Bairro) * Prazeres (2. Bairro) * Sacramento (1. Bairro) * Santa Catarina (1. Bairro) * Santa Engrácia (1. Bairro) * Santa Isabel (2. Bairro) * Santa Justa (1. Bairro) * Santa Maria de Belém (2. Bairro) * Santa Maria dos Olivais (4. Bairro) * Santiago (1. Bairro) * Santo Condestável (2. Bairro) * Santo Estêvão (1. Bairro) * Santos-o-Velho (2. Bairro) | valign="top" | * São Cristóvão e São Lourenço (1. Bairro) * São Domingos de Benfica (3. Bairro) * São Francisco Xavier (2. Bairro) * São João (4. Bairro) * São João de Brito (3. Bairro) * São João de Deus (4. Bairro) * São Jorge de Arroios (4. Bairro) * São José (1. Bairro) * São Mamede (1. Bairro) * São Miguel (1. Bairro) * São Nicolau (1. Bairro) * São Paulo (1. Bairro) * São Sebastião da Pedreira (3. Bairro) * São Vicente de Fora (1. Bairro) * Sé (1. Bairro) * Socorro (1. Bairro) |} == Bevölkerig == D Bevölkerig vo der Stadt sälber zellt knapp 550.000, und d Iiwohnerzahl für s Metropolitangebiet vo Lissabon isch rund 2.800.000 noch em Instituto Nacional de Estatística (Nationals Inschtitut für Schtatistik). Zum Metropolitangebiet zelle: [[Grande Lisboa]], uf em nördlige Ufer vom [[Tajo|Tejos]], und [[Península de Setúbal]] im Süde. D Bevölkerigsdichti vo der Schtadt sälber isch 6.460 Iiwohner pro km². Lissabon isch eins vo de Metropolitangebiete in Europa, wo am schnellschte wachst. Noch erä Schätzig vo de [[Vereinte Nationen|Vereinte Natione]] wird d Bevölkerig no vor 2050 4,5 Millionen zelle. [[Datei:Leerstand.JPG|mini|es läärstehends Gebäude i de Innestadt]] Wärend d Bevölkerig im Metropolitangebiet wachst, isch i fascht 30 Johr (vo 1981 bis 2007) d Bevölkerig i de Chärnstadt dramatisch zrugg gange. D Zuezügler sind vorallem Familie, wo dank ehrere finanzielle Mittel för di höche Wohnchoschte ufcho chöned – vor allem jungi Lüt und Verträter vom Mittelstand sind aber ewägg zoge. Däre Tendänz versuecht d Stadt entgege zwürke, indäm si i de Innestadt e Förderig vo Wohnruum betribt.<ref>[http://www.luda-project.net/fallstudien/fallstudien/lissabon.pdf Bericht zum Fallstudiengebiet Lissabon, Gebiet Ameixoeira-Galinheiras, TU-Dresden, 2006 (PDF)] abgruefe am 12. Februar 2016</ref> {| class="prettytable" ! colspan="7" | Iiwohnerentwicklig vo Lissabon (1801–2011) |- bgcolor="#C0C0C0" | align="center" | 1801 | align="center" | 1849 | align="center" | 1900 | align="center" | 1930 | align="center" | 1960 | align="center" | 1981 | align="center" | 1991 |- | align="center" | 203.999 | align="center" | 174.668 | align="center" | 350.919 | align="center" | 591.939 | align="center" | 801.155 | align="center" | 807.937 | align="center" | 663.394 |- bgcolor="#C0C0C0" | align="center" | 2001 | align="center" | 2004 | align="center" | 2005 | align="center" | 2006 | align="center" | 2007 | align="center" | 2008 | align="center" | 2011 |- | align="center" | 564.657 | align="center" | 529.485 | align="center" | 519.795 | align="center" | 509.751 | align="center" | 499.700 | align="center" | | align="center" | 545.245 |} == Bildig und Wüsseschaft == Lissabon isch näbe [[Coimbra]] die wichtigschti Universitätsschtadt z Portugal und het ä baar Universitäte: D ''Universität Lissabon'' (gründet 1290) ghört zu de ältischte Universitäte in Europa, isch aber noch erä Pause vo meh as 400 Johr 1911 neu gründet worde, wo die medizinische und pharmazeutische Inschdidut, ä polytechnischi Hochschuel und literaturwissenschaftliche Institut neu organisiert worde si. Die ''Technischi Universität Lissabon'' (gründet 1931) isch eini vo de gröschde Universitäte vo Portugal mit meh as 20.000 Studente und sibe Fakultäte. Die ''Neui Universität Lissabon'', wo 1973 als dritti staatligi Universität gründet worden isch, isch sitdäm uf über 14.000 Studente agwachse und bietet es klassischs Lehrspektrum a. 1968 isch die ''Katholischi Universität Portugal'' gründet worde as Privat-Universität vo der katholische Chille mit vier Schtandort in Portugal, drvo ischt Lissabon der jüngscht. D ''Universität Lusíada Lissabon'' vo 1986 und die ''Internationali Universität Lissabon'' vo 1984 si Privat-Universitäte. == Literatur == * Johannes Beck: ''Lissabon'', Erlangen 2009, ISBN 978-3-89953-459-7. * Johannes Beck: ''Lissabon und Umgebung'', Erlangen 2009, ISBN 978-3-89953-458-0. * Walther L. Bernecker, Horst Pietschmann: ''Geschichte Portugals – Vom Spätmittelalter bis zur Gegenwart'', C. H. Beck, 2001, ISBN 3-406-44756-2 * Rainer Groothuis und Christoph Lohfert (Fotos): ''Lissabon: das helle, traurige Paradies'', Einleitung: Rafael Chirbes; Edel Momenti, Hamburg 2010 ISBN 978-3-941378-79-7 * Claus-Günter Frank: ''Lissabon – Entdeckungen in Portugals Metropole''. Tübingen 2005, ISBN 3-937667-68-7. * Horst Günther: ''Das Erdbeben von Lissabon und die Erschütterung des aufgeklärten Europa'', Fischer, Frankfurt, 2005, ISBN 3-596-16854-6. * Lydia Hohenberger, Jürgen Strohmaier: ''Lissabon'', DuMont, 2005, ISBN 3-7701-6063-0. * Annette Hüller, ''Lissabon'', Marco Polo, 2008, ISBN 3-8297-0475-5. * Gerhard Lauer, Thorsten Unger: ''Das Erdbeben von Lissabon und der Katastrophendiskurs im 18. Jahrhundert'', Wallstein, 2008, ISBN 3-8353-0267-1. * Susanne Lipps, Heidrun Reinhard: ''Lissabon'', Polyglott-Verlag, 2009, ISBN 978-3-493-55908-8. * Sara Lier: ''Immigranten in Lissabon'', Vdm Verlag Dr. Müller, 2008, ISBN 3-8364-7226-0. * Eva Missler: ''Lissabon'', Baedeker, 2005, ISBN 3-8297-1058-5. * A. H. de Oliveira Marques: ''Geschichte Portugals und des portugiesischen Weltreichs'', Stuttgart: Kröner, 2001, 713 S., ISBN 3-520-38501-5. * José Saramago: ''Geschichte der Belagerung von Lissabon'', Rowohlt, Reinbek, 1992, ISBN 3-498-06249-2. * Sabine Scholl: ''Lissabon,'' Artemis & Winkler, 2009, ISBN 3-538-07281-7. == Bilder == <br><gallery class=center caption="Lissabon - Lisboa"> Lissabon-Castelo de Sao Jorge-06-Ausblick-2011-gje.jpg|Blick vom Castelo de Sao Jorge Lissabon-Rossio-02-2011-gje.jpg|Praça de Dom Pedro IV-Rossio Lissabon-Largo das Portas do Sol-02-2011-gje.jpg|Largo das Portas do Sol West facade of Lisbon Cathedral (retouched).jpg|Catedral Sé - S Münschter Lissabon-Praca dos Restauradores-08-Eden-2011-gje.jpg|Praça dos Restauradores Lissabon-Travessa da Portuguesa-02-2011-gje.jpg|Travessa da Portuguesa Lissabon-Strassenbahn-32-Linie 28-Rua Vitor Cordon-2011-gje.jpg|Schdroßebahn 28 Lissabon-Sao Roque-06-Hauptaltar-2011-gje.jpg|São Roque </gallery> == Weblink == {{commonscat|Lisbon|Lissabon}} * [http://www.cm-lisboa.pt/ Site vo de Stadtverwaltig (portugiesisch)] == Fuessnoote == <references /> {{Navigationsleiste Hauptstadt in der EU}} {{Übersetzungshinweis|de|Lissabon|dütsch|44117750}} {{normdaten}} [[Kategorie:Hauptstadt (Europa)]] [[Kategorie:Geografii vo Portugal]] 9x4so8i2pnki5hm5ndtcfyqhc3jnfqf 4 22610 1089993 798127 2026-10-31T14:15:23Z Pristome 117645 1089993 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wikipedia:Neutrale Standpunkt}} {{Shortcut|[[WP:NS]], [[WP:NPOV]], [[WP:POV]]}} {{Wikipedia-Richtlinien}} Dr '''Neutral Standpunkt''' ''(Neutrali Sichtwys, engl. '''N'''eutral '''P'''oint '''O'''f '''V'''iew churz '''NPOV''')'' isch eini vu dr [[Wikipedia:Richtlinien|vier nit veränderlige Grundprinzipie]] vu dr Wikipedia. Dr Neutral Standpunkt dient derzue, s Thema objektiv darzstelle, fir ass e Gsamtbild vermittlet wird un dr persenlig Standpunkt vum Wikipedia-Autor nit in dr Artikel yyfliesst. D Kriterie fir e Neutrale Standpunkt sin ''quällebasiert'', ''uusgwoge'' un ''sachlig''. Ass dr Neutral Standpunkt yyghalte wird, isch e Voruussetzig fir e [[Wikipedia:Artikel|guete Wikipedia-Artikel]]. == Grundsätz == === Quällebasiert === # Wikipedia-Artikel sin grundsätzlig quällebasiert. D Uuswahl vu dr Quälle sott no em Aasää, dr Verbreitig un dr Wichtigkeit vu däne Quälle goo. Fir des cha mer z. B. Meta-Literatur (z.B. in Form vu Iberblicksdarstellige, Rezensione un Zitationsdatebanke aaluege. Wichtig isch au, in was fir e Zytschrift oder in was fir eme Verlag e Tekscht erschine isch. # Standpinkt zum Thema, wu nit mit Literatur beleit sin, sin nit erwinscht, lueg au [[Wikipedia:Keine Theoriefindung|Kei Theoriifindig]]. # Bi Theme us dr Alemannische Region, wu s kei vereffentligt Wisse driber git, cha vu dem Grundsatz abgwiche wäre. Bi sonige Artikel cha Wisse, wu nume lokal tradiert wird, yyfliesse un in änge Gränze au eigeni Forschige. === Uusgwogeheit vu dr Standpinkt === # E uusgwogene Artikel bschrybt dr Gegestand vum Stichwort un d Standpinkt, wu mit em verbunde sin. # Wänn s mehreri verschidene Standpinkt zue eme Thema git, wu sich villicht sogar widerspräche, no chenne die im Artikel bschribe wäre. Faktischi un interpretatorischi Darstellige sotte aber klar kännzeichnet un vun enand abgränzt wäre. # E aagmässeni Darstellig vum Stichwort un vu Argumänt het Vorrang vor em Bstrebe, Sichtwyse, wu enand widerspräche, megligscht im glyche Umfang widerzgee. # Im beschte Fall sin alli bekannte Standpinkt z nänne, wu zur Zyt vu relevante gsellschaftlige Gruppe un Organisatione oder vu dr relevante Wisseschaftler, wu in däm Fachgebiet aktiv sin, verträtte wäre. # Gsichereti wissenschaftligi Erkänntnis derfe nit relativiert wäre dur Ufzellige vu verschidene Meinige. Standpinkt mien aagmässe gwichtet wäre, sunscht chunnt e verzerrt Bild vum Forschigsstand uuse. === Sachligkeit vu dr Darstellig === # E enzyklopedische Artikel isch im e sachlig-neutrale Stil gschribe, d. h. nit in eme emotional gfärbte. # E enzyklopedische Artikel bezieht kei Stellig fir oder gege ne Standpunkt. Im Artikel sott dargstellt syy, weli Standpinkt vu welene relevante Lyt, Gruppe, Religionsverträtter, Wisseschaftler usw. verträtte wäre. # Standpinkt derfe nit starch akzäntuiert un nit apodiktisch dargstellt wäre un au nit mit Formulierige, wie ''„S wird aagnuu, ass …“''. Absolutsetzige, wu sich nit bewyse leen, sott mer nit bruche, statt ''„S isch so ass X ...“'' sott mer ender schrybe: ''„Fir X spricht, …“''. # Persenligi Inträsse derfe nie dr Inhalt vun eme Artikel bstimme. Autore sotte alliwyl wertfrej un uuparteiisch schrybe („sine ira et studio“). == Vorgoo == === Inhaltligi Froge === ==== Was isch e Tatsach, was isch e Wärtig? ==== : As Fakte cha mer Uussage formuliere, wu in dr Fachwält akzeptiert sin: z B. etablierti naturwisseschaftligi Erkänntnis oder mathematischi Uussage (Satz des Pythagoras, Chemischi Elemänt, Gravitation) un statistischi Date wie d Yywohnerzahl vun eme Land oder dr Gschäftsverlauf vun eme börsenotierte Unternämme. (Bemerkig: au Yywohnerzahle chenne us politische Grind umstritte syy.) : Wärtige sin Uussage, wu nit bschrybe (deskriptiv), sundere vorschrybe (präskriptiv oder normativ). Sonigi Urteil sin immer subjektiv, wel kei Schluss vum Syy uf s Solle meglig isch (naturalistischer Fehlschluss, Gsetz no Hume). Mer cha nume dr Inhalt vu empirische Uussage iberpriefe, aber nit dää vu normative. Fir e Lexikon sin Urteil wäge däm immer problematisch. Je nochdäm wie wichtig d Instanz isch, wu ne Urteil abgee het, cha s aber as Information (Fakt) sälber wider zum Gegestand vun eme Artikel wäre. In allene Fäll mien Urteil aber vu dr Fakte trännt wäre un as sonigi uusgwise syy. ==== Wie soll mer Standpinkt schildere? ==== :Wärturteil mien uubedingt ere relevante Inschtanz zuegordnet wäre (dr Autor derf nie sälber e Urteil abgee). Bsundersch bi umstrittene Theme isch s wichtig, Standpinkt zuezordne. Bi me Thema us dr dytsche Politik will dr Leser villicht wisse, weli Position d CDU un weli d SPD het. Do cha mer au bsundersch prägnanti Meinige wertlig zitiere. :Wichtig isch, ass Meinige konkret widergee un in dr Zämmehang yygordnet wäre. Byschpil: Dr Satz: ''Softwarepatänt wäre vu vyl Mänsche abglähnt'' isch nit konkret. –&nbsp;''Wär sin die vyle?'', frogt sich dr Läser do villicht. Besser isch s eso ne Uussag in dr Zämmehang yyzordne: ''Softwarepatänt wäre vu vyl Programmierer –&nbsp;vor allem us dr Open-Source-Bewegig&nbsp;– abglähnt, derwylscht großi Konzärn wie Microsoft fordere, ass si in ere EU-Richtlinie verankeret wäre.'' ==== Was isch e uuparteiischi Darstellig? ==== : Go dr neutral Standpunkt wahre, mien Wärtige uusgwoge syy un alli relevante Standpinkt repräsentiere (s derf kei versteckt Wärturteil dur d Uuswahl oder d Gwichtig vu einzelne Sichtwyse zum Uusdruck chu). Zuen ere uuparteiische Darstellig ghert vor allem, ass d Sichtwyse un Argumänt vu allene Syte aagmässe gschilderet wäre. Vum Umfang här muess d Uusgwogeheit gwahrt blybe un au vu dr Wortwahl här derf kei (impliziti) Wärtig uusdruckt wäre. Fir d Neutralität isch s au nit guet, wänn in eme Artikel Pro- un Kontralischte yyböue wäre go ne schynbari Uuparteiligkeit erzyge, wel v. a. in politische Froge vyl Argumänt vu bode Syte brucht wäre unter Berucksichtigung vu verschidene Näbeaschpäkt. D Kunscht bstoht do in dr Konzentration uf s Wesentlig. : Sälbschtdarstellige vu Behörde, Inschtitutione, Parteie, Unternämme, Verein, Person usw., wu nume uf Ussewirkig uus sin, sin in dr Wikipedia nit gwinscht. Des giltet au fir Darstellige, wu e Ruefschädigung vu Dritte dur falschi Tatsachebehauptige, Verbreite vu Grücht un Spekulatione, Zitalwahl, wu dr Sinn entstelle, u. ä. zum Ziil hän. Esoonig Verhalte wird in schwäre Fäll as [[Wikipedia:Vandalismus|Vandalismus]] gwärtet un verfolgt. ==== Soll mer Minderheitemeinige nänne? ==== : Wänn z. B. e wisseschaftligi Theorii in dr Fachwält nume vu eim Profässer un syne drej Assischtänte verträtte wird, derf d Darstellig vu däm abwychende Standpunkt nit in glychem Umfang gschilderet wäre wie di etablierte Meinige. Des giltet aber natirli nume bi Minderheitemeinige un nit bi Theme, wu d Meinig vu eim Autor di einzig wisseschaftlig Meinig iberhaupt zue däm Thema isch. : Wänn Minderheitemeinige scho eso ne historischs Gwicht hän, ass si in dr Effentligkeit vyl diskutiert wäre, no sotte die Standpinkt, d Diskussione driber un au ihri gsellschaftlige, politische, wirtschaftlige un sunschtige Uuswirkige gnännt wäre. : Byspil: Di theoretisch un praktisch Forschig iber d Meglichkeite un Bedingige vu usserirdischem Läbe gegeniber dr Uussage iber UFO-Sichtige un Kontakt mit Usserirdische: di beide letschte sin fir d Wisseschaft nit relevant aber durchuus fir di gsellschaftlig Diskussion. === Wortwahl un Formulierig === D Uuswahl vu dr Wort isch wichtig. Scho ne einzeln Wort in eme Satz cha d Sachligkeit kaputt mache un dr Satz zuen ere tendenziöse Uussag mache. E Byschpil: Im Satz ''Er het s versumt, d Effentligkeit z informiere'' isch es s Wort ''versumt''. Dodermit wird e nochlässige Haltig unterstellt, wu zue däm aagäblige Versumnis gfiert het. Dr Satz cha au ohni s Wort ''versumt'' gschribe wäre. D Formulierig ''Er het d Effentligkeit nit informiert'' isch neutraler, wel kei Wärtig din isch. Noch e Byschpil: In ''Si informiere all nonig'' wird uusdruckt, ass si s lengscht hätte miesse mache. ''Si informiere nit'' isch neutraler. S goht um Nuance. Mit dr Wortwahl cha dr Autor dr Läser manipuliere. S cha syy, ass dr Autor des uubewusst macht, s cha syy, ass er des bewusst yysetzt. S git Läser, wu z wenig Sprochgfiel hän zum die Nuance z gspyre, Läser, wu sich derno manipuliert fiele, un Läser, wu manipuliert wäre ohni s z merke. Werter wie ''vylmol'', ''sälte'', ''vyl'', ''wenig'' sin nit gnau, un was wenig isch, hangt vylmol vum Standpunkt ab. Byspil: ''Isch s Glas halb voll oder halb läär?'' Neutraler sin numerische Quantifizierige (Zahleaagabe): ''S Glas het e Fassigsvermege vu 2&nbsp;dl un isch mit 1&nbsp;dl Flissigkeit gfillt.'' Au Statischtike: ''S Glas het e Fassigsvermege vu 2&nbsp;dl un d Mässige im 10-Minute-Abstand hän ergee: 1,4&nbsp;dl, 1,3&nbsp;dl, 1,1&nbsp;dl, 1,0&nbsp;dl, 0,9&nbsp;dl, 0,7&nbsp;dl, 1,7&nbsp;dl''. Dr Läser cha sich eso sälber e Bild vu dr Wirkligkeit mache. === Strukturierig === In vile Fäll git s e Chärn vu dr Sach, wu vu (fascht) allne glych gsää wird, dezue Aschpäkt un Bewärtige, wu umstritte sin. In sonige Fäll sotte zerscht die Aschpäkt dargstellt wäre, wu nit umstritte sin, un derno in eme neje Abschnitt di verschidene Sichtwyse vu verschidene relevante Lyt zeigt wäre. In däm Abschnitt sotte uusdrickli nit numme negativi Bewärtige ufzeigt wäre sundere alli relevante Stimme. Natirli cha s au syy, ass do alli relevante Stimme negativ uusfalle wie z. B. bi dr [[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei|NSDAP]]. === Statischtike un Zahleaagabe === Statischtike zeige Sachverhalt in Zahle, si sin aber wäge däm nit grundsätzlig sachlig. D Probläm fange aa bim Feschtlege, was iberhaupt gmässe soll wäre, un here uf bi dr Uuswärtig, dr Zämmefassig un dr Kommentierig vu dr Mässwärt. Grundsätzlig giltet: Wänn e Statischtik in e Artikel yygfiegt wird, sott immer au e Quälleaagab derzuegsetzt wäre. === Was soll mer mache bi Tekscht, wu nit neutral sin? === Fir des git s mehreri Megligkeite: * Wär bim Thema Bscheid weiß, cha dr Artikel umschrybe, verbessere oder ergänze. Lueg au in dr [[Wikipedia:Artikel#Froge_un_Antworte_zum_Dial.C3.A4kt |Artikelrichtlinie zue Dialäktänderige]]. * E anderi Megligkeit isch s, uf dr Diskussionsyte die Teil vum Artrikel, wu nit neutral sin, zur Diskussion z stelle, e Grund derfir aazgee un am beschte no Vorschleg z mache, wie s chenne gänderet wäre. * Guet isch s in sonige Fäll in dr Artikel d Vorlag <code><nowiki>{{Neutralität}}</nowiki></code> yyzsetze. Des siht derno eso uus: {{Neutralität}} * Im schlimmschte Fall cha mer e Leschaatrag stelle. Do sott mer derno aber im Aatrag e Grund derfir aage, wurum e Iberarbeitig nit meglig oder sinnvoll isch. [[Kategorie:Wikipedia:Richtlinie]] srie7m12lovza59fa8ihv3njd36j6bp 5 26429 1089991 287992 2026-10-31T13:58:16Z Pristome 117645 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1d) 1089991 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|1=Unnecessary page, the corresponding page is already used for discussion. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> 6vwbwus3l8v4yc5rb0gl15wvo30ngk0 1089992 1089991 2026-10-31T14:07:57Z Pristome 117645 D Änderig 1089991 vom [[Spezial:Beiträge/Pristome|Pristome]] ([[Benutzer Diskussion:Pristome|Diskussion]]) isch ruckgängig gmacht worre. I forgot that deleting an empty talk page does not make sense. 1089992 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 73265 1089998 1014344 2026-11-01T10:06:21Z Rai 3 Culto di Wiborada , Chiesa di San Lorenzo a San Gallo, Svizzera 1 Novembre 2026 124188 /* wie ihri Gschicht überliferet isch */ 1089998 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wiberat}} [[Datei:Wiborada1430.jpg|mini|s erschte Bild vo der Wiberat,<br />us em 15. Joorhundert]] D '''Wiberat''' – das isch ihre [[Althochdeutsch|althochdüütsch]] Name; die latynische Text vom Middelalter schrybe ne '''Wiborada''' – isch e Frau us em [[Thurgau]] gsi, wo im zäähte Joorhundert als Einsidlerin z [[St. Gallen|Sanggalle]] gläbt het und am [[1. Mai]] [[926]] dört döötet worden isch. Si gilt als chrischtlechi [[Märtyrer]]in, und si isch die erschti Frau, wo vom ene [[Papst|Papscht]] zur [[Heiliger|Heiligen]] erklärt worden isch.<ref>Marion Voigt: {{Webarchiv|url=https://libreas.eu/ausgabe25/06voigt/ |wayback=20190214005238 |text=''Wiberat. Eine Frauengestalt aus dem Frühmittelalter als Patronin der Bibliothekare und Bibliophilen. Oder: Feiern Sie den 2. Mai?'' |archiv-bot=2019-11-27 04:02:14 InternetArchiveBot }} Artikel uf libreas.eu 25/2014</ref> Uf däm Platz, wo si vermuetli s Läbe gloo het, stoot e Chile, wo früener e beliebte Pilgeroort im Land am [[Bodensee|Bodesee]] gsi isch. == wie ihri Gschicht überliferet isch == Scho im zähte Joorhundert het der Sanggaller Dekan Ekkehard der Erscht d Gschicht vo der Heilige Wiberat ufgschribe, schynts uf bsundere Wunsch vom Bischof Ulrich vo [[Augsburg|Augschburg]]. Vo dere latynische [[Quelle (Geschichtswissenschaft)|Kwelle]], der ''Vita Sanctae Wiboradae,'' sind drü middelalterlichi Abschrifte bis hüt erhalte, aber nid öpe z Sanggalle, sondern eini z [[Stuttgart]], eini z [[Augsburg|Augschburg]] und eini z London. Im elfte Joorhundert het der Sanggaller Mönch Herimann e zwöiti Fassig vo der Wiberat ihrere ''Vita'' ufgschribe, au uf Latynisch, und die isch i der [[Bibliothek|Biblioteek]] vom [[Fürstabtei St. Gallen|Chlooschter Sanggalle]]; es git dervo i der Stiftsbiblioteek no jüngeri latynischi Abschrifte und us em 15. Joorhundert sogar zwöi düütschi Versioone, wo in einere s erschte Bild vo der Heilige gmoolet isch. == Su Rai 3 Culto di Wiborada nella chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera 1 Novembre 2026 == Caratteristiche principali del culto Centralità di Wiborada (latinisiert aus ahd. Wiberat; † 1. Mai 926 in St. Gallen) war eine Einsiedlerin, geweihte Jungfrau und Märtyrin der katholischen Kirche. Sie lebte als Inklusin in St. Gallen und wurde während eines Ungarneinfalls getötet. Ihre letzte Ruhestätte in der Kirche St. Mangen war lange Zeit unbekannt, dennoch über Jahrhunderte hinweg Ziel vieler Wallfahrer.: , a partire dalla Riforma (come nello storico evento di Pasqua del 1527 a San Gallo), il pane e il vino vengono distribuiti a tutti i partecipanti (laici). Non è considerata un sacrificio, ma una memoria e un incontro con Cristo. Riforma.it Musica e canto: Il canto assembleare (introdotto da Martin Lutero con i corali in tedesco) è un elemento fondamentale di partecipazione attiva della comunità. Assenza di mediazione gerarchica: Non vi è il culto dei santi o della Vergine Maria, né la presenza di immagini o statue volte alla venerazione, per evitare derive considerate idolatriche. La Festa e il Culto della Riforma La Festa della Riforma protestante si celebra tradizionalmente il 31 ottobre, in ricordo del Lo speciale del "Culto Evangelico per la Riforma" va in onda su Rai 3 e in streaming su RaiPlay Dettagli della programmazione: Orario di inizio: La diretta da studio comincia alle 09:55 con l'introduzione e il commento in studio. Il Culto (ore 10:00): Viene trasmesso in eurovisione dalla storica chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera. La scelta di questo luogo è fortemente simbolica: proprio qui, a Pasqua del 1527, venne celebrata la prima comunione distribuendo il pane e il vino anche ai laici, sancendo il passaggio della città alla Riforma. Conduzione e ospiti: La trasmissione in studio è guidata da Federica Tourn, affiancata dal pastore Daniele Garrone, presidente della FCEI == was me vo ihrem Läbe weiss == Wenn d Wiberat uf d Wält cho isch, weiss me nit; das isch i de Kwelle niene-n ufgschribe. D Forschig het probiert usezfinde, wohär ass si cho isch, aber au do derfür git’s keini gnaue Informazioone. Es git e Tradizioon, si sig us der adeligi Familie vo de [[Klingen (Adelsgeschlecht)|Klinge]] im Thurgau gsi, wo vo der Stammburg ''Alteklinge'' bi [[Wigoltingen|Wigeltinge]] cho isch und wo eine dervo vil spöter d Stadt [[Klingnau|Chlingnau]] am weschtleche Rand vom alte Thurgau, im hütigen [[Kanton Aargau|Aargau]], ggründet het, nume git’s do derzue keine Dokumänt; anderi dänke, si wär vo [[Konstanz]] gsi, was au nid sicher isch. Wie men em Name ''Wiberat'' aagseht, isch si en [[Alemannen|Alemannin]] gsi, und dass si us em Thurgau cho isch, wo denn no vil es grössers Gebiet gha het als der hütig Kanton Thurgau, darf men anää. Es isch en unsicheri Zyt gsi dozmol rund um e Bodesee, wo nach eme lange Stryt erscht grad 911 s grosse [[Herzogtum Schwaben|alemannische Herzogtum]] entstanden isch, und der Thurgau isch s Chärnland vo däm gsi. Wie’s der Familie vo der Wiberat süscht ggangen isch, cha me nid säge. In ihrere Läbensgschicht list me, si heig e Schwöschter gha, wo Pliddruda gheisse het, und e Brueder, der Hitto, wo au uf Sanggalle cho sind. D Näme vo Vatter und Muetter sind aber nid überliferet. Die beide Fassige vo der Heiligegschicht verzelle en Huuffe Sache, wo me gseht, ass d Wiberat scho als chlyy und i der Jugend immer bsunders fromm gläbt heig; nume ghört das eifach zum literarische Styl vo de Heiligeviite, und me weiss nüt gnöiers über ires würkleche Läbe, bevor si is Dorf bim Chlooschter vom heilige [[Gallus (Heiliger)|Gallus]] ggangen isch. Wenn das gsi isch, cha me nume vermuete; vilecht het si scho am Ändi vom nüünte Joorhundert dört gläbt.<ref>So vermuetet s der Georg Grandaur: ''Das Leben Oudalrichs, Bischofs von Augsburgs.'' 1890, 95.</ref> I der erschte ''Vita'' list me, d Alemannin heig mit irem Brueder Hitto mol e Wallfaart nach [[Rom]] gmacht, aber süscht nüüt wyters vo sonere Reis. Si het, wie me list, em heiligen [[Ulrich von Augsburg|Ulrich]], won er Chlooschterschüeler z Sanggalle gsi isch, vo der Vision verzelt, är wäärdi Bischof; und das isch würklech so choo, der Ulrich isch e grosse Leiter vom [[Bistum Augsburg|Bischtum Augschburg]] woorde. Was d Gschichtskwelle denn als erschts präzys vo der Wiberat brichte, isch, ass si vier Joor lang sträng und fromm und askeetisch im Dorf Sankt George, wo hütt es Kwartier vo Sanngallen isch, gläbt het und derno ane 916 nid wyt wäg dervo het dörfe en ''Inkluuse'' wärde, wie’s i dere Zyt bi ganz bsunders fromme Fraue der Bruuch gsi isch. Der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]], der [[Salomo III. von Konstanz|Salomo]], wo glychzytig au [[Abt|Apt]] vo Sanngalle gsi isch, het’s ere erlaubt. Das bedüütet, ass si sech wägen ihrem starche [[Christentum|chrischtleche]] Glaube i der Nööchi vom Chlooschter im ene Hüsli het lo ymuure, wo kei Tüüre me gha het, zum ganz eleige sy. D Wältchronik vo der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] seit das eso: ''Apud Sanctum Gallum beata virgo Wiborada arcius inclusa est.''<ref>MGH SS 5, 112</ref> Die Zälle, wo si jetz drin gläbt het, isch näbe der Chile vom [[Magnus von Füssen|Heilige Mang]] gstande, wo dozmol der Wiberat ire Brueder Hitto der Pfaarer gsi isch. Uf däm Platz öpen e halbi Stund vom Chlooschter isch hütt no d Sanggaller Mange-Chile. [[Datei:Martyrdom of Wiborada.jpg|mini|wie d Wiberat als Märtyrerin s Läbe verlüürt]] So isch das zäh Joor lang ggange und d Wiberat isch immer ypschlosse gsi und het fromm gläbt. Denn isch öpis Schlimms bassiert, wo nid numen ihres Läbe, sondern das vo vilne Lüüt im dütsche Rych und au im alemannische Gebiet dramatisch veränderet het: S wilde Volch vo de [[Ungarn (Volk)|Ungarn]] isch vo Oschte bis dohi choo und het s ganze Land bis uf [[Basel]] abe usplünderet, und es het vil Joor bruucht, bis se der König Otto ane 955 bi Augschburg het könne schloo. Lang vorhär, am 1. Mai ane 926, sind d Ungarn uf eim vo irne Raubzüüg uf Sanggalle cho, sicher zum s bekannte Chlooschter uuszraube. D Mönch sind, wil d Wiberat der Apt Engilbert wägere Visioon isch go warne, rächtzytig i d Wälder am Säntis usgwiche, dänk au mid allem wo möglech gsi isch vo de wärtvolle Sache us der Chile und em ganze Huus; d Schrifte us em Archyv und d Büecher het men i der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] versteckt. Aber die frommi Wiberat isch trotz em Zuerede vom Apt ihrem Läbensstyl i der Klause tröi blibe. Wo se d Ungarn im Huus ohni Tüüre gfunde händ, sind si durch s Tach ynegstige und händ d Wiberat agriffen und schwär verletzt, so dass si gly dra gstorben isch. Me weiss s Datum so gnau, wil en Sanggaler Mönch das tragischen Ereignis im Profässbuech vom Chlooschter ufgschribe het. Wo der Konvänt es bar Tääg spöter zrugg cho isch, het der Apt d Inkluusin fyrlech lo begrabe, und vil frommi Lüüt sind zu dere Dootemäss cho. == was si für Wunder too het und wie me se verehrt == Im Bricht vo däm Heiligelääbe sind vil wundersami Sache ufgschribe, wo für d Mönch und d Lüüt Bewys gsi sind, ass d Wiberat e Märtyrerin und heiligi Person isch. So het men öpe gwüsst: * ass e Lampen an irem Grab diräkt vom Himel uus azündt worden isch * ass einisch der [[Kamm|Strääl]] von ere über em Grab i der Luft ghanget isch * ass mit däm Strääl öperem es chranks Aug gheilt worden isch * ass d Wiberat emol als Erschynig zum Hitto cho isch und em gseit het, er heig es wüeschts Tuech für uf en Altar usglääse * ass si ihri Schwöschter, d Pliddruda, gheilt het * ass es Stückli Holz vo ihrem Züber guet ghulfe het gäge Zaanweh. Wäge däm allem und no meh anderne Zeiche het me z Sanggallen und im ganze Thurgau die frommi Frau, wo scho vorhäär als Inkluuse bewunderet worden isch, gly rächt afo verehre. Im Chlooschter isch scho im Joor drufabe, ane 927, ihre Todestaag bsunders gfyret worde. Und das isch e Tradizioon bis wyt i d Nöizyt gsi, nume het me bi der ofizielle Heiligsprächig ane 1047 der 2. Mai als Todestag agluegt und zum feschte Fyrtig vonere ggnoo. Hüt no isch dä Fyrtig i der Liturgy vom [[Bistum St. Gallen|Bistum Sanggalle]] obligatorisch. I der Chlooschterchronik ''Casus sancti Galli'' schribt der Mönch [[Ekkehard IV. (St. Gallen)|Ekkehard der Viert]] dervo, wie der Kaiser [[Heinrich III. (HRR)|Heinrich der Dritt]] und däm syni Frau Agnes gmacht händ, ass der Papscht [[Clemens II.|Klemens der Zwöit]] d Wiborada als Heiligi anerchänt het. Z Sanggalle het d Gschicht vo der heilige Wiborada, wie men ere hüt au im Dialäkt seit, immer wider Fraue derzue brocht, au so nes heiligmässigs Läbe z wähle. Es bar sind wie sii zu der Mange-Chile als Inkluuse cho, die letschti vonne isch dört ane 1509 gstorbe. Und z Sankt George oben isch vom 16. Joorhundert bis 1834 s ''Wiborada-Chlooschter'' für Fraue gsi.<ref>Josef Reck: ''St.&nbsp;Wiborada in St.&nbsp;Gallen.'' In: ''Helvetia Sacra.'' Abt.&nbsp;III: ''Die Orden mit Benediktinerregel.'' Band&nbsp;1: ''Frühe Klöster, die Benediktiner und Benediktinerinnen in der Schweiz.'' Berlin 1986, S.&nbsp;1934ff.</ref> D Wiborada, wo me uf de Bilder gärn mit eme [[Buch|Buech]] zeigt, isch d Schutzpatronin vo de Bibliotekare und de Büecherfründ. == Literatur == * Walter Berschin: ''Vitae Sanctae Wiboradae. Die ältesten Lebensbeschreibungen der heiligen Wiborada.'' Mitteilungen zur vaterländischen Geschichte Band 51, 1983. * {{HLS|10227|Autor=Peter Erhart}} * Adolf Fäh: ''Die hl. Wiborada. Jungfrau und Martyrin.'' St. Fiden 1926. * Eva Irblich: ''Die Vitae sanctae Wiboradae. Ein Heiligen-Leben des 10. Jahrhunderts im Zeitbild.'' In: ''Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung'', 88, 1970, S. 1–208. == Weblink == {{Commonscat|Saint Wiborada|Wiborada}} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Heiligi Person|Wiborada]] [[Kategorie:Person (Mittelalter)|Magnus]] [[Kategorie:Person (Kanton Thurgau)]] [[Kategorie:Sanggalle]] [[Kategorie:Frau]] lwtvygf4rk67271k2xulutzm3hpycko 1089999 1089998 2026-11-01T10:06:36Z Rai 3 Culto di Wiborada , Chiesa di San Lorenzo a San Gallo, Svizzera 1 Novembre 2026 124188 /* Su Rai 3 Culto di Wiborada nella chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera 1 Novembre 2026 */ 1089999 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wiberat}} [[Datei:Wiborada1430.jpg|mini|s erschte Bild vo der Wiberat,<br />us em 15. Joorhundert]] D '''Wiberat''' – das isch ihre [[Althochdeutsch|althochdüütsch]] Name; die latynische Text vom Middelalter schrybe ne '''Wiborada''' – isch e Frau us em [[Thurgau]] gsi, wo im zäähte Joorhundert als Einsidlerin z [[St. Gallen|Sanggalle]] gläbt het und am [[1. Mai]] [[926]] dört döötet worden isch. Si gilt als chrischtlechi [[Märtyrer]]in, und si isch die erschti Frau, wo vom ene [[Papst|Papscht]] zur [[Heiliger|Heiligen]] erklärt worden isch.<ref>Marion Voigt: {{Webarchiv|url=https://libreas.eu/ausgabe25/06voigt/ |wayback=20190214005238 |text=''Wiberat. Eine Frauengestalt aus dem Frühmittelalter als Patronin der Bibliothekare und Bibliophilen. Oder: Feiern Sie den 2. Mai?'' |archiv-bot=2019-11-27 04:02:14 InternetArchiveBot }} Artikel uf libreas.eu 25/2014</ref> Uf däm Platz, wo si vermuetli s Läbe gloo het, stoot e Chile, wo früener e beliebte Pilgeroort im Land am [[Bodensee|Bodesee]] gsi isch. == wie ihri Gschicht überliferet isch == Scho im zähte Joorhundert het der Sanggaller Dekan Ekkehard der Erscht d Gschicht vo der Heilige Wiberat ufgschribe, schynts uf bsundere Wunsch vom Bischof Ulrich vo [[Augsburg|Augschburg]]. Vo dere latynische [[Quelle (Geschichtswissenschaft)|Kwelle]], der ''Vita Sanctae Wiboradae,'' sind drü middelalterlichi Abschrifte bis hüt erhalte, aber nid öpe z Sanggalle, sondern eini z [[Stuttgart]], eini z [[Augsburg|Augschburg]] und eini z London. Im elfte Joorhundert het der Sanggaller Mönch Herimann e zwöiti Fassig vo der Wiberat ihrere ''Vita'' ufgschribe, au uf Latynisch, und die isch i der [[Bibliothek|Biblioteek]] vom [[Fürstabtei St. Gallen|Chlooschter Sanggalle]]; es git dervo i der Stiftsbiblioteek no jüngeri latynischi Abschrifte und us em 15. Joorhundert sogar zwöi düütschi Versioone, wo in einere s erschte Bild vo der Heilige gmoolet isch. == Su Rai 3 Culto di Wiborada nella chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera 1 Novembre 2026 == Caratteristiche principali del culto Centralità di Wiborada (latinisiert aus ahd. Wiberat; † 1. Mai 926 in St. Gallen) war eine Einsiedlerin, geweihte Jungfrau und Märtyrin der katholischen Kirche. Sie lebte als Inklusin in St. Gallen und wurde während eines Ungarneinfalls getötet. Ihre letzte Ruhestätte in der Kirche St. Mangen war lange Zeit unbekannt, dennoch über Jahrhunderte hinweg Ziel vieler Wallfahrer.: , a partire dalla Riforma (come nello storico evento di Pasqua del 1527 a San Gallo), il pane e il vino vengono distribuiti a tutti i partecipanti (laici). Non è considerata un sacrificio, ma una memoria e un incontro con Cristo. Riforma.it Musica e canto: Il canto assembleare (introdotto da Martin Lutero con i corali in tedesco) è un elemento fondamentale di partecipazione attiva della comunità. Assenza di mediazione gerarchica: Non vi è il culto dei santi o della Vergine Maria, né la presenza di immagini o statue volte alla venerazione, per evitare derive considerate idolatriche. La Festa e il Culto della Riforma La Festa della Riforma protestante si celebra tradizionalmente il 31 ottobre, in ricordo del Lo speciale del "Culto Evangelico per la Riforma" va in onda su Rai 3 e in streaming su RaiPlay Dettagli della programmazione: Orario di inizio: La diretta da studio comincia alle 09:55 con l'introduzione e il commento in studio. Il Culto (ore 10:00): Viene trasmesso in eurovisione dalla storica chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera. La scelta di questo luogo è fortemente simbolica: proprio qui, a Pasqua del 1527, venne celebrata la prima comunione distribuendo il pane e il vino anche ai laici, sancendo il passaggio della città alla Riforma. Conduzione e ospiti: La trasmissione in studio è guidata da Federica Tourn, affiancata dal pastore Daniele Garrone, presidente della FCEI == was me vo ihrem Läbe weiss == Wenn d Wiberat uf d Wält cho isch, weiss me nit; das isch i de Kwelle niene-n ufgschribe. D Forschig het probiert usezfinde, wohär ass si cho isch, aber au do derfür git’s keini gnaue Informazioone. Es git e Tradizioon, si sig us der adeligi Familie vo de [[Klingen (Adelsgeschlecht)|Klinge]] im Thurgau gsi, wo vo der Stammburg ''Alteklinge'' bi [[Wigoltingen|Wigeltinge]] cho isch und wo eine dervo vil spöter d Stadt [[Klingnau|Chlingnau]] am weschtleche Rand vom alte Thurgau, im hütigen [[Kanton Aargau|Aargau]], ggründet het, nume git’s do derzue keine Dokumänt; anderi dänke, si wär vo [[Konstanz]] gsi, was au nid sicher isch. Wie men em Name ''Wiberat'' aagseht, isch si en [[Alemannen|Alemannin]] gsi, und dass si us em Thurgau cho isch, wo denn no vil es grössers Gebiet gha het als der hütig Kanton Thurgau, darf men anää. Es isch en unsicheri Zyt gsi dozmol rund um e Bodesee, wo nach eme lange Stryt erscht grad 911 s grosse [[Herzogtum Schwaben|alemannische Herzogtum]] entstanden isch, und der Thurgau isch s Chärnland vo däm gsi. Wie’s der Familie vo der Wiberat süscht ggangen isch, cha me nid säge. In ihrere Läbensgschicht list me, si heig e Schwöschter gha, wo Pliddruda gheisse het, und e Brueder, der Hitto, wo au uf Sanggalle cho sind. D Näme vo Vatter und Muetter sind aber nid überliferet. Die beide Fassige vo der Heiligegschicht verzelle en Huuffe Sache, wo me gseht, ass d Wiberat scho als chlyy und i der Jugend immer bsunders fromm gläbt heig; nume ghört das eifach zum literarische Styl vo de Heiligeviite, und me weiss nüt gnöiers über ires würkleche Läbe, bevor si is Dorf bim Chlooschter vom heilige [[Gallus (Heiliger)|Gallus]] ggangen isch. Wenn das gsi isch, cha me nume vermuete; vilecht het si scho am Ändi vom nüünte Joorhundert dört gläbt.<ref>So vermuetet s der Georg Grandaur: ''Das Leben Oudalrichs, Bischofs von Augsburgs.'' 1890, 95.</ref> I der erschte ''Vita'' list me, d Alemannin heig mit irem Brueder Hitto mol e Wallfaart nach [[Rom]] gmacht, aber süscht nüüt wyters vo sonere Reis. Si het, wie me list, em heiligen [[Ulrich von Augsburg|Ulrich]], won er Chlooschterschüeler z Sanggalle gsi isch, vo der Vision verzelt, är wäärdi Bischof; und das isch würklech so choo, der Ulrich isch e grosse Leiter vom [[Bistum Augsburg|Bischtum Augschburg]] woorde. Was d Gschichtskwelle denn als erschts präzys vo der Wiberat brichte, isch, ass si vier Joor lang sträng und fromm und askeetisch im Dorf Sankt George, wo hütt es Kwartier vo Sanngallen isch, gläbt het und derno ane 916 nid wyt wäg dervo het dörfe en ''Inkluuse'' wärde, wie’s i dere Zyt bi ganz bsunders fromme Fraue der Bruuch gsi isch. Der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]], der [[Salomo III. von Konstanz|Salomo]], wo glychzytig au [[Abt|Apt]] vo Sanngalle gsi isch, het’s ere erlaubt. Das bedüütet, ass si sech wägen ihrem starche [[Christentum|chrischtleche]] Glaube i der Nööchi vom Chlooschter im ene Hüsli het lo ymuure, wo kei Tüüre me gha het, zum ganz eleige sy. D Wältchronik vo der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] seit das eso: ''Apud Sanctum Gallum beata virgo Wiborada arcius inclusa est.''<ref>MGH SS 5, 112</ref> Die Zälle, wo si jetz drin gläbt het, isch näbe der Chile vom [[Magnus von Füssen|Heilige Mang]] gstande, wo dozmol der Wiberat ire Brueder Hitto der Pfaarer gsi isch. Uf däm Platz öpen e halbi Stund vom Chlooschter isch hütt no d Sanggaller Mange-Chile. [[Datei:Martyrdom of Wiborada.jpg|mini|wie d Wiberat als Märtyrerin s Läbe verlüürt]] So isch das zäh Joor lang ggange und d Wiberat isch immer ypschlosse gsi und het fromm gläbt. Denn isch öpis Schlimms bassiert, wo nid numen ihres Läbe, sondern das vo vilne Lüüt im dütsche Rych und au im alemannische Gebiet dramatisch veränderet het: S wilde Volch vo de [[Ungarn (Volk)|Ungarn]] isch vo Oschte bis dohi choo und het s ganze Land bis uf [[Basel]] abe usplünderet, und es het vil Joor bruucht, bis se der König Otto ane 955 bi Augschburg het könne schloo. Lang vorhär, am 1. Mai ane 926, sind d Ungarn uf eim vo irne Raubzüüg uf Sanggalle cho, sicher zum s bekannte Chlooschter uuszraube. D Mönch sind, wil d Wiberat der Apt Engilbert wägere Visioon isch go warne, rächtzytig i d Wälder am Säntis usgwiche, dänk au mid allem wo möglech gsi isch vo de wärtvolle Sache us der Chile und em ganze Huus; d Schrifte us em Archyv und d Büecher het men i der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] versteckt. Aber die frommi Wiberat isch trotz em Zuerede vom Apt ihrem Läbensstyl i der Klause tröi blibe. Wo se d Ungarn im Huus ohni Tüüre gfunde händ, sind si durch s Tach ynegstige und händ d Wiberat agriffen und schwär verletzt, so dass si gly dra gstorben isch. Me weiss s Datum so gnau, wil en Sanggaler Mönch das tragischen Ereignis im Profässbuech vom Chlooschter ufgschribe het. Wo der Konvänt es bar Tääg spöter zrugg cho isch, het der Apt d Inkluusin fyrlech lo begrabe, und vil frommi Lüüt sind zu dere Dootemäss cho. == was si für Wunder too het und wie me se verehrt == Im Bricht vo däm Heiligelääbe sind vil wundersami Sache ufgschribe, wo für d Mönch und d Lüüt Bewys gsi sind, ass d Wiberat e Märtyrerin und heiligi Person isch. So het men öpe gwüsst: * ass e Lampen an irem Grab diräkt vom Himel uus azündt worden isch * ass einisch der [[Kamm|Strääl]] von ere über em Grab i der Luft ghanget isch * ass mit däm Strääl öperem es chranks Aug gheilt worden isch * ass d Wiberat emol als Erschynig zum Hitto cho isch und em gseit het, er heig es wüeschts Tuech für uf en Altar usglääse * ass si ihri Schwöschter, d Pliddruda, gheilt het * ass es Stückli Holz vo ihrem Züber guet ghulfe het gäge Zaanweh. Wäge däm allem und no meh anderne Zeiche het me z Sanggallen und im ganze Thurgau die frommi Frau, wo scho vorhäär als Inkluuse bewunderet worden isch, gly rächt afo verehre. Im Chlooschter isch scho im Joor drufabe, ane 927, ihre Todestaag bsunders gfyret worde. Und das isch e Tradizioon bis wyt i d Nöizyt gsi, nume het me bi der ofizielle Heiligsprächig ane 1047 der 2. Mai als Todestag agluegt und zum feschte Fyrtig vonere ggnoo. Hüt no isch dä Fyrtig i der Liturgy vom [[Bistum St. Gallen|Bistum Sanggalle]] obligatorisch. I der Chlooschterchronik ''Casus sancti Galli'' schribt der Mönch [[Ekkehard IV. (St. Gallen)|Ekkehard der Viert]] dervo, wie der Kaiser [[Heinrich III. (HRR)|Heinrich der Dritt]] und däm syni Frau Agnes gmacht händ, ass der Papscht [[Clemens II.|Klemens der Zwöit]] d Wiborada als Heiligi anerchänt het. Z Sanggalle het d Gschicht vo der heilige Wiborada, wie men ere hüt au im Dialäkt seit, immer wider Fraue derzue brocht, au so nes heiligmässigs Läbe z wähle. Es bar sind wie sii zu der Mange-Chile als Inkluuse cho, die letschti vonne isch dört ane 1509 gstorbe. Und z Sankt George oben isch vom 16. Joorhundert bis 1834 s ''Wiborada-Chlooschter'' für Fraue gsi.<ref>Josef Reck: ''St.&nbsp;Wiborada in St.&nbsp;Gallen.'' In: ''Helvetia Sacra.'' Abt.&nbsp;III: ''Die Orden mit Benediktinerregel.'' Band&nbsp;1: ''Frühe Klöster, die Benediktiner und Benediktinerinnen in der Schweiz.'' Berlin 1986, S.&nbsp;1934ff.</ref> D Wiborada, wo me uf de Bilder gärn mit eme [[Buch|Buech]] zeigt, isch d Schutzpatronin vo de Bibliotekare und de Büecherfründ. == Literatur == * Walter Berschin: ''Vitae Sanctae Wiboradae. Die ältesten Lebensbeschreibungen der heiligen Wiborada.'' Mitteilungen zur vaterländischen Geschichte Band 51, 1983. * {{HLS|10227|Autor=Peter Erhart}} * Adolf Fäh: ''Die hl. Wiborada. Jungfrau und Martyrin.'' St. Fiden 1926. * Eva Irblich: ''Die Vitae sanctae Wiboradae. Ein Heiligen-Leben des 10. Jahrhunderts im Zeitbild.'' In: ''Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung'', 88, 1970, S. 1–208. == Weblink == {{Commonscat|Saint Wiborada|Wiborada}} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Heiligi Person|Wiborada]] [[Kategorie:Person (Mittelalter)|Magnus]] [[Kategorie:Person (Kanton Thurgau)]] [[Kategorie:Sanggalle]] [[Kategorie:Frau]] bumk6e87vgg3r1hk2qo6mporc4au9j5 1090000 1089999 2026-11-01T10:29:35Z Rai 3 Culto di Wiborada , Chiesa di San Lorenzo a San Gallo, Svizzera 1 Novembre 2026 124188 /* Su Rai 3 Culto di Wiborada nella chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera 1 Novembre 2026 */ 1090000 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wiberat}} [[Datei:Wiborada1430.jpg|mini|s erschte Bild vo der Wiberat,<br />us em 15. Joorhundert]] D '''Wiberat''' – das isch ihre [[Althochdeutsch|althochdüütsch]] Name; die latynische Text vom Middelalter schrybe ne '''Wiborada''' – isch e Frau us em [[Thurgau]] gsi, wo im zäähte Joorhundert als Einsidlerin z [[St. Gallen|Sanggalle]] gläbt het und am [[1. Mai]] [[926]] dört döötet worden isch. Si gilt als chrischtlechi [[Märtyrer]]in, und si isch die erschti Frau, wo vom ene [[Papst|Papscht]] zur [[Heiliger|Heiligen]] erklärt worden isch.<ref>Marion Voigt: {{Webarchiv|url=https://libreas.eu/ausgabe25/06voigt/ |wayback=20190214005238 |text=''Wiberat. Eine Frauengestalt aus dem Frühmittelalter als Patronin der Bibliothekare und Bibliophilen. Oder: Feiern Sie den 2. Mai?'' |archiv-bot=2019-11-27 04:02:14 InternetArchiveBot }} Artikel uf libreas.eu 25/2014</ref> Uf däm Platz, wo si vermuetli s Läbe gloo het, stoot e Chile, wo früener e beliebte Pilgeroort im Land am [[Bodensee|Bodesee]] gsi isch. == wie ihri Gschicht überliferet isch == Scho im zähte Joorhundert het der Sanggaller Dekan Ekkehard der Erscht d Gschicht vo der Heilige Wiberat ufgschribe, schynts uf bsundere Wunsch vom Bischof Ulrich vo [[Augsburg|Augschburg]]. Vo dere latynische [[Quelle (Geschichtswissenschaft)|Kwelle]], der ''Vita Sanctae Wiboradae,'' sind drü middelalterlichi Abschrifte bis hüt erhalte, aber nid öpe z Sanggalle, sondern eini z [[Stuttgart]], eini z [[Augsburg|Augschburg]] und eini z London. Im elfte Joorhundert het der Sanggaller Mönch Herimann e zwöiti Fassig vo der Wiberat ihrere ''Vita'' ufgschribe, au uf Latynisch, und die isch i der [[Bibliothek|Biblioteek]] vom [[Fürstabtei St. Gallen|Chlooschter Sanggalle]]; es git dervo i der Stiftsbiblioteek no jüngeri latynischi Abschrifte und us em 15. Joorhundert sogar zwöi düütschi Versioone, wo in einere s erschte Bild vo der Heilige gmoolet isch. == Su Rai 3 Culto di Wiborada nella chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera 1 Novembre 2026 == https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=St._Laurenzen_(St._Gallen)&stable=0&shownotice=1&fromsection=Su_Rai_3_Culto_di_Wiborada_nella_chiesa_di_San_Lorenzo_a_San_Gallo%252C_in_Svizzera_1_Novembre_2026 Caratteristiche principali del culto Centralità di Wiborada (latinisiert aus ahd. Wiberat; † 1. Mai 926 in St. Gallen) war eine Einsiedlerin, geweihte Jungfrau und Märtyrin der katholischen Kirche. Sie lebte als Inklusin in St. Gallen und wurde während eines Ungarneinfalls getötet. Ihre letzte Ruhestätte in der Kirche St. Mangen war lange Zeit unbekannt, dennoch über Jahrhunderte hinweg Ziel vieler Wallfahrer.: , a partire dalla Riforma (come nello storico evento di Pasqua del 1527 a San Gallo), il pane e il vino vengono distribuiti a tutti i partecipanti (laici). Non è considerata un sacrificio, ma una memoria e un incontro con Cristo. Riforma.it Musica e canto: Il canto assembleare (introdotto da Martin Lutero con i corali in tedesco) è un elemento fondamentale di partecipazione attiva della comunità. Assenza di mediazione gerarchica: Non vi è il culto dei santi o della Vergine Maria, né la presenza di immagini o statue volte alla venerazione, per evitare derive considerate idolatriche. La Festa e il Culto della Riforma La Festa della Riforma protestante si celebra tradizionalmente il 31 ottobre, in ricordo del Lo speciale del "Culto Evangelico per la Riforma" va in onda su Rai 3 e in streaming su RaiPlay Dettagli della programmazione: Orario di inizio: La diretta da studio comincia alle 09:55 con l'introduzione e il commento in studio. Il Culto (ore 10:00): Viene trasmesso in eurovisione dalla storica chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera. La scelta di questo luogo è fortemente simbolica: proprio qui, a Pasqua del 1527, venne celebrata la prima comunione distribuendo il pane e il vino anche ai laici, sancendo il passaggio della città alla Riforma. Conduzione e ospiti: La trasmissione in studio è guidata da Federica Tourn, affiancata dal pastore Daniele Garrone, presidente della FCEI == was me vo ihrem Läbe weiss == Wenn d Wiberat uf d Wält cho isch, weiss me nit; das isch i de Kwelle niene-n ufgschribe. D Forschig het probiert usezfinde, wohär ass si cho isch, aber au do derfür git’s keini gnaue Informazioone. Es git e Tradizioon, si sig us der adeligi Familie vo de [[Klingen (Adelsgeschlecht)|Klinge]] im Thurgau gsi, wo vo der Stammburg ''Alteklinge'' bi [[Wigoltingen|Wigeltinge]] cho isch und wo eine dervo vil spöter d Stadt [[Klingnau|Chlingnau]] am weschtleche Rand vom alte Thurgau, im hütigen [[Kanton Aargau|Aargau]], ggründet het, nume git’s do derzue keine Dokumänt; anderi dänke, si wär vo [[Konstanz]] gsi, was au nid sicher isch. Wie men em Name ''Wiberat'' aagseht, isch si en [[Alemannen|Alemannin]] gsi, und dass si us em Thurgau cho isch, wo denn no vil es grössers Gebiet gha het als der hütig Kanton Thurgau, darf men anää. Es isch en unsicheri Zyt gsi dozmol rund um e Bodesee, wo nach eme lange Stryt erscht grad 911 s grosse [[Herzogtum Schwaben|alemannische Herzogtum]] entstanden isch, und der Thurgau isch s Chärnland vo däm gsi. Wie’s der Familie vo der Wiberat süscht ggangen isch, cha me nid säge. In ihrere Läbensgschicht list me, si heig e Schwöschter gha, wo Pliddruda gheisse het, und e Brueder, der Hitto, wo au uf Sanggalle cho sind. D Näme vo Vatter und Muetter sind aber nid überliferet. Die beide Fassige vo der Heiligegschicht verzelle en Huuffe Sache, wo me gseht, ass d Wiberat scho als chlyy und i der Jugend immer bsunders fromm gläbt heig; nume ghört das eifach zum literarische Styl vo de Heiligeviite, und me weiss nüt gnöiers über ires würkleche Läbe, bevor si is Dorf bim Chlooschter vom heilige [[Gallus (Heiliger)|Gallus]] ggangen isch. Wenn das gsi isch, cha me nume vermuete; vilecht het si scho am Ändi vom nüünte Joorhundert dört gläbt.<ref>So vermuetet s der Georg Grandaur: ''Das Leben Oudalrichs, Bischofs von Augsburgs.'' 1890, 95.</ref> I der erschte ''Vita'' list me, d Alemannin heig mit irem Brueder Hitto mol e Wallfaart nach [[Rom]] gmacht, aber süscht nüüt wyters vo sonere Reis. Si het, wie me list, em heiligen [[Ulrich von Augsburg|Ulrich]], won er Chlooschterschüeler z Sanggalle gsi isch, vo der Vision verzelt, är wäärdi Bischof; und das isch würklech so choo, der Ulrich isch e grosse Leiter vom [[Bistum Augsburg|Bischtum Augschburg]] woorde. Was d Gschichtskwelle denn als erschts präzys vo der Wiberat brichte, isch, ass si vier Joor lang sträng und fromm und askeetisch im Dorf Sankt George, wo hütt es Kwartier vo Sanngallen isch, gläbt het und derno ane 916 nid wyt wäg dervo het dörfe en ''Inkluuse'' wärde, wie’s i dere Zyt bi ganz bsunders fromme Fraue der Bruuch gsi isch. Der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]], der [[Salomo III. von Konstanz|Salomo]], wo glychzytig au [[Abt|Apt]] vo Sanngalle gsi isch, het’s ere erlaubt. Das bedüütet, ass si sech wägen ihrem starche [[Christentum|chrischtleche]] Glaube i der Nööchi vom Chlooschter im ene Hüsli het lo ymuure, wo kei Tüüre me gha het, zum ganz eleige sy. D Wältchronik vo der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] seit das eso: ''Apud Sanctum Gallum beata virgo Wiborada arcius inclusa est.''<ref>MGH SS 5, 112</ref> Die Zälle, wo si jetz drin gläbt het, isch näbe der Chile vom [[Magnus von Füssen|Heilige Mang]] gstande, wo dozmol der Wiberat ire Brueder Hitto der Pfaarer gsi isch. Uf däm Platz öpen e halbi Stund vom Chlooschter isch hütt no d Sanggaller Mange-Chile. [[Datei:Martyrdom of Wiborada.jpg|mini|wie d Wiberat als Märtyrerin s Läbe verlüürt]] So isch das zäh Joor lang ggange und d Wiberat isch immer ypschlosse gsi und het fromm gläbt. Denn isch öpis Schlimms bassiert, wo nid numen ihres Läbe, sondern das vo vilne Lüüt im dütsche Rych und au im alemannische Gebiet dramatisch veränderet het: S wilde Volch vo de [[Ungarn (Volk)|Ungarn]] isch vo Oschte bis dohi choo und het s ganze Land bis uf [[Basel]] abe usplünderet, und es het vil Joor bruucht, bis se der König Otto ane 955 bi Augschburg het könne schloo. Lang vorhär, am 1. Mai ane 926, sind d Ungarn uf eim vo irne Raubzüüg uf Sanggalle cho, sicher zum s bekannte Chlooschter uuszraube. D Mönch sind, wil d Wiberat der Apt Engilbert wägere Visioon isch go warne, rächtzytig i d Wälder am Säntis usgwiche, dänk au mid allem wo möglech gsi isch vo de wärtvolle Sache us der Chile und em ganze Huus; d Schrifte us em Archyv und d Büecher het men i der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] versteckt. Aber die frommi Wiberat isch trotz em Zuerede vom Apt ihrem Läbensstyl i der Klause tröi blibe. Wo se d Ungarn im Huus ohni Tüüre gfunde händ, sind si durch s Tach ynegstige und händ d Wiberat agriffen und schwär verletzt, so dass si gly dra gstorben isch. Me weiss s Datum so gnau, wil en Sanggaler Mönch das tragischen Ereignis im Profässbuech vom Chlooschter ufgschribe het. Wo der Konvänt es bar Tääg spöter zrugg cho isch, het der Apt d Inkluusin fyrlech lo begrabe, und vil frommi Lüüt sind zu dere Dootemäss cho. == was si für Wunder too het und wie me se verehrt == Im Bricht vo däm Heiligelääbe sind vil wundersami Sache ufgschribe, wo für d Mönch und d Lüüt Bewys gsi sind, ass d Wiberat e Märtyrerin und heiligi Person isch. So het men öpe gwüsst: * ass e Lampen an irem Grab diräkt vom Himel uus azündt worden isch * ass einisch der [[Kamm|Strääl]] von ere über em Grab i der Luft ghanget isch * ass mit däm Strääl öperem es chranks Aug gheilt worden isch * ass d Wiberat emol als Erschynig zum Hitto cho isch und em gseit het, er heig es wüeschts Tuech für uf en Altar usglääse * ass si ihri Schwöschter, d Pliddruda, gheilt het * ass es Stückli Holz vo ihrem Züber guet ghulfe het gäge Zaanweh. Wäge däm allem und no meh anderne Zeiche het me z Sanggallen und im ganze Thurgau die frommi Frau, wo scho vorhäär als Inkluuse bewunderet worden isch, gly rächt afo verehre. Im Chlooschter isch scho im Joor drufabe, ane 927, ihre Todestaag bsunders gfyret worde. Und das isch e Tradizioon bis wyt i d Nöizyt gsi, nume het me bi der ofizielle Heiligsprächig ane 1047 der 2. Mai als Todestag agluegt und zum feschte Fyrtig vonere ggnoo. Hüt no isch dä Fyrtig i der Liturgy vom [[Bistum St. Gallen|Bistum Sanggalle]] obligatorisch. I der Chlooschterchronik ''Casus sancti Galli'' schribt der Mönch [[Ekkehard IV. (St. Gallen)|Ekkehard der Viert]] dervo, wie der Kaiser [[Heinrich III. (HRR)|Heinrich der Dritt]] und däm syni Frau Agnes gmacht händ, ass der Papscht [[Clemens II.|Klemens der Zwöit]] d Wiborada als Heiligi anerchänt het. Z Sanggalle het d Gschicht vo der heilige Wiborada, wie men ere hüt au im Dialäkt seit, immer wider Fraue derzue brocht, au so nes heiligmässigs Läbe z wähle. Es bar sind wie sii zu der Mange-Chile als Inkluuse cho, die letschti vonne isch dört ane 1509 gstorbe. Und z Sankt George oben isch vom 16. Joorhundert bis 1834 s ''Wiborada-Chlooschter'' für Fraue gsi.<ref>Josef Reck: ''St.&nbsp;Wiborada in St.&nbsp;Gallen.'' In: ''Helvetia Sacra.'' Abt.&nbsp;III: ''Die Orden mit Benediktinerregel.'' Band&nbsp;1: ''Frühe Klöster, die Benediktiner und Benediktinerinnen in der Schweiz.'' Berlin 1986, S.&nbsp;1934ff.</ref> D Wiborada, wo me uf de Bilder gärn mit eme [[Buch|Buech]] zeigt, isch d Schutzpatronin vo de Bibliotekare und de Büecherfründ. == Literatur == * Walter Berschin: ''Vitae Sanctae Wiboradae. Die ältesten Lebensbeschreibungen der heiligen Wiborada.'' Mitteilungen zur vaterländischen Geschichte Band 51, 1983. * {{HLS|10227|Autor=Peter Erhart}} * Adolf Fäh: ''Die hl. Wiborada. Jungfrau und Martyrin.'' St. Fiden 1926. * Eva Irblich: ''Die Vitae sanctae Wiboradae. Ein Heiligen-Leben des 10. Jahrhunderts im Zeitbild.'' In: ''Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung'', 88, 1970, S. 1–208. == Weblink == {{Commonscat|Saint Wiborada|Wiborada}} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Heiligi Person|Wiborada]] [[Kategorie:Person (Mittelalter)|Magnus]] [[Kategorie:Person (Kanton Thurgau)]] [[Kategorie:Sanggalle]] [[Kategorie:Frau]] ndps32v262y8njoxe4gdsp613jplqyn 1090001 1090000 2026-11-01T10:33:31Z Freigut 8945 3 Versionen von [[Special:Diff/1089998|1089998]] bis [[Special:Diff/1090000|1090000]] rückgängig gemacht 1090001 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wiberat}} [[Datei:Wiborada1430.jpg|mini|s erschte Bild vo der Wiberat,<br />us em 15. Joorhundert]] D '''Wiberat''' – das isch ihre [[Althochdeutsch|althochdüütsch]] Name; die latynische Text vom Middelalter schrybe ne '''Wiborada''' – isch e Frau us em [[Thurgau]] gsi, wo im zäähte Joorhundert als Einsidlerin z [[St. Gallen|Sanggalle]] gläbt het und am [[1. Mai]] [[926]] dört döötet worden isch. Si gilt als chrischtlechi [[Märtyrer]]in, und si isch die erschti Frau, wo vom ene [[Papst|Papscht]] zur [[Heiliger|Heiligen]] erklärt worden isch.<ref>Marion Voigt: {{Webarchiv|url=https://libreas.eu/ausgabe25/06voigt/ |wayback=20190214005238 |text=''Wiberat. Eine Frauengestalt aus dem Frühmittelalter als Patronin der Bibliothekare und Bibliophilen. Oder: Feiern Sie den 2. Mai?'' |archiv-bot=2019-11-27 04:02:14 InternetArchiveBot }} Artikel uf libreas.eu 25/2014</ref> Uf däm Platz, wo si vermuetli s Läbe gloo het, stoot e Chile, wo früener e beliebte Pilgeroort im Land am [[Bodensee|Bodesee]] gsi isch. == wie ihri Gschicht überliferet isch == Scho im zähte Joorhundert het der Sanggaller Dekan Ekkehard der Erscht d Gschicht vo der Heilige Wiberat ufgschribe, schynts uf bsundere Wunsch vom Bischof Ulrich vo [[Augsburg|Augschburg]]. Vo dere latynische [[Quelle (Geschichtswissenschaft)|Kwelle]], der ''Vita Sanctae Wiboradae,'' sind drü middelalterlichi Abschrifte bis hüt erhalte, aber nid öpe z Sanggalle, sondern eini z [[Stuttgart]], eini z [[Augsburg|Augschburg]] und eini z London. Im elfte Joorhundert het der Sanggaller Mönch Herimann e zwöiti Fassig vo der Wiberat ihrere ''Vita'' ufgschribe, au uf Latynisch, und die isch i der [[Bibliothek|Biblioteek]] vom [[Fürstabtei St. Gallen|Chlooschter Sanggalle]]; es git dervo i der Stiftsbiblioteek no jüngeri latynischi Abschrifte und us em 15. Joorhundert sogar zwöi düütschi Versioone, wo in einere s erschte Bild vo der Heilige gmoolet isch. == was me vo ihrem Läbe weiss == Wenn d Wiberat uf d Wält cho isch, weiss me nit; das isch i de Kwelle niene-n ufgschribe. D Forschig het probiert usezfinde, wohär ass si cho isch, aber au do derfür git’s keini gnaue Informazioone. Es git e Tradizioon, si sig us der adeligi Familie vo de [[Klingen (Adelsgeschlecht)|Klinge]] im Thurgau gsi, wo vo der Stammburg ''Alteklinge'' bi [[Wigoltingen|Wigeltinge]] cho isch und wo eine dervo vil spöter d Stadt [[Klingnau|Chlingnau]] am weschtleche Rand vom alte Thurgau, im hütigen [[Kanton Aargau|Aargau]], ggründet het, nume git’s do derzue keine Dokumänt; anderi dänke, si wär vo [[Konstanz]] gsi, was au nid sicher isch. Wie men em Name ''Wiberat'' aagseht, isch si en [[Alemannen|Alemannin]] gsi, und dass si us em Thurgau cho isch, wo denn no vil es grössers Gebiet gha het als der hütig Kanton Thurgau, darf men anää. Es isch en unsicheri Zyt gsi dozmol rund um e Bodesee, wo nach eme lange Stryt erscht grad 911 s grosse [[Herzogtum Schwaben|alemannische Herzogtum]] entstanden isch, und der Thurgau isch s Chärnland vo däm gsi. Wie’s der Familie vo der Wiberat süscht ggangen isch, cha me nid säge. In ihrere Läbensgschicht list me, si heig e Schwöschter gha, wo Pliddruda gheisse het, und e Brueder, der Hitto, wo au uf Sanggalle cho sind. D Näme vo Vatter und Muetter sind aber nid überliferet. Die beide Fassige vo der Heiligegschicht verzelle en Huuffe Sache, wo me gseht, ass d Wiberat scho als chlyy und i der Jugend immer bsunders fromm gläbt heig; nume ghört das eifach zum literarische Styl vo de Heiligeviite, und me weiss nüt gnöiers über ires würkleche Läbe, bevor si is Dorf bim Chlooschter vom heilige [[Gallus (Heiliger)|Gallus]] ggangen isch. Wenn das gsi isch, cha me nume vermuete; vilecht het si scho am Ändi vom nüünte Joorhundert dört gläbt.<ref>So vermuetet s der Georg Grandaur: ''Das Leben Oudalrichs, Bischofs von Augsburgs.'' 1890, 95.</ref> I der erschte ''Vita'' list me, d Alemannin heig mit irem Brueder Hitto mol e Wallfaart nach [[Rom]] gmacht, aber süscht nüüt wyters vo sonere Reis. Si het, wie me list, em heiligen [[Ulrich von Augsburg|Ulrich]], won er Chlooschterschüeler z Sanggalle gsi isch, vo der Vision verzelt, är wäärdi Bischof; und das isch würklech so choo, der Ulrich isch e grosse Leiter vom [[Bistum Augsburg|Bischtum Augschburg]] woorde. Was d Gschichtskwelle denn als erschts präzys vo der Wiberat brichte, isch, ass si vier Joor lang sträng und fromm und askeetisch im Dorf Sankt George, wo hütt es Kwartier vo Sanngallen isch, gläbt het und derno ane 916 nid wyt wäg dervo het dörfe en ''Inkluuse'' wärde, wie’s i dere Zyt bi ganz bsunders fromme Fraue der Bruuch gsi isch. Der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]], der [[Salomo III. von Konstanz|Salomo]], wo glychzytig au [[Abt|Apt]] vo Sanngalle gsi isch, het’s ere erlaubt. Das bedüütet, ass si sech wägen ihrem starche [[Christentum|chrischtleche]] Glaube i der Nööchi vom Chlooschter im ene Hüsli het lo ymuure, wo kei Tüüre me gha het, zum ganz eleige sy. D Wältchronik vo der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] seit das eso: ''Apud Sanctum Gallum beata virgo Wiborada arcius inclusa est.''<ref>MGH SS 5, 112</ref> Die Zälle, wo si jetz drin gläbt het, isch näbe der Chile vom [[Magnus von Füssen|Heilige Mang]] gstande, wo dozmol der Wiberat ire Brueder Hitto der Pfaarer gsi isch. Uf däm Platz öpen e halbi Stund vom Chlooschter isch hütt no d Sanggaller Mange-Chile. [[Datei:Martyrdom of Wiborada.jpg|mini|wie d Wiberat als Märtyrerin s Läbe verlüürt]] So isch das zäh Joor lang ggange und d Wiberat isch immer ypschlosse gsi und het fromm gläbt. Denn isch öpis Schlimms bassiert, wo nid numen ihres Läbe, sondern das vo vilne Lüüt im dütsche Rych und au im alemannische Gebiet dramatisch veränderet het: S wilde Volch vo de [[Ungarn (Volk)|Ungarn]] isch vo Oschte bis dohi choo und het s ganze Land bis uf [[Basel]] abe usplünderet, und es het vil Joor bruucht, bis se der König Otto ane 955 bi Augschburg het könne schloo. Lang vorhär, am 1. Mai ane 926, sind d Ungarn uf eim vo irne Raubzüüg uf Sanggalle cho, sicher zum s bekannte Chlooschter uuszraube. D Mönch sind, wil d Wiberat der Apt Engilbert wägere Visioon isch go warne, rächtzytig i d Wälder am Säntis usgwiche, dänk au mid allem wo möglech gsi isch vo de wärtvolle Sache us der Chile und em ganze Huus; d Schrifte us em Archyv und d Büecher het men i der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] versteckt. Aber die frommi Wiberat isch trotz em Zuerede vom Apt ihrem Läbensstyl i der Klause tröi blibe. Wo se d Ungarn im Huus ohni Tüüre gfunde händ, sind si durch s Tach ynegstige und händ d Wiberat agriffen und schwär verletzt, so dass si gly dra gstorben isch. Me weiss s Datum so gnau, wil en Sanggaler Mönch das tragischen Ereignis im Profässbuech vom Chlooschter ufgschribe het. Wo der Konvänt es bar Tääg spöter zrugg cho isch, het der Apt d Inkluusin fyrlech lo begrabe, und vil frommi Lüüt sind zu dere Dootemäss cho. == was si für Wunder too het und wie me se verehrt == Im Bricht vo däm Heiligelääbe sind vil wundersami Sache ufgschribe, wo für d Mönch und d Lüüt Bewys gsi sind, ass d Wiberat e Märtyrerin und heiligi Person isch. So het men öpe gwüsst: * ass e Lampen an irem Grab diräkt vom Himel uus azündt worden isch * ass einisch der [[Kamm|Strääl]] von ere über em Grab i der Luft ghanget isch * ass mit däm Strääl öperem es chranks Aug gheilt worden isch * ass d Wiberat emol als Erschynig zum Hitto cho isch und em gseit het, er heig es wüeschts Tuech für uf en Altar usglääse * ass si ihri Schwöschter, d Pliddruda, gheilt het * ass es Stückli Holz vo ihrem Züber guet ghulfe het gäge Zaanweh. Wäge däm allem und no meh anderne Zeiche het me z Sanggallen und im ganze Thurgau die frommi Frau, wo scho vorhäär als Inkluuse bewunderet worden isch, gly rächt afo verehre. Im Chlooschter isch scho im Joor drufabe, ane 927, ihre Todestaag bsunders gfyret worde. Und das isch e Tradizioon bis wyt i d Nöizyt gsi, nume het me bi der ofizielle Heiligsprächig ane 1047 der 2. Mai als Todestag agluegt und zum feschte Fyrtig vonere ggnoo. Hüt no isch dä Fyrtig i der Liturgy vom [[Bistum St. Gallen|Bistum Sanggalle]] obligatorisch. I der Chlooschterchronik ''Casus sancti Galli'' schribt der Mönch [[Ekkehard IV. (St. Gallen)|Ekkehard der Viert]] dervo, wie der Kaiser [[Heinrich III. (HRR)|Heinrich der Dritt]] und däm syni Frau Agnes gmacht händ, ass der Papscht [[Clemens II.|Klemens der Zwöit]] d Wiborada als Heiligi anerchänt het. Z Sanggalle het d Gschicht vo der heilige Wiborada, wie men ere hüt au im Dialäkt seit, immer wider Fraue derzue brocht, au so nes heiligmässigs Läbe z wähle. Es bar sind wie sii zu der Mange-Chile als Inkluuse cho, die letschti vonne isch dört ane 1509 gstorbe. Und z Sankt George oben isch vom 16. Joorhundert bis 1834 s ''Wiborada-Chlooschter'' für Fraue gsi.<ref>Josef Reck: ''St.&nbsp;Wiborada in St.&nbsp;Gallen.'' In: ''Helvetia Sacra.'' Abt.&nbsp;III: ''Die Orden mit Benediktinerregel.'' Band&nbsp;1: ''Frühe Klöster, die Benediktiner und Benediktinerinnen in der Schweiz.'' Berlin 1986, S.&nbsp;1934ff.</ref> D Wiborada, wo me uf de Bilder gärn mit eme [[Buch|Buech]] zeigt, isch d Schutzpatronin vo de Bibliotekare und de Büecherfründ. == Literatur == * Walter Berschin: ''Vitae Sanctae Wiboradae. Die ältesten Lebensbeschreibungen der heiligen Wiborada.'' Mitteilungen zur vaterländischen Geschichte Band 51, 1983. * {{HLS|10227|Autor=Peter Erhart}} * Adolf Fäh: ''Die hl. Wiborada. Jungfrau und Martyrin.'' St. Fiden 1926. * Eva Irblich: ''Die Vitae sanctae Wiboradae. Ein Heiligen-Leben des 10. Jahrhunderts im Zeitbild.'' In: ''Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung'', 88, 1970, S. 1–208. == Weblink == {{Commonscat|Saint Wiborada|Wiborada}} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Heiligi Person|Wiborada]] [[Kategorie:Person (Mittelalter)|Magnus]] [[Kategorie:Person (Kanton Thurgau)]] [[Kategorie:Sanggalle]] [[Kategorie:Frau]] sfs46h4zta2td3ubwalrn9dv9q0npoy 1090002 1090001 2026-11-01T11:27:30Z Rai 3 Wiborada Gottesdienst, St. Laurentiuskirche St. Gallen, Schweiz 1 November 2026 124189 /* wie ihri Gschicht überliferet isch */ 1090002 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wiberat}} [[Datei:Wiborada1430.jpg|mini|s erschte Bild vo der Wiberat,<br />us em 15. Joorhundert]] D '''Wiberat''' – das isch ihre [[Althochdeutsch|althochdüütsch]] Name; die latynische Text vom Middelalter schrybe ne '''Wiborada''' – isch e Frau us em [[Thurgau]] gsi, wo im zäähte Joorhundert als Einsidlerin z [[St. Gallen|Sanggalle]] gläbt het und am [[1. Mai]] [[926]] dört döötet worden isch. Si gilt als chrischtlechi [[Märtyrer]]in, und si isch die erschti Frau, wo vom ene [[Papst|Papscht]] zur [[Heiliger|Heiligen]] erklärt worden isch.<ref>Marion Voigt: {{Webarchiv|url=https://libreas.eu/ausgabe25/06voigt/ |wayback=20190214005238 |text=''Wiberat. Eine Frauengestalt aus dem Frühmittelalter als Patronin der Bibliothekare und Bibliophilen. Oder: Feiern Sie den 2. Mai?'' |archiv-bot=2019-11-27 04:02:14 InternetArchiveBot }} Artikel uf libreas.eu 25/2014</ref> Uf däm Platz, wo si vermuetli s Läbe gloo het, stoot e Chile, wo früener e beliebte Pilgeroort im Land am [[Bodensee|Bodesee]] gsi isch. == wie ihri Gschicht überliferet isch == Scho im zähte Joorhundert het der Sanggaller Dekan Ekkehard der Erscht d Gschicht vo der Heilige Wiberat ufgschribe, schynts uf bsundere Wunsch vom Bischof Ulrich vo [[Augsburg|Augschburg]]. Vo dere latynische [[Quelle (Geschichtswissenschaft)|Kwelle]], der ''Vita Sanctae Wiboradae,'' sind drü middelalterlichi Abschrifte bis hüt erhalte, aber nid öpe z Sanggalle, sondern eini z [[Stuttgart]], eini z [[Augsburg|Augschburg]] und eini z London. Im elfte Joorhundert het der Sanggaller Mönch Herimann e zwöiti Fassig vo der Wiberat ihrere ''Vita'' ufgschribe, au uf Latynisch, und die isch i der [[Bibliothek|Biblioteek]] vom [[Fürstabtei St. Gallen|Chlooschter Sanggalle]]; es git dervo i der Stiftsbiblioteek no jüngeri latynischi Abschrifte und us em 15. Joorhundert sogar zwöi düütschi Versioone, wo in einere s erschte Bild vo der Heilige gmoolet isch. ==Veneration== Wiborada was formally canonized by the Holy See, by [[Pope Clement II]] in 1047. Her feast day is 2 May. In Switzerland, Wiborada is considered the patron saint of [[library|libraries]] and librarians. In art, she is commonly represented holding a book to signify the library she saved, and an axe, which signifies the manner of her martyrdom.<ref name="library"/> The axe with which she is commonly depicted is in fact [[wiktionary:anachronistic|anachronistic]], being a [[halberd]], which did not come into existence until the 15th century.<ref name="marymartha"/> == Su Rai 3 Culto di Wiborada nella chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera 1 Novembre 2026 == Caratteristiche principali del culto Centralità di Wiborada (latinisiert aus ahd. Wiberat; † 1. Mai 926 in St. Gallen) war eine Einsiedlerin, geweihte Jungfrau und Märtyrin der katholischen Kirche. Sie lebte als Inklusin in St. Gallen und wurde während eines Ungarneinfalls getötet. Ihre letzte Ruhestätte in der Kirche St. Mangen war lange Zeit unbekannt, dennoch über Jahrhunderte hinweg Ziel vieler Wallfahrer.: , a partire dalla Riforma (come nello storico evento di Pasqua del 1527 a San Gallo), il pane e il vino vengono distribuiti a tutti i partecipanti (laici). Non è considerata un sacrificio, ma una memoria e un incontro con Cristo. Riforma.it Musica e canto: Il canto assembleare (introdotto da Martin Lutero con i corali in tedesco) è un elemento fondamentale di partecipazione attiva della comunità. Assenza di mediazione gerarchica: Non vi è il culto dei santi o della Vergine Maria, né la presenza di immagini o statue volte alla venerazione, per evitare derive considerate idolatriche. La Festa e il Culto della Riforma La Festa della Riforma protestante si celebra tradizionalmente il 31 ottobre, in ricordo del Lo speciale del "Culto Evangelico per la Riforma" va in onda su Rai 3 e in streaming su RaiPlay Dettagli della programmazione: Orario di inizio: La diretta da studio comincia alle 09:55 con l'introduzione e il commento in studio. Il Culto (ore 10:00): Viene trasmesso in eurovisione dalla storica chiesa di San Lorenzo a San Gallo, in Svizzera. La scelta di questo luogo è fortemente simbolica: proprio qui, a Pasqua del 1527, venne celebrata la prima comunione distribuendo il pane e il vino anche ai laici, sancendo il passaggio della città alla Riforma. Conduzione e ospiti: La trasmissione in studio è guidata da Federica Tourn, affiancata dal pastore Daniele Garrone, presidente della FCEI ==References== == was me vo ihrem Läbe weiss == Wenn d Wiberat uf d Wält cho isch, weiss me nit; das isch i de Kwelle niene-n ufgschribe. D Forschig het probiert usezfinde, wohär ass si cho isch, aber au do derfür git’s keini gnaue Informazioone. Es git e Tradizioon, si sig us der adeligi Familie vo de [[Klingen (Adelsgeschlecht)|Klinge]] im Thurgau gsi, wo vo der Stammburg ''Alteklinge'' bi [[Wigoltingen|Wigeltinge]] cho isch und wo eine dervo vil spöter d Stadt [[Klingnau|Chlingnau]] am weschtleche Rand vom alte Thurgau, im hütigen [[Kanton Aargau|Aargau]], ggründet het, nume git’s do derzue keine Dokumänt; anderi dänke, si wär vo [[Konstanz]] gsi, was au nid sicher isch. Wie men em Name ''Wiberat'' aagseht, isch si en [[Alemannen|Alemannin]] gsi, und dass si us em Thurgau cho isch, wo denn no vil es grössers Gebiet gha het als der hütig Kanton Thurgau, darf men anää. Es isch en unsicheri Zyt gsi dozmol rund um e Bodesee, wo nach eme lange Stryt erscht grad 911 s grosse [[Herzogtum Schwaben|alemannische Herzogtum]] entstanden isch, und der Thurgau isch s Chärnland vo däm gsi. Wie’s der Familie vo der Wiberat süscht ggangen isch, cha me nid säge. In ihrere Läbensgschicht list me, si heig e Schwöschter gha, wo Pliddruda gheisse het, und e Brueder, der Hitto, wo au uf Sanggalle cho sind. D Näme vo Vatter und Muetter sind aber nid überliferet. Die beide Fassige vo der Heiligegschicht verzelle en Huuffe Sache, wo me gseht, ass d Wiberat scho als chlyy und i der Jugend immer bsunders fromm gläbt heig; nume ghört das eifach zum literarische Styl vo de Heiligeviite, und me weiss nüt gnöiers über ires würkleche Läbe, bevor si is Dorf bim Chlooschter vom heilige [[Gallus (Heiliger)|Gallus]] ggangen isch. Wenn das gsi isch, cha me nume vermuete; vilecht het si scho am Ändi vom nüünte Joorhundert dört gläbt.<ref>So vermuetet s der Georg Grandaur: ''Das Leben Oudalrichs, Bischofs von Augsburgs.'' 1890, 95.</ref> I der erschte ''Vita'' list me, d Alemannin heig mit irem Brueder Hitto mol e Wallfaart nach [[Rom]] gmacht, aber süscht nüüt wyters vo sonere Reis. Si het, wie me list, em heiligen [[Ulrich von Augsburg|Ulrich]], won er Chlooschterschüeler z Sanggalle gsi isch, vo der Vision verzelt, är wäärdi Bischof; und das isch würklech so choo, der Ulrich isch e grosse Leiter vom [[Bistum Augsburg|Bischtum Augschburg]] woorde. Was d Gschichtskwelle denn als erschts präzys vo der Wiberat brichte, isch, ass si vier Joor lang sträng und fromm und askeetisch im Dorf Sankt George, wo hütt es Kwartier vo Sanngallen isch, gläbt het und derno ane 916 nid wyt wäg dervo het dörfe en ''Inkluuse'' wärde, wie’s i dere Zyt bi ganz bsunders fromme Fraue der Bruuch gsi isch. Der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]], der [[Salomo III. von Konstanz|Salomo]], wo glychzytig au [[Abt|Apt]] vo Sanngalle gsi isch, het’s ere erlaubt. Das bedüütet, ass si sech wägen ihrem starche [[Christentum|chrischtleche]] Glaube i der Nööchi vom Chlooschter im ene Hüsli het lo ymuure, wo kei Tüüre me gha het, zum ganz eleige sy. D Wältchronik vo der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] seit das eso: ''Apud Sanctum Gallum beata virgo Wiborada arcius inclusa est.''<ref>MGH SS 5, 112</ref> Die Zälle, wo si jetz drin gläbt het, isch näbe der Chile vom [[Magnus von Füssen|Heilige Mang]] gstande, wo dozmol der Wiberat ire Brueder Hitto der Pfaarer gsi isch. Uf däm Platz öpen e halbi Stund vom Chlooschter isch hütt no d Sanggaller Mange-Chile. [[Datei:Martyrdom of Wiborada.jpg|mini|wie d Wiberat als Märtyrerin s Läbe verlüürt]] So isch das zäh Joor lang ggange und d Wiberat isch immer ypschlosse gsi und het fromm gläbt. Denn isch öpis Schlimms bassiert, wo nid numen ihres Läbe, sondern das vo vilne Lüüt im dütsche Rych und au im alemannische Gebiet dramatisch veränderet het: S wilde Volch vo de [[Ungarn (Volk)|Ungarn]] isch vo Oschte bis dohi choo und het s ganze Land bis uf [[Basel]] abe usplünderet, und es het vil Joor bruucht, bis se der König Otto ane 955 bi Augschburg het könne schloo. Lang vorhär, am 1. Mai ane 926, sind d Ungarn uf eim vo irne Raubzüüg uf Sanggalle cho, sicher zum s bekannte Chlooschter uuszraube. D Mönch sind, wil d Wiberat der Apt Engilbert wägere Visioon isch go warne, rächtzytig i d Wälder am Säntis usgwiche, dänk au mid allem wo möglech gsi isch vo de wärtvolle Sache us der Chile und em ganze Huus; d Schrifte us em Archyv und d Büecher het men i der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] versteckt. Aber die frommi Wiberat isch trotz em Zuerede vom Apt ihrem Läbensstyl i der Klause tröi blibe. Wo se d Ungarn im Huus ohni Tüüre gfunde händ, sind si durch s Tach ynegstige und händ d Wiberat agriffen und schwär verletzt, so dass si gly dra gstorben isch. Me weiss s Datum so gnau, wil en Sanggaler Mönch das tragischen Ereignis im Profässbuech vom Chlooschter ufgschribe het. Wo der Konvänt es bar Tääg spöter zrugg cho isch, het der Apt d Inkluusin fyrlech lo begrabe, und vil frommi Lüüt sind zu dere Dootemäss cho. == was si für Wunder too het und wie me se verehrt == Im Bricht vo däm Heiligelääbe sind vil wundersami Sache ufgschribe, wo für d Mönch und d Lüüt Bewys gsi sind, ass d Wiberat e Märtyrerin und heiligi Person isch. So het men öpe gwüsst: * ass e Lampen an irem Grab diräkt vom Himel uus azündt worden isch * ass einisch der [[Kamm|Strääl]] von ere über em Grab i der Luft ghanget isch * ass mit däm Strääl öperem es chranks Aug gheilt worden isch * ass d Wiberat emol als Erschynig zum Hitto cho isch und em gseit het, er heig es wüeschts Tuech für uf en Altar usglääse * ass si ihri Schwöschter, d Pliddruda, gheilt het * ass es Stückli Holz vo ihrem Züber guet ghulfe het gäge Zaanweh. Wäge däm allem und no meh anderne Zeiche het me z Sanggallen und im ganze Thurgau die frommi Frau, wo scho vorhäär als Inkluuse bewunderet worden isch, gly rächt afo verehre. Im Chlooschter isch scho im Joor drufabe, ane 927, ihre Todestaag bsunders gfyret worde. Und das isch e Tradizioon bis wyt i d Nöizyt gsi, nume het me bi der ofizielle Heiligsprächig ane 1047 der 2. Mai als Todestag agluegt und zum feschte Fyrtig vonere ggnoo. Hüt no isch dä Fyrtig i der Liturgy vom [[Bistum St. Gallen|Bistum Sanggalle]] obligatorisch. I der Chlooschterchronik ''Casus sancti Galli'' schribt der Mönch [[Ekkehard IV. (St. Gallen)|Ekkehard der Viert]] dervo, wie der Kaiser [[Heinrich III. (HRR)|Heinrich der Dritt]] und däm syni Frau Agnes gmacht händ, ass der Papscht [[Clemens II.|Klemens der Zwöit]] d Wiborada als Heiligi anerchänt het. Z Sanggalle het d Gschicht vo der heilige Wiborada, wie men ere hüt au im Dialäkt seit, immer wider Fraue derzue brocht, au so nes heiligmässigs Läbe z wähle. Es bar sind wie sii zu der Mange-Chile als Inkluuse cho, die letschti vonne isch dört ane 1509 gstorbe. Und z Sankt George oben isch vom 16. Joorhundert bis 1834 s ''Wiborada-Chlooschter'' für Fraue gsi.<ref>Josef Reck: ''St.&nbsp;Wiborada in St.&nbsp;Gallen.'' In: ''Helvetia Sacra.'' Abt.&nbsp;III: ''Die Orden mit Benediktinerregel.'' Band&nbsp;1: ''Frühe Klöster, die Benediktiner und Benediktinerinnen in der Schweiz.'' Berlin 1986, S.&nbsp;1934ff.</ref> D Wiborada, wo me uf de Bilder gärn mit eme [[Buch|Buech]] zeigt, isch d Schutzpatronin vo de Bibliotekare und de Büecherfründ. == Literatur == * Walter Berschin: ''Vitae Sanctae Wiboradae. Die ältesten Lebensbeschreibungen der heiligen Wiborada.'' Mitteilungen zur vaterländischen Geschichte Band 51, 1983. * {{HLS|10227|Autor=Peter Erhart}} * Adolf Fäh: ''Die hl. Wiborada. Jungfrau und Martyrin.'' St. Fiden 1926. * Eva Irblich: ''Die Vitae sanctae Wiboradae. Ein Heiligen-Leben des 10. Jahrhunderts im Zeitbild.'' In: ''Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung'', 88, 1970, S. 1–208. == Weblink == {{Commonscat|Saint Wiborada|Wiborada}} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Heiligi Person|Wiborada]] [[Kategorie:Person (Mittelalter)|Magnus]] [[Kategorie:Person (Kanton Thurgau)]] [[Kategorie:Sanggalle]] [[Kategorie:Frau]] p5c3nkyfzlv8m67gs5xj1tfci5qlyyo 1090003 1090002 2026-11-01T11:35:48Z Holder 491 Rückgängig gmacht zur letschte Änderig vo Freigut 1090001 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Wiberat}} [[Datei:Wiborada1430.jpg|mini|s erschte Bild vo der Wiberat,<br />us em 15. Joorhundert]] D '''Wiberat''' – das isch ihre [[Althochdeutsch|althochdüütsch]] Name; die latynische Text vom Middelalter schrybe ne '''Wiborada''' – isch e Frau us em [[Thurgau]] gsi, wo im zäähte Joorhundert als Einsidlerin z [[St. Gallen|Sanggalle]] gläbt het und am [[1. Mai]] [[926]] dört döötet worden isch. Si gilt als chrischtlechi [[Märtyrer]]in, und si isch die erschti Frau, wo vom ene [[Papst|Papscht]] zur [[Heiliger|Heiligen]] erklärt worden isch.<ref>Marion Voigt: {{Webarchiv|url=https://libreas.eu/ausgabe25/06voigt/ |wayback=20190214005238 |text=''Wiberat. Eine Frauengestalt aus dem Frühmittelalter als Patronin der Bibliothekare und Bibliophilen. Oder: Feiern Sie den 2. Mai?'' |archiv-bot=2019-11-27 04:02:14 InternetArchiveBot }} Artikel uf libreas.eu 25/2014</ref> Uf däm Platz, wo si vermuetli s Läbe gloo het, stoot e Chile, wo früener e beliebte Pilgeroort im Land am [[Bodensee|Bodesee]] gsi isch. == wie ihri Gschicht überliferet isch == Scho im zähte Joorhundert het der Sanggaller Dekan Ekkehard der Erscht d Gschicht vo der Heilige Wiberat ufgschribe, schynts uf bsundere Wunsch vom Bischof Ulrich vo [[Augsburg|Augschburg]]. Vo dere latynische [[Quelle (Geschichtswissenschaft)|Kwelle]], der ''Vita Sanctae Wiboradae,'' sind drü middelalterlichi Abschrifte bis hüt erhalte, aber nid öpe z Sanggalle, sondern eini z [[Stuttgart]], eini z [[Augsburg|Augschburg]] und eini z London. Im elfte Joorhundert het der Sanggaller Mönch Herimann e zwöiti Fassig vo der Wiberat ihrere ''Vita'' ufgschribe, au uf Latynisch, und die isch i der [[Bibliothek|Biblioteek]] vom [[Fürstabtei St. Gallen|Chlooschter Sanggalle]]; es git dervo i der Stiftsbiblioteek no jüngeri latynischi Abschrifte und us em 15. Joorhundert sogar zwöi düütschi Versioone, wo in einere s erschte Bild vo der Heilige gmoolet isch. == was me vo ihrem Läbe weiss == Wenn d Wiberat uf d Wält cho isch, weiss me nit; das isch i de Kwelle niene-n ufgschribe. D Forschig het probiert usezfinde, wohär ass si cho isch, aber au do derfür git’s keini gnaue Informazioone. Es git e Tradizioon, si sig us der adeligi Familie vo de [[Klingen (Adelsgeschlecht)|Klinge]] im Thurgau gsi, wo vo der Stammburg ''Alteklinge'' bi [[Wigoltingen|Wigeltinge]] cho isch und wo eine dervo vil spöter d Stadt [[Klingnau|Chlingnau]] am weschtleche Rand vom alte Thurgau, im hütigen [[Kanton Aargau|Aargau]], ggründet het, nume git’s do derzue keine Dokumänt; anderi dänke, si wär vo [[Konstanz]] gsi, was au nid sicher isch. Wie men em Name ''Wiberat'' aagseht, isch si en [[Alemannen|Alemannin]] gsi, und dass si us em Thurgau cho isch, wo denn no vil es grössers Gebiet gha het als der hütig Kanton Thurgau, darf men anää. Es isch en unsicheri Zyt gsi dozmol rund um e Bodesee, wo nach eme lange Stryt erscht grad 911 s grosse [[Herzogtum Schwaben|alemannische Herzogtum]] entstanden isch, und der Thurgau isch s Chärnland vo däm gsi. Wie’s der Familie vo der Wiberat süscht ggangen isch, cha me nid säge. In ihrere Läbensgschicht list me, si heig e Schwöschter gha, wo Pliddruda gheisse het, und e Brueder, der Hitto, wo au uf Sanggalle cho sind. D Näme vo Vatter und Muetter sind aber nid überliferet. Die beide Fassige vo der Heiligegschicht verzelle en Huuffe Sache, wo me gseht, ass d Wiberat scho als chlyy und i der Jugend immer bsunders fromm gläbt heig; nume ghört das eifach zum literarische Styl vo de Heiligeviite, und me weiss nüt gnöiers über ires würkleche Läbe, bevor si is Dorf bim Chlooschter vom heilige [[Gallus (Heiliger)|Gallus]] ggangen isch. Wenn das gsi isch, cha me nume vermuete; vilecht het si scho am Ändi vom nüünte Joorhundert dört gläbt.<ref>So vermuetet s der Georg Grandaur: ''Das Leben Oudalrichs, Bischofs von Augsburgs.'' 1890, 95.</ref> I der erschte ''Vita'' list me, d Alemannin heig mit irem Brueder Hitto mol e Wallfaart nach [[Rom]] gmacht, aber süscht nüüt wyters vo sonere Reis. Si het, wie me list, em heiligen [[Ulrich von Augsburg|Ulrich]], won er Chlooschterschüeler z Sanggalle gsi isch, vo der Vision verzelt, är wäärdi Bischof; und das isch würklech so choo, der Ulrich isch e grosse Leiter vom [[Bistum Augsburg|Bischtum Augschburg]] woorde. Was d Gschichtskwelle denn als erschts präzys vo der Wiberat brichte, isch, ass si vier Joor lang sträng und fromm und askeetisch im Dorf Sankt George, wo hütt es Kwartier vo Sanngallen isch, gläbt het und derno ane 916 nid wyt wäg dervo het dörfe en ''Inkluuse'' wärde, wie’s i dere Zyt bi ganz bsunders fromme Fraue der Bruuch gsi isch. Der [[Bistum Konstanz|Bischof vo Konstanz]], der [[Salomo III. von Konstanz|Salomo]], wo glychzytig au [[Abt|Apt]] vo Sanngalle gsi isch, het’s ere erlaubt. Das bedüütet, ass si sech wägen ihrem starche [[Christentum|chrischtleche]] Glaube i der Nööchi vom Chlooschter im ene Hüsli het lo ymuure, wo kei Tüüre me gha het, zum ganz eleige sy. D Wältchronik vo der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] seit das eso: ''Apud Sanctum Gallum beata virgo Wiborada arcius inclusa est.''<ref>MGH SS 5, 112</ref> Die Zälle, wo si jetz drin gläbt het, isch näbe der Chile vom [[Magnus von Füssen|Heilige Mang]] gstande, wo dozmol der Wiberat ire Brueder Hitto der Pfaarer gsi isch. Uf däm Platz öpen e halbi Stund vom Chlooschter isch hütt no d Sanggaller Mange-Chile. [[Datei:Martyrdom of Wiborada.jpg|mini|wie d Wiberat als Märtyrerin s Läbe verlüürt]] So isch das zäh Joor lang ggange und d Wiberat isch immer ypschlosse gsi und het fromm gläbt. Denn isch öpis Schlimms bassiert, wo nid numen ihres Läbe, sondern das vo vilne Lüüt im dütsche Rych und au im alemannische Gebiet dramatisch veränderet het: S wilde Volch vo de [[Ungarn (Volk)|Ungarn]] isch vo Oschte bis dohi choo und het s ganze Land bis uf [[Basel]] abe usplünderet, und es het vil Joor bruucht, bis se der König Otto ane 955 bi Augschburg het könne schloo. Lang vorhär, am 1. Mai ane 926, sind d Ungarn uf eim vo irne Raubzüüg uf Sanggalle cho, sicher zum s bekannte Chlooschter uuszraube. D Mönch sind, wil d Wiberat der Apt Engilbert wägere Visioon isch go warne, rächtzytig i d Wälder am Säntis usgwiche, dänk au mid allem wo möglech gsi isch vo de wärtvolle Sache us der Chile und em ganze Huus; d Schrifte us em Archyv und d Büecher het men i der [[Kloster Reichenau|Rychenau]] versteckt. Aber die frommi Wiberat isch trotz em Zuerede vom Apt ihrem Läbensstyl i der Klause tröi blibe. Wo se d Ungarn im Huus ohni Tüüre gfunde händ, sind si durch s Tach ynegstige und händ d Wiberat agriffen und schwär verletzt, so dass si gly dra gstorben isch. Me weiss s Datum so gnau, wil en Sanggaler Mönch das tragischen Ereignis im Profässbuech vom Chlooschter ufgschribe het. Wo der Konvänt es bar Tääg spöter zrugg cho isch, het der Apt d Inkluusin fyrlech lo begrabe, und vil frommi Lüüt sind zu dere Dootemäss cho. == was si für Wunder too het und wie me se verehrt == Im Bricht vo däm Heiligelääbe sind vil wundersami Sache ufgschribe, wo für d Mönch und d Lüüt Bewys gsi sind, ass d Wiberat e Märtyrerin und heiligi Person isch. So het men öpe gwüsst: * ass e Lampen an irem Grab diräkt vom Himel uus azündt worden isch * ass einisch der [[Kamm|Strääl]] von ere über em Grab i der Luft ghanget isch * ass mit däm Strääl öperem es chranks Aug gheilt worden isch * ass d Wiberat emol als Erschynig zum Hitto cho isch und em gseit het, er heig es wüeschts Tuech für uf en Altar usglääse * ass si ihri Schwöschter, d Pliddruda, gheilt het * ass es Stückli Holz vo ihrem Züber guet ghulfe het gäge Zaanweh. Wäge däm allem und no meh anderne Zeiche het me z Sanggallen und im ganze Thurgau die frommi Frau, wo scho vorhäär als Inkluuse bewunderet worden isch, gly rächt afo verehre. Im Chlooschter isch scho im Joor drufabe, ane 927, ihre Todestaag bsunders gfyret worde. Und das isch e Tradizioon bis wyt i d Nöizyt gsi, nume het me bi der ofizielle Heiligsprächig ane 1047 der 2. Mai als Todestag agluegt und zum feschte Fyrtig vonere ggnoo. Hüt no isch dä Fyrtig i der Liturgy vom [[Bistum St. Gallen|Bistum Sanggalle]] obligatorisch. I der Chlooschterchronik ''Casus sancti Galli'' schribt der Mönch [[Ekkehard IV. (St. Gallen)|Ekkehard der Viert]] dervo, wie der Kaiser [[Heinrich III. (HRR)|Heinrich der Dritt]] und däm syni Frau Agnes gmacht händ, ass der Papscht [[Clemens II.|Klemens der Zwöit]] d Wiborada als Heiligi anerchänt het. Z Sanggalle het d Gschicht vo der heilige Wiborada, wie men ere hüt au im Dialäkt seit, immer wider Fraue derzue brocht, au so nes heiligmässigs Läbe z wähle. Es bar sind wie sii zu der Mange-Chile als Inkluuse cho, die letschti vonne isch dört ane 1509 gstorbe. Und z Sankt George oben isch vom 16. Joorhundert bis 1834 s ''Wiborada-Chlooschter'' für Fraue gsi.<ref>Josef Reck: ''St.&nbsp;Wiborada in St.&nbsp;Gallen.'' In: ''Helvetia Sacra.'' Abt.&nbsp;III: ''Die Orden mit Benediktinerregel.'' Band&nbsp;1: ''Frühe Klöster, die Benediktiner und Benediktinerinnen in der Schweiz.'' Berlin 1986, S.&nbsp;1934ff.</ref> D Wiborada, wo me uf de Bilder gärn mit eme [[Buch|Buech]] zeigt, isch d Schutzpatronin vo de Bibliotekare und de Büecherfründ. == Literatur == * Walter Berschin: ''Vitae Sanctae Wiboradae. Die ältesten Lebensbeschreibungen der heiligen Wiborada.'' Mitteilungen zur vaterländischen Geschichte Band 51, 1983. * {{HLS|10227|Autor=Peter Erhart}} * Adolf Fäh: ''Die hl. Wiborada. Jungfrau und Martyrin.'' St. Fiden 1926. * Eva Irblich: ''Die Vitae sanctae Wiboradae. Ein Heiligen-Leben des 10. Jahrhunderts im Zeitbild.'' In: ''Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung'', 88, 1970, S. 1–208. == Weblink == {{Commonscat|Saint Wiborada|Wiborada}} == Fuessnoote == <references /> [[Kategorie:Märtyrer]] [[Kategorie:Heiligi Person|Wiborada]] [[Kategorie:Person (Mittelalter)|Magnus]] [[Kategorie:Person (Kanton Thurgau)]] [[Kategorie:Sanggalle]] [[Kategorie:Frau]] sfs46h4zta2td3ubwalrn9dv9q0npoy 0 88668 1090004 1050332 2026-11-01T11:37:50Z Kent Wang 112827 /* ìn dr reemisch-kàthoolischa Kìrìch */ First Sculpture of Our Lady of Fatima.jpg 1090004 wikitext text/x-wiki {{Titel|Mària-n-ärschiinung}} [[Datei:Bourdeilles église vitrail (5).JPG|miniatur|a Kìrchafanschter z’ Bourdeilles (Süüdfrànkrììch) mìt’ra Dàrschtällung vu dr Ärschiinung vu dr Jumpfa Mària vor dr hl. Bernadette ìn dr Grotta vu Massabielle]] {{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} '''Mària-n-ärschiinunga''' sìnn [[Vision (Religion)|Wisioona]] (vun [[Lateinische Sprache|làtiinisch]] ''{{lang|la|visio}}''<ref>{{Literatur|Sprache=de|Autor=Friedrich Kluge, Elmar Seebold|Titel=Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache|Auflage=24|Verlag=Walter de Gruyter|Ort=Berliin/Näi York|Jahr=2001|ISBN=9783110174731|Kapitel=Vision|Seiten=961}}</ref> {{Audio-IPA|LL-Q397 (lat)-Mathieu Kappler-visio.wav|[ˈvisio]}}<ref group=N>Dàs ìsch d’ Üssschprooch vum [[Kirchenlatein|Kìrchalàtiinischa]]-n-üss [[Italien|Itààlia]].</ref> „Ärschiinung, Ààblìck“, ''{{lang|la|videre}}'' – „sah“), wu d’ Ziiga berìchta hann, àss ìhna d’ [[Maria (Mutter Jesu)|Mària]], d’ Müatter vum [[Jesus Christus|Jesüs Krìschtüs]], ärschììna säjg. Salla Mària-n-ärschiinunga hàt’s ìn àlla Äära vum [[Christentum|Chrìschtatumm]] ghàà. Ìm Làuif vu da Joohrhunderta sìnn mehrera Brìchta-n-ìwwer Ärschiinunga gsìì; d’ krìschtliga Kìrchabeheerda hann jedoch numma weeniga-n-ärkännt. Soo hàt d’ [[Römisch-katholische Kirche|reemisch-kàthoolischa Kìrìch]] äbba 20 Ärschiinunga ärkännt, d’ [[Koptisch-orthodoxe Kirche|koptisch-orthodoxa Kìrìch]] numma fìmf, un d’ [[Anglikanismus|ànglikàànischa Gmainschàft]] numma dräi. Àn da Orta, wu d’ Mària-n-ärschììna säjg, hàt maa-n-oft [[Kirche (Bauwerk)|Kìrcha]], [[Kloster|Kleschter]] un Wàllfàhrtsorta bàuia. == ìn dr reemisch-kàthoolischa Kìrìch == {|class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |+ Lischta vu da Mària-n-ärschiinunga, wo d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch offiziäll àànärkännt hàt<ref name=wikifr>d’ Tàball ìsch vum Àrtìkel „[[:fr:Apparition mariale|Apparition mariale]]“ ìn dr frànzeescha Wikipedia ìwwernumma worra</ref> ! width="50px"|Nr. !! Bìld !! Article !! Ort !! Lànd !! Dàtum !! wär hatt d’ Jumpfra gsah? !! offiziälla Àànärkännung |- |1||align="left"|[[Datei:Notre-Dame du Laus (Pindreau - 2).JPG|50px]]||[[Marienerscheinungen in Le Laus|Mària-n-ärschiinunga z’ Le Laus]]||Notre-Dame du Laus (Hautes-Alpes)||{{FRA|Frankreich|Frànkrììch}}||vu Mai 1664 bis ànna 1718 ||d’ Benoîte Rencurel||dur dr Jean-Michel Di Falco, Bischoof vu Gap un Embrun àm 4. Mai 2008<ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.lemonde.fr/societe/article/2008/05/03/les-apparitions-de-laus-sont-reconnues-par-le-vatican_1040854_3224.html|titel=Les apparitions de Laus sont reconnues par le Vatican|werk=[[Le Monde]]|autor=Henri Tincq|abruf=2024-01-01|archiv-url=https://web.archive.org/web/20210413194709/https://www.lemonde.fr/societe/article/2008/05/03/les-apparitions-de-laus-sont-reconnues-par-le-vatican_1040854_3224.html|archiv-datum=2021-04-13|datum=2008-05-03}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.la-croix.com/Religion/Actualite/Les-apparitions-de-Notre-Dame-du-Laus-officiellement-reconnues-_NG_-2008-05-05-671012|titel=Les apparitions de Notre-Dame du Laus officiellement reconnues|datum=2008-05-04|abruf=2024-01-01|werk=La Croix|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231103212002/https://www.la-croix.com/Religion/Actualite/Les-apparitions-de-Notre-Dame-du-Laus-officiellement-reconnues-_NG_-2008-05-05-671012|archiv-datum=2023-11-03}}</ref> |- |2||align="left"|[[Datei:PaeteChurchjf6479 10.JPG|50px]]||[[Marienerscheinung in La Selette|Mària-n-ärschiinung z’ La Salette]]||La Salette-Fallavaux ([[Département Isère|Isère]])||{{FRA|Frankreich|Frànkrììch}}||19. Septamber 1846||dr Maximin Giraud un d’ Mélanie Calvat||dur dr Philibert de Bruillard, Bischoof vu Grenoble àm 19. Septamber 1851<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 129–142, 144–150</ref> un <br />dur dr Jacques Ginoulhiac, Bischoof vu Grenoble àm 19. Septamber 1855<ref>''Dictionnaire des apparitions'', S. 508</ref> |- |3||align="left"|[[Datei:France-002009 - Our Lady of Lourdes (15774765182).jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen und Wallfahrt in Lourdes|Mària-n-ärschiinunga un Wàllfàhrt z’ Lourdes]]||Lourdes (Hautes-Pyrénées)||{{FRA|Frankreich|Frànkrììch}}||vum 11. Hornung bis àm 16. Jüüli 1858||Bernadette Soubirous||dur dr Bertrand-Sévère Laurence àm 18. Janner 1862<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 151–158</ref> |- |4||align="left"|[[Datei:9017Marian Exhibit May Baliuag Bulacan 02.jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen in Green Bay|Mària-n-ärschiinunga z’ Green Bay]]||Champion (Wisconsin)||{{USA|USA|Verainigta Schtààta}}||Oktoower 1859||Adèle Brise||dur dr David L. Ricken, Bischoof vu Green Bay àm 8. Dezamber 2010<ref>{{Internetquelle|sprache=en-us|url=http://www.gbdioc.org/images/stories/Evangelization_Worship/Shrine/Documents/Shrine-of-Our-Lady-of-Good-Help.pdf|format=PDF|titel=Decree on the Authenticity of the Apparitions of 1859 at the Shrine of Our Lady of Good Help Diocese of Green Bay|autor=Msgr. David L. Ricken|hrsg=Bìchtumm Green Bay|abruf=2024-01-02|archiv-url=https://web.archive.org/web/20231114103024/http://www.gbdioc.org/images/stories/Evangelization_Worship/Shrine/Documents/Shrine-of-Our-Lady-of-Good-Help.pdf|archiv-datum=2023-11-14}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=fr|titel=USA : Approbation diocésaine d’une apparition de la Vierge|werk=Zénit|datum=2010-12-10|url=https://fr.zenit.org/articles/usa-approbation-diocesaine-d-une-apparition-de-la-vierge/|abruf=2024-01-02|archiv-url=https://web.archive.org/web/20240102004339/https://fr.zenit.org/2010/12/10/usa-approbation-diocesaine-d-une-apparition-de-la-vierge/|archiv-datum=2024-01-02}}</ref> |- |5||align="left"|[[Datei:Pontmain (53) Statue de la Vierge sur le parvis de la basilique.jpg|50px]]||[[Marienerscheinung in Pontmain|Mària-n-ärschiinung z’ Pontmain]]||Pontmain (Mayenne)||{{FRA|Frankreich|Frànkrììch}}||17. Janner 1871||dr Eugène Barbedette, sii Brüader Joseph un d’ Françoise Richer ||dur dr Casimir Wicart, Bischoof vu Laval àm 2. Hornung 1872 un dur dr <br /> Eugène Grellier, Bischoof vu Laval àm 16. Àwrìl 1920<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 158–163</ref> |- |6||align="left"|[[Datei:Gietrzwald 09.jpg|50px]]||[[Dietrichswalder Marienerscheinungen|Dietrichswàlder Mària-n-ärschiinunga]]|| Dietrichswalde||{{POL|Polen|Poola}}||vum 27. Jüüni bis àm 16. Septamber 1877 ||d’ Justyna Szafrynska un d’ Barbara Samulowska||11. Septamber 1977<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 193–194</ref> |- |7||align="left"|[[Datei:First Sculpture of Our Lady of Fatima.jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen von Fátima|Mària-n-ärschiinunga vu Fátima]]||Fátima||{{POR|Portugal|Portügàl}}||vum 13. Mai bis àm 13. Oktoower 1917||Lúcia dos Santos, Francisco Marto un ìhra Schwäschtra Jacinta||àm 13. Oktoower 1930<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 47–49</ref> |- |8||align="left"|[[Datei:Our Lady of Beauraing 02.jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen in Beauraing|Mària-n-ärschiinunga z’ Beauraing]]||Beauraing||{{BEL|Belgien|Belgia}}||vum 29. Nowamber 1932 bis àm 3. Janner 1933||d’ Fernande, d’ Gilberte un dr Albert Voisin, zamma mìt dr Andrée un dr Gilberte Degeimbre||2. Jüüli 1949<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 236–239, 246–248, 254–255</ref> |- |9||align="left"|[[Datei:Banneux Maagd der armen.jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen in Banneux|Mària-n-ärschiinunga z’ Banneux]]||Banneux||{{BEL|Belgien|Belgia}}||vum 15 Janner bis àm 2. März 1933||Mariette Beco||22. Àuigscht 1949<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 239–243, 253–254</ref> |- |10||align="left"|[[Datei:Virgin Mary of Akita Japan.jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen von Akita|Mària-n-ärschiinunga vun Akita]]||Akita||{{JPN|Japan|Jàpàn}}||dräimol vum 6. Jüüli bis àm 13. Oktoower 1973 — 101 Mol hatt d’ Màriaschtàtüüta ghììla (vum 4. Janner 1975 bis àm 15. Septamber 1981)||d’ Agnès Sasagawa Katsuko||dur dr John Shojiro Ito, Bischof vu Niigata àm 22. Àwrìl 1984<ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 420</ref> |- |11||align="left"|[[Datei:Santuario de Betania Virgen.jpg|50px]] ||[[Marienerscheinungen von Betania|Mària-n-ärschiinunga vu Betania]]||Betania bii Cúa||{{VEN|Venezuela|Venezuela}}||vum 25. März 1976 bis àm 5. Janner 1990||d’ Maria Esperanza Medrano de Bianchini||dur dr Pio Bello Ricardo, Bischoof vu Los Teques, àm 21. Nowamber 1987<ref>Chiron 2007, S. 175, 402–403 (frànzeesch)</ref><ref>Bouflet & Boutry 1997, S. 420, 434–435</ref> |- |12||align="left"|[[Datei:Günzburg Zu Unserer Lieben Frau 379.JPG|50px]]||[[Marienerscheinungen in Kibeho|Mària-n-ärschiinunga z’ Kibeho]]||Kibeho||{{RWA|Ruanda|Ruanda}}||vum 28. Nowamber 1981 bis àm 28. Nowamber 1989||d’ Alphonsine Mumureke, d’ Nathalie Mukamazimpaka, d’ Marie-Claire Mukangango||dur dr Augustin Misago, Bischoof vu Gikongoro àm 29. Jüüni 2001<ref>Bouflet & Boutry 1994, S. 433–434</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en|autor=Rev. Ignace Mboneyabo|titel=Judgement on the apparitions of Kibeho, Bishop Augustin Misago of Gikongoro, Rwanda|werk=Global Catholic Network|datum=2001-06-29|url=http://www.ewtn.com/library/MARY/OLKIBEHO.HTM|abruf=2024-01-02|archiv-url=https://web.archive.org/web/20160303201742/http://www.ewtn.com/library/MARY/OLKIBEHO.HTM|archiv-datum=2016-03-03|offline=ja}}</ref> |- |13||align="left"|[[Datei:Virgen del Rosario de San Nicolás - III.jpg|50px]]||[[Marienerscheinungen in San Nicolás|Mària-n-ärschiinunga vu San Nicolás]]||San Nicolás de los Arroyos||{{ARG|Argentinien|Àrgentinia}}||vum 25. Septamber 1983 bis àm 11. Septamber 1991||d’ Gladys Quiroga de Motta||dur dr Héctor Cardelli, Bischoof vu San Nicolás de los Arroyos àm 22. Mai 2016<ref>{{Internetquelle|sprache=de|url=https://katholisches.info/2016/05/25/marienerscheinungen-von-san-nicolas-de-los-arroyos-von-der-katholischen-kirche-offiziell-anerkannt/|titel=Marienerscheinungen von San Nicolás de los Arroyos von der katholischen Kirche offiziell anerkannt|datum=2016-05-25|abruf=2024-01-02|werk=Katholisches – Unabhängiges Magazin für Kirche und Kultur|archiv-url=https://web.archive.org/web/20240102003701/https://katholisches.info/2016/05/25/marienerscheinungen-von-san-nicolas-de-los-arroyos-von-der-katholischen-kirche-offiziell-anerkannt/|archiv-datum=2024-01-02|autor=Giuseppe Nardi}}</ref><ref name="malzac">{{Internetquelle|sprache=fr|autor=Marie Malzac|titel=En Argentine, la 18e apparition mariale reconnue par l’Église|werk=La Croix|datum=2016-05-26|url=https://www.la-croix.com/Urbi-et-Orbi/Actualite/Monde/En-Argentine-18e-apparition-mariale-reconnue-Eglise-2016-05-26-1200763076|abruf=2024-01-02}}</ref> |} == ìn dr koptisch-orthodoxa Kìrìch == {|class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |+ Lischta vu da Mària-n-ärschiinunga, wo d’ koptisch-orthodoxa Kìrìch àànärkännt hàt<ref name=wikifr/> ! width="50px"|Nr. !! Bìld !! Tìtel !! Ort !! Lànd !! Dàtum !! wär hàt d’ Jumpfra gsah? !! offiziälla Àànärkännung |- |1||align=left|[[Datei:Our Lady of Zeitun.jpg|50px]]||[[Marienerscheinung von Zeitoun|Mària-n-ärschiinung vu Zeitoun]]||Zeitoun ([[Kairo]])||{{EGY|Ägypten|Ägüpta}} ||vum 2. Àwrìl 1968 bis ànna 1971||mehrera Zehntoisiga Litt, Krìschta un Mosläma||àm 5. Mai 1968 dur dr Pàtriàrch Kyrill VI. vun Àlexandria<ref>{{Literatur|Sprache=en|Autor=Bishop Grigorius |Titel=Saint Mary's Transfigurations at the Coptic Orthodox Church of Zeitun|Ort=Kairo|Verlag=Dar Memphis Press|Jahr=1968|Seiten=16-18}}</ref><ref>''Dictionnaire des apparitions'', S. 154–158</ref> |- |2||align=left| ||Unsra Liawafràui vun Edfu|| Edfu ||{{EGY|Ägypten|Ägüpta}}||vun Àuigscht bis ìm Nowamber 1982||zàhlriicha Litt||dur dr Hedra vun Assuan ànna 1982 |- |3||align=left| ||Notre-Dame de Shoubra||Shubra ([[Kairo]])||{{EGY|Ägypten|Ägüpta}}||1986||zàhlricha Litt||dur dr Pàtriàrch Schenuda III. ànna 1991 |- |4||align=left| ||Unsra Liawafràui vun Assiut ||Assiut||{{EGY|Ägypten|Ägüpta}}||vu 2000 bis 2001||toisiga Litt||durs Konziil vun Assiut ìm Nowamber 2000<ref>{{Literatur|Sprache=en|Autor=Kieran Fenn|Titel=Mary for Today: Mary and Apparitions (2)|Sammelwerk=Marist Messenger|Datum=2013-10-01|Online=https://www.maristmessenger.co.nz/2013/10/01/mary-today-mary-apparitions-2/|Abruf=2019-04-19}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=en|url=http://www.zeitun-eg.org/assiut2006.htm|titel= Holy Lights in Assiut, Upper Egypt, Apparition in Assiut: Eyewitness Account|datum=2006-03|werk=zeitun-eg.org|abruf=2019-04-29}}</ref> |- |5||align=left| ||Unsra Liawafràui vun al-Warraq||Ìnsla al-Warraq (Giseh)||{{EGY|Ägypten|Ägüpta}}||vum 10. bis àm 22. Dezamber 2009||hunderta Litt, Krìschta un Mosläma||dur dr Pàtriàrch Schenuda III. ànna 2015<ref>{{Literatur|Sprache=fr|Titel=Apparitions de la Bienheureuse Vierge Marie à El-Warraq Eglise copte orthodoxe, Grand Caire, Égypte|Sammelwerk=Science et Religion|Datum=2015-02-09|Online=https://sciencesetreligions.com/apparitions-de-la-bienheureuse-vierge-marie-a-el-warraq-eglise-copte-orthodoxe-grand-caire-egypte/|Abruf=2024-01-02}}</ref><ref>{{Internetquelle|sprache=fr|autor=Jean-Claude Bésida|titel=Paroisse copte orthodoxe d’El Warrak : « Ces apparitions sont une puissante consolation pour nous »|werk=Famille Chrétienne|datum=2010-01-25|url=http://www.famillechretienne.fr/eglise/vie-de-l-eglise/paroisse-copte-orthodoxe-d-el-warrak-ces-apparitions-sont-une-puissante-consolation-pour-nous-17217|abruf=2024-01-02}}</ref> |} == ìn dr ànglikàànischa Gmainschàft == {|class="wikitable sortable" style="text-align: center; width: 100%;" |+ Lischta vu da Mària-n-ärschiinunga, wo d’ ànglikàànischa Gmainschàft ärkännt hàt<ref name=wikifr/> ! width="50px"|Nr. !! Bìld !! Àrtìkel !! Ort !! Lànd !! Dààtum !! wär hàt d’ Jumpfra gsah? !! Kommentààr |- |1||align=left|[[Datei:VirgendeLourdes-2.JPG|50px]]||[[Marienerscheinungen und Wallfahrt in Lourdes|Mària-n-ärschiinunga un Wàllfàhrt z’ Lourdes]]||Lourdes (Hautes-Pyrénées)||{{FRA|Frankreich|Frànkrììch}}||vum 11. Hornung bis àm 16. Jüüli 1858||d’ Bernadette Soubirous||Z’ Lourdes ìsch a ànglikàànisch Màriahailigtumm ärrìchta worra, grààd biim kàthoolischa Hailigtumm. Ìm Septamber 2008 ìsch dr Arzbischoof vu Canterbury Rowan Williams uff Lourdes kumma un hàt ìm Hailigtumm preedigt.<ref>{{Literatur|Sprache=en|Autor=Terrence McNally|Titel=What Every Catholic Should Know about Mary|Verlag=Xlibris|Datum=2009-05|ISBN=9781441510525|Seiten=169}}</ref> |- |2||align=left|[[Datei:Our Lady of Walsingham.JPG|50px]]||Unsra Liawafràui vu Walsingham||Walsingham ([[England|Anglànd]])||{{GBR|Vereinigtes Königreich|Verainigt Keenigraich}}||1061||d’ Richeldis de Faverches||Ànna 1922 hàt dr Vikààr Alfred Hope Patten, d’ Vereehrung vun Unsra Liawa Fràui vu Walsingham wììder befäärdert un hàt Pìlgerfàhrta-n-uffs Hailigtumm orgànisiart. Ìn da USA b’sìtzt d’ Epischkopààlkìrìch vum Wisconsin a Hailigtumm, wo ìn dr Jumpfra vu Walsingham gwìdmet ìsch. |- |3||align=left| ||Unsra Liawafràui vu Yankalilla||Yankalilla (Süüdàuischtrààlia)||{{AUS|Australien|Àuischtrààlia}}||Àuigscht 1994||s’ Bìld kààt maa ìn’ra Kìrìch sah||ìn’ra Kìrìch säjg a Bìld uff dr Wànd ärschììna. Maa sajt, àss s’ Bìld s’ Gsìcht un d’ Schultra vu dr Jumpfra dàrschtällt. Ìm Dezamber 1996 hàt dr ànglikàànischa Bischoof Graham Walden d’ Kìrìch àls „Hailigtumm Unsra Liawa Fràui vu Yankalilla“ iigwäiht. Doo kumma vììla àuischtrààlischa Ànglikààner ku pìlgra.<ref>{{Internetquelle|sprache=en-us|url=http://christchurchyankalilla.org/shrine.html|titel=The Shrine of Our Lady of Yankalilla|hrsg=offiziälla Websitta|abruf=2024-01-02}}</ref> |} == Lìteràtüür == ; uff Hoochdiitsch {{Mehrspaltige Liste|liste= * {{Literatur|Sprache=de|Online=https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/marienerscheinungen|Abruf=2023-12-31|Sammelwerk=[[Brockhaus Enzyklopädie|Brockhüüs Enzüklopädii]]|Verlag=Brockhüüs|Titel=Marienerscheinungen}} * David Blackbourn: ''„Die von Gottheit überaus bevorzugten Mägdlein“ – Marienerscheinungen im Bismarckreich'', in: Irmtraud Götz von Olenhusen (Hrsg.): Wunderbare Erscheinungen. Frauen und katholische Frömmigkeit im 19. und 20. Jahrhundert. Schöningh, Paderborn u. a. 1995, S. 171–201. ISBN 3-506-76178-1. [https://digi20.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb00044941_00169.html? Online laasa] * Ramon DeLuca: ''Echt oder unecht? Die Unterscheidungskriterien der Kirche bei Privatoffenbarungen''. Verax, Müstair 1998, ISBN 3-909065-03-1. * Johannes Fiebag, Peter Fiebag: ''Zeichen am Himmel. UFOs und Marienerscheinungen''. Ullstein, Frankfurt am Main/Berlin 1995, ISBN 3-548-35567-6. * Josef Hanauer: ''Muttergottes-Erscheinungen: Tatsachen oder Täuschung?'' Fischer, Aachen 1996, ISBN 3-89514-056-2. * Monika Hauf: ''Marienerscheinungen. Hintergründe eines Phänomens''. Patmos, Düsseldorf 2006. ISBN 3-491-72496-1. * Gottfried Hierzenberger, Otto Nedomansky: ''Erscheinungen und Botschaften der Gottesmutter Maria. Vollständige Dokumentation durch zwei Jahrtausende''. Augsburg 1998, Bechtermünz/Weltbild, ISBN 3-86047-452-9. * Helmut Moll: Marienerscheinungen im Glauben der Kirche. Ein Gespräch über die kirchliche Anerkennung von Marienerscheinungen, in: L’Osservatore Romano (hoochdiitsch) Nr. 8 (20. Februar 1987) 5. * Elvira Maria Slade: ''Maria – Die unbekannten Seiten der „Mutter Gottes“''. Verlag für Reformatorische Erneuerung, Wuppertal 2003, ISBN 3-87857-318-9. * Stefan Teplan, Valentin Reitmajer: ''Maria spricht in Medjugorje – Sämtliche Botschaften der Gottesmutter''. Reimo Verlag, 2002, ISBN 3-9805810-7-1. * Ivan Zeljko: ''Marienerscheinungen – Schein und Sein aus theologischer und psychologischer Sicht – Dargestellt am Beispiel der Privatoffenbarungen in Medjugorje''. Dr. Kovač, Hamburg 2004, ISBN 3-8300-1448-1. }} ; uff Frànzeesch {{Mehrspaltige Liste|liste= * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Joachim Bouflet|Titel=Dictionnaire des apparitions de la Vierge Marie : entre légende(s) et histoire|Verlag=Cerf|Ort=Pàriis|Jahr=2020|Umfang=960|ISBN=9782204118224}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=René Laurentin, Patrick Sbalchiero|Titel=Dictionnaire des apparitions de la vierge|Verlag=Fayard|Reihe=Bibliothèque de culture religieuse|Jahr=2012|Umfang=1432|ISBN=9782213671321}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Bernard Billet|Titel=Vraies et fausses apparitions dans l’Église|Ort=Pàriis|Verlag=Bellarmin|Jahr=1976|Umfang=237}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Joachim Bouflet, Philippe Boutry|Titel=Un signe dans le ciel : les apparitions de la Vierge|Verlag=Grasset|Reihe=Les ecritures sacrees|Jahr=1997-05|Umfang=475|ISBN=9782246520511}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Pierre Molaine|Titel=L’Itinéraire de la Vierge Marie|Ort=Pàriis|Verlag=Corrêa|Jahr=1953|ISBN=}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Paolo Apolito|Titel=Visions mariales sur Internet à la fin du XX^e siècle|Sammelwerk=Ethnologie française : Voix, visions, apparitions|Band=33|Nummer=4|Jahr=2003|Reihe=Revue Ethnologie française|Seiten=641-647|ISBN=9782130534020|Online=http://www.cairn.info/article.php?ID_ARTICLE=ETHN_034_0641}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Marie-Gabrielle Lemaire|Titel=Les Apparitions mariales|Ort=Namur|Verlag=Éditions Fidélité|Reihe=Que penser de ?|Jahr=2008-01|Umfang=133|ISBN=9782873563882}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Joachim Bouflet|Titel=Faussaires de Dieu|Ort=Pàriis|Verlag=Presses de la Renaissance|Reihe=Petite Renaissance|Jahr=2007|Umfang=728|ISBN=9782750903411}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Sylvie Barnay|Titel=Le ciel sur la Terre : les apparitions de la vierge au Moyen-Age|Verlag=Cerf|Jahr=1999-10|Umfang=250|ISBN=9782204063135}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Patrick Sbalchiero|Titel=Les apparitions de la Vierge en Extrême-Orient|Ort=Pàriis|Verlag=Presses de la Renaissance|Jahr=2008-08|Umfang=189|ISBN=9782750901523}} * {{Literatur|Sprache=fr|Autor=Yves Chiron|Titel=Enquête sur les apparitions de la Vierge|Verlag=Perrin-Mame|Jahr=2008-01|Umfang=427|ISBN=9782262028329}} * {{Literatur|Sprache=pt|Autor=Paulo Ricardo de Azevedo Júnior, Gabriel Vila Verde|Titel=O diário do silêncio : o alerto da Virgem Maria contra comunismo no Brasil|Jahr=2018|ISBN=9788584911042|Verlag=Ecclesiae}} }} ; uff Anglisch {{Mehrspaltige Liste|liste= * {{Literatur|Sprache=en-GB | Autor=Kevin McClure | Titel=The Evidence for Visions of the Virgin Mary | Verlag=Aquarian Press | Ort=Wellingborough | Jahr=1983 | ISBN=0850303516 | Online=https://archive.org/details/evidenceforvisio00mccl }} * {{Literatur|Sprache=en-GB | Autor=René Laurentin | Titel=The Apparitions of the Blessed Virgin Mary Today | Verlag=Veritas Publications | Ort=Dublin | JahrEA=1990| Jahr=1991 | ISBN=1853901199 }} * {{Literatur|Sprache=en|Autor=Catherine M. Odell|Titel=Those Who Saw Her: Apparitions of Mary|Verlag=Our Sunday Visitor|Ort=Huntington|Jahr=1995|ISBN=087973664X}} * {{Literatur |Sprache=en-US | Autor=Janice T. Connell | Titel=Meetings with Mary: Visions of The Blessed Mother | Online=Ballantine Books | Ort=USA | Jahr=1996 | ISBN=0-345-39705-3 }} * {{Literatur|Sprache=en-US|Autor=G. Scott Sparrow|Titel=Sacred Encounters with Mary|Verlag=Thomas More Association/Ave Maria Press|Ort=Chicago|Jahr=2004|ISBN=1594710473}} * {{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Joan Carroll Cruz|Titel=See How She Loves Us: 50 Approved Apparitions of Our Lady|Verlag=TAN Books|Ort=Charlotte (Nordkàrolina)|Jahr=2012|ISBN=978-0895557186}} * {{Literatur|Sprache=en-GB|Autor=Christ Maunder|Titel=Our Lady of the Nations: Apparitions of Mary in 20th-century Catholic Europe|Verlag=Oxford University Press|Jahr=2016|ISBN=9780198718383}} * {{Literatur|Sprache=en-US|Autor=Sandra L. Zimdars-Swartz|Titel=Encountering Mary: From La Salette to Medjugorje|Verlag=Princeton University Press|Jahr=2014|ISBN=9781400861637}} }} == Weblìnks == {{Commonscat|Marian apparitions|Mària-n-ärschiinunga}} == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> == Füassnoota == <references responsive group=N /> {{Normdaten}} [[Kategorie:Maria (Mueter vom Jesus)]] [[Kategorie:Müstik]] [[Kategorie:Psychologii]] bwobl9k1cxna6pf0d9fg4mrpwsiwgbu 0 92331 1089995 1057547 2026-10-31T17:03:41Z CommonsDelinker 849 Ha's Bild "Miranda_Cosgrove_NickRewind_2022.jpg" usegnoo, wil s de [[c:User:Yann|Yann]] uf dr Allmänd (Commons) glöscht het mit dr Begründig: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]]. 1089995 wikitext text/x-wiki {{Dialekt|Elsässisch|Milhüserisch|Mìlhüüserdiitsch}} '''Miranda Taylor Cosgrove''' (* [[14. Mai]] [[1993]] z’ [[Los Angeles]], [[Kalifornien|Kàlifornia]]) ìsch a [[USA|àmerikàànischa]] [[Schauspieler|Schàuischpììlera]], [[Popmusik|Pop]]-[[Rockmusik|Rock]]-[[Gesang|Sangera]] un Sünkroonschpraachera. == ìhra Kàrriar == Ìhra Kàrriar hàt d’ Cosgrove mìt sììwa Joohra-n-ààg’fànga. Doo ìsch sa ìn Farnsahreklààma ufftratta. Ànna 2003 hàt sa ìhra äärschta Kiinorolla ìm Film ''School of Rock'' g’hàà. Sa ìsch vor àllem bekànnt fìr ìhra Rolla vu dr Megan Parker ìn dr Farnsahseeria ''Drake & Josh'' (2004–07) un vu dr Charly Shay ìn dr Seeria ''iCarly'' (2007–2012 un schpeeter àui 2021–2023). Bii dr zwaita Üsschtrààhlung vun ''iCarly'' ìsch sa Produkzioonslaitera g’sìì. Zitter 2010 schpììlt sa d’ Schtìmma vu dr Margo ìn dr Filmseeria ''Ich – Einfach unverbesserlich''. Ìm Joohr 2012 ìsch sa d’ Kìnderdàrschtällera mìt’m greeschta Lohn ìn da USA g’sìì. Ìm Làuif vun ìhrer Kàrriar hàt sa viar Kids’ Choice Awards un zwai Young Artist Awards bikumma, un sa ìsch amol fìr a Daytime Emmy Award nominiart worra.<ref name="enwiki">Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel [[:en:Miranda Cosgrove|Miranda Cosgrove]] ìn dr anglischa Wikipedia ìwwernumma worra.</ref> Àb 2019 hàt sa d’ Farnsahsandung ''Mission Unstoppable with Miranda Cosgrove'' uff’m Kànààl CBS moderiart.<ref name="enwiki"/> Ìhra Müüsikkàrriar hàt d’ Cosgrove ànna 2008 ààg’fànga, wu sa s’ Müüsikàlbum vu dr Seeria ''iCarly'' uffg’numma hàt. Ìm Joohr d’uff ìsch ìhra äärschta Extended Play (EP) ''About You Now'' ärschììna. Ìhr äärscht — un bis hìtt ainzig — Schtüdioàlbum ''Sparks Fly'' ìsch ìm Àwrìl 2010 ärschììna un hàt ìn da maischta Kritiker g’fàlla. Uff’m Àlbum ìsch d’ Sìnggel ''Kissin U'' z loosa g’sìì, wo bis àm Plàtz 54 ìm Billboard Hot 100 ànakumma-n-ìsch — sa ìsch sogààr ìn Àmerikà àls guldiga Schàlplàtta üsszaichnet worra. D’ EP ''High Maintenance'' ìsch ìm Joohr druff veräffentligt worra. Fìr ìhr Àlbum un ìhr EP färdra hàt d’ Cosgrove mìt dr Tournee ''Dancing Crazy Tour'' ààg’fànga. Ànna 2012 hàt sa d’ ''Summer Tour'' g’màcht.<ref name="enwiki"/> == ìhra Diskogràfii == === Àlba un EPs === * ''About You Now'' (Nickelodeon Records, 2009) * ''Sparks Fly'' (Columbia, 2010) * ''High Maintenance'' (Columbia, 2011) === Sìnggels === * ''Leave It All to Me'' (2007, zamma mìt’m Drake Bell) * ''About You Now'' (2009) * ''Kissin You'' (2010, US: [[Datei:Gold record icon.svg|17px|Guldiga Schàllplàtta]]) * ''Dancing Crazy'' (2010) == ìhra Filmogràfii == === Filma === * 2002: What’s New, Scooby-Doo? (Sünkroonschtìmma) * 2003: School of Rock * 2005: Deine, meine & unsere (''Yours, Mine and Ours'') * 2006: Here Comes Peter Cottontail: The Movie (Sünkroonschtìmma/ànimiarta Rolla) * 2006: Keeping Up with the Steins * 2006: Drake & Josh unterwegs nach Hollywood (''Drake & Josh Go Hollywood'') * 2008: iCarly: Trouble in Tokio (''iCarly: iGo to Japan'') * 2008: Fröhliche Weihnachten, Drake & Josh (''Merry Christmas, Drake & Josh'') * 2009: iCarly: Böse verliebt (''iCarly: iDate a Bad Boy'') * 2009: iCarly: Vier Fäuste für iCarly (''iCarly: iFight Shelby Marx'') * 2009: iCarly: Schluss mit lustig (''iCarly: iQuit iCarly'') * 2009: Das Geheimnis des wilden Mustangs (''The Wild Stallion'') * 2010: Ich – Einfach unverbesserlich (''Despicable Me'', Sükroonschtìmma) * 2011: iCarly: Party mit Victorious (''iCarly: iParty with Victorious'') * 2012: iCarly: Ciao Carly (''iCarly: iGoodbye'') * 2013: Ich – Einfach unverbesserlich 2 (''Despicable Me 2'', Sükroonschtìmma) * 2015: Die Eindringlinge ''(The Intruders)'' * 2015: A Mouse Tale (Sükroonschtìmma) * 2017: Ich – Einfach unverbesserlich 3 ''(Despicable Me 3'', Schtìmma ìm Originààl) * 2019: 3022 * 2021: North Hollywood * 2024: Mother of the Bride === Farnsahseeria === * 2001: Smallville (Folga 1x01) * 2004: Keine Gnade für Dad (''Grounded for Life'', Folga 5x05) * 2004–2007: Drake & Josh (57 Folgea) * 2007: Zoey 101 (Folga 3x18) * 2007: Unfabulous (Folga 3x01) * 2007: Just Jordan (Folga 1x13) * 2007–2012: iCarly (93 Folga) * 2008: The Naked Brothers Band (Folga 3x01) * 2010: Good Wife (''The Good Wife'', Folga 2x07) * 2010: Big Time Rush (Folga 2x08–2x09) * 2016: Hollywood Game Night (Folga 2x04) * 2016: Crowded (13 Folga) * 2020: Die Goldbergs (''The Goldbergs'', Folga 7x14) * 2021–2023: iCarly == d’ Üsszaichnunga, wo sa bikumma hàt == {{Tabellenkopf Auszeichnungen/Milhüserisch}} |- | rowspan="2"|2004 | Young Artist Award | rowspan="2"|''School of Rock'' | Bäschta junga Mànnschàft ìn’ma Schpììlfilm | {{Nominiart}} |- | MTV Movie Awards | Bäschta Filmmànnschàft | {{Nominiart}} |- | 2006 | rowspan="3"|Young Artist Awards | ''Yours, Mine and Ours'' | Bäscht Schpììl ìn’ma Schpììlfilm – junga Dàrschtällermànnschàft | {{Nominiart}} |- | 2007 | ''Drake & Josh'' | Bäscht Schpììl ìn’ra Farnsahseeria (Luschtschpììl odd’ Drama) – Naawarolla fìr a junga Dàrschtällera | {{Nominiart}} |- | rowspan="3"|2008 | rowspan="2"|''iCarly'' | Bäscht Schpììl ìn’ra Farnsahseeria — Hàuiptrolla fìr a junga Dàrschtällera | {{Nominiart}} |- | rowspan="4"|Kids’ Choice Awards | rowspan="2"|Liablìngs-Farnsahsandung | {{Nominiart}} |- | ''Drake & Josh'' | {{Gwunna}} |- | rowspan="5"|2009 | rowspan="10"|''iCarly'' | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Nominiart}} |- | Liablìngs-Farnsahsandung<br/><small> (zamma mìt da Dàrschtäller vun ''iCarly'') </small> | {{Gwunna}} |- | rowspan="2"|Young Artist Awards | üsserordentliger junger Dàrschtäller ìn’ra Farnsahseeria | {{Nominiart}} |- | Bäscht Schpììl ìn’ra Farnsahseeria (Luschtschpììl odd’r Drama) – Hàuiptrolla fìr a junga Dàrschtällera | {{Gwunna}} |- | Teen Choice Awards | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera: Luschtschpììl | {{Nominiart}} |- | rowspan="9"|2010 | rowspan="2"| Nick Kids’ Choice Awards | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Nominiart}} |- |Liablìngs-Farnsahsandung<br /><small>(zamma mìt da Dàrschtäller vun ''iCarly'')</small> | {{Gwunna}} |- | rowspan="2"|Young Artist Awards | üsserordentliga junga Dàrschtäller ìn’ra Farnsahseeria | {{Nominiert}} |- | Bäscht Schpììl ìn’ra Farnsahseeria (Luschtschpììl odd’r Drama) – Hàuiptrolla fìr a junga Dàrschtällera | {{Nominiart}} |- | rowspan="3"|Teen Choice Awards | G’wählta Farnsahschàuischpììlera: Luschtschpììl | {{Nominiart}} |- | Miranda Cosgrove | G’wählt Laachla | {{Nominiart}} |- | ''Sparks Fly'' | Choice Music: Breakout Artist—Female | {{Nominiart}} |- | Nickelodeon Kids’ Choice Awards México | Carly Shay | internàzionààla wiibliga Liablìngsfiguur ìn’ra Seeria | {{Gwunna}} |- | Nickelodeon Australian Kids’ Choice Award | ''iCarly'' | Liablìngs-Farnsahschtar | {{Nominiart}} |- | rowspan="5"|2011 | Producers Guild of America Awards | ''Despicable Me'' | Favorite Animated Feature | {{Nominiart}} |- | rowspan="2"| Nick Kids’ Choice Awards | rowspan="4"| ''iCarly'' | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Nominiart}} |- | Liablìngs-Farnsahsandung <small> (zamma mìt da Dàrschtäller vun iCarly)</small> | {{Gwunna}} |- | Young Artist Awards | Bäscht Schpììl ìn’ra Farnsahseeria (Luschtschpììl odd’r Drama) – Hàuiptrolla fìr a junga Dàrschtällera | {{Nominiart}} |- | Teen Choice Awards | G’wählta Farnsahschàuischpììlera: Luschtschpììl | {{Nominiart}} |- | rowspan="5"|2012 | Nick Kids’ Choice Awards | ''iCarly'' | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Nominiart}} |- | Hollywood Teen TV Awards | ''iCarly'' | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Nominiart}} |- | Teen Choice Awards | ''iCarly'' | G’wählta Farnsahschàuischpììlera: Luschtschpììl | {{Nominiart}} |- | Teen Choice Awards | ''Sich'' | Acuvue Inspire Award | {{Gwunna}} |- | Young Hollywood Awards | ''Sich'' | Cross-Over vum Joohr | {{Gwunna}} |- | rowspan="2"|2013 | Nick Kids’ Choice Awards | ''iCarly'' | Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Nominiart}} |- | Meus Prêmios Nick Brazil | ''iCarly'' |Liablìngs-Farnsahschàuischpììlera | {{Gwunna}} |- | 2014 | Nick Kids’ Choice Awards | ''Ich – Einfach unverbesserlich 2'' | Liablìngs-Schtìmma ìn’ma Ànimàzioonsfilm | {{Gwunna}} |} == Weblìnks == {{commonscat}} * d {{IMDb Name|1388927}} * d {{Allmusic|artist/mn0000996972}} * d {{Discogs|1602788}} * d {{MusicBrainz Künstler|75285014-bdd1-4ca2-81c9-c6c642bfdec7}} * d [https://www.billboard.com/t/miranda-cosgrove/ Miranda Cosgrove] uf ''[[Billboard (Magazin)|Billboard]] (änglisch) * {{YouTube|u=@mirandacosgrove}} == Ainzelnoohwiisa == <references responsive /> {{Normdaten}} {{SORTIERUNG:Cosgrove, Miranda}} [[Kategorie:Schauspiler]] [[Kategorie:Amerikanische Musiker]] [[Kategorie:Popsänger]] [[Kategorie:Synchronsprecher]] [[Kategorie:Person (Kalifornie)]] [[Kategorie:US-Amerikaner]] [[Kategorie:Frau]] [[Kategorie:Läbigi Person]] fs198jhcbjugiokat14wk2hm0kk1h68