Wikipedia
amiwiki
https://ami.wikipedia.org/wiki/Sa%E2%80%99ayayaw_pising_no_tyin-naw
MediaWiki 1.47.0-wmf.9
first-letter
Mitiya
Kasi’iked
Kasasowal
Midemakay
Kasasowal no midemakay
Wikipedia
Wikipedia a kasasowal
Faylo
Masasowal to faylo
MediaWiki
Masasowal to MediaWiki
Masalipa
Masalipaay a kasasowal
Nipadama’
Mipadama’ a masasowal
Kasasiwasiw
Masasowal to kasasiwasiw
TimedText
TimedText talk
模組
模組討論
Event
Event talk
Thailand
0
1244
49869
49868
2026-07-02T01:31:47Z
Haratal
3361
49869
wikitext
text/x-wiki
Thailand(泰國)
[[Faylo:Flag of Thailand.svg|thumb|Flag of Thailand|alt=Flag of Thailand]]
[[Faylo:Location Thailand ASEAN.svg|thumb|Location of Thailand (green)in ASEAN (dark grey) – [Legend]]]
Itini i 15 00 N, 100 00 E, no [[Asiya]] ko [[Thailand]].
Polong no sekalay i 513,120 sq km “saka 51 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 510,890 sq km, no nanom a sekalay i, 2,230 sq km ”
Polong i 69,950,850 ko tamdaw.
sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen a sera 41.20%, Malo no kilakilangan a sera 37.20%, malo no roma to a sera 21.60%.
siyoto(首都)
O [[Bangkok]](曼谷)ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakatosa ko safaw 5 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit anini i ci [[Vajiralongkorn]], patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 10 folad saka 13 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
== Siwkay ==
Thailand a Hontian a Kitakit( sowal no Thailand "ราชอาณาจักรไทย", matatodongay a sowal " Ratcha-anachak Thai", '''o Prathet Thai han no finawlan( sowal no Thailand "ประเทศไทย", matatodongay a sowal "Prathet Thai", o Siam ko katelang a ngangan[1]( Sowal no Thailand:สยาม,matatodongay a sowal:Sayam), o midoedoay to tatapangan a rikec a Hontian a kitakit itini i Katimol-kawalian a Asia, o Bangkok ko siyoto ato satata'angay a tokay. O pala no kitakit no Thailand i, itiniay i sasifo'an no Indochina a pala, itini i katimolay a lawac nira i, matatongoday to piko no riyar no Siam ato Malaysia. Itini i kawalian a lawac nira i, matatongoday to Laos ato Cambodia, itini i ka'etipan a lawac nira i, matatongoday to Myanmar ato riyar no Andaman. O sekalay no sera i, 510,890 sq km, pakaala to 7100 a 'emang no finawlan.[5]'''
O sanotai a finawlan i, nani aniniay a katimol-ka'etipan no China a mafolaw a pasatimol i saka-safaw-cecay a sici. '''I 'ayaw no saka-safaw-cecay a sici i, o Mon a kitakit, o Khmer a Hontian a kitakit, ato mikowanay no Malay i,na mikowanay to pala no aniniay a Thailand, patayniay to ponka no Fociw ato Yintociw to saki itiniay. Oya mafolaway a micomod i pala no aniniay a Thailand a sanotai a finawlan i, maala nangra ko sakakaay a 'imar, mala tatapangan a finawlan i likisi ato ponka no Thailand, patireng sa to masamaamaanay a hontian a kitakit, tinako o Sukhothai, o Lanna, ato Ayutthaya a kitakit. O Ayutthaya a kitakit i, i saikoran no saka safaw lima a sici i, micomod to kacomahadan no ponka ato kalihaday no finawlan, itini i pikowanay ni Narai a honti i, maala nira ko sakakaay a kacomahadan. Nikaorira, nani itiya i, malasali to ko 'icel nira, papidefong no Myanmar, itini i kalaloodan no Siam ato Myanmar i 1767 a mihecaan i, mahidefek a malasawad to. O kakeridan no sofitay ci Taksin i, mikerid to sofitay a maliyaw a miala to pala, liyaw sato a mapalacecay nira ko Siam, patireng sa to Thonburi a kitakit i 1767 a mihecaan. Itini i 1782 a mihecaan i, maala ni Thongduang ko hontian a kamaro'an, pangangan han ci Rama I, miteka to to pisakowan no Chakri a hontian a kitakit a tahaanini.'''
O Thailand i, itini i aniniay a sakatimol-kawali no Asia i, '''o cecayay aca a kitakit ko caayay ka'eco no romaay a kitakit. Nikaorira, mapacici a milayap to misatiwiday a katatelekan, saka malasawad ko kakahaday a pala nira. Itini i pikowanay ni Chulalongkorn a honti i, mapafalic to ko masamaamaanay a demak no pisakowan ato syakay no Siam a misato'etipay a pinangan. Masaaniniay a hontian a kitakit ko Siam i picalacecayan no 'icel no pisakowan i honti. Nikaorira, itini i 1932 a mihecaan i pifalican no finawlan to sapapatireng to Rikec no Kitakit, mapacici ko hontian a mido'edo to rikec. Ikol to i, maala ni Phibunsongkhram a kakeridan ko takaraway a 'icel no pisakowan. Itini i pikowanay nira i, patireng to misathailanday a pinangan a pafalic to ngangan no kitakit to Thailand. Ikor no kaowidan i sakatosa a kalood no hikal i, pasayraw to i Amilika ko faloco' no kitakit. Itini i kasienawan a kaloodan a mihecaan i, o Thailand ko malawidangay a kitakit no Amilika i sakatimol-kawali no Asia. Na mikeriday ko nini a kitakit to sapapatireng to Lekatep no Katatelekan no Sakatimol-kawali no Asia. Caay katanetek ko demak no pisakowan no Thailand. Kinapinapina a mifelih ko sofitay to 'icel no pisakowan a mipalasawad to sifo no finawlan. Itini i 1990 a mihecaan i pikerid no hontian i, talacowa i kalalifelifetan no masasiromaray a 'icel a pakatanetek to demak i, nikaorira sarara' sa a cemahad ko no aniniay a pisakowan no finawlan, Ikor no pifelihan no sofitay to 'icel no pisakowan i 2014 a mihecaan i, miliyaw to ko Thailand a micomod i pikowan no sifo no sofitay. Itiya sato haw i, malitemoh heca ko demak no pipacoli no finawlan[10].'''
O patirengay a kitakit to Lekatep no Kitakit no Sakatimol-kawali no Asia ko Thailand, '''o i sasifoay a 'icel a kitakit heca i nengnengen no hikal. Roma i, takaraway ko sa'osi no kacemahad no saka'orip no tamdaw nira. Ikor no kalowidan i sakatosa a kalood no hikal i, haliki a macemahad ko saka'orip no Thailand. O fa'elohay a macemahaday a misakikay a kitakit, haca o sakatosa a kitakit i sakatimol-kawali no Asia to katata'ang no saka'orip, ano sa'osien to 'icel a mi'aca to dafong i, o sakatosa polo' a kitakit i hikal to katata'ang no saka'orip. O demak no pisakikay, o no liomah, haca o no pipalafang ko tata'angay a 'icel no saka'orip no Thailand[11][12].'''
=== O ngangan no kitakit ===
O "Hontian a Kitakit no Thailand" (sowal no Thai:ราชอาณาจักรไทย,matatodongay a sowal:Ratcha Anachak Thai /râːt.tɕʰā ʔāːnāːtɕàk tʰāj/) ko so'elinay a ngangan no Thailand. Itini i, o "honti" ko imi no "ราช". '''O "sera no kitakit" ko imi no "อาณาจักร". O ngangan no finacadan a Thai ko "ไทย". I tiyaay ho a mihecaan i, o "Sayam" (sowal no Thai:สยาม,matatodongay a sowal:Sayam) ko mado'edoay a ngangan no kitakit no Thailand. Nani saka 6 a folad saka 23 a romi'ad i 1939 a mihecaan tahira i saka 9 a folad saka 8 a romi'ad i 1945 a mihecaan i, o satakaraway a kakeriday ci Monpiwen Sonkan ko mifalicay to ngangan no Sayam to "Thailand" (sowal no Thai:ประเทศไทย,matatodongay a sowal:Prathet Thai). Makafit to harateng no pa'icelay to kalofinacadan a Thai ko nian a demak. I 1945 a mihecaan saka 9 a folad saka 8 a romi'ad i, miliyaw a mapatikod ko ngangan no Thailand to "Hontian a Kitakit no Sayam". I kor i, i 1949 a mihecaan saka 5 a folad saka 11 a romi'ad i, so'elinay a mafalic ko ngangan no Sayam to "Hontian a Kitakit no Thailand".'''
O ngangan no finacadan a Thai ko "Thai" i ngangan no kitakit no Thailand. Do'edoen ko pakingkiwan ni George Coedès a mikingkiway to Sakatimol-kawali no Asia a tamdaw no Franse i, '''o "pakoniraay a tamdaw" ko imi no nian a sowal a "Thai" (sowal no Thai:ไทย). Nawhani, pasitimil a mafolaw ko finacadan a Thai-Tay a tayni i tona sera no anini a Thailand, o sowal no Mon-Khmer ko sakalalicay no yancumin itini. O misakoliay a 'orip ko tayal no omah nangra, caay kalecad to no finacadan a Thai[13]: 197. Caay kakahi tonian a heci no pakingkiwan ko ramaay a mikingkiway a tamdaw no Thailand. Do'edoen ko pakingkiwan nangra i, itini i romaay a niyaro' i, o "tamdaw" (sowal no Thai:คน,matatodongay a sowal:khon) ko imi nonian a sowal a "Thai" (sowal no Thai:ไทย). O mikingkiway to sowal a tamdaw no Franse ci Michel Ferlus a misa'osiay to rayray no kasasifalic nonian a sowal. O "*k(ə)ri:" ko satapangan a ngiha' nonian a sowal. O "tamdaw" ko nian a imi. Mado'edoay tonian a rayray ko kasasifalic no ngiha':*kəri: > *kəli: > *kədi:/*kədaj > *di:/''daj > daj (sowal no satapangan a Sakatimol-katipanay a Tay) > tʰaj (itini i sowal no Thai ato sowal no Lao a "Thai") anca > taj (itini i romaay a sowal no Tay a "Tay")[14].'''''
Do'edoen ko nitilidan i "Ming-Shi" a codad i, '''o nipiomit a ngangan nani "Siam-Lohok" ko ka'ayaway a ngangan no Thailand a "Sayam". Alatek o mitoro'ay to to'asan a kitakit a Suvarnabhumi ko "Sayam" (sowal no Thai:สยาม,matatodongay a sowal:Sayam). O mitoro'ay to romaay a to'asan a kitakit a Lavo ko "Lohok". I saka 14 a sician i, mapalacecay koya tosaay a kitakit a mala "Hontian a Kitakit no Ayutthaya". Orasaka, o nitilid i codad no Congko i, mapalacecaay a pangangan to "Siam-Lohok" anca "Sayam". Adihay ko kasasiromaay a sowal to tapangan nonian a sowal a "Sayam". O cecay a sowal i, nani sowal no Sanskrit a "श्याम" (matatodongay a sowal:Śyāma), o "to'emanay a cengel" konian a imi[15]. Anca nani sowal no Pali a "suvaṇṇabhūmi", o "sera no kim" konian a imi. Ikor i, mala ngangan no fa'elohay a hikociw no kitakit i Bangkok konian a ngangan. O sinkiwsiay a tamdaw no Portugal ko mifalicay toya ngangan i to'asan a codad no Congko a "Sayam" to "Siam" a mala kalasowal no i Ka'etipay a kitakit. I pikowanan no Honti ci Mongkut i, mapalaheci a mala tatapangan a ngangan no kitakit ko "Sayam"[16]. O "Siam-Lohok" ko matatodongay a ngangan tonian i aniniay a sowal no Congko.'''
=== Likisi ===
Nani sa'ayaway tahira i sifo'ay a to'asan a sician no fokeloh (alatek nani 500,000 tahira i 1,000,000 a mihecaan i'ayaw no anini) i, '''iraay to ko tamdaw a maro' itini i Thailand. Tadafangcal ko to'asan a rayray no 'orip no Thailand. Alatek i'ayaw no 5,000 a mihecaan i, micomoday to i Fodawan a sician koya i ka'amisay no Thailand a niyaro' a Ban Chiang (alatek o "Manqing" ko romaay a nipifalic a pangangan).'''
=== Sukhothai '''a kitakit''' ===
Itiya ho i, iraay to i pikowanan no tamdaw no Khmer (Kao-Mien) ko niyaro' no Sukhothai. '''O katengilan a sowal i, o kawasan a Honti ci King Phra Ruang a patireng to kitakit no Sukhothai i caayay ho kaira no nitilidan a codad. O wawa no kawasan a fafahiyan ci Naga ato Honti cingra. Tada ci tanengay ato ci 'icelay no kawas cingra, saka tadamaolah ko finawlan cingraan. I 1208 a mihecaan i, malaHonti to cingra a miteka to sician no pikowanan no kitakit no Sukhothai. Nikawrira, o nitilidan i codad no mitiliday to rayray no to'as a masarocor a sowal i, i 1238 a mihecaan i, malaheci to a misateked ci Khun Bang Klang Thao ato ci Khun Pha Mueang a tosaay a kakeridan no sofitay no Thai a patireng to kitakit no Sukhothai. Mapatireng ci Khun Bang Klang Thao a mala "Sri Indraditya" a mala sakacecayay a Honti no Thailand[17]:82–83'''
Itiyaay ho i, adihay ko mapatirengay a romaay a kitakit no Thai. Nikawrira, '''mapatodongay to o sakacecayay a kitakit no Thailand ko Sukhothai. Tadatata'ang ko pifalic tonian a kitakit to serangawan no Thailand. Mapahapinang no Sukhothai konian a kalenak no tamdaw no Thai pasayra i salawacan no Chao Phraya a 'alo. Roma sa to, malaheci to a mala tata'angay a mitooran no kitakit ko Focaw itiya. Anini i, ira ho ko adingo no itiyaay ho a Sukhothai i adihayay a nicokaan, nito'to'an ato nipatirengan a loma' no Thailand. I kitakit no Sukhothai i, o sakatoloay a Honti no Thai ci King Ramkhamhaeng. Tada ci nganganay cingra. I 1278 a mihecaan i, malaHonti to cingra. Mamelaw i pikowanan ningra ko kacemahadan a to'asan no Sukhothai. Ira ko to'asan ho a nito'to'an a fokeloh a mitilidan to tilid no Thai[17]:84–86.'''
I 1365 a mihecaan pasayra i 1378 a mihecaan i, '''mala makowanay to a kitakit i pikowanan no kitakit no Ayutthaya ko Sukhothai. Tahira i 1438 a mihecaan i, mapatay to ko saikoray a Honti no Sukhothai. Ikor no kapatay ningra i, mapakowan to a kenis no kitakit no Ayutthaya ko pala no pikowanan no Sukhothai.'''
=== Ramathibodi a kitakit ===
I 1351 a mihecaan i, '''mapatireng to ni Ramathibodi a Honti ko kitakit no Ayutthaya. Ci U Thong ko sa'ayaway a ngangan ni Ramathibodi a Honti. Matateko to no kitakit no Ayutthaya ko icel no sofitay no Thai, o pikowan no tamdaw no Mon ato Khmer, ato o kalali'acaan no tamdaw no holam. Itini i kapatirengan no kitakit no Ayutthaya i, ira to i 'amisan ko mapatirengay no tamdaw no Thai a kitakit no Sukhothai. Micangray ko kitakit no Ayutthaya i nipatirengan no Sukhothai a lalamitan. Nikawrira i kaikoran i, makikakaay to ko icel nira. I saka-15 a sici i, ma'eco to no kitakit no Ayutthaya ko kitakit no Sukhothai. Malafiyaw to ato kitakit no Lanna iti:raay i 'amisan no Thai ko kitakit no Ayutthaya[17]:86–87. I terong no saka-15 a sici i, mapatireng to ni Honti no fohecalay a eco (King Borommatrailokanat) ko masongila'ay ho a pikowan ato rikec. Saakapafangcal to ko icel no kitakit no Ayutthaya a micangray i rikec, o pipalumaan to panay, ato o kalali'acaan ato kitakit no Cungku. Masawidawidangay to ko kitakit no Ayutthaya ato kitakit no Cungku. Nani kapatirengan no kitakit no Ayutthaya i, mararid to a malari'ang ko kitakit no Ayutthaya ato kitakit no Mianma. I 1548-1549 a mihecaan itini i sakacecayay a kalalood i, mipalalood ci Tabinshwehti a Honti no Mianma ato kitakit no Ayutthaya, nika malowid to cingra.'''
I 1563 a mihecaan itini i sakatosalay a kalalood i, malalalood ci Bayinnaung a Honti no Mianma ato ci Maha Chakkraphat a Honti no Ayutthaya. '''Pangangan han konini a kalalood to "Kalalood no fohecalay a eco". I laikor no kalalood i, mihapiw ci Maha Chakkraphat to kalowid nira. Tada kakahad ko madoka'ay no kitakit no Ayutthaya. Tadamasipon ko kitakit no Ayutthaya i kalaloodan. Pafeli ho cingra to tosaay a fohecalay a eco malasapato'aya ci Bayinnaungan. I 1568 a mihecaan itini i sakatoloay a kalalood i, malari'ang ci Mahinthrathirat a Honti no Ayutthaya ato ci Maha Thammaracha a Honti no Phitsanulok. Mi'araw ci Bayinnaung a Honti no Mianma tonini a demak i, mipalalood to cingra ato kitakit no Ayutthaya. Ma'eco to no Mianma ko kitakit no Ayutthaya i laikor.Nika i 1584 a mihecaan i, mihapiw ci Sanphet saka-tosalay a Honti to pitekedan no kitakit no Ayutthaya.'''
Saka-17 ato saka-18 a sici i, '''o tadaci'icelay to a kitakit itini i katimolay-walian no Asiya ko kitakit no Ayutthaya, saka malali'aca to kitakit no Oropa. I pikowan ni Narai a Honti i, tadafangcal ko kacacofelan a demak no kitakit no Ayutthaya ato romaroma a kitakit. Konini a citay i, o Tadacifaloco’ay minengneng to sakakalali'acaan a citay no Ikiris ato Ferans. Pafeli ci Narai a Honti i cangraan to Paifaloco'ay a kali'acaan, O roma a demak i, palanoHontiay a taminaen ni Narai a Honti ko tamina nangra a malali'aca ato romaroma a kitakit no Asiya. Tonini a citay i, tayni ko lindosi no Ferans, o niocor ni Alexander saka-7 a Popo no Loma ato ni Louis saka-14 a Honti no Ferans. Misatadamaay ko lindosi to pasifana'an ato pifaisan a demak no kitakit no Ayutthaya.'''
I 1767 a mihecaan i, malasawad to no Konbaung a hontian no Mianma ko kitakit no Ayutthaya.
=== kitakit no Thonburi ===
I 1767 a mihecaan i, '''midefong ko Konbaung a hontian no Mianma to Siyam a mipalasawad to kitakit no Ayutthaya. Patireng ci Taksin to hitay itini i mililisay to riyar no katimolay-walian a mitoker to pikowan no Mianma. Caho ka halafin i, malengat to ko lalood no kitakit no Cungku ato Mianma. Mapaci'ci ko alomanay a hitay no Mianma itini i Ayutthaya a minokay a sapitoker to hitay no Cungku. Saka makaaraw ci Taksin tonini a demak i, tangsol a miafas to kitakit no Ayutthaya. Nika, makakayas to no sakalalood ko kitakit no Ayutthaya. Saka caay kapatireng ci Taksin to tokay itira. Itini i Thonburi ko nipatirengan nira to tokay. Tonini a pikowan ni Taksin i, mipalasawad ci Taksin to masafelaw a 'icel no niyaro' ato mitoker to piliyaw a pidefong no Mianma. Tangsol a miafas cingra to Ciyangmay ato romaroma a 'etal. Midefong a miafas cingra to Lanna, to Vientiane, to Luang Prabang ato Champasak. Malalifet cingra ato kakeridan no Dai Viet ci Nguyen a miafas to Cambodia.'''
=== Kitakit no Rattanakosin ===
Ikor i, miafas ci Rama saka-1 to 'icel no pikowan a patireng to tokay itini i Bangkok. '''O Chakri a hontian (Bangkok a hontian) han no likisi a mipangangan koni a citay. Mipasa'opo to teloc no Ayutthaya a hontian cingra a misololot to malahedaway i lalan no pidefong no Mianma a nitilidan to no Ramakien a likisi a radiw. Itini i pisaloma' no hontian cingra i, patireng to pito'oran to no odo' a Foki a pipatelian, ato adihayay a fukusi. Milingato ci Rama saka-4 no Bangkok a hontian a pifohat to kitakit no fawahan i pikowan nira nani 1851 a miheca tangasa i 1868 a miheca. Mi'araw ci Ciyulalongkong (ci Rama saka-5 han a mipangangan, nani 1868 a miheca tangasa i 1910 a miheca ko pikowan nira) to pihinengan a naneng no sa'etipan a kitakit a pifalic to adihayay a faco no kitakit a pitoker to penec no midefongay a kitakit. Mipalasawad cingra to faco no koli. Mipatireng cingra to fa'elohay a faco no lalan ato fa'elohay a pitilidan, miocor haca to mitiliday a tayra i Sa'etipan a minanam.'''
Tangasa i katelocan no saka-19 a sici i, '''patireng ko Inkiris to nicalapan a pala no Inkiris a Inton itini i kaci'etip no Siyam, patireng heca ko France to nicalapan a pala no France a Intocina itini i kawali no Siyam. Mitilid ko Inkiris ato France to katatelekan a tilid to no Siyamay a demak i 1896 a miheca. Miapakamaro' cangra to Siyam itini i sasifo'an no nicalapan a pala no tosaay a kitakit. Malasapitena'an to Inkiris ato France ko Siyam.'''
Caay ka malanicalapan a pala no midefongay a kitakit ko Siyam. Nika, adihay heca ko penec no Inkiris ato France i Siyaman.
=== Aniniay ===
I saka-6 a folad no 1932 a miheca, '''mafalic ko faco no sifo no Siyam. Caay ka ciremes itini tonini a pifalican. Ikor i, mala o midoedoay to holic a hontian a kitakit ko Siyam.'''
=== Sakatosa a kalaloodan no hekal ===
I sakatosa a kalaloodan no hekal i, o hitay ko tatapangan a tapang no sifo ci Sonkan. '''Minaol ko Fasis a sifo nira a milekatep to hontian a kitakit no Dipon. I 1940 a miheca, itini i kademecan no France i, milingato ci Sonkan to sakatosa a kalaloodan no Siyam ato France. Midefong heca ko Dipon to Indocina. Saikoray i, itini i pisawkitan no Dipon i, maala no Siyam nani micingcingay a sifo no Kisi a France ko Matabang, Siyamliyep ato Sayaboli a pala. I 1941 a miheca safaw tosa a folad pito a romi'ad i, milingato ko Dipon to Pacific a kalaloodan(Pacific War), matatilid ko Dipon ato Siyam to Katatonekan a Tilid no Kalekatep to Sapilood ato Sapisimaw. Mikapot ko Siyam to Axis a kitakit (Axis Powers), mala heca cecay aca a kalekatep no Dipon i Asia. I 1942 a miheca 1 a folad 25 a romi'ad i, pihapiw ko Siyam to sapilood to Inkiris ato Amilika. Patorod ko Dipon to pala to Siyam, halo i sawalian no Shan State no Myanmar, ato i 'amisan no Malay Peninsula, mihaop to Terengganu ato Perlis a pala. I 1944 a miheca 7 a folad i, mi'eco to sifo ko mifelihay to Dipon (o pakoniraay a tamdaw no Siyam) a mipalasawad ci Sonkanan.'''
I 1945 a miheca 8 a folad 15 a romi'ad i, mademec ko Dipon. To andafak i, pihapiw ko Siyam, '''"Malasawad ko ya i 1942 a miheca 1 a folad 25 a romi'ad a pihapiw to sapilood to Inkiris ato Amilika." saan. Mahayda no nipatekoan a Kitakit ko ya pihapiw no Siyam to pipalasawad to sapilood. Malepet to to malatatiihay a tamdaw no sapilood ci Luan Piwen Sokan a hitay a congli, kaorira to ikor i, mapalafac no Amilika cingra. I 1949 a miheca i, mifalic to ngangan ko Siyam to Thailand. Ikor no Sakatosa a Kalaloodan no Hekal (World War II) i, malatadamaan a kalekatep no hitay no Amilika i kawalian-timolay Asia ko Thailand. Itini i kawalian-timolay Asia a pala i, o tadamaanay a kitakit ko Thailand, o masa'opoan no kasakitakit ko tata'angay a siyoto no Bangkok a pala. O roma sato, o cecay no sa'ayaway a patirengay a kitakit to Lekatep no Kitakit no Kawalian-timolay Asia (ASEAN) ko Thailand, tada misafaloco' cira a mikihatiya to demak no itiniay i kawalian-timolay Asia a pala.'''
Ikor no Sakatosa a Kalaloodan no Hekal i, n'''isateked a pikowan no Sofiatayan tini i Thailand. Mitatongotongod sa ci Luan Piwen Sokan (Miliyaw haca a malacongli i 1948 a miheca) ci Salit Tanalat, ci Tanon Kitikacon, ci Keliyansa Camanan, ato ci Pin Tinsulanon a mikowan. I 1991 a miheca i, mifelih ko sofitay no Thailand to pikuwan ni Cacay Conhawan, to rikec no kitakit ato pikaykian. Ikor sato, romakat i lalan ko finawlan no Thailand a mico'ay to pikowan no sofitay. Ma'eresay ko sofitay a mipatay to finawlan, onini ko sakapihidefong no Hanti no Thailand a misawkit. Mitosor i 'ayaw no Hanti no Thailand ko tatosaay, ci Sucinda a congli ato kakeridan no mico'a'angay, makaketonay cangra to sowal a mipatomerep to rawraw. Itini sato a maherek ko pico'a'angay, miliyaw a mapatireng ko pisingkiw ato rikec no kitakit, malingato ko Thailand to pikowan no finawlan. I 1998 a miheca 7 a folad 14 a romi'ad i, patireng ci Taksin Cinawat to cefang no Thairakthai, mala kakeridan no cefang. Caho ka'edeng ko lima a miheca i, malaladof ko cefang no Thairakthai to mimingay a cefang, mala nisatekeday a tata'angay a cefang to pikowanay.'''
Saka 21 a sici
I 2001 a miheca 2 a folad a pisingkiw i, '''tada mikaka ko paya ni Taksin Cinawat to no roma a tamdaw a malacongli, maala no cefang no Thairakthai ko 248 a kamaro'an nani 500 a kamaro'an no la'enoay a pikaykian. Pakalowad cingra to Cefang no Mincocang, mala cecayay a tata'angay a cefang, mala saka 23 a congli no Thailand.I 2005 a miheca 2 a folad a pisingkiw i, maala no cefang no Thairakthai ko 375 a kamaro'an nani 500 a kamaro'an no la'enoay a pikaykian a tada pakalowad to no roma a cefang. I likisi no Thailand i, mala sakacecayay a nisingkiwan no finawlan a congli ci Taksin, maherek nira ko sepat a miheca no pikowan, ato malaheci nira a mitorin a malacongli.'''
I 2006 a miheca 4 a folad 2 a romi'ad a pisingkiw no pikaykian i, '''malaladof ko toloay a tata'angay a mico'a'angay a cefang a mikayi to pisingkiw, malengatay ko tada tata'angay a rawraw no pikowan. I 4 a folad 5 a romi'ad i, i nisatekedan a pikaykian no sfo, o mitoro'ay ci Taksin to sakatosa a congli ci Cicay Wannasati a papicorok to tayal no micorokay a congli[19]. I 5 a folad 10 a romi'ad i, miketon ko pisawkitan to kimpo no Thailand, micalal to rikec ato kimpo ko wuyyin pisingkiw no Thailand i pisingkiwan to no la'enoay a pikaykian i 4 a folad 2 a romi'ad, orasaka awaay ko 'epoc no pisingkiw, kanca mili'aw a pisingkiw to no la'enoay a pikaykian. I 9 a folad 19 a romi'ad i, i New York ci Taksin congli a mikihatiya to tata'angay a pikaykian no Linheko i, mifelih ko hitay no Thailand to sfo a miala to pikowan, mihapiw a mipalasawad to kimpo. [21] I 9 a folad 22 a romi'ad i, malatapang no wuyyin no pifalic to pikowan ko kakeridan no hitay ci Sonti Ponyalatkelin[22]. I 10 a folad 1 a romi'ad i, mihapiw ko wuyyin no pifalic to pikowan to caayay kahalafin a kimpo, itiya sato ci'epoc kora kimpo, mafalic ko ngangan no wuyyin no pifalic to pikowan to wuyyin no rihaday no kitakit no Thailand[23]. I 10 a folad 9 a romi'ad i, miketon a misitapang to pikowan kora pacena'ay a sifo, o ci Solayot Colanon ko pacena'ay a congli[24]. I 2007 a mihecaan 8 a folad 19 a romi'ad i, misingkiw ko polong no finawlan a miketon to halaka no fa'elohay a kimpo[25], orasaka mahai kora kimpo. [26]Ikor sato i, pakaala i pisingkiwan to no finawlan a pikaykian no Thailand i 2007 a mihecaan ko nicokeran ni Taksin a cefang no 'Icel no Finawlan.'''
I 2011 a mihecaan 7 a folad 3 a romi'ad i, pakaala i tata'angay a pisingkiw ko nicokeran ni Taksin a cefang no Pheu Thai, miliyaw haca a misitapang to pikowan.
I 2014 a mihecaan 5 a folad 7 a romi'ad i, nawhani micalal to rikec ko congli no Thailand ci Yingla Cinawa a misiwar to kamaro'an no kakeridan no tahic no tapang no wuyyin no rihaday no kitakit, '''miketon to sowal ko hoyen no kimpo no Thailand, tangsol sato a piliyas to kamaro'an ko pacena'ay a congli ci Yingla.'''
Milingato ko Tanmokangtang (Democrat Party) no Thailand to pikerocaw to sifo i 2013 a mihecaan 10 a folad 30 a romi'ad. '''Misa’opo ko tamdaw to sapifelihaw to amenes i lalan no cinamalay i Sam Sen no Thailand i saka 31 romi’ad. O harateng no milawlaway a tamdaw, o patosokan noya halaka no amenes i, o sapipalasawaw to nika matakaway a raraw nira itiyaayay a congli ci Taksin Cinawa, ta manga'ay cingra a paherek to nikalaliw i roma a kitakit a minokay i Thailand. I 11 a folad 11 a romi'ad i, mipatikol ko fafa'eday a pikaykian no Thailand toya halaka no amenes to tata'angay a paya, nikawrira caay ka malowan ko saopo no milawlaway a tamdaw.'''
Itini noya mihecaan i saka 12 folad 9 romi’ad i, '''miparatoh ko congli ci Yingluck Shinawatra to papasawadaw tonian a pikaykian, a mipalasol a patorod to tata'angay a paya a sa'opo i saka 2 folad 2 romi’ad no 2014 a mihecaan. Nikawrira, caay pihayda kora milawlaway a tamdaw, mararid a milawlaw a milongoc to sapipasawadaw to congli ci Yingluck Shinawatra-an to kamaro'an a patireng to pikaykian no finawlan.'''
I saka 5 folad 20 romi’ad no 2014 a mihecaan i, '''miparatoh ko sofitay no Thailand to sapipalowadaw to rikec no pikowan no sofitay. Miparatoh ko kakeridan no sofitay no Thailand ci Prayut Chan-o-cha to sapikowanaw to kitakit, mikerid cingra to mato'asay a tapang no sofitay itini i pakanengnengan no kitakit no Thailand a tilifi. O patosokan nonian a demak i, o sapihinomaw to kitakit, malingato i 1932 a mihecaan i, o saka 12 a pifelihay to sifu no sofitay no Thailand konian.'''
I saka 2 folad no 2020 a mihecaan i, misawikit ko hoyan no kitakit no Thailand to papasawadaw toya ci Wikay-cen-cin-tang (Future Forward Party), ta pipalowadaw to tata'angay a sa'opo no milawlaway a tamdaw. '''Itini noya mihecaan i saka 10 folad 15 romi’ad i, miparatoh ko sifu to sapipalowadaw to rikec no kacarohan a demak. Itini i 2025 a mihecaan i, pipalowadaw to kalaliyag ko sofitay no Thailand ato Cambodiya itini i lawac no kitakit.'''
=== palapalan ===
O dadahalay no pala nonian a kitakit i, o caayay ka 'akawang a lotok ato takaraway a dafdaf. '''Adihay ko kasasiroma no pala, makakenis to sepatay a pecih, o sa'etipan, o sifo'an, o walian, ato katimolan. Itini i sa'etipan no Thailand i, o lotolotokan a pala, nani Hiyamalaya (Himalayas) a koya Tanyantanwong (Tanaungsi) a lotok ko tapang no lotok, nani ka'amisay a matolas a pasa-katimolan. Itini i kenis no Ciangmay koya ci Intanon a lotok, 2576 ko nika takalaw nira, o satakaraway a lotok itini i lotolotokan no Thailand.'''
Itini i ka'amisay-kawaliyanay a kenis i, oya Kolat a takaraway a dafdaf, itini i kaciherangan i, tadamakedal, i kafodo'an i, '''mafowaway ko pala, saka caay ka'edeng a mikangkang to sapipaloma. Nani Bangkok a pasi’amis, satalakaw-lakaw sa ko pala. O lilis no ’Alo no Caofalaya ko tatapangan a pipaloman to losay no Thailand. Nani Bangkok pasikatimol i, o kahengangay a kilang i lawac no riyar no Siyam. Ano maleno ko riyar i, ma'alol koya pala, malafowaway a kilakilangan konini. Itini i katimolan no Thailand i, nani sa'etipan a lotolotokan koya tokos tahi:ra katimolan a malapala no Malaya. O ta'enesay a pala koniniam. Ano patapelo i, O 287mi ko nikatakalaw no Thailand.'''
=== O pidemak to pala no Thailand ===
O ka'omahan a pala i, 41.2% sa'osi no 2018 a miheca, o pala no pikangkangan i, 30.8% (sa'osi no 2018 a miheca), O pala no halafinay a sipaluma i, 8.8% (sa'osi no 2018 a miheca), O pala no pakaenan i, 1.6% sa'osi no 2018 a miheca, O kilakilangan i, 37.2% (sa'osi no 2018 a miheca), O romaay a pala i, 21.6% (sa'osi no 2018 a miheca koninian). '''Roma sato i, o pinengneng no finawlan to pala no Thailand i, matiya o fongoh no eco, o ka'amisay a pala i, o apononong no eco han nangra. O kawaliay ka'amisay a pala i, o tangila no eco han nangra, o riyar no Siyam i, o ngoyos no eco han nangra, o ta'enesay a pala i katimolan i, o ngoso' no eco han nangra.'''
=== Romi’adan ===
O pala no Thailand i, o fa'edetay a dafdaf a faco no romi'adan koninian. I mihecahecaan no Thailand i, '''caay kaedeng nani 18℃ ko kafa'edet no romi'ad, ma'edeng 1,000mm ko 'orad no cecay a miheca. O sakamaicang no romi'ad i nani saka safaw cecay a folad taira i saka tosa a folad, o lifes. Itini i nani saka tolo a folad taira i saka lima a folad, o safa'edetay a romi'ad no mihecaan. Tangasa sepat polo' taira sepat polo' tosa a to ko kafa'edet. Mafiyor no masafalat ko ka'oradan no mihecaan nani saka pito a folad taira saka siwa a folad. Alatek mifiyor ko fa'etay a kaci'aliyos a fali to walian no Thailand nani timolay a riyar a mataelif to to Intosina a pala nani saka moetep a folad taira saka safaw tosa a folad. Caay ka'adihay ato caay katata'ang ko masadakay itini kihaw no Siyam a faliyos.'''
=== kinaira no pala ===
Si ato Komo ato kaso ato Tungsten ato Tantalum ato kilang ato foting ato 'apol ato falah ato Fluorite.
=== Sici ===
Itini 1932 a mihecaan. Mipalasawad ko hitay ato roma a finawlan to piteked a pikowan no hongti no Siyam nani pifalicay to rikec a demak. '''Mafalic to mido'edoay to rikec a faco no hongti ko pikowan no Thailand. Ira to ko tosa polo' a rikec no Thailand nani 1932 a mihecaan a mapasadak ko sa'ayaway a rikec. "O rikec no finawlan" han no tamdaw kora rikec no Thailand itini 1997 a mihecaan. "O tata'angay a kacipinangan no likisi" han no tamdaw konini, i nipikapot no finawlan a misanga' to tilid ato o nipido'edo to faloco' no finawlan ko faco nonini a rikec[28]. Nawhani caay kalecad ko honti no Thailand tora awaayay ko 'icel a honti no Ripon ato no Ikiris. Mido'edo to sakafalo a silsil no aniniay a Kimpo, o tatapangan no hitay no Thailand ko honti no Thailand [29]. Kaorira, o rayray a pinangan no hitay no Thailand ko nipikapot to demak no sifo hakihonti a mido'edo to Kimpo. O hitay ko citatodongay to 'icel a mikowan to Thailand i pikowan no Thailand a likisi, caay ko finawlan a patirengay to sifo [30]. Mangodo ko rikec no Thailand to honti no Thailand, ano ira ko mi'epecay a sowal ato demak to honti anoeca to parod no loma' no honti, anoeca o tati'ihay a sowal ko pipakiting, anoeca o milokesay, o mamailafo to rikec no saki pi'epec to honti, Mido'edo to nisefram a rikec no Thailand to saka cecay so'ot safaw cecay ira ko tosa a silsil i, o mamaparofo i pirofoan to tolo a mihecaan tahira to saka safaw lima a mihecaan, caayay kakahi ko saki pilicay toni a rikec [30].'''
[[Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis]]
[[Kasasiwasiw:Thailand]]
[[Kasasiwasiw:Asiya]]
[[Kasasiwasiw:Kitakit]]
mew9wn3o8e2vj56crf3h7nh4sh4mxv8