Wikipedia amiwiki https://ami.wikipedia.org/wiki/Sa%E2%80%99ayayaw_pising_no_tyin-naw MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Mitiya Kasi’iked Kasasowal Midemakay Kasasowal no midemakay Wikipedia Wikipedia a kasasowal Faylo Masasowal to faylo MediaWiki Masasowal to MediaWiki Masalipa Masalipaay a kasasowal Nipadama’ Mipadama’ a masasowal Kasasiwasiw Masasowal to kasasiwasiw TimedText TimedText talk 模組 模組討論 Event Event talk 'adipangpang 0 22 50158 50105 2026-07-20T01:34:03Z Haratal 3361 50158 wikitext text/x-wiki ('adipangpang/蝴蝶) == takaray a sowal 概要 == == kasasiromaroma 種類 == Adihay ko kasasiromaroma no 'adipangpang. == Cengel 顏色 == == tahapinangan 特徵 == == romi'ad 氣候 == [[Faylo:Papilio polytes polytes bytreef.jpg|thumb|'adipangpang]] == Siwkay == O 'orip no ‘adipangpang O mafalicay a tireng a fao ko adipangpang, i 'orip nira i, ira ko sepat a kasasiroma no pafalican, nani nikakopa, o fao, o dadingis, ato maladipangpangay. Tadaci'icelay a malalifet konian a saka'orip, tinako sa i, caay kalecad ko kakaenen no fao ato adipangpang, saka caay kamala'afas ko malecaday a fao to kakaenen, o roma sato i, mitiwa'ay ko pafalican to saki tayal, ma'epoc a malaheci ko kasasiroma a tatayalen. Tadafangcalay ko pilamecan a fitoka no fao, saka caay pitolas a komaen ato misoped to sakaciicel. Caay kakomaen ko dadingis a milakec toya caayay pafangcal to sakalengaw a kasi'enawan. O ci sapikpikay ato ma'ikesay to a tireng saki pikopa ko adipangpang, o sakaci'epoc to mikenken a tatongotongodsa ko wawa. Sahetoay i cecay tangasa i sepat a folad ko nika'orip no adipangpang, nikaorira, itini i palapalatan ato kasasiroma nira i, masasiromaay ko nika'orip. Itini i kadihekoan ato nikaadihay no kakaen i, kalamkam a malengaw ko adipangpang, saka kamoko'ay ko nika'orip nira, ano itini i kasi'enawan ato nikamiming no kakaen i, kakaya'ay ko nika'orip. O roma i,  tosa a folad ko nika'orip no ‘adipangpang, nikaorira, itini i milakecay to kasi'enawan a adipangpang i, kakaya'ay a tahira i pinapina a folad ko nika'orip. kopa Masasiromaay ko lalan no saki pikopa to nani kasasiroma no adipangpang, itini i papah, i cengo', ato i ci'im ko miki'adingan no pikopa'an. Anca itini i ngata no kilakilang ko miki'adingan, anca i, itini i sera ko pikopa'an. Anca, itini i ngala' no podac no kilang, i falo ato i ngala' no cengo' ko nipikopa'an. Sacecaycecay sanay ko nipikopa', anca maemin ko nipikopa', iraay to ko romaay a 'adipangpang, i kinacecay a mikopa i, masaso'ot ko nipikopa a patatingerongeroh. Roma sato i, o laleh no wina a 'adipangpang ko sapihiketaw to nipikopa'an i cowacowa, anca itini i mafolangay anca i ma'aditay ko nika limek maemin no nipikopa'an. Ira ho ko romaay a 'adipangpang, o micidekay a wayway ko nikapaytemek sanay a nipikopa' i sera. Onih O malaonih a 'orip nai kopa  han ko sa'ayaway a rayray. Roma sato i, i fafaed no kopa ko pikenken to padoc a talahekal. Kaorira, o roma a mikopaay i ngala' a 'adipangpang i, o mananamay a wayway no onih ko pikenken nani tatihi no kopa to padoc a talahekal. Ira ho ko micidekay a kasasiroma no 'adipangpang, o sapi'adingaw to mikaenay to kopa a fao ko nikakifetol no padoc, ta nani ilaloma' no kopa a miofang to papah ko onih a talahekal. Ira ho ko roma a kasasiroma no 'adipangpang, ano talahekal to nani kopa ko onih i, mikenken to padoc, ta caay pila'om. Saka caay ka'araw no 'ada ko kamaro'an nani osaw a padoc. Maherek a mikaen toya padoc i, ikor to komaen sa ko onih toya aro'an a pipalomaan. Caay kaadihay ko mikaenay to tireng no fao a onih. Tinako, i laloma' no Lycaenidae a kasasiroma, o Miletinae hananay a 'adipangpang i, o mikaenay to tireng no fao ko onih nangra. Tinako, o Aphidoidea hananay a fao ko nikaenan no onih no Taraka hamada hananay a 'adipangpang, o Coccoidea hananay a fao ko nikaenan no onih no Spalgis epius hananay a 'adipangpang. Tahira i kafo'edakan a 'orip i, tokak to nikarakat anca nikakaen ko onih, mili'ayaw to sapikafo'edak a mifalic to saka'oripan. I piteka to kapodacan i, misakonayatay ko tatirengan no onih a mipodac to telangay a podac nani tangal tahira i wikor, saikoray i, mipodac to podac no tangal, itini a maharek ko kapodacan. Ano kinacecay a mipodac ko onih i, malacecayay a kacomahadan, kinasepat tahira i kinaenem ko pipodac nira. Ano matatongoday to ko onih i, tokak to nikakaen, misatiwatiway sato a misarakarakat a mikilim to kapodacan, i rarikor no papah ko papahiceraan nira. To saka nga'ay a micelak to sapihpik i kalaadipangpangan i, mikonayat ko onih to tatirengan a mitiri' to kakahad no kafo'eakan ano maedeng. Ano maketon to ko kafo'eakan i, sa'ayaway a misacalay to loma' ko onih, mikafit to ikoray a wa'ay nira toya calay a patanektek to tatirengan. Pararid sato ko onih a misacalacalay pasawili pasawanan, misakifotolay a safaot to calay a mikafit to tatirengan, ta mala'ayaway a dadingis. Edeng to cacay a romi'ad i, malingato to a maladadingis, itini i, ra^rad sa a mikonayat, makeced, maleto ko tatirengan noya mala'ayaway a dadingis. Ikor sato i, mangalef to a pararid ko pikonayat, ko kaced, ato leto no tatirengan, mapela' ko podac nani falohang, ta kalamkam sa a maco^co a tayra i teloc no tiyad. Saikor sato i, mikafit toya calay ko kakafit no teloc no tiyad, mifo'edak to saikoray a podac, ta maharek to a maladadingis. Dadingis Minengneng to fadic no dadingis i, mato ma'engeray ko tatirengan nira, kaorira, manga'ay a madiwmiw ko saka-sepat tahira i saka-enem a tonod no tiyad nira. Itini i, masasifodko piliyaw a misanga' to i laloma'ay no dadingis, paso'oren ko lalosidan no tatirengan noya ka'emangan ho a fao. Ta mala o sapasanga' to tatirengan no ma'ikesay a 'adipangpang. Maedeng to o mo'etep a romi'ad i, maharek to a comahad ko lalosidan no tatirengan no ma'ikesay a fao i laloma'ay no dadingis, ta masadak cira a tahekal. Mala’adipangpang Sahetoay i, itini i lafi tahira i papacem a masadak a tahekal ko ma'ikesay a adipangpang nani dadingis. I pisa'ayawan no ma'ikesay a adipangpang a masadak a tahekal i, masakaciwaci a mapela' ko fanges no dadingis i tangal ato i kolol. Do'edo sato i, mikonayat a tahekal ko 'ayaway a wa'ay nira, ta pasadaken nira ko makofolay a sapihpih ato maletoay a tiyad nani dadingis. Roma i, mikapet i la'eno no dadingis ko kaherekay a masodat a ma'ikesay a adipangpang, anoca itira i tanektekay a kamaro'an a mica'it to tatirengan nira. Pasayraen no adipangpang ko nanom no tiyad a micomod i olat no sapihpih, ta kakalamkam sato a mafohat ko makofolay a sapihpih. Ano mafohat to ko tosaay a sapihpih, pasadaken nira nani hemot ko maosaway a nanom. Ano matefad i sera ko adipangpang itini, anoca ira ko mitena'ay to sapihpih, ta caay pakafohat. Awaay to ko 'icel nira a mi'eferay. Ano maatekak to ko sapihpih, aira to ko 'icel no ma'ikesay a adipangpang a mi'eferay. [[Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis]] q1bub6nxatxu85cd17muunp7vn79o4z Italy 0 447 50159 49970 2026-07-20T01:34:46Z Haratal 3361 50159 wikitext text/x-wiki Italy(義大利) [[Faylo:Flag of Italy.svg|thumb|Flag of Italy|alt=Flag of Italy]] [[Faylo:EU-Italy.svg|thumb|Location of  Italy  (dark green)– in Europe  (light green & dark grey)– in the European Union  (light green)  –  [Legend]]] Itini i 42 50 N, 12 50 E, noYoropi ko Italy. Polong no sekalay i 301,340 sq km “saka 72 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 294,140 sq km, no nanom a sekalay i, 7,200 sq km ” Polong i 62,007,540 ko tamdaw. sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 47.10%, Malo no kilakilangan(森林) a sera 31.40%, malo no roma to a sera 21.50%. siyoto(首都) O [[[Rome]](羅馬) ko Siyoto. katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakaenem 2 a romi’ad. O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci [[Sergio Mattarella]](塞爾焦·馬達雷拉), patirengan a romi’ad i 2015 a miheca(年) saka 2 folad saka 3 a romi’ad. Pi’arawan to lakaw * [http://www.cia.gov/ CIA] * [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部] * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government] == Siwkay == O Kapolongan a Kitakit no Itali (Sowal no Itali: ''Repubblica Italiana'', panganganen to (reˈpubblika itaˈljaːna), panganganay to Itali (Sowal no Itali: ''Italia'', (iˈtaːlja), o "Yitayli" han no sowal no Congko ato Hong Kong), i kaetip-timol no Oropah ko aro’ nira, o mikaikiay a minco a kapolongan a kitakit. Onini a kanatal i, malalitingay nani masatokoay a Pecih-Kanatal no Apening i timolan no Oropah, o Siseri a kanatal, o Satingnia a kanatal, ato mamangay a kanakanatal i Ticonghay. O Loma ko tatapangan a tokay nira. I ka’amisay nonini a kanatal i, o Alipesi a lotolotokan, matatongod ko kalala'edan nangra ato Fakoroso, Suwisa, Aoteli, ato Soloweniya. I katimolan i, mililisay to Ticonghay, misi’ayaw to Malata ato kakanatal no ka’amisay no Afirika. I laloma’ no nini a kanatal i, mitaliyokay to tosaay a mamangay a kanatal, o Sanmarino ato Fatikan, ato cecay a citodong a salongoc a pitatirengan, o Malta Kisituan. I sofal no Suwisa i, ma’aroay i lilis no fanaw no Lukano ko Kanpunay no Itali, o sofal ningra i laloma’ no roma a kanatal. I pikowanay a kitakit a polong i, mapecihay to tosa polo’ a tata’angay a sofal (ilaloma’ nonini i, o limaay ko niyah a pikowan a sofal), ato cecay so’ot ira ko mo’tep a mimingay a sofal, ato falo patek ira ko cecay so’ot a tokay. Do’doen ko pisa’osi to tamdaw i 2022 a mihecaan i, lima polo’ ira ko siwa a mang ko tamdaw no Itali. Imatini i, malowanay ko tamdaw nira, saka lima ko ka’aloman no tamdaw nira i sofal no Oropah, ato saka tusa polo’ ira ko lima i polong no hikal. O kakahad no sera no nini a kanatal i, 301,338 km². Imatini i, mapedpeday ko tamdaw nira, ira ko 201.1 a tamdaw i laloma’ no cecay a km². O romi'adan nira i, mado’etay no Ticonghay. O cecay no katapangan no serangawan ato finacadan no Oco i ka'ayawho ko pala no itari, namahad nani tora pala ko matiniay ci Yiteloliya a tato'asan a 'orip. Nani picowat to pala no tato'asan a kitakit no Roma halo tora Hontiay a kitakit, saka mala tatapangan no demak no kitakit ko tokay no Roma o tatapangan a tokay i Ticonghay ato Europe to pinapina a so'ot a mihecaan. Nani mala o no kitakit a pito'oran ko Kiristo i Hontiay a kitakit no Roma, saka mala tatapangan no pito'oran i sa'etipan a pala to matafesiwway ko moetep a so'ot a mihecaan, mangalef o tatapangan no Katolika a kiwkay konian. Miala a micowat ko tamdaw no Roma to serangawan no Kirisya, saka mifalic to 'orip no sa'etipan a pala halo haemin no hekal ko masasiromaromaay a demak no serangawan no Roma, to tilid no Latin to sowal no Latin to rikec no Roma to koyomi to pikaykian to pililoc no kapolongan to nanom no tokay to lalan to kayakay to faedetay a sera no loma'. Yo mapeleng ko pikowan no Hontiay a kitakit no Roma i sa'etipan, saka kinapinapina a midefong ko romaay a finacadan to pala no Italy halo Cerman a finacadan to Lonpanti a tamdaw to Ostrokote a tamdaw. Ikor nonian, iraay to ko Noman a tamdaw ato romaroma a finacadan, namipaliyaway to kinacecay a mikowan ko walian a Hontiay a kitakit no Roma to pala no Italy. I sasifo’an no kalomihcaan no hekal nani tokayay a kitakit no Italy, saka micowat to 'orip no aniniay a hekal ko masasiromaromaay a demak, halo pakalonan ato Kalali’acaan ato kaykyi ato tata'angay a pitilidan. Ikor no 14 a sici, mala katatapangan a pala no pilolo to punka konian a tokayay a kitakit, saka mikerid to Europe a micomod i aniniay a hekal. I 19 a sici malingad ko sakamalacecayaw a demak no kitakit i Italy, saka saikorayay o mapatirekay i 1861 a mihecaan a Hontiay a kitakit no Italy ko mipalacecayay to masasiromaromaay a kitakit tora Pecihay a Kanatal. I 1942 a mihecaan i sakatosa a kalaloodan no hekal, mala o tata'angay a micowatay a Hontiay a kitakit ko Italy i pikowan no Fasis a kasafelaw a congtong ci Mosolini, saka micowat to pikowan i amisan a Africa ato i timolan no France, ato iraay ko picaliwan a pala nira i Tianjin no Congko. Yo malingad ko sakatosa a kalaloodan no hekal, o tosaay a tata'angay a Tokodan a Kitakit i pikalaloodan no Europe ko Italy ato Germany. I 1943 a mihecaan mikihatiyaay to Nisakapotay a Kitakit ko Hontiay a kitakit no Italy, saka i kamoko'ay a toki ci Mosolini ko mipatirengay to Syakay Kapolongan a Kitakit no Italy a milifet tonian. Ikor no kalaloodan, mipalasawad ko Italy to pikowan no Honti, saka mipatireng to aniniay a Kapolongan a Kitakit no Italy. Do'edoen ko i 1947 a mihecaan a Sakalali'ay a Kaketonan no Paris, malepon ko tata'angay a micowatay a Hontiay a kitakit no Italy. I aniniay, ira ko tata'angay a tafiyor no Italy i no pikowanay, no punka, no kakay, no kikay ko sakatayal, no sapaisingay, no pasifana', no ontong, no nakamayan, no fasing, no pitooran, no ka'enan, no eka, no kensiku, no Kicai ato no radiwan. O kasa'opoan no Kicai ato kikay ko sakatayal no Italy ko Milan, do'edoen ko tilid no Kasafelaw no Mipalasifana'ay to Sakalali'ay no Hekal i 2009 a mihecaan, o madadengadengaay a tokay no hekal koyaan. O siyoto no Italy ko Roma, caay pakakotay ko paenaran nira i sa'tipay a punka, saka onini a saka'aloman ko lafang no hekal i Itali. O sasafangcalay a tokay i hekal ko nanomay a tokay Wenicis sa ko pinengneng no tamdaw, pasowal ko "New York Times" a sinpon, tada o sasafangcalay a nisanga'an no tamdaw a tokay i hekal sa. O macemahaday a kitakit ko Italy, i pipatodongan to sasafangcalay a kahofocan a kitakit i hekal i, itira sato i sakafalo ko Italy. I 2017 a mihecaan a pipatodongan to kacemahad no tamdaw i hekal i, itira sato i sakatosa polo' ira ko siwa ko Italy, o roma sato i, tada takaraw ko kapolongan a Nitayalan a ’epoc i laloma' no kitakit no kalatamdaw ningra. Do'edoen ko sa'osi no kapolongan a nitayalan a ’epoc i laloma' no kitakit ato Kapolongan a nipicakayan a 'epoc i laloma' no kitakit i, itira sato i sakafalo ato sakapolo' a sakata'angayay a kicai a kitakit i hekal ko Italy. [[Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis]] egsj95s2agyu23gew1wqpm3mm22d565 Pawli 0 930 50106 43135 2026-07-19T12:53:32Z Haratal 3361 50106 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}} ''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1].''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]] c074yr7zgein2do2p2f5da4qqkohofq 50107 50106 2026-07-19T12:53:56Z Haratal 3361 50107 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}} ''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway,''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]] 4p2t5v4hzixgme7737jiu6nt34x22ct 50108 50107 2026-07-19T12:54:08Z Haratal 3361 50108 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}} ''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw.''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]] jn3c981x6ncud46t5dbuibipsplbmgy 50109 50108 2026-07-19T12:54:23Z Haratal 3361 50109 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}} ''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i,''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]] f4h2wp73y741rb1tt5gx84sua8sky78 50110 50109 2026-07-19T12:54:39Z Haratal 3361 50110 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}} ''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim,''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]] o6qvo39rb67sh34xo25pjoqp8vd9dfv 50111 50110 2026-07-19T12:54:53Z Haratal 3361 50111 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}} ''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli.''' [[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]] catu4yuc1smbnzpqbthe74q0oz5oha3 50112 50111 2026-07-19T12:55:23Z Haratal 3361 50112 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay,''' odmuzhb5cjq1e1baq9k3hsf64vim6pw 50113 50112 2026-07-19T12:55:37Z Haratal 3361 50113 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira.''' fjl4y3f0mc28pxyeisa8kd2708g30dp 50114 50113 2026-07-19T12:55:49Z Haratal 3361 50114 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel.''' j32250hc8o093vcnbgdhgtzgbq18kfd 50115 50114 2026-07-19T12:56:00Z Haratal 3361 50115 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci,''' hf9p268q7yvu2nnbh844iji2v1soxpe 50116 50115 2026-07-19T12:56:12Z Haratal 3361 50116 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira.''' hj4d3x5ly68vwl9l8bmwde4aqby19g9 50117 50116 2026-07-19T12:56:30Z Haratal 3361 50117 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han.''' npznjh1gig4aqtfav869fod9cp90mp0 50118 50117 2026-07-19T12:56:46Z Haratal 3361 50118 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami,''' n99q5ptkc67cribc8k6tg6il13dnt0r 50119 50118 2026-07-19T12:57:02Z Haratal 3361 50119 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia,''' 4m37ahlfyggbeix5yku3wfddbe1hovs 50120 50119 2026-07-19T12:57:59Z Haratal 3361 50120 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan.''' 5wqu448c5m8l0cdoffbqv0x1j243ja8 50121 50120 2026-07-19T12:58:12Z Haratal 3361 50121 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah,''' iws9ca0evr11omk4wz0cm5j7jxuudd0 50122 50121 2026-07-19T12:58:27Z Haratal 3361 50122 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay.''' eijqgurylfe1ebphb21db0jlu6mzaz5 50123 50122 2026-07-19T12:58:38Z Haratal 3361 50123 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng.''' sfrj0d4ytso7dacru1nzq6aceyn677t 50124 50123 2026-07-19T12:58:56Z Haratal 3361 50124 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli,''' rm8wepb2cfyic15w41bjrhes4az7zw4 50125 50124 2026-07-19T12:59:15Z Haratal 3361 50125 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean,''' 650ion00iyhhsf77hk23qwi6t2kxt04 50126 50125 2026-07-19T12:59:31Z Haratal 3361 50126 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i,''' lpaqpqpq3n7arzfrslnr293xxa7aau1 50127 50126 2026-07-19T12:59:45Z Haratal 3361 50127 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan.''' aa3zbqaiwahlgwxyb1n8x73lkxuzod4 50128 50127 2026-07-19T13:00:00Z Haratal 3361 50128 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli.''' c01oefs2qsdwjt4wz8xvalss9wgjan4 50129 50128 2026-07-19T13:00:13Z Haratal 3361 50129 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma.''' benluusrvfyyve2nr9lyizps0653ggz 50130 50129 2026-07-19T13:00:25Z Haratal 3361 50130 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' scnqvovkol0pyqg87c5fzpqww0woe2s 50131 50130 2026-07-19T13:00:42Z Haratal 3361 50131 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal.''' ept20jwsgnjjuytb4g20k3qe6icdqoy 50132 50131 2026-07-19T13:00:58Z Haratal 3361 50132 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli,''' icgomlja3cqwulzefaxaxte8b9lpcod 50133 50132 2026-07-19T13:01:17Z Haratal 3361 50133 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka''' jlhk0t9lb1cu72tpox1hpehy1c57pgm 50134 50133 2026-07-19T13:01:33Z Haratal 3361 50134 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit.''' 851jwve1z1plymq4rcd73y0umk6xhal 50135 50134 2026-07-19T13:01:46Z Haratal 3361 50135 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1),''' sghxrpvafgijoh9fqgkcw4aipqcdl3p 50136 50135 2026-07-19T13:02:00Z Haratal 3361 50136 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton.''' 2o7e4t6p0cwx2idthw1els5701rv2gg 50137 50136 2026-07-19T13:02:17Z Haratal 3361 50137 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit,''' m0tcy1gy1wl4qx79e5mzcuc4ydos8ao 50138 50137 2026-07-19T13:02:29Z Haratal 3361 50138 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1].''' 1isl1xd6ed9477jo7j9wjctpgktqaju 50139 50138 2026-07-19T13:02:45Z Haratal 3361 50139 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i,''' ix2npw81up5awm716d89evweu3d2kxi 50140 50139 2026-07-19T13:02:58Z Haratal 3361 50140 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or''' 4kwhxmlzqvhae9g5snqv2ikre1dev3d 50141 50140 2026-07-19T13:03:50Z Haratal 3361 50141 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton,''' 6n67xr04mljll9luw7ifbuiiq82klaz 50142 50141 2026-07-19T13:04:03Z Haratal 3361 50142 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i,''' 0epj3lvsjgsg9eiq65rgdh1kfjgpn6t 50143 50142 2026-07-19T13:04:16Z Haratal 3361 50143 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i,''' sv7g0e6ntxuoarx6d9t6iguvir3wlqu 50144 50143 2026-07-19T13:04:28Z Haratal 3361 50144 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i,''' ntl1l9d3rr3bdc6lc1fvqtuazyszw9i 50145 50144 2026-07-19T13:04:41Z Haratal 3361 50145 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal,''' m6xkd7nk4mkumrdlysnqzvliw90yuvz 50146 50145 2026-07-19T13:05:01Z Haratal 3361 50146 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil.''' co0t9p3nx5r6uiy3oq5yot8ou717hlq 50147 50146 2026-07-19T13:05:16Z Haratal 3361 50147 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i,''' 6kduscv44ibb7vslpgzeq09kmpo7f1f 50148 50147 2026-07-19T13:05:30Z Haratal 3361 50148 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' nl3bn7uym9uk05wsh2g2yaf8si6en0t 50149 50148 2026-07-19T13:05:51Z Haratal 3361 50149 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped.''' 7ih76kk54an0h4o2d6l2z2srm0e39xa 50150 50149 2026-07-19T13:06:08Z Haratal 3361 50150 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i,''' ns3n1t7lum60c4bmu54z9jibjdktqlm 50151 50150 2026-07-19T13:08:55Z Haratal 3361 50151 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, a misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay.''' f1djlkpboycndqb5wlfes741hxauvfq 50152 50151 2026-07-19T13:09:15Z Haratal 3361 50152 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli.''' 81yioljuykl8ykb3gjir2zn36t06v8r 50153 50152 2026-07-19T13:09:31Z Haratal 3361 50153 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].''' rlsnw20h6grwl1mcqn2iylb4zji4ruk 50154 50153 2026-07-19T13:09:46Z Haratal 3361 50154 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].''' '''cihareday''' '''Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared.''' ju51xa5y1tebptjqpub0hehnc275vyt 50155 50154 2026-07-19T13:10:00Z Haratal 3361 50155 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].''' '''cihareday''' '''Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared. Tada kaadihayay ko cinwiso no pawli, orasaka tada fangcalay a tomayi'.''' ia90oduprsou9hh784cke6vv82ws25i 50156 50155 2026-07-19T13:10:18Z Haratal 3361 50156 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == '''O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada.''' '''O nipaloman ato nipasadakan''' '''Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1].''' '''O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14].''' '''cihareday''' '''Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared. Tada kaadihayay ko cinwiso no pawli, orasaka tada fangcalay a tomayi'. Ano caay pihalafin ko tayi' i laloma' no tina'i' i, ko sakacaay kasadak no saka'adada to ekang, ta manga'ay a mitena' to ‘ekang no tina'i'. Ira ko origo-waneng no pawli, orasaka pakasener to tati'ihay a fayking i laloma' no tina'i'.''' gxnhcui50vz8tq4xzisc7q59603siap 50157 50156 2026-07-20T01:32:50Z Haratal 3361 50157 wikitext text/x-wiki [[Faylo:Pawli.ogg|縮圖|pawli]] == pawli (香蕉) == O naitiraay i fa’edetay a kanatal no [[Malay]] ato i ka’amisay no [[Australia]] ko Karengawan no pawli, isa’ayaway, latek itini ''[[Papua New Guinea]]'' ko larengawan nira, caay ho ka kiharen no tamdaw, caay kafangcal ko tatapangan no pawli, caay kafangcal ko kaciheci, caay ho ko mamakaen, o nano mipalomaan to no tamdamdaw, saka ci heci to ko kaliyalaway a pawli. Maedeng ira ko 107 a kitakit to palomaay to pawli. O sakaciheciaw no pawli ko samipalomaay, salongan i malosakeliw, sasaepahen, Beer ano eca malalikot ato misakapahan a pinaloma. I 2013 mihecaan nipalomaan a pawli o saka sepat a kakaenen, aikoray no felac, ^mi ato ’ariray. {{stub}}[[Faylo:Musa-sp3.1.jpg|thumb|Pawli]]''Musa Paradisiaca'' == Siwkay == O kakaya’ay a kakaenenay a heci, i kasasiiked no pinalengaw a siiked a fana' i, o kalosa'ay a heci[1]. O pawli i, nani pinapinaay a kasasiiked no tata'angay, cihanaay a pinalengaw i kasasiiked no pawliay a malengaway, o heci nira i, i todong no fafa'ed no pinalengaw a masapolongay a malengaw. I pinapinaay a kitakit i, o nitangtangan a mikaen a tata'angay a pawli i, mapangangan to "Fen-pawli", to sakasasiiked toya marariday a mikaen to heci no pinalengaw anoca o hasatiyamsim, a manga'ayay sa sinta'en a pawli. O katata'ang, o cengel, ato ka'atekak no masamaamaanay a kasasiiked no pawli i, masasiromaromaay, kirami i, mararid i, o masatari'edaway ato maikongay, o heci nira i o maraemihay, adihayay ko tinfen nira. Ano marohem ko podac nira i, manga'ay a masasiromaroma ko cengel. O caayay ko palomaen no tamdaw toya pawli no palapalan i, mimingay ko heci, caay kacaloway a mipodac, sahetoay o sapaloma ko laloma' nira. Caay ka'adihay ko tinfen nira, tada masasiromaay ato i aniniay a 'orip a kakaenen a pawli, o awaayay ko sapaloma a manga'ayay a mipodac a kaen han. Caay ho kapatonek ko kafana' to tatapangan a pipalomaan no tamdaw toya pawli, kirami, o piharateng no alomanay i, itiniay i kafa'edan a pala no 'etal no Malay ato amisan a 'etal no Australia, tinako sa, o Papua New Guinea ko tatapangan. O heci no pawli i, manga'ay a kaen han, ano caay i, o nitangtangan a komaen, manga'ay heca a misa'epah, o papah nira i, manga'ay a sapisanga' to calay. O tapang no pawli i, manga'ay heca a palomaen i lawac no loma' sapisalama a minengneng. I mihecaan no 2018 i, i polong no hekal, pakaalaay to 135 ko kitakit ko mipalomaay to pawli, oya [4] ko tatapangan. i laed no hekal i, o sa'alomanay a nipasadakan a pawli i, pakayraay i 'etal no Latin America ato 'etal no Caribbean, nani mihecaan no 2018 tahira i 2024 mihecaan i, o sa'adihayay a mipasadak to pawli a kitakit i polong no hekal ko Ecuador, oya [5] ko tatapangan. I mihecaan no 2023 i, o polong no nipipawli i polong no hekal i, mata^elifay ko 1.39 'ok a ton, o sakakaay ko nika'adihay no heci i polong no heciay a losay i laed no hekal, oya [6] ko tatapangan. O tatapang ko tosaay a pawlian (oya ''Musa acuminata'' ato ''Musa balbisiana'', ano caay i, o nanocamol nira a tosa), sahetoay o nipipaloma no aniniay, manga'ay a kaen han ato awaay ko sapaloma i laloma' nira a pawli. O cecay ko parayray nira, nika madenga no adada no kaliyalaway a papah ko Fayking a mapatay. saka, o pinengneng no mikingkiway to nipipalomaan no pawli i, o mido'edoay to i palaay a pawlian a mipaloma. Pakayra i nipisacamol no tamdaw to sapaloma, misa'adihay to kasasiroma no parayray no pawli, saka kaci'icel nira a mitena' to adada. O nipaloman ato nipasadakan Ira ko nisilsilan a sa'osian no cefang no Linhako to Kakaenen ato Kaliomah (FAO) to nipaloman ato nipasadakan to pawli ato ta'angay a pawli no kasakitakit i polong no hekal. O roma a kitakit i, paliyasen nangra ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, kirami, itini i sakakaay ko nipaloman a sepat a kitakit i, Tolo ko kitakit (o India, Cyokoko ato Filipin) ko mapolongay a pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, saka o polong haca no nipaloman nonian ko sapahapinang to sa'osian no kasakitakit. Mido'edo to sa'osian no nipaloman i 2011 a mihecaan (safacan 1), o India ko sa'adihayay ko nipaloman to pawli a kitakit, pakaalaay to 20% no polong no nipaloman a 1.45 mang a ton. O Uganda ko sakatosa, pakaalaay to 8% no nipaloman, paliyasen no laloma' no kitakit nira ko pisa'osi to pawli ato ta'angay a pawli, Oya ta'angay a pawli i, pakaalaay to 95% no nipaloman no niyah a kitakit, o polong no nipaloman no sakakaay a kitakit i, pakaalaay to tosa no toloay a pala no polong no hekal [注 1]. O sa'osian no nipisadakan (注 2) i, caay kalecad ato i 表1 ko nika mahapinangay, o polong no nipisadakan no kasakitakit to pawli ato ta'angay a pawli i, pakaalaay to 0.18 ca'or a ton, pakaalaay to 12% aca no polong no nipaloman, O satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan i, latek pakaalaay to tosa no toloay no polong no nipisadakan, o satatapangay a toloay a kitakit no nipaloman i, awaay ko nika mahapinang nangra i nika silsil no satatapangay a lalimaay a kitakit no nipisadakan. I nikasilsil no nipisadakan i, o nipaloman no Kositadika ato Kwatimala i, awaay i laloma' no satatapangay a mo'etepay a kitakit no hekal, o nipaloman ato nipisadakan no Filiping aca ko malecaday i nikasilsil. O satatapangay a kitakit no nipisadakan a Ekwato i, edeng o 29% no polong no nipisadakan no kasakitakit, o sa'osian no laloma' no kitakit no Ekwato i, mapalasasiromaay a misilsil to pawli ato ta'angay a pawli, i laloma' nonini i, pakaalaay to 93% ko pawli [注 1]. O nika tada marohemay no pawli i, rahaday a malenga ko podac, caay kanga'ay a mamicolo' ato misoped. Orasaka, i latek 70% ato 80% no nikamarohem, langdaw ho ko podac i, ta misatapang to a miala. Orasaka, latek caayay ka ca'oren a komaen konini a losay. O langdaw ho, mangataay a komaen ko nipialaay ho a pawli. Anca micaliw to sapaparohem a sapaiyo tinako o Icin a misa'osi to nikamaroheman [13], oroma i, ira ho ko micaliway to sapaiyo a 2-氯乙基膦酸 (o kafana'an a ngangan i, o "Yisinli") a paparohem [14]. cihareday Ira ko no wisenso ato cinwiso no pawli, orasaka i laloma' nonini i, rahoday a miala to masamaamaanay a hared. Tada kaadihayay ko cinwiso no pawli, orasaka tada fangcalay a tomayi'. Ano caay pihalafin ko tayi' i laloma' no tina'i' i, ko sakacaay kasadak no saka'adada to ekang, ta manga'ay a mitena' to ‘ekang no tina'i'. Ira ko origo-waneng no pawli, orasaka pakasener to tati'ihay a fayking i laloma' no tina'i'. iec4r5undg8t21bs140ygoca1fyn2l2 Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan 0 3219 50160 2026-07-20T06:14:59Z Masaonikar 570 建立內容為「== Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) ==」的新頁面 50160 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == mkluyob8z4z79wwchpaiaaq0u5pkvoe 50161 50160 2026-07-20T06:15:26Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50161 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. f1cow4rbxl78vhal3sq3cg68eys3902 50162 50161 2026-07-20T06:15:50Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50162 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   b7mi4ja83g4xpak1ggvmk1nof2eaf2z 50163 50162 2026-07-20T06:16:11Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50163 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. jjtpz7y2h3hp7xxv2etspbfrl435n9y 50164 50163 2026-07-20T06:16:33Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50164 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. 2nfmca4ol07do3ia2row6163kpbvfan 50165 50164 2026-07-20T06:16:59Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50165 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. egqrpypbni28i6wrdjtkx4clp5fu16p 50166 50165 2026-07-20T06:17:20Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50166 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. squanzjmgdwaq7yifhk2kj1o9rcalsm 50167 50166 2026-07-20T06:17:40Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50167 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   0jg45fmyu4rrbi3woc3k5g0xs1brc14 50168 50167 2026-07-20T06:18:01Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50168 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. df0230k35gz957v8sealnuorjf939t8 50169 50168 2026-07-20T06:18:21Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50169 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. 6wim3ygvnaubt9j0q6uts4lx9u9ayj0 50170 50169 2026-07-20T06:18:43Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50170 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah. s035bkxm12je3ke5qyh19b4zf0drmlg 50171 50170 2026-07-20T06:19:03Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50171 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah. Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci. gvnohktc06xxg0fg5sanait2zbnempg 50172 50171 2026-07-20T06:19:25Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50172 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah. Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci. Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian. rsdznabfq3970cdfxysviiq3aqm9nmb 50173 50172 2026-07-20T06:19:44Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50173 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah. Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci. Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian. Tano malasawad ko sapiemet a ’icel no kitakit i, ngalef latek o finawlan pipakaynian to sowal no niyah a mitolon, misa’osi, romadiw, o kakowanen. O so’elinay tangka’ay nikapolongan syakay, caay katalaw to nisowalan no finawlan. sa’elinay cifaloco’ay a kitakit, caay katalaw to pisa’osi no finawlan to niyah a fangcalay codad. qorvacrtds8omhemc4ln68s960dev0o 50174 50173 2026-07-20T06:20:06Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50174 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah. Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci. Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian. Tano malasawad ko sapiemet a ’icel no kitakit i, ngalef latek o finawlan pipakaynian to sowal no niyah a mitolon, misa’osi, romadiw, o kakowanen. O so’elinay tangka’ay nikapolongan syakay, caay katalaw to nisowalan no finawlan. sa’elinay cifaloco’ay a kitakit, caay katalaw to pisa’osi no finawlan to niyah a fangcalay codad. Nawhani o sowal, caay ka dengan o sakadademak aca. O sowal mitamorongay to harateng, ponka, sakatari’ang ato salo’afang. Tona pakayni i sowal no niyah ko finawlan a misa’osi to sowal no Kawas, caay ka dengan o pakoniraay a pitoor, o sapihayda to sakacitari’ang no tamdaw. 1f29gao6rb9ahaj8c3l6qqz9fq9aa7f 50175 50174 2026-07-20T06:20:53Z Masaonikar 570 /* Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) */ 50175 wikitext text/x-wiki == Matalaw to finawlan misa’osi to niyah sowal ko nisatekedan a mikowan (威權政府懼怕人民閱讀自己的語言) == 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, mihapiw ko Kiwikopo to “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad”. I 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, kiwiko kanpo no Taywan saka 5 lekad saka 14 tangasa 15 ko felih mapasadak ko pihapiw: “Miliyangay to telak no sifo ko Loma tilid no Fangcalay Cudad” saan. mamoko’ay a sowal no citodongay a tilid, pahapinang to aikoray a nisatekedan mikowan a to’ek talolong ko piepec to pakayni i sowal, salongoc, pitooran ato pakoniraay no finawlan. Anini sikolen a minengneng konini a likisi, mahapinang no mita: oya cimapalasawaday to nikapolongan pakoniraay a syakay, ono finawlan a sowal ko sapisa’osi to fangcalay cudad, ikaka ko pipa’ekel no nisatekedan a mikowan.   I 1975 miheca 1 folad, o tatapangan imeng no Taywan talifahalan sa micefis to nirina’an no Taywan Seiso kyokai to 2200 a tilid to nano kowaping Loma tilidan a fangcalay cudad. Onini a fangcalay cudad o Hoken tilid (Pe̍h-ōe-jī) hananay, o nano i 19 sician Taywan Kristo kiwkay lafinan nidemak to Hoken a tilid. Onini a tilidan rocok sa’ayaway nicowatan no Sinkiwsi, ikor mala no finawlan no Taywan nihaydaan sapikiwiko, sasa’osien, tatiliden, isingan ato pitooran a tadamaanay sakatayal. Nikawrira, itini i nisatekedan mikowan no Congko Komintang i, o “Sowal” caay ka dengan o ponka aca, mala o sician a kangilosan. Saki nisatekedan mikowan a sifo, ano pakoniyah sa ko pidemak to no niyah a sowal no ina, patireng to no niyah mahiratengan a ponka, malo sakapihamon no niyah. Orasaka, ono Hoken to, no Ngayngay to, no Yincuminco a sowal itiya a to’ek saheto o ni’epecan a masasiroma. I pitilidan micikeroh to “pitefoc to pasowalay to niyah a sowal”, mitiya mi’emec to pisano ina a sowal, ikapolongan mipacieci to “dengan o sowal no kowaping” sanay. Oya Hoken (Pe̍h-ōe-jī) a tilid, nawhani ira ko kanga’ayan kadadoedo no rocok ato halafinay to kasasipaini no likisi, o “caacaay to ko aemeten ko ’icel no fana’” sanay to ko pinengneng. Kalokesan aca, toya nifo’otan caay ko sician a sapisinting, oya “Fangcalay codad”. O patodongan: nisatekeday pikowan o nikatalaw to finawlan pakiniyah a sowal ko sapisa’osi to sowal no Kawas. Nengnengen i likisi no ciwlo kiwkay i, o niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) a fangcalay codad caay dengan oya tadamaanay a sowal aca, o sapilesapaw i sakikiwiko ato sapalowad to harateng no finawlan. nai ci James Laidlaw Maxwell ising, ci Barclay foksi tangasa ci William Campbell foksi a sinkiwsi, ’alomanay tamdaw micikeroh to niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sapikiwiko, ’alomanay finawlan, fafahiyan ato masamo’ay tamdaw ko sarakatay pakayni i tilid ko pisa’osi. saki itiyaay a syakay no Taywan itiya, o kayakay ko niyah sowal (Pe̍h-ōe-jī) sakafana’ to nikapolongan a syakay. Orasaka, i 1975 miheca pifo’otan a demak, pahecian caay ka dengan o “tilidan a sasetek”, pakayni ’icel no kitakit ko sapilafot to harateng no finawlan ato harateng no sakiponka a pidemak. Tona nia ratoh mayaktak tayra i kasakitakit i, malengat ko nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) to pikihar. o citodongay kakeridan no nikapolongan fangcalay codad a yofayof (United Bible Societies) padeteng sa tayni i Taywan misapinang tonini a demak.   O syakay no kasakitakit saki sifo no Taywan pasadak to ca’engetay hinapec, nawhani caay ka dengan o sakipitooran a demak, o pakayraay i todong salongoc no tamdaw. O komintang a sifo itiraay i Amilika a dayhiw minokay sowal sa: “O tadamaanay a demak koni.” saan, nengnengen itiya i kasasi’adaan a to’ek miheca, matiniay a demak patahtah saan micara to sakisowal ato pokoniraay a pitoor a demak, o kacekokan no syakay i kasakitakit. Kasapinangan konini, itiya miheca caay pihapiw mifo’ot ko kiwikopo to “fangcalay codad”, oya nano o “Loma a tilidan ko miliyangay to satelek no sifo” ko pakayraan a misa’et. Onini ko nihaenan to nisatekeday sakowan ko pakayraan a mikowan: caay pihayda to pipecec no sician, o pipakayra sacering no sademak, pakayra i sasetek ato pakayraan no sarikec a mitahepo to sapience. Maemin matira ko adihayay nisatekeday kitakit. so’elinay a pienec, caay ka pakayra i no tilidan, pakayni i pakoniyah a niharatengan no finawlan, pakoniyah a paini ato pakoniyah a pihamon ko sakaci’icel no niyah. Aniniay a Taywan, manga’ay mirina’ to nano sowal no ina a fangcalay codad, pakoniyah pasowal to Payrang a sowal, Ngangay a sowal ato Yincumin a sowal, caay ko riraan, oya ’alomanay a tamdaw ko misa’icelay milifet to sakaira to nikapolongan ko sakaciheci. Orasaka, miherateng to i 1975 miheca 5 folad 31 romi’ad, caay ko piharateng to milikesay a likisi, o pitarowid titaanan: o pakoniyah sanay caay ko tefad sanay nai kakarayanay ko nian. Tano malasawad ko sapiemet a ’icel no kitakit i, ngalef latek o finawlan pipakaynian to sowal no niyah a mitolon, misa’osi, romadiw, o kakowanen. O so’elinay tangka’ay nikapolongan syakay, caay katalaw to nisowalan no finawlan. sa’elinay cifaloco’ay a kitakit, caay katalaw to pisa’osi no finawlan to niyah a fangcalay codad. Nawhani o sowal, caay ka dengan o sakadademak aca. O sowal mitamorongay to harateng, ponka, sakatari’ang ato salo’afang. Tona pakayni i sowal no niyah ko finawlan a misa’osi to sowal no Kawas, caay ka dengan o pakoniraay a pitoor, o sapihayda to sakacitari’ang no tamdaw. Nanotilid: sifo a kongpo calay: kiwikopo kongpo, saka 5 liyad, 1975 (64) miheca 5 folad 31 romi’ad, 14-15P. https://gaz.ncl.edu.tw/detail.jsp?p=0,1.057747556E9 m78d6gms3agwxbib9ah9jhqapahrkw6 Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad 0 3220 50176 2026-07-20T06:42:27Z Rengosfosay 2226 建立內容為「== Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) ==」的新頁面 50176 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == clzluxcgei2drilyi8o6rgc3or7q0aw 50177 50176 2026-07-20T06:43:33Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50177 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. hx3y9rcdeg1fjycjlkja545cw3xc6zy 50178 50177 2026-07-20T06:43:52Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50178 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. rtodi8a4do835wfc97nllzbho8slnmf 50179 50178 2026-07-20T06:44:12Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50179 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. qys1q1cz239ztav25kf7fq5y1adybz6 50180 50179 2026-07-20T06:44:34Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50180 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. o2aihz0x9ct4o4uem8ou5nd6kwml5vd 50181 50180 2026-07-20T06:45:06Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50181 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. ghgcksxfs7we6coig9mxeixq3dzm4bl 50182 50181 2026-07-20T06:45:29Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50182 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   4w0nin9jdmzn2jp9of3twhibqv6oet4 50183 50182 2026-07-20T06:45:50Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50183 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. 2nvwpuowwpx22lps1hcwvre77lt6f7k 50184 50183 2026-07-20T06:46:20Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50184 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. j7xew0dzoms1pdk3edwk8vwons30xfc 50185 50184 2026-07-20T06:46:41Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50185 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. d90nmor0r3khyvv05umconh3uugtmol 50186 50185 2026-07-20T06:47:03Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50186 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak. 3rx932590hj8esr776e1r8o55kbjmeg 50187 50186 2026-07-20T06:47:23Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50187 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak. O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay. oittekpdfqg1gi0wtgmwwztqfassp6k 50188 50187 2026-07-20T06:47:44Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50188 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak. O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay. Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini. nu99meof688iilbelwr6xbduvjgcr6p 50189 50188 2026-07-20T06:48:03Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50189 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak. O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay. Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini. To pina:ay to a to’ek a marayray, o Iwatan finacaday ato lodak a ’oner saheto o madoka’ay a cimapatayay. nanoya sasisorar sato a masasili’ay, ano samatini sa a misasitiih, o awaay ko paheci paikoran no demak, nanoyaan masasipaini to kasasisorar no pakayraan. 2tys97rdudc3t58nrxej97tggk0r4rm 50190 50189 2026-07-20T06:48:25Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50190 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak. O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay. Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini. To pina:ay to a to’ek a marayray, o Iwatan finacaday ato lodak a ’oner saheto o madoka’ay a cimapatayay. nanoya sasisorar sato a masasili’ay, ano samatini sa a misasitiih, o awaay ko paheci paikoran no demak, nanoyaan masasipaini to kasasisorar no pakayraan. Itini to i kasasipaini masasowal saka, masasitelek to, miheyda ko lodak a ’oner pasadak to fangcalay folis ko sapifeli to Iwatan (Bunun) a finacadan, malofolis sapikawit to riko’, o caay to pipatedo a mikalat to Iwatan (Bunun) a tamdaw; o Iwatan (Bunun) sato a finacadan mihayda to, o caay to pilefek mipatay to lodak a ’oner, o masasireteng, mangodoay to lodak a ’oner. diweh3kh5bzlu1wplohjwkv8z60krj4 50191 50190 2026-07-20T06:48:52Z Rengosfosay 2226 /* Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) */ 50191 wikitext text/x-wiki == Kasasikawit no tamdaw ato ’oner a kimad (人蛇共織的故事) == O nano itiya:ay ho a to’ek, i niyaro’ no Iwatan (Bunun), ira ko cecay mararamoday, o fafahi ci Kapos, o fa’inay ci Pima. Itira sa i loma’ ci Kapos, citodong mipato’as to wawa, misafel to kakaenen, mipitpit to dating i lawac no loma’, mikawit to riko’, milosimet to kalodemak no salaloma’an. Ci Pima citodong to sakipapotal a kalodemak ato tayal, halo pi’adop, mingayaw, malingad, ato mikihatiya to lisin no niyaro’ a demak. Tada maolah to fa’inay ci Kapos to fa’inay ci Pimaan, orasaka, mangalay mipatado mikawit to fangcalay nengnengen  maloriko’ no fa’inay, ciriko’ to sapikihatiya to lisin no niyaro’ ato kalodemakan i ’alomanay, o kakaimahan ato kangodoan no finawlan saan. O masamaanay a folis ta fangcal nengnengen hakiya? halafin ko pisahiraterateng ni Kapos, mipasisotiri’ to kalopinanowang a folis itiya, ikor ono lodak a ’oner a folis ko safangcalay tadamaanay sato, misahalaka to matiraay a folis ko sapikawit malpriko’ ni Pima sato. Ira ko cecay romi’ad, malitemoh ni Kapos ko cecay ina no lodak a ’oner. caay ka’angi ci Kapos miraod milicay toya lodak a ’oner masasowal, mangalay macaliw k ocecay wawa a lodak a ’oner malofolis no kakawiten. Sa’ayaw, caayay ho kakahi koya lodak a ’oner, nika o pisatangitangic to ni Kapos, saka hayda han to ni ina lodak a ’oner pacaliw ci Kaposan to cecay wawa no lodak a ’oner a minokay, malo pitodongan o folis ni Kapos mikawit to riko’, nika ikor no pito romi’ad o papatikoen koya wawa a lodak a ’oner saan ko katatelek. Mata’elif ko pina a romi’ad, maherek ko pikawit ni Kapos to riko’, manengneng no fiyaw a fafahiyan ko pikawit ni Kapos to fangcalay nengnengen a riko’, sapilecadaw to matiraay a folis no lodak a ’oner, saka caliwan ci Kapos toya wawa no lodak a ’oner; nanoya, malaheci ko pikawit no fiyaw a fafahiyan to fangcalay riko’ no fa’inayan. Na mayakyak to konini a demak i niyaro’, o roma sato a fafahiyan ala micalicaliw sato toya wawa no lodak a ’oner, itira i kacaceficefisan toya i, caay pina’on a mapatay koya wawa no lodak a ’oner. mata’elif to ko romi’ad, maraod ko pito a romi’ad tayra to i pitelekan romi’ad ko ina no lodak a ’oner.   Tayra to i loma’ ni Kapos ko ina no lodak a ’oner, misaali to wawa a lodak a ’oner mipakokay, nikawrira awaay kosapatodong ni Kapos to nitelekan, saasimaanay sa ko pasowal: “Anini caay ho kanga’ay pafeli tisowanan, anocila sato a romi’ad ko sapafeli.” han ni Kapos. Maraod sato ko saka tosa romi’ad i, ina no lodak a ’oner miliyaw haca tayni misaali to wawa a lodak a ’oner, mapacaliw ko fiyaw saheca ko pipaca’of ni Kapos, sakaeca kapatiko. Pakatengil ko ina no lodak a ’oner wata ko telii pasowal sa: “Kamo mipatayay to wawa ako a caay pirecod to nisowalan a Iwatan (Bunun) tamdaw, tanamen kamo.” sa ko sowal a patiko. Ira ko cecay a dadaya, mafaliyos ko niyaro’, makereng masiya’ ko orad itiya; nikawrira maleda’ ko foti’ no Iwatan (Bunun) a tamdaw, caay ka sapinang ko sasiroma no demak. itiya sato, oya masafelaway a lodak a ’oner itira toya kafodo’an, ala micomocomod i niyaro’. Masafelaway a lodak a ’oner awaay ko talatalaw micomod i kahacecay no loma’, militemoh ko cecay tamdaw kalaten, o feroh to nano niterekan i kasi’enawan a sawarak pacomodan tatirengan no tamdaw, oya maleda’ay mafiti’ maemin makalat a mapatay no sawarak. O masafelaway a lodak a ’oner misatapang tayra i omaomahan, lalan, pi’adopan, ano malitemoh ho o tamdaw si’ayaw sa a mingafet, o ’alomanay masadakay a finawlan talifokilan sa a makalat mapatay; onini ta’akay kafades no niyaro’ masamo’ ko litosa no tamdaw a mapatay. Nanoya, caay kafenel ko finawlan no finawlan no Iwatan (Bunun) tamdaw to kamatira malefek to tamdaw, miteka misa’opo to tamdamdaw, miketon ano icowacowa to i, ano ira ho malitemoh ko lodak a ’oner, tangsolen a mipatay, asimanay han a mifahekol sato, o pico’ay konini. To pina:ay to a to’ek a marayray, o Iwatan finacaday ato lodak a ’oner saheto o madoka’ay a cimapatayay. nanoya sasisorar sato a masasili’ay, ano samatini sa a misasitiih, o awaay ko paheci paikoran no demak, nanoyaan masasipaini to kasasisorar no pakayraan. Itini to i kasasipaini masasowal saka, masasitelek to, miheyda ko lodak a ’oner pasadak to fangcalay folis ko sapifeli to Iwatan (Bunun) a finacadan, malofolis sapikawit to riko’, o caay to pipatedo a mikalat to Iwatan (Bunun) a tamdaw; o Iwatan (Bunun) sato a finacadan mihayda to, o caay to pilefek mipatay to lodak a ’oner, o masasireteng, mangodoay to lodak a ’oner. Masamatira to ko kasasitelek, nanoyaan sato masasinga’ayay to ko ka’orip. ikor, o Iwatan (Bunun) a finacadan to sakilodak a ’oner ira ko tosaay a pisaheci: o “Qavic” todong no telek; o “Qavia”, todong no widang o sanay. cghfe70bmq4js9ul0k9m74b5b2300nj