Wikipedia
amiwiki
https://ami.wikipedia.org/wiki/Sa%E2%80%99ayayaw_pising_no_tyin-naw
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Mitiya
Kasi’iked
Kasasowal
Midemakay
Kasasowal no midemakay
Wikipedia
Wikipedia a kasasowal
Faylo
Masasowal to faylo
MediaWiki
Masasowal to MediaWiki
Masalipa
Masalipaay a kasasowal
Nipadama’
Mipadama’ a masasowal
Kasasiwasiw
Masasowal to kasasiwasiw
TimedText
TimedText talk
模組
模組討論
Event
Event talk
'adipangpang
0
22
50158
50105
2026-07-20T01:34:03Z
Haratal
3361
50158
wikitext
text/x-wiki
('adipangpang/蝴蝶)
== takaray a sowal 概要 ==
== kasasiromaroma 種類 ==
Adihay ko kasasiromaroma no 'adipangpang.
== Cengel 顏色 ==
== tahapinangan 特徵 ==
== romi'ad 氣候 ==
[[Faylo:Papilio polytes polytes bytreef.jpg|thumb|'adipangpang]]
== Siwkay ==
O 'orip no ‘adipangpang
O mafalicay a tireng a fao ko adipangpang, i 'orip nira i, ira ko sepat a kasasiroma no pafalican, nani nikakopa, o fao, o dadingis, ato maladipangpangay. Tadaci'icelay a malalifet konian a saka'orip, tinako sa i, caay kalecad ko kakaenen no fao ato adipangpang, saka caay kamala'afas ko malecaday a fao to kakaenen, o roma sato i, mitiwa'ay ko pafalican to saki tayal, ma'epoc a malaheci ko kasasiroma a tatayalen. Tadafangcalay ko pilamecan a fitoka no fao, saka caay pitolas a komaen ato misoped to sakaciicel. Caay kakomaen ko dadingis a milakec toya caayay pafangcal to sakalengaw a kasi'enawan. O ci sapikpikay ato ma'ikesay to a tireng saki pikopa ko adipangpang, o sakaci'epoc to mikenken a tatongotongodsa ko wawa.
Sahetoay i cecay tangasa i sepat a folad ko nika'orip no adipangpang, nikaorira, itini i palapalatan ato kasasiroma nira i, masasiromaay ko nika'orip. Itini i kadihekoan ato nikaadihay no kakaen i, kalamkam a malengaw ko adipangpang, saka kamoko'ay ko nika'orip nira, ano itini i kasi'enawan ato nikamiming no kakaen i, kakaya'ay ko nika'orip. O roma i, tosa a folad ko nika'orip no ‘adipangpang, nikaorira, itini i milakecay to kasi'enawan a adipangpang i, kakaya'ay a tahira i pinapina a folad ko nika'orip.
kopa
Masasiromaay ko lalan no saki pikopa to nani kasasiroma no adipangpang, itini i papah, i cengo', ato i ci'im ko miki'adingan no pikopa'an. Anca itini i ngata no kilakilang ko miki'adingan, anca i, itini i sera ko pikopa'an. Anca, itini i ngala' no podac no kilang, i falo ato i ngala' no cengo' ko nipikopa'an. Sacecaycecay sanay ko nipikopa', anca maemin ko nipikopa', iraay to ko romaay a 'adipangpang, i kinacecay a mikopa i, masaso'ot ko nipikopa a patatingerongeroh. Roma sato i, o laleh no wina a 'adipangpang ko sapihiketaw to nipikopa'an i cowacowa, anca itini i mafolangay anca i ma'aditay ko nika limek maemin no nipikopa'an. Ira ho ko romaay a 'adipangpang, o micidekay a wayway ko nikapaytemek sanay a nipikopa' i sera.
Onih
O malaonih a 'orip nai kopa han ko sa'ayaway a rayray. Roma sato i, i fafaed no kopa ko pikenken to padoc a talahekal. Kaorira, o roma a mikopaay i ngala' a 'adipangpang i, o mananamay a wayway no onih ko pikenken nani tatihi no kopa to padoc a talahekal. Ira ho ko micidekay a kasasiroma no 'adipangpang, o sapi'adingaw to mikaenay to kopa a fao ko nikakifetol no padoc, ta nani ilaloma' no kopa a miofang to papah ko onih a talahekal. Ira ho ko roma a kasasiroma no 'adipangpang, ano talahekal to nani kopa ko onih i, mikenken to padoc, ta caay pila'om. Saka caay ka'araw no 'ada ko kamaro'an nani osaw a padoc. Maherek a mikaen toya padoc i, ikor to komaen sa ko onih toya aro'an a pipalomaan. Caay kaadihay ko mikaenay to tireng no fao a onih. Tinako, i laloma' no Lycaenidae a kasasiroma, o Miletinae hananay a 'adipangpang i, o mikaenay to tireng no fao ko onih nangra. Tinako, o Aphidoidea hananay a fao ko nikaenan no onih no Taraka hamada hananay a 'adipangpang, o Coccoidea hananay a fao ko nikaenan no onih no Spalgis epius hananay a 'adipangpang. Tahira i kafo'edakan a 'orip i, tokak to nikarakat anca nikakaen ko onih, mili'ayaw to sapikafo'edak a mifalic to saka'oripan. I piteka to kapodacan i, misakonayatay ko tatirengan no onih a mipodac to telangay a podac nani tangal tahira i wikor, saikoray i, mipodac to podac no tangal, itini a maharek ko kapodacan. Ano kinacecay a mipodac ko onih i, malacecayay a kacomahadan, kinasepat tahira i kinaenem ko pipodac nira.
Ano matatongoday to ko onih i, tokak to nikakaen, misatiwatiway sato a misarakarakat a mikilim to kapodacan, i rarikor no papah ko papahiceraan nira. To saka nga'ay a micelak to sapihpik i kalaadipangpangan i, mikonayat ko onih to tatirengan a mitiri' to kakahad no kafo'eakan ano maedeng. Ano maketon to ko kafo'eakan i, sa'ayaway a misacalay to loma' ko onih, mikafit to ikoray a wa'ay nira toya calay a patanektek to tatirengan. Pararid sato ko onih a misacalacalay pasawili pasawanan, misakifotolay a safaot to calay a mikafit to tatirengan, ta mala'ayaway a dadingis. Edeng to cacay a romi'ad i, malingato to a maladadingis, itini i, ra^rad sa a mikonayat, makeced, maleto ko tatirengan noya mala'ayaway a dadingis. Ikor sato i, mangalef to a pararid ko pikonayat, ko kaced, ato leto no tatirengan, mapela' ko podac nani falohang, ta kalamkam sa a maco^co a tayra i teloc no tiyad. Saikor sato i, mikafit toya calay ko kakafit no teloc no tiyad, mifo'edak to saikoray a podac, ta maharek to a maladadingis.
Dadingis
Minengneng to fadic no dadingis i, mato ma'engeray ko tatirengan nira, kaorira, manga'ay a madiwmiw ko saka-sepat tahira i saka-enem a tonod no tiyad nira. Itini i, masasifodko piliyaw a misanga' to i laloma'ay no dadingis, paso'oren ko lalosidan no tatirengan noya ka'emangan ho a fao. Ta mala o sapasanga' to tatirengan no ma'ikesay a 'adipangpang. Maedeng to o mo'etep a romi'ad i, maharek to a comahad ko lalosidan no tatirengan no ma'ikesay a fao i laloma'ay no dadingis, ta masadak cira a tahekal.
Mala’adipangpang
Sahetoay i, itini i lafi tahira i papacem a masadak a tahekal ko ma'ikesay a adipangpang nani dadingis. I pisa'ayawan no ma'ikesay a adipangpang a masadak a tahekal i, masakaciwaci a mapela' ko fanges no dadingis i tangal ato i kolol. Do'edo sato i, mikonayat a tahekal ko 'ayaway a wa'ay nira, ta pasadaken nira ko makofolay a sapihpih ato maletoay a tiyad nani dadingis. Roma i, mikapet i la'eno no dadingis ko kaherekay a masodat a ma'ikesay a adipangpang, anoca itira i tanektekay a kamaro'an a mica'it to tatirengan nira. Pasayraen no adipangpang ko nanom no tiyad a micomod i olat no sapihpih, ta kakalamkam sato a mafohat ko makofolay a sapihpih. Ano mafohat to ko tosaay a sapihpih, pasadaken nira nani hemot ko maosaway a nanom. Ano matefad i sera ko adipangpang itini, anoca ira ko mitena'ay to sapihpih, ta caay pakafohat. Awaay to ko 'icel nira a mi'eferay. Ano maatekak to ko sapihpih, aira to ko 'icel no ma'ikesay a adipangpang a mi'eferay.
[[Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis]]
q1bub6nxatxu85cd17muunp7vn79o4z
Italy
0
447
50159
49970
2026-07-20T01:34:46Z
Haratal
3361
50159
wikitext
text/x-wiki
Italy(義大利)
[[Faylo:Flag of Italy.svg|thumb|Flag of Italy|alt=Flag of Italy]]
[[Faylo:EU-Italy.svg|thumb|Location of Italy (dark green)– in Europe (light green & dark grey)– in the European Union (light green) – [Legend]]]
Itini i 42 50 N, 12 50 E, noYoropi ko Italy.
Polong no sekalay i 301,340 sq km “saka 72 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 294,140 sq km, no nanom a sekalay i, 7,200 sq km ”
Polong i 62,007,540 ko tamdaw.
sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 47.10%, Malo no kilakilangan(森林) a sera 31.40%, malo no roma to a sera 21.50%.
siyoto(首都)
O [[[Rome]](羅馬) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakaenem 2 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci [[Sergio Mattarella]](塞爾焦·馬達雷拉), patirengan a romi’ad i 2015 a miheca(年) saka 2 folad saka 3 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
== Siwkay ==
O Kapolongan a Kitakit no Itali (Sowal no Itali: ''Repubblica Italiana'', panganganen to (reˈpubblika itaˈljaːna), panganganay to Itali (Sowal no Itali: ''Italia'', (iˈtaːlja), o "Yitayli" han no sowal no Congko ato Hong Kong), i kaetip-timol no Oropah ko aro’ nira, o mikaikiay a minco a kapolongan a kitakit. Onini a kanatal i, malalitingay nani masatokoay a Pecih-Kanatal no Apening i timolan no Oropah, o Siseri a kanatal, o Satingnia a kanatal, ato mamangay a kanakanatal i Ticonghay. O Loma ko tatapangan a tokay nira. I ka’amisay nonini a kanatal i, o Alipesi a lotolotokan, matatongod ko kalala'edan nangra ato Fakoroso, Suwisa, Aoteli, ato Soloweniya. I katimolan i, mililisay to Ticonghay, misi’ayaw to Malata ato kakanatal no ka’amisay no Afirika. I laloma’ no nini a kanatal i, mitaliyokay to tosaay a mamangay a kanatal, o Sanmarino ato Fatikan, ato cecay a citodong a salongoc a pitatirengan, o Malta Kisituan. I sofal no Suwisa i, ma’aroay i lilis no fanaw no Lukano ko Kanpunay no Itali, o sofal ningra i laloma’ no roma a kanatal. I pikowanay a kitakit a polong i, mapecihay to tosa polo’ a tata’angay a sofal (ilaloma’ nonini i, o limaay ko niyah a pikowan a sofal), ato cecay so’ot ira ko mo’tep a mimingay a sofal, ato falo patek ira ko cecay so’ot a tokay. Do’doen ko pisa’osi to tamdaw i 2022 a mihecaan i, lima polo’ ira ko siwa a mang ko tamdaw no Itali. Imatini i, malowanay ko tamdaw nira, saka lima ko ka’aloman no tamdaw nira i sofal no Oropah, ato saka tusa polo’ ira ko lima i polong no hikal. O kakahad no sera no nini a kanatal i, 301,338 km². Imatini i, mapedpeday ko tamdaw nira, ira ko 201.1 a tamdaw i laloma’ no cecay a km². O romi'adan nira i, mado’etay no Ticonghay.
O cecay no katapangan no serangawan ato finacadan no Oco i ka'ayawho ko pala no itari, namahad nani tora pala ko matiniay ci Yiteloliya a tato'asan a 'orip. Nani picowat to pala no tato'asan a kitakit no Roma halo tora Hontiay a kitakit, saka mala tatapangan no demak no kitakit ko tokay no Roma o tatapangan a tokay i Ticonghay ato Europe to pinapina a so'ot a mihecaan. Nani mala o no kitakit a pito'oran ko Kiristo i Hontiay a kitakit no Roma, saka mala tatapangan no pito'oran i sa'etipan a pala to matafesiwway ko moetep a so'ot a mihecaan, mangalef o tatapangan no Katolika a kiwkay konian. Miala a micowat ko tamdaw no Roma to serangawan no Kirisya, saka mifalic to 'orip no sa'etipan a pala halo haemin no hekal ko masasiromaromaay a demak no serangawan no Roma, to tilid no Latin to sowal no Latin to rikec no Roma to koyomi to pikaykian to pililoc no kapolongan to nanom no tokay to lalan to kayakay to faedetay a sera no loma'. Yo mapeleng ko pikowan no Hontiay a kitakit no Roma i sa'etipan, saka kinapinapina a midefong ko romaay a finacadan to pala no Italy halo Cerman a finacadan to Lonpanti a tamdaw to Ostrokote a tamdaw. Ikor nonian, iraay to ko Noman a tamdaw ato romaroma a finacadan, namipaliyaway to kinacecay a mikowan ko walian a Hontiay a kitakit no Roma to pala no Italy. I sasifo’an no kalomihcaan no hekal nani tokayay a kitakit no Italy, saka micowat to 'orip no aniniay a hekal ko masasiromaromaay a demak, halo pakalonan ato Kalali’acaan ato kaykyi ato tata'angay a pitilidan. Ikor no 14 a sici, mala katatapangan a pala no pilolo to punka konian a tokayay a kitakit, saka mikerid to Europe a micomod i aniniay a hekal.
I 19 a sici malingad ko sakamalacecayaw a demak no kitakit i Italy, saka saikorayay o mapatirekay i 1861 a mihecaan a Hontiay a kitakit no Italy ko mipalacecayay to masasiromaromaay a kitakit tora Pecihay a Kanatal. I 1942 a mihecaan i sakatosa a kalaloodan no hekal, mala o tata'angay a micowatay a Hontiay a kitakit ko Italy i pikowan no Fasis a kasafelaw a congtong ci Mosolini, saka micowat to pikowan i amisan a Africa ato i timolan no France, ato iraay ko picaliwan a pala nira i Tianjin no Congko. Yo malingad ko sakatosa a kalaloodan no hekal, o tosaay a tata'angay a Tokodan a Kitakit i pikalaloodan no Europe ko Italy ato Germany. I 1943 a mihecaan mikihatiyaay to Nisakapotay a Kitakit ko Hontiay a kitakit no Italy, saka i kamoko'ay a toki ci Mosolini ko mipatirengay to Syakay Kapolongan a Kitakit no Italy a milifet tonian. Ikor no kalaloodan, mipalasawad ko Italy to pikowan no Honti, saka mipatireng to aniniay a Kapolongan a Kitakit no Italy. Do'edoen ko i 1947 a mihecaan a Sakalali'ay a Kaketonan no Paris, malepon ko tata'angay a micowatay a Hontiay a kitakit no Italy.
I aniniay, ira ko tata'angay a tafiyor no Italy i no pikowanay, no punka, no kakay, no kikay ko sakatayal, no sapaisingay, no pasifana', no ontong, no nakamayan, no fasing, no pitooran, no ka'enan, no eka, no kensiku, no Kicai ato no radiwan. O kasa'opoan no Kicai ato kikay ko sakatayal no Italy ko Milan, do'edoen ko tilid no Kasafelaw no Mipalasifana'ay to Sakalali'ay no Hekal i 2009 a mihecaan, o madadengadengaay a tokay no hekal koyaan. O siyoto no Italy ko Roma, caay pakakotay ko paenaran nira i sa'tipay a punka, saka onini a saka'aloman ko lafang no hekal i Itali. O sasafangcalay a tokay i hekal ko nanomay a tokay Wenicis sa ko pinengneng no tamdaw, pasowal ko "New York Times" a sinpon, tada o sasafangcalay a nisanga'an no tamdaw a tokay i hekal sa.
O macemahaday a kitakit ko Italy, i pipatodongan to sasafangcalay a kahofocan a kitakit i hekal i, itira sato i sakafalo ko Italy. I 2017 a mihecaan a pipatodongan to kacemahad no tamdaw i hekal i, itira sato i sakatosa polo' ira ko siwa ko Italy, o roma sato i, tada takaraw ko kapolongan a Nitayalan a ’epoc i laloma' no kitakit no kalatamdaw ningra. Do'edoen ko sa'osi no kapolongan a nitayalan a ’epoc i laloma' no kitakit ato Kapolongan a nipicakayan a 'epoc i laloma' no kitakit i, itira sato i sakafalo ato sakapolo' a sakata'angayay a kicai a kitakit i hekal ko Italy.
[[Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis]]
egsj95s2agyu23gew1wqpm3mm22d565
Pawli
0
930
50106
43135
2026-07-19T12:53:32Z
Haratal
3361
50106
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}
''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1].''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]
c074yr7zgein2do2p2f5da4qqkohofq
50107
50106
2026-07-19T12:53:56Z
Haratal
3361
50107
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}
''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway,''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]
4p2t5v4hzixgme7737jiu6nt34x22ct
50108
50107
2026-07-19T12:54:08Z
Haratal
3361
50108
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}
''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw.''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]
jn3c981x6ncud46t5dbuibipsplbmgy
50109
50108
2026-07-19T12:54:23Z
Haratal
3361
50109
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}
''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i,''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]
f4h2wp73y741rb1tt5gx84sua8sky78
50110
50109
2026-07-19T12:54:39Z
Haratal
3361
50110
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}
''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim,''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]
o6qvo39rb67sh34xo25pjoqp8vd9dfv
50111
50110
2026-07-19T12:54:53Z
Haratal
3361
50111
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}
''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli.''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]
catu4yuc1smbnzpqbthe74q0oz5oha3
50112
50111
2026-07-19T12:55:23Z
Haratal
3361
50112
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay,'''
odmuzhb5cjq1e1baq9k3hsf64vim6pw
50113
50112
2026-07-19T12:55:37Z
Haratal
3361
50113
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira.'''
fjl4y3f0mc28pxyeisa8kd2708g30dp
50114
50113
2026-07-19T12:55:49Z
Haratal
3361
50114
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel.'''
j32250hc8o093vcnbgdhgtzgbq18kfd
50115
50114
2026-07-19T12:56:00Z
Haratal
3361
50115
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci,'''
hf9p268q7yvu2nnbh844iji2v1soxpe
50116
50115
2026-07-19T12:56:12Z
Haratal
3361
50116
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira.'''
hj4d3x5ly68vwl9l8bmwde4aqby19g9
50117
50116
2026-07-19T12:56:30Z
Haratal
3361
50117
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han.'''
npznjh1gig4aqtfav869fod9cp90mp0
50118
50117
2026-07-19T12:56:46Z
Haratal
3361
50118
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami,'''
n99q5ptkc67cribc8k6tg6il13dnt0r
50119
50118
2026-07-19T12:57:02Z
Haratal
3361
50119
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia,'''
4m37ahlfyggbeix5yku3wfddbe1hovs
50120
50119
2026-07-19T12:57:59Z
Haratal
3361
50120
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan.'''
5wqu448c5m8l0cdoffbqv0x1j243ja8
50121
50120
2026-07-19T12:58:12Z
Haratal
3361
50121
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah,'''
iws9ca0evr11omk4wz0cm5j7jxuudd0
50122
50121
2026-07-19T12:58:27Z
Haratal
3361
50122
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay.'''
eijqgurylfe1ebphb21db0jlu6mzaz5
50123
50122
2026-07-19T12:58:38Z
Haratal
3361
50123
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng.'''
sfrj0d4ytso7dacru1nzq6aceyn677t
50124
50123
2026-07-19T12:58:56Z
Haratal
3361
50124
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli,'''
rm8wepb2cfyic15w41bjrhes4az7zw4
50125
50124
2026-07-19T12:59:15Z
Haratal
3361
50125
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean,'''
650ion00iyhhsf77hk23qwi6t2kxt04
50126
50125
2026-07-19T12:59:31Z
Haratal
3361
50126
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i,'''
lpaqpqpq3n7arzfrslnr293xxa7aau1
50127
50126
2026-07-19T12:59:45Z
Haratal
3361
50127
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan.'''
aa3zbqaiwahlgwxyb1n8x73lkxuzod4
50128
50127
2026-07-19T13:00:00Z
Haratal
3361
50128
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli.'''
c01oefs2qsdwjt4wz8xvalss9wgjan4
50129
50128
2026-07-19T13:00:13Z
Haratal
3361
50129
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma.'''
benluusrvfyyve2nr9lyizps0653ggz
50130
50129
2026-07-19T13:00:25Z
Haratal
3361
50130
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
scnqvovkol0pyqg87c5fzpqww0woe2s
50131
50130
2026-07-19T13:00:42Z
Haratal
3361
50131
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal.'''
ept20jwsgnjjuytb4g20k3qe6icdqoy
50132
50131
2026-07-19T13:00:58Z
Haratal
3361
50132
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli,'''
icgomlja3cqwulzefaxaxte8b9lpcod
50133
50132
2026-07-19T13:01:17Z
Haratal
3361
50133
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka'''
jlhk0t9lb1cu72tpox1hpehy1c57pgm
50134
50133
2026-07-19T13:01:33Z
Haratal
3361
50134
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit.'''
851jwve1z1plymq4rcd73y0umk6xhal
50135
50134
2026-07-19T13:01:46Z
Haratal
3361
50135
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1),'''
sghxrpvafgijoh9fqgkcw4aipqcdl3p
50136
50135
2026-07-19T13:02:00Z
Haratal
3361
50136
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton.'''
2o7e4t6p0cwx2idthw1els5701rv2gg
50137
50136
2026-07-19T13:02:17Z
Haratal
3361
50137
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit,'''
m0tcy1gy1wl4qx79e5mzcuc4ydos8ao
50138
50137
2026-07-19T13:02:29Z
Haratal
3361
50138
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1].'''
1isl1xd6ed9477jo7j9wjctpgktqaju
50139
50138
2026-07-19T13:02:45Z
Haratal
3361
50139
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i,'''
ix2npw81up5awm716d89evweu3d2kxi
50140
50139
2026-07-19T13:02:58Z
Haratal
3361
50140
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or'''
4kwhxmlzqvhae9g5snqv2ikre1dev3d
50141
50140
2026-07-19T13:03:50Z
Haratal
3361
50141
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton,'''
6n67xr04mljll9luw7ifbuiiq82klaz
50142
50141
2026-07-19T13:04:03Z
Haratal
3361
50142
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i,'''
0epj3lvsjgsg9eiq65rgdh1kfjgpn6t
50143
50142
2026-07-19T13:04:16Z
Haratal
3361
50143
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i,'''
sv7g0e6ntxuoarx6d9t6iguvir3wlqu
50144
50143
2026-07-19T13:04:28Z
Haratal
3361
50144
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i,'''
ntl1l9d3rr3bdc6lc1fvqtuazyszw9i
50145
50144
2026-07-19T13:04:41Z
Haratal
3361
50145
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal,'''
m6xkd7nk4mkumrdlysnqzvliw90yuvz
50146
50145
2026-07-19T13:05:01Z
Haratal
3361
50146
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil.'''
co0t9p3nx5r6uiy3oq5yot8ou717hlq
50147
50146
2026-07-19T13:05:16Z
Haratal
3361
50147
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i,'''
6kduscv44ibb7vslpgzeq09kmpo7f1f
50148
50147
2026-07-19T13:05:30Z
Haratal
3361
50148
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
nl3bn7uym9uk05wsh2g2yaf8si6en0t
50149
50148
2026-07-19T13:05:51Z
Haratal
3361
50149
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped.'''
7ih76kk54an0h4o2d6l2z2srm0e39xa
50150
50149
2026-07-19T13:06:08Z
Haratal
3361
50150
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i,'''
ns3n1t7lum60c4bmu54z9jibjdktqlm
50151
50150
2026-07-19T13:08:55Z
Haratal
3361
50151
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, a misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay.'''
f1djlkpboycndqb5wlfes741hxauvfq
50152
50151
2026-07-19T13:09:15Z
Haratal
3361
50152
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli.'''
81yioljuykl8ykb3gjir2zn36t06v8r
50153
50152
2026-07-19T13:09:31Z
Haratal
3361
50153
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].'''
rlsnw20h6grwl1mcqn2iylb4zji4ruk
50154
50153
2026-07-19T13:09:46Z
Haratal
3361
50154
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].'''
'''cihareday'''
'''Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared.'''
ju51xa5y1tebptjqpub0hehnc275vyt
50155
50154
2026-07-19T13:10:00Z
Haratal
3361
50155
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].'''
'''cihareday'''
'''Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared. Tada kaadihayay ko cinwiso no pawli, orasaka tada fangcalay a tomayi'.'''
ia90oduprsou9hh784cke6vv82ws25i
50156
50155
2026-07-19T13:10:18Z
Haratal
3361
50156
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
'''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.'''
'''O nipaloman ato nipasadakan'''
'''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].'''
'''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].'''
'''cihareday'''
'''Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared. Tada kaadihayay ko cinwiso no pawli, orasaka tada fangcalay a tomayi'. Ano caay pihalafin ko tayi' i laloma' no tina'i' i, ko sakacaay kasadak no saka'adada to ekang, ta manga'ay a mitena' to ‘ekang no tina'i'. Ira ko origo-waneng no pawli, orasaka pakasener to tati'ihay a fayking i laloma' no tina'i'.'''
gxnhcui50vz8tq4xzisc7q59603siap
50157
50156
2026-07-20T01:32:50Z
Haratal
3361
50157
wikitext
text/x-wiki
[[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]]
== pawli (香蕉) ==
O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray.
{{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca''
== Siwkay ==
O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.
O nipaloman ato nipasadakan
Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].
O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].
cihareday
Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared. Tada kaadihayay ko cinwiso no pawli, orasaka tada fangcalay a tomayi'. Ano caay pihalafin ko tayi' i laloma' no tina'i' i, ko sakacaay kasadak no saka'adada to ekang, ta manga'ay a mitena' to ‘ekang no tina'i'. Ira ko origo-waneng no pawli, orasaka pakasener to tati'ihay a fayking i laloma' no tina'i'.
iec4r5undg8t21bs140ygoca1fyn2l2
Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan
0
3219
50160
2026-07-20T06:14:59Z
Masaonikar
570
建立內容為「== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==」的新頁面
50160
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
mkluyob8z4z79wwchpaiaaq0u5pkvoe
50161
50160
2026-07-20T06:15:26Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50161
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
f1cow4rbxl78vhal3sq3cg68eys3902
50162
50161
2026-07-20T06:15:50Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50162
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
b7mi4ja83g4xpak1ggvmk1nof2eaf2z
50163
50162
2026-07-20T06:16:11Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50163
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
jjtpz7y2h3hp7xxv2etspbfrl435n9y
50164
50163
2026-07-20T06:16:33Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50164
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
2nfmca4ol07do3ia2row6163kpbvfan
50165
50164
2026-07-20T06:16:59Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50165
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
egqrpypbni28i6wrdjtkx4clp5fu16p
50166
50165
2026-07-20T06:17:20Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50166
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
squanzjmgdwaq7yifhk2kj1o9rcalsm
50167
50166
2026-07-20T06:17:40Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50167
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
0jg45fmyu4rrbi3woc3k5g0xs1brc14
50168
50167
2026-07-20T06:18:01Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50168
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
df0230k35gz957v8sealnuorjf939t8
50169
50168
2026-07-20T06:18:21Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50169
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
6wim3ygvnaubt9j0q6uts4lx9u9ayj0
50170
50169
2026-07-20T06:18:43Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50170
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah.
s035bkxm12je3ke5qyh19b4zf0drmlg
50171
50170
2026-07-20T06:19:03Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50171
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah.
Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci.
gvnohktc06xxg0fg5sanait2zbnempg
50172
50171
2026-07-20T06:19:25Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50172
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah.
Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci.
Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian.
rsdznabfq3970cdfxysviiq3aqm9nmb
50173
50172
2026-07-20T06:19:44Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50173
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah.
Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci.
Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian.
Tano malasawad ko sapiemet a ’icel no kitakit i, ngalef latek o finawlan pipakaynian to sowal no niyah a mitolon, misa’osi, romadiw, o kakowanen. O so’elinay tangka’ay nikapolongan syakay, caay katalaw to nisowalan no finawlan. sa’elinay cifaloco’ay a kitakit, caay katalaw to pisa’osi no finawlan to niyah a fangcalay codad.
qorvacrtds8omhemc4ln68s960dev0o
50174
50173
2026-07-20T06:20:06Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50174
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah.
Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci.
Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian.
Tano malasawad ko sapiemet a ’icel no kitakit i, ngalef latek o finawlan pipakaynian to sowal no niyah a mitolon, misa’osi, romadiw, o kakowanen. O so’elinay tangka’ay nikapolongan syakay, caay katalaw to nisowalan no finawlan. sa’elinay cifaloco’ay a kitakit, caay katalaw to pisa’osi no finawlan to niyah a fangcalay codad.
Nawhani o sowal, caay ka dengan o sakadademak aca. O sowal mitamorongay to harateng, ponka, sakatari’ang ato salo’afang.
Tona pakayni i sowal no niyah ko finawlan a misa’osi to sowal no Kawas, caay ka dengan o pakoniraay a pitoor, o sapihayda to sakacitari’ang no tamdaw.
1f29gao6rb9ahaj8c3l6qqz9fq9aa7f
50175
50174
2026-07-20T06:20:53Z
Masaonikar
570
/* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */
50175
wikitext
text/x-wiki
== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==
1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”.
I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.
I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan.
Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng.
Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”.
O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas.
Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay.
Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak.
Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.
O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit.
Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience.
Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah.
Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci.
Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian.
Tano malasawad ko sapiemet a ’icel no kitakit i, ngalef latek o finawlan pipakaynian to sowal no niyah a mitolon, misa’osi, romadiw, o kakowanen. O so’elinay tangka’ay nikapolongan syakay, caay katalaw to nisowalan no finawlan. sa’elinay cifaloco’ay a kitakit, caay katalaw to pisa’osi no finawlan to niyah a fangcalay codad.
Nawhani o sowal, caay ka dengan o sakadademak aca. O sowal mitamorongay to harateng, ponka, sakatari’ang ato salo’afang.
Tona pakayni i sowal no niyah ko finawlan a misa’osi to sowal no Kawas, caay ka dengan o pakoniraay a pitoor, o sapihayda to sakacitari’ang no tamdaw.
Nanotilid: sifo a kongpo calay: kiwikopo kongpo, saka 5 liyad, 1975 (64) miheca 5 folad 31 romi’ad, 14-15P.
https://gaz.ncl.edu.tw/detail.jsp?p=0,1.057747556E9
m78d6gms3agwxbib9ah9jhqapahrkw6
Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad
0
3220
50176
2026-07-20T06:42:27Z
Rengosfosay
2226
建立內容為「== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==」的新頁面
50176
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
clzluxcgei2drilyi8o6rgc3or7q0aw
50177
50176
2026-07-20T06:43:33Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50177
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
hx3y9rcdeg1fjycjlkja545cw3xc6zy
50178
50177
2026-07-20T06:43:52Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50178
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
rtodi8a4do835wfc97nllzbho8slnmf
50179
50178
2026-07-20T06:44:12Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50179
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
qys1q1cz239ztav25kf7fq5y1adybz6
50180
50179
2026-07-20T06:44:34Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50180
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
o2aihz0x9ct4o4uem8ou5nd6kwml5vd
50181
50180
2026-07-20T06:45:06Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50181
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
ghgcksxfs7we6coig9mxeixq3dzm4bl
50182
50181
2026-07-20T06:45:29Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50182
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
4w0nin9jdmzn2jp9of3twhibqv6oet4
50183
50182
2026-07-20T06:45:50Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50183
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
2nvwpuowwpx22lps1hcwvre77lt6f7k
50184
50183
2026-07-20T06:46:20Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50184
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
j7xew0dzoms1pdk3edwk8vwons30xfc
50185
50184
2026-07-20T06:46:41Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50185
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
d90nmor0r3khyvv05umconh3uugtmol
50186
50185
2026-07-20T06:47:03Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50186
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak.
3rx932590hj8esr776e1r8o55kbjmeg
50187
50186
2026-07-20T06:47:23Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50187
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak.
O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay.
oittekpdfqg1gi0wtgmwwztqfassp6k
50188
50187
2026-07-20T06:47:44Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50188
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak.
O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay.
Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini.
nu99meof688iilbelwr6xbduvjgcr6p
50189
50188
2026-07-20T06:48:03Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50189
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak.
O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay.
Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini.
To pina:ay to a to’ek a marayray, o Iwatan finacaday ato lodak a ’oner saheto o madoka’ay a cimapatayay. nanoya sasisorar sato a masasili’ay, ano samatini sa a misasitiih, o awaay ko paheci paikoran no demak, nanoyaan masasipaini to kasasisorar no pakayraan.
2tys97rdudc3t58nrxej97tggk0r4rm
50190
50189
2026-07-20T06:48:25Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50190
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak.
O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay.
Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini.
To pina:ay to a to’ek a marayray, o Iwatan finacaday ato lodak a ’oner saheto o madoka’ay a cimapatayay. nanoya sasisorar sato a masasili’ay, ano samatini sa a misasitiih, o awaay ko paheci paikoran no demak, nanoyaan masasipaini to kasasisorar no pakayraan.
Itini to i kasasipaini masasowal saka, masasitelek to, miheyda ko lodak a ’oner pasadak to fangcalay folis ko sapifeli to Iwatan (Bunun) a finacadan, malofolis sapikawit to riko’, o caay to pipatedo a mikalat to Iwatan (Bunun) a tamdaw; o Iwatan (Bunun) sato a finacadan mihayda to, o caay to pilefek mipatay to lodak a ’oner, o masasireteng, mangodoay to lodak a ’oner.
diweh3kh5bzlu1wplohjwkv8z60krj4
50191
50190
2026-07-20T06:48:52Z
Rengosfosay
2226
/* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */
50191
wikitext
text/x-wiki
== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==
O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak.
Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan.
O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato.
Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek.
Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan.
Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.
Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos.
Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko.
Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’.
Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak.
O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay.
Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini.
To pina:ay to a to’ek a marayray, o Iwatan finacaday ato lodak a ’oner saheto o madoka’ay a cimapatayay. nanoya sasisorar sato a masasili’ay, ano samatini sa a misasitiih, o awaay ko paheci paikoran no demak, nanoyaan masasipaini to kasasisorar no pakayraan.
Itini to i kasasipaini masasowal saka, masasitelek to, miheyda ko lodak a ’oner pasadak to fangcalay folis ko sapifeli to Iwatan (Bunun) a finacadan, malofolis sapikawit to riko’, o caay to pipatedo a mikalat to Iwatan (Bunun) a tamdaw; o Iwatan (Bunun) sato a finacadan mihayda to, o caay to pilefek mipatay to lodak a ’oner, o masasireteng, mangodoay to lodak a ’oner.
Masamatira to ko kasasitelek, nanoyaan sato masasinga’ayay to ko ka’orip. ikor, o Iwatan (Bunun) a finacadan to sakilodak a ’oner ira ko tosaay a pisaheci: o “Qavic” todong no telek; o “Qavia”, todong no widang o sanay.
cghfe70bmq4js9ul0k9m74b5b2300nj